ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1023 1375712 1369225 2026-06-22T20:25:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375712 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು | name = Hassan | native_name = ಹಾಸನ | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = district ಜಿಲ್ಲೆ | image_skyline = [[File:Hassan in Karnataka (India).svg|150px]] | image_alt = | image_caption = | latd = 13 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | parts_type = [[ತಾಲೂಕು]] | parts = [[ಹಾಸನ]], [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]], [[ಅರಕಲಗೂಡು]], [[ಸಕಲೇಶಪುರ]], [[ಬೇಲೂರು]], [[ಆಲೂರು]], [[ಅರಸೀಕೆರೆ]], [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] | seat_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ | seat = [[ಹಾಸನ]] | government_type = | governing_body = | leader_title1 = ಲೋಕಸಭೆ | leader_name1 = [[ಎಚ್ ಡಿ ದೇವೇಗೌಡ|ಹರದನಹಳ್ಳಿ ದೊಡ್ಡೇಗೌಡ ದೇವೆಗೌಡ]] | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆ | demographics1_title1 = ಅಧೀಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = | utc_offset1 = +೫:೩೦ | postal_code_type = | postal_code = ೫೭೩೨೦೧ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ | area_code = ೦೮೧೭೨ | registration_plate = ಕೆಎ-೧೩[[ಹಾಸನ]] ಕೆಎ-೪೬[[ಸಕಲೇಶಪುರ]] ಕೆಎ-೭೭[[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]] | website = {{URL|www.hassan.nic.in}} | footnotes = }} ಹಾಸನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತಾರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಅವರು ೧೦೦೦ - ೧೩೩೪ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಹಳೇಬೀಡಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯು ತನ್ನ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಆಗರಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಇನ್ಸಾಟ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ [http://www.isro.org/index.htm ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619092246/http://www.isro.org/index.htm |date=2009-06-19 }} ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಸನದಲ್ಲಿದೆ. ==ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು == [[File:Lakshminarasimha Temple at Nuggihalli.jpg|thumb|right|150px|ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ 1246 ತ್ರಿಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ]] [[File:Decorated Pillars in Chennakeshava Temple at Belur.jpg|thumb|right|150px|ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, 1117 ಒರ್ನೇಟ್ ಕಂಬಗಳು ಬೇಲೂರು]] *[[ಹಾಸನ]] *[[ಆಲೂರು]] *[[ಬೇಲೂರು]] *[[ಅರಸೀಕೆರೆ]] *[[ಸಕಲೇಶಪುರ]] *[[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] *[[ಅರಕಲಗೂಡು]] *[[ಹೊಳೇನರಸೀಪುರ]] [[File:Hassan map kannada.svg|300px|thumb|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಕ್ಷೆ]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಹಾಸನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ತಾನ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯನೊಳಗೊಂಡು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹೊಯ್ಸಳ ರು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. <nowiki>*</nowiki> ಬಡವರ ಊಟಿ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಬೀಡು, ಹೊಯ್ಸಳರ ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆರ್ಗ ನೈಸೇ ಶನ್ ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪೆಸಿಲಿಟಿ ಕೂಡ iಲ್ಲೇ ಇರುವುದು. ===ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ=== [[File:Bahubali Shravana Belagola.jpg|right|thumb|150px|ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] [[File:Doddagaddavalli Lakshmidevi temple1 retouched.JPG|thumb|right|150px|ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ದೇವಾಲಯ 1113 ಚತುಷ್ಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ದೊಡ್ಡಗದ್ದವಳ್ಳಿ]] ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೩೦೦ ರಲ್ಲಿ ಹಾಸನವು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.. ಜೈನ ಮುನಿ ಭದ್ರಬಾಹುವು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನ ಅಜ್ಜ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಯತಿ ಭದ್ರಬಾಹು ಮತ್ತು ಆವರ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗತಿಸಿದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ರಾಜ ಅಶೋಕನ ಮೊಮ್ಮಗನು ಆಗಮಿಸಿದ್ದನು ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ''ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಬಸದಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ''ಬಸದಿ'' ಅಥವಾ ಸ್ಮಾರಕವು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ ವಂಶಾವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯ ವಿಷಯಗಳು ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದು [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳವು]] ಹದಿನೇಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಜೈನರ ಶ್ರದ್ಧಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. === ಪುರದಮ್ಮ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ: === ===ಮಧ್ಯಯುಗ=== [[File:Sadashiva Temple at Nuggihalli.jpg|thumb|right|125px|ಸದಾಶಿವ ದೇವಾಲಯ 1246, ಏಕಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ]] ನಂತರ ಹಾಸನವು ತಲಕಾಡು [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಂಗರು ೩೫೦-೫೫೦ ನೆ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆಳಿದರು. ನಂತರ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಸಾಮಂತರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ]] ಅನೇಕ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಮಟೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹವು ಐವತ್ತೇಳು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಗಂಗರ ದಂಡ ನಾಯಕ ಚಾಮುಂಡರಾಯನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಗಂಗರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು "ಶ್ರವಣ ಅಥವಾ ಶ್ರಮಣ" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರವಣ ಅಥವಾ ಶ್ರಮಣ ಎಂದರೆ ಜೈನ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ''ಬೆಳಗೊಳ'' ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಕೊಳ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಶುಭ್ರ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕೊಳ ಎಂದರ್ಥ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲೂ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೮೦ ಶಾಸನಗಳು ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ೬೦೦ - ೧೮೩೦ ಸಿಇ ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬರಿಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಕನ್ನಡ, [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ತಮಿಳು]], [[ಮರಾಠಿ]], ಮಾರ್ವಾಡಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಜನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ ಧರ್ಮದ]] ಆಶ್ರಯವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ೧೦೦೦ ಸಿಇ. ಸುತ್ತ, ಚೋಳರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದ ಗಂಗಾ ವಂಶಾವಳಿಯ ಗಂಗಾವತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ೧೩೩೪ ರವರೆಗೆ ಸಿಇ, ಹೊಯ್ಸಳರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಸಾನದ ನಂತರ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಲ್ನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲದ ಒಂದು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗವು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. ಈ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹಾಸನ ತನ್ನ ಖ್ಯಾತಿಯ ಉತ್ತುಂಗ ತಲುಪಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉದ್ದಗ್ಗಲಕ್ಕೂ ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ಕಾಲದ ಒಂದು ವೈಭವದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪುಟಗಳಷ್ಟು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಡಳಿತದ ವಿವರಣೆ, ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ, ತೆರಿಗೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕುರುಬ / ಯಾದವ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೊಯ್ಸಳರು, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಾದ ಗಂಗರ ಜೊತೆ ಸೇರಿದರು. ಇವರು ಈ ಮೊದಲು ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ - ೧೧೫೦ ಸಿಇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಹೊಯ್ಸಳರಿಗೆ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಹೊಯ್ಸಳರು "ಸ್ವತಂತ್ರ" ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಬಿಟ್ಟಿದೇವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮೂಲತಃ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಪಂಥವಾದ "ವೈಷ್ಣವ" ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ" ಎಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಎರಡು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ೧೧೧೪ CE ರಲ್ಲಿ ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೋಳರ ವಿರುದ್ಧ ಗಳಿಸಿದ ಜಯ. ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ "ವೀರ ಗಂಗಾ" ಮತ್ತು "ತಲಕಾಡು ಗೊಂಡಾ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ವಿಜಯದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ, ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗಂಗಾವತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಎರಡನೆಯ ವಿಜಯ ೧೧೧೮ ಸಿಇ ಕನ್ನೇಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ವಿರುದ್ಧ ಪಡೆದ ರೋಚಕ ಗೆಲುವು. ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಇಂದಿನ ಹಾನಗಲ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಉಚ್ಛಂಗಿ, ಬನವಾಸಿ ಮತ್ತು ಬರ್ಕಾಪುರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ನಿಧನದ ನಂತರವೇ. ಹೊಯ್ಸಳರು ಮೊಮ್ಮಗ, ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ೧೧೭೩-೧೨೨೦ CE ದಲ್ಲಿ "ಚೋಳರಾಜ್ಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಚಾರ್ಯ" ಅಥವಾ "ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಕ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾದ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಪಡೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಹಾಸನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅಧಿಕೇಂದ್ರ ಆಯಿತು. ==ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ== ಹಾಸನ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ವಾಡಿಕೆಗಳು ಇವೆ: * ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಸಿಂಹಾಸನಪುರಿ ಇಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು, ಎರಡನೆಯದು * ಹಾಸನ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹಾಸನಾಂಬೆ ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ==ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== [[File:Mantapa (hall) in Hoysaleshvara Temple at Halebidu.jpg|thumb|right|150px|ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, 1120 ಒರ್ನೇಟ್ ನವರಂಗ ಹಳೇಬೀಡು]] ಹೊಯ್ಸಳರ ಅಮರತ್ವ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು vesara ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನನ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆನ್ರಿ Cousens ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ Furgusson ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಅಧಿಕವಾಗುವುದು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆರಂಭಿಸಿತು vesara ಶೈಲಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕೆತ್ತಿದ ಬಾಗಿಲು, ಲೇಥ್ ಕಂಬಗಳು ತಿರುಗಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಚುಚ್ಚಿದ ಕಿಟಕಿ ಪರದೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅನೇಕ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್ ಆಕಾರದ ವೇದಿಕೆ, Jagati, ಗೋಡೆಗಳ ZIG-ಅಂಕುಡೊಂಕು ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಬೂದು ಸೋಪ್ ಸ್ಟೋನ್ (chloritic ಪದರ) ಮೇಲೆ ಶಿಲ್ಪ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಆದರೆ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯಳೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ೫ ಶಾಸನಗಳು ಇದೆ. ==ಕನ್ನಡ ಕೊಡುಗೆ== ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯು[[ಹಲ್ಮಿಡಿ]] ಕನ್ನಡ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ [[ಬೇಲೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ ೪೫೦ CE ರ [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಶಾಸನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ದಿನಾಂಕ ಶಾಸನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ೪೨೫ ಸಿಇ ಇರಬಹುದೆಂದು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ ಕಾಕುತ್ಸ ವರ್ಮನು, ಕದಂಬ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ರಾಜ ಮಯೂರಶರ್ಮನ ಮೊಮ್ಮಗ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ==ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು== ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಎ೦ಟು ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: * [[ಹಾಸನ]] * [[ಅರಸೀಕೆರೆ]] * [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] * [[ಹೊಳೇನರಸೀಪುರ]] * [[ಅರಕಲಗೂಡು]] * [[ಬೇಲೂರು]] * [[ಸಕಲೇಶಪುರ]] * [[ಆಲೂರು]] ==ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು== [[File:Vesara tower of Chennakeshava temple at Mosale.JPG|thumb|upright|ಮೊಸಳೆಯಲ್ಲಿನ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲಿನ ವೇಸರ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರ]] ೧೨ ° ೧೩ 'ಮತ್ತು ೧೩ ° ೩೩' ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫ ° ೩೩ ನಡುವೆ ಇರುವ 'ಮತ್ತು ೭೬ ° ೩೮' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ೬೮೨೬,೧೫&nbsp;km ² ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ. ಇದು ೮ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ, ೩೮ hoblies ಮತ್ತು ೨೩೬೯ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ''Bisle ಘಾಟ್'' ಮತ್ತು ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ''ಮೈದಾನ್'' ಅಥವಾ planis ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ''malnad'' ಅಥವಾ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಿವೆ. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇದು ಆಗ್ನೇಯ Hampapura ಹತ್ತಿರ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಹಾಸಿಗೆ ಕಡೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಿಂದ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಕೋರ್ಸ್ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿ ಗೊರೂರು ಬಳಿ ಇದು ಸೇರುತ್ತದೆ ಇದು ಬೇಲೂರು taluq ರಿಂದ Yagachi ಹೊಂದಿದೆ. ಹೇಮಾವತಿ ಒಂದು ದಕ್ಷಿಣದ Holenarsipur taluq ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಗೆ Hampapura ನಿಕಟ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಬೇಲೂರು ೩.೦೮೪ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ನಿಂತಿದೆ {{convert|3150|ft|m}} ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕ್ರಮವಾಗಿ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಮೈಸೂರು]], ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ== ೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೧.೭೭೬.೨೨೧ [[ಭಾರತದ ಜನತೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="districtcensus">{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}</ref> ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸಮಾನ <ref name="cia">{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | accessdate = 2011-10-01 | quote = Gambia, The 1,797,860 July 2011 est. | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = deviated | archivedate = 2011-09-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html }}</ref> ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಅಥವಾ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|title=2010 Resident Population Data|publisher=U. S. Census Bureau|accessdate=2011-09-30|quote=Nebraska 1,826,341|archive-date=2010-12-27|archive-url=https://archive.today/20101227010452/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೭೦th ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು (ಔಟ್ ೬೪೦ ಒಟ್ಟು ಆಫ್) ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="districtcensus" /> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ {{convert| 261 |PD/sqkm|PD/sqmi}}.<ref name="districtcensus" /> ದಶಕದ ೨೦೦೧-೨೦೧೧ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ೩.೧೭% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="districtcensus" /> ಹಾಸನ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೦೦೫ ಮಹಿಳೆಯರು ಲೈಂಗಿಕ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="districtcensus" /> ಮತ್ತು ೭೫,೮೯% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ.<ref name="districtcensus" /> ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ಬಹುಪಾಲು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಮಾಧ್ಯಮಗಳು== * ಆಕಾಶವಾಣಿ : ಹಾಸನದ ಸಾಲಗಾಮೆ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಹಾಸನ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಇದು ಆರು ಕಿಲೋ ವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಫ್. ಎಮ್ ಪ್ರೇಷಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ ಪ್ರಸಾರವಿದೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== ===ವಾಯುಸಾರಿಗೆ=== ಹಾಸನದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ೨೦೨೨ ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪ್ರಯಾಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ೧೦೦,೦೦೦ ಟನ್ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://hassanairport.com/html/profile.htm|title=Profile|access-date=2012-11-01|archive-date=2012-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120724071847/http://hassanairport.com/html/profile.htm|url-status=deviated|archivedate=2012-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120724071847/http://hassanairport.com/html/profile.htm}}</ref> ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ವಿಮಾನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆ (AMM) ಹಬ್ ಹೊಂದಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://hassanairport.com/html/Aug2007.htm|title=Press release|access-date=2012-11-01|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314152938/http://hassanairport.com/html/Aug2007.htm|url-status=deviated|archivedate=2012-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314152938/http://hassanairport.com/html/Aug2007.htm}}</ref> ===ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ=== [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಸನವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಸನವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ ನಂ ೪೮ ದೇಶದ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನದ ಕೆ ಎಸ ಆರ್ ಟಿ ಸಿ ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ದಾಣವು ದೇಶದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ===ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ=== ಹಾಸನದ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ]] ನೈರುತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ ಸಿಟಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ [[ರೈಲ್ವೆಯ]]]] ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನವು ರೇಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗು ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನವು ರೇಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗು [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಂಥ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[File:Chennakeshava Temple at Belur.jpg|right|thumb|150px|ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು]] [[File:Bucesvara Temple in Koravangala.jpg|left|thumb|150px|ಬುಕ್ಕೆಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, 1173 ಏಕಕೂಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕೊರವಂಗಳ]] ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದ ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಗಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ದೊರೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಂಗರು ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ೭೮೫ ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಎರಡನೆಯ ಶಿವಮಾರ ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಹೊಯ್ಸಳರು ಜೈನರಾಗಿದ್ದರು. ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ''ಸಳ'' ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೂಡ ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿ ಸುದತ್ತ ಮುನಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಯಶಸ್ವಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಜೈನರು ಇದ್ದರು. ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಚೋಳರ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಆದರೆ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಶಾಂತಲ ದೇವಿಯು ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆದಳು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌರ್ಹದಕ್ಕೊಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.. ಪತ್ನಿ ಶಾಂತಲಾದೇವಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಹೊಂದಿಸುವ, ಜೈನ್ ಧರ್ಮ ಅನುಸರಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸತೊಡಗಿದರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ, ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಚನ್ನಕೇಶವ'' ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದ ''ಚನ್ನಿಗರಾಯ '' ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವಳು ಶಾಂತಲಾದೇವಿ. ಈ ಸೌಹಾರ್ದವು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯ ಈ ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು, ''ಮಹಾಮಸ್ತಿಕಾಭಿಷೇಕ '' ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.ಬಹುತೇಕ ಹೊಯ್ಸಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ೧೧ ರಿಂದ ೧೩ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿನ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಗಂಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೩೫೦ ರಿಂದ ೯೯೯ ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಜೈನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಂದು, ಹಾಸನ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಂದವಾದ ''vesara'' ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಂದು ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು ಒಂದು ಚಾರ್ಮ್ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೃಷಿಕ ಸಮುದಾಯ. ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಸ್ಮಾರಕ ಭೇಟಿ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅದರ ತಿನಿಸು ''ಮಿಡಿಗಾಯಿ'' (ಸಣ್ಣ ಕಚ್ಚಾ ಮಾವು) ''ಸಂಡಿಗೆ,' ' ಅವಲಕ್ಕಿ'' (ಸಿಪ್ಪೆ ಸುಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಕ್ಕಿ), ''ಕಡಬು'' (ಕಡಬು ವಿವಿಧ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ''ಥಾಲಿಪಿಟ್ಟು' ' ಅಕ್ಕಿರೊಟ್ಟಿ' (ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ) ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮುಂತಾದ ರುಚಿಕರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು]], [[ಕೊಡಗು]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೫% ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರು. ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ ಅಯ್ಯಂಗಾರಿಗಳು. Shantigrama ಶಾಸನಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕಾಶಿ ಒಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ ಅಯ್ಯಂಗಾರಿಗಳು, ಬೇರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಬೇಕರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ ಕೇಕ್, ಹಲ್ಲೆಗಳು, ಬಿಸ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಡ್ ತನ್ನ ಟೇಸ್ಟಿ ವ್ಯಂಜನವಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೇಲೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಸನ್ ಕೂಡ ''ಬಡವರ ಊಟಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ Bisle ಘಾಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಇಲ್ಲದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ''ನೀಲಗಿರಿ'' ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅದೇ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ [[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[File:Lakshminarasimha Temple in Haranhalli.jpg|right|thumb|150px|ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ, 1235 ಹಾರನಹಳ್ಳಿ]] [[File:Somesvara Temple in Haranhalli.jpg|right|thumb|150px|ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, 1235 ಹಾರನಹಳ್ಳಿ]] == ಶಿಕ್ಷಣ == ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ, ಪದವಿ-ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಸರಕಾರಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *ಡಾ ಸೂರ್ಯನಾಥ ಯು. ಕಾಮತ್ (೨೦೦೧). ಪೂರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎ ಕನ್ಸೈಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಗುರು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಎಂಸಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು (೨೦೦೨ ಮರುಮುದ್ರಣ), OCLC: ೭೭೯೬೦೪೧ {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{commons category|Hassan district}} {{commons category|Hassan, Karnataka}} *[https://web.archive.org/web/20110708025835/http://www.brightchannarayapatna.blogspot.com/ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ] *[https://web.archive.org/web/20120308202405/http://hassan-history.blogspot.com/ ಹಾಸನ ಇತಿಹಾಸ] *[http://www.mahamasthakabhisheka.com/heritageofshravanabelagola/royalpatronage.htm ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420131413/http://www.mahamasthakabhisheka.com/heritageofshravanabelagola/royalpatronage.htm |date=2007-04-20 }} *[http://hassanairport.com ಹಾಸನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426010439/http://www.hassanairport.com/ |date=2012-04-26 }} *[http://www.ourkarnataka.com/history.htm ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ, ಅರ್ತಿಕಜೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104095148/http://www.ourkarnataka.com/history.htm |date=2006-11-04 }} *[http://www.hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} *[http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150425105619/http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm |date=2015-04-25 }} *[http://Kannadasiri.kar.nic.inarchaeology/eng/E23_Hassan.htm ಹಾಸನದ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.mahamastakabisheka.com/around.html ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160501143436/http://www.mahamastakabisheka.com/around.html |date=2016-05-01 }} *[http://www.deccanherald.com/deccanherald/Jun212005/spectrum11122005620.asp ದೇವಾಲಯಗಳ ಗತ ವೈಭವ ] *[http://www.flickr.com/search/?q=Bisle&amp;w=88563023%40N00 ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಸಲೆ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು] *[http://www.flickr.com/photos/dynastyphotoinc/sets/72157625855516866/detail/ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] * {{Geographic location |Centre = ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ |North = |Northeast = [[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] (ದಕ್ಷಿಣ) |East = |Southeast = [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]] |South = [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southwest = [[ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]] |West = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Northwest = [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]] }} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Karnataka topics}} {{DEFAULTSORT:Hassan District}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 486h8ldjjo6ickuea5hhudzal8pxe6c 0 13265 1375716 1369848 2026-06-22T22:20:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375716 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name = ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ | type = town | latd = 12.783| longd = 76.243| locator_position = | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = [[ಹಾಸನ]] | leader_title = | leader_name = | altitude = ೮೪೯| population_as_of = ೨೦೦೧| population_total = ೨೭,೦೧೮| population_density = ೧೦೮೦೭.೨| area_magnitude= sq. km | area_total = ೨.೫೦| area_telephone = ೦೮೧೭೫| postal_code = ೫೭೩೨೧೧| vehicle_code_range = ಕೆಎ-೧೩| sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ''' [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಈ ಊರನ್ನು ನರಸೀಪುರ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಹೇಮಾವತಿ|ಹೇಮಾವತಿ ನದಿ]] ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆ.ಇಡೀ ಊರನ್ನು ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಪೇಟೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳು: [[ಹಳೇಕೋಟೆ]], [[ಹಳ್ಳಿಮೈಸೂರು]] ಮತ್ತು [[ಕಸಬಾ]]. ==ಇತಿವೃತ್ತ== *ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಪಟ್ಟಣವು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ ೫೭ ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ರೈಲ್ವೆ ದಾರಿಯ ಪೂರ್ವವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಳೆನರಸೀಪುರವು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಮೂರು ನಗರ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶ ಜತೆಗೆ ದೇವಾಲಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಕೋಟೆಯು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆದಾರಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀರಾಮದೇವರಕಟ್ಟೆಯ ನೀರಾವರಿ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದ ಈಗಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೭,೦೨೪ ಇದ್ದು, ಇದು ೨೦೧೧ರ ವೇಳೆಗೆ ೬೫೦೦೦ ಮುಟ್ಟುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. *ಭಾರತದ ಮಾಜಿ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಿ]] [[ದೇವೇಗೌಡ]]ರ ಹುಟ್ಟೂರು [[ಹರದನಹಳ್ಳಿ]]ಯು ಹಳೇಕೋಟೆ ಹೋಬಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಳೇಕೋಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಮಾವಿನಕೆರೆಯು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮಾವಿನಕೆರೆ ರಂಗನಾಥನಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹರಿಹರಪುರವು ಇದೇ ಹೋಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹರಿಹರಪುರದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಉಡುಸಲಮ್ಮ-ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೊರರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಭಕ್ತರಿದ್ದಾರೆ. ==ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದ ಹಿರೇಬೆಳಗುಲಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಚರಿತ್ರೆ== * ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಭೋ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾಸ್ಪೋಟ ಉಂಟಾಗಿ ಆಕಾಶ ಕಾಯವು ಛಿದ್ರಗೊಂಡು ಆಕಾಶ, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ, ಸೂರ್ಯ ಎಂಬ ಪಂಚ ಭೂತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರಪಂಚ ಸೃಷ್ಟಿ ಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶಾಖ, ನೀರು, ಗಾಳಿ ಇವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ‘ಪಾಚಿ ಶೀಲಾವಲ್ಕಗಳೆಂಬ’ ಜೀವ ಕೋಶಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಕೊಳುತ್ತವೆ. *ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಜೀವಿಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿ ವಿವಿಧ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಾನವನ ಉಗಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ವಿಕಾಸವು ಸಿಂಧು ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ''ಹಿಂದೂದೇಶ'' ವೆಂದು ರೂಪುಗೊಂಡು ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. *ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆದಿ ಮಾನವನ ಜೀವನ ಕ್ರಮವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಕ್ಷಸರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಮಾನವನ ಕುಲದ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಂಟಕ ಪ್ರಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಭಕ್ತಿಗೆ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನುಕುಲವು ವಿನಾಶದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ವೈಕುಂಠಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳನೆತ್ತಿ ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು 'ಋಷಿ' ಮುನಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುವ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ: ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಸಂತತಿಯು ಉಳಿದು ಬೆಳೆಯಲು ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. *ಇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ವೈಕುಂಠಪತಿಯಿಂದ ದುಷ್ಟ ಸಂಹಾರವಾದರೂ ಸಹ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪಿಡುಗು ಗಳಾದ ಅಧರ್ಮ, ಅಜ್ಞಾನ, ಅನಾಚಾರ, ದರಿದ್ರ್ಯ, ಮೂಡನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳೆಂಬ ಧೈತ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿದು ಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ದೈವದ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ವಿಕಾಸವು ನಿಂತ ನೀರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ಮಾನವ ಸಂತತಿಯು ವಿನಾಶದ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಪರಶಿವನು, ರಾಣಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯವರು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಈ ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಆತಂಕಪಟ್ಟು ದೈವ ಭಕ್ತಿ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಜೀವನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯರ ಪೈಕಿ ಅರ್ಹರಾದ ೭ ಜನ ಕನ್ಯೆಯರಿಗೆ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ''ಸಪ್ತ ಮಾತೃಕೇಯರನ್ನು'' ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ನೀವುಗಳು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸ್ಥಳ, ಸನ್ನಿವೇಶ ಅಲ್ಲಿನ ಮಾನವರಲ್ಲಿರುವ ಆಚಾರ, ವಿಚಾರ, ನಂಬಿಕೆ ಪದ್ದತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಶಿಲಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ, ಆರಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿರಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ಮಾಡಿ, ಅಂಬಿಕಾ ಎಂಬ ಕನ್ಯಾಮಣಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಆರು ಜನರನ್ನು ಈಕೆಯ ಸಂಗಡ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮೇರೆಗೆ ''ಏಳು ಜ್ಯೋತಿ ರೂಪ'' ದಲ್ಲಿ ಇಹಲೋಕಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. *ಇತ್ತ ಭೂಲೋಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಕೊಂಕಣ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬೇಡನು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ಸಿಕ್ಕಿದ ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು, ಅವರಿಂದ ದೋಚಿಕೊಂಡು ತಂದು ಜೀವನ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ತೊಂದರೆ ಯನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗೆ ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಲಾಸದಿಂದ ಹೊರಟ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರುಗಳು ಮೊದಲು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಮೊದಲು ಬೇಡನನ್ನು ಬೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಅಂಬಿಕಾ ದೇವಿಯು ಬಗೆ ಬಗೆಯಾಗಿ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿ ಕ್ರಮೇಣ ಪರಮ ಭಕ್ತನನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. *ಇದರಿಂದ ಈತನ ಆತಂಕ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ಊರು ‘ಕೊಲ್ಲೂರು' ಎಂದು ಕರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ದುಶ್ಚಟವನ್ನು ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ''ಮೂಕ+ಅಂಬಿಕೆ = ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ'' ಎಂತಲೂ ನೆಲೆಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಇಂದಿನ ಈ ಭಾಗದ ಜನರ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ, ಕಲಾವಿದರ, ಆರಾಧ್ಯ ಧೈವವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾಳೆ. *ಇದಾದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಜನ ಮಾತೃಕೆಯರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟು ''ಸ್ತ್ರೀ'' ಹೆಸರಿನ ಮುಖ್ಯ ನದಿ ಪಾತ್ರದ ಮುಖ ಜಾಲ ಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಪವಾಡಗಳಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳದ ಜನರ ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆ, ಕಷ್ಟ ಗಳನ್ನು, ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿ ನಂಬಿಕೆ, ಧೈವ ಭಕ್ತಿ ನೆಲೆಯಾಗುವಂತೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಹೊರಟವರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮಾತೃಕೆಯು ಅಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಹೇಮಾವತಿ ನದಿ ತೀರದ ಈಗಿನ ''ಹಿರೇಬೆಳಗುಲಿ'' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಊರಿನ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಒಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಮವು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲ ಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಹಿರೇಬೆಳಗುಲಿಗೆ ಮೂರನೇ ಮಾತೃಕೆಯ ಪ್ರವೇಶ== *ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಕ್ಷಾಮ, ಅಭಾವಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆವತ್ತಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮದ್ದುಗಳು ಇನ್ನೂ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಗೊಂಡಿರ ಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಜನರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹಾದಿ ಬೀದಿಯ ಮಾರಿ ಮಸಣಿಯರನ್ನು ಕರೆದು ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪಿನಿಂದ ಮಂತ್ರ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಳಿ ಪೂಜೆ ಹಾಕಿಸುವುದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ತೊಂದರೆಗಳು, ರೋಗಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನ, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಸಾವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನವು ತಪ್ಪುತ್ತಾ ಬರುತ್ತದೆ. *ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಭಯ, ಭೀತಿ, ಧಾರಿದ್ರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ ಜೀವನ ಮಾಡಲು ಆಸೆ, ಉತ್ಸಾಹಗಳು ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಕೆಲವರು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ದೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಉಳಿದವರು ಕೂಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳಾಗಲಿ, ಪೇಟೆಗಳಾಗಲಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ತಾವು ಬೆಳೆದ ರಾಗಿ ನವಣೆ, ಹುರುಳಿ, ಮುಂತಾದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ವಾರದ ಸಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಗಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. *ಇಂದಿಗೆ ಇಪ್ಪತೊಂದನೆ ತಲೆಮಾರಿನವರಾದ ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಹಲಗೇಗೌಡ ಎಂಬುವವರು ಇದ್ದವರ ಪೈಕಿ ಧೃಡ ಕಾಯಾಕರು, ದೈವ ಭಕ್ಟರು, ವ್ಯವಹಾರ ಚತುರರು ಆಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಗಿ, ಹುರುಳಿ, ನವಣೆ, ಅವರೇ ಮುಂತಾದ ಧಾನ್ಯ ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಮೂಲಿನಂತೆ ಒಂದು ಗುರುವಾರ ದಿನ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮೈಲಿ ದೂರದ ಗುಡ್ಡದ ತಪ್ಪಲಿನ ಈಗಿನ ''ಕುಂಚೇವು'' ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಹತ್ತಿರ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ ಸಂತೆಗೆ ಕಾಲುನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಚೀಲವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಗಳಾಗಲಿ, ಇತರೆ ವಾಹನಗಳು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. *ಆ ದಿನದ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಗೌಡರ ಮಾಲು ಪೂರ ಖರ್ಚಾಗದೆ ಉಳಿದು ಬಿಡುತ್ತದೆ : ಉಳಿದಿದ್ದ ರಾಗಿ ಚೀಲವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಊರು ಕಡೆಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬರಲು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಈಗಿನ ''ಕೆರೆಕೋಡಿ'' ಇರುವ ಜಾಗವು ತುಂಬಾ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ತ್ತು. ಆಗ ಕೆರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ನೀರಿನ ಹಳ್ಳ ಹರಿಯುತಲಿದ್ದಿತ್ತು. ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹಲಗೆ ಗೌಡರು ರಾಗಿ ಚೀಲವನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು ಬಹಿರ್ದೆಶೆಗೆ ಹೋಗಿ ಬಂದು ದೇಹಶೌಚ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲುಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮುಖ ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದು ಕೊಂಡು ನೀರನ್ನು ತಲೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮನೆಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುವುದು ಇವರ ಮಾಮೂಲಿ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿತ್ತು. *ಈ ದಿನವೂ ಅದೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚೀಲವನ್ನು ಹೆಗಲಿಗೇರಿಸಿ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ದರಾದಾಗ ‘ನಾನು ಬರುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಅಶರೀರವಾಣಿಯು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಈ ಅನುಭವ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಈಗ ಗೌಡರು ಸ್ವಲ್ಪ ಧೈರ್ಯ ಗೆಡುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸಿದೆ ನರ ಸಂಚಾರವಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಜೂಕರ, ನರಿಗಳು ಗುಳಿಡುವಿಕೆ, ಗೂಬೆಗಳು ಉಲಿಯುವಿಕೆ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾವುಲಿಗಳ ನಲಿಯುವಿಕೆ. ಇವುಗಳು ಮಾಮೂಲಿನ ಶಕುನಗಳು; ಆದರೆ ಈ ದಿನ ಈ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಭಯವುಂಟಾಗು ತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಣ್ಣು ಕವಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈ ಬೆವರುತ್ತದೆ. ಪುನಃ ಅದೇ ಅಶರಿರವಾಣಿಯು ಹಳ್ಳದ ಮೇಲುಭಾಗದಿಂದ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. *ಇವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತ ಆಗಂತಕರು, ಗೌಡರೇ ಹೆದರ ಬೇಡಿ ನಾನು ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಾದೇವತೆ ''ಕೊಂಕಣ'' ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತೇನೆ. ಈ ಮದ್ಯೆ ಎಲ್ಲೂ ಸರಿಯಾದ ನೆಲೆ ಸಿಗದೆ ಹೋದ ಕಾರಣ ಶರಣರು ಮುಟ್ಟಿದ ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮವು ಪವಿತ್ರ ತಾಣವೆಂದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿ ರುತ್ತೇನೆ. ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಹಳ್ಳದ ಬಲಭಾಗದ ನೀರಿನ ದಡದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ರೂಪಿತ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಗಳೊಳಗೆ ಜ್ಯೋತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಬಹಳ ಹೊತ್ತಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಕಾದು ಕುಳಿತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಮುಂಚೆ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹೋದ ಯಾವ ದಾರಿಹೋಕನು ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೆ ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಆಚಾರವಂತರು, ದೈವ ಭಕ್ತರು ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡು ನಿಮ್ಮ ಮುಖಾಂತರ ಗ್ರಾಮದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರಲು ಆಪೇಕ್ಷೇಪಟ್ಟು ಬಂದಿರುತ್ತೇನೆ; *ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮವು ಪವಿತ್ರ ನದಿ ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರ ಋಷಿ ಮುನಿಗಳ ತಪೋಭೂಮಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಗಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ ಪ್ರೀಯರೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿ ಜನ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿರುವ ದುಷ್ಟಮಾರಿಗಳನೆಲ್ಲ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ, ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ನೆಲಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ಈ ಮೂರು ಶೀಲಾಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂತೆಯಿಂದ ಉಳಿದು ತಂದಿರುವ ರಾಗಿ ಚೀಲದೊಳಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು, ತೆಗೆದು ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಚೀಲದ ಒಳಗಡೆ ಇಡಬೇಕು. ಈ ವಿಚಾರ ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ಗುಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ನಂತರ ನನ್ನಲಿರುವ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಅಭಯವಾಣಿ ಕೇಳಿ ಬಂದ ಮೇಲೆ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದಂತೆ ಧೈರ್ಯ, ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗು ತ್ತದೆ. *ಆ ದಿನ ಜೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಷಷ್ಠಿ ದಿನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಹೊಂಬೆಳಕಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕುಡಿಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಣುಕು ಹುಳಗಳ ತುಣುಕು ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವಿಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅಪ್ಪಣೆಯಾಗಿದ್ದಂತೆ ಮೂರು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ರಾಗಿ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಾಗುವವರೆಗೂ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಶ್ರೀ ಹಲಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಭಯ, ಆತಂಕ ಹಾಗೂ ದಿಗುಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾರಣ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಯಾವನೋ (ಮಾರಿಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಏನೋ ಎಂತೋ ?) ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಕಾಡುತ್ತದೆ. * ರಾತ್ರಿ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಆವೇಶ ಬಂದವರಂತೆ ಮೌನವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮಡದಿ ಶಿವಮ್ಮನಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಬಂದು ವಿಚಾರಿಸಲಾಗಿ ನನಗೆ ಹಸಿವಿಲ್ಲ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಾಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಈ ದಿನ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮಲಗಲು ಬಿಡಿ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಾವು ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೊಣೆಗೆ ಹೋಗಿ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಹಳ ದುಗುಡವುಂಟಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಹತ್ತಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೇ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ಭಾವನಾಲೂಕದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಜೊಂಪುಬರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು ಛಾಯಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೌಡರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಜಗನ್ಮಾತೆ ಪಾರ್ವತಿದೇವಿಯವರ ವರಕನ್ಯೆ ಧೈವ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಕಪ್ಪು ಶೀಲಾ ಪ್ರತಿಮೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ನೆಲಸುವ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಬಂದಿರುತ್ತೇನೆ; *ನೀವು ಹಳ್ಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಳಗೆ ಲೀನಗೊಂಡಿರುವ ನನ್ನ ಮೂಲ ನಾಮಧೇಯ ''ಶ್ರೀ ಉಡಿಶೀಲಮ್ಮ'' ನೆಂದು ನನ್ನ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಳಗೆ ನನ್ನ ಇಷ್ಟೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಮಾರಿಕಾಂಬೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯೊಳಗೆ ಮೂರನೆ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿರಮ್ಮನೆಂತಲೂ, ಜ್ಯೋತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಂಡಿರುವ; ಈ ಮೂರು ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ''ಗ್ರಾಮದೇವತೆ'' ಎಂಬ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಕರೆಸಿ ಕೊಳ್ಳು ತ್ತೇನೆ. *ಹಳ್ಳದ ನೀರಿನ ದಡದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ್ತಿದ್ದಾನೋ ಹಾಗೆ ಶ್ರೀ ಉಡಿಶೀಲಮ್ಮ ಎಂಬ ನಾಮೋಂಕಿತದ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಶೀಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಹಾಗೆ ತಲೆಯ ಭಾಗವು ಮತ್ತವಾಗಿರುವ ನನ್ನ ಎರಡನೇ ಶಕ್ತಿ ಶೀಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಬಲಭಾಗಕ್ಕೂ ನನ್ನ ಕರುಣೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಠಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುವ ತಲೆಯ ಭಾಗವು ಸ್ವಲ್ಪ ನನ್ನ ಕರುಣೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತಲೆಯ ಭಾಗವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊನಚಾಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಶಕ್ತಿಯ ಶೀಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಎಡ ಭಾಗಕ್ಕೂ, ಗ್ರಾಮದ ಮೂರು ರಸ್ತೆಗಳು ಕೂಡುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ''ವಟವೃಕ್ಷ'' (ಆಲದಮರ) ದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವದಲ್ಲಿರುವ ''ದೇವರ ಬನ'' ದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು. *ನಾಳೆಯಿಂದ ಜೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರವಿದ್ದು ಶುದ್ಧ ಶುಕ್ರವಾರ ವಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಶುಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಉದಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ದೇವನ ಹೊಂಗಿರಣಗಳು, ನನ್ನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ ಶಕ್ತಿ ಲಬಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಮೈಗೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಎಂದು ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ== *ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮೀಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಮ್ಮ ನಿತ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿ ಸ್ನಾನಾದಿ ನಿಯಮಗಳನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಂತರ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಶಿಲಾಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ರಾಗಿ ಚೀಲದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಳ್ಳು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿರಿ. ಕೆಲವು ಸಮಯ ಬಿಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಳಾನಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿರಿ. ಆಗ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ''ಚೀತ್ಕಳೆ''(ಜ್ಯೋತಿ) ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಚೀತ್ಕಳೆಯನ್ನು ತದೇಕ ದ್ರ್ ಷ್ಟಿ ಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರೊಳಗೆ ನನ್ನ ಸುಂದರ ರೂಪವು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಪೂಜಾ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿ, ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ ಆರಾಧಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾದುದ್ದು. * ನಂತರ ಕುಲ ಪುರೋಹಿತರ ಮಂತ್ರ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಧೈವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ತಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ತೃಪ್ತಳಾಗುತ್ತೇನೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬೆಳಗಿನ ೬-೩೦ ಘಂಟೆ ಗೊಳಗಾಗಿ ಮುಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಸಿದಂತಾದ ಮೇಲೆ, ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ- ಯಾರು ಶ್ರದ್ದೆ, ಪ್ರಭಾವ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಯಾರು ಶ್ರದ್ದೆ, ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಂಕಣ ಭಾಗ್ಯ, ಉತ್ತಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಭಾಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ದ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. * ''ಶ್ರೀ ಉಡಿಶೀಲಮ್ಮ'' ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಆಚಾರ, ನಿಷ್ಟೆಯಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹವರನ್ನು ಕಾಡುವ ದುಷ್ಟ ಪಿಡುಗುಗಳಾದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ದುಷ್ಟ ಮಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರ ಹಾಕುವ ಎರಡನೇ ಶಕ್ತಿ ''ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬೆ ''ಯಾಗಿಯೂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಾಂಡವ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಜ್ಞಾನ, ಧಾರಿದ್ರ್ಯ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಾವಗಳನ್ನು ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೃದ್ದಿ ಸುಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೂರನೇ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ''ಶ್ರೀ ದೇವೀರಮ್ಮ'' ನಾಗಿಯೂ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 'ಬಂಡಿ ಹಬ್ಬ' ಎಂದು ಪರಿಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ. * ಆ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಳಗಡೆಗೆ ನುಸುಳಿ ಬಂದು ಜನ, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಕಾಡುವ ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟ ಮಾರಿಗಳನ್ನು ತಮಟೆ ವಾದ್ಯ ಶಬ್ದ ಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚಿಸಿ, ಅವುಗಳನೆಲ್ಲ ಊರಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಸಿದ್ದ ಮಾಡಿದ ಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯ ವಾದ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯದಂತೆ ಬಂದಿಸಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಖಂಡಾ ಹಾರದ ತದ್ರೂಪ ಶಾವಿಗೆ ಪರ್ಪನ್ನು ಎಡೆ ಇತ್ತು ಪೂಜಿಸಿ ಕೂಸ್ಮಂಡದಿಂದ ಬಂಡಿಗೆ ದಿಗ್ಬಾಂದನಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ನಂತರ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಹಳ್ಳಿವಾದ್ಯ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಎಡೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಭಕ್ತರು ಬಂಡಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಎಳೆದು ತಂದು ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ; *ಇವುಗಳು ನನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತರು ತಂದ ಶಾವಿಗೆ ಪರ್ಪನ್ನು ೧೦೧ ಮಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಇತ್ತು ಪೂಜಿಸಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬರಬೇಡ ಸುಖಕ್ಕೆ ಬಾ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮಾಡಿ ಈ ಮಾರಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಫಿಸಿದರೆ; ತೃಪ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿ ಜನ, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ಇಂದಿನ ದಿನದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸಂತತಿಯವರು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ತಪ್ಪದೆ ನನಗೆ ಪೂಜೆ, ನೈವೇದ್ಯ, ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕ್ರಮವು ನಿರಂತರ ವಾಗಿ ನೆಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು, ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅಲಕ್ಷ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅಂತವರನ್ನು ನಾನು ಸಹ ಅಲಕ್ಷ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲೇ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಗೌಡರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದೃಶ್ಯ ವಾದಂತೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. *ಆ ರಾತ್ರಿ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು ಹಲಗೇಗೌಡರ ಕನಸಿಗೆ ಆವೇಶವಾಗಿ ಬಂದು ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಜಾಗೃತವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಎಚ್ಚರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಕೂಡಲೇ ಎದ್ದು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಯಥಾಸ್ತಿತಿ ಆಗಲೇ ಮೂಡಣ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದು ದಿನಕರನ ಆಗಮನದ ಛಾಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ಕಂಡ ಸಂಗತಿ ಇಂದ ತುಂಬಾ ಭಾವುಕರಾಗಿ ಶ್ರದ್ದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಶೌಚೊಪಚಾರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಅರಸಿ ತಂದು ಇಡುತ್ತಾರೆ. * ನಂತರ ರಾಗಿ ಚೀಲದ ಒಳಗಡೆಯಿಂದ ಧೈವ ಬಿಂಬಿತ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ತೆಗದು ದೇವಿಯವರ ಆಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮೊದಲು ಎಣ್ಣೆ ಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿ ಅಗತ್ಯ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ದತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಚಿಭೂತರಾಗಿ ಮನೆಯವರನ್ನು ಏಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ದಿನದಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪರ್ವ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಬೇಗ ಸ್ನಾನಾದಿಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸಿದ್ದರಾಗಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಕುತೂಹಲ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯಜಮಾನರ ಆದೇಶದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಿದ್ದರಾದ ಮೇಲೆ ತಾವು ಮಲಗಿದ್ದ ಕೋಣೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ಲಿಂಗಾಕಾರದ ಮೂರು ಕಪ್ಪು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ನಿನ್ನೆ ಸಂಜೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ''ಶ್ರೀ ಉಡಿ ಶೀಲಮ್ಮ'' ಆವೇಶವಾಗಿ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಪವಾಡ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಅಂತರ್ಧಾನಳಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತುಂಬಾ ಬಾವುಕರಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಈ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನೆಯವರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಚಾರವು ಕೇರಿಯವರಿಗೆಲ್ಲ ಹರಡಿ ಕುತೂಹಲ ಭರಿತರಾಗಿ ಗೌಡರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಹರಿವಾಣದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದ್ದ ದೇವಿಯಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ದೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗೌಡರಿಂದ ತಿಳಿದು ಉತ್ಸಾಹ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ದೇವಿಯವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ದರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅಪ್ಪಣೆಯಾದಂತೆ ದೇವರ ಬನವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡಿ ಕೇರಿಯಿಂದ ಬನದವರೆಗೆ ಗುಡಿಸಿ ನೀರು ಹಾಕುವುದು ತಳಿರು ತೋರಣ ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವುದು ಬನಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪರ ಹಾಕುವುದು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಂಭ್ರಮಗಳಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಪುರೋಹಿತರ ಸಲಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಅಗ್ರಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಆರತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ದೇವರು ದುಂಬಿತ ಹರಿವಾಣವನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆಲ್ಲ ಕಾರಣ ಕರ್ತರಾದ ಹಲಗೇಗೌಡರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಮೂಡಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೇಮಾ ವತಿ ನಡಿಗೆ ಬಿಜಯಂಗೈದು; ಗಂಗಾಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತರ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ದಶ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ದೇವಿ ಕಲಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವನಿತೆಯರಿಗೆಲ್ಲ ಹೂವಿನ ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟಿ, ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಂದ ಪಂಚ ಪೂಜೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನಿನಿಯ ರಿಗೂ ಮಡಿಲನ್ನು ತುಂಬಿ, ಒಬ್ಬ ಮಾನಿನಿಯ ದೇವಿ ಕಲಶ ಹತ್ತು ಜನ ವನಿತೆಯರಿಂದ ಪೂರ್ಣಕುಂಭ ಹಾಗೂ ಗೌಡರಿಂದ ಪ್ರತಿಮೆ ಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಹರಿವಾಣ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪಕ್ಷಾಮಡಿಯ ಮೇಲೆ ಘಂಟೆಯಿಂದ ಮಂತ್ರ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದೇವರ ಬನಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ. * ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಗೋಮಯ ಪಾದೋದಕಗಳಿಂದ ದೋಷರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ದೇವಿಯ ದಾನ್ಯ ಸ್ತಂಬನದ ಮುಖಾಂತರ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಚೀಲದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಗಿಯನ್ನು ಗದ್ದುಗೆಯಂತೆ ಹರಡಿ ಕಲಶ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಖೊಂಬಗಳನ್ನು ಈ ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಹರಿವಾಣವನ್ನು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಮಜ್ಜನ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯಪಾದ್ಯ ಆಚಮನ ಪರಿಕರಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಚೀತ್ಕಲೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಹೊಳಪು ಹೋಳಿಸಿದಾನಾಂತರ ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಉಡಿಶೀಲಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಶಕ್ತಿ ಸಂಕೇತ ಮಾರಿಕಾಂಬೆಯನ್ನು ಬಲಭಾಗಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಶಕ್ತಿ ಸಂಕೇತ ದೇವೀರಮ್ಮನವರನ್ನು ಎಡ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಎರಡು ಬದಿಗೂ ಕೈ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿಟ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಗೊಳಿಸಿ, ಹೊಳಪುಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಚೀತ್ಕಲೆ ಕಾಣುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರೋಹಿತರ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶಗಳ ಆಗರವಾಗಿ ರುದ್ರ ಹೋಮವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ, ಕಲಶ,ಕುಂಭಗಳಿಗೆ, ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ನವ ವಿಧಧ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ದೈವ ಕಲೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಪೂಜಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾಪೂಜೆ, ಮಂಗಳಾರತಿ, ಪಂಚಾಮೃತಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಬೆಲ್ಲದ ನೈವೇದ್ಯ ಆದ ಮೇಲೆ, ಆರು ತೋಳು ಬಲಗಳನ್ನೂ ಸರ್ವಶಕ್ತಿ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮದ ಅಧಿದೇವತೆ ''ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ'' ಎಂಬ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದ ರೂಡಿ ನಾಮದಿಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು; *ನೆರದಿದ್ದ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹವು ಜನ ಮನದ ಜಯದೇವಿ ''ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ '' ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಜನ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೆಲ್ಲ ಮುಗಿದನಂತರ ಭಕ್ತರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ತಳಿಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು( ಅಕ್ಕಿ ಬೆಲ್ಲ) ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ಸೇವೆ ಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೀರ್ಥ, ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಪುನೀತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಂಬಂಧ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸತ್ಕಾರ್ಯವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನೆರವೇರಿದ್ದರಿಂದ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿ, ಸಂತೋಷವೂ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು ಕಿರು ಧಾನ್ಯದಿಂದ ರಾಗಿಯ ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಲು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಬಹಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. * ''ರಾಗಿ'' ಎಂಬ ಸಂಭವನೀಯ ವಾಕ್ಯವು ಭಕ್ತಿಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಹೇಗೆಂದರೆ ರಾಗಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾದ ಮಯವಾಗಿ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವವರು ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು ಆಶೀರ್ವಧಿಸಿದಂತೆ. ಭಕ್ತಿವಂತರಾಗಿ ನಿಷ್ಟೆಯಿಂದ ಪೂಜೆಮಾಡುವವರಿಗಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಳ್ಳವರಾಗಿ, ಶಕ್ತಿವಂತರಾಗಿ, ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿ, ಯೋಗವಂತರಾಗಿ, ಗುರು ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಟಾವಂತರಾಗಿ, ತಂದೆ ತಾಯಿಯವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಾಗಿ, ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿ ಭಾವಾರ್ಥದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಎಂದು ಇದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ ರಾಗಿಯ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ದೇವಿಯವರು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂಡಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ದಿನ ಎಡೆಯಾಗಿ ರಾಗಿ ಶಾವಿಗೆಯನ್ನು ತಂದು ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತವೆನಿಸಿರುತ್ತೆ. *ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನೆರವೇರಿದ ಮೇಲೆ ದೇವಿಯವರ ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭ ಹಾಗೂ ಕಲಶದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ದೇವರ ಬನದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ದಿಗ್ಬಂದನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಅಪಚಾರಗಳು ಆಗಬಾರದೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಭಕ್ತರು ಸ್ವಾಧೀನ ದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಭದ್ರವಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಗುಡಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಹೀಗೆ ದೇವಿಯವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪೂರ್ಣವಾದಂತಾದ ಮೇಲೆ ''ಶ್ರೀ ಹಲಗೇಗೌಡರು'' ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆಡಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆದನಂತರ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ರೋಗ ರುಜಿನಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ; ಜನರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಆಶಾವಾದಿಗಳಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ; ======ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ====== *ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಳದಿಯ ಅಂದರೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಪಾಳೇಗಾರರಿದ್ದ ''ಶ್ರೀ ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕನನ್ನು'' ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ನೆಲೆಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ನದಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ: ಇಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ, ವಿಚಾರ, ಭಕ್ತಿ, ಆನ್ಯೂನತೆ, ಸಮೃದ್ದಿ ಮತ್ತು ರಾಜಭಕ್ತಿ ಇವುಗಳನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ ಸಂತೋಷ ಭರಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆದರ್ಶ ಹಾಗೂ ಸಂತೋಷಗಳಿಗೆ ಸಕಾರಣ ಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಆಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಊರಿನ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಮತ್ತು ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದ ''ಶ್ರೀ ಹಲಗೇಗೌಡರನ್ನು'' ಕರಸಿಕೊಂಡು ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಡಿವಂತಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. * ''ಶ್ರೀ ಹಲಗೇಗೌಡರು'' ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ- ಶ್ರೀ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯವರ ಕನ್ಯೆರಾದ ''ಉಡಿಶಿಲಮ್ಮ''ನವರು ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ '''' ಬೇಡಿದ್ದಕೆಲ್ಲ ವರ, ಮುಟ್ಟಿದ್ದಕೆಲ್ಲ ಚಿನ್ನ''' ಎಂಬಂತೆ ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಪವಾಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಗಿ ಬಂದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ನಾಯಕನಿಗೂ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಿವುಂಟಾಗಿ ದೇವಿಯವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; *ಭಕ್ತರ ಸಮೇತ ಬಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪೂಜಿಸಿದ್ದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕ ಚಿತ್ತದಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ಇಟ್ಟು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ''ಚೀತ್ಕಲೆ''ಯ ಅಂತರಂಗದಿಂದ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಲೀನರಾಗಿ ಭಾವಪರವಶರಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜಾಗೃತಗೊಂಡು ಆರಾಧಕರಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ತನ್ನ ಮನಿಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿ, ಹರಕೆ ಹೊತ್ತು ನಂಬಿಕೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ಬೇಟಿಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಾರೈಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಶುಭ ಶಕುನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ದೇವಿಯವರ ದರ್ಶನದ ಪಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. * ಆ ಲಾಗಾಯ್ತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿರುತ್ತಿರುವಾಗ ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು ಹರಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಫಲವಾಗಿ ೧೩ನೇ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸಂತಾನಹೀನನಾಗಿದ್ದು ನಾಯಕನಿಗೆ ವಂಶೋದ್ದಾರಕನ ಆಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಳಂಕ ತಪ್ಪಿ ಜನ ನಿಂದನಾ ರಹಿತವಾದ ಕಾರಣ ಆನಂದ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗಿ ವಿಜಯೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿ ಕೋಟೆಯವರಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ನ ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮಾಡಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಉತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿದ. ''ಶ್ರೀ ಉಡಿಶೀಲಮ್ಮ'' ಯಾ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರನ್ನು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ; ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅದೃಷ್ಟದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಆಗ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. * ಮಗುವಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ತುಂಬುವುದರ ಒಳಗಾಗಿ ಹರಕೆ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಶುಭ ದಿನ ಪತ್ನಿ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರ ಸಮೇತ ಕುದುರೆ ಸಾರೋಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿನ ''ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ'' ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಮಣಿ, ಸೀರೆ, ಮುಕುಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಸಿ ಹೊವು ಹಾರಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಶೃಂಗಾರ ಮಾಡಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿ ಪಂಚಾಮೃತ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಮಹಾ ಮಂಗಳಾರತಿ,ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದಗಳನ್ನು, ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಕೃತಾರ್ಥರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ವೋಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಕೇರಿಯ ಭಕ್ತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ನೆರೆವೇರಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ತನ್ನ ಕಳಂಕ ನಿವಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಗೆಹರಿದು ಕೊಂಡು ಬರುತಿದ್ದುದ್ದರಿಂದ, ಉತ್ಸಾಹ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಭದ್ರವಾದ ದೇವ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಆದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. * ದೇವಿಯ ಅಭಿಷೇಕ ತಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪೂಜೆ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ನೀರಿನ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಗೆ ಲಗತ್ತಾದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ನೀರಿನ ಹಳ್ಳವನ್ನು ಒಳ ಸರಿಸಿ ಒಂದು ಕೆರೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸಿಬ್ಭಂದಿಯವರಿಗೆ ಆದೇಶ ಕೊಟ್ಟು ಹೋದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಜನ ಹಿತ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದೇವಿಯವರ ಅನುಗ್ರಹ ವುಂಟಾಗಿ ಸುಖ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಡಳಿತ ಮಾಡಿದನೆಂಬ ವಿಚಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರು ನೆಲೆಯಾದನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಭಿಕ್ಷತೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರು ಸಹ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂಡ ನಂಬಿಕೆಯ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದಿತ್ತು. * ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಹಾಗೂ ಶರಣರ ತತ್ವ ಉಪದೇಶ ಆದರ್ಶಗಳ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಅನಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಿತ್ತು; ಈ ಕೃತ್ಯವು ದೈವ ಮಾನವರಾಗಿ. ಜನಿಸಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ''ಶ್ರೀ ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವಣ್ಣನವರ'' ಆದರ್ಶ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಕಳಂಕ ಹಾಗೂ ಮಾರಕವಾದ ಹೀನ ಕೃತ್ಯ ಈ ಹಿಂದೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಡಿಹಬ್ಬವನ್ನು ಎರಡು ಜಾತಿಯವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಘಟನೆ ನೆಡೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ೭೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ ಆ ವರ್ಷ ಬಂಡಿಹಬ್ಬವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ಮಯಕರ ಸಂಗತಿ ನೆಡೆಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು. * ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ೧೯೪೨ ಇಸವಿಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯುತ್‌ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ೪ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಇಲಾಖೆಯ ಬಂಗಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ೨ ಕುಟುಂಬ ವೀರಶೈವರು, ೨ ಕುಟುಂಬ ವಕ್ಕಲಿಗರು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಂಡಿ ಹಬ್ಬ ದ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಲು ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದರು ಜನ ಸಂದಣಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮೇಲೆ ವಕ್ಕಲಿಗ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ದೇವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದು ಹಣ್ಣು, ಕಾಯಿ, ಬುತ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೈಮುಗಿದು ಕೊಂಡು ನಿಂತುಕೊಂಡರು; ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲು ತಂದಾಗ, ಇವರ ಹಿಂಬಾಗದಿಂದ ಕರ್ಕಶವಾದ ಜೀರಲು ಶಬ್ದ ಬರುತ್ತದೆ; ಜಯಮ್ಮನೆಂಬ ಹುಡುಗಿಯೂ ತಿರುಗಿ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. * ಹರಿಜನ ಮತದ ತಲೆಗಡುಕ ಒಂದು ಕುರಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ದೇವರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಕುರಿಗಳು ವಧೆಯಾಗಲು ಬಂದಿದ್ದವು. ಕಡಿದ ಕುರಿಯ ಚೆಲ್ಲಿದ ರಕ್ತ ಅದು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಈ ಭಕ್ತೆಯು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಮತಿಭ್ರಮಣೆಯಾದಂತಾಗಿ, ''ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು'' ಮೈ ಮೇಲೆ ಆವೇಶವಾಗಿ ಬಂದಂತೆ, ಮೈ ಯನ್ನು ನಡುಗಿಸುತ್ತಾ ಆರ್ಭಟಿಸಿ, ನನಗೆ ಕರ್ಪೂರ ಹಚ್ಚಿ ತೀರ್ಥಹಾಕು ಎಂದು ದೊಡ್ಡ ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ಜನ ಸಮೂಹವು ಈಕೆಯ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣು ಅದುರುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಯನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯದಿಂದ ದಿಗ್ಮೂಢರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಕರ್ಪೂರ ಹಚ್ಚಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಚಕರು ಕೂಡಲೇ ಕರ್ಪೂರದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಂದು ತೀರ್ಥಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಆಗ ಹುಡುಗಿಯೂ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ''ಅಹಹಾ'' ನಾನು ಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗದವಳಲ್ಲ, ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದು ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಾರಣ ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯು ಜೀವವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವವಳು ಅಲ್ಲ, ತೆಗೆಯುವವಳು ಅಲ್ಲ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯು ಜೀವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲರ 'ರಕ್ಷಾ ದೇವತೆ''ಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆಯೇ, ಹೊರತು ರಕ್ಕಸಿಯಲ್ಲ ಲಿಂಗವಂತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದು ಅಹಿಂಸಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಲಿಂಗವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಅಭಿಷೇಕ, ಹೋಮ, ಪೂಜೆಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದು ಶರಣ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಯುಳ್ಳವಳಾಗಿದ್ದೇನೆ ಆದಕಾರಣ ''ವೀರಶೈವರಾಗಲಿ'' ಇತರೆ ಯಾವ ತಿನ್ನುಣ್ನುವ ಈ ಮೂಡ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಕಳಂಕಿತಳಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅಸ್ಪುರ್ಷರ ಸಾಲಿನ ದುಷ್ಟ ದೇವತೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನನ್ನ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರಿ ವೀರಶೈವರು ಅಹಿಂಸಾ ದರ್ಮದವರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ೧೦೧ ಮಾರಿಗಳಿಗೆ ಶಾವಿಗೆ ಎಡೆ ಇತ್ತು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮೊದಲು ಆಚರಿಸಬೇಕು. * ನಂತರ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರು ಮುಂದಿನ ವಾರ ಆಚರಿಸುವುದು ನನಗ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಿನ್ನುಣ್ನುವ ಜಾತಿ ತಮ್ಮ ಉದರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ''ಹಿಂಸಾ ಕಾರ್ಯದ ಪಾಪವನ್ನು ಸ್ವಾರ್ಥತೆಯಿಂದ ದೈವದ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹೇಯ ಕೃತ್ಯ, ಆದರೂ ಧರ್ಮದ ಅರಿವು ಪ್ರಾಣದ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಮೌಡ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೊಡುವ ಪಾಪದ ಬಲಿಯು ನನ್ನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿರುವ ''ದ್ವಾಮವ್ವ'' ಎಂಬ ಚೌಡಿಯು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಗೆ ನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆ ವಾರದ ಪೂಜೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿ ಪಡುವವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ನಾನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆ. * ಈ ಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ನಿತ್ಯ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಶಾಶ್ವತ ವಸ್ತುಗಳು ಬೆಳ್ಳಿಯ ರೂಪಕಗಳು ಕಂಚು, ತಾಮ್ರದ ವಸ್ತುಗಳು ಉಡಿಗೆ ಸಾಧನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ನಂಬಿಕೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ತೃಪ್ತಳಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ದೇವಿಯವರ ಅಪ್ಪಣೆಯಾದಂತೆ ಆ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಯಿಂದ ಹೋರಟ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನೆರದಿದ್ದ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹವು ನಂಬಿಕೆ, ಭಯದಿಂದ ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸನ್ನಿದಿಯಿಂದ ತೀರ್ಥ ತಂದು ಹೆಂಗಸಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಕುತೂಹಲ ಗೊಂಡ ಸಮೂಹದವರು ಯಾಕೆ ಹೀಗೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಾನೇನು ಮಾತನಾಡಿದೆ; ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಅರಿವು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. * ದೇವಿಯವರು ಈ ಭಕ್ತೇಯ ಮೇಲೆ ಆವೇಶವಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ಅಪ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ: ನಂತರ ಉಳಿದ ಕುರಿಗಳು ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಮ್ಮನಿಗೆ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ತಾಂಬೂಲ, ಫಲ, ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು ಅಂದಿನಿಂದ ಆದೇಶವಾದಂತೆ ಬಂಡಿಹಬ್ಬವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಪದ್ದತಿಯಾಗಿದೆ * * * * * *. <br /> ==ದ್ಯಾಮವ್ವ(ಚೌಡಿಯು)ನ ಆಗಮನ== *ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹರಿಜನ(ಪಂಗಡ) ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವನಾದ ಸುಮಾರು ೧೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾಳಯ್ಯನೆಂಬ ಹುಡುಗನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಈತನು ಸೋಮಾರಿತನದ ಬಗ್ಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಬೇಸರ ಉಂಟಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗು ಏನಾದರೂ ದುಡಿಮೆ ಮಾಡು ಎಂದು ದಿನವೂ ನಿಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ನಿತ್ಯವೂ ಹಂಗಿನ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಬೇಸರವುಂಟಾಗಿ ಒಂದು ದಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ; ಗೊತ್ತು ಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೊರತು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪೊತ್ತಿನ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಊರಿಂದ ಊರಿಗೆ ಸವೆದ ಕಾಲುದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಳವಿಲ್ಲದ ನದಿ, ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ೬೦ ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ಮಂಜ್ರಾಬಾದ್(ಸಕಲೇಶಪುರ) ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. * ಅಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಾಗ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲಿಕನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂಗಡಿಯವನಿಗೆ ಕನಿಕರ ಉಂಟಾಗಿ ತಿನ್ನಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕಾಫಿ ಎಸ್ಟೇಟಿನ ರೈತನೊಬ್ಬ ಅದೇ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಅವನ ಸಂಗಡ ಈ ಹುಡುಗನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ: ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿದ ''ಹಾನಬಾಳು'' ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀ ದಗ್ಗಪ್ಪಗೌಡರ ಒಡೆತನದ ''ಗಿರಿಕನ್ಯೆ'' ಎಂಬ ಕಾಫಿ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ದಿನಗೂಲಿ ಆಳಾಗಿ ಸೇರಿ ಕೊಂಡು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ಅನುಭವ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಆಳಾಗಿ ಖಾಯಂ ಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ'. * ಈ ಸಂಬಂಧ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿಯತ್ತಿನಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಹುದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿಗೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿ ''ಕಾಳಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ ಕಾರಣ ಈತನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಲಿಗೆಯಿಂದ 'ಮೂಡ್ಲಾ' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಇದರ ಅರ್ಥ ಮೂಡಣ ಸೀಮೆಯವನು ಎಂಬ ಭಾವನೆ , ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಗೌಡರು ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಬೆಂಗಾವಲಿಗಾಗಿ ''ದ್ಯಾಮವ್ವ'' ಎಂಬ ಚೌಡಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ತೋಟದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ದೇವತಾರೆ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾಲೆ, ಗೌಡರು ಒಕ್ಕಲಿಗ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸ್ವಾರ್ಥತೆಯಿಂದ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿ ಇಲ್ಲವೇ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಈ ಚೌಡಿಗೆ ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ನಂತರ ತಾವು ಸ್ವಾಹಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚೌಡಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. *ಬಲಿಯಿಂದಲೇ ಶೋಷಣೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಚೌಡಿ ಇದ್ದ ಸಂಕೇತ ಕಪ್ಪಾದ ಗುಂಡು ಕಲ್ಲು ಅರಿಶಿಣ, ಕುಂಕುಮ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಬಲಗಡೆಗೆ ಒಂದು ದ್ವಿಶೂಲ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಕೆಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ''ಶ್ರೀ ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಗೌಡರು'' ತಮ್ಮ ತೋಟವನ್ನು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ 'ಮೆ II ಪ್ರಾನ್ಸಿ ಸ್ ಹಾರ್ಲೆ' ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲ ಉದ್ಯಮಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೇ II ಹಾರ್ಲೆಯವರು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನಾಚಾರಗಳನೆಲ್ಲ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಚೌಡಿಗೆ ಯಾವ ಪುರಸ್ಕಾರವು ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಈಕೆಗೆ ಬಳಲುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ 'ಮೂಡ್ಲನು' ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರನ ಸಂಗಡ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಊರಿನ ''ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ'' ಬನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದದನ್ನು ಈ ಚೌಡಿಯು ಕೇಳಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡಬೇಕೆಂಬ ನೀರಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಮಯ 'ಮೂಡ್ಲಕಾಳನಿಗೆ' ೨೭ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಸಾರಿಯಾಗುವ ಹಂಬಲದಿಂದ ಊರಿಗೆ ಹೊರಡುವ ಮನಸ್ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು; ಒಂದು ಶುಭದಿನ ಬೆಳಗಿನ ೫ ಘಂಟೆಗೆ ಊರಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಮಯವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಚೌಡಿಯು ಈತನ ಬೆನ್ನುಹಿಡಿದು ಮೈತುಂಬಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. * ಇದರಿಂದ ಕಾಲವು ಮೂಡ್ಲನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಆಯಾಸ, ಹಸಿವು, ನೀರಡಿಕೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ತಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಇದ್ದ ನೇರ ದಾರಿಯೂ ಸವೆದು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಬೇಗ ಊರು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಪದ್ದತಿ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ದೇವರಿಗೆ ಕೈ ಮುಗಿಯಲು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಏಕಾಂಕತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಚೌಡಿಯು ಇಳಿದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಈಗ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಆಯಾಸ, ದಣಿವು, ಹಸಿವು ಎಲ್ಲವುದರ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಗೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಊಟ ಮಾಡಿ ಇದಾವುದರ ಅರಿವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಾನೆ. ಸುಖ ನಿದ್ರೆ ಕಳೆದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಅರೆ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಯಾರೋ ಕರೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ. * ನಾನು 'ಹಾರ್ಲೆ' ತೋಟದ 'ದ್ಯಾಮವ್ವ(ಚೌಡಿಯು)'' ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಕಾಫಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನದಿಯಿಂದ ಸವೆದು ಹೊಳಪಾಗಿರುವ ಗುಂಡುಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದ ಒಂದು ಕಲ್ಲು ಶಿಲೆಯನ್ನು ತಂದು ಅರಿಶಿಣ, ಕುಂಕುಮ ಲೇಪನ ಮಾಡಿ ಒಂದು ದ್ವಿಶೂಲ ವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ನನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ''ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ'' ದೇವಸ್ಥಾನದ'' ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ದೇವಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡು. ಬಂಡಿಹಬ್ಬದ ದಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡು'. ಇದು ನಿನ್ನ ವಂಶ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೆಲಸ ನೆರವೇರಿಸಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. *ಹೀಗೆ ಚೌಡಿಯು 'ಮೂಡ್ಲನ ಮೇಲಿಂದ ಇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿ ನನ್ನ ನಾಮಧೇಯ ದ್ವ್ಯಾಮವ್ವ ಎಂಬ ಚೌಡಿರೂಪಿಣಿ ನನಗೆ ಯಾವ ತರಹದ ಪೂಜೆ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಗುಡಿ ಗೋಪುರಗಳಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಂಪು ವರ್ಣ, ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ರಕ್ತ ಮಾಂಸ ಪ್ರಿಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳು. ಈ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದ ಕಾಫಿ ತೋಟವು ಮೆ II ಹಾರ್ಲೆ ಎಂಬ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ''ಲಂಗನೆ'' ಮಾಡಿರುತ್ತೇನೆ; ತಮ್ಮ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ ವಾದ ಅನುಕೂಲತೆಗಳು ಇರುವ ಕಾರಣ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಕೂರಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧ ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರು ಪೂರ್ವಾಪರ ಯೋಚಿಸಿ, ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ. ನಾನು ಶೈವ ಧರ್ಮದ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೈ ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ವೀರಶೈವರಿಂದ ಪೂಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನೆಲೆಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. *ಈ ಗ್ರಾಮದ ದಲಿತ ವರ್ಗದವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಅಜ್ಞಾನ, ಮೂಡನಂಬಿಕೆ, ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಬನದಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧ ನನಗೆ ಕಳಂಕ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಜೀವ ರಾಶಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಯೆ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಕ್ಷಾ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತೇನೆ ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ಹಿಂಸೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಿಯೂ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನನ್ನ ಸಹಚಾರಳಾಗಿದ್ದು ನನ್ನ ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ಪ್ರಕಾರ ನಿತ್ಯದ ವಾರದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅನರ್ಹಳಾಗಿರುತ್ತಿ ಹರಿಜನ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನೆಡೆಯುವ ಬಂಡಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಮೂಡ್ಲನಿಂದ ಪೂಜಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಕೊಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀನೆ ಅನುಭವಿಸು; ಮತ್ತು ನನ್ನ ಆಜ್ಞಾದಾರಕಳಾಗಿದ್ದು ,ಭಕ್ತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಕಷ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಕೊಡದೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. * ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಕಳಂಕ ತಪ್ಪಿದೆ ಒಳ್ಳೆಯದೆಯಾಯಿತು ಈ ದ್ವಾರದ ಮುಖಾಂತರ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮಾರಿಯೂ ನುಸಳದಂತೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿರು ಎಂದು ಹೇಳಿ ನೆಲಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಪರಿಶಿಷ್ಟರು ಕೊಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ''ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ'' ಎಂಬ ರೂಡಿನಾಮದಿಂದ 'ಚೌಡಿಯು' ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಸಂಕೇತ ಹೊಳಪಾದ ಗುಂಡುಕಲ್ಲು, ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ, ಲೇಪಿತ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಶೂಲ ದೇವಿಯವರು ದ್ವಾಮವ್ವ ಎಂಬ ಚೌಡಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ನೆಲೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಬಂಧ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನೆಡೆದ ಸಂವಾದವು 'ಹಲಗೇಗೌಡರ' ಮಗ 'ಶಿವೇಗೌಡರ' ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಆದೇಶಗಳು ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಡದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಮಂಟಪ ಇವುಗಳು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ರೂಪಕಗಳು ಹಾಗೂ ಇರುವಿಕೆಗಳು. ==ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯ ಆಚರಣೆ== * 'ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯು' ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ವಾಸ್ತು ಪ್ರದಾನವಾದ ಅಂದರೆ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿ ಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಕ್ತಿ, ಯೋಗ, ಕರಣ ಹಾಗೂ ಆರು ಭುಜ ಬಲಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ. ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ದೇವಿಯವರ ಅಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ನೀರಿನ ಕೆರೆ ಮೂರು ರಸ್ತೆಗಳು ಕೂಡುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯಸ್ಸು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವ ವಿಶಾಲವಾದ 'ಅಶ್ವಥ' ಮರ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿ ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಾ ಪುರಾತನದ್ದಾಗಿದ್ದ 'ಅಶ್ವಥ' ಮರವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಹೋದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಹಾಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮರವನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಂಡರು, ದೇವಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದ 'ಲಿಂII ಬಿ ಯಳ್ಳಪ್ಪನವರು ಆಚಾರವೆಂಬ ಸಸಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಭಕ್ತಿಯೆಂಬ ನೀರನ್ನೆರೆದು ಬೆಳಸಿ ಚಿರಋಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಈ ಮರದ ಬುಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಲಿಂIIಕುಂಟೇಗೌಡ ರುದ್ರಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಲಿಂII ಆರ.ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರರು ಆದ ಶ್ರೀ ಹೆಚ್, ಎಸ್, ಶಿವಾನಂದ ಎಂಬ ಭಕ್ತನಿಗೆ ದೇವಿಯವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಸುಭದ್ರವಾದ ಅರಳೀ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಇದ್ದನ್ನು ತ್ರಿವಿಧ ದಾಸೋಹಿಗಳು ನೆಡೆದಾಡುವ ದೇವರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಗಂಗಾ ಮಠಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಶಿವಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಅಮೃತ ಹಸ್ತದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭೋತ್ಸವ ಮಾಡಿಸಿ ಗ್ರಾಮದ ಭಕ್ತ ಸಾಮೂಹಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಣೆಮಾಡಿ ಕೀರ್ತಿವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೆ ಭಕ್ತರು ಅರಳಿ ಮರದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬೇವಿನ ಸಸಿಯನ್ನು ಬೆಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ನಾಗರ ಕಲ್ಲು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ, ಗ್ರಾಮದ ಭಕ್ತ ಕನ್ಯಾಮಣಿಯರ ಹಾಗೂ ಶೋಡಶಿಯರ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಂಬಲ ಈಡೇರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಚೈತನ್ಯ ಮಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; * ಇದೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಆರ್. ಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರುಗಳಿಗೆ ದೇವಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 'ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ' ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಸುಂದರವಾದ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಬಸವ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಧಿ, ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕುಲ ಪುರೋಹಿತರಿಂದ ದೈವಕಳೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಆಗಮನ ನೈರುತ್ಯ ಮೂಲೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ಗ್ರಾಮದ ಸುಭಿಕ್ಷತೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುವಂತೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ದಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತ ಮಹನೀಯರುಗಳು ಗ್ರಾಮದ ವೀರಶೈವ ಸಮಾಜವು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. *ಈ ಎಲ್ಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ದೇವಿಯವರ ಸಮಾಚ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದೇವ ಬನವು ''ಪಾಪನಾಶಿನಿ'' ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನೆಲೆ ಯಾಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೊರಗಡೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಒಳಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ, ದೇವಿಯವರ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಚೈತನ್ಯವುಂಟಾಗಿ ಕೂಡಲೇ ಜಾಗೃತರಾಗಿ ಧೃಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೈ ಮುಗಿಯುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಇಟ್ಟು ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂದಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹೋದ ಕಾರ್ಯವು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ನೆರವೇರುವುದರಿಂದ ನಂಬಿಕೆಯು ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ದೇವಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡದೆ ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೂಡಾಗ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳು ನೆರವೆರದೇ ತೊಂದರೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದಾಗ ಇದ್ದ ಜಾಗದಿಂದಲೇ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿ, ಹರಸಿಕೊಂಡಾಗ ತೊಂದರೆಗಳು ಕೂಡಲೆ ಬಗೆಹರಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. * ಅನೇಕ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ದುಷ್ಟ ಮಾರಿಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟ, ತೊಂದರೆಗಳು ಒದಗಿ ಬಂದಾಗ ಮೊಸರನ್ನ ಅಥವಾ ಬೆಲ್ಲದ ಅನ್ನದ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದಾ ಗಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸುಂದರ ರೂಪದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದಾಗಲಿ ಅವರವರ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿ ಹಚ್ಚಿ ಹರಸಿಕೊಂಡಂತಹ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರದ ಅಪ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ; ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ, ಧನುರ್ಮಾಸದ ಪೂಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಉಷಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕ ಮಡಿಯಿಂದ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವ ಹಸ್ತದಿಂದ ಇಚ್ಛಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲು ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಂಚಾಮೃತ ತಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ 'ಈ ಕಾಯವನ್ನು ಹಣ್ಣು ಮಾಡಿ' ಅಂದರೆ ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಪರಿಮಳ ಪುಷ್ಪಗಳನೆಲ್ಲ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಥ ಮರಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಾಲನ್ನೆರೆದು ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೂ, ವನಿತೆಯರಿಗೂ ದೇವಿಯವರು ಬಹಳ ಬೇಗ ಒಲಿದು ಅವರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನೆಲ್ಲ ನೆರೆವೆರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧ ವಾರದ ದಿನಗಳ ಸಂದ್ಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯವರನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಪೂಜಿಸಿ ತೃಪ್ತಿ ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪದ್ದತಿಯು ತುಂಬಾ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. * ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರು ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ತುಂಬಾ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸ್ವಭಾವದ ಸಾಕಾರ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ತನ್ನ ಭಕ್ತರು ಹೊರಗಡೆ ಯಾವ ಊರಿನಲ್ಲಿರಲಿ ಅವರುಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಾಗ ಅವರ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಪರಿಹಾರದ ಕೃಪೆಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಈ ಭಕ್ತರು ಅಷ್ಟೈಶ್ವರ್ಯವಂತರಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಶಾಲಿಗಳಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತ ಇದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿವುಳ್ಳವನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ ಆರಾಧಕರಿಗೆ ''ವೀರಶೈವ'' ಧರ್ಮದ ತತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಆದರ್ಶಗಳ ಅರಿವಾಗ ತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ದೇವಿಯವರ ಅಪ್ಪಣೆಯಾದಂತೆ ಅಜ್ಞಾನ, ಮೂಢತನದಿಂದ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ಖಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಲಿಯನ್ನು ಈ ಬನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ ಮೂಡ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ. * ಇದನ್ನು ಸಹಚರಳಾದ ''ದ್ವ್ಯಾಮವ್ವ/ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ'' ಎಂಬ ಚೌಡಿಯು ಆರ್ಫಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ವೀರಶೈವರಲ್ಲಿ ''ಅಹಿಂಸಾ'' ಧರ್ಮದ ಜಾಗೃತಿಯಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ತೊಂದರೆ ಕಷ್ಟಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹರಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಂತೆ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಣ್ಮಣಿಗಳು, ತಾಮ್ರದ ಬಿಂದಿಗೆ, ಕಂಚಿನ ದೀಪದ ಕಂಬಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮುಖವಾಡಗಳು, ಸೀರೆ, ತಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಣ್ಮಣಿಗಳು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿ ಅಂಗಡಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅವುಗಳ ತೂಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಸಧಾ ಧರಿಸುವ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ==ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== *ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮನವರ ಪುಂಮಿಲನ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಂದಿರದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದು ದೂಳುಹೊಡೆದು; ಗುಡಿಸಿ ನಂತರ ನೆಲವನ್ನು ತೊಳೆದು ಸ್ವಚಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು, ಗೋಡೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಸುಣ್ಣ-ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ರಂಗುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಅಂದರೆ ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ದೇವ ಮಂದಿರದಿಂದ ನದಿಯ ದಡದವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಗುಡಿಸಿ, ನೀರುಹಾಕಿ, ದೂಳು ಏಳದಂತೆ ತಂಪು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ಚಪ್ಪರ ಹಾಕಿ ತಳಿರು ತೋರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗು ತ್ತದೆ; ದೇವಿಯವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪೂಜಾರಿಯು ಬುಧವಾರದ ಸಂಜೆಯಿಂದಲೇ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಇರಬೇಕು. ಫಲಾಹಾರ ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಕಾರಣ ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ ೨ ಘಂಟೆಯಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರ ಮದ್ಯಾಹ್ನ 3 ಘಂಟೆಯವರೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗಡೆ ಪೂಜಾಮಗ್ನರಾಗಿರುವುದ ರಿಂದ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ. ಜಲ-ಮಲ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ರಮ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜಲ ಬಾದಿಯಾದರೂ ಸೂತಕವಾಗುತ್ತದೆ. *ಆಗ ಪುನಃ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಮಂದಿರ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕನಿಷ್ಟ ೧೮ ಘಂಟೆ; ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದುರಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಪೂಜಾರಿಯ ನಿಯಮಗಳು. ಅಮ್ಮನವರ ದೈವಾರ್ಷಿಕ ಪೂಜೆ ಬರುವ ಶುಕ್ರವಾರದ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ೩ ಘಂಟೆ ವೇಳೆಗೆ ದೇವಿಯವರನ್ನು ಕುಂಭ ಸಮೇತ ಕವಚದಲ್ಲಿರಿಸಿ ಪುರೋಹಿತರು ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರ ಸಮೇತ ಹೇಮಾವತಿ ನಡಿಗೆ ಬಿಜಯಂಗೈದು ನದಿಯ ಆಳದಿಂದ ಮರಳನ್ನು ತೆಗೆದು ದಡದ ಮೇಲೆ ಗದ್ದಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ದೈವ ಜಲವನ್ನು ತುಂಬಿಸಿ ಮರಳಿನ ಗದ್ದಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ''ನವರನ್ನು ಒಂದು ಕುಂಭಕ್ಕೆ ಕಳಾಹ್ವಾನ ಮಾಡಿ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪೂಜಿಸಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ದೈವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಕುಂಭಕ್ಕೆ ಕರ್ಪೂರದ ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ಕವಚದ ಒಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು. ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಕುಂಭಕ್ಕೆ ಗುರುಗಳವರಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಜಲವೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಮಾಡಿ ಕ್ರಮವಾದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜಾರಿ ಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅದೃಶ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವಿಯವರನ್ನು ನಡೆ ಮಡಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಶಬ್ದತೆಯಿಂದ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿ 2 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಈ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಪುಂಮಿಲನ ಪೂಜಾ ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮದ ದಿನಕ್ಕೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದು ಹೊರಗಡೆ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲೆ ಇರಲಿ ಆದಿನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದು; ಶುದ್ಧ ಮಡಿ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ ನವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ತೀರ್ಥ, ಪ್ರಸಾದ ಹಾಗೂ ದೋಷ ಪರಿಹಾರ ಸಂಕೇತವಾದ ಚಿಗಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದ ಮಯವಾಗಿ ಪಡೆದು, ದೇವಿಯವರ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. * ಇದೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಭಕ್ತರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ ಸುಖ, ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ಹಂಚಿ ಕೊಳ್ಳುತಿರುವುದು ಜೀವಂತ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮನವರು ನೆಲೆಯಾಗೀರುವ ಈ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ 'ವೀರಶೈವ' ರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಿಷ್ಠರಲ್ಲದ ಬೇರೆ ಧರ್ಮ ದವರು ನೆಲೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣದೆ ಇರುವುದು; ದೇವಿಯ ಆಚಾರ, ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವದ ಆರಾದಕರೆಂದು ನಂಬಬುಹುದಾಗಿದೆ. ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾ ಪೋಜಾದಿನ ''ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು'' ಸರ್ವಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಮಂದಿರದ ಗರ್ಭಾಂಕಣ ಗದ್ದುಗೆಯಮೇಲೆ ಛಾಯಾ ರೂಪ ದಿಂದಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರ ಮುಖ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕನ್ಯಾಮಣಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೊರಗಡೆ ಇರಲು ಆತಂಕ, ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಇಷ್ಟಪಡದೆ, ಈ ದಿನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ ಮಹಾ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ; ಗರ್ಭಾಂಕಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ಗುಪ್ತ ಕೋಣೆಯ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಗದ್ದುಗೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಾಕವಚ(ಪೆಟ್ಟಿಗೆ) ಸಮೇತ ಆಸೀನರಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಮತ್ತೆ ತಮಗೆ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರದ ವ್ಯಾಮೋಹ ಉಂಟಾದಾಗ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಜ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಭರಣ ಸುಂದರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಿಜೃಂಭಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಕಾರಣ ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದರೆ ಮುಜುಗರ ಉಂಟಾಗಿ ಅವರ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಯಾಗಬಾರದೆಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯದೆ ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಲ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ'' ದೇವಿಯ ವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿ ಕಷ್ಟ, ತೊಂದರೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತು ಪೂಜಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಕರಿಗೆಲ್ಲ ಕಳ್ಳತನವಾಗಿಹೋಗಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳು ಪುನಃ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದು. * ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಪುನಃ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಅರ್ಹ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡಿಬಂದಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಬಗೆ ಹರಿದಿರುವುದು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸುಭಿಕ್ಷತೆ ನೆಲೆಸಿರುವುದು ಹೀಗೆ ಹತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಕೃಪೆಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಇದ್ದು, ಬಂದಿರುವ ಅನೇಕ ಹರಕೆ ವಸ್ತುಗಳು ''ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರನ್ನು'' ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಪುಂಮಿಲನ ಮಹಾಪೂಜೆಗೆ ದಿನ ನಿಗದಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಸೋಮವಾರ ಅಂದರೆ ೫ ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಪೂಜಾಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಗೊಂಡಿರುವ ೫ ಜನ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಶುದ್ದ ಮಡಿಯಿಂದ ಬಾಳೆತೋಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪರಿಪಕ್ವವಾದ ೧೨ ಗೊನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ತೊಳೆದು ಶುದ್ದಗೊಳಿಸಿದ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿ ತಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಗೇವಿಗೆ ಇಡಲಾಗುವುದು; *ಈ ಅವಧಿ ಮದ್ಯೆ ಯಾವ ದೈಹಿಕ ವಿಸರ್ಜನೆ, ದುಶ್ಚಟ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಚಾತುರ್ಯ ನಡೆದು ಹೋದರೆ ಬಾಳೆಗೊನೆಗಳು ಹಣ್ಣಾಗದೇ ಹೋಗಿರುವುದು ಈ ಹಿಂದೆ ಹಿರಿಯರು ಅನುಭವಿಸಿರುವ ಕಹಿ ಅನುಭವವಾಗಿ ಪೂಜೆಯನ್ನೇ ಮುಂದೂಡಿದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ; ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತರುವಾಗಲೂ ಇದೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿರುವುದರಿಂದ ದೇವಿಯವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸರ್ವರಿಗೂ ಮಂಗಳಕರವಾಗುವುದೆಂದು ನಂಬಿ ನಡೆಯೋಣ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ನಂಬಿಕೆಗಳು== *ಇದೆ ಗ್ರಾಮದ ನಂಜೇಗೌಡರ 'ಲಿಂII ಬಸಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ. ನಾಗರಾಜಪ್ಪ ಇವರ ಪುತ್ರಿ ಶ್ರೀಮತಿ. ರೂಪ ಎಂಬ ಕನ್ಯಾಮಣಿಗೆ ಒದಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ತೊಂದರೆಯೂ 'ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ' ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಉತ್ತಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ, ಸೇವಾಭಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹರಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಕಂಚಿನ ದೀಪದ ಕಂಭಗಳನ್ನು ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ದೇವಿಯ ಆನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸುಖ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಹಾಗೂ ದೇವಮಂದಿರಕ್ಕೆ ನೆನಪಿನ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಜನೋಪೋಯೋಗಿ ಕೆಲಸವನು ಮಾಡಿ ಸುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. *ಇದೆ ಗ್ರಾಮದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ದಾನಿ ಲಿಂII ಸಿದ್ಧವೀರಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರಿ ಶ್ರೀ .ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರಿ 'ಶ್ರೀಮತಿ ''ಶಶಿಕಲಾ''ಎಂಬ ಕನ್ಯಾಮಣಿಗೆ ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ ಕೃಪೆಯಿಂದ ತನ್ನ ತೊಂದರೆ ಪರಿವಾರವಾದ್ದರಿಂದ ಹರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಒಂದು ತಾಮ್ರದ ಬಿಂದಿಗೆ ಯನ್ನು ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಇದೇ ಗ್ರಾಮದ ನಂಜೇಗೌಡರ ಲಿಂIIಬಸಪ್ಪ ಇವರ ಪೌತ್ರ ಲಿಂII ಚನ್ನವೀರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗೌರಮ್ಮ ಇವರ ವರ ಪುತ್ರ ಕೊಡುಗೆ ದಾನಿ ಕೋಟಿವೀರ ಶ್ರೀ. ಹೆಚ್. ಎಸ್. ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ ಉ ಮೂರ್ತಿ ಎಂಬುವವರು ''ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು'' ಧೃಡವಾಗಿ ನಂಬಿ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಯಶಸನ್ನು ಕಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಲಸಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಈಗ ಇದೆ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅಂಗಡಿ ''ಶ್ರೀ ಶಿಸಸಾಯಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್''; ದಾಸರಹಳ್ಳಿ -ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. * ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಚೈತನ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೃಪೆಯಾಗಿದ್ದು 'ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರು'' ಎಂಬುದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯ ವಾಣಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ 'ಒಂದು ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸ್ವಚ್ಛ, ಸುಂದರ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪುರೋಜೀತರಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ, ಹೋಮ ಸಂಪ್ರದಯಾಯಕ ಪೂಜೆ ಮುಂತಾದ ಪುಣ್ಯವದನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ವಿಧಿ, ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೈವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವೈವಸ್ಥೆಯಿಂದ ದೇವಿಯವರ ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖದರ್ಶ ನ ಭಾಗ್ಯ ಭಕ್ತರಿಗೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಇದೇ ಶುಭದಿನದಂದು ತಾ.೨೨-೦೫-೨೦೦೯, ಶುಕ್ರವಾರ ತೇಜೂರು ಸಿದ್ಧರಾಮೇಶ್ವರ ಮಠದ ಶ್ರೀ ಕಲ್ಯಾಣ ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ದಿವ್ಯ ಪಾದ ಪೂಜೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಈ ಸಂಬಂಧ ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತಮಂಡಳಿ ಯವರಿಗೆ ಪ್ರಸಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರ ಹಾಗೂ ಗುರು ಹಿರಿಯರ ಶುಭ ಹಾರೈಕೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದೆ ದಾನಿಯು ದೇವ ಮಂದಿರವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ''ಮೂರು ಲಕ್ಷ'' ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡಲು ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ, ಕಾರಣ ಈ ಭಕ್ತನು ಧಾನಶೂರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ; ವೀರಶೈವ ಸಮಾಜವು ಇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಇಂತಹ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಭಕ್ತಿಯ ಕಾಣಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವರ ಹುಂಡಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಮುನ್ಸೋಚನೆ ಗಳು ಕಂಡು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. *ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹರಿಜನ ಬಾಂದವರು ಸಹ ''ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರನ್ನು'' ಭಕ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಂತೆ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹೊಡೆಸುವುದು. ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ, ಕರ್ಪೂರ ಕೊಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸುವ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ''ಶ್ರೀ ಉಡಿಶೀಲಮ್ಮ'' ಅರ್ಧಾತ್ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯವರು ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಲು ಮೂಲ ಕಾರಣರಾದ ''ಶ್ರೀ ಹಲಗೇಗೌಡರ'' ಸಂತತಿಯವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳೇ ಪಾಳೇಪಟ್ಟಿನ ಸರದಿಯಂತೆ ಪೂಜಾ, ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಹಕ್ಕುದಾರ ರಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದು ಸಾಗಿಬಂದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ; ಇದೆ ಪದ್ದತಿಯಂತೆ ಹತ್ತಾರು ತಲೆಮಾರಿನವರು ಆದಮೇಲೆ ಈಗಿನ ಹಿಂದೆ ಐದನೇ ತಲೆ ಮಾರಿನ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ''ಶ್ರೀ ನಿಂಗೇಗೌಡರ'' ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪೂಜಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಅಂದರೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಪೂಜೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಮೂರು ಜನ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ 'ಶ್ರೀ ಈರೇಗೌಡ, ಸಿದ್ದೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿಗೌಡ ಎಲ್ಲರೂ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿಂಗೇಗೌಡರು ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆ ವಗೈರೆ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.' ಆದರೆ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ವಶರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಸಂಸಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ 'ಈರೇಗೌಡರ' ಮೇಲೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಜಡ ಸ್ವಭಾವದವರು ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಸಿದ್ದೇಗೌಡರು ನಿಭಾಯಿಸಿ ಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಮೂರನೇ 'ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿಗೌಡ' ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ಹೊರ ಸಂಚಾರ ಸ್ವಭಾವ ಉಳ್ಳವರು ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. * ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಸಹೋದರರ ಮದ್ಯೆ ಮನಸ್ಥಾಪಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಕಾರಣ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿ ಕೊಳ್ಳುವ ವಿರ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಿಂಗೇಗೌಡರ ಅನುಭವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ದೇವರ ಕೊಡುಗೆ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 'ಸಿದ್ಧೇಗೌಡರು'' ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಭಾಗದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದನೇ ಈರೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಎರಡು ಭಾಗ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲು ಜವಬ್ದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ; *ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅವಿವಾಹಿತರು ಹಾಗೂ ದೈವ ಭಕ್ತಿ ಉಳ್ಳವರು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಶ್ರದ್ದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರಾಮದೇವಟೆಯವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಬಂಧ ದೈವ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲವುಂಟಾಗಿ ಒಂದು ಶುಭದಿನ ದಂದು; ಅಣ್ಣನವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಪಡುವಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಕಾಲುನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯದ ಕಾಯಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾದದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹಳೇಬೀಡು, ಬೇಲೂರು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕಮಗ ಳೂರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಯಾಸ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿನ ಪುರಜನರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ''ಶ್ರೀ ನಿರ್ಮಾಣಸ್ವಾಮಿ'' ಮಠ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. * ಮುಸ್ಸಂಜೆ ವೇಳೆಗೆ ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಶ್ರೀ ಮಠದ ಗುರುಗಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ಶಿವ ಪೂಜೆ ಪ್ರಸಾದವಾದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮರುದಿನ ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಶ್ರೀಗಳವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡಿ ಕೊಡಲೇ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾನ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಪ್ರಸಾದದ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ; ಗುರುಗಳವರ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮುಗಿಯುವುದರೊರಳಗೆ ಪ್ರಸಾದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಮೊದಲು ಗುರುಗಳಿಗೆ ಲಿಂಗಾರ್ಪಿತವಾದಾನಂತರ ತಾವು ಪ್ರಸಾದ ತೆಗೆ ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದ ಗುರುಗಳವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಮಠದ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲವುದಿನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿರಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಸೌಂದರ್ಯ, ಗುರುಗಳ ಶಿವಪೂಜಾವಿಧಾನ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಈತನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುಗಳು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಪಂಚಪೀಠಗಳೊಲ್ಲೊಂದಾದ 'ಶ್ರೀ ರಂಭಾಪುರಿ' ಮಠವನ್ನು ದರ್ಶ ನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂದು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಗುರುಗಳವರಿಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಪ್ಪಣೆಪಡೆದು ಒಂದು ಶುಭ ದಿನ ಉದಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಟು; ಇಲ್ಲಿಗೆ ೩೫ ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರನ್ನು ಅಪರಾನ ೩ ಘಂಟೆಗೆ ತಲುಪಿ ಗುರುಗಳವಾರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪ್ರಸಾದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆಯಾಸ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ''ವೀರಶೈವ'' ಧರ್ಮದ ತತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಶಿವಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪುನಃ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರತು 'ಶ್ರೀ ನಿರ್ವಾಣ'ಸ್ವಾಮಿ ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೂ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಂತೆ ''ವಿರಕ್ತಾಶ್ರಮ'' ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಂದು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬರುತ್ತಾರೆ. ==ಗೌಡರ ಲಿಂಗೈಕ್ಯತೆ== * ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನವರಾದ ಈರೇಗೌಡರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಮನೆಯಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀ ನೀರ್ವಾಣ' ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಮಠದಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ನೀರ್ವಾಣ ಸ್ವ್ವಾಮಿ ಹೆಸರಿನ 'ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ನಿತ್ಯವೂ ಧೃಡ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು' ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ''ವೈರಾಗಿಯಾಗಿ'' ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮುಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ಅಂತಿಮ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿ 'ಲಿಂಗೈಕ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ'; ನಂತರ ಇವರ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿ ವಿಧಾನ ಗಳೆಲ್ಲಾ 'ಈರೇಗೌಡರೆ' ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕಾರಣ ಎರಡು ಭಾಗದ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ. *ಈ ಸಂಬಂಧ ''ಈರೇಗೌಡರ'' ಮನೆಯಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀ ನೀರ್ವಾಣ'ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದ್ದದ್ದು ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದ 'ಹಲಗೇಗೌಡರ' ಹಕ್ಕು ಭದ್ಯತೆಗೆ ಸೇರಿದ ದೇವರ ಕೊಡುಗೆ ಜಾಮೀನು ಸರೈನಂ: ೨೩/೬ ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೂ ೧-೧೬ ಎಕರೆ ಋಷ್ಕಿ ಇದರ ಪೈಕಿ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ೧೬ ಗುಂಟೆಯನ್ನು ದೇವರ ಬನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಯಿತು. ಉಳಿದ ೧-೦೦ ಎಕರೆಯನ್ನು ಇವರ ವಂಶಸ್ತರು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಲಾ ೧೩ ರವರೆ ಗುಂಟೆಯಂತೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈರೇಗೌಡರಿಗೆ ೨ ಭಾಗದ ಒಟ್ಟೂ ೨೭ ಗುಂಟೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. *ಈಗ ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ ಎಸ್.ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ ಬಿನ್ ಸಿದ್ದವೀರಪ್ಪ ಇವರಿಗೆ ೭ ಗುಂಟೆ ಜಮೀನು ೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಹೆಚ್ ಎಸ್. ಚಂದ್ರಪ್ಪ ಬಿನ್ ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ ಉ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಇವರಿಗೆ ೭ ಗುಂಟೆ ಜಮೀನು ೬ ತಿಂಗಳ ದೇವರ ಪೂಜೆ; ಹೆಚ್ ಎಸ್. ಬಸವರಾಜಪ್ಪ ಉ ರಾಜ ಇವರಿಗೆ ೬ ವರೆ ಗುಂಟೆ ಜಮೀನು ೬ ತಿಂಗಳ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ ವಿ ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ ಬಿನ್ ವೀರಣ್ಣ ಇವರ ಮಗ 'ಅಣ್ಣಪ್ಪ'ನಿಗೆ ೬ ವರೆ ಗುಂಟೆ ಜಮೀನು ೬ ತಿಂಗಳ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹೋದರರ ಮದ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಳ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ನೆಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. *ಎರಡನೇ ಸಹೋದರರಾದ 'ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಗೌಡರ' ಪೀಳಿಗೆಯ ಶ್ರೀ ಹೆಚ್ ವಿ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಪ್ಪ ಉ ಸ್ವಾಮಿ ಇವರಿಗೆ ೩ವರೆ ಜಮೀನು ೩ ತಿಂಗಳು ದೇವರ ಪೂಜೆ ಹೆಚ್ ಬಿ. ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ ಉ ಉದ್ದಾರಣ್ಣ ಬಿನ್ ಸಿದ್ದವೀರಪ್ಪ ಇವರಿಗೆ ೩ ವರೆ ಗುಂಟೆ ಜಮೀನು ೩ತಿಂಗಳು ದೇವರ ಪೂಜೆ; ಬಿ. ಬಸಪ್ಪ a/ss ಸಿದ್ದಲಿಂಗಪ್ಪ ಇವರಿಗೆ ೩ ಗುಂಟೆ ಜಮೀನು ೩ ತಿಂಗಳ ದೇವರ ಸೇವೆ; ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹಾಲಿ ೮ ಕುಟುಂಬದವರು ದೇವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಚ್ಯುತಿಯಾಗ ದಂತೆ; ತಮ್ಮ ವಂಶ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ನೆಡೆಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಸಾರೋದ್ದಾರವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ==ಬರಗಾಲ ಸಂದರ್ಭ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಜಗಳ== *ಕೋಸಲ ದೇಶವೆಂಬುದು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಯಾವಾಗಲೂ ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಜನಗಳಿಗೆ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾರಣ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹುಡಿಕಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಗುಳೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದಾಗ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ ವಿಚಾರ, ಧೈವ ಭಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಗುಡಿ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ನಿಂತು ಹೋಗುತ್ತವೆ: ಆದ ಕಾರಣ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಯಕ್ಷ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; *ಆದ ಕಾರಣ ಸಮೃದ್ಧಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಯಕ್ಷ ಕನ್ಯೆಯರು, ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ ; ಜನರಲ್ಲಿ ಧೈವ ಭಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸುಭಿಕ್ಷ ಸಮೃದ್ದಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾ ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರದೇಶವು ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಕೊನೆಗೆ ಮೈಸೊರು ಸೀಮೆಗೆ ಸೇರಿದ 'ನರಸೀಪುರದ' ನರಸಿಂಹ ನಾಯಕನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಒಂದು ಕುಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ, ಗಿರಿ, ವನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರ ಪ್ರದೇಶವು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. * ಅಂದ, ಚಂದದ ಪುಷ್ಪ ವೃಕ್ಷಗಳಾದ ನಾಗಲಿಂಗ, ಸುರಹೊನ್ನೆ ಕೇದಿಗೆ, ಬಿಲ್ಪತ್ರೆ, ನೀಲಿ ಹೂವು, ಕೆಂಡ ಸಂಪಿಗೆ, ಗೋಲ್ಡ್ಮೊಹರ್ ಹಾಗೂ ಹೂವಿನ ಬಳ್ಳಿಗಳಾದ ಕಾಡುಗುಲಾಬಿ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಪಾರಿಜಾತ, ರಾತ್ರಿ ರಾಣಿ, ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪ ದೇವಕಣಗಳ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ದಾಸವಾಳದ ಹೂಗಳು ಮುಂತಾದ ಪುಷ್ಪ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಇರುವುದು; ಸಮೃದ್ಧಿ, ಹಸಿರು, ಪೈರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಜನರಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿರುವುದರ ಕಾರಣ ಹಲವಾರು ದೇವ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ, ಧೈವ ಭಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾ. ಮತ್ತು ಈ ಪರಿಸರ, ಹವಾಮಾನ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣ ತಮಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳದ ಅನುಕೂಲ ಇದ್ದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಲು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; *ಈ ಸುತ್ತ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರು ಸುಹಾಸನ ಭರಿತವಾದ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಕನ್ಯೆಯರು ತೆಲುಗುಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಸಮುಚ್ಚಯಕ್ಕೆ ''ಪೊವಿನ ಹಳ್ಳಿ'' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬ ಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆಲ್ಲ ಮುಂದುವರಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಕನ್ಯೆಯರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆಶ್ರಯ, ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರ ನಿತ್ಯದ ಕಾಯಕಗಳೆಂದರೆ; ನಸುಕಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ 'ಹೇಮಾವತಿ' ನದಿಗೆ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ನಿತ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿ ಸ್ನಾನಾದಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ''ಸುವರ್ಣಗಿಂಡಿ'' (ಮಣ್ಣಿನ)ಗಳಿಂದ ಗಂಗಾ ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನದಿ ಪಕ್ಕದ 'ಶ್ರೀ ರುದ್ರೇಶ್ವರ' ದೇವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ವತ್ರೆಮರಗಳಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ 'ನಡೆ ಮಡಿ'ಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ನಿರ್ಜನ ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಲದ ಮರ ಬನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪ ಜಲದಿಂದ ದೋಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಕನ್ಯಾಮಣಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ನಿಜರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದು ನಾಲ್ಕು ಶೀಲಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಈ ಕನ್ಯಾಮಣಿಯರ ನಾಮಾಂಕಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿ ''ಬನ್ನಿಕಟ್ಟಮ್ಮ, ಎರಡನೇ ಆಲಕಮ್ಮ, ಮೂರನೇ ಮುನಿಯಮ್ಮ, ನಾಲ್ಕನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.' ಇವರು ದಿನನಿತ್ಯ ತಮ್ಮ ಕಾಯಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು; ಈ ಗ್ರಾಮದ ಜನಗಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಪೂಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕೆಲವು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅನ್ಯೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕನ್ಯೆಯರು ಇಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ, ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಜನರು ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಯಿಂದ ಜೀವನ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇವರ ಶಕ್ತಿ ಸಾಧನೆಗಳ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ಕನ್ಯೆಯರ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಶಯ, ದ್ವೇಷ, ಅಸೂಯೆ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. * ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಕಲಹಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮಾತೃ ಸ್ಥಾನದ 'ಶ್ರೀ ಬನ್ನಿಕಟ್ಟಮ್ಮನವರು' ತಂಗಿಯರ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಒರಟುತನ ಮತ್ತು ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾ ತುಚ್ಛ ಹಾಗೂ ಕೀಳು ನುಡಿಗಳಿಂದ ನಿಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನೆಡೆದು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆದರ್ಶ, ಶಿಸ್ತು, ಚತುರತೆ ಹಾಗೂ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯುಳ್ಳ ''ಶ್ರೀ ಆಲಕಮ್ಮನವರು'' ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಂತಿ, ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆಕೊಡದೆ ಕೆಂಡಮಂಡಲವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದ ಮೂವರು ತಂಗೀಯವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರ ದುBಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಶಾಂತಿ ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದ ''ಶ್ರೀ ಬನ್ನಿಕಟ್ಟಮ್ಮ''ನವರ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ''ಹೂವಿನ ಹಳ್ಳಿ'' ನೆಲದ ಬಂಧನವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು; ಮೂರು ಜನರು ಹೊರಟೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. * ಹೀಗೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯವಳಾದ ''ಶ್ರೀ ಆಲಕಮ್ಮನವರು'' ಅಕ್ಕ ‘ಬನ್ನಿಕಟ್ಟಮ್ಮ'ನಿಗೆ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನಿನ್ನನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಾನು ನೆಲೆಯಾಗುವ ಜಾಗದಿಂದ ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧ ದನ, ಕುರಿ ಮೊದಲಾದ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗಿ ಬಂದರು ನಿನ್ನ ನೆಲೆಯಿಂದಲೂ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೀನು ಕೇಳಬಾರದು. ಇದು ನನ್ನ ಶಾಪ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ನಿನಗೂ ನನಗೂ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಮುಖದರ್ಶನವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುವು ದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಲದ ಮರದ ಬನದಲ್ಲಿದ್ದು ನಮ್ಮ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಮರವು ಯಾವ ಸಾಂತ್ವಾನವನ್ನು ಮಾಡದೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೆವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತು ಬದ್ಧ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು ಮುಗ್ದ ತಂಗಿಯರಿಬ್ಬರನ್ನು ಕರೆದು ಕೊಂಡು ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡದಂತೆ ಹೊರಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ==ಸೂಕ್ತ ನೆಲೆಯ ಹುಡುಕಾಟ== * ಅಲ್ಲಿಂದ ನದಿ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಗ್ರಾಮದ ದೂರ ಇರುತ್ತಾರೆ' ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ ನದಿ ದಡದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯ ಕಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತ ಮಂಡಳಿ ಇರುವ ಸಂಕೇತವೆಂದು ತಿಳಿದು ನದಿ ತೀರದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೋಡಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಜನ ಸಂದಣಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗ್ರಾಮಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾಲುದಾರಿ ಹಿಡಿದು ಸಂಧ್ಯಾವೇಳೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರ ಒಳ್ಳೆಯ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶ್ರದ್ಧಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸೋಜಿಗಮಯವಾದ ''ಶ್ರೀ ರುದ್ರೇಶ್ವರ'' ದೇವರ ಮೆರೆಯುವ ಬಿಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ, ರಥೋತ್ಸವ ಈ ಸಂಬಂಧ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅಂತರಂಗ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಹಳ ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾರೆ. * ಈ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ''ಶ್ರೀ ಆಲಕಮ್ಮ''ನೆಲೆಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಆಲದ ಮರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಒಂದು ನಿರ್ಜನವಾದ ಬಾಗೇಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾಳು ಜಾಗದ ಬಣದಲ್ಲಿರಲು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಕುಂಭಗಳಿಗೆ ತಂದಿದ್ದ ಶುದ್ಧ ಜಲದಿಂದ ಬನವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಈ ಬಾಗೇಮರದ ಪಾಳಿನ ಬನದಲ್ಲಿ ಶಿಲರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬಾಗೇಮರದ ಪಾಲೀನ ಬನದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರು ನೆಲೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಈ ಬನಕ್ಕೆ ಬಾಗೆಪಾಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಬಾಗೇವಾಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದಿರಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯವರು ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸುಖ, ನೆಮ್ಮದಿಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; *ಈ ಕಾರಣ ದೇವಿಯ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ವರಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನೀಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಈ ಸಂಬಂಧ ತನ್ನ ಅಕ್ಕ ಬನ್ನಿಕಟ್ಟಮ್ಮ ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ ನೆಲೆಗೆ ಷರತ್ತಿನಂತೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಡುವ, ತರುವ ಪದ್ಧತಿ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಆಲದಮರವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿದ ಸಂಬಂಧ ಬಾಗೇವಾಳಿನಲ್ಲಿ ಆಲದ ಮರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಸಿ ಇದ್ದಾಗಲೇ ಶ್ರೀ ಅಲಕಮ್ಮನವರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ತಂಗಿಯರಿಬ್ಬರನ್ನು ಕುರಿತು, ನಾವು ಮೂರು ಜನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಪುನಃ ಕಿತ್ತಾಡುವುದು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಕುಂದಾಗುತ್ತದೆ; *ಕಾರಣ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಾವೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ'' ಮತ್ತು 'ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ'ನವರ ಮನವೊಲಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛಿತ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಿರಿ ನನಗಿಂತಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಬನವು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ಗಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಶುಭ ಕೋರಿ ಬೀಳ್ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಈ ಇಬ್ಬರು ಕನ್ಯೆಯರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪುನಃ ನದಿ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಗಾವುದ ದೂರವನ್ನು ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸಿದಾಗ ಇಲ್ಲೊಂದು ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಶಕುನ ಶುಭವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಿ ನದಿ ದಡದಿಂದ ಮೇಲೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. * ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಎತ್ತರದ ಕಂಭದ ಮೇಲೆ ಹಿರಿದಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಪಸರಿಸುವ ಬಂಗಾರ ಬಣ್ಣದ ದೀಪ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ; ಆ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಸಮಯ ಎರಡನೇ ಜಾವ (ರಾತ್ರಿ ೧೧.ಘಂಟೆ) ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಸಂಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತೆ. ಪಕ್ಕದ ಕೋಟೆಯ ಪಾಳೇಗಾರರ ಸಿಪಾಯಿಗಳು ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು ಪೂಜಾಮಗ್ನರಾಗಿ ಸೂಚನೆ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಕವಚದ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಂಬೆಳಕಿನಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. *ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರೆ ಶತ್ರು ಪಾಳೆಯದ ಗೂಡಾಚಾರರಿರಬಹುದೆಂದು ಹಿಡಿದು ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬಹುದು ಎಂಭುದಾಗಿ ಭಯ ಪಟ್ಟಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಅಂದರೆ ೩ ನೇ ಜಾವಕ್ಕೆ (ರಾತ್ರಿ 3 ಘಂಟೆ ಮೇಲೆ) ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರವೇ ಹೊತ್ತು ಕಳೆದು ನದಿಯಿಂದ ಗಿಂಡಿಗಳಿಗೆ ಜಲವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು; ಶರಣರು ಮೆಟ್ಟಿರುವ ನೆಲವು ಅಪವಿತ್ರವಾಗಬಾರದೆಂದು ದಾರಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೀರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನೆಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಬರುವ ದಾರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ 'ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ' ಅಪ್ಪಣೆ, ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಇರುಳು ಬಹಳ ಹೊತ್ತಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮುನಿಗಳು 'ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ' ಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಗೋಧಿ ಮೈಬಣ್ಣ, ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕೇಶರಾಶಿ, ಲಿಂಗಾಕಾರದ ಮುಖದ ಭಾಗದ ಕಪ್ಪುದಾಡಿ, ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕಣ್ಣು ದೃಷ್ಠಿ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ೬ ಅಂಗುಲ ಉದ್ದದ ಭಸ್ಮಧಾರಣೆ. *ಈ ರೂಪದ ಮುನಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಕನ್ಯೆಯರಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದಂತೆ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇವರು ಆಶ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಬೆಳಕಾದಂತಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗಿ ಕಣ್ಣ್ ತೆರೆದು ನೋಡುತ್ತಿರಲಾಗಿ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿಯಾದ ಇಬ್ಬರು ಕನ್ಯೆಯರು ನಿಂತಿದ್ದು ಆಗ 'ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳವರಿಗೆ' ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಗುಂತಕರ ಆಗಮನದಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಸಂದೇಹಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜಯಸಿ ವಿರಕ್ತಾ ಶ್ರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಭಾವುಕರಾಗದೆ ಎದ್ದು ಬಂದು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಘ್ರಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ಕನ್ಯೆಯರ ಪರಿಚಯ ಅಕಾಲ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಆಗ ಕನ್ಯೆಯರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ತಾವು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ತಮ್ಮ ಆದೇಶದಂತೆ ನೆಡೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಆಶೀರ್ವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಹಂಬಲಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿವೇದನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ಯೆಯರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಇಚ್ಛಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಪಟ್ಟು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಮಾಂಕಿತವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗಿ ಮೊದಲೆನೆಯ ''ಮುನಿಯಮ್ಮ'' ಎರಡನೆಯ ''ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ ; ಈಗ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿ ನೀವುಗಳು ಅಪರಿಮಿತ ಸುಂದರಿಯಾಗಿದ್ದೀರ; ಅದರಲ್ಲೂ ''ಮುನಿಯಮ್ಮ'' ದೇವಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆದ ಕಾರಣ ನೀವು ಈ ರೂಪದಿಂದ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರೆ ಯಾರಾದರೂ ಯಕ್ಷ ಪುರುಷರು; ಮೋಹಿಸಿ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬಹುದು ಆದ ಕಾರಣ ''ನಿರಾಕಾರ'' ರೂಪದಿಂದ ಇದ್ದು ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲ ಭಕ್ತರ ಮನೆಯ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ಅಮ್ಮ'' ಎಂಬ ಅಭಿದಾನದಿಂದ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ'' ಮತ್ತು ''ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನೆಲಸಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. * ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಶರಣರು ಮೆಟ್ಟಿರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ನೆಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ''ವೀರಶೈವ'' ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಹಿಂಸೆ, ಅಪಚಾರ, ಅಪವಿತ್ರತೆ ಆಗಬಾರದು. ಪರಿಶುದ್ದತೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಪೂರಕವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿ ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕಾಯಕಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪೂಜಾಮಂದಿರದಿಂದ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಭಿಷೇಕಜಲದಿಂದ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ಮಾಡಿ ಇದಕ್ಕೆ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಈ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕನ್ಯೆಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಮಾಡಿದನಂತರ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷಗಳಿಂದ ಧರ್ಮೊಪದೇಶಮಾಡಿ ದೈವಬಲವನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ; *ಹೀಗೆ ದೈವಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ''ದೇವಿ ಮತ್ತು ''ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಮ್ಮ'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರು ನಾಮಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ನಾಯಕರಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಪೂರ್ಣ ಕಂಭಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಹವಳ ವರ್ಣ ಒಂದು ನೀಲಿವರ್ಣದ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ತಂದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಂಗೋದಕವನ್ನು ತುಂಬಿ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪೂಜಿಸಿ ಹವಳವರ್ಣದ ಕುಂಭಕ್ಕೆ ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮನವರನ್ನು'' ಕಳಾಹ್ವಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ಎರಡು ತಾಮ್ರದ ತಗಡನ್ನು ತಂದು ಷಡ್ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬರೆದು; ಪೂಜಿಸಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ದಾರರಿಂದ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಧಾರಣೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಇದು ಯಾವ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯಿಂದಲು ಅವರ ನೆಲೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಅಡಚಣೆಗಳು ಬರದಂತೆ; ದಿಗ್ಭಂದನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಇನ್ನು ಮೂರನೇ ಹವಳದ ಕುಂಭಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಜಲವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಮಾಡಿ ಮೇಲೆ ''ಓಂ'' ಎಂಬ ಬೀಜಾಕ್ಷರ ಬರೆದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುಗಳ ಕುಂಭವು ದೇವಿಯರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಇಚ್ಛಾ ನಿರಾಕಾರತ್ವವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಕನ್ಯೆಯರು ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ'' ತಪೋಬಲಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಉಪದೇಶದಿಂದ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇದಾದ ನಂತರ ಇವರಿಗೆ ತೀರ್ಥ, ಪ್ರಸಾದ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಸಶರೀರವಾಗಿ ಈ ಮೂರು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ದಾರಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸುತ್ತಾರೆ ನಡೆ ಮಡಿಯ ಮೇಲೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಭಕ್ತನ ಮನೆ ವರಾಂಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ವೇಳೆ ತಡರಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ಆತನ ಮೇಲೆ ಆವೇಶವಾಗಿ ಹೋದರೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ ಕೂಡಲೇ ಎಚ್ಚರ ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. * ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಟ್ಟು ಎದ್ದು ಬರುವುದರೊಳಗೆ ನಿಮಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ಹರಳುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಿಡಿ ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ಹರಳುಗಳು ಕರಗಿದಂತೆ ಕುಂಭದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತೀರ ಆಗ ನಿಮಗೆ ನಿರಾಕಾರತ್ವವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಕುಂಭಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಗಳು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ, ನೀನು ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮದೇವಿ''ಯವರಿಗೆ ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಭೋದನೆ, ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಮರೆಯದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಚಾರವಂತಿಕೆಯಿಂದ ''ವೀರಶೈವ'' ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ಬರದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆ ಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಧ್ಯೇಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರಿ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿ ಬೀಳ್ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. *ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲ ನೆಲೆಯವರಾದ ಶ್ರೀ ಲಿಂಗೇಗೌಡರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದೈವ ಭಕ್ತರು ಹಾಲಿ ''ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ'' ದೇವರ ಅರ್ಚಕರು ಅವರ ನಿವಾಸವು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರ ಮನೆ ವರಾಂಡಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಕೊಂಡು; ನಾನು ತಿಳಿಸಿರುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರ ಗೊಳಿಸಿದರೆ ನಿಮಗೆ ಆಶ್ರಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಅವರೇ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕರಾದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಪರಿಚಯ ಪವಾಡ ತತ್ವ ಆದರ್ಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರೆ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಮೂರು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ನೆಡೆ ಮಡಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಟು ಸೂಚನೆಯಾದ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಜನ ಸಂಚಾರ, ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೋಗುವಿಕೆ ಯಾವುದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣ ಶುಭಶಕುನದ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಇಂದಿನ ಅರ್ಚಕ ವಂಶದ ಮೂಲ ಪುರುಷರಾದ ''ಶ್ರೀ ಲಿಂಗೇಗೌಡರ'' ಮನೆಯ ವರಾಂಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನಂತರ ''ಶ್ರೀ ಮುನಿಗಳ'' ಆದೇಶದಂತೆ ''ಶ್ರೀ ಗೌಡರ'' ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿಸಿ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು'' ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಉಪದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ-ಈಗ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವತ್ತಿರುವ ಮೂರು ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭಗಳ ಎರಡರಲ್ಲಿ 'ಭಸ್ಮ'ದಾರಣೆ ಮತ್ತು 'ಬಿಲ್ಪತ್ರೆ' ಜಲದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳೊಳಗೆ ನಾವು ಲೀನರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಹಾಗೂ ನಿರಾಕಾರದಿಂದಿದ್ದೇವೆ ಆದರೆ ನಾವು ನಿಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ; *ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ನಾವು ತಂದಿರುವ ಪೂರ್ಣಕುಂಭಗಳ ಪೈಕಿ ''ಓಂ'' ಎಂಬ ಬೀಜಾಕ್ಷರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿರುವ ಹವಳ ವರ್ಣದ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು''ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪಾದೋದಕ ಯುಕ್ತ ಜೀವ ಜಲವಿರುತ್ತೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೊಣೆಗೆಲ್ಲ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಯಾವ ದುಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಪರಿಶುದ್ದಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು ಮಣೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಇದರ ಮೇಲೆ ಗುರುಗಳ ಸಂಕೇತದ ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭವನ್ನು ಮದ್ಯಕ್ಕೂ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ''ದೇವಿ ಎಂದು ಲೀನವಾಗಿರುವ ಹವಳ ವರ್ಣದ ಕುಂಭವನ್ನು ಬಲಭಾಗಕ್ಕೂ ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಮ್ಮ'' ಎಂದು ಲೀನವಾಗಿರುವ ನೀಲಿವರ್ಣದ ಕುಂಭವನ್ನು ಎಡಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಶ್ರದ್ಧಾ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. * ಹೀಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಮಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ವಂಶಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸುಖ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ; ನಮಗೆ ಅಪಚಾರವಾದರೆ ದೋಷ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳವರ ಕುಂಭದ ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪಿಸ ಲ್ಪಡುವ ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಂಡಿರುವ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ನಾವು ಈ ನೆಲೆಗೆ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ಶುಕ್ರವಾರ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಹೊರಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಪೂಜೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರತಿ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಕಳಂಕ ರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. * ನಾವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಯಾದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ ಬರುವ ಹಿಂದಿನ ಶುಕ್ರವಾರಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಈ ಪೂಜಾ ಮುನ್ನಾ ದಿನವಾದ ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ; ಅಂದರೆ ನಾವು ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ವೇಳೆ ರಾತ್ರಿ ಮೂರನೇ ಜಾವದಲ್ಲಿ ''ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳ'' ಹಾಗೂ ನಾವುಗಳು ಲೀನವಾಗಿರುವ ಮೂರು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಕವಚ ಸಮೇತ(ಪೆಟ್ಟಿಗೆ) ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಸ್ನಾನ ಶೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಕುಂಭಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಗಂಗಾ ಜಲವನ್ನು ತುಂಬಿ ಪುರೋಹಿತರ ಮಂತ್ರ ಪೋಷಣೆಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪುನಃ ಈ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಕಳಾಹ್ವಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು. * ಈ ರೀತಿ ''ಪುಂಮಿಲನ'' ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳೆಲ್ಲ ನೆರೆವೇರಿದ ಮೇಲೆ ಪೂಜೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಆದಮೇಲೆ ದೈವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ಣಕುಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅರ್ಚಕರ ತಲೆಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿ ನಾವು ಸಾಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಪವಿತ್ರ ಆಗದಂತೆ ನಡೆ ಮಡಿಯ ಮೇಲೆ; ನಿಶಭ್ದತೆಯಿಂದ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಾಪನೆಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ನಮಲ್ಲಿದ್ದ ಜಡತ್ವವೂ ಕಳೆದು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ಪಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಶುಚಿಭೂತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಆ ರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆತನದಾಗರುತ್ತದೆ ಪೂಜೆಗೆ ಪಕ್ಕ ಮಡಿಯಿಂದ ತಂದ ಪರಿಮಳ ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರೆ, ಹಣ್ಣು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮಂಗಳದ್ರವ್ಯಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುನ್ನ ಶುದ್ಧ ತೀರ್ಥಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೂ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಪಂಚಾಮೃತ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದರೆ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತೇವೆ. * ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಪರವಾದ ಎರಡನೇ ಪೂಜೆಯು, ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ಶ್ರದ್ಧಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರೆ ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಜನ, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ದಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರಬುದ್ಧರು, ಪ್ರೌಡರು, ವಯೋವೃದ್ದರು, ಗಂಡಾಗಲಿ, ಹೆಣ್ಣಾಗಲಿ ಎಲ್ಲೆ ಇರಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಪುಂಮಿಲನ ಮಹಾಕಾರ್ಯ ನೆಡೆಯುವ ದಿನಕ್ಕೆ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದು ಪಕ್ಕಾ ಮಡಿಯಿಂದ ನಮಗೆ ಪೂಜೆಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಆದ್ಯಕರ್ತವ್ಯ ಈ ಕ್ರಮದಿಂದ ನೆಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅವರ ಕಷ್ಟ, ತೊಂದರೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಹರಿಸಿ ಸುಖ, ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ಕನ್ಯಾಮಣಿಯರಿಗೆ ಕಂಕಣಭಾಗ್ಯ, ಸಂತಾನಭಾಗ್ಯ, ಸುಖ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿರುವ ವೇಳೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಜಾವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ; ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ವ್ಯವಸ್ತೆಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. * ಈ ಅಗೋಚರ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ''ಶ್ರೀ ಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ'' ಜಾಗರೂಕ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶಿವ ಶಿವಾ ಎಂದು ಮೇಲೇಳುತ್ತಾ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವಿಯವರು ಆವೇಶಭರಿತವಾಗಿ ಬಂದು ತಿಳಿಸಿದ ಆದೇಶಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರಿಂದ ಭಾವಪರವಶವಾಗಿ ಕೂಡಲೇ ಎದ್ದು ಬಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭಗಳು ಇದ್ದುದ್ದರಿಂದ ರಾತ್ರಿಯ ಕನಸು ಸಹಜವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕುಂಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯವರ ಸೌಮ್ಯ ರೂಪವು ಕಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಭಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ; *ಆಗ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದೇಶವಾದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮೊದಲು ಮಡಿ ಬಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬಚ್ಚಲುಮನೆ ಕಡೆ ಹೋಗಿ ಇದ್ದ ತಣ್ಣೀರಿನಿಂದಲೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ ನೀರುಮುಟ್ಟಿನೋಡಿದಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯ ದೇವಿಯವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀರು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಇದೊಂದು ಶುಭಗಳಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದರೊಳಗೆ ಅಕಾಲ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜೋವಸ್ತ್ರಗಳು ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ; ಈ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಗೌಡರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ದೇವಿಯವರ ಆಜ್ನೆಯಾದಂತೆ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕೋಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡಿ ''ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ'' ಗುರುಗಳವರ ಕುಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ತೆಗೆದು ಕೊಣೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; * ಇದಾದ ನಂತರ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ತಂದು ಒಂದು ಶುಬ್ರವಾದ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ದೇವಿಯವರು ಇಚ್ಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು'' ಉಪದೇಶಿಸಿರುವ ಜೀವಜಲದ ಕುಂಭ ಇವರ ಬಲಕ್ಕೆ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ ದೇವಿಯವರು'' ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ''ದೇವಿಯವರು ಸಂಮಿಲನವಾಗಿರುವ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಪರಿಮಳ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಕುಂಭಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥಾತ್ ದೇವಿಯವರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಉಳಿದಂತೆ ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಪರಿಮಳದ್ರವ್ಯಗಳ ಪೂಜೆ ನೈವೇದ್ಯೆ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಯುವುದರೊಳಗೆ ಬೆಳಗಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಪೂಜಾ ಕೋಣೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. * '' ಶ್ರೀ ದೇವಿಯವರ'' ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಯಾವುದೂ ಗೋಚರವಿಲ್ಲದೆ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮನೆ ಮಂದಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರ ಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದು ವರಾಂಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಸುಗಂಧ ವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪು ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜಮಾನರು ಸ್ನಾನಾದಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ; ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮನೆಯವರಿಗೆ ಸಂಶಯ ಕುತೂಹಲವುಂಟಾಗಿ ಕಾರಣ ತಿಳಿಯಲು ಆತುರದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ; ಮೊದಲು ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬನ್ನಿ ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾದ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬಂದಿರುವ ಅದೃಷ್ಟದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದಾಗ ಆತುರದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಸ್ನಾನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ; ಆಗ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ದೇವಿಯರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪೂಜಾಕೊಣೆಗೆ ಕರೆತಂದು ಸಕಲ ಪೂಜಾವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದ್ದ ೩ ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಈ ಪೈಕಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿರುವ ದೇವಿಯವರು ರಾತ್ರಿ ಕನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆವೇಶಭರಿತಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮನೆಯವರಿಗೂ ಹಾಜರಿದ್ದ ನೆರೆ ಹೊರೆಯವರಿಗೂ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ದೇವಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಾಷ್ಠಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕಿ ಗೌಡರು ಕೊಟ್ಟ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆದು ಪುನೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ''ಲಿಂಗೇಗೌಡರ'' ವಂಶಸ್ಥರು ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರದ ದಿನ ಮಂದಿರದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದಲೇ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವುದುಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದ್ದತಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಬರಲು ಮುಖ್ಯ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮ'' ದೇವಿಯು ಸುರಸುಂದರಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ಯಾಮಣಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದೇವ ಮಂದಿರದ ಒಳಗಡೆ ಇರುವಾಗ ತಮ್ಮ ನಿಜರೂಪದಿಂದ ತಮ್ಮ ರೂಪ ಲಾವಣ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬೀಗುತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಜಗುಣ. * ಹೀಗಿರುತ್ತಿರುವಾಗ ಪದೇ ಪದೇ ಮಂದಿರದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮುಜುಗರವಾಗಿ ಅವರ ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕು ಚ್ಯುತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದಲೇ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವ ಮಂದಿರದ ಗರ್ಭಾಂಕಣ ಒಳಗಡೆ ದೇವಿಯವರ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ದಾರಿಗಳಾಗಿ ನಿಜ ರೂಪದಿಂದ ಇರುತ್ತಿರುವಾಗ ತಾವೇ ವಿಶೇಷವಾದ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಕರಗಳನೆಲ್ಲ ಸ್ವಂತ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಮನೆಯಿಂದ ತರಲು ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ''ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವೇಳೆ ತಡ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಪಕ್ಕದ ಹರಿಜನ ಕೇರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ''ಅಕ್ಕ ಮನೆಯಮ್ಮ''ನಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಆಮನೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೋಡಲಾಗಿ ಆ ಮನೆಯವರು ಬಾಗಿಲನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿ ಒಳಗಡೆ ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಳಿಯನ್ನು ಕಡಿದು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗಬಾರದೆಂದು ತಡ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಅಡಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ''ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಮ್ಮನು'' ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿ ಮನೆಯವರು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುವುದರೊಳಗೆ ನಿರಾಕಾರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಒಳ ಬಂದು ಮನೆಯವರಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಒಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತರುತ್ತಾಳೆ. * ಬೆಂಕಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಖುಷಿಯಲ್ಲಿ ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೆಶ್ವರರ'' ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಹಾಗೂ ಶರಣರು ಮೆಟ್ಟಿದ ಉತ್ತಮರ ಕೇರಿಯ ನೆಲದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಎರಡು ಅಪರಾಧಗಳಾದ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸೆ ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅಪವಿತ್ರವಾದ ಒಲೆಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೃಷ್ಠಿಯುಳ್ಳ ಶರಣರ ವಾಕ್ಯ ಪರಿಪಾಲಕಳು ಆಚಾರ ಹಾಗೂ ಶೀಲವಂತಳಾಗಿರುವ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮನವರಿಗೆ'' ಕೊಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಂದ ಮೂಲದ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ''ನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹ್ಯ, ಕೋಪ, ಮತ್ಸರವುಂಟಾಗಿ ಒರಟು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಶಪಿಸುತ್ತಾ ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ದೇವಮಂದಿರವು ಅಪವಿತ್ರವಾಯಿತು. '' ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ'' ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಉಪದೇಶವಾದಂತೆ ನೀನು ಮಹಾ ಧ್ರೊಹಿ, ವಚನ ಭ್ರಷ್ಟಳೂ ''ಶ್ರೀ ಗುರುಗಳವರ'' ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ನೆಡೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ದೈವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಘಳಿಗೆಯಿಂದಲೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಸಹಾಯಕಳಾಗಿದ್ದೀಯ ಕಾರಣ ಈ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು; *ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಡ ದಲಿತರ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿ ಅವರ ಆಚಾರ, ಪದ್ಧತಿಗಳಂತೆ ಪೂಜಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂಸಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವರುಗಳ ತೊಂದರೆ ಕಷ್ಟ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಅವರುಗಳ ಇಷ್ಟ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಇರು, ನಾನು ನೀನು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧ, ಸಂಪರ್ಕ, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದಿಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದ್ದ ನೀಲಿ ವರ್ಣದ ಕುಂಭವನ್ನು ಹೊರಕ್ಕೆತಂದು ದೈವತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ ಅದೃಶ್ಯ ರೂಪದಿಂದ ಕೇರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತಳಾಗಿರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಬೀಳ್ಕೊಂಡಂತೆ ಅಂದಿನಿಂದ ಹರಿಜನ ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. * ಪ್ರತಿ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಅಹಿಂಸಾ ಪದ್ದತಿಯಿಂತೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನೆಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ, ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ''ಶ್ರೀ ಮನೆಯಮ್ಮನವರು'' ಅರ್ಚಕರಾದ 'ಶ್ರೀ ಲಿಂಗೇಗೌಡರ' ಮೇಲೆ ಆವೇಶವಾಗಿ ಬಂದು ನೆರೆದಿದ್ದ ಭಕ್ತ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ, ನನ್ನ ದೇವ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸೂತಕ ಅಪವಿತ್ರತೆ ಕಳಂಕವಾಗಿದೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಹೋದ ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಮ್ಮ'' ಕಳ್ಳತನ, ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆ ಮಾಡಿ, ಮಾಂಸಾಹಾರ ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಮನೆಯ ಅಪವಿತ್ರ ಒಲೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ತಂದುದ್ದರಿಂದ ವೀರಶೈವ ಧರ್ಮದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವಳು ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ'' ಮುನಿಗಳವರ ಆದರ್ಶ ತತ್ವ ವಾಗ್ವಾನಗಳಿಗೆ ಚ್ಯುತಿಯಾಗಿದೆ ಈಗ ನನಗೂ ನನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೂ ಸೂತಕ ಆವರಿಸಿದೆ ನನ್ನ ತಂಗಿಯು ಸಹವಾಸದಿಂದ ಮಹಾ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ದೋಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಇಲ್ಲಿರುವ ಜೀವ, ಜಲ ಇರುವ ಕುಂಭವೂ ಅವವಿತ್ರವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ನೀವು ''ಶ್ರೀ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ''ಸ್ವಾಮಿಗಳವರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ತಂದು; ಈ ದೇವ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು. * ಕರಿ-ಎಳ್ಳು, ಬೆಲ್ಲದ ಮಿಶ್ರಣ 'ಚಿಗಳಿ' ಮಾಡಿ ಸೂತಕ ಹಾಗೂ ದೋಷನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ವಿತರಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರ ಭಕ್ತಿ ಹಾರೈಕೆಗಳಿಂದ ಕಳಂಕಮುಕ್ತಳಾಗುತ್ತೇನೆ. ಚಿಗಳಿಯ ಸೂತಕ ನಿವಾರಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಅಪವಿತ್ರ ವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು'' ಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದ ನೀಲಾವರ್ಣದ ಕುಂಭವು ಖಾಲಿ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಶಬ್ಧವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಪರಿಶುದ್ದತೆ, ಶೀಲವಂತಿಕೆ, ಅಹಿಂಸಾವಾದಿಯು ಆಗಿರುವ ನನಗೆ ಯಾವ ಮೂಲದಿಂದಲೂ ಅಪವಿತ್ರತೆ ಮೈಲಿಗೆ ಉಂಟಾಗಬಾರದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನೆಡೆಯುವ ''ಪುಂಮಿಲನ'' ಪೂಜಾದಿನ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣುಗಳಿಗಾಗಿ ೫ ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪಕ್ಕಾ ಮಡಿಯಿಂದ ಬಾಳೆಗೊನೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಯಾವ ಕೃತಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸದೆ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಗೇವಿನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹಣ್ಣು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಪಕ್ಕ ಮಡಿಯಿಂದ ಮರದಿಂದ ಕಿತ್ತು ಸುಲಿದು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. * ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ಪೂರ, ಉದುಬತ್ತಿ, ಹಾರ, ಹೂವುಗಳಿಗೆ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನಂತರ ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕು, ಈ ರೀತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪೂಜಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ದೈವಾರ್ಷಿಕ ''ಪುಂಮಿಲನ'' ಪೂಜಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುವ ಶುಕ್ರವಾರದ ದಿನ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಂಡರಾದವರು ಶುದ್ಧ ಮಡಿಯಿಂದ ದೇವ ಮಂದಿರದ ವರಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು; ಭಕ್ತರು ತರುವ ತಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಪೂಜಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜೊತೆಗೆ ಚಿಗುಳಿಯು ಸಹ ಪೂಜಾ ತಟ್ಟೆಗೂ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ತುಂಬಬೇಕು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ನನಗೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಕಳೆದು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥ-ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟಳಾಗುತ್ತೇನೆ. * ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಂಟಿದ್ದ ಕಳಂಕಗಳೆಲ್ಲ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಭಕ್ತಪರಾದೀನಳಾಗುತ್ತೇನೆ; ಎಂದು ಹೇಳಿದ ದೇವಿಯು ಅರ್ಚಕರಿಂದ ಇಳಿದು ಮೂಲಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ''ಶ್ರೀ ಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ'' ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿ ದೇವಿಯು ಗೌಡರ ಬಾಯಿ ಮುಖಾಂತರ ಹೇಳಿದ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯುಂಟಾಗಿ ಆದೇಶವಾದಂತೆ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== *ಈ ಊರನ್ನು ಹಿಂದೆ ನರಸಿಂಹ ನಾಯಕ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದನು. ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಲೂಕಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮ ತಾತನಹಳ್ಳಿ. ಇದು ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದಿ೦ದ ಸುಮಾರು ೮ ಕಿಮಿ ದೂರ ಇದೆ. *ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಶ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಾತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರುಶ ಯುಗಾದಿ ಕಳೆದ ೯ ನೆಯ ದಿನ ದೇವಿಯ ವೈಭವದ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿರೇಬೆಳಗುಲಿಯ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮತ್ತು ಮನೆಯಮ್ಮನವರ ಇತಿಹಾಸ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು ಓದಲು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಿ. == ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == ಪುರಾತನ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾವಿನಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರ ಮಹೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. === ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು === * ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ಹಂಗರ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ನಂಜುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವರು * ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಸ್ಥಾನ * ರಾಮದೇವರ ಕಟ್ಟೆ ಜಲಪಾತ === ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ === [[ಚಿತ್ರ:Hangaramallappa.jpg|thumb|[[ಚಿತ್ರ:Hangaramallappa.jpg|thumb|ಹಂಗರ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ]]ಹಂಗರ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ]] ದೂರದಲೆಲ್ಲೋ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಹೋಗುವ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಾಲ್ಲೋಕಿನ ಹಂಗರಮಲ್ಲಪ್ಪ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ್ದೇವೆಯೇ..... ನಮ್ಮ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೋಕಿನ 8 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿನ ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ (ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ – ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ರಸ್ತೆ) ಸಮೀಪದ ಹಂಗರ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ದೇವರು ಇರುವ ಸ್ಥಳವೇ ಹಂಗರಮಲ್ಲಪ್ಪ ಬೆಟ್ಟ. ಯಾವುದೇ ಮಲೆನಾಡಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯೆನಿಸದ ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸಹಲ್ ಗೆ ತೆರಳುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ ಬೆಟ್ಟ. ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದ್ದು, ಕಾರು ಅಥವಾ ಬೈಕ್ ಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯನ್ನ ತಲುಪಬಹುದು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು? ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇದ್ದಾರ? ಅನ್ನೋ ಗೊಂದಲವೇ ನಿಮಗೆ ಬನ್ನಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನೋಡೋಣ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ 10 ಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳ (ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ, ಕಾಳೇನಹಳ್ಳಿ ಕಾವಲು, ಬಾಗಿವಾಳು, ಬೆಟ್ಟದ ಸಾತೇನಹಳ್ಳಿ, ಜಾಂದಾಳ್ ಕ್ರಾಸ್, ಬಿಚೇನಹಳ್ಳಿ, ಉಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ, ಹರಿಹರಪುರ, ಬೀರನಹಳ್ಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕಸುಬನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿ ಅಂದಾಕ್ಷಣ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ ಪ್ರತೀ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಸು ಹಾಗೂ ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನ ಸಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಹಸು ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಕರು ಹಾಕಿದಾಗ ಗಿಣ್ಣು ತಯಾರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಪೂಜಿಸಿ ನಂತರ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಕೈಗೊಂಡರೆ ಹಸು/ಎಮ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಕರುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗೊಲ್ಲವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತಾದಿಗಳದ್ದು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೊಂದು ದಂತ ಕಥೆಯೂ ಇದೆ ಅದೇನೆಂದರೆ, ಪಕ್ಕದ ಬಾಗಿವಾಳು ಗ್ರಾಮದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರ ಮನೆಯ ಹಸು ಕರು ಹಾಕಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಿಣ್ಣು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಪೂಜಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆಕೆಯೇ ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಸುಸ್ತಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಭಗವಂತ ನೀನೇಕೆ ಅಷ್ಟು ದೂರ ಇದ್ದೀಯ ಇಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರಬಾರದಿತ್ತೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಪಕ್ಕದ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರು ಅಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಇದು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವೆಂಬಂತೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಲು ಹಂಗರಮಲ್ಲಪ್ಪ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಈಗಲೂ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಲ್ಲು ಇದ್ದು ಅದನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಭಕ್ತಾದಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಸಭ್ರಮ ಸಡಗರದಿಂದ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. === ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿಯ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ವೀರಭದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳ ಇತಿಹಾಸ === ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದಿಂದ ೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಮಹತ್ವದ ವೀರಗಲ್ಲು ಶಾಸನವೊಂದು ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವೀರಗಲ್ಲು ಹೂವಿನಹಳ್ಳಿಯ ''ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ (ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ತಾನ)'' ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೭೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧ರ ಕಾಲಮಾನ ಸೂಚಿಸುವ ಈ ವೀರಗಲ್ಲು ೨ನೇ ಬಲ್ಲಾಳನ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಬಲ್ಲಾಳ ನಡೆಸಿದ ಗ್ರಾಮ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಮ್ಮಯನಾಯಕ ಎಂಬಾತ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಇದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ ಬಲ್ಲಾಳನ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಲ್ಲಾಳ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಬಂಡಾಯದ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸೂಚನೆ. ಕೆಲವರು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೬೮ ರಿಂದಲೇ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳುತಿದ್ದ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೭೨ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಂದೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದ === '''<u><big>ಶ್ರವಣೂರು ಗ್ರಾಮ.</big></u>''' <small>ಗರುಡಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ</small> === ಈ ಗ್ರಾಮ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ತಾಲೋಕಿನ 12 ಕಿ.ಮಿ.ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಗರುಡಾಳೇಶ್ವರ ದೇವರು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿ ಶಾಲಿ ದೇವರು ಎಂದು ಹೇಳುತಾರೆ ಗರುಡನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನದೇವತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತಾರೆ ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಈ ದೇವಾಲಯದ ದಲ್ಲಿ ಗರುಡನ ಆಕೃತಿ ಮನುಷ್ಯನ ರೀತಿ ಇದ್ದು ಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಗರುಡ ಮತ್ತು ನಾಗರ ಹಾವಿಗೆ ಬದ್ದ ದ್ವೇಷ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅದ್ಬುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲದವರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಶ್ರದ್ದೆ ಭಕ್ತಿ ಇಂದ ಗರುಡ ಸೆರೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಭಾಗ್ಯ ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದ ಸಂಗತಿ ಆಗಿದೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿ ಯಾಗಿ ಹಬ್ಬ ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ರಂಗದ ಹಬ್ಬ ಎನ್ನುವರು. ಸುತೂರಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ರಂಗದ ಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಯಾದ '''<big>ಶಿವರದಮ್ಮ</big>''' ನೆಲೆಸಿರುತಾಳೆ. ಹಾಗು 1986ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ '''<big>ಶ್ರೀ ಶಿಂಗಮ್ಮ.</big>'''ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ. ನಾಯಕ ಸಮುದಾಯದವರಿಂದ <big>'''ಶ್ರೀ ಶಿಂಗಮ್ಮನವರ'''</big> ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗು '''<big>ಈಶ್ವರ</big>''' ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. == ವನ == ಕೃಷಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಸುಬು. ಭತ್ತ,ಕಬ್ಬು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯವಸಾಯ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಪಟ್ಟಣ. ಹೇಮಾವತಿ ಹೊಳೆಯು ಪಟ್ಟಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹೂಲಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸಾಯ ಪ್ರಧಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಹೇಮಾವತಿ ಹೊಳೆಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಲವು ಕಡೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಹೊಳೆನರಸೀಪುರವು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದ ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. =='''ಹೊಳೆ ನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆನೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಗ್ರಾಮ'''== ಆನೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಎಂಬುದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳೆ ನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿ ಮೈಸೂರು ಹೋಬಳಿಯ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ ವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷತೆ ಗಳಿವೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅಗ್ರಹಾರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಪೂರ್ವಜರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಸುಂದರ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಬಿದಿರು ಕಾಳಮ್ಮ ದೇವತೆಯ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯ, ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಹಾಗೂ ಮಾರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಆನೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಎಂಬುದರ ಮೂಲ -ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಳಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆನೆ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. =='''ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು'''== ಹೊಳೇನರಸೀಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾದ ಬತ್ತಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಕಿಗಿರಣಿಗಳು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದೆ. =='''ಶಿಕ್ಷಣ'''== ಹೊಳೆನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ ಕಲೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳಿರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಥಮದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿದೆ. ಇವಲ್ಲದೇ ಹಲವು ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತಾರು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸರಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜ್ ಕೂಡ ಇದೆ,ಪಡುವಾಲಹಿಪ್ಪೆ ಗ್ರಾಮ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು,ಇದೆ ಎಂಕಾಮ್,ಎಂಎ.ಮುಂತಾದ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ಸೌಲ್ಯಭ್ಯ ಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ==== '''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣ''' ==== [http://www.holenarasipurtown.gov.in ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305222733/http://www.holenarasipurtown.gov.in/ |date=2014-03-05 }} ಬೈಪಾಸ್ ರಸ್ತೆಯ ಮಹಿಳಾ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಮುಂಭಾಗ ಗುತ್ತಮ್ಮ ತಮ್ಮೇಗೌಡ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ [http://www.micegroup.net/ ಮಣಿಪಾಲ್ ಇನಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಜುಕೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140604165513/http://micegroup.net/ |date=2014-06-04 }} ಕೇಂದ್ರವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಂಗಗಳಾದ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್, ಹಾರ್ಡವೇರ್ ಮತ್ತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಸಜ್ಜಿತ ಲ್ಯಾಬ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಮಣಿಪಾಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. {{commons category|Holenarasipura}} ೧.[http://holenarasipurtown.gov.in/ಪುರಸಭೆ ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ೨.[https://web.archive.org/web/20120308202405/http://hassan-history.blogspot.com/ ಹಾಸನ ಇತಿಹಾಸ] ೩.[http://hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} {{ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 6q7ofhfmsf87wmzbrt7avygmv3kxfc7 0 13609 1375704 1368414 2026-06-22T17:49:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375704 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ | name = ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಯನ್ | nativename = {{lang|es|español}}, {{lang|es|castellano}} | familycolor = Indo-European | script = [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಲ್ಯಾಟಿನ್]] (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಿಧ) | region = [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ]], [[ಬೊಲಿವಿಯ]], [[ಚಿಲಿ]], [[ಕೊಲಂಬಿಯ]], [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ]], [[ಕ್ಯೂಬಾ]], [[ಡೊಮಿನಿಕದ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಎಕ್ವಡಾರ್]], [[ವಿಷುವದ್ರೇಖೆಯ ಗಿನಿ]], [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್]], [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ]], [[ಹೊಂಡುರಾಸ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ನಿಕರಾಗುವ]], [[ಪನಾಮ]], [[ಪೆರು]], [[ಪಾರಾಗ್ವೆ]], [[ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ]], [[ಸ್ಪೇನ್]], [[ಯುರುಗ್ವೆ]], [[ವೆನೆಜುವೆಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಗಳು. [[ಅಂಡೊರ್ರ]], [[ಬೆಲೀಜ್]], [[ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟಾರ್]], [[ಹೈತಿ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. |speakers = ಮಾತೃಭಾಷೆ: ೩೨೨<ref name="ethnologue">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=spa|title=Spanish|publisher=ethnologue}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |title=Encarta-Most Spoken languages |access-date=2007-11-08 |archive-date=2007-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203134724/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |url-status=deviated |archivedate=2007-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304221102/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html }}</ref>– ಸು. ೪೦೦ [[ಮಿಲಿಯನ್]]<ref>{{Cite web |url=http://www.ciberamerica.org/Ciberamerica/Castellano/General/Noticias/detalle?id=8832 |title=Ciberamerica-Castellano |access-date=2007-11-08 |archive-date=2008-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080104031535/http://www.ciberamerica.org/Ciberamerica/Castellano/General/Noticias/detalle?id=8832 |url-status=deviated |archivedate=2008-01-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080104031535/http://www.ciberamerica.org/Ciberamerica/Castellano/General/Noticias/detalle?id=8832 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2004/febrero/15-febrero-2004/especiales/especiales2.html |title=El Nuevo Diario |access-date=2007-11-08 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104165444/http://archivo.elnuevodiario.com.ni/2004/febrero/15-febrero-2004/especiales/especiales2.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.terra.com/noticias/articulo/html/act821930.htm Terra Noticias]</ref> <br />ಒಟ್ಟು: ೪೦೦–೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್<ref name = "universidad de mexico">{{Cite web |url=http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |title=Universidad de México |access-date=2012-12-09 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.is/20121209175150/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |url-status=deviated |archivedate=2012-12-09 |archiveurl=https://archive.today/20121209175150/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc }}</ref><ref name="instituto cervantes">Instituto Cervantes ([https://web.archive.org/web/20121002222036/http://www.elmundo.es/elmundo/2007/04/26/cultura/1177610767.html "El Mundo" news])</ref><ref>{{Cite web |url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=173481 |title=Yahoo Press Room |access-date=2007-11-08 |archive-date=2009-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126182431/http://yhoo.client.shareholder.com/press/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=173481 |url-status=deviated |archivedate=2009-01-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090126182431/http://yhoo.client.shareholder.com/press/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=173481 }}</ref> <br /><small>ಎಲ್ಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೂ ಅಂದಾಜಿತ.</small> | rank = ೨-೪ (ಮಾತೃಭಾಷೆ)<ref>[http://www.ethnologue.com/ Languages of the world by Ethnologue]</ref><ref>[http://www.nationsonline.org/oneworld/most_spoken_languages.htm Most widely spoken languages by Nations Online]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.askmen.com/toys/top_10/45b_top_10_list.html |title=Most spoken languages by Ask Men |access-date=2007-11-08 |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006080426/http://www.askmen.com/toys/top_10/45b_top_10_list.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |title=Encarta Languages Spoken by More Than 10 Million People |access-date=2007-11-08 |archive-date=2007-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203134724/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |url-status=deviated |archivedate=2007-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070304221102/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html }}</ref><br />ಒಟ್ಟು: ೩ | fam2 = [[ಇಟಾಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಟಾಲಿಕ್]] | fam3 = [[ರೊಮಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆಗಳು|ರೊಮಾನ್ಸ್]] | fam4 = ಪಶ್ಚಿಮ ಇಟಾಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು | fam5 = ಗ್ಯಾಲೊ-ಐಬೀರಿಯ | fam6 = ಐಬೆರೊ-ರೊಮಾನ್ಸ್ | fam7 = ಪಶ್ಚಿಮ ಐಬೆರೊ | nation = ೨೧ ದೇಶಗಳು | agency = [[ಸ್ಪೇನ್]]ನ ''ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಎಸ್ಪಾನ್ಯೊಲಾ'' ಮತ್ತು ೨೧ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು | iso1 = es | iso2 = spa | iso3 = spa }} '''ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್''' ({{Audio|español.ogg|''español''}}) ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲಿಯನ್''' (''castellano'') [[ಸ್ಪೇನ್]]ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮೂಲದ ಒಂದು [[ರೊಮಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆಗಳು|ರೊಮಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆ]]. ಇಂದು ಇದು ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ೨೧ ಇತರ ದೇಶಗಳ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ೬ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. [[File:Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg|frameless|center|upright=1.5|left]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೊಮಾನ್ಸ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] 1z74hui9n49urbmyvweryrivdrpxgak 0 22527 1375710 1369046 2026-06-22T19:46:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375710 wikitext text/x-wiki {{Coord|display=title|21|18|41|N|157|47|47|W|type:adm1st_scale:3000000_region:US-HI}} {{Infobox U.S. state | Name = Hawaii | Fullname = State of Hawaii<br />''Moku{{okina}}āina o Hawai{{okina}}i'' | Othername = Mokuāina o Hawaii | Flag = Flag of Hawaii.svg | Flaglink = [[Flag of Hawaii|Flag]] | Seal = Seal of the State of Hawaii.svg | Seallink = [[Seal of Hawaii|Seal]] | Coat of Arms = Coat of Arms of the Kingdom of Hawaii.svg | Former = Territory of Hawaii | Former_flag of the state = Flag of Hawaii.svg | Map = Map of USA HI.svg | Nickname = The [[Aloha]] State | Motto = [[Seal of Hawaii|Ua Mau ke Ea o ka {{okina}}Āina i ka Pono]] ([[Hawaiian language|Hawaiian]]) | MottoEnglish = The Life of the Land is Perpetuated in Righteousness | Capital = [[Honolulu]] | LargestCity = Honolulu | OfficialLang = [[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[Hawaiian language|Hawaiian]] | Demonym = Hawaiian (see notes)<ref>Local usage generally reserves Hawaiian as an [[ethnonym]] referring to [[Native Hawaiians]]. ''Hawaii resident'' or ''islander'' is the preferred form to refer to state residents. The ''[[Associated Press Stylebook]]'', 42nd ed. (2007), also prescribes this usage under its entry for Hawaii (p. 112).</ref> | Governor = [[Linda Lingle]] ([[Republican Party (United States)|R]]) | Lieutenant Governor = [[James Aiona]] (R) | Senators = [[Daniel Inouye]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Daniel Akaka]] (D) |Representative=[[Hawaii's 1st congressional district|1]]: [[Neil Abercrombie]] (D)<br />[[Hawaii's 2nd congressional district|2]]: [[Mazie Hirono]] (D) | PostalAbbreviation = HI | AreaRank = 43rd | TotalAreaUS =10,931 | TotalArea = 28,311 | LandAreaUS = 6,423 | LandArea = 16,638 | WaterAreaUS = 4,507 | WaterArea = 11,672 | PCWater = 41.2 | PopRank = 42nd | 2000Pop (old) = 1,211,537 | 2000Pop = 1,288,198 (2008 est.)<ref name=08CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2008 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2009-02-06 | url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2008-01.csv}}</ref> <br /> 1,211,537 (2000) | DensityRank = 13th | 2000Density = 72.83 | 2000DensityUS = 188.6 | MedianHouseholdIncome = $63,746 | IncomeRank = 5th | AdmittanceOrder = 50th | AdmittanceDate = August 21, 1959 | TimeZone = [[Hawaii-Aleutian time zone|Hawaii]]: [[Coordinated Universal Time|UTC]]-10<br /> (no [[daylight saving time]]) | Longitude = 154° 48′ W to 178° 22′ W | Latitude = 18° 55′ N to 28° 27′ N | LengthUS =1,522 | WidthUS = n/a | Width = n/a | Length = 2,450 | HighestPoint = [[Mauna Kea]]<ref name=usgs>{{cite web| date =April 29, 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| dateformat =mdy| accessdate =November 3, 2006| archive-date =ಜೂನ್ 1, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 13,796 | HighestElev = 4,205 | MeanElevUS =3,035 | MeanElev = 925 | LowestPoint = [[Pacific Ocean]]<ref name=usgs/> | LowestElevUS = 0 | LowestElev = 0 | ISOCode = US-HI | Website = www.hawaii.gov }} {{Infobox U.S. state symbols |Name = Hawaii |Bird = [[Hawaiian Goose]] |Fish = [[Reef triggerfish|Humuhumunukunukuāpua{{okina}}a]] |Flower = [[Hawaiian hibiscus]] |Mammal = [[Humpback whale]] |Reptile = [[Gold dust day gecko]] |Tree = [[Candlenut|Kukui nut tree]] |Food = [[Muffin|Coconut muffin]] |Gemstone = [[Black coral]] |Slogan = ''The Islands of [[Aloha]]'' |Soil = [[Hilo (soil)|Hilo]] |Song = ''[[Hawai'i Pono'i|Hawai{{okina}}i Pono{{okina}}i]]'' |Sport = [[Surfing]], [[Outrigger canoeing]] |Tartan = [[:File:Hawaii State Tartan.jpg|Hawaii State Tartan]] |Route Marker = HI-66.svg |Quarter = 2008 HI Proof.png |QuarterReleaseDate = 2008 }} [[ಚಿತ್ರ:Hawaii in Pacific Ocean.png|thumb|right|ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] '''ಹವಾಯಿ''' ({{Audio-IPA|en-us-Hawaii.ogg|/həˈwaɪ.iː/}} ಅಥವಾ {{IPA-en|həˈwaɪʔiː|}} ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ; [[ಹವಾಯನ್‌]]: '''ಮೊಕು{{okina}}ಐನಾ ಒ ಹವಾಯಿ{{okina}}''' ) [[ಯು.ಎಸ್‌]]ನ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೊಸದು (ಆಗಸ್ಟ್‌ 21, [[1959]]), ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದಲೇ ಆಗಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ. ಮಧ್ಯ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ]]ದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]] ಭೂಖಂಡದ ಈಶಾನ್ಯ, [[ಜಪಾನ್‌]]ನ ಆಗ್ನೇಯ, ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹವಾಯಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವಾಮಾನ, ಆಕರ್ಷಿಸುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಜೀವಂತ [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು]] ಇದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರ, ಕಡಲಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ, ಜೈವಿಕ ತಜ್ಞರ, ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಿಯತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮಧ್ಯ-ಫೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದಿವೆ. ಹವಾಯಿ, ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಓಆಹು]] ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಹೊನೊಲುಲು]] ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ. ನೂರಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ [[ಹವಾಯನ್‌ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹವನ್ನು]] ಈ ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆಯುತ್ತದೆ.{{convert|1500|mi}} ಇಲ್ಲಿನ [[ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ]]ದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಂಟು "ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳು" ಎಂದರೆ (ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯದವರೆಗೆ), [[ನಿ[ಇಹಾವ್]‌]], [[ಕಾವಾ[12]ಇ]], [[ಓ[13]ಅಹು]], [[ಮೊಲೊಕ[14]ಇ]], [[ಲಾನಾ[15]ಇ]], [[ಕಹೊ[16]ಓಲಾವೆ]], [[ಮಾವ್‌ಇ]], ಮತ್ತು [[ಹವಾಯ್‌[17]ಇ]]. ಕೊನೆಯದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅಖಂಡ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ (ದಿ ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌)" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಂಶಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ [[ಓಷೆನಿಯಾ]]ದ [[ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾ]] ಉಪವಲಯ.ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಹವಾಯಿ'' ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ{{pron-en|həˈwaɪ.iː}} [[ಹವಾಯಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]], ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ{{pronounced|həˈwɐiʔi}} ಅಥವಾ{{IPA-all|həˈvɐiʔi|}}. ಈಗೀನ ಯು.ಎಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಹಾವಾಯಿ ದ್ವೀಪದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಶಬ್ದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ == [[ಹವಾಯನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯ ಪದ ''ಹವಾಯ್‌{{okina}}ಇ'' , [[ಪ್ರೋಟೋ-ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾದ]] *''ಸವೈಕಿ'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರ [[ಪುನಾರಚಿತ]] ಅರ್ಥ "ತಾಯಿನಾಡು";<ref>ಪೊಲೆಕ್ಸ್— ಎ ರಿಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ದ ಪ್ರೊಟೊ-ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾನ್ ಲೆಕ್ಷಿಕನ್, ಬಿಗ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, 1994. ನಕ್ಷತ್ರ ಚಿಹ್ನೆಯು ಮೊದಲು ಬರುವ ಪದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಪುನರ್‌ ರಚನೆಗೊಂಡ ಪದದ ರೂಪ.</ref> [[ಮಾವೊರಿ]] (''ಹವಾಯ್‌ಕಿ'' ), [[ರ್ಯಾರೊಟೋಂಗನ್‌]] (''ಅವಾಯ್‌ಕಿ'' ), ಮತ್ತು [[ಸಾಮೊವನ್‌]] (''ಸವಾಯ್‌{{okina}}i'' ) ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪದಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ([[ಹವಾಯ್‌ಕಿ]]ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ).ಪುಕುಯ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌‍ಬರ್ಟ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, [24] "ಪಾಲಿನೇಷಿಯಾದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹವಾಯ್‌[25]ಯಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪದದ ಅರ್ಥ ಭೂಗತ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಿಕರ ಮನೆ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವಿದೆ, ಆದರೆ ಹವಾಯ್‌[26]ಯಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಯಾವ ಅರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ.[27] == ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ == ಹವಾಯಿಯ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದರೆ: {{Main Hawaiian Islands}} === ಭೂಲಕ್ಷಣ === [[ಚಿತ್ರ:Pāhoehoe and Aa flows at Hawaii.jpg|thumb|280px|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ನಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Pāhoehoe ಮತ್ತು [30]A[31]ā ಲಾವಾ ಪ್ರವಾಹ (ಶಿಲಾರಸ) ಹರಿಯುತ್ತವೆ.]] {{unit length|mi|2000|-2}}ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭೂಖಂಡದ ಈಶಾನ್ಯ<ref>{{cite web |url = http://interactive2.er.usgs.gov/faq/list_faq_by_category/get_answer.asp?id=795 |title = What constitutes the United States, what are the official definitions? |publisher = [[United States Geological Survey]] |accessdate = 2007-07-03 |archive-date = 2004-10-21 |archive-url = https://www.webharvest.gov/peth04/20041021120319/http://interactive2.er.usgs.gov/faq/list_faq_by_category/get_answer.asp?id=795 |url-status = dead }}</ref> ಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಸಮುದಾಯ ಯುನಿಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ [[ಅಲಾಸ್ಕಾ]] ನಂತರ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯ. ಕೇವಲ ಹವಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾಗಳು ಮಾತ್ರ ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹವಾಯಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ: * ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ * ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ * ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ * ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದು [[ದ್ವೀಪ ಸಮುದಾಯ]] * ರಾಜ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ * ಒಂದೂ ನೇರ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ [[ಚಿತ್ರ:Map of Hawaii NA.png|thumb|right|ಹವಾಯಿಯ ಭೂಪಟ]] ಹವಾಯಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ, [[ಮೊನಾ ಕಿಯಾ]]{{unit height|ft|13796}} ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಎತ್ತರವಿದೆ ಆದರೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್‍‌ ಸಾಗರದ ಸಮತಟ್ಟಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಇದರ ಎತ್ತರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಹೀಗನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ.{{unit height|ft|33500|-2}}<ref>{{cite web|url=http://hypertextbook.com/facts/2001/BeataUnke.shtml|last=Unke|first=Beata|year=2001|work=The Physics Factbook|title= Height of the Tallest Mountain on Earth}}</ref> ಹವಾಯ್‌{{okina}}ಇ, ಮಾವ್‌ಇ, ಓ{{okina}}ಆಹು, ಕಹೊ{{okina}}ಓಲಾವೆ, ಲಾನಾ{{okina}}ಇ, ಮೊಲೊಕ{{okina}}ಇ, ಕಾವಾ{{okina}}ಇ ಮತ್ತು ನಿ{{okina}}ಇಹಾವ್‌) ಎಂಬ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಕಾ{{okina}}ಆಲಾ ಎನ್ನುವುದು ನಿ{{okina}}ಇಹಾವ್‌ ಬಳಿಯೇ ಇರುವ ಆದರೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುವ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ. [[ವಾಯವ್ಯ ಹವಾಯಿನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು]], ಕಾವಾ{{okina}}ಇಯ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ [[ನಿಹೊವಾ]] ದಿಂದ [[ಕುರೆ]]ವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವ, ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಜೀವಂತವಿದ್ದ ಎಷ್ಟೋ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ ಶೇಷವಾದ, 9 ಸಣ್ಣ ಹಳೆಯ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಣಿ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲ್ಲುಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ ಮೂಲೊಕಿನಿಯಂತಹ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತವೂ ಅಲ್ಲದ, ಸಮುದ್ರ ಪದರುಗಲ್ಲು ಅಥವಾ ಭೂಸವೆತದಿಂದಾದ ಸುಮಾರು 130ಕ್ಕೂ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿದೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.soest.hawaii.edu/GG/HCV/haw_volc.html |title=General Information about Hawaiian Shield Volcanoes |last=Rubin |first=Ken |accessdate=December 2009 }}</ref> === ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ === ಎಲ್ಲ ಹವಾಯಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಕೂಡ ಸಮುದ್ರದಾಳದಿಂದ ಸಿಡಿದ [[ಮ್ಯಾಗ್ಮಾ]]ದಿಂದ ಅಂದರೆ [[ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದಿಂದ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ [[ಟೆಕ್ಟೊನಿಕ್‌ ಪ್ಲೇಟ್‌]]ಗಳು ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲೆ ಇದ್ದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊಸ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಯಾಕೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರ‍ದಲ್ಲಿಯ ನೀರಿನಾಳದಲ್ಲಿಯ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ [[ಲೌಹಿ ಸೀಮೌಂಟ್‌]] ಯಾವಾಗಲೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ.{{okina}} ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಹಲಿಯಾಕಾಲಿಯ]] ಮೌಯಿಯಲ್ಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದಿನ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಪೋಟ]]ವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಇದು ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite web |url = http://hvo.wr.usgs.gov/volcanowatch/1999/99_09_09.html |title = Youngest lava flows on East Maui probably older than A.D. 1790 |publisher = [[United States Geological Survey]] |date = September 9, 1999 |accessdate = 1999-10-04 |archive-date = 2001-02-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20010222184841/http://hvo.wr.usgs.gov/volcanowatch/1999/99_09_09.html |url-status = dead }}</ref> 1790ರಲ್ಲಿ ಕಿಲೌಯಿಯಾ ಆಘಾತಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಿತ್ತು (ಇದು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಘಾತಕಾರಿಯಾದುದು) ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸ್ಪೋಟವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://pubs.usgs.gov/fs/fs074-97/ ಲಿವಿಂಗ್ ಆನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್ ವೊಲ್ಕೊನೊಯಿಸ್—ದ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ದ ಹವಾಯಿ], ಯು.ಎಸ್. ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ 074-97.</ref> ಈ [[ಸ್ಪೋಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಿಲೌಯಿಯಾ]]ದ ಸುಮಾರು 5,405 ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/2008AGUFM.V11B2022S ಹ್ಯೂಮನ್ ಫೂಟ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ರಿಲೇಷನ್ ಟು ದ 1790 ಎರಪ್ಷನ್ ಆಫ್ ಕಿಲೊ‌ಉಯಾ], ಸ್ವಾನ್ಸನ್, ಡಿ. ಎ.; Rausch,ಜೆ., ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಜಿಯೊಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್.''</ref> ಈ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಪೋಟ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾದ ಭೂಸವೆತವು ಉತ್ತಮ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಅತೀ ಎತ್ತರ]]ದ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=October 2008}} ಎತ್ತರಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ [[ಭೂಕಂಪ]]ದಿಂದ ಹಾಗೂ [[ಸುನಾಮಿ]]ಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[1868]] ಮತ್ತು 1975ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="PTWC">{{cite web|url=http://www.prh.noaa.gov/ptwc/hawaii.php|title=Tsunami Safety & Preparedness in Hawai`i|last=Pacific Tsunami Warning Center|date=2009-11-12|accessdate=2009-11-12}}</ref> === ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ === ಈ ದ್ವೀಪವು ಉಳಿದ ಭೂ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಿ೦ತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದರಿ೦ದ, ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪಾರ೦ಭಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಜೀವರಾಶಿಗಳು ಪ್ರಾರ೦ಭಗೊ೦ಡಿದ್ದು ಗಾಳಿ (ಗಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಬ೦ದಿರುವುದು)ಅಲೆಗಳು (ಸಾಗರರ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲಕ ಬ೦ದಿದ್ದು)ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳು (ಪಕ್ಷಿಗಳು,ಕೀಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳು ತ೦ದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳು)ಮೂಲಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪರಿಸರದಿ೦ದಾಗಿ (ಅತ್ಯ೦ತ ಎತ್ತರ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ)ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಸ್ಯ, ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ(ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಎ೦ಡೆಮಿಸಮ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ)ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪವು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊ೦ದಿದ್ದು,ಯು.ಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊ೦ಡಿದೆ. <gallery> File:Niihau sep 2007.jpg|Ni[63]ihau (70 sq. mi.) File:Kauai from space oriented.jpg|Kaua[64]i (552.3 sq. mi.) File:Island of Oahu - Landsat mosaic.jpg|O[65]ahu (598 sq. mi.) File:Maui Landsat Photo.jpg|Maui(727.3 sq. mi.) File:Molokai.jpg|ಮೊಲೊಕ[66]i (260 sq. mi.) File:LanaiLandsat.jpg|ಲಾನಾ[67]i (140.5 sq. mi.) File:KahoolaweLandsat.jpg|ಕಹೊ[68]ಒಲಾವೆ (44.6 sq. mi.) File:Island of Hawai'i - Landsat mosaic.jpg|ಹವಾಯಿ (4,028.2 sq. mi.) </gallery> === ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:USS Arizona Memorial from the tour boat.JPG|thumb|right|alt=white rectangular memorial building with US flag flying above|ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌.ಎಸ್‍ ಆರಿಜೋನಾ ಸ್ಮಾರಕ]] [70]ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌]]ನ ಅಧಿನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.[70] ಹವಾಯಿಯು ಎರಡು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಲಾದ ಬಳಿ ಮೌಇನಲ್ಲಿರುವ ಹಲೇಕಾಲಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಹಲೀಕಾಲಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹವಾಯಿ ವಾಲ್ಕಾನೋ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇದು ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಕಿಲೊವಾವನ್ನು ಹಾಗೂ ಬಿದಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ]]ಗಳಿವೆ. ಮಲೋಕಾದ{{okina}} ಕಲೌಪಪಾದಲ್ಲಿನ [[ಕಲೌಪಪಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ]]. ಇದು ಮುಂಚಿನ [[ಹನ್ಸೆನ್ಸ್‌‍ ಕಾಯಿಲೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ{{okina}} [[ಕೈಲುವಾ-ಕೋನಾ]] ದಲ್ಲಿನ [[ಕಲೋಕೋ ಹೊನಕೋಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ]] ಮತ್ತು [[ಪು ಒಹೋನುವಾ ಓ ಹೊನಾನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ|ಪು{{okina}} ಒಹೋನುವಾ ಓ ಹೊನಾನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ]].ಇದು ಪುರಾತನ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆಯ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ೦ದರೆ [[ಅಲಾ ಕಹಕೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟ್ರೇಲ್]] ಮತ್ತು ಅಹು{{okina}} ದಲ್ಲಿನ [[ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಅರಿಝೋನಾ ಸ್ಮಾರಕ|ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಅರಿಝೋನಾ '' ಸ್ಮಾರಕ]]. [[ಪಪಾಹನುಮೋಕೋಕೀ ಮರೀನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ]]ವು 2006 ಜೂನ್ 15ರ೦ದು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಿ ಬುಶ್‌]]ರಿ೦ದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಮೆಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಹವಳದಂಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ಆಳ ಸಮುದ್ರವನ್ನು{{convert|50|mi|km|-1}} ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿನ ತೀರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{convert|140000|mi2|km2}} ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಅದು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.pewtrusts.org/ideas/ideas_item.cfm?content_item_id=3417&content_type_id=15&page=15&issue=16&issue_name=Protecting%20ocean%20life&name=Op-eds%20(Pew)| title=Treasure Islands| author=Joshua Reichert and [[Theodore Roosevelt IV]]| dateformat=mdy| accessdate=June 15, 2006| archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2006| archive-url=https://web.archive.org/web/20060930183659/http://www.pewtrusts.org/ideas/ideas_item.cfm?content_item_id=3417&content_type_id=15&issue_name=Protecting%20ocean%20life&issue=16&page=15&name=Op%2Deds%20%28Pew%29| url-status=deviated| archivedate=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2006| archiveurl=https://web.archive.org/web/20060930183659/http://www.pewtrusts.org/ideas/ideas_item.cfm?content_item_id=3417&content_type_id=15&issue_name=Protecting%20ocean%20life&issue=16&page=15&name=Op%2Deds%20%28Pew%29}}</ref> === ಹವಾಗುಣ === [[ಚಿತ್ರ:Sunset in Kona or a real sunset over sea.jpg|thumb|ಕೋನಾದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದ ಚಿತ್ರ]] ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಹವಾಗುಣವು ಅಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಗೆ ಸರಿಯಾಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವು ಪೂರ್ವದ ನಿಯಮಿತ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತ]]ದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ 80s ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (ಸುಮಾರು 31&nbsp;°C)) ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ 70s ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ (ಸುಮಾರು 24&nbsp;°C)) ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 80s (ಸುಮಾರು 28&nbsp;°C))ರಷ್ಟಿದ್ದು,(ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ)ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ 60s (18&nbsp;°C)ಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವುದೂ ಇದೆ. ಅಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮ ಬೀಳದಿದ್ದರೂ{{convert|4205|m}} ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೌನಾ ಕೀಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಮೌನಾ ಲೋವಾ]] ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹಲೀಯಾಕಾಲಾದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದು ವಿರಳವಾಗಿದೆ. ಕುವಾ{{okina}} ದಲ್ಲಿನ [[ಮೌಂಟ್ ವೈ]]{{okina}} ಯಾಲೆ{{okina}}ಯಾಲೆ{{okina}} ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.{{convert|460|in|m|1}} ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡೇ ಕಾಲವಿದ್ದು, ಮೇ ದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಶುಷ್ಕಋತು(ಬೇಸಿಗೆ) ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗೆ ಆರ್ದ್ರಋತು(ಮಳೆಗಾಲ)ವಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.prh.noaa.gov/hnl/pages/climate_summary.php ಹವಾಯಿಯ ವಾಯುಗುಣ].</ref> ಪ್ರತೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಮಾನವು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮಾರುತಗಳಿಗೆದುರಾಗಿ (''ಕೋ{{okina}} ಆಲಾ'' ) ಮತ್ತು ಲೀವರ್ಡ್ (ಕೋನಾ) ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರುತಗಳಿಗೆದುರಾದ ಭಾಗವು ಮೋಡಗಳಿ೦ದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪವು ಗಾಳಿಗೆ ಮರೆಯಾಗುವಂತಹ ಸಮುದ್ರತೀರದ ವಿಹಾರ ಧಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. {| class="wikitable" style="font-size:90%;line-height:1.2;text-align:right" |+ ಹವಾಲಿಯನ್ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ತಿಂಗಳ ಕ್ರಮ ಬದ್ಧವಾದ ಕಡಿಮೆ ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯ ತಾಪಮಾನಗಳು<td><ref>[http://www.weatherbyday.com/hawaii/ ಹವಾಯಿಯ ವಾತಾವರಣ|ಹವಾಯಿ ವಾತಾವರಣದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ|ಹವಾಯಿ ವಾಯುಗುಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707165914/http://www.weatherbyday.com/hawaii/ |date=2012-07-07 }}.</ref></td> |- ! ನಗರ ! ಜನ ! ಫೆಬ್ರ. ! ಮಾ ! ಏಪ್ರಿ. ! ಮೇ ! ಜೂನ್. ! ಜುಲೈ. ! ಆಗ. ! ಸೆಪ್ಟ್. ! ಅಕ್ಟೋ. ! ನವೆಂ. ! ಡಿಸೆಂ. |- ! rowspan="2"| [[ಹಿಲೊ]] | 64&nbsp;°F {{colored text|17.8&nbsp;°C|green}} | 64&nbsp;°F {{colored text|17.8&nbsp;°C|green}} | 65&nbsp;°F {{colored text|18.3&nbsp;°C|green}} | 66&nbsp;°F {{colored text|18.9&nbsp;°C|green}} | 67&nbsp;°F {{colored text|19.4&nbsp;°C|green}} | 68&nbsp;°F {{colored text|20.0&nbsp;°C|green}} | 69&nbsp;°F {{colored text|20.6&nbsp;°C|green}} | 69&nbsp;°F {{colored text|20.6&nbsp;°C|green}} | 69&nbsp;°F {{colored text|20.6&nbsp;°C|green}} | 68&nbsp;°F {{colored text|20.0&nbsp;°C|green}} | 67&nbsp;°F {{colored text|19.4&nbsp;°C|green}} | 65&nbsp;°F {{colored text|18.3&nbsp;°C|green}} |- style="background:#FFFFCC" | 79&nbsp;°F {{colored text|26.1&nbsp;°C|green}} | 79&nbsp;°F {{colored text|26.1&nbsp;°C|green}} | 79&nbsp;°F {{colored text|26.1&nbsp;°C|green}} | 79&nbsp;°F {{colored text|26.1&nbsp;°C|green}} | 81&nbsp;°F {{colored text|27.2&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} | 83&nbsp;°F {{colored text|28.3&nbsp;°C|green}} | 83&nbsp;°F {{colored text|28.3&nbsp;°C|green}} | 83&nbsp;°F {{colored text|28.3&nbsp;°C|green}} | 81&nbsp;°F {{colored text|27.2&nbsp;°C|green}} | 80&nbsp;°F {{colored text|26.7&nbsp;°C|green}} |- ! rowspan="2"| [[ಹೊನೊಲುಲು]] | 66&nbsp;°F {{colored text|18.9&nbsp;°C|green}} | 65&nbsp;°F {{colored text|18.3&nbsp;°C|green}} | 67&nbsp;°F {{colored text|19.4&nbsp;°C|green}} | 68&nbsp;°F {{colored text|20.0&nbsp;°C|green}} | 70&nbsp;°F {{colored text|21.1&nbsp;°C|green}} | 72&nbsp;°F {{colored text|22.2&nbsp;°C|green}} | 74&nbsp;°F {{colored text|23.3&nbsp;°C|green}} | 75&nbsp;°F {{colored text|23.9&nbsp;°C|green}} | 74&nbsp;°F {{colored text|23.3&nbsp;°C|green}} | 73&nbsp;°F {{colored text|22.8&nbsp;°C|green}} | 71&nbsp;°F {{colored text|21.7&nbsp;°C|green}} | 68&nbsp;°F {{colored text|20.0&nbsp;°C|green}} |- style="background:#FFFFCC" | 80&nbsp;°F {{colored text|26.7&nbsp;°C|green}} | 81&nbsp;°F {{colored text|27.2&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} | 83&nbsp;°F {{colored text|28.3&nbsp;°C|green}} | 85&nbsp;°F {{colored text|29.4&nbsp;°C|green}} | 87&nbsp;°F {{colored text|30.6&nbsp;°C|green}} | 88&nbsp;°F {{colored text|31.1&nbsp;°C|green}} | 89&nbsp;°F {{colored text|31.7&nbsp;°C|green}} | 89&nbsp;°F {{colored text|31.7&nbsp;°C|green}} | 87&nbsp;°F {{colored text|30.6&nbsp;°C|green}} | 84&nbsp;°F {{colored text|28.9&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} |- ! rowspan="2"| [[ಕಾಹುಲೂಯಿ]] | 63&nbsp;°F {{colored text|17.2&nbsp;°C|green}} | 63&nbsp;°F {{colored text|17.2&nbsp;°C|green}} | 65&nbsp;°F {{colored text|18.3&nbsp;°C|green}} | 66&nbsp;°F {{colored text|18.9&nbsp;°C|green}} | 67&nbsp;°F {{colored text|19.4&nbsp;°C|green}} | 69&nbsp;°F {{colored text|20.6&nbsp;°C|green}} | 71&nbsp;°F {{colored text|21.7&nbsp;°C|green}} | 71&nbsp;°F {{colored text|21.7&nbsp;°C|green}} | 70&nbsp;°F {{colored text|21.1&nbsp;°C|green}} | 69&nbsp;°F {{colored text|20.6&nbsp;°C|green}} | 68&nbsp;°F {{colored text|20.0&nbsp;°C|green}} | 65&nbsp;°F {{colored text|18.3&nbsp;°C|green}} |- style="background:#FFFFCC" | 80&nbsp;°F {{colored text|26.7&nbsp;°C|green}} | 81&nbsp;°F {{colored text|27.2&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} | 84&nbsp;°F {{colored text|28.9&nbsp;°C|green}} | 86&nbsp;°F {{colored text|30.0&nbsp;°C|green}} | 87&nbsp;°F {{colored text|30.6&nbsp;°C|green}} | 88&nbsp;°F {{colored text|31.1&nbsp;°C|green}} | 88&nbsp;°F {{colored text|31.1&nbsp;°C|green}} | 87&nbsp;°F {{colored text|30.6&nbsp;°C|green}} | 84&nbsp;°F {{colored text|28.9&nbsp;°C|green}} | 82&nbsp;°F {{colored text|27.8&nbsp;°C|green}} |- ! rowspan="2"| [[ಲಿಹುe|ಲಿಹು{{okina}}e]] | 65&nbsp;°F {{colored text|18.3&nbsp;°C|green}} | 66&nbsp;°F {{colored text|18.9&nbsp;°C|green}} | 67&nbsp;°F {{colored text|19.4&nbsp;°C|green}} | 69&nbsp;°F {{colored text|20.6&nbsp;°C|green}} | 70&nbsp;°F {{colored text|21.1&nbsp;°C|green}} | 73&nbsp;°F {{colored text|22.8&nbsp;°C|green}} | 74&nbsp;°F {{colored text|23.3&nbsp;°C|green}} | 74&nbsp;°F {{colored text|23.3&nbsp;°C|green}} | 74&nbsp;°F {{colored text|23.3&nbsp;°C|green}} | 73&nbsp;°F {{colored text|22.8&nbsp;°C|green}} | 71&nbsp;°F {{colored text|21.7&nbsp;°C|green}} | 68&nbsp;°F {{colored text|20.0&nbsp;°C|green}} |- style="background:#FFFFCC" | 78&nbsp;°F {{colored text|25.6&nbsp;°C|green}} | 78&nbsp;°F {{colored text|26.6&nbsp;°C|green}} | 78&nbsp;°F {{colored text|26.6&nbsp;°C|green}} | 79&nbsp;°F {{colored text|26.1&nbsp;°C|green}} | 81&nbsp;°F {{colored text|27.2&nbsp;°C|green}} | 83&nbsp;°F {{colored text|28.3&nbsp;°C|green}} | 84&nbsp;°F {{colored text|28.9&nbsp;°C|green}} | 85&nbsp;°F {{colored text|29.4&nbsp;°C|green}} | 85&nbsp;°F {{colored text|29.4&nbsp;°C|green}} | 84&nbsp;°F {{colored text|28.9&nbsp;°C|green}} | 81&nbsp;°F {{colored text|27.2&nbsp;°C|green}} | 79&nbsp;°F {{colored text|26.1&nbsp;°C|green}} |} == ಇತಿಹಾಸ == ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಾದ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಕೂಡ ಒಂದು, [[ವೆರ್ಮೊನ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] (1846), [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫ್ ಟೆಕ್ಸಸ್]] (1845), ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] (1846) ಉಳಿದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯು (ಟೆಕ್ಸಸ್ ಮತ್ತೊಂದು) ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ [[ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮ್ಯಾನತೆ]] ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode20/usc_sec_20_00007512----000-.html ಯುಎಸ್ ಕೋಡ್ : ಟೈಟಲ್ 20,7512. ][http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode20/usc_sec_20_00007512----000-.html ಫೈಂಡಿಂಗ್ಸ್].</ref> [[ಹವಾಯಿ ಆಧಿಪತ್ಯ]] ವು 1810ರಿಂದ 1893ವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ (ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್) ಉದ್ಯಮಿಗಳು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವವರೆಗೆ. ಇದು 1894 ರಿಂದ 1898ರವರೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, 1959ರಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.<ref>[http://www.netstate.com/states/government/hi_government.htm ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ].</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು [[ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ [[ಪರ್ಲ್ ಬಂದರು ಮೇಲೆ ದಾಳಿ]]ಗೆ ಹವಾಯಿ ಗುರಿಯಾಯಿತು. [[ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್]] ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿರುವುದು ಮತ್ತು [[ಒಹಾಯು ಮೇಲೆ ಇತರೆ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾದಳದಗಳನ್ನು ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಪುಟಾಣಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II|ಒ{{okina}}ಹಾಯು ಮೇಲೆ ಇತರೆ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನೌಕಾದಳದಗಳನ್ನು [[ವಿಮಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪುಟಾಣಿ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]]]ಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. === ಪೂರ್ವ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕ — ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿ (800-1778) === [[300 BCE]] ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅತಿ ಪುರಾತನ ವಸತಿ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಅದು ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಸ್‍ನಿಂದ ಪೊಲಿನೆಸಿಯಾ ವಸಹಾತುಗಾರರು ಮತ್ತು 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರೈಯಾಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೊರಾ ಬೊರಾ]]ದಿಂದ ಎರಡನೆ ತಂಡ [[ವಲಸೆ]] ಬಂದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. 1778ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೋಧಕ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್‌]]ನ ಸಂಪರ್ಕ ಈ ದ್ವೀಪದ ಜೊತೆ ಮೊದಲ ದಾಖಲಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿದೆ. 300 ಮತ್ತು 500 CE ರ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಪಾಲಿನೆಸಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಸೊಸೈಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮೊದಲು ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣ ಚರ್ಚೆ ಇದೆ.<ref> {{cite book | authorlink = Patrick Vinton Kirch | coauthors = Colin Renfrew, Clive Gamble | title = The Evolution of the Polynesian Chiefdoms | publisher = Cambridge University Press | date = 1989 | location = | pages = 77–79 | isbn = 0521273161}}</ref> ಕೆಲವು ಪುರಾತತ್ವ ಶಾತ್ರಙ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮಾರ್ಕ್ಯೆಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ವಸಹಾತು ಮತ್ತು ನಂತರ [[ತಾಹಿತಿ]]ಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಲ್ಲಿಯ ಜನವಸತಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ಉನ್ನತ ನಾಯಕರ ಒಂದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪೈಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಲ್ಲದೆ [[ಕಾಪು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಮಾನವ ಬಲಿದಾನ]]ದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಹೈಯಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಈ ವಲಸೆಯನ್ನು [[ಪಾವೋ|ಪಾ{{okina}}ವೋ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ [[ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ ಭಾಷಾಧ್ಯಯನದ ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲ, ನಂತರದ ತಾಹಿತಿಯ ವಸಾಹತುಗಾರ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಪಾ{{okina}}ವೋವನ್ನು ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಬೇರೆ ಲೇಖಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಕಾಪು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬಲಿದಾನದ ಆಚರಣೆಯು ತಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಾಮ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:King Kalaniopuu Greeting Cook 1781.png|thumb|right|180px|ಹಡಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಪಿನ್ನೆಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕ-ಪಟಸ್ತಂಭವಿರುವ ಹಾಯಿದೋಣಿ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ.]] ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು [[ಕಾಪು]] ನಾಯಕತ್ವಗಳ ಗಾತ್ರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಇಡೀ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂದು Pa{{okina}}ao ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಹವಾಯಿಯನ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ಆಲೀ|ಆಲೀ{{okina}}]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು, ಅವರ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜನಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದರು. ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತು, ಅದು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯತೆಯ ಮೊದಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದುದಾಗಿತ್ತು. === ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್-ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯ(1778-1893) === 1778 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಕ [[ಜೆಮ್ಸ್ ಕುಕ್]] ,ಹವಾಯಿಯನ್ನು [[ಯುರೋಪಿಯನ್]] [[ಅನ್ವೇಷಕರಿಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕ ತಂದುಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನರು. ಕುಕ್ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ನ ೪ನೇ ಅರ್ಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೋಂಟಗು]]ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ [[ಸ್ಯಾಂಡ್ ವಿಚ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಎಂದು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೌಗೋಳತೆಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ದೇಶೀಯ ಹೆಸರು]] ''ಓವೀಹಿ'' ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. [[ಓವೀಹಿ ದೇಶದ, ಐದಹೊ]]ನಲ್ಲಿ ಕಪಟ ಔತಣ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹವಾಯಿ ಸದಸ್ಯರ ಮರಣವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದವು ಸಜೀವವಾಗಿದೆ. ಕುಕ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಇತ್ತರು.<ref name="ReferenceA">ಕೈಕೆನ್‌ಡಲ್, "ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ವಾಲ್ಯೂಂ I: ಫೌಂಡೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮೇಷನ್", ಪಿ18 "ಕೂಕ್‌ನ ತಂತ್ರವೂ ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕದ್ದ ಹಡಗನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವವರೆಗೂ ಅವನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿತ್ತು-ಆ ತಂತ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾದೃಶ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು".</ref> 1779ರ ಇವರ ಎರಡನೆಯ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ, [[ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾದ ಹವಾಯಿಯ ರಾಜ]] [[ಕಲಾನಿ ಒಪು ಯು|ಕಲಾನಿ {{okina}}ಒಪು {{okina}}ಯು]] ಇವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನಾ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಡಗಿನ ದೋಣಿಯನ್ನು ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಜನರಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ತಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ <ref name="ReferenceA"/> ಈ ತಂತ್ರದಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿದರು. ಕಲಾನಿ {{okina}}ಒಪು {{okina}}ಉ ಹಾಗೂ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತೆ ಸೆಣಸಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಕುಕ್ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ನೌಕಾಗಾರರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕುಕ್ ಕಡೆಯವರು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಗೆ ತೆರಳಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನೀರಿಗಿಳಿಸಿದರು. ಕುಕ್ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ಹವಾಯಿನ್ ದ್ವೀಪ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು: ಅನ್ವೆಷಕರನ್ನು,ವರ್ತಕರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ದ್ವೀಪವನ್ನು ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಂದರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವಜವು, ಧ್ವಜದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್]] ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಹವಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೆಲವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಈ ಏಕಾಂತ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು ಇದರಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು<ref name="ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257332/Hawaii ಹವಾಯಿ (ರಾಜ್ಯ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)]. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನ್ನಿಕ'' ಆನ್‍ಲೈನ್.</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ<ref name="ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್"/> ನೆಗಡಿ ಜ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೈರಸ್ ರೋಗ,[[ಸಿಡುಬು]] ಹಾಗೂ [[ದಡಾರ]]ಗಳಂಥಹ ಭೀಕರ ರೋಗಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. 1850ರಲ್ಲಿ, ದಡಾರದಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ಐದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು<ref>[http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display.cfm?HHID=422 ಮೈಗ್ರೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡೀಸಿಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090101183418/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display.cfm?HHID=422 |date=2009-01-01 }}. ''ಡಿಜಿಟಲ್ ಇತಿಹಾಸ''</ref> ಸಾಯಲ್ಪಟ್ಟರು. === ಕಮೇಹಮೆಹ ಭವನ === 1780 ಹಾಗೂ 1790 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ಸರಣಿ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ 1795ರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಬಿತ್ತು ಮತ್ತು 1810ರಲ್ಲಿ ಕವಾ{{okina}}ಐ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನೆಲೆನಿಂತ ದ್ವೀಪಗಳು ಒಬ್ಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು ಅವರೇ [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕಿಂಗ್ ಕಮೇಹಮೇಹ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಇವರು [[ಕಮೆಹಮೇಹ ರಾಜಭವನವನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, 1872ರ ವರೆಗೂ ಈ ರಾಜಪರಂಪರೆಯೇ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. 1800ರಲ್ಲಿ ಹಲವು [[ಮತಪ್ರಚಾರಕರು]] ಹವಾಯಿನ್‌ಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ]] ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಕಮೆಹಮೇಹ II ಹಲವು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮವಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕಮೇಹಮೆಹ III ಮೊದಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಜರೆನಿಸಿದರು. [[ಫಾದರ್ ಡೇಮಿಯನ್]] ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಮಿಶನರಿಯಾಗಿತ್ತು,[[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು ಇವರು [[ಮೊಲಕಾ]] ಐ{{okina}}, ಐಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕೃತ [[ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ]] ಕಾಲೋನಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿ ಹಲವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌]]ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡುವ ಮಿಶನರಿಗಳೆಂದರೆ [[ಹಿರಂ ಬಿಂಘಂ ಐ]]ಮತ್ತು [[ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್ , ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]]ನ [[ಜೋಸೆಫ್ ಎಫ್ ಸ್ಮಿತ್]]. ಅತಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಮಿಶನರಿಗಳು ಯವುದೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಗೆ ಬಂದವರು ಅಲ್ಲಿಯ ದ್ವೀಪದ ಹಾಗೂ ಜನರ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾಬಂದಿತು. ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅದೃಷ್ಟದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕೂಡಾ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ "ಮಿಷನರಿ" ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಅದು ಅಪಮಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ "ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಲು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡಿದರು"(ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು){{Citation needed|date=March 2009}} ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾದ [[ಐದನೇ ಕಿಂಗ್ ಕಮೇಹಮೆಹ]] ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, ಮುಂದೆ ವಾರಸುದಾರರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ [[ಲುನಾಲಿಲೊ]] ಮತ್ತು [[ಕಲಕಾವು]] ಮಧ್ಯೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲುನಲಿಲೊ ಕೂಡ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೂ ಕೂಡ ವಾರಸುದಾರರಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ "ಜನರ ನಾಯಕ"(ಲುನಲಿಲೊ) ತಮ್ಮನ್ನು ಆರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮುಂದಿನ ನಾಯಕನನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಸೆಪಟ್ಟಿದ್ದರು. 1874 ರಲ್ಲಿ ರ 1874ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅನ್ವಯ ಒಂದು ಪೈಪೋಟಿ ಚುನಾವಣೆ ಕಲಕಾವು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮಾ ಮಧ್ಯೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಯು.ಎಸ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಕಲಕಾವು ಭವನಕ್ಕೆ]] ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. === 1887ರ ಸಂವಿಧಾನ === 1887 ರಲ್ಲಿ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಎಂ. ಗಿಬ್ಸನ್‌‍]]ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಮೇರೆಗೆ ಹವಾಯಿನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರು, ಅಮೇರಿಕ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಗುಂಪು,ಬಲವಂತವಾಗಿ [[ಕಲಕುವಾ]] ಅವರನ್ನು [[ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿಯ 1887ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ]]ಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಬೆದರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ರಾಜನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದು, [[ಏಷಿಯನ್ನ]]ರಿಗೆ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ಅಮೇರಿಕ,ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಹವಾಯಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಆದಾಯ ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು, ಅಮೇರಿಕದ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಹವಾಯಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮತಚಲಾಯಿಸಲು ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕುವುದು. 1887ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಇದು "ಬೆಯೊನೆಟ್ ಸಂವಿಧಾನ" ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕಿಂಗ್ ಕಲಕುವಾ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ,ಅವರ ನಿಧನದವರೆಗೂ ಅಂದರೆ 1891ರವರೆಗೂ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಇವರ ಸಹೋದರಿ [[ಲಿಲಿಉಕಲಾನಿ|ಲಿಲಿ{{okina}}ಉಕಲಾನಿ]]ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನಾಳಿದರು ಮತ್ತು 1893 ಅವರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವವರೆಗೂ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದರು. ಇಂದು ಕಲಕಾವು ಅವರನ್ನು "ದಿ ಮೆರ್ರಿ ಮೊನಾರ್ಕ್" ಎಂದು ಜನ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ [[ಮೆರ್ರಿ ಮೊನಾರ್ಕ್ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ]] ಇವರು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗುವರು. [[ಚಿತ್ರ:USS Boston landing force, 1893 (PP-36-3-002).jpg|thumb|Ship's landing force on duty at the Arlington Hotel, Honolulu, at the time of the overthrow of the Hawaiian monarchy, January 1893. Lieutenant Lucien Young, USN, commanded the detachment, and is presumably the officer at right.<ref>U.S. Navy History site.</ref>|ಆಲ್ಟ್=ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಾಲು]]1893 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಲಿಲಿ{{okina}}ಉಕಲಾನಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನದ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 14, 1893 ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಯೂರೋ-ಅಮೇರಿಕದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರು, ರಾಣಿಯವರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೊಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯವರನ್ನು [[ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು]] [[ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು]] ರಚಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವ [[ಜಾನ್ ಎಲ್ ಸ್ಟೀವನ್]], ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ [[ದಳ]]ವನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, ಈ ದಳಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ರಾಜತ್ವ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.<ref name="Adam">{{cite book | last = Russ | first = William Adam | title = The Hawaiian Revolution (1893-94) | publisher = Associated University Presses | year = 1992 | page = 350 | isbn = 0945636431 }}</ref> === 1893ರ ಕ್ರಾಂತಿ - ಹವಾಯಿಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ (1894-1898) === 1893 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಣಿ [[ಲಿಲಿ ವೂಕಾಲಿನಿ]] ಅವರನ್ನು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬದಲಿಸಿತು.{{okina}} ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ರಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದರ ಕುರಿತು ವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವಲೆಂಡ್]] ಅವರ ಆಯೋಗವು,ಲಿಲಿ{{okina}} ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಒಂದು[[ಬ್ಲಂಟ್ ವರದಿಯನ್ನು]] ನೀಡಿತು. ಯು. ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲು ರಾಣಿ ಲಿಲಿ{{okina}} ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಮರಳಿ ದೊರಕುವಂತೆ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ತಂದಿತು ಆದರೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿ ಕ್ಲೀವಲೆಂಡ್ ಅವರ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುತ್ತ ಯು.ಎಸ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 26,1894 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಮ್ಮತವಿರುವ (7 ಜನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಹಿತ) ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲ ( not guilty)ಎಂಬುದನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಮಾರ್ಗನ್ ವರದಿಯನ್ನು]] ಒಪ್ಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಿದ ಬಗೆಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು.<ref>ಕೈಕೆಂಡಲ್,ಆರ್.ಎಸ್. (1967) ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, 1874-1893. ಹೊನೊಲುಲು: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಪ್ರೆಸ್. p. 648.</ref> ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳು ಮಾರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಂಟ್ ವರದಿಗಳ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು 1893 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು.<ref name="Adam" /><ref>{{cite book | last = Kinzer | first = Stephen | coauthors = | title = Overthrow: America's Century of Regime Change From Hawaii to Iraq | publisher = Times Books | year = 2006 | pages = | month = | isbn = 0805078614 | unused_data = |ISBN status = May be invalid - please double check }}</ref><ref>{{cite web |url= http://mediamatters.org/items/200508220002 |publisher= Media Matters |title= Limbaugh repeated false claim that U.S. was "strictly neutral" in overthrow of Hawaiian queen |access-date= 2010-02-10 |archive-date= 2008-06-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080606090702/http://mediamatters.org/items/200508220002 |url-status= deviated |archivedate= 2008-06-06 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080606090702/http://mediamatters.org/items/200508220002 }}</ref><ref name="ikdfuf">ಬ್ರುಸಿ ಫೈನ್‌ರ [http://www.hawaiireporter.com/file.aspx?Guid=aefef5f6-a533-486a-9459-691138355dd1 ಹವಾಯಿ ಡಿವೈಡೆಡ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಈಟ್‌ಸೆಲ್ಫ್ ಕ್ಯಾನ್‌ನಾಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್] ಬ್ರುಸಿ ಫೈನ್‌ನಿಂದ.</ref> 1993 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಂಟಿ [[ಕ್ಷಮಾ ಮಸೂದೆ]] ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌‍ನಿಂದ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು, ಹವಾಯಿ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ikdfuf" /> ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Iolani Palace (1328).JPG|thumb|[224]ಹೊನೊಲುಲುನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಲಾನಿ ಅರಮನೆ, ಹಿಂದೆ ಹವಾಯಿಯನ್ ಅರಸನ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಹವಾಯಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತು.]] [[ಹವಾಯಿಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು]] ಜುಲೈ 4, 1894 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಗಣರಾಜ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ]] ಬದಲಾಯಿತು. === ವಿಲೀನ - ಹವಾಯಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ( 1898-1959) === 1896 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾಕಿನ್ಲಿ]] ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವ್‌ಲೆಂಡ್]] ಅವರು ರಾಣಿ ಲಿಲಿ{{okina}} ವೋಕಾಲಿನಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾಕೆನ್ಲಿ ಅವರು ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯು.ಎಸ್. ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಲಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಲೋರಿನ್ ಥರ್ಸ್ಟೊನ್]], ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಚ್, ವಿಲಿಯಂ ಕಿನ್ನೇ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಅವರು ಸಂಧಿಸಿದರು. ಮಾತುಕಥೆಗಳ ನಂತರ 1897 ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಹವಾಯಿಯ ಈ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಜೊತೆ ಮ್ಯಾಕೆನ್ಲಿ ಅವರು ಹವಾಯಿಯನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>[http://morganreport.org/mediawiki/index.php?title=1897_Annexation_Treaty 1897 ಹವಾಯಿ ಅನ್ನೆಕ್ಷೇಷನ್ ಟ್ರೀಟಿ].</ref> ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮತಿಗಾಗಿ [[ಯು.ಎಸ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ]] ಎದುರು ಮಂಡಿಸಿದರು. [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ [[ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಹವಾಯಿಯು ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದ್ವೀಪದ ಕೆಲವು ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೊಸ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಮೇಲ್ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 15, 1898ರಲ್ಲಿ 209ರಲ್ಲಿ 91 ಮತಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 6,1898,ರಲ್ಲಿ 42 ರಲ್ಲಿ 21 ಮತಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರಕಿತು. {{Citation needed|date=March 2009}} ಇದರ ನ್ಯಾಯಬಧ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು ಏಕೆಂದರೆ ಇದೊಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ಹವಾಯಿ ಸೋಲೊಪ್ಪಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದದ್ದು ಅಲ್ಲ.{{Citation needed|date=March 2009}} ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್‌ನ ಎರಡೂ ಮನೆಗಳು 2/3ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. 1900ರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು ಮತ್ತು{{okina}}[[ಆಯೊಲಾನಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು. ಹವಾಯಿಯು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು, ಈ ಒಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಹಗೆತನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ತೋಟಗಳ ಮಾಲಿಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಬಂಡವಾಳಗಾರರು ಅಥವಾ [[ಬಿಗ್‌ ಫೈವ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆನಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜನಸಮೂಹದವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘನತೆಗೆ ತಕ್ಕುದು ಎಂದುಕೊಂಡು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದ ವಿದೇಶಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಈ ರೀತಿಯ ವಲಸೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ ರ ಕ್ರಾಂತಿ- ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ(೧೯೫೯-ಪ್ರಸ್ತುತ) ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಂಶಸ್ಥರ ಅಹಿಂಸಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡುತೋಪು ಮಾಲೀಕರ ಅಧಿಕಾರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪತನವಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಯು.ಎಸ್. ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನೆಡುತೋಪು ಮಾಲೀಕರ ದೃಢವಾದ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಹೊರಗೇ ಮತಗಳನ್ನುಪಡೆಯಿತು. ಹವಾಯಿನ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿಯು ಸತತ ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಜತನದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೫೯ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹವಾಯಿ ಅಡ್ಮಿಷನ್ ಆಕ್ಟ್‌ನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ. ಎಸೆನ್‌ಹೋವೆರ್‌ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಕಾನೂನಿನ ರೂಪ ನೀಡಿದರು. (ಶಾಸನವು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಪಾಲ್ಮಿರ ಅಲಾಟ್ ಎಂಬ ಭಾಗವನ್ಹು ಹೊರತುಪಡಿಸಿತು.)ಅದೇ ಸಾಲಿನ ಜೂನ್ ೨೭ ರಂದು ರಾಜ್ಯತನದ ಮಸೂದೆಗೆ ಮತ ಚಲಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜನಾಭಿಮತವನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ೧೭ ರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳ್ಲಲು ಜನರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ರಾಜತನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಭಿಪ್ರಾಯ ತೆಗೆದುಕೊಡರೂ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಥವಾ ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಪರತೆಯನ್ನು ಮಾತಾಡುವ ಯಾವ ಆಯ್ಕೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇತ್ತು. ಈ ಟೀಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಡಿಕಾಲೊನೈಷನ್ ಮೇಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿ === 1954 ರ ಕ್ರಾಂತಿ - ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ( 1959-ವರ್ತಮಾನ) === [[ಚಿತ್ರ:Hawaiivotesinset.JPG|thumb|right|All representative districts voted at least 93% in favor of Admission acts. Ballot (inset) and referendum results for the Admission Act of 1959|ಆಲ್ಟ್= ಓಟಿನ ಚೀಟಿಯ ನಕಲಿಪ್ರತಿ ಮತ್ತು ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು]] ವಲಸೆ ಬಂದ ಕೂಲಿಯವರ ವಂಶಸ್ತರ ಅಹಿಂಸಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ 1950ರಲ್ಲಿ [[ತೋಟಗಳ ಒಡೆಯರ ಶಕ್ತಿ ಮುರಿಯಿತು.]] ಏಕೆಂದರೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಯು.ಎಸ್ ನ ನಾಗರಿಕರು. ತೋಟದ ಒಡೆಯರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಹವಾಯಿಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಕ್ಷವು]] ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು 40 ವರ್ಷ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ ಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹವಾಯಿಯ ನಾಗರಿಕರು ರಾಜ್ಯತ್ವಕಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸ್ [[ಹವಾಯಿ ಅಡ್ಮಿಷನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್(/0) ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ {0}ಡ್ವಿಟ್ ಡಿ.ಎಸೆನ್ಹೊವರ್]] ಅವರು ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. (ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಹವಾಯಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಪಲ್ಮೈರಾ ಎಟೊಲ್]] ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿತು) ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 27 ರಂದು ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಕರಡು ಮಸೂದೆಗೆ ಮತ ಹಾಕುವುದರ ಕುರಿತು ಹವಾಯಿಯ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 17 ಮತ್ತು 1 ರ ಬಹುಮತದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದರೆ ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸದೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.<ref>[http://www.moolelo.com/human-rights.html ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಡಿಫರ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಇಕ್ವಾಲ್ ರೈಟ್ಸ್].</ref><ref>[http://hawaii-nation.org/pleb.html ಸಪೊರ್ಟ್ ಫಾರ್ ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಸಾವರ್‌ನಿಟಿ ಎಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್].</ref><ref>[http://www.hawaiireporter.com/story.aspx?e1cfcf02-afc2-4aa8-b0cb-3514c3b81da4 ಹವಾಯಿ ರಿಪೊರ್ಟರ್: ಹವಾಯಿ ರಿಪೊರ್ಟರ್].</ref> ಟೀಕೆಗಳು ಇದ್ದರೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್‌‍]]ನ [[ವಸಾಹತು ವಿಮೋಚನೆಯ ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯು]] ನಂತರ ಹವಾಯಿಯನ್ನು[[ಸ್ವ-ಅಧಿಕಾರ ಇಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ರಾಜ್ಯತ್ವದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಆಧುನೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹವಾಯಿನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು. [[1978ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಾಂಗವು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘೀಕರಿಸಿವುದು [[ಹವಾಲಿ ಕಛೇರಿಯ ಕೆಲಸ]]ವಾಗಿದೆ. == ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Downtown Honolulu.jpg|thumb|Honolulu is the largest city and capital of Hawaii.|ಆಲ್ಟ್=ಎಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟ 10-30 ಕಥೆಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊನಲುಲು ನಗರ ತೋರುತ್ತದೆ.]] {{USCensusPop |1900 = 154001 |1910 = 191874 |1920 = 255881 |1930 = 368300 |1940 = 422770 |1950 = 499794 |1960 = 632772 |1970 = 769913 |1980 = 964691 |1990 = 1108229 |2000 = 1211537 |estyear = 2008<ref name=08CenEst/> |estimate = 1288198 }} [[ಚಿತ್ರ:Hawaii population map.png|thumb|right|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಹವಾಯಿಯ ರಾಜ ಮನೆತನದವರು ಬಿಗ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಮೌಯಿಗೆ ಮತ್ತು ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಹಾ{{okina}}ಯೂಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇಂದು ಜನವಸತಿ ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಏಕೆ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಕಮೆಹಮೆಹ III]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದ ಈಗೀನ [[ಹೊನಲುಲು ಬಂದರು]] ಇರುವ [[ಹೊನಲುಲು]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂದರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಒ{{okina}}ಹಾಯು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹೊನಲುಲು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಈಗ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು [[ಲಾಹೈನಾ]], ಮೌಯಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ [[ಹಿಲೊ]],[[ಕಾನೆಒಹಿ]], [[ಕೈಲುಅ]], [[ಪರ್ಲ್ ಸಿಟಿ,]] [[ವೈಪಾಹು]], [[ಕಾಹುಲುಇ]], [[ಕೈಲುಅ-ಕೊನ]], [[ಕಿಹೆಇ]], ಹಾಗೂ [[ಲಿಹುಇ]]. == ಜನಸಾಂದ್ರತೆ == === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === ಹವಾಯಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2005ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 1,275,194ರಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷೀಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2005ರಿಂದಲೇ ಸುಮಾರು 63,657 ಅಥವಾ 5.3% ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು,ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿಯೀ ಸುಮಾರು 13,070 ಅಥವಾ 1.0% ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ 48,111ರಷ್ಟು ಜನರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು (ಅದರಲ್ಲಿ 96,028ರಷ್ಟು ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ,47,917ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು) ಹಾಗೂ ನಿಖರವಾಗಿ 16,956ರಷ್ಟು ಜನರು ಹೊರ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಕಾರಣ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ 30,068ರಷ್ಟು ಜನರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಪರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು, ಬರುವುದು ಅಧಿಕವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ದೇಶದೊಳಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ನಷ್ಟವನ್ನು 13,112ರಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು. ಹವಾಯಿಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಎರಡು ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಒಹಾ{{okina}}ಯು ಹಾಗೂ ಮೊಲೊಕೈ{{okina}}ದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವರು.<ref>{{cite web | title = Population and Population Centers by State - 2000 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-04 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}</ref> ಹವಾಯಿಯು ''ವಾಸ್ತವ'' ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣ 1.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. {{okina}}ಅಹು ಒಂದು ಹೆಸರಾಂತ ದ್ವೀಪವೆಂದು ಹಾಗೂ ಇದರ ಅಡ್ದ ಹೆಸರು "ಕೂಡಿಸುವ ಸ್ಥಳ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ (ಹಾಗೂ ಇದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಾದ ಒಂದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ) ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಮಡುವ ಜನರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ{{convert|597|sqmi|km2|0}} ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ 1,650 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಯಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವರು.(ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ,ಅದು 8,,717,925 ಜನಸಂಖ್ಯೆ{{convert|7417|sqmi|km2|0}} ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರತಿ 1,134 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಯಂತೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/34000.html ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಕ್ವಿಕ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131031213659/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/34000.html |date=2013-10-31 }}.</ref> ಹವಾಯಿಯ 1,275,194 ಜನರು, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/15000.html ಹವಾಯಿ ಕ್ವಿಕ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111028063456/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/15000.html |date=2011-10-28 }}.</ref> 188.6 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ, ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾಕಡೆಯಲ್ಲೂ{{convert|6423|mi2}} ಪಸರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವರು. ಇದು ಓಹಿಯೋ ಮತ್ತು ಲಿನೊಯ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹವಾಯಿಯು ಕಡಿಮೆ ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20040624063647/http://www.cesla.med.ucla.edu/html/pdf/charts.pdf#search=%22new%20jersey%20population%20density%22%E0%B2%9C%E0%B2%A8%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ 12 ರಾಜ್ಯಗಳು].</ref> 2000ದಿಂದ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಜನ ಸರಾಸರಿ 79.8 ವರ್ಷಗಳು (ಅದರಲ್ಲಿ 77.1 ವರ್ಷಗಳು ಪುರುಷರು, 82.5ರಷ್ಟು ಸ್ತ್ರಿಯರು) ಬೇರೆಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ದಾಟುವರು.<ref>[http://www.census.gov/population/projections/MethTab2.xls ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಜನನದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಜೀವ ನಿರೀಕ್ಷೆ].</ref> ಅಂದಾಜು 1.3% U.S ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. === ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ನಗರದ ಧರ್ಮಿಯರು === 2008ರ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೆ]]ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಬಿಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] 27.1%,ರಷ್ಟಿದ್ದು ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ [[ಬಿಳಿಯರು]] 24.8% ನಷ್ಟು ಇರುವರೆಂದು [[ಯು.ಎನ್‌. ಜನಗಣತಿ ಕಛೇರಿ]]ಯಿಂದ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕರಿಯರು]] ಅಥವಾ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕನ್ನ]]ರು (2.3% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌‍) 2.4%ನಷ್ಟು ಇರುವರು. [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನ]]ರು 0.2%(0.1% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌‍)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. [[ಏಷ್ಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನ]]ರು 38.5%(37.6% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]] 9.0% (8.6% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಕೆಲವು ಒಬ್ಬಂಟಿಗರಾಗಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಬಂದವರು 1.4% (0.1% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. ಬಹುಜನಾಂಗದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು 21.4% (17.8% ನಾನ್‌-ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌)ನಷ್ಟು ಇರುವರು. [251][[ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ಹಾಗೂ ಲಾಟಿನೊಗಳು]] 8.7% ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="factfinder.census.gov">{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2008_1YR_G00_DP5&-ds_name=ACS_2008_1YR_G00_&-tree_id=308&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US15&-format=&-_lang=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-09 |archive-date=2020-02-11 |archive-url=https://archive.today/20200211181857/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2008_1YR_G00_DP5&-ds_name=ACS_2008_1YR_G00_&-tree_id=308&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US15&-format=&-_lang=en |url-status=deviated |archivedate=2020-02-11 |archiveurl=https://archive.today/20200211181857/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2008_1YR_G00_DP5&-ds_name=ACS_2008_1YR_G00_&-tree_id=308&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US15&-format=&-_lang=en }}</ref> ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 175,000 [[ಫಿಲಿಪಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನ]]ರು ಹಾಗೂ 161,000 ದಷ್ಟು [[ಜಾಪಾನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನ]]ರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 53,000 ದಷ್ಟು [[ಚೈನೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನ]]ರು ಹಾಗೂ 40,000 ದಷ್ಟು [[ಕೊರಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನ]]ರು ಇರುವರು. [[ದೇಶಿಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನ]]ರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 70,000(ಅಥವಾ 5.5%)ರಷ್ಟಿದೆ. 110,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿಸ್‌ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲಾಟಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹವಾಯಿಯನ್ನೇ ತಮ್ಮ ತವರು ಮನೆಯಂತೆ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿರುವರು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನ]]ರ ಸಂಖ್ಯೆ 37,000;[[ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್ಸ್‌]]ನ ಸಂಖ್ಯೆ 35,000. ಹಾಗೆಯೇ, ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 21% ನಷ್ಟು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಬಹುಜನಾಂಗ]]ದವರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಿಶ್ರ-ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪಿನವರಿಗೆ [[ಯುರೇಸಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಎನ್ನುವರು; ಹಾವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೇಸಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್‌ನವರು ಅಂದಾಜು 61,000 ದಷ್ಟು ಇರುವರು.<ref name="factfinder.census.gov" /> ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾದ [[ಜರ್ಮನ್]](7.6%),[[ಐರೀಶ್]] (5.2%), [[ಇಂಗ್ಲೀಷರು]] (4.6%), [[ಪೋರ್ಚಗೀಸರು]] (4.3%), ಹಾಗೂ [[ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]] (2.7%) ವಾಸವಾಗಿರುವರು. 82.2% ರಷ್ಟು ಹವಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಾಜು75.0% ರಷ್ಟು ಏಷೀಯದಿಂದ ಬಂದು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ-ಹುಟ್ಟಿ ನೆಲೆಸಿರುವರು.<ref name="factfinder.census.gov"/> ಹವಾಯಿಯು ಒಂದು [[ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತ]]ದವರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾನ್-ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಂದು ಬಹುಮತವನ್ನೂ ರಚಿಸಲಿಲ್ಲಾ. ಹವಾಯಿಯು ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಎರಡನೆಯ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. 20ರ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಎರಡೂ ಸಹ ಬಹುಮತ-ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. === ಪೂರ್ವಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು === {| class="wikitable sortable" style="float:right;margin:0 0 1em 1em" |+<td>'''ಹವಾಯಿಯರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' <ref name="factfinder.census.gov" /></td> |- bgcolor="#EFEFEF" | ಪ್ರತಿಶತ | ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: |- | [[ಜಪಾನಿಯರು]] !(12.6%) | ''[[ಜಪಾನಿ ಅಮೇರಿಕರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಪಾಲಿನೇಶಿಯನ್]] !(9.0%) | ''[[ಮೂಲ ಹವಾಯಿಯನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಫಿಲಿಪಿನೋ]] !(13.6%) | ''[[ಫಿಲಿಪಿನೊ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಜರ್ಮನ್‌]] !(7.4%) | ''[[ಜರ್ಮನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಚೀನಿಯರು]] !1-4 | ''[[ಚೀನಿ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಐರಿಷ್]] !(5.2%) | ''[[ಐರಿಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] !(4.6%) | ''[[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು]] !(4.3%) | ''[[ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕ್ಯಾನ್]] !(2.8%) | ''[[ಪ್ಯುಯಿರ್ಟೋ ರಿಕ್ಯಾನ್‌]]ರನ್ನು ನೋಡಿ'' |- | ಕೊರಿಯನ್‌ !3-1 | ''[[ಕೊರಿಯಾನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ನರು !(2.4%) | ''[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು ನೋಡಿ]]'' |- | [[ಇಟಾಲಿಯನ್‌]] !(2.7%) | ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ನರು]] !(2.9%) | ''[[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಫ್ರೆಂಚ್‌]] !1-7 | ''[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- | [[ಸ್ಕಾಟೀಶ್]] !1-2 | ''[[ಸ್ಕಾಟೀಶ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರನ್ನು]] ನೋಡಿ'' |- |} 2008ರಂತೆ ಹವಾಯಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಪೂರ್ವಿಕರ ಗುಂಪುಗಳು]] ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿವೆ. ಮೂರನೇ ಗುಂಪಿನ ವಿದೇಶಿಯರು ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದಿಂದ ಬಂದ ನಂತರ ಹವಾಯಿಯ ತೀರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್]] [[ಹ್ಯಾನ್ ಚೀನಾ]] ಆಗಿತ್ತು. ಚೀನಿ ಕೆಲಸಗಾರರು 1789ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡುಗುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. 1820ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಅಮೇರಿಕಾದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಬಂದರು. ಅವರು ಮಾನವನ ಬಲಿದಾನವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಹವಾಯಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಧಕರಾದರು. ಹವಾಯಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅನುಪಾತವು ಈಗ [[ಏಷಿಯಾ]] ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನೊಂದಿದೆ(ಅದರಲ್ಲೂ [[ಚೀನಿಯರು]], [[ಜಪಾನಿಯರು]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪಿನೊ]].) ಅನೇಕ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು 1850ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ 153 [[ಜಪಾನಿ]] ವಲಸೆಗಾರರು 1868ರ ಜೂನ್ 19 ರಂದು ಹವಾಯಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ಜಪಾನಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ "ಕಾನೂನಿನಾತ್ಮಕವಾಗಿ" ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಟೊಕುಗವಾ ಶೊಗುನೇಟ್]] ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಆಗ [[ಮೈಜಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ]]ದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಜಪಾನಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕಲಾಕುವಾ 1881ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ [[ಮೈಜಿ ಚಕ್ರಪತಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಕಲಾಕುವಾರ ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9, 1885 ರಂದು ವಲಸೆಗಾರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿತ್ತು.1899ರಿಂದ ಸುಮಾರು 13,000 [[ಪೊರ್ಚುಗೀಸ]]ರು ಬಂದರು. ಅವರು ಸಹ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 1901ರಿಂದ 5,000 [[ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರು]] ನಾಲ್ಕು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರು ಅಥವಾ ಹವಾಯಿಯನ್-ಪುಯಾರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಜನರಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು 55,000 ಹವಾಯಿಯನ್-ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. === ಭಾಷೆಗಳು === ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ 1978ರ [[ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿಯನ್]] ಭಾಷೆ. "ಹವಾಯಿಯನ್ನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಮತ್ತು ''ಕಾನೂನು ಒದಗಿಸಿರುವ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ'' ಕೋರಬಹುದು" ಎಂದು XVನೇ ವಿಧಿಯ 4ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. [[ಹವಾಯಿ ಕ್ರೆಯೆಲೊ ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ’ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನೇಕ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಮೂಲ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ==== ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ==== 2000ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, 5 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 73.44% ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="mla">[http://www.mla.org/map_data_results&amp;state_id=15&amp;mode=state_tops ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110831190300/http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D15%26mode%3Dstate_tops |date=2011-08-31 }}.</ref> 2008ರ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸರ್ವೇ]] ಪ್ರಕಾರ, ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ 74.6%ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="factfinder.census.gov" /> ==== ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಭಾಷೆಗಳು ==== 2.6% ರಷ್ಟು ರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ; 1.6%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; 21.0%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಏಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 0.2%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="factfinder.census.gov" /> ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ನಂತರ, [[ಟಗಲಾಗ್]] ([[ಫಿಲಿಪಿನೊ ಭಾಷೆ]]ಯ ದ್ವಿಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ), [[ಜಪಾನೀಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇಲೊಕೊನೊ]] ಭಾಷೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಯುರೋಪಿನ]] ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂತತಿಯವರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್]]. ಟಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರು 5.37% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ [[ಫಿಲಿಪಿನೊ ಭಾಷೆ]]ಯ ಮಾತನಾಡುವವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹ-ಅಧಿಕೃತ ಟಗಲಾಗ್-ಆಧರಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ) 4.96%ರಷ್ಟು ಜಪಾನೀಸ್ ,4.05%ರಷ್ಟು [[ಇಲೊಕನೊ]], 1.92%ರಷ್ಟು [[ಚೀನಿ]], 1.68%ರಷ್ಟು ಹವಾಯಿಯನ್, 1.66%ರಷ್ಟು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ , 1.61%ರಷ್ಟು [[ಕೊರಿಯನ್]] ಮತ್ತು 1.01%ರಷ್ಟು [[ಸಮೊಯಾನ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="mla" /> ==== ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆ ==== {{Main|Hawaiian language}} ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು [[ಆಸ್ಟ್ರೋನೆಷಿಯನ್]] ಕುಟುಂಬದ [[ಪೊಲಿನೇಷಿಯನ್]] ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಟಹಿಟಿಯನ್ನರ ಹವಾಯಿಯನ್ನು ವಸಾಹತು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಮಾರು 1000 A.D. ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಅನೇಕ [[ಪೊಲಿನೇಷಿಯನ್ನರು]] ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೆ ಉಳಿದ್ದದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂದೆ ಹವಾಯಿಯನ್ ಜನರಾದರು. ಅವರ ಭಾಷೆಯು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಬರವಣಿಗೆ ರೂಪವು 1820–1826ರ ಅವಧಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ [[ಮತಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ]] ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು. ಅವರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯು ಕ್ರಮೇಣ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. [[ಹವಾಯಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಛೇರಿ]]ಯ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಕೂಡ ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ನಗರಪಾಲಿಕೆ ನಿಯಾಮಾವಳಿಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೌಹಾರ್ದಯುತವಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಗರೀಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರದ ಉದ್ದವು [[ದೀರ್ಘಾಚಿಹ್ನೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ (''[[ಕಹಕೊ]]'' ) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ([[ಒಕಿನಾ|''{{okina}}ಒಕಿನಾ'']]) [[ಧ್ವನಿ ಸಂಬಂಧಿ]] ಪದವನ್ನು ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವಾಗಿ ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಭೋದನೆ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ಏಕ ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಹೋಲುವ ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್-ಭಾಷೆಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು 1834–1948ರಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದವು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಲ ಹವಾಯಿಯನ್ ಮಾತುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. {{okina}}ಒಕಿನಾ ಮತ್ತು ಕಹಕೊ ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಮಾತುಗಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿವೆ. ==== ಹವಾಯಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ==== ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರು [[ಹವಾಯಿ ಕ್ರೆಯೊಲ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] (HCE) ಅನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ "[[ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. HCEಯ ಶಬ್ದ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು [[ಫಿಲಿಪಿನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್‌‌‌ನ ಹವಾಯಿಯನ್, ಚೀನಿ, ಜಪಾನಿ, [[ಇಲೊಕನೊ]] ಮತ್ತು [[ಟ್ಯಾಗಲಾಗ್]] ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ಹೆಚ್ಚಳವು (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಪೊರ್ಚುಗಲ್‌-ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಜೊರ್ಸ್ ಅರ್ಚಿಪೆಲಾಗೊದಿಂದ ಬಂದವರು-ಮತ್ತು ಸ್ಪೈನ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರು) ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈವಿದ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಿಶ್ರಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಮಕ್ಕಳು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆರಕೆನುಡಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.HCE ಮಾತನಾಡುವವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಪದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಟ್ಯುನಾ ಮೀನು]]ಗಳನ್ನು ''ಆಹಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.HCE ಮಾತನಾಡುವವರು ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಆಂಟಿ" ಮತ್ತು "ಅಂಕಲ್" ಪದಗಳು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಕನಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸರಳೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,"It is hot today, isn't it?" ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಇದನ್ನು HCE ಮಾತುಗಾರ ಸರಳವಾಗಿ ""stay hot, eh?" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ಪದವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬರದಿದ್ದಾಗ, "[[da kine]]" ಎಂಬ ಪದವು ನೀನು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಯೋಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ [[ಕಡಲ ‌ಸವಾರಿ]]ಯ ಉತ್ಕರ್ಷದಿಂದ, HCEಯು ಕಡಲಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು HCE ನುಡಿಗಳಾದ ''brah'' ಮತ್ತು ''da kine'' , ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ರೀತಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ. ==== ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನ ಕಾಗುಣಿತ ==== ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವು ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಒಂದಷ್ಟು ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದ ಬೆಳೆದಿತ್ತು; ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಗುಣಿತ ಕುರಿತದ್ದಾಗಿತ್ತು. [[ಹವಾಯಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾಯಿದೆ‌]]ಯಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವು ''ಹವಾಯಿ'' ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು,{{Citation needed|date=November 2007}} ಹಾಗೂ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ,{{Citation needed|date=November 2007}} ಧ್ವನಿ ಸಂಬಂಧಿ ಅಥವಾ ಸ್ವರದ ಉದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಘಟಕಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು "ದ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ" ಆಗಿದೆ. XVನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿನ 1ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು " ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ" ಎಂದು ಬಳಸಿದೆ, 2ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು "ದ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಒಹು" ಎಂದು, 3ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು "ದ ಹವಾಯಿಯನ್ ಫ್ಲಾಗ್" ಎಂದು ಬಳಸಿವೆ, ಮತ್ತು 5ನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದವು ರಾಜ್ಯದ ಆದರ್ಶ ವಾಕ್ಯವನ್ನು "Ua mau ke ea o ka aina i ka pono" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಕಾಗುಣಿತದಲ್ಲಿನ [[ಒಕಿನಾ|{{okina}}ಒಕಿನಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಹಕೊ]]ದ ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಯಾದ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ನಮೂದಿಸುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಭೇದ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿಲ್ಲ.ಹವಾಯಿ ಭಾಷೆಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವು ಹವಾಯಿಯ ಹೊರಗಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರ ನಡುವೆ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ{{Citation needed|date=October 2009}}. ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಿತ ಮೂಲವಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=October 2009}}, ಅವು ಜನರು ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಂತಹ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶವಾಗಿದ್ದವು{{Who|date=October 2009}} ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಧರ್ಮ === 2000 ರಂತೆ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:<ref>[http://www.hawaii.gov/dbedt/info/economic/databook/db2000 ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಡೇಟಾ ಬುಕ್ 2000, ಸೆಕ್ಷನ್ 1 ಪಾಪುಲೇಷನ್, ಟೇಬಲ್ 1.47].</ref><ref>[http://www.glenmary.org/grc ಗ್ಲೆಮ್ಮರಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್r] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100408221426/http://www.glenmary.org/grc/ |date=2010-04-08 }}.</ref><ref>[http://the.honoluluadvertiser.com/article/2002/Sep/21/il/il11afaith.html ಹೊನೊಲುಲು ಅಡ್ವರ್ಟೈಸರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180929031712/http://the.honoluluadvertiser.com/article/2002/Sep/21/il/il11afaith.html |date=2018-09-29 }}.</ref> * [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]: 351,000 (28.9%) * [[ಬುದ್ದ ಧರ್ಮ]]: 110,000 (9%) * [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ]]: 10,000 (0.8%) * ಇತರೆ: 100,000 (10%)* * ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ: 650,000 (51.1%)** "ಇತರೆ" ಎಂಬುದು [[Bahá'í Faith]], [[ಕನ್‌ಫುಸಿಯನ್ ಧರ್ಮ]], [[ದಾವೋ ಧರ್ಮ]], [[ಹವಾಯಿ ಧರ್ಮ]], [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]], [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]], [[ಷಿಂಟೋ ಧರ್ಮ]], [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವಿಕಾ]], [[ಪಾರಸಿ ಧರ್ಮ]], ಮತ್ತು ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<br /> ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ "ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ"ವು ಎಂಬುದು [[ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿಗಳು]], [[ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳು]], [[ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]], [[ಮತಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಜಾತ್ಯಾತೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು]] (ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆಚರಣೆ ಮಾಡದವರು) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.2009ರ [[ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಮತದಾನ]]ದಂತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತ್ತು, ಅದು ಅನೇಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್-ಅಲ್ಲದ ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದಲ್ಲದವರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.gallup.com/poll/122075/Religious-Identity-States-Differ-Widely.aspx#2 ಗಾಲ್‌ಅಪ್ ಪೊಲ್ ಡೈಲಿ ಟ್ರಾಕಿಂಗ್].</ref> * [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ]]: 60.6% (37.8% [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]]/ಇತರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಿಯರು, 22.8% [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]]) * [[ಮಾರ್ಮನ್ ಧರ್ಮ]]: 3.3% * [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ]]: 0.7% * [[ಧರ್ಮ ವಿರೋಧಿಗಳು]], [[ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ]], [[ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿ]]: 21.0% ವಿಶೇಷ ನಿದರ್ಶನವೆಂದರೆ [[ಹೊ ಅಪೊನೊಪೊನೊ|ಹೊ{{okina}} ಅಪೊನೊಪೊನೊ]], ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿಯನ್ ಆಚರಣೆಯಾದೆ. ಇದು ತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮಾರ್ಗ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ{{okina}} ಹೊ ಅಪೊನೊಪೊನೊ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ''[[ಕಹುನ]] ಲಾಪ{{okina}}ಔ'' ದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಹವಾಯಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಬಲ [[ಉದ್ಯಮಗಳ]] ಪರಂಪರೆಯ ಮುಖೇನ ಪತ್ತೇಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ]], [[ತಿಮಿಂಗಲ ಬೇಟೆ]], [[ಕಬ್ಬು]] ([[ಹವಾಯಿಯ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು]] ಗಮನಿಸಿ), [[ಅನಾನಸ್ ಹಣ್ಣು]], [[ಮಿಲಿಟರಿ]], [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಶಿಕ್ಷಣ]]. 1959ರ ರಾಜ್ಯತ್ವದಿಂದ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತು, ಅದು 1997ರಲ್ಲಿ ಶ್ರಮದ ವೈವಿದ್ಯಿಕರಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 24.3(GSP)ರಷ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 2003ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆ US$47 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು; ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯವು US$30,441 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಹವಾಯಿಯನ್ ರಪ್ತುಗಳು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹವಾಯಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದ ರಪ್ತುಗಳು [[ಕಾಫಿ]] ([[ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಉತ್ಪಾದನೆ]]ಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ), [[ಮಕಡಾಮಿಯಾ]] ಬೀಜಗಳು, [[ಅನಾನಸ್ ಹಣ್ಣು]], [[ಜಾನುವಾರು]], ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹವಾಯಿ ಕೃಷಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2002ರ ಕೃಷಿ ಮಾರಾಟಗಳು, ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಕೃಷಿಯಿಂದ US$370.9ಮಿಲಿಯನ್, ಅನಾನಸ್‌ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ US$100.6ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ US$64.3ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಹವಾಯಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಅಧಿಕ ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಭಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2003ರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಲಾ US$2,838 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾಗಶಃ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಸೇವೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ, ಇದು ಇತರ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕ ತೆರಿಗೆ]] ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ ಕೊಠಡಿ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಂತಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ತೆರಿಗೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಮುಖಂಡರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಯುತವಲ್ಲದ ವ್ಯವಹಾರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆ- ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ವಂತಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ರಾಜ್ಯದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಅತೀ ಭಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.[278] ವಾಣೀಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[:ವರ್ಗ:Business in Hawaii|ಹವಾಯಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು]] ನೋಡಿ. ಹವಾಯಿ ತನ್ನ [[ಗ್ಯಾಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಲಾ]]ದ ಮೂಲಕ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರೀಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಈ ಕಾನೂನು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ದರಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕತ್ರಿನಾ ಸುಂಟರಗಾಳಿ]]ಯಿಂದಾದ ಬೆಲೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ‍್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಆದರೆ ಇದನ್ನು 2006 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:USSArizona Bridge Bowfin Stadium.jpg|thumb|right|Part of Pearl Harbor, with the Aloha Bowl, the USS Arizona, USS Bowfin (submarine), museums, Admiral Clarey Bridge, and naval yards visible|ಆಲ್ಟ್=ಎರಿಯಲ್ ಹಾರ್ಬರ್(ಬಂದರು)ನ ಚಿತ್ರ]] ಹವಾಯಿಯ [[ಮೂಲನಿವಾಸಿ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು [[ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾ]]ದಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯೆ [[ಫೆಸಿಪಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ [[ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದ ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿ]]ಯು ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಾಚಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹವಾಯಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಹವಾಯಿಯನ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅವು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪುನರ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಲುವಾಯು]]ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಹೂಲಾ ನೃತ್ಯ]]ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸೇರಿದೆ. <div> * [[ಹವಾಯಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವಗಳು]] * [[ಹವಾಯಿಯ ಜಾನಪದ]] * [[ಹವಾಯಿಯನ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ]] * [[ಹವಾಯಿಯನ್ ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಹವಾಯಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]] * [[ಹವಾಯಿಯ ಸಂಗೀತ]] * [[ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ]] * [[ಪೊಲಿನೇಷಿಯಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆ]] * [[ಹವಾಯಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] </div> ಹವಾಯಿಯು ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ [[ಮೇರಿ ಮೊನಾರ್ಚ್ ಹಬ್ಬವು]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಲಾ ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.<ref>http://the.honoluluadvertiser.com/current/il/merriemonarch05</ref> ರಾಜ್ಯವೂ [[ಹವಾಯಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]]‍ಗೂ ಸಹ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿದೆ, ಇದು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ತೀರದ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>https://archive.is/20130111013223/www.honoluluadvertiser.com/apps/pbcs.dll/article?AID=2009902200326</ref> [[ಹೊನೊಲುಲು]] ನಗರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ನಡೆದ [[GLBT]] ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, [[ರೈನ್‌ಬೊ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌]]ಗಳಿಗೂ ಸಹ ನೆಲೆಬೀಡಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hnlnow.com/events/index.php?com=detail&eID=10075&year=2008&month=5 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-07-05 |archive-date=2009-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827040400/http://www.hnlnow.com/events/index.php?com=detail&eID=10075&year=2008&month=5 |url-status=deviated |archivedate=2009-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090827040400/http://www.hnlnow.com/events/index.php?com=detail&eID=10075&year=2008&month=5 }}</ref><ref>http://archives.starbulletin.com/2001/05/29/features/index.html</ref> == ಆರೋಗ್ಯ == ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ 95% ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವಿಮಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಯೋಜನೆಯಡಿ,ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ನೌಕರರಿಗೆ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೊಡುವರು. ವಿಮೆ ಕಂಪನಿಯ ಅತಿಯಾದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಒಡೆಯರಿಗೆ ಕೊರ್ಟಿನ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ. ಈಗಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹವಾಲಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಚಿಕೆತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬರುವುದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ತಡೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕಡಿಮೆ. (GDP ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿ ಶತ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದರೆ) U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಇವುಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವಂತಹ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಜಾಗರೂಕತೆ]]ಯ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲಾ,ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಒಳಆಡಳಿತ ಸ್ವತಂತ್ರವುಳ್ಳ ಹವಾಯಿಯ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿನ ಜಾಗರೂಕತೆಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕಾಲದ ಭಾಗ ಅದರ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಹವಾಗುಣದಿಂದ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಏಳಿಗೆ ತನ್ನದೆಂದು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ; ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ಲಾನ್ಸ್‌ಗಳ ವಿಮೆ ಕಂತುಗಳು ಹುಡುಕಿ ಇದರ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು ಪುನಃ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನೆಲೆಯಾದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE7DD123BF93AA25756C0A965958260 |title = "Hawaii Health Care Is Called a Model for U.S." |publisher = [[New York Times]] |date = 1993-05-19}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು === ಹವಾಯಿಯು U.S.ನಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇರುವ ಒಂದೇ ಶಾಲೆಯ ಪದ್ಢತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲಡೆಯಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು-ಸದ್ಯಸರನ್ನೂಳಗೊಂಡ [[ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ]]ಯು ಇದರ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಿತಿಯು ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಬಾಡಿಗೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಜ್ಯದ [[ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಏಳು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ,ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳು {{okina}}ಓಹಾಯುನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಭಾಗವು ಇತರ ಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಓಹಾಯು{{okina}} ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಮೃದ್ಢಿ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಪ್ರಮೂಖ ಉಪ ಪತ್ತಿಯು ಅಸಮಾನತೆಯ ಕಾದಾಟಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗೌವರ್ನರ್ [[ಲಿಂಡಾ ಲಿಂಗ್‌ಲೆ]] ರಾಜ್ಯದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಏಳು ಚುನಾಯಿತ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿರುವರು. ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿರ್ಭಂಧದ ಅವಳ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ದಯೆಯಿಂದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಾದ ವೆಚ್ಚಗಳ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿರುವ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ವಲಸಿಗರ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುವವರು ಹೋರಾಡಿದರು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋರ್ಸ್ ಪಧಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭದ ತರಗತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ) ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಪಬ್‌ಲಿಕ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ,ಮಿಡ್ಲ್ ಹಾಗೂ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳು [[ನೋ ಚೈಲ್ಡ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಆಕ್ಟ್]]ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಂಕಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇವೆ.ಹವಾಯಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಇಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿ ಕೆಲವು ಬಿಡುವನ್ನು ಕೊಡಲು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಹಾಗೂ ಮಿಚಿಗಾನ್ ಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲಾ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ 285 ಶಾಲೆಗಳ ಆಗಸ್ಟ್ 2005ರ ಫಲಿತಾಂಶವು ,185 (2/3) ರಷ್ಟು ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಓದುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಗರಿಮೆತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.thehawaiichannel.com/education/4870699/detail.html |title=ಟು-ಥರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಡು ನಾಟ್ ಮೀಟ್ ರಿಕ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್ - ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಸ್ಟೋರಿ - ಕೆಐಟಿವಿ ಹೊನೊಲುಲು |access-date=2010-02-10 |archive-date=2011-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807154939/http://www.kitv.com/education/4870699/detail.html |url-status=deviated |archivedate=2011-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807154939/http://www.kitv.com/education/4870699/detail.html }}</ref> ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕಾಲೇಜಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಾಯಿದೆಗಳು]]ಹಿರಿಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆಂಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (20.9 ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ 21.9)ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>ಹೊನೊಲುಲು ಅಡ್ವರ್ಟೈಸರ್, ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2005, p.&nbsp;ಬಿ1</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ ಅಂಕ ಪಡೆದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದ ಹಿರಿಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಾಯ್ದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ [[SAT]] ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಿಸಿರುವರು. === ಇನ್ನಿತರ ಶಾಲೆಗಳು === ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿಯ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡನೆ ದರ್ಜೆಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿಯುವರು. ಇದು ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಶಾಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ; ಅವುಗಳನ್ನು [[ಐಯೋಲಾನಿ ಶಾಲೆ]], [[ಕಮೆಹಮೆಹ ಶಾಲೆಗಳು]], [[ಮಿಡ್-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್]], ಹಾಗೂ [[ಪುನಾಹೊ‌ಉ ಶಾಲೆ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{okina}} ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬೌಧ್ಧರ ಅಕಾಡಮಿಯವರು 2003ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬೌಧ್ಧರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಾಲೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮ ಬೌಧ್ಧರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಾಲೆಗಳು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಯಾದ [[ಕಾನು ಒ ಕಾ ಐನಾ ನ್ಯೂ ಸೆಂಚೂರಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್‌]]ಸ್ಥಳೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜೆಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಿಯಮಿತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಎಲ್ಲಾತರಹದ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮೆಹಮೆಹ ಶಾಲೆಗಳೊಂದೇ ಶಾಲೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆತನದಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಲೆ ಎನಿಸಿದೆ, ಇದರ ಇಸ್ಟೇಟ್‌ ಒಂಬತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ [[ಯುಎಸ್‌ ಡಾಲರ್]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಲಿಯನ್ನರ ಮಕ್ಕಳು 8.4%ನಷ್ಟು ಇದ್ದು, ಕಮೆಹಮೆಹದಲ್ಲಿ 5,398 ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ksbe.edu/pase/pdf/Reports/K-12/05_06_8.pdf |title=Official Enrollment |last=Ishibasha |first=Koren |date=November 2005 |accessdate=December 2009 |archive-date=2010-02-25 |archive-url=https://www.webcitation.org/5noCEgxNn?url=http://www.ksbe.edu/pase/pdf/Reports/K-12/05_06_8.pdf |url-status=deviated |archivedate=2010-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100527133819/http://www.ksbe.edu/pase/pdf/Reports/K-12/05_06_8.pdf }}</ref> === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ ಪದವೀಧರರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮೈನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.[[ಹವಾಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು, [[ಮನೋವ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಾದ [[ಹಿಲೋ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಓಹಾಯು]]; ಮತ್ತು ಏಳು ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{okina}} [[ಬ್ರಿಗ್ಯಾಮ್‌ನ ಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ಹವಾಯ್]], [[ಹೊನೊಲುಲುವಿನ ಚಾಮಿನಾಡೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],[[ಹವಾಯಿ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಅಥವಾ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]], ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [[ಹೊನೊಲುಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಡಿಯೋಸೆಸೆ]]ಯು,[[ಸಂತ ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಿಯೋಸೆಸ್ಯಾನ್ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಒಂದು [[ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹವಾಯಿಯನ್ ಇತಿಹಾಸದ ಆದಿಪತ್ಯ ಯುಗದಿಂದ ರೂಪಾಂತರಗಳಿರುವ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಹವಾಯಿ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಕ್ರೋಡಿಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರು ಅಂಗಗಳಿವೆ: ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ. ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆದು ಚುನಾಯಿತರಾದ, [[ಹವಾಲಿಯ ಲೆಫ್‌ಟಿನೆಂಟ್ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳು]], [[ಹವಾಲಿಯ ಗೌವರ್ನರ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗುವರು. ರಾಜ್ಯಗಲದ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗೌವರ್ನರ್ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಸ್ಥಳ]]ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವರು, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಡುವರು. [[ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಲೆಫ್‌ಟಿನೆಂಟ್ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. [[ರಾಜ್ಯದ ಜ್ಯೂಪಿಟರ್ ದೇವಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದಲೇ ಗೌವರ್ನರ್ ಹಾಗೂ ಲೆಫ್‌ಟಿನೆಂಟ್ ಗೌವರ್ನರ್‌ಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ಏಜೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವರು. [[ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಯು,ಶಾಸನ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, [[ಹವಾಯಿಯ ಆಧುನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಯ ಇಪ್ಪತೈದು ಮಂದಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು, [[ಆಧುನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] ನಡೆಸುವರು ಹಾಗೂ ಐವತ್ತೊಂದು ಮಂದಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ [[ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು]] ನಡೆಸಿಕೊಡುವರು. ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಜ್ಯೂಪಿಟರ್ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲಕವು ಸಹ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೆನಿಸಿದ, [[ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯ]]ದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು [[ಆಲಿ ಐಯೊಲಾನಿ ಹಾಲೆ|ಆಲಿ{{okina}} ಐಯೊಲಾನಿ ಹಾಲೆ]]ಅನ್ನು ತನ್ನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ.{{okina}} [[ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿ]]ಗಳು ಕೆಳವರ್ಗದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸರ್ಕಾರದ ಕೊರತೆಗಳು ಹವಾಯಿಗೆ ಅಪೂರ್ವವೆನಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘೀಕರಿಸುವ ನಗರಗಳೇ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಾ. ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು [[ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಆಡಳಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. [[ಓಹಾಯು]]ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು [[ಹೊನೊಲುಲು ದೇಶ]]ವು ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಶಾಸಕ ಮಂಡಲಿಯವರು , [[ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಹವಾಲಿ]], [[ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಹೊನೊಲುಲು]], [[ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಕಾಯುಅ]], ಹಾಗೂ [[ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಮೌಇ]], [[ಪಂಗಡವಲ್ಲದ]] ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಚುನಾಯಿಸುವರು. === ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ [[ನಾಲ್ಕು ಸದ್ಯಸರ ನಿಯೋಗವು]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವರು. ಅವರೆಲ್ಲಾ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ]] ಹಿರಿಯ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೊದಲ]] ಮತ್ತು [[ದ್ವಿತೀಯ]] ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು. [[ಅಲೋಹ ಟವರ್]] ಹಾಗೂ [[ಹೊನೊಲುಲು ಬಂದರು]]ಗಳ ಹತ್ತಿರ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಕೊಹಿಯೋ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟಡದ]]ಮೂಲಕ ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ತನಿಖೆಯ ಕಛೇರಿ,]][[ಆಂತರಿಕ ರೆವಿನ್ಯೂ ಸರ್ವೀಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸರ್ವೀಸ್]]ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹವಾಯಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ವಕೀಲರುಗಳಿಗೆ]], [[ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಯ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿ]]ಯ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ [[ಹವಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಗಳ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌]]ರಿಂದ ಹಾಗೂ ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ನೇಮಕಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕಾರಣ === {| align="right" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 1em;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:85%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' </td> |- bgcolor="lightgrey" ! ವರ್ಷ ! [[ಗಣತಂತ್ರವಾದ]] ! [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ]] |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2008]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|26.58% ''120,446'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''71.85%''' ''325,588'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2004]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|45.26% ''194,191'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''54.01%''' ''231,708'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2000]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|37.46% ''137,845'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''55.79%''' ''205,286'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1996]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|31.64% ''113,943'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''56.93%''' ''205,012'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1992]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|36.70% ''136,822'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''48.09%''' ''179,310'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1988]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|44.75% ''158,625'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''54.27%''' ''192,364'' |- | align="center" bgcolor="#fff3f3"|[[1984]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''55.10%''' ''185,050'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|43.82% ''147,154'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1980]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|42.90% ''130,112'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''44.80%''' ''135,879'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1976]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|48.06% ''140,003'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''50.59%''' ''147,375'' |- | align="center" bgcolor="#fff3f3"|[[1972]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|'''62.48%''' ''168,865'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|37.52% ''101,409'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1968]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|38.70% ''91,425'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''59.83%''' ''141,324'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1964]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|21.24% ''44,022'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''78.76%''' ''163,249'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1960]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|49.97% ''92,295'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''50.03%''' ''92,410'' |} ಹವಾಯಿ ಜನತೆಯು ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟ್ಸ್‌‍ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾದ ಚುನಾವಣೆಗಳೆಂದರೆ [[1972]] ಮತ್ತು [[1984]] 2004ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್‌ ಕೆರ್ರಿ 9 ರಾಜ್ಯ ಚುನಾಯಿತ ಮತಗಳಲ್ಲಿ 4 ಮತಗಳನ್ನು 54% ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟಿಗಳವರೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಸೆನೆಟ್ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯ [[ಹಿರಾಮ್ ಫಾಂಗ್]] ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಹವೇಲಿಯ ತಮ್ಮ [[ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಗ]]ನಾಗಿದ್ದನು, ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಓರೆಗೊನ್‌ನಿಂದ1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಸ್ಟಿ ಮಿಂಕ್ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ಅಮೇರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಂದರು. 2008 ನವೆಂಬರ್ 4 ರಲ್ಲಿ [[ಹೊನೊಲುಲು]] ನಿವಾಸಿ [[ಬಾರಾಕ್ ಓಬಮಾ]][[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ, [[ಇಲ್ಲಿನೊಯಿಸ್‌]]ನಿಂದಲೇ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸೆನೆಟ್ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯ]]ನಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008 19 ರಂದು ಓಬಾಮರವರು ಹವಾಲಿಯನ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕ್ಯಾಕುಸ್ ಆಗಿ ಶೇಕಡ 76% ರಷ್ಟು ಬಹುಮತಗಳಿಂದ ವಿಜಯಿಯಾದರು. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹೆಸರು ನೂಚಿಸಿ ಹುಡುಕಿರುವ ಹವಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂರನೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಹಾಗೂ ಹವಾಯಿಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಒಂದು [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಪ್ರತಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕೇವಲ ಓ{{okina}}ಅಹು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿರಿದಾದ ಸೊಟ್ಟ ಸೊಟ್ಟಾಗಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ರಸ್ತೆಗಳ ಕಾರಣ ಸಂಚಾರವು ನಿಧಾನವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪವೂ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ದ್ವೀಪ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ [[ವಿಮಾನ ಯಾನ]]ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಹವಾಯಿನ್ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]], [[ಮೊಕುಲೆಲ್ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಗೋ!]] ಹೊನಲೂಲು, Līhu{{okina}}e, ಕಾಹುಲೈ, ಕೊನಾ, ಮತ್ತು ಹಿಲೊಗಳ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆ [[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಂಗ್ಸ್]] ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾವೆ. ಈ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನು ಸರಂಜಾಮು ಸಾಗಿಸುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[Norwegian ಕ್ರೂಸ್ ಲೈನ್ಸ್]] ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಹಾರ ನೌಕಾಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಹವಾಯಿ ಸೂಪರ್‌ಫೆರ್ರಿ]] O{{okina}}ಅಹು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಏರ್ಪಾಡುಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಿದೆ. ಮಾಯಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು/ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |newspaper= [[Honolulu Star-Bulletin]] |url= http://www.starbulletin.com/news/20090329_Aloha_Superferry.html |title= Aloha, Superferry Alakai leaves Hawaii to find job |date= March 29, 2009 |access-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2010 |archive-date= ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090402123127/http://www.starbulletin.com/news/20090329_Aloha_Superferry.html |url-status= dead }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Hawaii portal}} {{Main|Outline of Hawaii|Index of Hawaii-related articles}} {{clear}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == {{refbegin}} * ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ XVನೇ ವಿಧಿ. * ಬುಶ್‌ನೆಲ್,ಒ.ಎ. 1993. ''ದ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್: ಜೆರ್ಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಜೆನೊಸೈಡ್ ಇನ್ ಹವಾಯಿ'' . ISBN 0-7910-6772-6 ಹೊನೊಲುಲು: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಹವಾಯಿ ಪ್ರೆಸ್‌. * ಕಿನ್‌ಜೆರ್, ಸ್ಟೀಫನ್ 2007, ''ಓವರ್‌ಥ್ರೊ: ಅಮೇರಿಕಾ’ಸ್ ಸೆಂಚ್ಯುರಿ ಆಫ್ ರೆಜಿಮ್ ಚೇಂಜ್ ಫ್ರಂ ಹವಾಯಿ ಟು ಇರಾಕ್'' . ISBN 0-7910-6772-6 ಟೈಮ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್ * {{cite book | last = Lyovin | first = Anatole V. | title = An Introduction to the Languages of the World | location = New York | publisher = Oxford University Press, Inc | year = 1997 | isbn = 0-19-508116-1 | unused_data = |ISBN status = May be invalid - please double check}} * {{cite book | last = Pukui | first = Mary Kawena | coauthors = Samuel H. Elbert | title = Hawaiian Dictionary | location = Honolulu | publisher = University of Hawaii Press | year = 1986 | isbn = 0-8248-0703-0 | unused_data = |ISBN status = May be invalid - please double check}} * ಸ್ಕ್ಯಾಮೆಲ್, ವೈನೆಲ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇ.ಸ್ಕ್ಯಾಮೆಲ್ . "ದ 1897 ಪೆಟಿಷನ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದ ಅನ್ನೆಕ್ಷೇಷನ್ ಆಫ್ ಹವಾಯಿ." ಸೊಷಿಯಲ್ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ 63, 7 (ನವೆಂಬರ್/ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999): 402-408. * ಸ್ಟೋಕ್ಸ್, ಜಾನ್ ಎಫ್.ಜಿ. 1932. "ಸ್ಪ್ಯಾನಿಯಾರ್ಡ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ದ ಸ್ವೀಟ್ ಪೊಟಾಟೊ ಇನ್ ಹವಾಯಿ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಹವಾಯಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್." ಅಮೇರಿಕನ್ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಸ್ಟ್, ಹೊಸ ಸರಣಿಗಳು, ಸಂ, 34, ನಂ, 4, pp.&nbsp;594–600. {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikinewshas|related '''[[wikinews:Portal:Hawaii|Hawaii news]]'''}} {{sisterlinks}} * [http://www.ehawaii.gov/dakine/index.html ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಜಾಲತಾಣ] * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Hawaii}} * [http://www.gohawaii.com ಹವಾಯಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಜಾಲತಾಣ] * {{wikivoyage|Hawaii}} * ಯು.ಎಸ್. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್‌ನ [http://www.ers.usda.gov/statefacts/hi.htm ಹವಾಯಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004170230/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/HI.htm |date=2011-10-04 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=HI USGS ನೈಜ-ಸಮಯ, ಭೌಗೋಳಿಕ,ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111219092808/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=HI |date=2011-12-19 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=HI ಹವಾಯಿಯ ಯೋಗ್ಯತಾ ದತ್ತಾಂಶ & ಅಂಶಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080609213401/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=HI |date=2008-06-09 }} * [http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=15304 ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040404031722/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=15304 |date=2004-04-04 }} [[ನಾಸಾ]]ದ [[ಅರ್ಥ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Digital_Documents/Hawaii/Hawaii.html ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ರಿಲೇಟಿಂಗ್ ಟು ಹವಾಯಿಯನ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಹುಡ್, ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ. ಇಸೆನ್‌ಹೊವರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527224443/http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Digital_Documents/Hawaii/Hawaii.html |date=2010-05-27 }} * ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ [https://www.nytimes.com/2009/08/21/opinion/21theroux.html?pagewanted=all ಹ್ಯಾಪಿಲೀ ಎ ಸ್ಟೇಟ್ ಫಾರೆವರ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್] {{Hawaii|expand}} {{United States}} {{Hawaii history}} {{Polynesia}} {{Countries and territories of Oceania}} {{Austronesian-speaking}} {{start box}} {{s-bef | before = [[Alaska]] }} {{s-ttl | title = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on August 21, 1959 (50th) }} {{s-non | reason = Most recent }} {{end box}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹವಾಯಿ]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1959ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] s1edbnqvwgt7hb78rr483xw5kefso94 0 22665 1375719 1374432 2026-06-22T22:50:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375719 wikitext text/x-wiki {{Infobox Actor | name = ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ | image = HughJackmanApr09.jpg | caption = Jackman at the ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' premiere in April 2009 | birthname = Hugh Michael Jackman | birthdate = {{birth date and age|1968|10|12|df=yes}} | deathdate = | birthplace =[[Sydney, New South Wales|Sydney]], [[New South Wales]], Australia | occupation = Actor | yearsactive = 1994–present | spouse = [[Deborra-Lee Furness]] <br />(1996-present) }} '''ಹ್ಯೂ ಮೈಕೇಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌''' (ಜನನ 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1968) ಇವರು [[ಸಿನಿಮಾ]], [[ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಬ್ಬ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ [[ನಟ]] ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]]. ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ತನ್ನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕ್ಷನ್‌/ಸೂಪರ್‌ಹೀರೋ, ಯುಗಾಂತರ ಮತ್ತು ರಮ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಎಕ್ಸ್‌-ಮೆನ್‌]]'' ಸರಣಿಯ [[ವೋಲ್ವೆರೈನ್‌]] ಪಾತ್ರ, ಜೊತೆಗೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ''[[ಕೇಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್‌]]'', ''[[ವ್ಯಾನ್‌ ಹೆಲ್ಸಿಂಗ್]]'', ''[[ದ ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜ್‌]]'', ಮತ್ತು ''[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಇವರು ಚಿರಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗಭೂಮಿ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕ, ನರ್ತಕ, ಮತ್ತು ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ''[[ದ ಬಾಯ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಓಝೆಡ್‌]]'' ದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ''ಓಪನ್‌ ಸಲೂನ್‌'' ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮೋಹಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://open.salon.com/blog/kaysong/2008/11/10/my_sexiest_men_living |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2010-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820100023/http://open.salon.com/blog/kaysong/2008/11/10/my_sexiest_men_living |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ''[[ಪೀಪಲ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ರನ್ನು "[[ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮೋಹಕ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು."<ref name="people.com">{{Cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20241213,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2016-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713092024/http://www.people.com/people/article/0,,20241213,00.html |url-status=dead }}</ref> [[ಟೋನಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ (ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು)]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ [[ಎಮ್ಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌, ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2009ರಂದು ನಡೆದ [[81ನೇ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕೂಡ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಗನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೀವ್.[http://www.playbill.com/news/article/124292.html "][http://www.playbill.com/news/article/124292.html "ಟೋನಿ ವಿನ್ನರ್ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್ ಟು ಹೋಸ್ಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್," ] playbill.com, 12 ಡಿಸೆಂಬರ್2008</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಸಿಡ್ನಿ, ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌, ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಅವರು ಕ್ರಿಸ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಸ್‌ ವ್ಯಾಟ್‌ಸನ್‌ ಎಂಬ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ದಂಪತಿಗಳ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರು (ಆವರಿಗೆ ಮಲತಂಗಿಯೊಬ್ಬಳು ಕೂಡ ಇದ್ದಾಳೆ).<ref name="bravo">{{cite episode|title = Hugh Jackman |series = Inside the Actors Studio |url=http://www.imdb.com/title/tt0611206/ |serieslink = Inside the Actors Studio|network = [[Bravo (television network)|Bravo]]|airdate =7 March 2004 |season =10 |number = 11}}</ref><ref>[http://www.highbeam.com/doc/1G1-116102276.html ""ಮ್ಯಾಟಿನಿ ಐಡಿಯಲ್." ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120527005004/www.highbeam.com/doc/1G1-116102276.html |date=2012-05-27 }} ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌. 2 ಮೇ 2004</ref> ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರು ಎಂಟು ವರ್ಷದವಳಿರುವಾಗಲೇ ತನ್ನ ಕುಂಟುಂಬವನ್ನು ತೊರೆದಳು, ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ಕರಣಿಕ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ. ಹ್ಯೂ ಮೊದಲು ಪಿಂಬ್ಲೇ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದ, ಆಮೇಲೆ [[ನಾಕ್ಸ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಶಾಲೆಗೆ]] ಸೇರಿದರು. ಇಲ್ಲಿಯೇ 1985ರಲ್ಲಿ ''[[ಮೈ‌ ಫೇರ್‌ ಲೇಡಿ]]'' ಗೀತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು, ಮತ್ತು 1986ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ನಾಯಕರಾದರು.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/3833405/Hugh-Jackman-X-appeal.html ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌: X ಅಪೀಲ್] </ref> ಪದವಿ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಯುಪಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಒಂದು [[ಅಂತರ ವರ್ಷ]]ವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗೆ ವಾಪಾಸಾದ ನಂತರ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಸಿಡ್ನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು, 1991ರಲ್ಲಿ [[ಸಂವಹನ]]ದಲ್ಲಿ [[(ಬಿಎ)]] ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.newsroom.uts.edu.au/news/detail.cfm?ItemId=11098|title=Alumnus Hugh Jackman honoured at UTS 20-year celebration|accessdate=2009-05-27}}</ref> ಬಿಎ‌ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ 1991ರಲ್ಲಿ ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ನಲ್ಲಿ "ದ ಜರ್ನಿ" ಎನ್ನುವ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕೋರ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.<ref name="bravo"/> ಆ ಕೋರ್ಸ್‌ ಮುಗಿದ ನಂತರ ''[[ನೇಬರ್ಸ್‌]]'' ಎನ್ನುವ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪರ್ತ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಎಡಿತ್‌ ಕೋವನ್‌‍ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]] ಅನ್ನು ಸೇರುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು, ಮತ್ತು 1994ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.thewest.com.au/default.aspx?MenuID=77&ContentID=8095|title=Jackman back as boy from Waapa|accessdate=2009-05-27|archive-date=2009-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417014849/http://www.thewest.com.au/default.aspx?MenuID=77|url-status=deviated|archivedate=2009-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090417014849/http://www.thewest.com.au/default.aspx?MenuID=77}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಿನೆಮಾ, ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ === [[ಮೆಲ್‌ಬೋರ್ನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ, ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಬ್ಯೂಟೀ ಅಂಡ್‌ ದ ಬೀಸ್ಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಸ್‌ಟನ್‌]] ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ''[[ಸನ್‌ಸೆಟ್‌ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಜೋ ಗಿಲ್ಲೀಸ್‌ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದರು. ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ರಂಗಸಂಗೀತದ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, 1998 [[ಮಿಡ್‌ಸಮ್ಮಾ]] ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ ಕ್ಯಾಬರೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ''[[ಸಮ್ಮಾ ಕ್ಯಾಬರೆ]]'' ಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ಅವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ [[ಕ್ಯಾರೋಲ್ಸ್‌ ಬೈ ಕ್ಯಾಂಡಲ್‌ನೈಟ್‌]] ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿಯ [[ಕ್ಯಾರೋಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಡೊಮೇನ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌‌ರ ಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾ ಕೆಲಸಗಳೆಂದರೆ ''[[ಎರ್ಸ್‌ಕಿನ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಹೀರೋ]]'' (1999); ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ''[[ಕೊರ್ರೆಲ್ಲಿ]]'' (ಎಬಿಸಿ ಮೇಲಿನ 10-ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಒಂದು ನಾಟಕ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯ. ಇದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಟಿ [[ಡೆನಿಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]] ರಚಿಸಿದರು; ತನ್ನ ಭಾವಿ ಪತ್ನಿ [[ಡೆಬೊರಾ-ಲೀ ಫರ್‌ನೆಸ್‌]] ಅನ್ನು ಈತ ಇಲ್ಲೇ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ), ''[[ಲಾ ಆಫ್‌ ದ ಲ್ಯಾಂಡ್]]'', ''[[ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಎಫ್‌.ಪಿ.]]'', ''[[ಬ್ಲೂ ಹೀಲರ್ಸ್‌]],'' ಮತ್ತು ''[[ಬಂಜೋ ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್‌ ನ ಮ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಸ್ನೋಯಿ ರಿವರ್]]''. === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾರಾಪಟ್ಟ === ====''ಓಕ್ಲಹೋಮ!''===='' 1998ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್‌ನ ಬಹುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗನಿರ್ಮಾಣವಾದ ''[[ಓಕ್ಲಹೋಮ!]]'' ದ ’ಕರ್ಲಿ’ ಎಂಬ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಪರಿಚಿತನಾದನು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ’ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ’ [[ಒಲಿವಿಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತನಾದನು. ಅವನು [[1999ರಲ್ಲಿ ಆ ಗೀತಿಕೆಯ ಸಿನಿಮಾ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ]]ನಾಯಕನಾದನು, ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ==== ''ಎಕ್ಸ್‌-ಮೆನ್‌'' ==== 2000ದಲ್ಲಿ, [[ಡೌಗ್ರೇ ಸ್ಕಾಟ್‌]]ನ ಬದಲಾಗಿ [[ಬ್ರ್ಯಾನ್‌ ಸಿಂಗರ್‌]] ನ ''[[ಎಕ್ಸ್‌-ಮೆನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ವೋಲ್ವೆರೈನ್‌]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ ಅವರುನ ಜೊತೆ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸ್ಟೆವರ್ಟ್‌]], [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್‌]], [[ಫ್ಯಾಮ್‌ಕೀ ಜಾನ್ಸನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಇಯಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆಲೆನ್‌]] ಇದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು [[ಸಿಬಿಎಸ್‌]] ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ, ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ನ ಪತ್ನಿ [[ಡೆಬೊರಾ-ಲೀ ಫರ್ನೆಸ್‌]] ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡವೆಂದು ಅವರುನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಆನಂತರ ಅವರು ತನ್ನನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ ಎಂದರು. 6'2 1/2 ಅಡಿ (1.83 ಮೀ)<ref name="Height">{{cite web |work=imdb.com |title=Hugh Jackman |url=http://www.imdb.com/name/nm0413168/bio |dateformat=dmy |accessdate=18 December 2008}}</ref> ಎತ್ತರ ಇರುವ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌, ಮೂಲ ಕಾಮಿಕ್‌ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ 5'3" ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವ ವೋಲ್ವೆರೈನ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇದ್ದಾನೆ.<ref> [http://www.marvel.com/universe/Wolverine_(James_Howlett) ಮಾರ್ವೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸ್:ವೊಲ್ವೆರೈನ್ (ಜೇಮ್ಸ್ ಔಲೆಟ್)]''Marvel.com''</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ಆ ಸಿನಿಮಾದವರು ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ಬಹುತೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೂಟ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಇಲ್ಲವೇ ಅವನು ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕುಳ್ಳಗೆ ಕಾಣಿಸಲು ಸೊಂಟದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಿನ ತಾರೆಗಳು ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಇರುವ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆ ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವಾಗ 300 ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಚ್‌-ಪ್ರೆಸ್‌ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.<ref>{{cite journal |last=Fleming |first=Michael |year=2008 |month=December |title=''Playboy'' Interview: Hugh Jackman |journal=Playboy |pages= 62}}</ref> ಆ ಸಿನಿಮಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿದಂತೆಯೇ ತಾರಾಪಟ್ಟವನ್ನೇರಿದ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ 2003ರ ''[[ಎಕ್ಸ್‌-ಮೆನ್‌ 2]]'', 2006ರ''[[X-Men: The Last Stand]]'', ಮತ್ತು ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'', ಮೇ 1, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ==== 2001 ==== 2001ರ ರಮ್ಯ-ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಕೇಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಿಯೊಪೋಲ್ಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಮೆಗ್‌ ರಿಯಾನ್‌]]ನ ಎದುರು ಲಿಯೊಪೋಲ್ಡ್‌ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದರು, ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಮಿಡಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತರಾದರು. ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಒಬ್ಬ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್]] ಕಾಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ [[ಡ್ಯೂಕ್‌]]ನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಕಸ್ಮಾತಾಗಿ 21ನೇ-ಶತಮಾನದ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್‌ಗೆ ಸಮಯ-ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಸಿನಿಕ ಸ್ವಭಾವದ ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಕೇಟ್‌ಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಸಾಹಸ/ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಸ್ವರ್ಡ್‌ಫಿಶ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಟ್ರವೋಲ್ಟಾ]], ಮತ್ತು [[ಹಾಲ್ ಬೆರ್ರಿ]] ರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ಬೆರ್ರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಅವರ ಎರಡನೆ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಜೋಡಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಬಾರಿ [[ಎಕ್ಸ್-ಮೆನ್]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, 2000 ರಿಂದ 2006 ವರೆಗೆ ಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 2001 ರಲ್ಲಿ "[[ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇ ನೈಟ್ ಲೈವ್]]" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0694825/ "ಸಾರ್ಟರ್‌‍ ಡೇ ನೈಟ್ ಲೈವ್"] imdb.com </ref> ==== ಹಂತ 2002-2009 ==== 2002 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ [[ಕಾರ್ನೆಗಿ ಹಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಕೆರೌಸೆಲ್]]'' ನಲ್ಲಿನ ಬಿಲ್ಲಿ ಬಿಗೆಲೊ ಪಾತ್ರದ ಹಾಡನ್ನು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಕ್ ದ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಜೊತೆ ಹಾಡಿದ. 2004 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಗೀತಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಡ್ರಾಮ ಡೆಸ್ಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು [[ಪೀಟರ್ ಅಲನ್]] ಎಂಬ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಗೀತಕಾರ ಮತ್ತು ನಟನ [[ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ]] ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. 2006 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಗೀತಿಕೆ ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಔಜ್]]'' ನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ 2003, 2004 ಮತ್ತು 2005 ರಲ್ಲಿ [[ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ 2004 ರ ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (2005ರ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಸ್ಕೊನ್ ಫೆಲ್ಡ್ ಥಿಯೇಟರಿ]]ನ [[ಬ್ರಾಡ್ ವೆ]] ಯಲ್ಲಿ ''[[ಎ ಸ್ಟೆಡಿ ರೇನ್]]'' ಎಂಬ ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಿತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೆನಿಯಲ್ ಕ್ರೆಗ್]] ಜೊತೆ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಸಹ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2009 ರಂದು ಮುನ್ನೋಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2009 ರಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಗನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೀವ್.[http://www.playbill.com/news/article/130947-A_Steady_Rain_with_Craig_and_Jackman_to_Play_Broadway's_Schoenfeld ] [http://www.playbill.com/news/article/130947-A_Steady_Rain_with_Craig_and_Jackman_to_Play_Broadway's_Schoenfeld "ಎ ಸ್ಟೆಡಿ ರೈನ್, ವಿಥ್ ಕ್ರೇಗ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌‌‍, ಟು ಪ್ಲೇ ಬ್ರಾಡ್‌‍ವೇಸ್ ಶುರನ್ಫೆಲ್ಡ್"] playbill.com, ಜುಲೈ 9, 2009</ref> ==== 2003–2008 ರ ಚಿತ್ರಗಳು ==== 2003 ರ ''[[ಎಕ್ಸ್ 2: ಎಕ್ಸ್-ಮೆನ್ ಯುನೈಟೆಡ್]]'' ನ ನಂತರ, 2004 ರಲ್ಲಿ ''[[ವಾನ್ ಹೆಸ್ಲಿಂಗ್ ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ವಾನ್ ಹೆಸ್ಲಿಂಗ್]] ಹೆಸರಿನ ಕ್ರೂರ ಕೊಲೆಗಾರನಾಗಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಬ್ರೂಸ್ ಎ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲ್ಯಾಂಡ್ ಬರೆದ "ಸ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದೇರ್ ವ್ಯಾಂಪಿಯರ್ಸ್: ಅ ಕಲ್ಚರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ದ ಡೆಡ್" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಹೊಸ ವಾನ್ ಹೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ ಸಹ, 2006 ರ ''[[ಕ್ಯಾಸಿನೋ ರಾಯಲ್ ]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಅದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಡೆನಿಯಲ್ ಕ್ರೆಗ್]] ಗೆ ಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/9546090/|title=Call him Bland, James Bland - MSNBC|access-date=2010-02-25|archive-date=2009-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090629142643/http://www.msnbc.msn.com/id/9546090|url-status=dead}}</ref> [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ''[[ದ ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ 2006 ರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದು, [[ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಬಲೆ]], [[ಮೈಕೆಲ್ ಕೈನ್]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ಸಹಾ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಏಂಜಿಯರ್ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಆ ಪಾತ್ರವು ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಬೋರ್ಡನ್ ಎಂಬುವವನೊಡನೆ ಮೋಸದ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸೆಣಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ''ದ ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ನಿಕೊಲಾ ಟೆಲ್ಸಾ]] ಆಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ಸಂಗೀತಗಾರ ಬೋವೀ ಅವರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಡರೆನ್ ಅರನೋಫ್ಸ್ಕಿ]]ಯವರ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ಆಧಾರಿತ ಚಿತ್ರ ''[[ದ ಫೌಂಟೆನ್ ]]'' ನಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, [[ಬ್ರೇನ್ ಟ್ಯೂಮರ್]] ನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಹೆಂಡತಿ ಇಜ್ಜಿ ([[ರಾಚೆಲ್ ವೆಸ್ಜ್]]) ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಟಾಮ್ ಕ್ರಿಯೊ ಹೆಸರಿನ [[ನರ ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯ ಪಾತ್ರ, ಎರಡನೆಯದು 1532 [[ಸೇವಿಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೆಒ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಪೇನ್‌ನ [[ಸಾಹಸಿ]], ಭವಿಷ್ಯದ ಗಗನಯಾತ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾರದ ನೀಹಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಮತ್ತು ಇಜ್ಜಿಯೊಡನೆ ಸೇರಬಯಸುವ ಟಾಮ್‌ನ ಪಾತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ''ದ ಫೌಂಟೆನ್'' ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ 2006 ರ [[ವೂಡಿ ಅಲೆನ್]] ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಕೂಪ್ ]]'' ನಲ್ಲಿ ಸಹ [[ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ಎದುರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಎನಿಮೇಟೆಡ್]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ: [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಲ್ಲರ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಹ್ಯಾಪಿ ಫೀಟ್]]''. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ರಾಜ]] ಮೆಂಫಿಸ್ ಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ''[[ಫ್ಲಶ್ಡ್ ಅವೆ]]''. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ರೋಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಇಲಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮನೆಯ ಟಾಯ್ಲೆಟ್‌ನಿಂದ [[ಲಂಡನ್ನಿ]]ನ ಒಳ ಚರಂಡಿಗೆ ಸಾಗುವುದರ ಕುರಿತು ಚಿತ್ರವಿದೆ. ''ಫ್ಲಶ್ಡ್ ಅವೆ'' ಚಿತ್ರದ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ [[ಕೇಟ್ ವಿನ್ಸ್ಲೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಆಯಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆಲ್ಲನ್]] (ನಾಲ್ಕನೇ ಸಲ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ) ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2007 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ದೂರದರ್ಶನದ [[ಸಂಗೀತ]]-[[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ''[[ವಿವಾ ಲಾಫ್ಲಿನ್]]'', ಎರಡು ಕಂತುಗಳ ನಂತರ [[ಸಿಬಿಎಸ್]] ನಿಂದ ರದ್ದಾಯಿತು. ಮೊದಲೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಉಳಿದ ಕಂತುಗಳ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಣಯ ಇನ್ನೂ ಆಗಬೇಕಿದೆ. ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ನ 2008 ರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ''[[ಡಿಸೆಪ್ಶನ್]]'' (ಇದು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರ), ''ಅಂಕಲ್ ಜಾನಿ'', ''[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]'' ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ==== ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ'' ==== 2008 ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊ೦ಡ [[ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ]] ''[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]'' ದ ನಾಯಕ ನಟನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಬಜ್ ಲುಹ್ರ್ಮನ್]] [[ರಸ್ಸೆಲ್ ಕ್ರೋವ್‌]]ನ ಬದಲಾಗಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಹತ್ತಿರ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ, [[ನಿಕೊಲ್ ಕಿಡ್ಮನ್]] ಇದರ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು 2008 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ [[ದನ ಕಾಯುವವ]]ನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಗಂಡನ [[ಕೊಟ್ಟಿಗೆ]]ಮತ್ತು ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ [[ಜಾತಿಯ]]ಮಗುವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಹಿಳೆಯ ಆಸೆಗೆ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಇದು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾದ ಪಾತ್ರ ಇದು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದ, ನನ್ನ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸಮಯದ ಹಳೆಯ ಫ್ಯಾಶನ್ನಿನ ಪ್ರೇಮಕತೆಯ ಸೆಟ್ಟನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಇಲ್ಲಿಯ ಜನ, ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸವಿಯುತ್ತಾ... ಈ ಚಿತ್ರ ನನ್ನ [[ಸಿವಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾ ಸಾಯುತ್ತೇನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.herald.ie/entertainment/hq/big-down-under-1570944.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090813060907/http://www.herald.ie/entertainment/hq/big-down-under-1570944.html |url-status=dead }}</ref> == ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು == * ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ನಟಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಟಕ, ''ಡ್ರೈವ್'', ಈಗ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>http://www.imdb.com/title/tt0780504/</ref> * 2010 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಿಗದಿಯಾದ ''[[ಕೆರೌಸೆಲ್]]'' ರೀಮೇಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಟನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಿಲ್ಲಿ ಬಿಗೆಲೊ ಆಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref> [http://www.broadwayworld.com/article/Hugh_Jackman_Will_Host_81st_Academy_Awards_20081212 ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌‌‍ 81ನೇ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ].</ref><ref>http://www.imdb.com/title/tt0837787/</ref> *ಎವನ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೆಗ್ ಜೊತೆ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌, ಆಂಡ್ರಿ ಲೊಯ್ಡ್ ವೆಬ್ಬರ್ ಸಂಗೀತದ ''[[ಸನ್ ಸೆಟ್ ಬೌಲೆವರ್ಡ್]]'' ನ ಹೊಸ ಚಿತ್ರದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜೊ ಗಿಲಿಸ್ ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ಆಲೋಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1559524/Meryl-Streep-competes-for-Sunset-Boulevard.html</ref> * ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರಕಾಶಕ [[ವರ್ಜಿನ್ ಕಾಮಿಕ್]] ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ [[ಮಾರ್ಕ್ ಗುಗ್ಗೆನ್ ಹ್ಯಾಮ್]] ಜೊತೆ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯದ ಜೊತೆ ''ನೌಹಿಯರ್ ಮ್ಯಾನ್'' ಎಂಬ ಹೊಸ [[ವಿನೋದದ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref> [http://www.variety.com/article/VR1117982842.html?categoryid=13&amp;cs=1 ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್, ಗುಗ್ಗೆನ್ಹೆಯಿಮ್ ’ನೋವೇರ್’-ಎಂಟ್ರಟೈನ್‌‍ಮೆಂಟ್ ನ್ಯೂಸ್, ಫಿಲ್ಮ್ ನ್ಯೂಸ್, ಮೀಡಿಯಾ- ವೆರೈಟಿ]</ref> * ಜಾಕ್‌ಮನ್‌, ''ಅನ್ ಬೌಂಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್'' ಎನ್ನುವ 2010ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ,ಅವನ ಮುಂಚಿನ ಸಹನಟರಾದ [[ರಾಚೆಲ್ ವೆಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಪೆಟಿನ್ಸನ್]] ರ ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref> [http://www.variety.com/article/VR1118003529.html?categoryid=13&amp;cs=1 ಟ್ರಿಯೊ ಬೌಂಡ್ ಟು ಸ್ಟೊವ್ಸ್ ’ಕ್ಯಾಪಿಟೀವ್ಸ್’]</ref> * ಪಿ.ಟಿ.ಬರ್ನಮ್ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ, ''ದ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶೋಮ್ಯಾನ್'' ನಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ನಟಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅನ್ನೆ ಹ್ಯಾತ್‌ವೇಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | author=Adam Bryant | title=Hugh Jackman Signs on for Circus Musical | url=http://www.tvguide.com/News/Hugh-Jackman-Signs-1008661.aspx | work=TVGuide.com | date=04 August 2009 | accessdate=2009-08-04 | archive-date=2009-08-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090821065800/http://www.tvguide.com/News/Hugh-Jackman-Signs-1008661.aspx | url-status=dead }}</ref> * ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ''ವೊಲ್ವ್ ರೈನ್ 2'' ನ್ನು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. * ''ರಿಯಲ್ ಸ್ಟೀಲ್'' (2011), [[ಡ್ರೀಮ್ ವರ್ಕ್ಸ್]] ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿತ್ರ.<ref> [http://www.variety.com/article/VR1118011766.html?categoryid=1237&amp;cs=1&amp;ref=mv "ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್ ಟು ಸ್ಟಾರ್ ಇನ್ ''ರಿಯಲ್ ಸ್ಟೀಲ್''."]</ref><ref> [http://www.imdb.com/title/tt0433035/ ''ರಿಯಲ್ ಸ್ಟೀಲ್'' ] ಅಟ್ ದಿ [[ಇಂಟರ್‌‍ನೆಟ್ ಮೂವಿ ಡಾಟಾಬೇಸ್]]</ref> == ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ == 2005 ರಲ್ಲಿ, ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿ [[ಸೀಡ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್]] ನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವನ ಹಳೆಯ ಸಹಾಯಕ ಜಾನ್ ಪಲೆರ್ಮೊ‌ನ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. 2007 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ''[[ವಿವಾ ಲಾಫ್ಲಿನ್]]'' ಅವರ ಮೊದಲ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜಾಕ್‌ಮನ್‌‌ನ ಹೆಂಡತಿ, ನಟಿ [[ಡೆಬೊರಾ-ಲೀ ಫರ್ನೆಸ್]] ಸಹ ಈ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಳು. ಪಲೆರ್ಮೋ ತನಗೆ, ಫರ್ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಜಾಕ್‌ಮನ್‌‌ರಿಗಾಗಿ ಮಾಡದ "ಏಕತೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಬರಹವಿರುವ ಮೂರು ಉಂಗುರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು<ref>{{Cite web |url=http://www.moviesonline.ca/movienews_10478.html |title=ಮೂವೀಸ್ ಒನ್‌‍ಲೈನ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2010-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709172723/http://www.moviesonline.ca/movienews_10478.html |url-status=dead }}</ref>. ಈ ಮೂವರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಡೆಬ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಪಲೆರ್ಮೊರಂಥ ಪಾಲುದಾರರ ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾನು ಬಹಳ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ. ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ನಾನು ಇದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ತುಂಬಾ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ."<ref>{{Cite web |url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17540 |title=ಮೂವೀ ನ್ಯೂಸ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2011-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518061442/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17540 |url-status=deviated |archivedate=2011-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110518061442/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17540 }}</ref> ಈ ಫಾಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಸೀಡ್ ಲೇಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗಾತ್ರವು ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮಂಡಾ ಶೆವಿಟ್ಸರ್, ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಟ್ಯಾಂಬ್ಲಿನ್, ಅಲನ್ ಮಂಡೆಲ್ಬೌಮ್, ಮತ್ತು ಜೋ ಮರಿನೋ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅಲನ್ ಫ್ರೀ ಸಿಡ್ನಿ-ಮೂಲದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರ ಗುರಿಯು ಸಣ್ಣ-ಮೊತ್ತದ ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ನ ದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. == ಬೇರೆ ಆಸಕ್ತಿಗಳು == === ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕೆಲಸಗಳು === ಲೋಕ ಹಿತೈಷಿಯಾಗಿ, ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ [[ಮೈಕ್ರೊಕ್ರೆಡಿಟ್‌]]ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕ. ಮೈಕ್ರೊಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಎಂದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಅವರು ಮೈಕ್ರೊಕ್ರೆಡಿಟ್‌ನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು 2006 ರ [[ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪಾರಿತೋಷಕ]]ವನ್ನು ಪಡೆದ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಯುನುಸ್‌]]ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=p0rMrUcM8Cc ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್ ಕಂಗ್ರಾಟುಲೇಟ್ಸ್ ಫ್ರೊಫೆಸರ್ ಯುನಿಸ್ ] (ವಿಡಿಯೋ)</ref><ref>[http://www.oprah.com/article/omagazine/books/obc_omag_200711_books "ಬುಕ್ಸ್ ದಟ್ ಮೇಡ್ ಎ ಡಿಫೆರೆನ್ಸ್ ಟು ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091111024058/http://www.oprah.com/article/omagazine/books/obc_omag_200711_books |date=2009-11-11 }} ''Oprah.com''</ref><ref>[http://www.oprah.com/article/omagazine/omag_books_hjack_a/1 "ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್ಸ್ ಬುಕ್‌ಶೆಲ್ಫ್: ''ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಟು ದಿ ಪೂರ್'', ಬೈ ಮಹ್ಮದ್ ಯೂನಿಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091114160818/http://www.oprah.com/article/omagazine/omag_books_hjack_a/1 |date=2009-11-14 }} ''Oprah.com''</ref> ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪವರ್ಟಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌]]ನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.looktothestars.org/video/84-global-poverty-project-narrated-by-hugh-jackman |title=ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾವರ್ಟಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನರೇಟೆಡ್ ಬೈ ಹ್ಯೂ ಜಾಕ್‌‍ಮನ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2013-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109045754/http://www.looktothestars.org/video/84-global-poverty-project-narrated-by-hugh-jackman |url-status=dead }}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ಹ್ಯೂ ಇವಾನ್ಸ್]] ಯುನ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref> [https://archive.is/20120908101418/www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,25723171-5012974,00.html ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್ ಗೋಸ್ ಟು ಯುಎನ್]</ref> ಜಾಕ್‌ಮನ್‌, ಡೊನ್ನಾ ಕರ್ರನ್, ಲಿಸಾ ಫೊಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಡೆಬರಾ-ಲೀ ಜೊತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಗ್ಲೊಬಲ್ ಪವರ್ಟಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌]]ನ ಮಂಡನೆಯ ಪೂರ್ವಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.life.com/image/94457143 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091218172537/http://www.life.com/image/94457143 |url-status=deviated |archivedate=2009-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091218172537/http://www.life.com/image/94457143 }}</ref> ಇವರು [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಶನ್‌]]ನ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಸಹ ಮತ್ತು 2009ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ನಡೆದ ಹವಾಮಾನ ಸಪ್ತಾಹ ಎನ್ ವಾಯ್ ಸಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,26108892-5013871,00.html |title=ಹ್ಯೂ ಜಾಕ್‌‍ಮನ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಲೀಡ್ ರೋಲ್ ಅನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003023958/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,26108892-5013871,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.worldvision.org/content.nsf/about/20090916-hugh-jackman |title=ವರ್ಡ್ ವಿಶನ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್ ಅನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2009-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925013207/http://www.worldvision.org/content.nsf/about/20090916-hugh-jackman |url-status=deviated |archivedate=2009-09-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090925013207/http://www.worldvision.org/content.nsf/about/20090916-hugh-jackman }}</ref> ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಎಲಿಸಿಯಮ್<ref>[http://theartofelysium.org ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಏಲಿಯಿಸಮ್ ]</ref> ಮತ್ತು ಎಮ್ ಪಿ ಟಿ ವಿ ಫಂಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌<ref>[http://www.mptvfund.org/cm/about-us/Home.html ಎಮ್‌‍ಪಿಟಿವಿ ಫೌಂಡೇಶನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ [[ಡೆಬೊರಾ-ಲೀ ಫರ್ನೆಸ್]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬೋನ್ ಮ್ಯಾರೊ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bmdi.org.au/ |title=ಬೋನ್ ಮಾರೋ ದೋನಾರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟೂಟ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2011-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217180614/http://www.bmdi.org.au/ |url-status=dead }}</ref> ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ಬಗ್ಗೆ ''ದ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಸೀಸನ್'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಹ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.theburningseasonmovie.com ದಿ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಸೀಸನ್]</ref> ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ತಮ್ಮ [[ಟ್ವಿಟ್ಟರ್]] ಖಾತೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಪ್ರಿಲ್ 14, 2009ರಂದು $100,000ನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಷ್ಟದ ಲಾಭರಹಿತ-ಸೇವೆಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://twitter.com/RealHughJackman/status/1519899038 ಚಾರಿಟಿ ಟ್ವೀಟ್]</ref> ಎಪ್ರಿಲ್ 21, 2009ರಂದು $50,000 [[Charity: water|ಧರ್ಮಾರ್ಥಕ್ಕೆ: ವಾಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಆಪರೇಷನ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್]] ಗಾಗಿ $50,000ನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://mashable.com/2009/04/24/twitter-on-the-radio-hugh-jackman-reveals-100k-charity-donation/Hugh ಜ್ಯಾಮನ್ ರಿವೀಲ್ಸ್ ಚಾರಿಟಿ ಡೋನೇಶನ್]</ref><ref>[http://www.operationofhope.org/ ಆಪರೇಷನ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್]</ref> [[ಬ್ರಾಡ್ ವೆ ಕೇರ್ಸ್/ಇಕ್ವಿಟಿ ಫೈಟ್ಸ್ ಎಐಡಿಎಸ್]] ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಗ್ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಡೆನಿಯಲ್ ಕ್ರೆಗ್ ತಮಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 21ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಿಪ್ಸಿಯ ವರ್ಷದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು $1,549,953 ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಆರು ವಾರಗಳಿಂದ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ರಾಡ್ ವೆ ನಾಟಕ ''ಅ ಸ್ಟೆಡಿ ರೇನ್'' ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ರಂಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.broadwaycares.org ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಕೇರ್ಸ್]</ref> === ಕ್ರೀಡೆ === ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ, [[ರಗ್ಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ, [[ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಜುವ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref> [https://www.youtube.com/watch?v=PjxzcvrUohE ಇನ್‌ಸೈಡ್ ದಿ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೂ]</ref> ಅವರು [[ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕಯಾಕಿಂಗ್]]‌‍ ಅನ್ನು ಸಹ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.smh.com.au/news/people/jackman-in-training-for-boy-from-oz/2006/02/13/1139679526894.html ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್-ಕಯಕಿಂಗ್]</ref> ಅವರು ಫುಟ್ ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ವಿಚ್ ಸಿಟಿ‌ಎಫ್‌ಸಿಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಸಿಡ್ನಿಯ ಉತ್ತರ ಮೂಲದ [[ಎನ್‌ಆರ್‌ಎಲ್]] ಸಂಸ್ಥೆ [[ಮನ್ ಲಿ ವಾರ್ರಿಂಗ್ ಸಿ ಈಗಲ್ಸ್‌]]ನ ಅಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.manlyseaeagles.com.au/news.asp?newsid=2155&Mth=7&Yr=2007 |title=ಮನ್ಲಿಸಿಇಗಲ್ಸ್.com.au |access-date=2021-08-09 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706110238/http://www.manlyseaeagles.com.au/news.asp?newsid=2155&Mth=7&Yr=2007 |url-status=deviated |archivedate=2011-07-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110706110238/http://www.manlyseaeagles.com.au/news.asp?newsid=2155&Mth=7&Yr=2007 }}</ref> [[1999ರ ಎನ್‌ಆರ್‌ಎಲ್‌ನ ಗ್ರಾಂಡ್ ಫೈನಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ]]ಯನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.monstersandcritics.com/people/archive/peoplearchive.php/Hugh_Jackman/biography/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-12-11 |archive-date=2009-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090918082138/http://www.monstersandcritics.com/people/archive/peoplearchive.php/Hugh_Jackman/biography/ |url-status=dead }}</ref> ಹ್ಯೂ ತಾವು ನಾರ್ವಿಚ್ ಸಿಟಿ‍ಎಫ್‌ಸಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಸ್ಕೈ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್ ಸಾಕರ್ ಎ‌ಎಮ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.skysports.com/socceram/media/video/0,21631,,00.html ಸ್ಕೈ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಂಟರ್ವಿವ್]</ref> ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಪಿಯಾನೊ ಸಹ ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=3524 |title=ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್ ಮನ್ ಟೇಕ್ಸ್ ಅಪ್ ಪಿಯಾನೋ ಲೆಸನ್ಸ್ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809120719/http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=3524 |url-status=deviated |archivedate=2011-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110809120719/http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=3524 }}</ref> ಪ್ರತಿದಿನ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20134364,00.html |title=ಪೀಪಲ್ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೈನ್-ಯೋಗ |access-date=2010-02-25 |archive-date=2013-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022133146/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20134364,00.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು 1992 ರಿಂದ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಶಾಲೆಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.jackmanslanding.com/news/news-articles/interviewmag.html |title=''ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ'' |access-date=2010-02-25 |archive-date=2010-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714155022/http://www.jackmanslanding.com/news/news-articles/interviewmag.html |url-status=dead }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ 11 ಎಪ್ರಿಲ್ 1996 ರಂದು [[ಡೆಬೊರಾ-ಲೀ ಫರ್ನೆಸ್]]‌ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಇವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ]] ''[[ಕೊರೆಲಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಉಂಗುರವನ್ನು ಫರ್ನೆಸ್‌ಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಮದುವೆಯ ಉಂಗುರಗಳು "ನಾವು ನಮ್ಮ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮಹತ್ವದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ "ಓಂ ಪರಮರ್ ಮೈನಮರ್" ಎನ್ನುವ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref> [http://www.abc.net.au/tv/enoughrope/transcripts/s1076056.htm ಎನಫ್ ರೋಪ್ ವಿಥ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೀವ್ ಡೆನ್ಟನ್]</ref> ಅವರು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ [[ಸಿಡ್ನಿ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref> [https://web.archive.org/web/20090106011645/http://www.news.com.au/entertainment/story/0,26278,24655015-5013560,00.html ಜ್ಯಾಕ್‌‍ಮನ್ ಬೈಸ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌‍ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಮನ್ಹಟ್ಟನ್]</ref> ಫರ್ನೆಸ್‌ಳಿಗೆ ಎರಡು [[ಗರ್ಭಪಾತ]]ಗಳಾದವು,<ref> [http://www.abc.net.au/tv/enoughrope/transcripts/s1076056.htm ಫರೀಸ್ ಅನ್ ಎನಫ್ ರೋಪ್-ಅಡಾಪ್‌‍ಶನ್]</ref> ನಂತರ ಅವಳು ಮತ್ತು ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ ಸೇರಿ ಆಸ್ಕರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್(15 ಮೇ 2000 ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ) ಮತ್ತು ಅವಾ ಎಲಿಯಟ್(10 ಜುಲೈ 2005 ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ) ಎಂಬ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು [[ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು]]. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%" |- style="background:#B0C4DE" ! ವರ್ಷ ! ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[೧೯೯೪]] | ''[[ಲಾ ಆಫ್ ದ ಲ್ಯಾಂಡ್]] '' | ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ರೆ | 1 ಎಪಿಸೋಡ್ |- | rowspan="2"| [[೧೯೯೫]] | ''[[ಕೊರ್ರೆಲಿ]] '' | ಕೆವಿನ್ ಜಾನ್ಸ್ | | ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ |- | ''[[ಬ್ಲೂ ಹೀಲರ್ಸ್]]'' | ಬ್ರಾಡಿ ಜಾಕ್ಸನ್ | 1 ಎಪಿಸೋಡ್ |- | [[೧೯೯೬]] | ''[[Snowy River: The McGregor Saga]]'' | ಡಂಕನ್ ಜೋನ್ಸ್ | 6 ಸಂಚಿಕೆಗಳು |- | rowspan="2"| [[೧೯೯೯]] | ''[[ಎರ್ ಸ್ಕಿನೆವಿಲೆ ಕಿಂಗ್ಸ್]] '' | ವೇಸ್ | [[ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕಲ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <br /> [[ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. |- | ''[[ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಹಿರೋ]] '' | ಜಾಕ್ ವಿಲ್ಲಿಸ್ | |- | [[೨೦೦೦]] | ''[[ಎಕ್ಸ್-ಮೆನ್]] '' | [[ಲೋಗನ್ ವೊಲ್ವೇರಿನ್]] | [[ಸತುರ್ನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] |- | rowspan="3"| [[೨೦೦೧]] | ''[[ಕೇಟ್ ಎಂಡ್ ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್]] '' | ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್ | [[ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಮ್ಯುಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಮೆಡಿ|[[ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಮ್ಯುಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಕಾಮೆಡಿ]]]] ಗಳಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. |- | ''[[ಸಮ್ ವನ್ ಲೈಕ್ ಯು]] '' | ಎಡ್ಡೀ | |- | ''[[ಸ್ವರ್ಡ್‌ಫಿಶ್]] '' | ಸ್ಟೇನ್ಲಿ ಜೋಬ್ಸನ್ | |- | [[೨೦೦೩]] | ''[[ಎಕ್ಸ್ 2]] '' | [[ಲೋಗನ್ ವೋಲ್ವೇರಿನ್]] | [[ಉತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ಎಂಪೈರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. |- | rowspan="2"| [[೨೦೦೪]] | ''[[ವ್ಯಾನ್ ಹೆಲ್ಸಿಂಗ್]] '' | [[ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಹೆಲ್ಸಿಂಗ್]] | |- | ''[[Van Helsing: The London Assignment]]'' | ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಹೆಲ್ಸಿಂಗ್ | (ಕಂಠದಾನ) |- | [[೨೦೦೫]] | '' [[ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಸೌಲ್ಸ್]] '' | ರೋಜರ್ | ಭಾಗ "ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ರೂಮ್ ಓನ್ಲಿ" |- | rowspan="6"| [[೨೦೦೬]] | ''[[ಹ್ಯಾಪಿ ಪೀಟ್]]'' | ಮೆಂಫಿಸ್ | | ಕಂಠದಾನ |- | ''[[ಫ್ಲಷ್ಡ್‌ ಅವೇ]]'' | ರೋಡಿ | | ಕಂಠದಾನ |- | ''[[ದ ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜ್]] '' | ರಾಬರ್ಟ್ ಎಂಜಿಯರ್ | [[ಉತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು. |- | ''[[ದ ಫೌಂಟೆನ್]] '' | ಟೊಮಸ್/ ಟೊಮಿ/ ಟೊಮ್ ಕ್ರಿಯೋ | [[ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಡ್ರಾಮ ಸೆಟಲೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು |- | ''[[ಸ್ಕೂಪ್]] '' | ಪೀಟರ್ ಲೈಮನ್ | |- | ''[[X-Men: The Last Stand]]'' | [[ಲೋಗನ್ ವೋಲ್ವೇರಿನ್]] | |- | rowspan="4"| [[೨೦೦೮]] | ''[[ದಿಸೆಪ್ಶನ್]] '' | ವ್ಯಾಟ್ ಬೋಸ್ | ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | ''ಅಂಕಲ್ ಜಾನಿ '' | ಅಂಕಲ್ ರಸ್ಸೆಲ್ | [[ಟ್ರೋಪ್‌ಫೆಸ್ಟ್]] 2008 ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಚಿತ್ರ<ref>{{Cite web |url=http://video.msn.com/video.aspx?mkt=en-AU&brand=ninemsn&vid=08f0e8cc-bf3b-4651-bf8a-6bae1a695b86 |title=ಅಂಕಲ್ ಜಾನಿ-ನೈನ್‌ಎಮ್‌‍ಎಸ್‌ಎನ್ ವಿಡಿಯೋ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2009-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090905055553/http://video.msn.com/video.aspx?mkt=en-AU&brand=ninemsn&vid=08f0e8cc-bf3b-4651-bf8a-6bae1a695b86 |url-status=deviated |archivedate=2009-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090905055553/http://video.msn.com/video.aspx?mkt=en-AU&brand=ninemsn&vid=08f0e8cc-bf3b-4651-bf8a-6bae1a695b86 }}</ref> |- | ''[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]'' | ದ ಡ್ರೋವರ್ | |- | ''[[ದ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಸೀಸನ್]] '' | ನಿರೂಪಕ | ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ |- | [[೨೦೦೯]] | ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' | [[ಲೋಗನ್ ವೋಲ್ವೇರಿನ್]] | ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | [[೨೦೧೧]] | ''[[X-Men Origins 2: Wolverine]]'' | [[ಲೋಗನ್ ವೋಲ್ವೇರಿನ್]] | ನಿರ್ಮಾಪಕ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * 1997 ರಲ್ಲಿ ಗೀತಿಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ವೆರೈಟಿ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ''[[ಸನ್‌ಸೆಟ್‌ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್]]'' * 1998 ರಲ್ಲಿ ''[[ಸನ್‌ಸೆಟ್‌ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್]]'' ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ [[ಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * 1999ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮೂವಿ ಕನ್ವೆನಶನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2000 ರ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿನ [[ಸತರ್ನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ಎಕ್ಸ್ ಮೆನ್]] '' * 2004 ರ ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿನ [[ಡ್ರಾಮಾ ಡೆಸ್ಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004 ರ [[ಥಿಯೇಟರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004ರ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಆಡಿಯನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004 ರ ವರ್ಷದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಡ್ರಾಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004 ರ ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಔಟರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004ರ ಉತ್ತಮ ಮೇಲ್ ಡಾನ್ಸರ್ ಇನ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಾಗಿ ಟಿಡಿಎಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004ರ ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ನಟನೆಗಾಗಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] '' * 2004ರ ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಟಾನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]]'' * 2004ರ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಫಿಲಂ &amp; ವಿಡಿಯೋ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]- ಶಾರ್ಟ್ ಫಿಲಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - " ಮೇಕಿಂಗ್ ದ ಗ್ರೇಡ್ " * 2004ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಶೋಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಂಬಾಸೆಡರ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ * 2005ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿನ [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - [[58ನೆ ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಮಾರಂಭ]] * 2006 ರ [[ಶೋವೆಸ್ಟ್]] ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಮೇಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ * 2006 ರ [[ಮೊ ಅವಾರ್ಡ್]] ಫಾರ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮರ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ * 2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುಟಿಏಸ್ ಟವರಿಂಗ್ ಸಾಧನೆಗಾಗಿನ ಡಬ್ಲುಎಎಪಿಎ- ಚಾನ್ಸೆಲರ್ಸ್ ಅಲುಮ್ನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2008ರ ಸಂಗೀತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಾನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]]'' * 2008 ರ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2008ರ ''[[ಪೀಪಲ್]] '' ಮ್ಯಾಗಜೇನ್ಸ್ ಸೆಕ್ಸಿಯೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಲೈವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2008ರ ಜಿಕ್ಯು ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್ * 2009 ರಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್ [[ಹಾಲಿವುಡ್ ವಾಕ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2009 ರಂದು ತನ್ನ ಹಸ್ತ ಮತ್ತು ಪಾದಮುದ್ರೆಯ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref> [https://archive.is/20120903225810/www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,25368931-5012748,00.html ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್ಸ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಇನ್ ಸಿಮೆಂಟ್]</ref> * 2009 ರ [[ಸ್ಪೈಕ್ ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗಂಡು ಮನುಷ್ಯನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[X-Men Origins: Wolverine (video game)|ಎಕ್ಸ್-ಮೆನ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್: ವೋಲ್ವೆರಿನ್]]'' ನಲ್ಲಿ ವೋಲ್ವೆರಿನ್ ಆಗಿ. * 2010ರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ಷನ್ ನಟ ಎಂದು [[ಜನರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] -''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' === ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು === * 1997 ರ ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿನ [[ಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]- ''[[ಬ್ಯೂಟಿ ಆಂಡ್ ದ ಬೀಸ್ಟ್]]'' * 1998 ರ ಗೀತಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಒಲಿವಿಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ಓಕ್ಲಹೋಮ]]'' * 2001ರ ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್]] - ''[[ಕೇಟ್ &amp; ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್]] '' * 2001 ರ ಹೆಚ್ಚು ಭರವಸೆಯ ನಟನೆಗಾಗಿನ [[ಸಿಎಫ್ ಸಿಎ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * 2006 ರ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - [[59ನೇ ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು]] * 2006ರ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯತ್ತಮ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ [[ಗ್ರೀನ್ ರೂಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] - ''[[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]]'' == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ 2008 ರ ''[[ಪೀಪಲ್]]'' ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ನ ಸೆಕ್ಸಿಯೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಲೈವ್ ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="people.com"/> * [[ಎಬಿಸಿ]]ಯ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ''[[ಶ್ರಬ್ಸ್‌]]'' ನ ಇಡೀ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ.ಕೋಕ್ಸ್‌]] ಪದೇ ಪದೇ ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ತರ್ಕವಿಲ್ಲದ ದ್ವೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[J.D.]] ಯು ಹ್ಯೂ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ನ ವೋಲ್ವರಿನ್, ಅವನು ಹೊರಟ ನಂತರ ಪಿಸುನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ ! ಎಷ್ಟು ಧೈರ್ಯ ಅವನಿಗೆ.'. * [[Punk'd]] - "ಫೈರ್ ಇನ್ ದ ಹೋಲ್" - [[Punk'd]] ನ ಏಳನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಅಕಾಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ನಿರ್ದೆಕ ಬ್ರೆಟ್ ರಾಟ್‌ನರ್ ರ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ಪೋಟಿಸಿದರೆಂದು ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref> [http://www.celebrific.com/x-men-hugh-jackman-gets-seriously-punkd-by-ashton-kutcher ಹ್ಯೂ ಜಾಕ್‌ಮನ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಸೀರಿಯಸ್ಲೀ ಪಂಕ್ಡ್]</ref> * ಫೆಬ್ರುವರಿ 10, 2004 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ [[ವಿಲ್ &amp; ಗ್ರೇಸ್]] ನ ಋತು 6ರ, 13 ನೇ ಎಪಿಸೋಡಿನಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ ([[ಶಾನ್ ಹೇಯ್ಸ್]]) ಪಾತ್ರವು ತನಗೆ ಹ್ಯೂ ಜಾಕ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು ನೋಡಲು ಕಾಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ [[ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಝ್]] ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>http://www.imdb.com/title/tt0748812/plotsummary</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ ತಾನು ಹ್ಯೂ ಜಾಕ್‌ಮನ್/ದ ಬಾಯ್ ಫ್ರಾ ಆಝ್ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕೆಲವು ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ಕದ್ದ ಕಾರಣ ಕೇಸು ಹಾಕಬಯಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌ ಎ ಸ್ಟೇಡಿ ರೇನ್ ಆನ್ ಬ್ರಾಡ್‌‍ವೇ - ಒಪನಿಂಗ್ ನೈಟ್ [http://www.broadway.tv/broadway-features-reviews/a-steady-rain-rules-broadway ಬ್ರಾಡ್‌‍ವೇ. ಟಿವಿ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180530230252/http://www.broadway.tv/broadway-features-reviews/a-steady-rain-rules-broadway |date=2018-05-30 }} {{Commonscat|Hugh Jackman}} * {{imdb|0413168}} * {{ibdb|101172}} * {{people.com}} * [http://www.sci-fi-online.com www.sci-fi-online.com] ನಲ್ಲಿ [http://sci-fi-online.50megs.com/2006_Interviews/06-05-16_HughJackman.htm ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060714013444/http://sci-fi-online.50megs.com/2006_Interviews/06-05-16_HughJackman.htm |date=2006-07-14 }} ಸಂದರ್ಶನ * [http://movies.go.com/feature?featureid=855390 ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌‌‍ನೊಂದಿಗೆ movies.com ನಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೋ ಸಂದರ್ಶನ] * [http://www.hunkparty.com ಹಂಕ್ ಪಾರ್ಟ್‌‍ಯಲ್ಲಿ!] [http://www.hunkparty.com/hugh-jackman/ ಹ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್‌ಮನ್‌‌‍ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100125210044/http://www.hunkparty.com/hugh-jackman/ |date=2010-01-25 }} {{start box}} {{succession box| title=''[[People (magazine)|People]]'s'' Sexiest Man Alive| before=[[Matt Damon]]| after= [[Johnny Depp]]| years=2008| }} {{end box}} {{Oscars hosts 2001-2020}} {{EmmyAward VarietyPerformance 2001-2025}} {{TonyAward MusicalLeadActor 2001-2025}} {{Persondata |NAME = Jackman, Hugh Michael |ALTERNATIVE NAMES = Jackman, Hugh |SHORT DESCRIPTION = Actor |DATE OF BIRTH = October 12, 1968 |PLACE OF BIRTH = [[Sydney, New South Wales]], Australia |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Jackman, Hugh}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವಲಸೆ ಹೋದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪುರುಷ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಂಗಭೂಮಿ ( ವೇದಿಕೆ) ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಿರುತೆರೆಯ (ದೂರದರ್ಶನ) ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಅರ್ಪಿಸುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕಂಠದಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪೀಳಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಳೆಯ ನೋಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಕರಣಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸಿಡ್ನಿ ಅಲುಮ್ನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಡ್ನಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] 42dqo5u66bqiqzhmz9wa6djehjyx7hx 0 22733 1375727 1334795 2026-06-23T03:34:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375727 wikitext text/x-wiki '''ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ''' ಅಥವಾ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗಾರಿದಮ್ (GA) ಎಂಬುದೊಂದು [[ಹುಡುಕಾಟ]] ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಗಣನೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮೀಕರಣ]] ಮತ್ತು [[ಹುಡುಕಾಟ]] [[ಸಮಸ್ಯೆ]]ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಅಥವಾ [[ಅಂದಾಜು]] ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು [[ಜಾಗತೀಕ ಅನ್ವೇಷಣ ಸಹಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಎಂಬುದಾಗಿ [[ವಿಭಾಗ]] ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಗಳ (EA) ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅವು [[ಅನುವಂಶೀಯತೆ]], [[ರೂಪಾಂತರ]], [[ಆಯ್ಕೆ]], ಮತ್ತು [[ಸೂತ್ರವಿನಿಮಯ]] ದಂತಹ [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ == ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನುಕರಣ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿಸಿದ್ದು]], ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮೀಕರಣ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪರಿಹಾರಗಳ (ಬಿಡಿಗಳು, ಜೀವಿಗಳು, ಅಥವಾ [[ಫೀನೋಟೈಪ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅಮೂರ್ತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ([[ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಜೀನೋಮ್‌]]ದ [[ಜೀನೋಟೈಪ್]]) ಒಂದು [[ಸಮೂಹವು (ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್)]] ಉತ್ತಮವಾದ ಪರಿಹಾರದ ಕಡೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಈ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬೈನರಿಯಲ್ಲಿ 0 ಗಳು ಮತ್ತು 1ಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಇತರ ಸಂಕೇತೀಕರಣಗಳೂ ಸಾಧ್ಯವಿವೆ. ವಿಕಸನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನೇಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ, ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮೂಹದಿಂದ [[ಗೊತ್ತು ಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ]] ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು (ಅವರ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ),ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿದ(ಪುನರ್‌ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಗೊತ್ತುಗುರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ)ರೂಪದ ಹೊಸ ಸಮೂಹ. ಹೊಸ ಸಮೂಹ [[ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಯು ಮುಂದಿನ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಯಾವಾಗ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ, ಅಥವಾ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಮಟ್ಟ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೃಪ್ತಿಯಾಯಕ ಪರಿಹಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೀಳಿಗೆನ್ನು ತಲುಪುವ ತನಕ ಅಥವಾ ತಲುಪಿದಾಗ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತವೆ.[[ಬಯೋಇನ್‌ಫಾರ್‌ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್]],[[ಪಿಲೋಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]],[[ಕಾಂಪುಟೇಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್]],[[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]],[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]],[[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]],[[ಉತ್ಪಾದನೆ]],[[ಗಣಿತ]],[[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದವುಗಳು: # [[ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಪರಿಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ|ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಪರಿಹಾರ [[ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ]], # [[ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಫಂಕ್ಷನ್]] ಪರಿಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಹಾರದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ಯವು [[ಅರೆ ಆಫ್ ಬಿಟ್ಸ್]] ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅರೆಯ್ಸ್‌ನ ಇತರೆ ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಗಳು ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು,ಅದರ ಅಂಶಗಳು ಸರಳವಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರುವುಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರ ಅಳತೆ ಕಾರಣ,ಸುಲಭವಾಗಿ ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್ ಆಪರೇಷನ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಥಿರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್ ಪರಿಪಾಲಿಸುವುದು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. [[ಜೆನಿಟಿಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೊಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಎವಲ್ಯೂಷನರಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ರೇಖಾಚಿತ್ರ(ಗ್ರಾಫ್)ದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್‌‌ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಪರಿಹಾರಗಳ ''ಗುಣಮಟ್ಟ'' ವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಒಬ್ಬ [[ಬೆನ್ನುಚೀಲದ ಸಮಸ್ಯೆ]] ಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬೆನ್ನು ಚೀಲದೊಳಗೆ ಹಾಕಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ್ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಪರಿಹಾರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ಯವು ಅರೆ ಆಫ್ ಬಿಟ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಆಗಿರಬಹುದು,ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಿಟ್ ಕೂಡ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಬಿಟ್‌ನ ಮೌಲ್ಯವು (0 or 1)ಬೆನ್ನು ಚೀಲದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾತಿನಿದಿತ್ಯವು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ,ಏಕೆಂದರೆ ವಸ್ತುಗಳ ಗಾತ್ರವು ಬೆನ್ನುಚೀಲದ ಸಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿರಬಹುದು. ಪರಿಹಾರದ ''ಫಿಟ್‌ನೆಸ್'' ‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಬೆನ್ನುಚೀಲದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಮೊತ್ತ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ೦. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ,ಇದು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಷನ್ ಸಮನಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ;ಈ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ (interactive)ಆನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ]]ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಒಮ್ಮೆ ನಾವು ಆನುವಂಶಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಮತ್ತು ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, GA ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮುಂದುವರೆದು, ಕೊನೆಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ರೂಪಾಂತರದ ಉಪಯೋಗ,ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್, ಇನ್‌ವರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ ಅಪರೇಟರ್ಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತ === ಪ್ರಾರಂಭದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿಹಾರಗಳು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತೊಂದರೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಬಹಳ ನೂರಾರು ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ಸಾಧ್ಯತಾ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧ್ಯತಾ ಪರಿಹಾರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು(''ಸ್ಥಳ ಶೋಧನ'' ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಎಲ್ಲಿ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅಂತಹ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರದ ಬೀಜವನ್ನು "ಬಿತ್ತನೆ" ಮಾಡಬಹುದು. === ಆಯ್ಕೆ === {{Main|Selection (genetic algorithm)}}ಎಲ್ಲ ಅನುಕ್ರಮ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು [[ಆಯ್ಕೆ]] ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ''ಫಿಟ್ ನೆಸ್-ಮೂಲದ'' ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು, ಅಲ್ಲಿ [[ಫಿಟ್ಟರ್]] ಪರಿಹಾರಗಳು ([[ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ಫಂಕ್ಷನ್]] ನಿಂದ ಅಳತೆ ಮಾಡುವಂತೆ) ಅಧಿಕವಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುವುದನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆ ವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರತಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರಗಳ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮಾದರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಗಳು [[ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ]]ವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪರಿಹಾರಗಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಲ್ಲದ ಪರಿಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಆತುರವಾಗಿ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಆಯ್ಕೆ ವಿಧಾನಗಳು [[ರೌಲೆಟ್ ಚಕ್ರ ಆಯ್ಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಯ್ಕೆ]] ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. === ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === {{Main|Crossover (genetic algorithm)|Mutation (genetic algorithm)}} ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯು, ಎರಡನೇಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಮೂಹದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಪರಿಹಾರ [[ಅನುವಂಶಿಕ ಮುಂದುವರಿಕೆ]]ಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮೂಲಕ [[ಕ್ರಾಸ್ ಒವರ್]] : (ಪುನರ್‌ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು), ಮತ್ತು [[ರೂಪಾಂತರ]]ಗೊಳಿಸುವುದು.ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು "ಮುಖ್ಯ" ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ತಳಿಯ ಸರಣಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಮಗುವಿಗೆ ಹೊಸ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವಿಧಾನಗಳು "ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರೇರೆಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ" ಎರಡು ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಆಧಾರದಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂದೆತಾಯಿಯರನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕ್ರೊಮೋಸೋಮ್ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು <ref>ಐಬೆನ್,ಎ. ಇ. ಯೆಟ್ ಆಲ್ (1994). "ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ ವಿತ್ ಮಲ್ಟಿ-ಪೇರೆಂಟ್ ರಿಕಾಂಬಿನೇಷನ್". PPSN III:ವಿಕಸನಾತ್ಮಕ ಗಣನೆಯ ಕುರಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮಾಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆ ಹರಿಸುವ ಮೂರನೇ ಸಮ್ಮೇಳನ:78-87. ISBN 3-540-58484-6.</ref><ref>ಟಿಂಗ್, ಚಾನ್-ಕಾಂಗ್ (2005). "ಅಲ್ಪ ಒಮ್ಮುಖ ಸಮಯದ ಮೇಲಿನ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲದ ಬಹು-ಪಿತೃ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು". ಕೃತಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು : 403-412. ISBN 978-3-540-28848-0.</ref> ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಮೂಹವು ಮೊದಲಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕ್ರೊಮೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸಮೂಹದ ಸರಾಸರಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ತಳಿ ಮಾಡಲು ಉತ್ತಮ ಜೀವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ,ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮುಕ್ತಾಯ === ಈ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಕ್ತಾಯ ನಿಯಮ ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯ ನಿಯಮಗಳು: * ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅದು ಅಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿಲ್ಲ * ಸ್ಥಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ತಲುಪುವವರೆಗೂ * ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದ ಮುಂಗಡಪತ್ರ ತಲುಪುವವರೆಗೂ(ಸಮಯದ ಎಣಿಕೆ/ಹಣ) * ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಸುಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಎಡಬಿಡದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲಾ. * ಮನುಷ್ಯನ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ತನಿಖೆ * ಮೇಲಿನವುಗಳ ಸಂಯೋಗ ಸರಳ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಗುಪ್ತ ಕ್ರಮಾಂಕ # ಮೊದಲಿನ [[ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ]][[ಸಮೂಹ]]ದ ಆಯ್ಕೆ # ಆ ಸಮೂಹದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ [[ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌]]ನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ # ಈ [[ಪೀಳಿಗೆ]]ಯು ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ(ನಿಗದಿತ ಸಮಯ,ಯೋಗ್ಯ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ನ ಸಾಧನೆ,ಇತರೆ). ## [[ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ]]ಗೆ ಉತ್ತಮ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು. ## ಮುಂದಿನ ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ಕೊಡಲು ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಂಶಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ## ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ನ್ನು ವಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ## ಕಡಿಮೆ ಸದೃಡತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ == ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಹೈಪೊಥೆಸೀಸ್ == ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಸರಳ, ಆದರೆ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟ ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಪದೆ ಪದೇ ಫಲಿಸಲು ಉತ್ಯುತ್ತಮ ಫಿ‍ಟ್‌ನೆಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ ತೊಂದರೆಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತವು ಒಳಗೊಂಡಿರುದೆನೇಂದರೆ (BBH): # ರೂಪಾಂತರ ಮಾಡಿದ ಗುರುತಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಅನ್ವೇಷಣ ಸಹಾಯಕ "ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್‌"ನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕೆಳ ಹಂತದ, ಕಡಿಮೆ ತೋರುವ-ಉದ್ದಳತೆಯ ಜೊತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದೃಡತೆಯ ಜನರ ಹೋಲಿಕೆ. # ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತವು ಅನ್ವೇಷಣ ಸಹಾಯಕದ ಮೂಲಕ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯು ಹೊಂದಿಕೆಯಿಂದ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ವೇಷಣ ಸಹಾಯಕಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: : ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರ, ಕೆಳಹಂತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದೃಡತೆಯ [[ಸ್ಕೆಮಾಟಾ]]ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು [[ಮರುಜೋಡಣೆ]] ಮತ್ತು ಮರುಮಾದರಿಕರಣ ಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ದೃಡತೆಯ ತಳಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ,ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಕೆಮಟಾ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ನಾವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು;ಬದಲಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಯೋಜನೆ,ನಾವು ಉತ್ತಮ ಸರಣಿಗಳ ರಚನೆಯಿಂದ ಗತಕಾಲದ ಮಾದರಿಯ ಉತ್ತಮ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. :ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಕೆಳಹಂತವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತಮ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಕೆಮಾಟಾ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರು ನೀಡಿದ್ದೇವೆ: ಹೇಗೆ ಮಗುವು ಮರದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಸರಳವಾದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸಮರ್ಥವಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೆಳಹಂತದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸ್ಕೆಮಾಟಾ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತದ ವಿಮರ್ಶೆ=== ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತವು ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಆಧಾರದ ಕೊರತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಚಾರವು ಈ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ- ರೈಟ್‌ ಎಟ್‌ ಅಲ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ :GA ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಇದ್ದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ''ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತ'' ದ ಹೆಸರಿನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು,ಈಗಿನವರೆಗೂ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ,ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite conference|last=Wright|first=A.H.|coauthors=et al.|year=2003|title=Implicit Parallelism|booktitle=Proceedings of the Genetic and Evolutionary Computation Conference}}</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುವಾಗ ಸೈಡ್‌ ಯುನಿಫಾರ್ಮ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ ಒವರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು-ಅಂಶ ಮತ್ತು ಎರಡು-ಅಂಶದ ಕ್ರಾಸ್ ಒವರ್ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಸಿಸ್ವರ್ಡಾ ಅವರು ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite conference|last=Syswerda|first=G.|year=1989|title=Uniform crossover in genetic algorithms|editor=J. D. Schaffer|booktitle=Proceedings of the Third International Conference on Genetic Algorithms|publisher=Morgan Kaufmann}}</ref> ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಪೊಗೆಲ್ ಈ ರೀತಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ :"ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕರೀತಿಯ ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್ ಟೂ-ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಒನ್-ಪಾಂಯಿಂಟ್ ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್‌‌‍ಗಿಂತ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ".<ref>{{cite book|last=Fogel|first=David B.|year=2000|title=Evolutionary Computation: Towards a New Philosophy of Machine Intelligence|publisher=IEEE Press|location=New York|pages=140}}</ref> ಸಿಸ್ವರ್ಡಾ ಅವರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಳಹಂತದ ಸ್ಕೆಮಾಟಾ ಜೊತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಅಂಶಗಳ ಕ್ರಾಸ್‍ಒವರ್ ಕಡಿಮೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ದಾಂತವು ಈ ತರಹದ ಸಮಸ್ಯೆ ತರುತ್ತವೆ,ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಗೂಢವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಜೆನರೇಟಿವ್ ಫಿಕ್ಸೆಷನ್ ಹೈಪೊಥಿಸೀಸ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite thesis |degree=PhD |title=Generative Fixation: A Unified Explanation for the Adaptive Capacity of Simple Recombinative Genetic Algorithms|url=http://cs.brandeis.edu/~kekib/dissertation.html|last=Burjorjee|first=Keki M.|year=2009}}</ref> == ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ: * ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ [[ಹೊಂದಿಕೆ ಕಾರ್ಯ (ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಫಂಕ್ಷನ್)]]ದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಮಾಡುವುದೇ ಕೃತಕ ವಿಕಸನ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮತ್ತು ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಂಶ. ಜಟಿಲ, ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರದ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್‌ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ [[ಹೊಂದಿಕೆ ಕಾರ್ಯ]] ಮೌಲ್ಯಾಂಕನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತಮೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಂತಹ ನಿಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಘಂಟೆಗಳಿಂದ ಹಲವು ದಿನಗಳೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮೀಕರಣ ವಿಧಾನವು ಈ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಖಚಿತವಾದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ, ಗಣನೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾದ [[ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್]]ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರಬಹುದು. ನಿಜ ಜೀವನದ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದಾಗ, [[ಅಂದಾಜಿನ ಮಾಡೆಲ್]]ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇರುವ ಆಶಾದಾಯಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು. * ಉಳಿದ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ "ಉತ್ತಮ" ಎಂಬುದು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮಾನದಂಡವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. * ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯ [[ಜಾಗತಿಕ ಅನುಕೂಲ]]ದ ಬದಲಾಗಿ ನಿರಂಕುಶ ವಿಷಯಗಳ ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅನುಕೂಲ]]ದ ಕಡೆಗೆ ಒಮ್ಮುಖ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಇದರ ಅರ್ಥ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌‍ ಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ಅನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದು "ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಅರಿವು" ಇದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ [[ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ಭೂದೃಶ್ಯ]]ದ ಆಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ: ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಅನುಕೂಲತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸುಲಭ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಉಳಿದವುಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡಬಹುದು. [[ನೋ ಫ್ರೀ ಲಂಚ್ ಸೂತ್ರ]]ವು{{Citation needed|reason=probably true, but such a bold claim needs a more specific citation|date=November 2009}} ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಹೊಂದಿಕೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಹಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ. ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ "ಸ್ಥಳ ದಂಡ" ವನ್ನು ಹೇರುವುದು, ಇದರಲ್ಲಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಯಾವುದೇ ಗುಂಪಿಗೆ ದಂಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ (ಕಡಿಮೆ ಸಾಮ್ಯತೆ) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಈ ಯುಕ್ತಿ, ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಿಸ್ತಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗದೆ ಹೋಗಬಹುದು. ವಿವಿಧತೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, (ಮತ್ತು [[ಅನುವಂಶಿಕ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್]]) ಏಕೆಂದರೆ ಏಕರೂಪದ ಪಟ್ಟಿಯು ಹೊಸ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ [[ವಿಕಸನದ ರೀತಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ]] ವಿವಿಧತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. * ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಡೇಟಾ(ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ) ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ, ಜಿನೋಮ್‌ಗಳು ಪರಿಹಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬಹುಬೇಗ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಲು(ಸೇರಲು) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ಡೇಟಾಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಅನುವಂಶಿಕ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬೇಗ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ ಸೂಚಿಸಲು ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿದಾಗ (''ಟ್ರಿಗರ್ಡ್ ಹೈಪರ್‌ಮ್ಯುಟೆಶನ್'' ಎನ್ನುವರು) ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಜೀನ್ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ (''ರ್ಯಾಂಡಮ್‌ ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್‌'' ಎನ್ನುವರು) ಪೂರ್ತಿ ಹೊಸತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ. ಮತ್ತೆ, [[ವಿಕಸನದ ಯೋಜನೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ]]ನ್ನು "ಕಾಮಾ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟಜೀಸ್‌" ಎನ್ನುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಕಾಪಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೊಸಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂತತಿಯಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. * ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಅಳತೆಯು ಕೇವಲ ಸರಿ/ತಪ್ಪು ([[ನಿರ್ಧಾರದ ತೊಂದರೆ]]ಯಂತೆ) ಎಂಬ ಅಳತೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರದ ಮೇಲೆ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿರಲು ಯಾವುದೇ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ (ಹತ್ತಲು ಬೆಟ್ಟವಿಲ್ಲ) ಈ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಶೋಧನೆಯು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಷ್ಟೇ ಬೇಗ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ (ಸಂಭಾವ್ಯ) ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯಶಸ್ಸು/ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರೆ, ಆಗ ಯಶಸ್ಸು-ವೈಫಲ್ಯದ ಅನುಪಾತವು ಸರಿಯಾದ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಅಳತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. * ಆಯ್ಕೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ{{Weasel-inline|date=November 2009}} ಅನುವಂಶಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಆದರೆ ಕ್ರಾಸ್‌‍ಓವರ್ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ,{{Who|date=November 2009}} ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಪರಿಹಾರಗಳು ನಾಶವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಪರಿವರ್ತನೆ ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು. ಉಳಿದವರು ವಾದಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ{{Who|date=November 2009}} ಮೂಲತಃ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಹೊಸಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಇದು ವಿಪ್ಲವವಾಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ). [[ಫೊಗೆಲ್]](2006)ನಲ್ಲಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಧಾರಿತ ಶೋಧನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ [[ನೋ ಫ್ರೀ ಲಂಚ್]] ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ, ಚರ್ಚೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯತೆ{{Citation needed|reason=sounds like an opinion|date=November 2009}} ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಕಠಿಣ ಶೋಧನಾ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ''ಒಳ್ಳೆಯ'' ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತವೆ. [[ವಿಕಸನದ ಯೋಜನೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ]] ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಇದು ಸತ್ಯ. * ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕೂಲತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಅನುಕೂಲತೆಯ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು (ಗಣನೆಯ ಸಮಯ ಒಂದೇ ಕೊಟ್ಟಾಗ). ಪರ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳೆಂದರೆ, [[ವಿಕಸನದ ಯೋಜನೆಗಳು]], [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು]],[[ಸಿಮ್ಯುಲೆಟೆಡ್ ಅನೀಲಿಂಗ್]], [[ಗೌಸಿಯನ್ ಅಡಾಪ್‌ಟೇಷನ್]], [[ಹಿಲ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್]], ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾರ್ಮ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ]](ಉದಾಹರಣೆಗಳು: [[ಇರುವೆ ವಸಾಹತು ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್‌]], [[ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ ಸ್ವಾರ್ಮ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್‌]]) ಮತ್ತು [[ಇಂಟಿಜರ್ ಲೀನಿಯರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌‍]] ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನಗಳು. ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೂಕ್ತ (ಇಂತಹ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಉಳಿದವುಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. * ಈಗಿನ ಎಲ್ಲ ಯಂತ್ರ ಕಲಿಯುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಂತೆ [[ಪರಿವರ್ತನೆ]] ಸಂಭವನೀಯತೆ, [[ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್]] ಸಂಭವನೀಯತೆ, ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಈ ಸ್ಥಿರಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಪರಿವರ್ತನೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಡ್ರಿಫ್ಟ್ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ (ಇದು ನಾನ್‌-ಎರ್ಗೊಡಿಕ್‌ ರೀತಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಮರುಜೋಡಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಅಕಾಲಿಕ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡಬಹುದು. ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಸಂಭಾವಿತ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಹಾರಗಳು ನಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ ’ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಮಿತಿ’ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ{{Citation needed|date=November 2009}} ಇದೆ ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲ. == ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಕ್ರೊಮೊಸೋಮ್‌ಗಳು ಬಿಟ್ ಸರಣಿಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ನ್ಯುಮರಿಕ್ ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್‌ಗಳು[[ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗಿದ್ದಾಗ‍ [[ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] ರಿಪ್ರೆಸೆಂಟೆಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ [[ವಿಕಸನದ ಯೋಜನೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಬಳಕೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಥಿಯರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಥಿಯರಿ ಬೆಂಬಲ ರಹಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಮೂಲ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಬಿಟ್ ಲೆವೆಲ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ವರ್ಣತಂತುವನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಇವು ಆದೇಶ ನೀಡುವ ಟೇಬಲ್ಲಿಗೆ ಸೂಚಕಗಳು, [[ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯ]] ಮೂಲ, [[ಸಣ್ಣ ಚೂರುಗಳು]], [[ವಸ್ತುಗಳು]], ಅಥವಾ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹದ ವಿನ್ಯಾಸ]]. ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯುಟೆಶನ್‌ಗಳು ಡೇಟಾ ಭಾಗದ ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಡೇಟಾ ನಮೂನೆಗಳಿಗೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯಾ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು. ವಿವಿಧ ವರ್ಣತಂತು ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು ವಿವಿಧ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಾಂಕಗಳ ಬಿಟ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಗ್ರೇ ಕೋಡಿಂಗ್]] ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ''ಹ್ಯಾಮಿಂಗ್ ವಾಲ್ಸ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಸಮಯದ ಮೊದಲೇ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಇದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಏಕಕಾಲಿಕ ಮ್ಯುಟೆಶನ್‌‌‌ಗಳು (ಅಥವಾ ಕ್ರಾಸ್‌‍ಒವರ್ ಘಟನೆಗಳು) ವರ್ಣತಂತುವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಇರಲೇ ಬೇಕು. ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳು ಬಿಟ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌ನ ಬದಲಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ವರ್ಣ ತಂತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಚಿಕ್ಕ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ, ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ನಿಜ ಬೆಲೆಯ ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವೀ (ಸ್ವಲ್ಪ) ಭಿನ್ನತೆ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ (ಬದಲಾಯಿಸದೆ) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ''ಎಲಿಟಿಸ್ಟರ ಆಯ್ಕೆ'' ಎನ್ನುವರು. ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಎರಡು ಸ್ವಾದಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಭಾಗಗಳು) ಬಂದಿವೆ. ಕೋರ್ಸ್ ಗ್ರೇನ್ಡ್ ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೋಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೋಡ್ಸ್‌‍ಗಳ ಒಳಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರಗಳ ಮೇಲೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತವೆ. ಫೈನ್ ಗ್ರೇನ್ಡ್ ಪೆರಲಲ್ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌‍ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ನೋಡ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತವೆ ಇದು ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಪಕ್ಕದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ನೇರ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೆಶನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಂತೆ, ಸಮಯ-ಅವಲಂಬನೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸದೃಢತೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಮುಂತಾದ ಬೇರೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೆಶನ್ ವಿಧಾನಗಳ ಜೊತೆ GAಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ GAಗಳು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ಮ್ಯುಟೆಶನ್‌‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು (ಸಿಂಪಲ್ ಹಿಲ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ನಂತಹ) ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಹಿಲ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಾಗ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ GA ಮತ್ತು ಹಿಲ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್‌‌‍ಗಳು GAsಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ಅನುವಂಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಸಹಜ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ-ಲಭ್ಯವಾದ ಹಂತಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಖ್ಯ ಡಿಎನ್‌ಎಗೆ ಕೆಲವು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪೋಷಕ ಡಿಎನ್‌ಎಯಿಂದ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಇತರೇ ಕೆಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಕ್ಟರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಅದು ಫೆನೋಟಿಪಿಕ್ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತುದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವವಿರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ, ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬೃಹತ್ ಪರಿಮಾಣದ ಆದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, [[ಇನ್ ವರ್ಶನ್ ಆಪರೇಟರ್]] ನಿರಂತರ ಆರ್ಡರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ<ref>[https://web.archive.org/web/20070622232751/http://web.telia.com/~u91131915/traveller.htm ಇವೊಲ್ಯುಷನ್ -ಇನ್-ಎ-ನಟ್‌ಶೆಲ್]</ref> ಅಥವಾ [[ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೇಲ್ಸ್ ಮೆನ್‌‌ನ ತೊಂದರೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ-ಆಧಾರಿತ ವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಕಲಿಕೆ]] ಇದು ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸದಸ್ಯರ ಬದಲಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಕಸಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಭಾವಗಳು == ಆನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ,ಇದರಲ್ಲಿ [[ಟೈಮ್‌ಟೇಬಲಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಷೆಡ್ಯೂಲಿಂಗ್]] ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಷೆಡ್ಯೂಲಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳು ಕೂಡ GAsನಿಂದ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. [[ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಕೂಡ GA ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು [[ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಆಗಾಗ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ]]ಪರಿಹಾರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಡೊಮೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಸ್‌ಒವರ್ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಪ್ಟಿಮದಿಂದ ದೂರ ಇರಿಸುವುವ್ದಕ್ಕೆ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಲ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಗ್‌ಗೆ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ == ಇತಿಹಾಸ == [[ನಿಲ್ಸ್‌ ಆಲ್ಲ್‌ ಬ್ಯಾರಿಸೆಲ್ಲಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ 1954ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ವಿಕಾಸದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈತನು [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌‌ಡ್‌‍ಸ್ಟಡಿ]], [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌,ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|last=Barricelli|first=Nils Aall|year=1954|authorlink=Nils Aall Barricelli|title=Esempi numerici di processi di evoluzione|journal=Methodos|pages=45–68}}</ref><ref>{{cite journal|last=Barricelli|first=Nils Aall|year=1957|authorlink=Nils Aall Barricelli|title=Symbiogenetic evolution processes realized by artificial methods|journal=Methodos|pages=143–182}}</ref> 1954ರ ಇವರ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಮನಸಿಲಿಲ್ಲ. 1957ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು,<ref>{{cite journal|last=Fraser|first=Alex|authorlink=Alex Fraser (scientist)|year=1957|title=Simulation of genetic systems by automatic digital computers. I. Introduction|journal=Aust. J. Biol. Sci.|volume=10|pages=484–491}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಆನುವಂಶಕಾರ/ಜೆನೆಟಿಸಿಸ್ಟ್‌ [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಫ್ರೇಸರ್‌,]] ಒಂದು ಅಳತೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬಹುಲೋಕಸ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜೀವಿಗಳ [[ಕೃತಕ ಆಯ್ಕೆಯ (ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್‌ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‌)]] ಬಗೆಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಾರಂಭಗಳಿಂದ ಜೈವಿಕ ತಜ್ಞರು ವಿಕಾಸದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಮಾಡುವುದು 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಫ್ರೇಸರ್‌ ಮತ್ತು ಬರ್ನೆಲ್‌ (1970)<ref>{{cite book|last=Fraser|first=Alex|authorlink=Alex Fraser (scientist)|coauthors=Donald Burnell|year=1970|title=Computer Models in Genetics|publisher=McGraw-Hill|location=New York}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರೊಸ್ಬಿ (1973)<ref>{{cite book|last=Crosby|first=Jack L.|year=1973|title=Computer Simulation in Genetics|publisher=John Wiley & Sons|location=London}}</ref> ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಫ್ರೇಸರ್‌ನ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಗತ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, 1960ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಬ್ರೆಮೆರ್‌ಮನ್ನ್‌ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್‌ ತೊಂದರೆಗಳು, ಮರುಜೋಡಣೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದು, ಪರಿವರ್ತನೆ, ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಬ್ರೆಮೆರ್‌ಮನ್ನ್‌ನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಆಧುನಿಕ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವರ್ತಕರೆಂದರೆ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫ್ರೈಡ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಜ್ಯಾರ್ಜ್‌ ಫ್ರೈಡ್‌ಮನ್‌, ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್‌ ಕೊನ್‌ರ್ಯಾಡ್‌. ಹಲವು ಮೊದಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಫೋಗೆಲ್‌]] (1998) ಮರುಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|last=Fogel|first=David B. (editor)|year=1998|title=Evolutionary Computation: The Fossil Record|publisher=IEEE Press|location=New York}}</ref> ಬ್ಯಾರಿಸೆಲ್ಲಿ 1963ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಟವಾಡಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿಕಸನವನ್ನು ಸಿಮ್ಯುಲೇಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ,<ref>{{cite journal|last=Barricelli|first=Nils Aall|year=1963|title=Numerical testing of evolution theories. Part II. Preliminary tests of performance, symbiogenesis and terrestrial life|journal=Acta Biotheoretica|issue=16|pages=99–126}}</ref> 1960 ಮತ್ತು 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕೃತಕ ವಿಕಾಸ]] ಎನ್ನುವುದು [[ಇಂಗೋ ರೆಚೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹನ್ಸ್‌-ಪಾಲ್‌ ಶ್ವೆಫೆಲ್‌]]ರವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್‌ ವಿಧಾನವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು - ರೆಚೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ತಂಡವು [[ವಿಕಸನದ ರೀತಿಗಳ]] ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಲವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book|last=Rechenberg|first=Ingo|year=1973|title=Evolutionsstrategie|place=Stuttgart|publisher=Holzmann-Froboog}}</ref><ref>{{cite book|last=Schwefel|first=Hans-Paul|year=1974|title=Numerische Optimierung von Computer-Modellen (PhD thesis)}}</ref><ref>{{cite book|last=Schwefel|first=Hans-Paul|year=1977|title=Numerische Optimierung von Computor-Modellen mittels der Evolutionsstrategie : mit einer vergleichenden Einführung in die Hill-Climbing- und Zufallsstrategie|place=Basel; Stuttgart | publisher=Birkhäuser| isbn=3764308761}}</ref><ref>{{cite book|last=Schwefel|first=Hans-Paul|year=1981|title=Numerical optimization of computer models (Translation of 1977 Numerische Optimierung von Computor-Modellen mittels der Evolutionsstrategie|place=Chichester ; New York|publisher=Wiley|isbn=0471099880}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಜೆ. ಫೋಗೆಲ್‌ರವರ]] ವಿಕಸನದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ತಂತ್ರ, ಇದನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ವಿಕಸನದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]] ಮೂಲತಃ ಪರಿಸರಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಪರಿಮಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಊಹೆಯ ಹಿಂದಿನ ತರ್ಕಗಳನ್ನು ಆಪ್ಟಿಮೈಜ್‌ ಮಾಡಲು ವ್ಯತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು. ’ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ’ ಎಂಬುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್‌ ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ರವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆತನ ಪುಸ್ತಕ ''ಅಡಾಪ್ಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌'' (1975). [[ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು [[ಮಿಚಿಗನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ [[ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌ ಆಟೋಮೇಟಾದ]] ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಆತನ ಕೆಲಸವು ಪಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. [[ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅವರು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ಕೀಮ ಸೂತ್ರ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ವಿದ್ಯುಕ್ತವಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು]]. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಪೆನ್ನಿಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾಗ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ತತ್ವಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಾದ ನಾಟಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಸ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜೆನೆರಲ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದೊಂದು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಮೇನ್‌-ಫ್ರೇಮ್‌ ಆಧಾರಿತ ಉಪಕರಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ. 1989ರಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸ್‌‌‌ಸೈಲ್ಸ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪತ್ತಿ [[ಎವಾಲ್ವರ್‌]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. [[ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬರಹಗಾರ [[ಜಾನ್‌ ಮಾರ್ಕ್‌ಆಫ್‌]] 1990ರಲ್ಲಿ ಎವಾಲ್ವರ್‌ ಬಗೆಗೆ ಬರೆದ<ref>{{cite web|last=Markoff|first=John|year=1989|title=What's the Best Answer? It's Survival of the Fittest|publisher=New York Times|url=https://www.nytimes.com/1990/08/29/business/business-technology-what-s-the-best-answer-it-s-survival-of-the-fittest.html|accessdate=2009-08-09}}</ref>. == ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಗಳು == * [[ಇರುವೆ ವಸಾಹತು ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್‌]] ಹಲವು ಇರುವೆಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿಹಾರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಂಡಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹುಡುಕಾಟದ ಇತರೆ ರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದಾದರೂ, ಯಾವ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗಾಗಿ ಬೇರೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ಇವುಗಳು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=August 2007}} * [[ವಿಕಸನ ಪರಿಸರ]] ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತಗೊಂಡದ್ದು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]. ವಿಕಸನ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಅವುಗಳ ಪರಿಸರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ. ಇದರ ಮೂಲ ತತ್ವ ಏನೆಂದರೆ, ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಗಣತಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯ ತೊಂದರೆಗಳು (ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂಟೆನಾಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮುಂತಾದವು) ಅಥವಾ ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite journal|url=http://www.irisa.fr/triskell/publis/2005/Baudry05d.pdf|format=PDF|first=Benoit|last=Baudry|coauthors=Franck Fleurey, [[Jean-Marc Jézéquel]], and Yves Le Traon|title=Automatic Test Case Optimization: A Bacteriologic Algorithm|date=March/April 2005|pages=76–82|journal=IEEE Software|publisher=IEEE Computer Society|doi=10.1109/MS.2005.30|volume=22|accessdate=2009-08-09}}</ref> * [[ಕ್ರಾಸ್‌-ಎಂಟ್ರೊಪಿ ವಿಧಾನ]] ಕ್ರಾಸ್‌ ಎಂಟ್ರೊಪಿ ವಿಧಾನವು ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್ಸ್‌ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಿರರಾಶೀಕೃತ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಾಸ್‌ ಎಂಟ್ರೊಪಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿರರಾಶಿಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. * [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಯು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯಂಥದ್ದೇ ಗಣತಿ ಅವಯವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರದೇಶ (ಬಿಲೀಫ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌) ಎನ್ನುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅವಯವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. * [[ವಿಕಸನದ ರೀತಿಗಳು]] (ನೋಡಿ - ರೆಚೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌, 1994) ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮರುಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಕಸನದ ರೀತಿಗಳ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ನಿಜಮೌಲ್ಯದ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೇ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು ಹುಡುಕಾಟದ ಸ್ಥಿರರಾಶಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ, ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸ್ವಯಂ‌-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. * [[ವಿಕಸನದ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌‍]] ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹಾರಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಸ್ಥಿರರಾಶಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಯಂ‌-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹುಮೂಲದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. * [[ಹೊರಗಿನ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೆಷನ್]] (EO)ವಿಭಿನ್ನವಾದ GAs, ಈ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪರಿಹಾರ ಸಮೂಹದ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, EO ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಳೀಯ]] ಕೆಟ್ಟ ಅಂಶವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರೆ ಈ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಳತೆ ಕೊಡಲು ("ಫಿಟ್‌ನೆಸ್") ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಯವಗಳ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಈ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅವಯವಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ''ತತ್‍ಕ್ಷಣದ'' ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಅವಯವಗಳನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ’ಜಿಎ’ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲವು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. * [[ಗಾಸಿಯನ್ ಅಳವಡಿಕೆ]] (ಸಹಜ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಳವಡಿಕೆ, GAಗಳ ಜೊತೆ ಆಗುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು NAಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ) ಇದು ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೆರಾಮೆಟ್ರಿಕ್ ಆಪ್ತಿಮೈಸೆಶನ್ ಗೆ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಗಾಸಿಯನ್ ವಿತರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೇಲಿದೆ. NAಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು, ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ಕೆಲಸದಿಂದ ಭಾಗಿಸಿ ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last=Kjellström|first=G.|title= On the Efficiency of Gaussian Adaptation|journal=Journal of Optimization Theory and Applications|volume=71|issue=3|pages=589–597|month=December|year=1991|doi= 10.1007/BF00941405}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ NA ವೈಯಕ್ತಿಕ ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಕಣಿವೆಗಳ ಮಧ್ಯ ಶಿಖರಗಳು ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಸಮತಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಇದು ಕೆಲವು "ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ" ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. NA ಕೂಡ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಖಚಿತವಾದ ದಶಮಾನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಕುರಿತಾದ [[ಒಂದು ಹಂತದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ಗೌಸಿಯನ್‌ ಪ್ರಕಾರ [[ಕಡಿಮೆ ಸದೃಡತೆ]]ಯನ್ನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * [[ಅನುವಂಶಿಕ ಪ್ರೊಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್‌]] ಎನ್ನುವುದು[[ಜಾನ್‌ ಕೋಜ]]ರವರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟುದಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಿರರಾಶಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಪ್ಟಿಮೈಜ್‌ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಾಪ್ಟೇಷನ್‌ಗಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರೋಗ್ಯಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಾಗ, ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ [[ಪಟ್ಟಿ]] ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, [[ವೃಕ್ಷ-ಆಧಾರಿತ]] ಆಂತರಿಕ [[ದತ್ತಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು]] ಅನುವಂಶಿಕ ಪ್ರೊಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್‌ ಬಳಸುತ್ತದೆ. * ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ವಿಷಯದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ [[ಗುಂಪು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಗಳು (GGA) GA ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ GA ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಉಪ-ವರ್ಗದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Falkenauer">{{cite book|last=Falkenauer|first=Emanuel|authorlink=Emanuel Falkenauer|year=1997|title=Genetic Algorithms and Grouping Problems|publisher=John Wiley & Sons Ltd|location=Chichester, England|isbn=978-0-471-97150-4}}</ref> ಈ ಹಿಂದೆ GA ವಿಕಸನದ ಯೋಜನೆಯು [[ಇಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಫಲ್ಕೆನರರ್‌]]ರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವುದು. a.k.a ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ''ಸಮೂಹಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (clustering) '' ಅಥವಾ ''ವಿಭಜನೆ (partitioning)'' ಸಮಸ್ಯೆಯು ಒಂದು ಗುಂಪು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗಿನ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಒಡೆಯಲಾಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಜೀನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಈ ತರಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಿನ್ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ]],ರೇಖೆಯ ಸಮತೋಲನ,ಸಮೂಹ w.r.t.ಅಂತರ ಅಂದಾಜು, ಸಮಾನ ಫೈಲ್ಸ್,ಇತ್ಯಾದಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ GAs ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋರಿವೆ. ಜೀನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವ ಗುಂಪುಗಳ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಚಾಲಕಗಳು ಇಡೀ ಗುಂಪು ಐಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಬಿನ್‌ ಪ್ಯಾಕೆಜಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ GGAಯನ್ನು ಹೈಬ್ರಿಡೈಸ್‌ ಮಾಡಲು ’ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್‌ ಕ್ರೈಟೀರಿಯನ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾರ್ಟೆಲ್ಲೊ ಅಂಡ್‌ ಟೋತ್‌ ಈವರೆಗಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. * [[ಹಾರ್ಮೊನಿ ಹುಡುಕಾಟ]] ಎನ್ನುವುದು ಉತ್ತಮೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಗೀತಗಾರರ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮಾವಳಿ. * [[ಸಂವಹನಾತ್ಮಕ ವಿಕಸನದ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಗಳೆಂದರೆ ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಕಸನ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು. ಕಂಪ್ಯೂಟೇಷನಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಸಂಗೀತ, ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಹೊಂದುವ ರೂಪಗಳು. * [[ಮೆಮೆಟಿಕ್‌‍ ಕ್ರಮಾವಳಿ]], ಇದನ್ನು ''ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಕಸನ ವಿಧಾನ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ವಿಕಸನದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಮೆಟಿಕ್‌ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು [[ಮೆಮೆ]]ಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ವಂಶಾವಳಿಗಳಂತಲ್ಲದೇ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಕಸನ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. * [[ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಸರ್ಚ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೆಶನ್]] (RSO) ಸಬ್ ಸಿಂಬಾಲಿಕ್ ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಜಟಿಲ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೆಶನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವಂತೆ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಪದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪೆರಾಮೀಟರ್ ನ್ನು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುನ ಸಲುವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ನೇರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಸರ್ಚ್ ಗೆ ಸೇರಿದ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಿಇನ್ ಫೋರ್ಸ್ ಮೆಂಟ್ ಲರ್ನಿಂಗ್, ಎಕ್ಟಿವ್ ಅಥವಾ ಕ್ವೆರಿ ಲರ್ನಿಂಗ್, ನ್ಯುರಲ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ಮೆಟಾ-ಹೆರಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್. * [[ಸಿಮ್ಯುಲೆಟೆಡ್ ಅನೀಲಿಂಗ್]] ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೆಶನ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಫಿಟ್ ನೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. SA ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ,ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‍ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಪರಸ್ಪರ ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ GA ಕ್ರಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ SAನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. * [[ಸ್ಟೊಕ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್‌]] ಎನ್ನುವುದು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಲವು ರೀತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಧಾನಗಳ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಸೆಟ್‌. *[[ತಬು ಸರ್ಚ್]](TS) ಮತ್ತು ಸಿಮ್ಯುಲೆಟೆಡ್ ಅನೀಲಿಂಗ್ ಒಂದೇ ರೀತಿಯದಾಗಿವೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಪರಿಹಾರದ ಮ್ಯುಟೆಶನ್ ನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಸಿಮ್ಯುಲೆಟೆಡ್ ಅನೀಲಿಂಗ್ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ತಬು ಸರ್ಚ್ ಬಹಳ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯ ಜೊತೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು, ತಬು ಸರ್ಚ್ ಭಾಗಶಃ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತಬು ಪಟ್ಟಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಹಾರಗಳ ಕಡೆ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ, ಇದು ಪರಿಹಾರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಿಸುವ ಪರಿಹಾರದಂತೆ ಆಧುನೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಅಳವಡಿಕೆಗಳು== * [[ಕೃತಕ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆ]] * [[ಆಡಿಯೊ ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಪತ್ತೇದಾರಿ]] * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿನ್ಯಾಸ = [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿನ್ಯಾಸ]] * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿನ್ಯಾಸದ [[ಮೆಕಾಟ್ರೊನಿಕ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಬಾಂಡ್ ಗ್ರಾಪ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]] (NSF) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೈಗಾರಿಕ ಸಾಧನವು ಮಾದರಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಹಿಡಿಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಹಣಕಾಸು ಆಡಳಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೃತಕಗೊಂಡ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು * [[ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ]] ವಿನ್ಯಾಸ, [[ಸಂಘಟಿತ ಮೂಲವಸ್ತು]] ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಶ್‌ವರ್ಥಿನೆಸ್]], ಭಾರದ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಆಟೊಮ್ಯಾಟಿವ್ ಘಟಕಗಳ [[ಬಹು-ವಿಷಯಾತ್ಮಕ]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [[ಬಯೊಇನ್‌ಫಾರ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್]] [[ಬಹುವಿಧ ಕ್ರಮಾಗತಿಯ ಸಾಲು ಹೊಂದಿಕೆ]].<ref name="Gondro">{{cite journal|author= Gondro C, Kinghorn BP | title = A simple genetic algorithm for multiple sequence alignment | journal = Genetics and Molecular Research | year = 2007 | volume = 6 | pages = 964–982 | pmid = 18058716 }}</ref> * [[ಬಯೊಇನ್‌ಫಾರ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್]]: [[ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ]] ರಚನಾ ಭವಿಷ್ಯ.<ref name="Batenburg">{{cite journal|author= van Batenburg FH, Gultyaev AP, Pleij CW | title = An APL-programmed genetic algorithm for the prediction of RNA secondary structure | journal = Journal of Theoretical Biology | year = 1995 | volume = 174 | pages = 269–280 | pmid = 7545258 | doi = 10.1006/jtbi.1995.0098 }}</ref> * [[ಬಯೊಇನ್‌ಫಾರ್‌ಮೆಟಿಕ್ಸ್]]: [ಬಹುವಿಧ ಕ್ರಮಾಗತಿಯ ಸಾಲು ಹೊಂದಿಕೆ].<ref name="Notredame">{{cite journal|author= Notredame C, Higgins DG| title = SAGA a Genetic Algorithm for Multiple Sequence Alignment | journal = Nulceic Acids Research | year = 1995 | volume = 174 | pages = 1515 | pmid = 8628686 }}</ref> ಸಾಗ ಲಭ್ಯವಿದೆ:<ref>[http://www.tcoffee.org/homepage.html ಸೆಡ್ರಿಕ್ ನೊಟ್ರೆಡೇಮ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್]</ref>. * [[ಫಿಲಾಂಗೆನೆಟಿಕ್ ಟ್ರೀಸ್]] ನಿರ್ಮಾಣ.<ref name="Hill">{{cite journal|author= Hill T, Lundgren A, Fredriksson R, Schiöth HB | title = Genetic algorithm for large-scale maximum parsimony phylogenetic analysis of proteins | journal = Biochimica et Biophysica Acta | year = 2005 | volume = 1725 | pages = 19–29 | pmid = 15990235 }}</ref> * [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಸರಹದ್ದು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಳೀಯ-ಸಾಂದ್ರತೆ ಅಂದಾಜುಗಳ]]ಗಣನೆ. * ರಸಾಯನಿಕ ಕೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ([http://www.personal.leeds.ac.uk/~fuensm/project.html ಅನಿಲ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407160353/http://www.personal.leeds.ac.uk/~fuensm/project.html |date=2008-04-07 }} ಮತ್ತು [http://repositories.cdlib.org/postprints/1154 ಘನ] ಹಂತಗಳು) * [[ಕೋಡ್-ಬ್ರೇಕಿಂಗ್]], ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಅಸಂಕೇತೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಸೊನ್ನೆಗಳ]] ದೊಡ್ಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂತರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು GAಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಜೊಚಿಮ್ ಡೆ ಜುಟರ್</ref> * [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಿನ್ಯಾಸ]] <ref>ಎಲ್, ವೈ., ಯೆಟ್ ಆಲ್. (2004). CಆಟೊCSD ಏವ್ಯಾಲುಯೇಷನರಿ ಸರ್ಚ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್ ಏನೇಬಲ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಟೊಮೇಟೆಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಡಿಸೈನ್. ಇಂಟರ‍್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆಟೊಮೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, 1(1). pp.76-88. ISSN 1751-8520, http://eprints.gla.ac.uk/3818/</ref> * ಕನ್ಫಿಗರೇಷನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ C60 ([[ಬಕಿಬಾಲ್ಸ್]]) ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಿಸ್ಟಂಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಅಣು ಕನ್‌ಫಿಗರೇಷನ್ಸ್‌ನ ಭೌತಿಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್. * ಕಂಟೈನರ್ ಲೋಡಿಂಗ್ ಅಪ್ಟಿಮೇಷನ್. * [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] <ref>[http://citeseerx.ist.psu.edu/showciting;jsessionid=B4A9784CCCB282ECE0FD1622F12FB9FD?cid=2669976 ಎನ್‌ಜಿ, ಕೆ.ಸಿ., ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ದೇರ್ ಡಿಸೈನ್ ಆಟೊಮೇಷನ್ ವಿಯಾ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್, ಪಿಹೆಚ್‌ಡಿ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ, ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 1995.]</ref>,<ref>[http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.43.1654&amp;rep=rep1&amp;type=pdf ಎಲ್, ವೈ., ಯೆಟ್ ಆಲ್. ][http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.43.1654&amp;rep=rep1&amp;type=pdf (1996). ][http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.43.1654&amp;rep=rep1&amp;type=pdf ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ ಆಟೊಮೇಟೆಡ್ ಅಪ್ರೊಚ್ ಟು ಡಿಸೈನ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಮೋಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಇಂಟ್ ಜೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್, 63(4), 721-739.]</ref>. * ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್/ಸರ್ವರ್ ಫಾರ್ಮ್.<ref>{{Cite web |url=http://dssg.cs.umb.edu/wiki/index.php/SymbioticSphere |title=ಸಿಂಬಾಯೊಟಿಕ್‍ಸ್ಪೇರ್ - ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗ್ರೂಫ್, ಬೊಸ್ಟನ್‌ನ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2009-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329225051/http://dssg.cs.umb.edu/wiki/index.php/SymbioticSphere |url-status=dead }}</ref> * [[ವಾಟರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ]] ವಿನ್ಯಾಸ. * [[ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] [[ಟೊಪೊಲಾಜಿಸ್]]. * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ, [[ಇವಾಲ್ಯುಯೇಬಲ್ ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್]]‌ ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತ. * [[ಜೀನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಷನ್ ವಿವರಗಳ]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref name="To">{{cite journal|author= To CC, Vohradsky J | title = A parallel genetic algorithm for single class pattern classification and its application for gene expression profiling in Streptomyces coelicolor | journal = BMC Genomics | year = 2007 | volume = 8 | pages = 49 | pmid = 17298664 | doi = 10.1186/1471-2164-8-49}}</ref> * [[ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಾಗಿ ಕಡತ ನಿಗದಿ. * ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಬಗ್ಸ್ ಹುಡುಕುವುದು.<ref>ಹಿಟೊಶಿ ಇಬಾ, ಸುಮಿಟಕ ಅಕಿಬ, ಟೆಟ್‌ಸುಯಾ ಹಿಗುಚಿ, ಟೈಸುಕೆ ಸಾಟೊ : BUGS: ಎ ಬಗ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಸರ್ಚ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಯೂಸಿಂಗ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ PPSN 1992:</ref><ref>ಇಬ್ರಾಹಿಂ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಅಮೆರ್, ಹೆಚ್.:ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಡಾಪ್ಟೇಟಿವ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಅಲ್ಗರಿದಮ್ ಫಾರ್ ವಿಎಲ್‌ಸಿಐ ಟೆಸ್ಟ್ ವೆಕ್ಟರ್ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್</ref> * [[ಆಟದ ಸಿದ್ದಾಂತ]] ಸಂತುಲನ ವಿಶ್ಲೇಷಣ. * [[ನಿಯಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ]] * [[ಆರ್ಥಿಕತೆ]] * [[ಜಾಬ್-ಶಾಪ್ ನಿಗದಿ]]ಯು ಸೇರಿದಂತೆ [[ನಿಗದಿಗೊಳಿಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್]]. [[ಅನುಕ್ರಮದ ಆಧಾರ]]ಅಥವಾ ಅನುಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿಳಂಬವಾಗಿ ದಂಡಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಲು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಕಲಿಕೆಯ [[ರೊಬೊಟ್]] ವರ್ತನೆಯು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. * ಕಲಿಕೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಾಧಾರವು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. * ಭಾಷಾಧ್ಯಯನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, [[ವ್ಯಾಕರಣ ದಾಖಲಾತಿ]] ಮತ್ತು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]] (NLP)ಯ ಇತರೆ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಪದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿವೆ. * [[ಮಿಶ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು]] * ಮೊಬೈಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ [[ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್]]. * ಮೊಲೆಕ್ಯೂಲರ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್ (ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ). * ಬಹುವಿಧ ಮಾನದಂಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೆಡ್ಯೂಲಿಂಗ್.<ref name="Bagchi">{{cite journal|author= Bagchi Tapan P | title = Multiobjective Scheduling by Genetic Algorithms | book = Multiobjective Scheduling by Genetic Algorithms | year = 1999 | [[Kluwer Academic]]. ISBN 0-7923-8561-6}}</ref> * ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯಾ [[ಟೊಪೊಲಾಜಿಸ್]] ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯದ [[ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರಗಳು]]. * [[ಪರಿವರ್ತನಾ ಪ್ರಯೋಗ]] * [[ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್]]; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಪುನಾರ್ವರ್ತಿತವಾಗುವ ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್]]<ref>{{Cite web |url=http://arimaa.com/arimaa/about/Thesis/ |title=ಕಲಿಕಾ ಜಾಲದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ನರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತವೆ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206141930/http://arimaa.com/arimaa/about/Thesis/ |url-status=dead }}</ref> * [[ಒಪೆರಾನ್]] ಭವಿಷ್ಯ.<ref name="Wang">{{cite journal|author= Wang S, Wang Y, Du W, Sun F, Wang X, Zhou C, Liang Y | title = A multi-approaches-guided genetic algorithm with application to operon prediction | journal = Artificial Intelligence in Medicine | year = 2007 | volume = 41 | pages = 151–159 | pmid = 17869072 | doi = 10.1016/j.artmed.2007.07.010}}</ref> * ಡೇಟಾ ಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮೀಕರಣ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವೇವ್‌ಲೆಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. * [[ಪ್ಯಾರಲ್ಲೈಜೇಶನ್]] ಆಫ್ GAs/GPs ಇನ್‍ಕ್ಲೋಡಿಂಗ್ ಯುಸ್ ಆಫ್ [[ಹೈರಾರಿಕಿಕಲ್ ಡಿಕಾಪೋಜಿಶನ್]] ಆಫ್ [[ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್]] ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಸ್ಪೇಸ್ಸ್ [[ನೆಸ್ಟಿಂಗ್]] ಆಫ್ ಇರೆಗ್ಯುಲರ್ ಶೇಪ್ಸ್ ಯುಸಿಂಗ್ [[ಪೀಚರ್ ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್]] ಆ‍ಯ್೦ಡ್ GAs. * [[ಪ್ಲಾಂಟ್ ಫ್ಲೋರ್ ವಿನ್ಯಾಸ]]. * [[ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ]] ರೆಕಾರ್ಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/123983.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್| ಎಂಟರ‍್ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ | ಟು ದಿ ಬೀಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೈಟ್]</ref> * [[ವಿದ್ಯುತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ವಿನ್ಯಾಸ<ref>{{Cite web |url=http://www.cs.sysu.edu.cn/~jzhang/papers/SMCC.pdf |title=ಜಾಂಗ್, ಜೆ., ಲೊ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಲ್., ಮತ್ತು ಚಂಗ್, ಹೆಚ್., " ಸೆಡೊಕೊಏವಲ್ಯುಷನರಿ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪವರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸರ್ಕುಟ್ಸ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್", IEEE ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಮ್ಯಾನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ್ಸ್, ಭಾಗ ಸಿ., ಸಂಪುಟ.36,ಸಂಖ್ಯೆ.4, ಜುಲೈ 2006, pp.590-598. |access-date=2010-03-03 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707025618/http://www.cs.sysu.edu.cn/~jzhang/papers/SMCC.pdf |url-status=dead }}</ref>. * [[ಪ್ರೊಟೈನ್ ಫೊಲ್ಡಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೈನ್/[[ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್ ಡಕಿಂಗ್]].<ref name="Willet">{{cite journal|author= Willett P | title = Genetic algorithms in molecular recognition and design | journal = Trends in Biotechnology | year = 1995 | volume = 13 | pages = 516–521 | pmid = 8595137 | doi = 10.1016/S0167-7799(00)89015-0}}</ref> * [[ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ]] * [[ಕೊಬ್‌ವೆಬ್ ಮಾದರಿ]]ಯಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯು ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಸಾಫ್ಟ್‌‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] {{Citation needed|date=November 2008}} * [[ಕೋಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಯಂತ್ರ-ಘಟಕ ಗುಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಯುದ್ಧತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವತ್ತು]] [[ನಿಗದಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾನತೆ]] ತಂತ್ರಗಳು. * ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಘರ್ಷಿತವಲ್ಲದ ತರಗತಿ ಸಮಯ ನಿಗದಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಸಮಯನಿಗದಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. * ಪೂರ್ವ-ವರ್ಗೀಕೃತ ತರಬೇತಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕೂಡಲೇ ಪಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದಾಗ, [[ಕೃತಕ ನರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುವುದು.([[ನರವಿಕಾಸ]]) * [[ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರಾಟಗಾರನ ಸಮಸ್ಯೆ]]. * ನಿಸ್ತಂತು ಸಂವೇದಕ/ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕ ಜಾಲ.<ref>{{Cite web |url=http://dssg.cs.umb.edu/wiki/index.php/BiSNET/e |title=ಬಿಸ್‌ನೆಟ್/ಇ - ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸಮೂಹ, ಬೊಸ್ಟನ್‌ನ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2009-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090622110049/http://dssg.cs.umb.edu/wiki/index.php/BiSNET/e |url-status=dead }}</ref> * ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೋಷ ಸೈರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂವೇದಕ ಆಯ್ಕೆ.<ref>[http://hdl.handle.net/2134/5806 ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೋಷ ಸೈರಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ರೂಪುರೇಖೆಯ ಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಘಟಕಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊ-ಮ್ಯಾನೆಟಿಕ್ ಸಸ್ಪೆನ್ಷನ್, ಪಿಹೆಚ್‌ಡಿ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ 2009ಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.]</ref> == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{refbegin}} * ಬಂಜಾಫ್, ವೂಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್; ನಾರ್ಡಿನ್, ಪೀಟರ್; ಕೆಲ್ಲರ್, ರಾಬರ್ಟ್; ಫ್ರಾಂಕೊನ್, ಫ್ರಾಂಕ್ (1998) ''ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ - ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟ್ರುಡಕ್ಷನ್'', ಮೊರ್ಗಾನ್ ಕೌಫ್‌ಮನ್, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ಸಿಎ. * {{cite journal|last=Bies|first=Robert R|coauthors=Muldoon, Matthew F; Pollock, Bruce G; Manuck, Steven; Smith, Gwenn and Sale, Mark E|year=2006|title=A Genetic Algorithm-Based, Hybrid Machine Learning Approach to Model Selection|journal=Journal of Pharmacokinetics and Pharmacodynamics|publisher=Springer|location=Netherlands|pages=196–221}} * {{cite journal|last=Cha|first=Sung-Hyuk|coauthors=Tappert, Charles C |year=2009|title=[http://www.jprr.org/index.php/jprr/article/view/44/25 A Genetic Algorithm for Constructing Compact Binary Decision Trees]|journal=[http://www.jprr.org/index.php/jprr Journal of Pattern Recognition Research]|volume=4|issue=1|pages=1–13}} * {{cite journal|last=Fraser|first=Alex S.|year=1957|title=Simulation of Genetic Systems by Automatic Digital Computers. I. Introduction|journal=Australian Journal of Biological Sciences|volume=10|pages=484–491}} * ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್, ಡೇವಿಡ್ ಇ (1989), ''ಜೆನೆಟಿಕ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಇನ್ ಸರ್ಚ್, ಆಪ್ಟಿಮಿಸೇಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಮೆಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್,'' ಕ್ಲುವರ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ಬೊಸ್ಟನ್, ಎಮ್‌ಎ * ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್, ಡೇವಿಡ್ ಇ (2002), ''ದಿ ಡಿಸೈನ್ ಆಫ್ ಇನ್ನೊವೇಷನ್: ಲೆಸನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಪಿಟೆಂಟ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್, '' ಆಡಿಸನ್-ವೆಸ್ಲಿ, ರೀಡಿಂಗ್,ಎಮ್‌ಎ * ಫೊಗೆಲ್, ಡೇವಿಡ್ ಬಿ (2006), ''ಇವೊಲ್ಯುಷನರಿ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಷನ್: ಟುವರ್ಡ್ ನ್ಯೂ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಮೆಷಿನ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್,'' IEEE ಪ್ರೆಸ್, ಪಿಸ್ಕಾಟವೇ, ಎನ್‌ಜೆ. ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ * ಹೊಲಂಡ್, ಜಾನ್ ಹೆಚ್ (1975), ''ಅಡಾಪ್ಟೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಚಿಗಾನ್ ಪ್ರೆಸ್, ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಆರ್ಬರ್ * ಕೊಜಾ, ಜಾನ್ (1992), ''ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್: ಆನ್ ದಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಬೈ ಮೀನ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್'', [[MIT ಪ್ರೆಸ್]]. ISBN 0-262-11170-5 * ಮೈಕಲ್‌ವಿಜ್, ಜೀಗ್ನೆಫ್ (1999), ''ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್+ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್= ಇವ್ಯಾಲುಯೇಷನ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಸ್'', ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್-ವರ್ಲ್ಯಾಗ್. * ಮಿಟ್ಚೆಲ್, ಮೆಲಾನಿ, (1996), ''ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟ್ರುಡಕ್ಷನ್ ಟು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್'', MIT ಪ್ರೆಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ. * {{cite book | author=Poli, R., Langdon, W. B., McPhee, N. F. |year=2008 |title=A Field Guide to Genetic Programming | publisher=Lulu.com, freely available from the internet | isbn = 978-1-4092-0073-4}} * ರಿಚೆಂನ್ಬರ್ಗ್, ಇಂಗೋ (1994): ಇವಾಲ್ಯುಷನ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಟೇಜಿ '94, ಸ್ಟಟ್‌ಗಾಟ್: ಫ್ರೊಮನ್-ಹೊಲ್ಜ್‌ಬೂಗ್. * ಶಿಮಿಟ್, ಲೊಥರ್ ಎಂ; ನೆಹ್ನವಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಎಲ್; ಫುಜಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಹೆಚ್(1998), ''ಲಿನಿಯರ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್'', ಥಿಯರಿಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ 208: 111-148 * ಶಿಮಿಟ್, ಲೊಥರ್ ಎಂ(2001), ''ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್'', ಥಿಯಾರೆಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ 259: 1-61 * ಶಿಮಿಟ್, ಲೊಥರ್ ಎಂ (2004), ''ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ II: ಮಾಡೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಫರೇಟರ್ಸ್ ಓವರ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್-ಟೆನ್ಸರ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಪಾಪುಲೇಷನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಕನ್ವರ್ಜೆನ್ಸ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಪ್ಟಿಮಾ ಫಾರ್ ಅರ್ಬಿಟರಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಅಂಡರ್ ಸ್ಕಾಲಿಂಗ್'', ಥಿಯರಿಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ 310: 181-231 * ಶ್ವಾಫೆಲ್,ಹ್ಯಾನ್ಸ್-ಪಾಲ್ (1974): ನ್ಯುಮರಿಸ್ಚೆ ಆಪ್ಟಿಮಿಯರಂಗ್ ವನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಮಾಡೆಲನ್ (ಪಿಹೆಚ್‌ಡಿ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ). ಬರ್ಕೌಸರ್‌ರಿಂದ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ (1977). * ವೋಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಡಿ (1999), ''ದಿ ಸಿಂಪಲ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್: ಫೌಂಡೇಷನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಥಿಯರಿ'', MIT ಪ್ರೆಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಎಂಎ. * ವೈಟ್ಲೀ, ಡಿ. (1994). ''ಎ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ ಟುಟೋರಿಯಲ್''. ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ 4, 65–85. * ಹಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್,ಫಿಲಿಪ್ ಎಫ್.; ಬ್ಯಾರೊನ್,ಲುಯಿಗಿ ಸಿ.; ಮೈಕೆಲ್‌ವಿಜ್, ಜೀಗ್ನ್ಯಾಫ್ (2008) ಡಿಸೈನ್ ಬೈ ಇವಾಲ್ಯುಷನ್: ಡ್ವಾನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಇವಾಲ್ಯುಷನರಿ ಡಿಸೈನ್:297 * ಐಬೆನ್,ಗೊಸ್ಟನ್ ಇ.; ಸ್ಮಿತ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಇ. (2003) ಇಂಟ್ರುಡಕ್ಷನ್ ಟು ಇವ್ಯಾಲ್ಯುಷನರಿ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{external links|date=January 2010}} === ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬದಲೀಕರಣ === * [http://cs.brandeis.edu/~kekib/dissertation.html ಅನುವಂಶಿಕ ಸ್ಥೀರಿಕರಣ] ಸರಳ ಮರುಸಂಯೋಜಕ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಅಳವಡಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಏಕೀಕೃತ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ === ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು === * [http://www.digitalbiology.net/ DigitalBiology.NET] ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ವರ್ಟಿಕಲ್ ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್ * [http://www.geneticprogramming.com/ga/index.htm ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303215222/http://www.geneticprogramming.com/ga/index.htm |date=2016-03-03 }} ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ತಾಣವು ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೆಬ್ ಪುಟಗಳಿಗೆ ರಚನೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಂಶಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ === ಬೋಧನೆಗಳು === * [http://userweb.elec.gla.ac.uk/y/yunli/ga_demo/ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಭಾವಕಾರಿ ಜಿಎ ಪ್ರದರ್ಶಕವು ಜಿಎ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹೇಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129183810/http://userweb.elec.gla.ac.uk/y/yunli/ga_demo/ |date=2010-11-29 }} ಗುಂಪು, ಬದಲಾವಣೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಾತ್ರ, ಮಿತಿಮೀರಿದ ದರ, ವ್ಯತ್ಯಯ ದರ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸೇರಿಕೆಯಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಅಥವಾ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯುವುದು * [http://dces.essex.ac.uk/staff/rpoli/gp-field-guide/ ಎ ಫೀಲ್ಡ್ ಗೈಡ್ ಟು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206040425/http://dces.essex.ac.uk/staff/rpoli/gp-field-guide/ |date=2010-02-06 }} ಪುಸ್ತಕದ HTML ಆವೃತ್ತಿ. ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * ಜಿಎ‌ಎಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ಯಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ [http://www.obitko.com/tutorials/genetic-algorithms/ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ ಪ್ರಭಾವತ್ಮಕ ಜಾವಾ ಅಪ್ಲೆಟ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅನುವಂಶಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗೆ ಪೀಠಿಕೆ] * [http://fog.neopages.org/helloworldgeneticalgorithms.php ಎ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಟುಟೋರಿಯಲ್ ಆನ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307033709/http://fog.neopages.org/helloworldgeneticalgorithms.php |date=2008-03-07 }} ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಎ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ ಸ್ಟೆಪ್ ಬೈ ಸ್ಟೆಪ್. * [http://samizdat.mines.edu/ga_tutorial/ga_tutorial.ps ಎ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ ಟುಟೋರಿಯಲ್ ಬೈ ಡಾರೆಲ್ ವೈಟ್ಲೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೊಲೊರಾಡೊ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615042000/http://samizdat.mines.edu/ga_tutorial/ga_tutorial.ps |date=2013-06-15 }} ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಕ್ಸೆಲೆಂಟ್ ಟುಟೋರಿಯಲ್ ವಿತ್ ಲಾಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಥಿಯರಿ * [http://www.talkorigins.org/faqs/genalg/genalg.html ಕ್ರಾಸ್ ಡಿಸಿಪ್ಲೈನ್ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಕರಗಳಿರುವ GAsಗಾಗಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್.] * [http://cs.gmu.edu/~sean/book/metaheuristics/ "ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಟಾಹೆಯುರಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103010328/http://cs.gmu.edu/~sean/book/metaheuristics/ |date=2011-11-03 }}, 2009 (225 p). ಪ್ರೀ ಓಪನ್ ಟೆಸ್ಟ್. * [http://www.it-weise.de/projects/book.pdf ಜಾಗತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮೀಕರಣ ಕ್ರಮಾವಳಿ - ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911075107/http://www.it-weise.de/projects/book.pdf |date=2008-09-11 }} {{DEFAULTSORT:Genetic Algorithm}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೈವಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮೀಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಅಪ್ಟಿಮೈಜೇಷನ್ ಕ್ರಮಾವಳಿ]] [[ವರ್ಗ:ಶೋಧ ಕ್ರಮಾವಳಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತ]] [[sv:Genetisk programmering#Genetisk algoritm]] legh3yryqoxk3soqjnis7ayej2a2sam 0 22797 1375737 1335950 2026-06-23T06:58:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375737 wikitext text/x-wiki [[File:ಒಗ್ಗರಣೆ ಅವಲಕ್ಕಿ.jpg|thumb|ಒಗ್ಗರಣೆ ಅವಲಕ್ಕಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Cooked Poha.jpg|right|thumb|200px|ಅವಲಕ್ಕಿ ಒಗ್ಗರಣೆ]] '''ಅವಲಕ್ಕಿ'''ಯು ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ಹಗುರ ಮತ್ತು ಒಣ ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಮಟ್ಟವಾಗಿಸಲಾದ ತಳಿಸಿದ [[ಅಕ್ಕಿ]]. ಅಕ್ಕಿಯ ಈ ಚೂರುಗಳು, ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ತಣ್ಣನೆಯ, ದ್ರವಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದೊಡನೆ, ನೀರು, [[ಹಾಲು]] ಅಥವಾ ಇತರ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ತೆಳು ಅವಲಕ್ಕಿಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಕ್ಕಿಕಾಳಿನ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ದಪ್ಪವಿರುವ ಅವಲಕ್ಕಿಯವರೆಗೆ ಈ ಚೂರುಗಳ ದಪ್ಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಡದಂತೆ ಇಡಬಹುದು. [[ಭಾರತ]]ದ ಹಲವು [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ತಿನಿಸುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತುಸುಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ (ಕುಸುಬಲಕ್ಕಿ)ಯಷ್ಟೇ ವಿಟಮಿನ್ ಅಂಶಗಳು ಇದರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಶ್ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಬಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ವಿಟಮಿನ್ ನಿಯಾಸಿನ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಲಘುತಿಂಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಲಕ್ಕಿಯು ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ತಿನಿಸಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಒಗ್ಗರಣೆ, ಮಸಾಲೆ, ಸಿಹಿ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಅವಲಕ್ಕಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ |url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/food/poha-is-good-for-breakfast/articleshow/59912851.cms |accessdate=5 January 2020 |work=Vijaya Karnataka |date=5 August 2017 |language=kn}}</ref> ಇದನ್ನು ಮೆದುವಾಗಿ, ಒಣದಾಗಿ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿದು ಬಳಸಬಹುದು. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ತೆಗೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಲು ಅಥವಾ ಮೊಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. ಒಣ ಅವಲಕ್ಕಿಯ ಜೊತೆ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತಿನ್ನಬಹುದು. ತಿನ್ನುವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅವಲಕ್ಕಿ ಬಾತ್, ಒಗ್ಗರಣೆ ಅವಲಕ್ಕಿ,<ref>{{cite news |title=ಅವಲಕ್ಕಿ ಸ್ಪೆಷಲ್ |url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/food/-/articleshow/43641739.cms |accessdate=5 January 2020 |work=Vijaya Karnataka |date=28 September 2014 |language=kn}}</ref> ಅವಲಕ್ಕಿ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು,<ref>{{cite news |title=ಅವಲಕ್ಕಿ ಪ್ರಿಯನಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಡುಗೆ |url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/food/cook-a-variety-of-poha-recipes/articleshow/53839423.cms |accessdate=5 January 2020 |work=Vijaya Karnataka |date=25 August 2016 |language=kn}}</ref><ref>{{cite news |title=ನೇಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿ |url=https://vijaykarnataka.com/news/bidar/-/articleshow/59275787.cms |accessdate=5 January 2020 |work=Vijaya Karnataka |date=23 June 2017 |language=kn}}</ref> ಅವಲಕ್ಕಿ ಶಿರಾ, ಅವಲಕ್ಕಿ ಪೊಂಗಲ್<ref>{{cite news |title=ಅವಲಕ್ಕಿ ಸಿಹಿ ಪೊಂಗಲ್‌ |url=https://www.udayavani.com/sudina/padartha-cintamani/sweet-pongal |accessdate=5 January 2020 |work=Udayavani - ಉದಯವಾಣಿ }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮುಂತಾದ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಅವಲಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರು ಮಾಡಬಹುದು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು== ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಲಕ್ಕಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಅಟುಕುಲು ([[ತೆಲುಗು]]), ಅವಲ್ ([[ತಮಿಳು]]) ಮತ್ತು ([[ಮಲಯಾಳಂ]]), ಚಿಂಡಿ (ಬೆಂಗಾಳಿ) ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ, ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಭಾಗಗಳು, ಚಿರಾ ([[ಅಸ್ಸಾಮಿ]]), ಚೂಡಾ ([[ಒಡಿಯಾ]]), ಚಿವುರಾ (चिउरा) (ನೇಪಾಳಿ, [[ಭೋಜಪುರಿ]], ಛತ್ತೀಸ್ ಘರಿ), ಪೋಹಾ ([[ಹಿಂದಿ]]), ಬಜಿ (ನೇವಾರಿ), ಪೋಹೆ ([[ಮರಾಠಿ]]), ಪೋವು ([[ಕೊಂಕಣಿ]]),ಬಜಿಲ್([[ತುಳು]]) ಮತ್ತು ಪವ್ವಾ (પૌંઆ) ([[ಗುಜರಾತಿ]]).<ref>{{cite web |title=Flattened rice in Hindi: WhatIsCalled.com |url=http://www.whatiscalled.com/cereal-names/flattened_rice_in_hindi/ |website=Whatiscalled |accessdate=5 January 2020 |language=en |archive-date=28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028222556/https://www.whatiscalled.com/cereal-names/flattened_rice_in_hindi/ |url-status=dead }}</ref> ==ಅವಲಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು== '''ಅವಿಲ್ ನಾನಚಾತು'''(ಕೇರಳ) : ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು [[ಹಾಲು]], [[ಸಕ್ಕರೆ]], ತೆಂಗಿನತುರಿ ಮತ್ತು ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಅಥವಾ [[ಗೋಡಂಬಿ]]ಯನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು ;<ref>{{cite web |title=Aval Puttu /Rice Flakes Puttu {{!}} Sweet Poha (in Tamil with English Subtitles) |url=https://www.youtube.com/watch?v=3pJwn4ehisQ |accessdate=5 January 2020 |language=en}}</ref> '''ಅವಿಲ್ ವಿಲೈಚಾತು''' (ಕೇರಳ) : ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹುರಿದು ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಲ]], ದಾಲ್, ಗೋಡಂಬಿ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನತುರಿ ಬಳಸಿ ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ; '''ದಾಹಿ ಚಿಯುರಾ''' (ನೇಪಾಳಿ): ಮಾಗಿದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, [[ಮೊಸರು]] ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ನಾಟಿ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ ; '''ಕಾಂದ ಪೋಹ''' : ಬೇಯಿಸಿದ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಈರುಳ್ಳಿ]], [[ಸಾಸಿವೆ]], ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಅವಲಕ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಬಿಸಿಬಿಸಿಯಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last1=Kapoor |first1=Sanjeev |title=How to make Kanda Poha, recipe by MasterChef Sanjeev Kapoor |url=https://www.sanjeevkapoor.com/recipe/Kanda-Poha-KhaanaKhazana.html |website=sanjeev kapoor |accessdate=5 January 2020}}</ref> ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ== ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಮೆದುಗೊಳಿಸಲು ಭತ್ತವನ್ನು ೨-೩ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಾದಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಬಸಿದು ಭತ್ತವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಿಪ್ಪೆ ಬಿರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮರದ ಒನಕೆಯಿಂದ ಬಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಭತ್ತವು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಿಪ್ಪೆಯೂ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಡಿಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿವಿಧ ಒತ್ತಡದ ಮೇಲೆ ಅವಲಕ್ಕಿಯ ದಪ್ಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತಯಾರಾಗುವ ಅವಲಕ್ಕಿಯು ತೆಳುವಾಗಿ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಿನಿಸು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] jjsx7pt4rs2wsurwfhxwdksw95jmp5d 0 23142 1375708 1368515 2026-06-22T18:07:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375708 wikitext text/x-wiki {{about|the fairy tale|other uses|Sleeping Beauty (disambiguation)}} [[File:Henry Meynell Rheam - Sleeping Beauty.jpg|thumb|right|350px|"Sleeping Beauty", by [[Henry Meynell Rheam]]]] [[Image:Dornröschen.jpg|thumb|right|Sleeping Beauty is shown a [[spindle (textiles)|spindle]] by the old woman. "Sleeping Beauty", by [[Alexander Zick]] (1845–1907)]] '''''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ''' ({{lang-fr|La Belle au Bois dormant}}, "ದ ಬ್ಯೂಟಿ ಅಸ್ಲೀಪ್‌ ಇನ್‌ ದ ವುಡ್‌ ") ಎಂಬುದು ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಹಾಗೂ ಸುಂದರಕಾಯ ರಾಜಕುಮಾರನನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಮ್ಯ [[ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯ ಕಥೆ]]. [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್]]‌ರು, ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ಕಂಟೆಸ್‌ ಡೆ ಮಾ ಮೇರೆ ಲೋಯೆ'' ("ಟೇಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮದರ್‌ ಗೂಸ್‌") ಸಂಪುಟದ ಮೊದಲ ಕಥೆ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>ಹೇಡಿ ಆನ್ನೆ ಹೇನರ್, [http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/index.html "ದ ಅನ್ನೊಟೇಟೆಡ್‌ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213094730/http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/index.html |date=2010-02-13 }}</ref> ==ಇತಿವೃತ್ತ== ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, 1634ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ [[ಗಿಯಾಂಬಟಿಸ್ಟಾ ಬೆಸಿಲ್]]‌‌'ರ ''[[ಪೆಂಟಾಮೆರೋನ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿನ ಕಥೆ "[[ಸನ್‌, ಮೂನ್‌, ಅಂಡ್‌ ಟಾಲಿಯಾ]]" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಳೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಇದೆ.<ref>ಗಿಯಾಂಬಟಿಸ್ಟಾ ಬೆಸಿಲ್‌‌, ''ಪೆಂಟಾಮೆರೋನ್‌‌'', [http://www.public.iastate.edu/~lhagge/sun,moon.htm "ಸನ್‌,ಮೂನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟಾಲಿಯಾ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607231806/http://www.public.iastate.edu/~lhagge/sun,moon.htm |date=2011-06-07 }}</ref> ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ರ ಕಥೆಯಷ್ಟೇ [[ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ]]'ರ [[ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ]]ದಿಂದ (1890ರಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್‌‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಪ್ರೇರಿತವಾದ [[1959ರ ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ ಸಜೀವಚಿತ್ರ]]ವು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಿಕ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ==ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಆಖ್ಯಾನ/ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆ== ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಆಖ್ಯಾನ/ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಯ ಮೂಲಕಥಾ ವಸ್ತುಗಳು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌]]'ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರ, [[ಬೆಸಿಲ್]]‌ರದರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನೇ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ರೂ ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಕಾರಣ ಕೆಲ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಾಯಿಗಳು ಅವುಗಳು ಮೂಲತಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಥೆಗಳು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಮಾರಿಯಾ ಟಾಟರ್‌, p 96, ದ ಅನ್ನೊಟೇಟೆಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳು, ISBN 0-393-05163-3</ref> ===ಭಾಗ ಒಂದು=== *ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಜನಿಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ [[ನಾಮಕರಣ]]ದ ದಿನದಂದು, [[ದೇವಮಾತೆ]]ಯರು ಸೌಂದರ್ಯ, ಚಾತುರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಧಾರೆ ಎರೆಯುವಂತಹಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವರಾದ್ದರಿಂದ [[ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರನ್ನು]] ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. *ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಣ್ಣುತಪ್ಪಿಸಿದ ಓರ್ವ [[ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ]] ಉಡುಗೊರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾಟ ಮಾಡಿ, ಆಕೆ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕಳಾದಾಗ, [[ನೂಲುವ ಯಂತ್ರದ ತಿರುಗಣೆಗೆ]] ತನ್ನ ಬೆರಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮರಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿದಳು. ಒಳ್ಳೆಯ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯೊಬ್ಬಳು, ಶಾಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಬದಲಿಗೆ ರಾಜಕುಮಾರಿಯು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಸುಷುಪ್ತಿ]]ಗೆ ಒಳಗಾಗುವಳೆಂದು ರಾಜಕುಮಾರನೊಬ್ಬನ ಚುಂಬನದಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಶಾಪ ನೀಡಿದಳು. *ರಾಜನು ಮಗಳ ಸಾವಿನ ಭಯದಿಂದ ಚರಕ ಅಥವಾ ತಿರುಗಣೆಯಲ್ಲಿ ನೂಲುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ನಿಷೇಧಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕುಮಾರಿ ಹದಿನೈದು ಅಥವಾ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳಾದಾಗ ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ನೂಲುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ವೃದ್ಧೆಯನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್‌ ಆಗಿ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. *ರಾಜಕುಮಾರಿಯು ತನಗೆ ಅಪರಿಚಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅಪರಿಹಾರ್ಯ ಘಟನೆ ನಡೆದೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ'ಯ ಶಾಪವು ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಒಳ್ಳೆಯ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯು ಮರಳಿ ಬಂದು ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಡುಗುಲಾಬಿಗಳ ಕಾಡೊಂದು ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು, ಹೊರಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ: ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಮುಳ್ಳುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರನ್ನು ಸಾವಿಗೆ ದೂಡುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. *ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ನಂತರ, ಈ ಶಾಪದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದ ರಾಜಕುಮಾರ ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಫಲಿಸಿ ಆತನು ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಕುಮಾರಿ'ಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಚಕಿತನಾದ/ಕಂಪಿಸಿದ/ತಲ್ಲಣಿಸಿದ ಆತ ಆಕೆಯ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಆತ ಚುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. * ನಂತರ ಆಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಹಾಗೂ ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲದ ಎಲ್ಲರೂ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ತಾವು ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ... ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌]]ರ ಆವೃತ್ತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆನಂದದಿಂದ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಾರೆ. ===ಭಾಗ ಎರಡು=== *ಮತ್ತೆ-ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ [[ರಾಜಾಶ್ರಯದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ]]ಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ನಂತರ, ರಾಜಕುಮಾರ ಜಾನ್‌ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾನೆ, ಆಕೆಯಿಂದ, ಲಾವ್‌ರೋರ್/L'Aurore (ಮುಂಜಾನೆ) ಹಾಗೂ ಲೆ ಜೌರ್‌/Le Jour (ಹಗಲು) ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ [[ನರಭಕ್ಷಕ]] ವಂಶದ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. *ತಾನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ನಂತರ, ಆತ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಕಂಟಾಲಬಟ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ("ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಕೌಂಟ್‌") ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಅವರನ್ನು ರಾಜಮಾತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ನರಭಕ್ಷಕಿ ರಾಜಮಾತೆ ಯುವ ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. * ಅಲ್ಲಿನ ಅಡಿಗೆಯವನಿಗೆ ಹುಡುಗನನ್ನು ಆಕೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸಾಸ್‌/ವ್ಯಂಜನ/ಸಾಂಬಾರಿನೊಂದಿಗೆ ತಯಾರು ಮಾಡಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ದಯಾಪರನಾದ ಅಡುಗೆಯವ ಹುಡುಗನ ಬದಲಿಗೆ ಕುರಿಮರಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ರಾಜಮಾತೆಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಕೆ ನಂತರ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಅವಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಿ ಅದೇ ಪರಮಾಯಿಷಿ ಸಾಸ್‌/ವ್ಯಂಜನ/ಸಾಂಬಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. *ನರಭಕ್ಷಕಿಯು ಯುವ ರಾಣಿಯನ್ನು ಬಡಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ, ಆತ ರಾಣಿಯ ಕೊರಳನ್ನು ಸೀಳಬಹುದೆಂದು ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ನರಭಕ್ಷಕಿಯು ಸತ್ತರೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಕೆ ಸೇರಬಹುದೆಂದು ನಿವೇದಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಮಾತೆಯು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ''ರಾಬರ್ಟ್ ಸಾಸ್‌/ವ್ಯಂಜನ/ಸಾಂಬಾರಿ'' ‌ನೊಂದಿಗೆ [[ಹೆಣ್ಣುಜಿಂಕೆ]]ಯನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಡಿಗೆಯವನ ಸಣ್ಣ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಮಕ್ಕಳು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಾರೆ. *ಕೂಡಲೆ ಈ ಯುಕ್ತಿ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ ಆಕೆ ವೈಪರ್‌ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಜಂತುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕ್ಲುಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ರಾಜ, ನರಭಕ್ಷಕಿಯು ಮಾಡಿದ ಅನಾಹುತವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಆಕೆಯನ್ನೇ ಅವಳು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ್ದ ಹೊಂಡದೊಳಗೆ ದೂಡುತ್ತಾನೆ, ಆಕೆಯನ್ನು ಜಂತುಗಳು ಕಬಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದಾದ ನಂತರ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಆನಂದದಿಂದ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಾರೆ. ==ಮೂಲಗಳು== [[File:Ring34.jpg|thumb|175 px|ಗುಲಾಬಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸುಷುಪ್ತಿಗೊಳಪಟ್ಟಿರುವ ರಾಜಕುಮಾರಿ : ಬ್ರುನ್‌ಹೆಲ್ಡೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರ, (ರಿಚರ್ಡ್‌ ವಾಗ್ನರ್‌ರ ಡೈ ವಾಕರ್‌ಗೆಂದು ಆರ್ಥರ್‌ ರಕ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ರಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ]] *ಒಳಮರ್ಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ ಸುಷುಪ್ತಿಯು ಶಾಪದಿಂದ ಬಂದದಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ [[ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿಗೆಂದು ನೀಡಿದ ಆದೇಶ]]; ಹಾಗೂ ರಾಜನು ಟಾಲಿಯಾಳನ್ನು ಚುಂಬಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರವೆಸಗಿದ,<ref>http://www.pitt.edu/~dash/type0410.html#basile</ref> ಅವಳು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತಾಗ, ಒಂದು ಮಗು ಆಕೆಯ ಬೆರಳನ್ನು ಚೀಪಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ದೂಡಿದ ಸೀಮೆ ಅಗಸೆಯ ಚೂರನ್ನು ಹಿಡಿದೆಳೆಯುತ್ತದೆ. * ಅವಳು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ತೋರಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆ ರಾಜನ ತಾಯಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತನ ಅಸೂಯಾಪರ ಪತ್ನಿ. ಅತ್ತೆಯ ಅಸೂಯೆಯು ಹೆಚ್ಚೇನು ಪ್ರಚೋದನಾರ್ಹವಲ್ಲದೇ ಹೋದರೂ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಧಾರಣ ವಿಚಾರ. ಝೆಲ್ಲಾಂಡೈನ್‌ ಎಂಬ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಟ್ರಾಯ್ಲಸ್‌ ಎಂಬ ಯುವಕನನ್ನು ಪ್ರೇಮಿಸುವ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ರಾಜಸಭಾಪ್ರೇಮಕಥೆ (1528ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ) ''[[ಪರ್ಸ್‌ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. * ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಆತನು ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕವನೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಆತ ಅದಕ್ಕೆಂದು ಹೋದಾಗ, ಝೆಲ್ಲಾಂಡೈನ್‌ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಟ್ರಾಯ್ಲಸ್‌ ಆಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಆಕೆ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಗರ್ಭವತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗ ಆಕೆಯನ್ನು ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ದೂಡಿದ ಸೀಮೆ ಅಗಸೆಯ ಚೂರನ್ನು ಆಕೆಯ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ. *ಆತನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಉಂಗುರದಿಂದ ಮಗುವಿನ ತಂದೆ ಟ್ರಾಯ್ಲಸ್‌ ಎಂಬುದು ಆಕೆಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; ಆತ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಲು ಮರಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ಜ್ಯಾಕ್‌ ಝೈಪ್ಸ್‌, ದ ಗ್ರೇಟ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌: ಫ್ರಂ ಸ್ಟ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್‌ ಬೆಸಿಲ್‌‌ ಟು ದ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌, p 648, ISBN 0-393-97636-X</ref> *ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಜಾರಿದ [[ಬ್ರಿನ್‌ಹಿಲ್ಡ್‌]]ಳ ಕಥೆ ಹಾಗೂ ''[[ವೊಲ್ಸುಂಗಾ ವೀರಗಾಥೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೈಸ್ತ [[ಸಂತಚರಿತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಸ್ತ್ರೀಹುತಾತ್ಮರುಗಳ ಕ್ಲೇಶ ಯಾತನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬ್ರಿನ್‌ಹಿಲ್ಡ್‌ ಕಥೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೇ [[ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್]]‌ ಪೂರ್ಣ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮೂಲದ್ದೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಿದ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಕೃತಿಯ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಂತಹಾ ಇನ್ನಿತರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕದೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದುದು. *ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾವಿನ ದವಡೆ ತಲುಪುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುವುದರ ಕಥಾಭಾಗವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ [[St. ಜೆನೆವೀವ್]]‌ನ ಕಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ‌. ==ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು== *ಈ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಯನ್ನು [[ಆರ್ನೆ-ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]] 410ನೇ ವಿಧವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಹೇಡಿ ಆನ್ನೆ ಹೇನರ್, [http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/other.html "ಟೇಲ್ಸ್‌ ಸಿಮಿಲರ್‌ ಟು ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100430213436/http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/other.html |date=2010-04-30 }}</ref> ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಹೆಸರು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ''ಸನ್‌, ಮೂನ್‌, ಅಂಡ್‌ ಟಾಲಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಟಾಲಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ("ಸೂರ್ಯ" ಹಾಗೂ "ಚಂದ್ರ"ರು ಆಕೆಯ ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳು). ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ ಇದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯಳನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದ ರೂ, ಆಕೆಯ ಮಗಳನ್ನು "ಲಾವ್‌ರೋರ್/L'Aurore" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌ ತಮ್ಮ 1812ರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು "ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ಲಿಟಲ್‌ ಬ್ರಿಯಾರ್‌-ರೋಸ್‌">ಜಾಕೊಬ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ಗ್ರಿಮ್‌, ''ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌' ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳು'', [http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/stories/littlebriarose.html "ಲಿಟಲ್‌ ಬ್ರಿಯಾರ್‌-ರೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070520012058/http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/stories/littlebriarose.html |date=2007-05-20 }}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಡಿಸ್ನಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಅರೋರಾ/ಔರೊರಾ/ಆರೋರಾ ಎಂದೂ ಕರೆದಿದೆ.<ref>ಹೇಡಿ ಆನ್ನೆ ಹೇನರ್, "[http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/notes.html#FORTY4 ದ ಅನ್ನೊಟೇಟೆಡ್‌ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100222122727/http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/notes.html#FORTY4 |date=2010-02-22 }}"</ref> ಜಾನ್‌ ಸ್ಟೆಜಿಯನ್‌ ಟೆಲಿಸ್ಟೋರಿ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು "ರೋಸ್‌ಬಡ್‌"ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. *[[ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌]] ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ (1812) ''ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್'' ಎಂಬ ಪಾಠಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ಲಿಟಲ್‌ ಬ್ರಿಯಾರ್‌-ರೋಸ್‌"/> ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಬೆಸಿಲ್‌‌ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರನ ಆಗಮನವು ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿ ವೆಲ್ಟೆನ್‌, "ದ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಕಂಟೆಸ್‌ ಡೆ ಮಾ ಮೆರೆ ಲೋಯೆ ಆನ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್‌", p 961, ಜ್ಯಾಕ್‌ ಝೈಪ್ಸ್‌, ed. ''ದ ಗ್ರೇಟ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌: ಫ್ರಂ ಸ್ಟ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್‌ ಬೆಸಿಲ್‌‌ ಟು ದ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌'', ISBN 0-393-97636-X</ref> ಗ್ರಿಮ್‌ ಕಥೆಗಳ ಕೆಲ ತರ್ಜುಮೆಗಳು ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ''ರೋಸಾಮಂಡ್'' ‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತವೆ. * ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ರ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿನ್‌ಹಿಲ್ಡ್‌ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಇದನ್ನು ಆಧಾರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತವೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿತು. ಈಗಲೂ, ಪರಿಚಯವಿ/ತಿಳಿದಿರುವ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಪಾಠ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಜರ್ಮನ್‌ ಪಾಠ್ಯಂತರವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref>* ಹ್ಯಾರಿ ವೆಲ್ಟೆನ್‌, "ದ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ 'ರ ಕಂಟೆಸ್‌ ಡೆ ಮಾ ಮೆರೆ ಲೋಯೆ ಆನ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್‌", p 962, ಜ್ಯಾಕ್‌ ಝೈಪ್ಸ್, ed. ''ದ ಗ್ರೇಟ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌: ಫ್ರಂ ಸ್ಟ್ರಾಪರೋಲಾ ಅಂಡ್‌ ಬೆಸಿಲ್‌‌ ಟು ದ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌'', ISBN 0-393-97636-X</ref> *ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ''ದ ಇವಿಲ್‌/ಎವಿಲ್‌ ಮದರ್‌-ಇನ್‌ಲಾ'' ಎಂಬ ಅಸಮಗ್ರ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗದಂತೆ ನಾಯಕಿಯು ವಿವಾಹಿತಳಾಗಿದ್ದು ಆಕೆಗೆ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಕೆಯ ಅತ್ತೆ ಮೊದಲು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರ ನಾಯಕಿಯನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತ್ತಾಳೆ. * ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಆವೃತ್ತಿಯಂತಲ್ಲದೇ, ನಾಯಕಿ ತಾನೇ ತಮ್ಮ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ಕಥಾಭಾಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದೇ ಅದು ಅತ್ತೆಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತೆಂದು ನಾಯಕಿಯು ಆತಂಕಿತ ಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅನೇಕ ಜರ್ಮನ್‌ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತಗಳಂತೆ ಇದೂ ಕೂಡಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref>ಮಾರಿಯಾ ಟಾಟರ್‌, ''ದ ಅನ್ನೊಟೇಟೆಡ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌'', p 376-7 W. W. ನಾರ್ಟನ್‌ &#x26; ಕಂಪೆನಿ, ಲಂಡನ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 2004 ISBN 0-393-05848-4</ref> *[[ಇಟಾಲೋ ಕಾಲ್ವಿನೊ]] ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಜಾನಪದ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತಗಳ]]'' ಒಂದು ಪಾಠ್ಯಂತರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಕೆಯು ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಜಾರಲು, ತನಗೆ ಮಗಳಾದ ಕಾರಣ ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಬೆರಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಮರಣಿಸಿದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವನೆಯ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ [[ಕೋರಿಕೆ]]ಯು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. *''[[ಪೆಂಟಾಮೆರೋನ್]]'' ‌‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಹಾಗೆ, ರಾಜಕುಮಾರ ಆಕೆಯು ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಂಭೋಗಿಸಿದ/ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿದ ನಂತರ ಆಕೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಜನಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಮಗು ಆಕೆಯ ಬೆರಳನ್ನು ಚೀಪಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ದೂಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಚುಚ್ಚುಗವನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಆತನ ಪತ್ನಿಯ ಬದಲಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರು, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಆಕೆ ಅವರನ್ನು ತಾನೇ ತಿನ್ನಲಿಚ್ಛಿಸದೇ ರಾಜನಿಗೆ ಉಣಬಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಇಟಾಲೊ ಕಾಲ್ವಿನೋ, ''ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಫೋಕ್‌ಟೇಲ್ಸ್‌'' p 485 ISBN 0-15-645489-0</ref> ಆತನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕ್ಯಾಲಬ್ರಿಯಾ ಮೂಲದ್ದಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಬೆಸಿಲ್‌‌'ರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನುಕರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಇಟಾಲೊ ಕಾಲ್ವಿನೋ, ''ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಫೋಕ್‌ಟೇಲ್ಸ್‌'' p 744 ISBN 0-15-645489-0</ref> *''ಸನ್‌, ಮೂನ್‌, ಅಂಡ್‌ ಟಾಲಿಯಾ'', ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಬೆಸಿಲ್‌‌ ಈ ಆರ್ನೆ-ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ ವಿಧದ, ''[[ದ ಯಂಗ್‌ ಸ್ಲೇವ್]]'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಠ್ಯಂತರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತೊಂದು ''[[ದ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಕಾಫಿನ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಹೇಡಿ ಆನ್ನೆ ಹೇನರ್‌, [http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/other.html "ಟೇಲ್ಸ್‌ ಸಿಮಿಲರ್‌ ಟು ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100430213436/http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/other.html |date=2010-04-30 }}</ref> *ಜೋಸೆಫ್‌ ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌ ಈ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ''ಮೋರ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಜಿಪ್ಸಿ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತ ''[[ದ ಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹಿಸ್‌ ತ್ರೀ ಸನ್ಸ್‌]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತ ಸುಂದರಿಯ ಚಹರೆಯು/ರೂಪಲಾವಣ್ಯವು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಜೋಸೆಫ್‌ ಜಾಕೋಬ್ಸ್, ''ಮೋರ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್ಸ್‌'', [http://www.surlalunefairytales.com/authors/jacobs/moreenglish/kingengland.html "ದ ಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹಿಸ್‌ ತ್ರೀ ಸನ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100427084249/http://www.surlalunefairytales.com/authors/jacobs/moreenglish/kingengland.html |date=2010-04-27 }}</ref> *ನವ ವಧುವಿನ ಮೇಲಿನ ರಾಜನ ತಾಯಿಯ ದ್ವೇಷವು ''[[ದ ಸಿಕ್ಸ್‌ ಸ್ವಾನ್ಸ್‌]]'',<ref>ಮಾರಿಯಾ ಟಾಟರ್‌, ''ದ ಅನ್ನೊಟೇಟೆಡ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌'', p 230 W. W. ನಾರ್ಟನ್‌ &#x26; ಕಂಪೆನಿ, ಲಂಡನ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 2004 ISBN 0-393-05848-4</ref> ಎಂಬ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ''[[ದ ಟ್ವೆಲ್ವ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ ಡಕ್ಸ್]]'' ‌‌, ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಮಲತಾಯಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ನರಭಕ್ಷಕತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿವೆ/ತ್ಯಜಿಸಿವೆ. ==ದಂತಕಥಾ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು== *ಕೆಲ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಾಯಿಗಳು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ವರ್ಷವನ್ನು (ಅದರ ಹದಿಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಹದಿಮೂರು ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಡುವ) ಸೌರಮಾನ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ (ಆಹ್ವಾನಿತ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಡುವ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು) ಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಕೇವಲ ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌'ರ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯು ಹದಿಮೂರನೇ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ; ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ 'ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯು ಎಂಟನೆಯವಳು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತದೆ.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಲೂಥಿ, ''ಒನ್ಸ್‌ ಅಪಾನ್‌ ಎ ಟೈಮ್‌ : ಆನ್‌ ದ ನೇಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್ಸ್‌'', p 33 ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಉಂಗರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ Co., ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1970</ref> ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದಲ್ಲಿನ ಪರಿಚಿತ ಕಥಾಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ : *ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗು {{further|[[Saint Anne]] and [[Rapunzel]]}} *ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಉಡುಗೊರೆ {{further|[[Nessus (mythology)|Nessus]] and [[Deianira]]}} *[[ಅಪರಿಹಾರ್ಯ ವಿಧಿ]] *ಚರಕಗಾರ {{further|[[Moirae]] and [[Norn]]}} *ಸಾಹಸಿ ಶೋಧನೆ *ನರಭಕ್ಷಕ ಮಲತಾಯಿ *ವಿಮೋಚಕದ ಮೂಲಕ ವಿಮುಕ್ತಿ. ಸುಷುಪ್ತಿಯು ಪಾಪದಿಂದಾಗಿ ಪಡೆದ ಮರಣ ನಿದ್ರೆಯ ರೂಪಕವೆಂಬಂತೆ *ಬದಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಲಿಪಶು {{further|[[Isaac]], [[Jesus]], [[Zeus]], [[Cronos]] and [[Iphigeneia]]}} {{seealso|Weaving (mythology)}} ==ಆಧುನಿಕ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕಥೆಗಳು== ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ಅನೇಕ [[ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತ ಕಲ್ಪನಾ]] ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್‌ ಲ್ಯಾಕಿ/ಕೆ]]'ರ ''[[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮೂಲಪಾಠ]]'' ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ದ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಲೀಪ್‌]]'' ; [[ರಾಬಿನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಿನ್ಲೆ]]'ರ ''[[ಸ್ಪಿಂಡಲ್ಸ್‌‌ ಎಂಡ್‌]]'', [[ಆರ್ಸನ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌]]'ರ ''[[ಎನ್‌ಚಾಂಟ್‌ಮೆಂಟ್]]'' ‌‌, [[ಜೇನ್‌ ಯೋಲೆನ್‌]]'ರ ''ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್'' ‌, [[ಸೋಫೀ ಮೇಸನ್‌]]'ರ ''ಕ್ಲೆಮೆಂಟೀನ್‌'', ಹಾಗೂ [[ಆನ್ನೆ ರೈಸ್‌]]'ರ [[ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಟ್ರಯಾಲಜಿ]] ಸೇರಿವೆ. ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ದೇವತೆಯ ಶಾಪವನ್ನೇ, ಯಥಾವತ್‌, ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]]‌ ''[[ದ ಲೈಟ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್]]'' ‌, ಎಂಬ ತಮ್ಮ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ಯ ವಿಡಂಬನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ದೇವತೆಯು ರಾಜಕುಮಾರಿಗೆ ಮರಣದ ಶಾಪವನ್ನಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ — ಆಕೆಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ತೂಕರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇತರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಯಾತನೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದಿರುವ ಹಾಗೆ ಶಾಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.<ref>ಜ್ಯಾಕ್‌ ಝೈಪ್ಸ್, ''ವೆನ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌ ಕೇಮ್‌ ಟ್ರೂ : ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದೇರ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್'', p 124-5 ISBN 0-415-92151-1</ref> [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಗ್‌]]'ರ ''[[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಿಗಿಯೋ]]'' ನಲ್ಲಿ, ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರನ್ನು ನಂಬದ ರಾಣಿಯು, ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರು ಆಗಮಿಸಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯವಳು ಮಾತ್ರವೇ ಆತ "ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿವಂತ" —ನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹಾ ಉಡುಗೊರೆಯಿಂದಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಂತರವಷ್ಟೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತವೆ. [[ಪೆಡ್ರೇಷಿಯಾ ವ್ರೆಡೆ]]'ರ ''[[ಎನ್‌ಚಾಂಟೆಂಡ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ರಾಜಕುಮಾರಿ ತನ್ನ ನಾಮಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾನು ಶಾಪ/ವರ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವ್ಯಥೆಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರವು ಅನೇಕ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು ಶಾಪ ಪಡೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ (''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌ '''ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ-ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ) ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಕೆಯು ತನ್ನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯು ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು, "ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಕಾಲಕಳೆದು," ರಾಜಕುಮಾರಿಗೆ, ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ-ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಸೂಚನೆಯೂ ಕೊಡದೇ ಹೊರಟುಹೋದಳು ಎಂದು ದೂರುತ್ತಾಳೆ.''' '' [[ಆಂಜೆಲಾ ಕಾರ್ಟರ್‌]]'ರ "[[ದ ಬ್ಲಡೀ ಚೇಂಬರ್‌]]" ಕೃತಿಯು "ದ ಲೇಡಿ ಆಫ್‌ ದ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿಯ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಾನಂತರದ ಮರುಕಥನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ಮೂಲ ವಸ್ತುವಿಷಯದಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಟವಾಗಿದ್ದರೂ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಸುಪ್ತ ವಿಷಯಭಾಗ"ವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾಯಕನ ಬಗೆಗಿನ ಪುನರುಚ್ಛರಿತ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ವಾಸ್ತವವಾಗಿಯೂ ನಿದ್ರಾ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನಿದ್ರಾಟನಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ದುರ್ವಿಧಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವ ಓರ್ವ ಯುವ ಸೈನಿಕ ತನ್ನ ಮುಗ್ಧತೆಯಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಶಾಪಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ವೇಕಿಂಗ್‌ ರೋಸ್‌]] ಎಂಬುದು ಕಥೆಯ ಆಧುನಿಕ-ದಿನಮಾನದ ರೂಪ. ನಾಯಕಿ ರೋಸ್‌ (ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್‌ರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ)ಳನ್ನು ಗಾಢವಿಸ್ಮೃತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆಕೆಯ ಪ್ರಿಯತಮ ಕಾಳಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಕೊಂದ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ ಆಕೆಯನ್ನು ಅನಾಯಾಸ ಮರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ವೈದ್ಯರುಗಳಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸರಣಿಯ ಇತರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಸುರ್ಲಾಲ್ಯೂನ್‌ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅನ್ನಾಲೀಸ್‌ ಇವಾನ್ಸ್‌'ರ "ನೈಟ್ಸ್‌' ರೋಸ್‌ " ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗದ ಅದೇ ಅಂಶಗಳಂತೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ ರೋಸ್‌ಮೇರಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ (ರಾಜಕುಮಾರಿ) ಸಂಪೂರ್ಣ ನರಭಕ್ಷಕ ಜನಾಂಗವನ್ನೇ ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅದರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ಸಲಹಾಕಾರ್ತಿಯಾದ ಆಂಬ್ರೋಸ್‌ ನ್ಯೂಟ್‌ ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ]] ನಾಯಕ ಗರೆತ್‌ ಷೆನ್ಲಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪೋರ್ಟೋರಿಕೋದ ಲೇಖಕಿ, ರೊಸಾರಿಯೋ ಫೆರ್ರೆ, "ದ ಯಂಗೆಸ್ಟ್‌ ಡಾಲ್‌ " ಎಂಬ ತನ್ನ ಕಥಾ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ "ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ" ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ== [[ಮೈಕೆಲೆ ಕಾರಫಾ]] '''''[[ಲಾ ಬೆಲ್ಲೆ ಔ ಬಾಯಿಸ್‌ ಡಾರ್ಮಂಟ್]]'' ''' ‌ಅನ್ನು 1825ರಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ'ರ [[ಆವೃತ್ತಿ]]ಗೆ ಮುನ್ನ, ಅನೇಕ [[ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ]] ಕೃತಿಗಳು "ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ" ಕಥಾಭಾಗವನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಯೂಜೆನೆ ಸ್ಕ್ರೈಬ್]]‌ ಕೂಡಾ ಒಂದಾಗಿದೆ‌: 1828–1829ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನಾಟಕಕಾರ ಆಮರ್‌'ರ ನಾಲ್ಕು ಅಂಕಗಳ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ -[[ಪಾಂಟೊಮೈಮ್]]<nowiki>‌ {{1}0}ಲಾ ಬೆಲ್ಲೆ ಔ ಬಾಯಿಸ್‌ ಡಾರ್ಮಂಟ್‌ನ ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಕಗಳ </nowiki>[[ಮೂಕಾಭಿನಯ]]ವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ಕ್ರೈಬ್‌‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು, 27 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1829ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ [[ಅಕಾಡೆಮೀ ರಾಯೆಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದ [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]] ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆಂದು ವಿವೇಚನಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದರು. ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ತನ್ನ ಕೃತಿಯನ್ನು ''ರಾಂಡೊ ಬ್ರಿಲಿಯೆಂಟ್'' ‌ ಎಂಬ ಪಿಯಾನೋದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿಷಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರೂ ಕೂಡಾ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರು. [[ಇವಾನ್‌ ವ್ಸೆವೊಲೊಜ್ಸ್‌‌ಕಿ]], ಸೇಂಟ್‌‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್]]‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿರಿಗೆ 25 ಮೇ 1888ರಂದು ಬರೆದು, ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಹಿಂಸೆಯಿರುವ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಕಥೆಯ ಚರಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುವ ಚುಂಬನವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೂಢಿಗತವಾದ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳ [[ರೂಪಾಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಸಾಹಸಮಯ ಅಂತಿಮ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ ನವೀನ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅಷ್ಟೇನೂ ಕಾತುರರಾಗಿರದಿದ್ದರೂ (ಹನ್ನೊಂದು ಋತುಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಸ್ವಾನ್‌ ಲೇಕ್‌]]'' ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಉದಾಸೀನ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ನೆನೆದು), ವ್ಸೆವೊಲೊಜ್ಸ್‌ಕಿ'ರ ಕೃತಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ'ರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗಿನ (ಅವರ ಆಪಸ್‌ 66), [[ಮಾರಿಯಸ್‌ ಪೆಟಿಪಾ]]ರಿಂದ ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಿತವಾದ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು, 24 ಜನವರಿ 1890ರಂದು ಸೇಂಟ್‌‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಮಾರಿನ್ಸ್‌ಕಿ ನಾಟಕಗೃಹ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ'ರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ" ಎಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಮಾನಕವೊಂದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇಡೀ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ ಕೃತಿಸಂಚಯದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ಯು ಸಂಯೋಜಕ [[ಸರ್ಗಾಯ್‌ ಡಯಾಘಿಲೆವ್‌]] ನೋಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನೃತ್ಯಗಾತಿಯರಾದ [[ಅನ್ನಾ ಪಾವ್ಲೋವಾ]] ಹಾಗೂ [[ಗಲಿನಾ ಉಲನೋವಾ]] ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ನೋಡಿದ, ರಷ್ಯನ್‌ ನೃತ್ಯಗಾರ/ತಿ [[ರುಡಾಲ್ಫ್‌ ನುರೆಯೆವ್‌]]ರನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವಾಗಿತ್ತು. [[ಡಯಾಘಿಲೆವ್]]‌ ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು 1921ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಲೆಟ್ಸ್‌ ರಸ್ಸೆಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಕ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಾಲಂಚೈನ್]]‌ ಕೊನೆಯ ಅಂಕದ ''ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ'' ಸ್ವರ್ಣಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಚಿನ್ನಲೇಪಿತ ಕಾಮದೇವನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗದ ಮೂಕಾಭಿನಯ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯರೂಪಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''[[ಅಣಕು ಪಾತ್ರ]]'' ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ [[ಕ್ಯಾರಾಬೊಸ್ಸೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ, ಪಾಂಟೊಮೈಮ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. [[ಮಾರಿಸ್‌ ರಾವೆಲ್‌]]'ರ [[ಮಾ ಮೆರೆ ಲೋಯೆ]]ಯು ''ಪವನೆ ಡೆ ಲಾ ಬೆಲ್ಲೆ ಔ ಬಾಯಿಸ್‌ ಡಾರ್ಮಂಟ್‌'' (''ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ [[ಪವನೆ]]'' ) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭಾಗವನ್ನೂ ಕೂಡ ನಂತರ ಒಂದು ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಅಲೆಸಾನ ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡವು ಕೂಡಾ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ "ದ ಅನ್‌ಇನ್‌ವೈಟೆಡ್‌ ಥರ್ಟೀನ್ತ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗೀತೆಯನ್ನು ''ವೇರ್‌ ಮಿತ್‌ ಫೇಡ್ಸ್‌ ಟು ಲೆಜೆಂಡ್'' ‌ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. "ಅದು ಆಹ್ವಾನಿತವಲ್ಲದ ಹದಿಮೂರನೆಯಾಕೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕುಮಾರನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆತನಿಗೆ ಮುನ್ನ ಅನೇಕ ರಾಜಕುಮಾರರು ಬಂದು ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಆಕೆಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಅವರನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಹಾಕಿದ್ದವು. ಆಹ್ವಾನಿತೆಯಲ್ಲದ ಹದಿಮೂರನೆಯಾಕೆಯು ಪ್ರತೀಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜಕುಮಾರ ತನ್ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಆತನು ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಲು ಪಡುವಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯನ್ನು ಚುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಬಹುಮಾನವೆಂದರೆ ಆತನ ಪ್ರಿಯತಮೆ ರೋಸಾಮಂಡ್‌." ==ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ'ಯ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' == [[File:PrincessAuroraSleeping.jpg|thumb|right|ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ'ರ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ]] {{main|Sleeping Beauty (1959 film)}} [[ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' ಯ [[ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯು]] 29 ಜನವರಿ 1959ರಂದು [[ಬ್ಯೂನಾ ವಿಸ್ತಾ ವಿತರಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಡಿಸ್ನಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಸ್ಟೀರಿಯೋಫೋನಿಕ್‌ ಸಂಗೀತ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಸೂಪರ್‌ ಟೆಕ್ನಿರಾಮಾ 70]] ಅಗಲಪರದೆಯ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಈ ಚಿತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಡೆಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚವು ಆರು ದಶಲಕ್ಷ U.S. ಡಾಲರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರ ಹಾಗೂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ'ರ ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತವು ಮೂವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರು - [[ಫ್ಲೋರಾ, ಫಾನಾ, ಹಾಗೂ ಮೆರ್ರಿವೆದರ್‌]] - ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ, [[ಮೇಲ್‌ಫಿಸೆಂಟ್]]‌‌ಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಡಿಸ್ನಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಗೆ, ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲದ ಮೇಲಿನ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್‌ಫಿಸೆಂಟ್‌‌ ತಾನೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು (ಈ ಘಟನೆಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಫ್ಲೋರಾ, ಫಾನಾ, ಹಾಗೂ ಮೆರ್ರಿವೆದರ್‌ರಿಂದ ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್‌ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ) ರಾಜಕುಮಾರಿ, [[ಅರೋರಾ/ಔರೊರಾ/ಆರೋರಾ]], ತನ್ನ ಬೆರಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಚರಕ ಹಾಗೂ ಕದಿರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜಕುಮಾರಿಯ' ಕೂದಲು ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಮೂಲ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ದಟ್ಟ ಕಂದು ವರ್ಣದಿಂದ ಹೊಂಬಣ್ಣಕ್ಕೆ/ಗೌರವರ್ಣಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಡಿಸ್ನಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ' ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ನಾಯಕಿಯೆನ್ನಲಾಗಿದೆ,<ref>ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸೊಲೋಮನ್‌, ''ದ ಡಿಸ್ನಿ ದಟ್‌ ನೆವರ್‌ ವಾಸ್‌'' 1989:198, ಬೆಲ್‌ರು ನೀಡಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಹೇಳಿಕೆ 1995:110.</ref> "ಈ ನಿಲುವಿನ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನವೆನಿಸುವ [[ಬಾರ್ಬಿ ಬೊಂಬೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ," <ref>ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಬೆಲ್‌, "ಸೊಮಾಟೆಕ್ಸ್‌ಟ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ದ ಡಿಸ್ನಿ ಷಾಪ್‌", ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಬೆಲ್‌, ಲಿಂಡಾ ಹಾಸ್‌, ಲಾರಾ ಸೆಲ್ಸ್‌ eds., ''ಫ್ರಂ ಮೌಸ್‌ ಟು ಮರ್ಮೇಡ್‌ : ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌, ಜೆಂಡರ್‌, ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌'' (ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ) 1995:110.</ref> ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಸಜೀವ ನಟನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಮಾಲ್ಟಿನ್‌, ದ ಡಿಸ್ನಿ ಫಿಲ್ಮ್‌‌ಸ್‌''.''</ref> ==ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಕಥೆಯ ಬಳಕೆ/ಉಪಯೋಗಗಳು == *ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ಉಡುಗೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹಾ ಯಾವ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ: ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಕಿವಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಶ್ಯ ಎಂದೆನಿಸಿದ ಕಾಲದ 1697ರಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕವೆನಿಸಿರಬಹುದು. ನಂತರದ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಬಹುಶಃ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯೊಡನೆ, ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು, ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ಉಡುಗೊರೆಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಸರಿಯಾಗಿ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ'' (1722) ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಲ್‌ ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌]] ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಉಡುಗೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪಂಥೀಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, [[ಬ್ರೂನೋ ಬೆಟೆಲ್‌ಹೇಮ್‌/ಬೆತ್ಲೆಹೇಮ್‌‌]]'ರ ''ದ ಯೂಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎನ್‌ಚಾಂಟ್‌ಮೆಂಟ್‌‌'' ಕೃತಿಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತರಾಗಿ, ''ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿ'' ಯನ್ನು ಗುಪ್ತ ಸ್ತ್ರೀ [[ಲೈಂಗಿಕತೆ]]ಯ ಪೂರ್ವ ಚರಿತ್ರೆ/ಕೇಸ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿಯೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ವಿಪುಲ ಮಾಹಿತಿ ತುಂಬಿದ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಜಡವಾಗಿರುವ ಉದ್ಯೋಗೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಸಲಹೋಪಯೋಗಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು. *[[ಎರಿಕ್‌ ಬರ್ನೆ]] ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಯನ್ನು "ವೇಯ್ಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್‌ ರೈಗರ್‌ ಮಾರ್ಟಿಸ್‌"ಅನ್ನು ಜೀವಮಾನದ [[ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ವಾಟ್‌ ಡೂ ಯೂ ಸೇ ಆಫ್ಟರ್‌ ಯು ಸೇ ಹಲೊ?; 1975; ISBN 0-552-09806-X</ref> ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಯೂ ನಡೆಯಬಹುದಾದರೂ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭ್ರಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ : ಅದೆಂದರೆ ಆಕೆಯು ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಲ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರೋಸ್‌ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷದವಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಮೂವತ್ತು, ನಲವತ್ತು ಅಥವಾ ಐವತ್ತು ವರ್ಷದವಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಬರ್ನೆ ಇದು ಹಾಗೂ ಇತರೆ [[ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು]] ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಕಥಾ ಕವಚವನ್ನು ಛೇದಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. *ಜೋನ್‌ ಗೌಲ್ಡ್‌'ರ ಕೃತಿ ''ಟರ್ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ರಾ ಇನ್‌ಟು ಗೋಲ್ಡ್‌ '' ಕಥೆಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯ ಕತೃರ್ತ್ವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ "ಸುಪ್ತಳಾಗುವ" ಮಹಿಳೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಕುಮಾರ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಕ್ಷಣ ರಾಜಕುಮಾರಿಯು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುವ ಅವರು, ಆಕೆಗೆ ಇದು ತಾನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. *ತಮ್ಮ ''[[ಡಿಸ್ಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್]]'' ‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರಾಟ್ಚೆಟ್‌, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಬಲ ಆಖ್ಯಾನ/ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವ [[ಮಾಟಗಾತಿಯರನ್ನು]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ''[[ವಿರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಕೃತಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ [[ಗ್ರಾನ್ನಿ ವೆದರ್‌ವ್ಯಾಕ್ಸ್]]‌ ತನ್ನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ದೇಶೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯು ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯ ಬರದಿರಲೆಂದು ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ನಂತರ [[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಅಲಿಸ್]]‌ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಿತ್ರಿತರಾದ, [[ಲ್ಯಾಂಕ್ರೆ]] ಮಾಟಗಾತಿಯರು ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ನೂರುವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ''[[ವಿಚಸ್‌ ಅಬ್ರಾಡ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಮಾಟಗಾತಿಯರ ಕೂಟವು ಅಂಗಳದವರೆಗೆ ಕಾಡು ಬೆಳೆದು ಒಳಗಿರುವವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಶಾಪಪೀಡಿತ ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೃದ್ಧೆಯು ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೀಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಪರಿಚಾರಕರು ಚುಂಬನದ ಬದಲಿಗೆ ಚರಕವನ್ನು ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆಸೆದು ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮಾಟಗಾತಿಯರನ್ನು ಓಡಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆ. *[[ಪಮೇಲಾ ಡಿಚಾಫ್]]‌'ರ ಕಾದಂಬರಿ, ''Mrs. ಬೀಸ್ಟ್‌'' [http://www.staythirstymedia.com/200904-032/html/200904-pamela-ditchoff-mrs-beast.html ], ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರಿಗೆ ಅವರು "ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ !" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಏನಾಯ್ತು ಎಂದು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.amazon.com/dp/B001YQF59K ''Mrs. ಬೀಸ್ಟ್‌'', ಸ್ಟೇ ಥರ್ಸ್ಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2009. ASIN: B001YQF59K]</ref> *ಮತ್ತೊಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ' ಎಚ್ಚೆತ್ತಾಗ ಆಕೆಯೊಂದಿಗಿರಲು ಕಾದಿರುವ ಆಕೆಯ ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಜಾರಿದ ಅನುಚರರು, ಅಡಿಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಉಗುಳು-ಚಾಕರರು ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಸಾಕುನಾಯಿ ಮುಂತಾದುವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯಾ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ರಿಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯಾ[[ವಿಧಿ]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದರೂ [[ಉರ್‌ ಮೂರನೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪುಆಬಿ ರಾಣಿ]]ಯ ರಾಜಸೂಕ್ತ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಚೀನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜೊತೆನೀಡಲೆಂದು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು, [[ಸಿಥಿಯನ್‌ ಪೇಸಿರಿಕ್]]‌ನ [[ಕುರ್ಗನ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕುಲೀನ ರಾವುತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕುದುರೆಗಳು ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಖಂಡಿತಾ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಹಾರಾಜ ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯರು ಈ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಸದೃಶ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ [[ಸಮಾಧಿ]]ಯಷ್ಟೇ ಪ್ರಯೋಜನೀಯವಾದ ಭೂತದಂತಹಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುವ ಕಾಡು ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲ ಹಾಗೂ ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ತಕ್ಷಣ ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನಿವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. {{Fact|date=February 2007}}{{see|Grave goods}} *[[A. N. ರೋಕೆಲಾರ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ‌, [[ಆನ್ನೆ ರೈಸ್]]‌' ರಚಿಸಿದ ಶೃಂಗಾರ ಕಾದಂಬರಿ, [[ದ ಕ್ಲೈಮಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ]] ಈ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಲಘುವಾಗಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. *''[[ಫೇಬಲ್ಸ್]]'' ‌‌ [[ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯು [[ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾರ್ಮಿಂಗ್]]‌ನ ಮೂವರು ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿಯರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಫೇಬಲ್ಸ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು. ಅವಳು ಈಗಲೂ ತನ್ನನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹಾನಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಳು, ಅಲ್ಲದೇ ಹಾಗೆ ಆದಾಗ ಅವಳು ಯಾವ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳೋ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುವವಳೇ. ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ 'ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್‌' ಪಾತ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. * ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಕೃತಿಯ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗವು [[ಲಿಟಲ್‌ ಲಿಟ್]]‌ನಲ್ಲಿನ ಸಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಿಸಿದವರು ಖ್ಯಾತ ಸಚಿತ್ರ ಲೇಖಕ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಕ್ಲೌವೆಸ್]]‌. *2002ರಲ್ಲಿ [[ಡಚ್]]‌ ಭಾಷಿಕ ಲೇಖಕ [[ಟೂನ್‌ ಟೆಲ್ಲೆಗೆನ್]]‌‌ [http://www.vpro.nl/boeken/index.shtml?3141869+5025064+6677541#public14054658 ''ಬ್ರೀವೆನ್‌ ಆನ್‌ ಡೂರ್ನ್‌ರೂಸ್ಜೆ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050404163526/http://www.vpro.nl/boeken/index.shtml?3141869+5025064+6677541#public14054658 |date=2005-04-04 }} ("ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಗೆ ಪತ್ರಗಳು"), ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, 2005ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದುದೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಗೊಂಡ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲಕ್ಕೆ, ಸಾಹಸೋದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಟ ರಾಜಕುಮಾರ ಬರೆದದ್ದೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿದ [http://www.brievenaandoornroosje.be/web/doornroosje/web/home.asp ಅಂತಹ ಪತ್ರಗಳ ವರ್ಷದುದ್ದದ ದೈನಂದಿನ ಸರಣಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051214104112/http://www.brievenaandoornroosje.be/web/doornroosje/web/home.asp |date=2005-12-14 }} ಯನ್ನು ಫ್ಲೆಮಿಷ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ([http://www.klara.be/ ಕ್ಲಾರಾ]), ಪ್ರತಿ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ 7 hಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುಂಚೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ದಿನದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. * ''[[ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌]]'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೆಲ್ಡಾ ಗ್ರಿಮ್‌ನನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಉಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ನೋಡದ ಜನರಲ್ಲಿ ‌ಆಕೆಯೂ ಒಬ್ಬಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಳು ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಕೋಕೋ ಬಣ್ಣದ/ಕೆಂಗಂದು ಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child]]ರಲ್ಲಿ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ರೋಸಿತಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌/ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಭಾಷಿಕ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಕಾಲ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. * ''[[ದ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ (ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್)]]'' [[ಟಿಯಾಮಟ್]]‌ರ ಲೈವ್‌ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ. *[[ಆಂಜೆಲಾ ಕಾರ್ಟರ್‌]] ''[[ದ ಬ್ಲಡೀ ಚೇಂಬರ್‌]]'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. * [[ಕೈಟ್ಲಿನ್‌ R. ಕಿಯೆರ್ನನ್]]‌'ರ "ಗ್ಲಾಸ್‌ ಕಾಫಿನ್‌ " ಕೃತಿಯು "ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ"ಯ ಮರುನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ." ಇದು ಆಕೆಯ ''[[ಟೇಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪೇಯ್ನ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಂಡರ್]]'' ‌ ಎಂಬ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. "ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ"ಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ [[P. J. ಹಾರ್ವೆ]]'ರ ಗೀತೆ "ಹಾರ್ಡ್‌ಲಿ ವೇಟ್‌"ನ ಮೇಲೆ ಈ ಕಥೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ." *[[ಷೆರಿ S. ಟೆಪ್ಪರ್‌]] ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿ ''ಬ್ಯೂಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ ಅಂಡ್‌ ದ ಫ್ರಾಗ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ ಕಥೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. *ಬ್ರೂಸ್‌ ಬೆನ್ನೆಟ್‌ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿಲ್ಟ್ರೆನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್‌ ವಿತ್‌ ಲಿನ್ನೆ ವಾರ್ರೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರು, ರಿವರ್‌ವಾಕ್‌ ನಾಟಕಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು *[[ಕ್ಯಾಥರಿನ್ನೆ M. ವ್ಯಾಲೆಂಟೆ]] ತಮ್ಮ [http://www.cabinet-des-fees.com/issue1/maiden-tree.html ''ದ ಮೇಡನ್‌-ಟ್ರೀ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201020158/http://www.cabinet-des-fees.com/issue1/maiden-tree.html |date=2008-12-01 }} ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತಿರುಗಚ್ಚನ್ನು ಸಿರಿಂಜ್‌/ಪಿಚಕಾರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಗಣಕ ಆಟ ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪೇನ್‌ 2: ದ ಫಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪೇನ್‌'' ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸತ್ತ ಮೋನಾ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಳ ತುಟಿಗೆ ಚುಂಬಿಸಿದಾಗ ಆಟದ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ —- ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, "...ಇದುವರೆಗೆ ನಾವು ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದಷ್ಟೇ..". ರಾಜಕುಮಾರ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಂತೆಯೇ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಲು ಚುಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆತನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ನೋವಿನಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಲು ಚುಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ—-ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, "ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರು ಏಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ." ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಟದಲ್ಲಿನ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಮೋನಾ ಪರ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಚುಂಬಿಸಿದ ನಂತರ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. *ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸವು [[ಆಲೋಚನಾ-ಪ್ರಯೋಗ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಂದರಿಗೆ ವಿಸ್ಮೃತಿಕಾರಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಭಾನುವಾರ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಣ್ಯವೊಂದನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಶಿರ ಬಂದರೆ ಸೋಮವಾರ ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿ ಪುನಃ ನಿದ್ರೆಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲ ಬಂದರೆ ಸೋಮವಾರ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ನಾಣ್ಯವು ಶಿರಕ್ಕೆ ಹೊರಳಬಹುದಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಾ ಆಕೆ 1/2 ಎಂದುತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸಹಮತವಿದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಪ್ರಯೋಗಕಾಲದಲ್ಲಿ 1/3 ಎಂದುತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆಂಬುದು ಕೆಲವರ ವಾದ. ಹಾಗೆ ಆದರೆ [[ಬೇಸಿಯನ್ನ]]ರು ತರ್ಕಬದ್ಧತೆಗೆ ಇರುವ ನಿರ್ಬಂಧವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಫಲನಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಕಾರ್ಡ್‌ಕಾಪ್ಟರ್‌ ಸಕುರಾ]]ನಲ್ಲಿ, ಸಕುರಾ'ರ ತಂಡವು "ಸಕುರಾ ಅಂಡ್‌ ದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌" ಎಂಬ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಕುರಾ ರಾಜಕುಮಾರನ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಯೋರಾನ್‌ ಅರೋರಾ/ಔರೊರಾ/ಆರೋರಾಳ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಮಾಜಾಕಿ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಟಗಾತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಟಗಾತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೇಯ್ಲಿನ್‌ ವಹಿಸಿ, ಅನಾಮಧೇಯ ಬಾಲಕನ ಬದಲಿಗೆ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದ ರಿಕಾಳಾಗುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಯಮಾಜಾಕಿ ರಾಣಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. * [[ಕೌರಿ ಯೂಕಿ]]'ರ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ, [[ಲುಡ್‌ವಿಗ್‌ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಣಿಯು ಬಂಜೆಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ ನಂತರ ಮೀನೊಂದು ನುಡಿದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಂತೆ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕೆಗೆ ಜನ್ಮನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲಸದವಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಮಾಟಗಾತಿಯು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಆಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜಕುಮಾರಿ ತನ್ನ ಬೆರಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ; ಇದಲ್ಲದೇ ಮಹಾರಾಜನ ಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ ರಾಣಿಯು ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕೆ ತಿರುಗಚ್ಚನ್ನು ಮಾಟಗಾತಿಯು ಹೇಳುವುದು ನಿಜವೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮುಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜಕುಮಾರ ಲುಡ್‌ವಿಗ್‌ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ಚುಂಬನವು ಆಕೆಯನ್ನು ಶಾಪವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ನಂತರ ಸುಖದಿಂದ ಬಾಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಆಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡ ಕ್ಷಣವೇ ವಾರ್ಧಕ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಕೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ನಂತರ ಆತ್ಮವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದು, ನಕಲಿ ರಾಣಿ ಲೇಡಿ ಪೆಟ್ರೋನೆಲ್ಲಾಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. * ''[[ಹನಿ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಲೊವರ್]]'' ‌ನ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊರಿಟಾ ಅಯೂಮಿಳನ್ನು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಔತಣಕೂಟಕ್ಕೆ ಆತನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ಹಾಗೂ ಹಗುಮಿಯರು ದಿಗ್ಮೂಢವಾಗುವಂತೆ ಆಕೆಯ ಭಾವಿ ಮಗಳು ತನ್ನ ಹದಿನೈದನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ತಿರುಗಚ್ಚನ್ನು ಬೆರಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿ ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವಂತೆ ತಾನು ಆಕೆಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುವೆನೆಂದು ಹೆದರಿಸುತ್ತಾನೆ. * 2005ರ ಕಥನ [[ಸಂಕಲನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಐದು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''[[ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್‌ ಟೇಲ್ಸ್]]'' ‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್]]‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ [[ಖುರ್ದಿಷ್‌]] ಯುವಕನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ [[ಬಾಸ್ಫೋರಸ್]]‌ ಮಹಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಓರ್ವ [[ಬುದ್ಧಿ ವಿಕಲ]] ಯುವತಿಯೇ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ, ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯು ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. *ಮ್ಯಾಟಲ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇಯ್ನ್‌ಮೆಂಟ್‌'ನ ([[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌]]) [[ಟ್ಚಾಯ್‌ಕೋವ್ಸ್‌ಕಿ]]'ರ [[ಬ್ಯಾಲೆ/ನೃತ್ಯಪ್ರಸಂಗ]]ದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ [[ಬಾರ್ಬಿ ಆಸ್‌ ದ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ]] ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 28, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಆರ್ನೀ ರಾತ್]]‌ರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕ್ಲಾರೆಟ್‌ಳಾಗಿ [[ಬಾರ್ಬಿ]]ಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌]]ರ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. * [[ಹನ್ನಾ ಬಾರ್ಬೆರಾ]]'ರ 1985ರ, [[ದ 13 ಘೋಸ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕೂಬಿ-ಡೂ]]ನಲ್ಲಿ, 2007ರ ಡ್ರೀಮ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ LLC'ಯ [[ಷ್ರೆಕ್‌ ದ ಥರ್ಡ್]]‌, [[ಡಿಸ್ನಿ]]'ಯ 2002ರ ಸ್ವಂತ [[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮೌಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಡಿಸ್ನಿ]]'ಯ 1999ರ [[ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ ಗ್ಯಾಡ್ಗೆಟ್‌ (ಚಿತ್ರ)]]ಗಳನ್ನು ಇದರ ಅಣಕವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. * ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ಖಳನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಕ್ವೇರ್‌-ಎನಿಕ್ಸ್/ಡಿಸ್ನಿ ಸಹಯೋಗದ PS2 ಆಟಗಳಾದ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌, ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ 2ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಮುಂಬರುವ, PSPಗಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಬರ್ತ್‌ ಬೈ ಸ್ಲೀಪ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರೋರಾ/ಔರೊರಾ/ಆರೋರಾಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂಧಕಾರ/ದುಷ್ಟತನವಿರದ ಹೃದಯಶೀಲ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು. ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ಹೃದಯಶೀಲ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಗಳ ಹೃದಯ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯು ಹೃದಯಶೀಲ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ,ಬೆಲ್ಲೆ, ಅಲೈಸ್‌, ಸ್ನೋವೈಟ್‌, ಜ್ಯಾಸ್‌ಮೈನ್‌ ಹಾಗೂ ಆಟದ ಮೂಲ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕೈರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್‌ಫಿಸೆಂಟ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಖಳನಾಯಕಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಇತರೆ ಡಿಸ್ನಿ ಖಳರಿಗೂ ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ಅವರ ಬಯಕೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೂ ಬಯಕೆ ಕೈಗೂಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌‌ 2ನಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರಾದ ಫ್ಲೋರಾ,ಫಾನಾ ಹಾಗೂ ಮೆರ್ರಿವೆದರ್‌ಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸೋರಾಗೆ ಆತನ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಡ್ರೈವ್‌ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆತ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * 1948ರ [[ಪಪಾಯ/ಪೊಪೆಯೆ]] ಸಚಿತ್ರಿಕೆ ವೊಟ್ಟಾ ನೈಟ್‌ ವಿತ್‌ [[ಆಲಿವ್‌ ಆಯ್ಲ್‌]] ಆಸ್‌ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಅಣಕವಾಡಲಾಗಿದೆ. * 1988ರಲ್ಲಿ ''[[ಮಪ್ಪೆಟ್‌ ಬೇಬೀಸ್‌]]'' ಸರಣಿಯ ಪ್ರಕರಣ "ಸ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ ಬ್ಯೂಟಿ,"ಯಲ್ಲಿ ಪಿಗ್ಗಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸಿಡುಬಿನ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾದಾಗ ಅವಳ ತಂಡವು ಆಕೆಗೆ [[ವಾಕಿ-ಟಾಕಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅವತರಣಿಕೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಫುಲ್ಲಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಪಿಗ್ಗಿಯು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವಳು ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ, ಕರ್ಮಿಟ್‌ ರಾಜಕುಮಾರ; ಫಾಜ್ಜೀ, ರಾಲ್ಫ್‌ ಹಾಗೂ ಗಾನ್ಜೋರುಗಳು ಮೂವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯರಾಗಿದ್ದರೆ; ಅನಿಮಲ್‌ ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸ್ಕೂಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಕೀಟರ್‌ರುಗಳು ಮಹಾರಾಜ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಣಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಥಾನಿರೂಪಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಾಜ್ಜೀ ರಾಜಕುಮಾರಿ'ಯ ಸುಷುಪ್ತಿಯ ಶಾಪವನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರಿ (ಪಿಗ್ಗಿ) ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಆಗುವಂತೆ (ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ಚೂಪಾದ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಬಾರದಾದುದರಿಂದ) ಹಾಗೂ "ಸುಷುಪ್ತಿಗೆ ಜಾರುವುದನ್ನು" ನಾಲ್ಕನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಎಂಬಂತೆ ಬದಲಿಸಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, "ಸುಂದರವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಕುಟೀರವು" ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಅರಮನೆಯಾಗಿದ್ದು ಪಿಗ್ಗಿಯು ರಾಲ್ಫ್‌ ಕೊಟ್ಟ ಬೃಹತ್‌ ಹಾಪ್‌ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಎಸೆಯಲು ಮಾತ್ರವೇ ಹೊರಗಡೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. * ''[[ರಾಕಿ ಅಂಡ್‌ ಬುಲ್‌ವಿಂಕಲ್‌]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ''[[ಫ್ರಾಕ್ಚರ್ಡ್‌ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್‌]]'' ನ "ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ" ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕಥಾನಿರೂಪಕರು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ'ಯ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರ ದುರ್ಗ/ಕೋಟೆ/ಕೊತ್ತಲಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ, ರಾಜಕುಮಾರನು ಆಕೆಯನ್ನು ಚುಂಬಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ನಗರವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ(''[[ಡಿಸ್ನಿಲ್ಯಾಂಡ್]]'' ‌ನ ಅಣಕುರೂಪ). ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಹಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ಆತನನ್ನು ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯು ಸತತವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ಆತ ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಆಕೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರವು ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡಾಗ, ರಾಜಕುಮಾರಿಯು ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮಿಯ ಪ್ರಥಮ ಚುಂಬನವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕುಮಾರ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರಿಯನ್ನು ಹುರುಪು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. * "ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಮಗಳ" ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ "[[ಅಲಿಂಡಾ ಆಫ್‌ ದ ಲಾಚ್‌]]"<ref>http://alindaoftheloch.blogspot.com/</ref> ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. "ಸಾಗರದ ಆಚೀಚಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ "ಇಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷಕಿಯರು ಬಹುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಬರೆದ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು." ಊನಾಘ್‌ ಜೇನ್‌ ಪೋಪ್‌ (3ನೇ ತರಗತಿ ಮೇಲಿನ ಹಂತದ UKಯ ಶಿಕ್ಷಕಿ) ಹಾಗೂ ಜೂಲೀ ಆನ್ನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ (US ಸಾಂಟಾ ಬಾರ್ಬರಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಿಕೆ) ಈರ್ವರೂ ಇನ್‌ವರ್ಸ್‌ನೆಸ್‌ಷೈರ್‌ನ ರಾಣಿ ಅರೋರಾ/ಔರೊರಾ/ಆರೋರಾ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಅಲಿಂಡಾಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಸಮಯ ಇದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗ ಈ ಕೃತಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಯಕ್ಷಿಣಿ/ಕಿನ್ನರ ಕಥೆಯು ಆ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸರೋವರವು ಅಂತಹಾ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ, ಸಾಹಸ ಹಾಗೂ ಮಾಟಗಳು ಸರಿಯುತ್ತಿರುವ ಶತಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. * [[ಜೇನ್‌ ಯೋಲೆನ್‌]]'ರ ಕಾದಂಬರಿಯ "ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್‌" ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ "ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು" ಮರುಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. * ದ ಮೆಲಾಂಕೋಲಿ ಆಫ್‌ ''[[ಹರುಹಿ ಸುಜುಮಿಯಾ]]'' ಸೀಜನ್‌ ಒಂದರ ಆರನೆಯ/ಕೊನೆಯ (ನಿಮ್ಮ ನೋಡುವಿಕೆಯ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, "ಮುಚ್ಚಿದ ವಲಯದಲ್ಲಿ" ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಾಗ ಕ್ಯೋನ್‌ 'ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿ' ಎಂಬ ನಿಗೂಢ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಗಣಕದ ಮೂಲಕ ನಗಟೊ ಯೂಕಿಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. * [[ಜಾಸ್‌ ವ್ಹೆಡನ್]]‌ರ ಸರಣಿ ''[[ಡಾಲ್‌ಹೌಸ್]]'' ‌ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿತ ರೂಪಕವಾಗಿ "ಬ್ರಿಯಾರ್‌ ರೋಸ್‌," ಎಂಬ ಕ್ಲುಪ್ತ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಡಾಲ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಮನೋಭಾವ ಬದಲಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಓರ್ವ ಯುವಕ ಪಾತ್ರಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಮನಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸಿದೆ. * [[ರ್ರ್ಯಾಂಡಿ ಲಾಫಿಸೀರ್‌]] 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾದ ದುಷ್ಟಶಿಕ್ಷಕ ಫ್ಯಾಂಟಮ್‌ ದೇವತೆ ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ''[[ಷ್ಯಾಡೋಮೆನ್‌ ಕಥನ/ವೃತ್ತಾಂತ]]'' ಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:Dornröschen.jpg File:Henry Meynell Rheam - Sleeping Beauty.jpg File:Märchenbrunnen Dornröschen.jpg|ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ. File:Walter Crane12.jpg|ವಾಲ್ಟರ್‌ ಕ್ರೇನ್‌ರಿಂದ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು "ಆತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ—ಆತ ದಿಟ್ಟಿಸಿ ನೋಡಲು ಬಾಗಿದ‌—ಆತ ಮೊಣಕಾಲೂರಿದ-ಚುಂಬನದಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ " File:Brewtnall - Sleeping Beauty.jpg|ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಬ್ರ್ಯೂಟ್‌ನಾಲ್‌ ರಚಿತ "ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ " </gallery> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Wikisource|Briar Rose}} *[[ದ ಕ್ವೀನ್‌ ಬೀ]] *[[ದ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಕಾಫಿನ್‌]] *[[ವಾಲ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ನಿ'ರ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ (ಫಲಕದ ಆಟ)]] ==ಆಕರಗಳು== [[File:Prince Florimund finds the Sleeping Beauty - Project Gutenberg etext 19993.jpg|thumb|ರಾಜಕುಮಾರ ಫ್ಲಾರಿಮಂಡ್‌ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ]] {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commonscat|Sleeping Beauty}} {{wikisource|The Sleeping Beauty in the Woods}} {{Wikisource|Tales of Mother Goose}} *ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು, ಇತಿಹಾಸ, ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಕವನಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಹಿತ [http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗಿನ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613010944/http://www.surlalunefairytales.com/sleepingbeauty/ |date=2010-06-13 }} ಕಥೆಯು ಸುರ್ಲಾಲ್ಯೂನ್‌ ಫೇರಿಟೇಲ್ಸ್‌ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ *[http://www.northern.edu/hastingw/sleeping%5B1%5D.htm "ದ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಇನ್‌ ದ ವುಡ್ಸ್‌" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಲರ್‌ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ 'ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿರುವ ಚರ್ಚೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070225032959/http://www.northern.edu/hastingw/sleeping%5B1%5D.htm |date=2007-02-25 }} *[http://www.northern.edu/hastingw/talia.htm "ಸೋಲ್‌, ಲ್ಯೂನಾ, ಇಟಾಲಿಯಾ"ದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಲ್ಲರ್‌ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌'ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿರುವರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070106092634/http://www.northern.edu/hastingw/talia.htm |date=2007-01-06 }} *ಸ್ಟೋರಿನೋರಿ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [http://storynory.com/2005/12/16/the-sleeping-beauty/ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಉಚಿತ ಧ್ವನಿಕಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628150233/http://storynory.com/2005/12/16/the-sleeping-beauty/ |date=2010-06-28 }} *ಸ್ಟೋರಿನೋರಿ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [http://storynory.com/2006/01/07/the-sleeping-beauty-part-two/ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಉಚಿತ ಧ್ವನಿಕಥೆಯ ಭಾಗ ಎರಡು (ದ ಕ್ವೀನ್‌ ಓಗ್ರೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628150819/http://storynory.com/2006/01/07/the-sleeping-beauty-part-two/ |date=2010-06-28 }} *[http://www.4literature.net/Jacob_and_Wilhelm_Grimm/Sleeping_Beauty/. ಜಾಕೊಬ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌ರವರುಗಳಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223054923/http://www.4literature.net/Jacob_and_Wilhelm_Grimm/Sleeping_Beauty/ |date=2007-02-23 }} *ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ ರಚಿತ [https://archive.org/details/sleepingbeautyin00perriala ''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಇನ್‌ ದ ವುಡ್ಸ್‌'' ], 1870ರ [[ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಗ್ರಹದ]] ಮೂಲಕ ಸಚಿತ್ರ ಅಂಕೀಕರಿಸಿದ/ಬಿಂಬೀಕರಿಸಿದ/ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡಿದ ಪುಸ್ತಕ *[http://www.tonightsbedtimestory.com/the-sleeping-beauty-in-the-wood/ "ದ ಫೇರಿ ಬುಕ್‌"ನಿಂದ ದ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ ಇನ್‌ ದ ವುಡ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704082659/http://www.tonightsbedtimestory.com/the-sleeping-beauty-in-the-wood/ |date=2010-07-04 }} *[http://www.dbskeptic.com/2008/10/27/original-versions-of-classic-fairy-tales/ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸುಂದರಿಯ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018001121/http://www.dbskeptic.com/2008/10/27/original-versions-of-classic-fairy-tales/ |date=2013-10-18 }} * {{fr}} [http://www.litteratureaudio.com/livre-audio-gratuit-mp3/perrault-charles-la-belle-au-bois-dormant.html/ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್‌‌ ಬ್ಯೂಟಿ (ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ರಚಿತ), ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಆವೃತ್ತಿ] {{Sleeping Beauty}} {{Brothers Grimm}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಗ್ರಿಮ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆರ್ರಾಲ್ಟ್‌ರ ಕೃತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರೋಪ್ಯ ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು]] fr25elclmcq2sorkgi88103l1f46jlz 0 23590 1375713 1372333 2026-06-22T20:47:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375713 wikitext text/x-wiki {{Dablink|For the source code transformer, see [[HipHop for PHP]]}} {{Infobox Music genre <!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --> | name = Hip hop music | bgcolor = darkblue | color = white | stylistic_origins = [[Funk]], [[disco]], [[soul music|soul]], [[jazz]], [[dub music|dub]], [[reggae]], [[dancehall]], [[Deejaying|toasting]], [[performance poetry]], [[spoken word]], [[signifying]], [[the dozens]], [[scat singing]], [[talking blues]] | cultural_origins = 1970s, [[the Bronx, New York|the Bronx]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] | instruments = [[Turntablism|Turntable]], [[synthesizer]], [[rapping]], [[drum machine]], [[sampler (musical instrument)|sampler]], [[guitar]], [[piano]], [[beatboxing]], [[vocals]] | derivatives = [[Electro music|Electro]] - [[Breakbeat]] - [[Oldschool jungle|Jungle]]/[[Drum'n'bass]] - [[Trip hop]] | subgenres = [[Australian Hip Hop]] - [[Alternative hip hop]] - [[Turntablism]] - [[Acid rap]] - [[Christian hip hop]] - [[Comedy hip hop]] - [[Conscious hip hop]] - [[Freestyle rap]] - [[Gangsta rap]] - [[Hardcore hip hop]] - [[Horrorcore]] - [[Instrumental hip hop]] - [[Mafioso rap]] - [[Nerdcore hip hop]] - [[Political hip hop]] - [[Baltimore club]] - [[Brick city club]] - [[Chicano rap]] - [[Mobb music]] - [[Native American hip hop]] - [[Jerkin']] | fusiongenres = [[Country-rap]] - [[Hip hop soul]] - [[Hip house]] - [[Crunk]]/[[Hyphy]] - [[Jazz rap]] - [[Merenrap]] - [[Neo soul]] - [[Nu metal]] - [[Hip pop|Pop Rap]] - [[Ragga]] - [[Rap opera]] - [[Rap rock]] - [[Rapcore]] - [[Rap metal]] - [[Cumbia rap]] - [[Merenrap]] - [[Hip life]] - [[Low Bap]] - [[Glitch hop]] - [[Wonky (music)|Wonky]] - [[Industrial hip hop]] - [[New jack swing]] - [[Electro hop]]- [[Ballin Rap]] | regional_scenes = [[East Coast hip hop]] - [[West Coast hip hop]] - [[Southern hip hop]] - [[Midwest hip hop]] | popularity = Worldwide since the late 1980s }} '''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್''', [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಒಂದು [[ಸಂಗೀತದ ಬಗೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು [[ರಾಪಿಂಗ್]], [[ಡಿಜೆಯಿಂಗ್]], [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]], [[ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಚಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಟ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ನಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯುತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ''ರಾಪ್'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ '' ಗೆ [[ಸಮಾನಾರ್ಥಕ]]ವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ, ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'' ಒಂದು ಇಡೀ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ.<ref>ಹಿಪ್ ಹಾಪ್.(2003. ದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿ. [http://www.credoreference.com/entry/harvdictmusic/hip_hop CredoReference.com] ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾದುದು.</ref> [[ಎಂಸಿಯಿಂಗ್ ]](ಎಂಸಿ ಮಾಡುವುದು) ಅಥವಾ ಎಂಸೀಯಿಂಗ್ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಪಿಂಗ್ (ರಾಪ್ ಮಾಡುವುದು) ಎಂದರೆ ಕಲಾವಿದನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಾದ್ಯದ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ [[ಬಡಿತ]]ಕ್ಕೆ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದಂತೆ ಮಾತಾಡುವ ಒಂದು ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿ. ಬಹುತೇಕ ಯಾವಾಗಲೂ 4/4 [[ಸಮಯ ಸಹಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಹಾಡುಗಳ ಭಾಗಗಳ [[ಲೂಪಿಂಗ್]] ನಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ [[ಡಿಜೆ]]ಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಮಾಪಕನಿಂದ ಬೇರೆ ಹಾಡುಗಳ ಭಾಗಗಳಿಂದ [[ಸ್ಯಾಂಪಲ್]] ಮಾಡಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.whosampled.com/ |title=A database of sampled music |publisher=WhoSampled |date= |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬಡಿತಗಳು ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು, ಡೋಲು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೇರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಾಪ್ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದು, ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಗೀತೆಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು [[ಒಂದು ಕ್ಯಾಪೆಲ್ಲಾ]] ಗೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಹಾಡಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. ==ಶಬ್ದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ== ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'' ಶಬ್ದದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಗ್ರಾಂಡ್ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ಅಂಡ್ ದ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್ ಫೈವ್ ]]ನ [[ರಾಪರ್]] ಕೀತ್ ಕೌಬಾಯ್ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="furious5">{{cite web|url=http://www.furious5.net/cowboy.htm |title=Keith Cowboy - The Real Mc Coy |publisher=Web.archive.org |date=2006-03-17 |accessdate=2010-01-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060317071002/http://www.furious5.net/cowboy.htm | archivedate = 2006-03-17}}</ref> ಈ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರವು ಇನ್ನೂ ''[[ಡಿಸ್ಕೋ]] ರಾಪ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ [[ಲವ್ ಬಗ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕಿ]], ಕೀತ್ ಕೌಬಾಯ್ ಮತ್ತು [[ಡಿಜೆ ಹಾಲಿವುಡ್]] ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಆಗ ತಾನೇ ಯು.ಎಸ್.ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಛೇಡಿಸಲು, ಪಥಸಂಚಲನ ಮಾಡುವ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ರಾಗಬದ್ಧ ಸ್ವರಗತಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಹಿಪ್/ಹಾಪ್/ಹಿಪ್/ಹಾಪ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳ [[ಸ್ಕ್ಯಾಟ್ ಗಾಯನ]] ಮಾಡುವಾಗ ಕೌಬಾಯ್, ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="furious5" /> {ನಂತರ ಕೌಬಾಯ್, "ಹಿಪ್ ಹಾಪ್" ಸ್ವರಗತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ವೇದಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಮತ್ತೆ ಇದೇ ಬೇಗನೇ ಇತರ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, "{0}ರಾಪರ್ಸ್' ಡಿಲೈಟ್"ನಲ್ಲಿ [[ದ ಶುಗರ್ಹಿಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್]] ಬಳಸಿದ ಹಾಗೆ.<ref name="furious5" /> [[ಜುಲು ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಸದಸ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]] ನಿಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಈ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದ [[ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಇದೊಂದು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಶಬ್ದ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಕೂಡ.<ref>[https://web.archive.org/web/20130719102946/http://www.zulunation.com/hip_hop_history_2.htm Zulunation.com] (cached)</ref> ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದದ ಮೊದಲನೇ ಬಳಕೆ ಆಗಿದ್ದು [[ದ ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ,<ref>ಹಗರ್, ಸ್ಟೀವನ್. "ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ'ಸ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್," ''ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್''</ref> ನಂತರ 1984ರ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಸ್ಟೀವನ್ ಹೇಗರ್ ನಿಂದ.<ref>ಹಗೆರ್, ಸ್ಟೀವನ್. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ದ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ರಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಅಂಡ್ ಗ್ರಾಫ್ಫಿಟಿ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 1984 (ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳು ಮುಗಿದಿವೆ).</ref> ==1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ== ===ಮೂಲಗಳು=== {{see also|History of hip hop music}} [[File:Kool Herc.jpg|thumb|ಡಿಜೆ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಜನಕನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವವನು]] [[File:Grandmaster IngenuityFest.jpg|thumb|ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್]] ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಬೇರುಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ಗ್ರಿಯೊಟ್ಸ್ ]], ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ವಾಗ್ಗೇಯ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಂಚಾರಿ ಗಾಯಕರ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಅವರ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯು ರಾಪರ್ ಗಳ ಶೈಲಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. [[ಸಿಗ್ನಿಫೈಯಿಂಗ್]], [[ದ ಡಜನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾಜ್ ಕಾವ್ಯ]]ಗಳ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಪರಂಪರೆಗಳೆಲ್ಲ ಗ್ರಿಯೊಟ್ಸ್ ನಿಂದಲೇ ಇಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, [[ರೂಡಿ ರೆ ಮೋರೆ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೋಫ್ಲೈ]] ನಂತಹ ಸಂಗೀತಮಯ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕಗಳು ರಾಪ್ ನ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಕೆಲವರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದೊಳಗೇ, [[ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಪೊಯೆಟ್ಸ್]], [[ಗಿಲ್ ಸ್ಕಾಟ್-ಹೆರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಲಾಲ್ ಮನ್ಸೂರ್ ನೂರಿದ್ದೀನ್]] ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ನಡೆದ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಗ್ರಿಯೊಟ್ ತೆರನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 1960 ಮತ್ತು 1970 ರ ದಶಕಗಳ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುಗದ ನಂತರದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು. [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲಾಕ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳು]] ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡ 1970ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್, ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಉನ್ನತಿ ಪಡೆಯಿತು.<ref>[[ಡೈಸನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಎರಿಕ್]], 2007, ''ನೋ ವಾಟ್ ಐ ಮೀನ್ ? : ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್'', ಬೇಸಿಕ್ ಸಿವಿಟಾಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ಪುಟ 6.</ref><ref name="Castillo-Garstow">{{cite web|url= http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FXV/is_2_15/ai_n13557237|title= Latinos in hip hop to reggaeton|accessdate= 2008-07-28|author= Castillo-Garstow, Melissa|date= 2008-03-01|work= |publisher= Latin Beat Magazine|archive-date= 2008-12-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20081207054126/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FXV/is_2_15/ai_n13557237|url-status= dead}}</ref> ವಿಭಾಗಗಳ ಔತಣಕೂಟಗಳು ಸಂಗೀತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಫಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸೌಲ್ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು, ನುಡಿಸುವ ಡಿಜೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು/ ಡಿಜೆಗಳು, ಇದರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ [[ತಾಡನವಾದ್ಯ]]ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತಂತ್ರವು ಆಗ ಜಮೈಕದ [[ಡಬ್ ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ <ref name="dub music">{{cite web|author=Stas Bekman: stas (at) stason.org|url=http://stason.org/TULARC/music-genres/reggae-dub/3-What-is-Dub-music-anyway-Reggae.html |title= What is "Dub" music anyway? (Reggae) |publisher=Stason.org |date= |accessdate=2010-01-12}}</ref><ref name="more dub music">{{cite web|last=Philen |first=Robert |url=http://robertphilen.blogspot.com/2007/11/mythic-music-stockhausen-davis-and.html |title=Robert Philen's Blog: Mythic Music: Stockhausen, Davis and Macero, Dub, Hip Hop, and Lévi-Strauss |publisher=Robertphilen.blogspot.com |date=2007-11-05 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಮೈಕದ ವಲಸೆ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕನೆಂದರೆ 1967 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗೆ ಜಮೈಕದಿಂದ ಹಾರಿಬಂದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ 'ಗಾಡ್ ಫಾದರ್' ಆದ ಜಮೈಕ-ಹುಟ್ಟಿನ [[ಡಿಜೆ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್]]. ಜಮೈಕದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕದ]] ನಾವಿಕರು ಮತ್ತು [[ತಾಳ ಮತ್ತು ನೀಲಿಗಳ]] ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಡಬ್ ಸಂಗೀತ]]ವು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ಡಬ್ ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಬಡ ಜಮೈಕನ್ನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಕೇಳುಗರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಡಬ್ ಅಥವಾ [[ರೆಗ್ಗೆ]]ಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಹರ್ಕ್ ನು ಬೇಗನೇ ಫಂಕ್, ಸೌಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕೊ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ವಾದ್ಯವಿರಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಟುಕಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಡಿಜೆಗಳು ಒಂದು ಧ್ವನಿಮಿಶ್ರಕ ಮತ್ತು ಎರಡು ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವನ್ನು ಉದ್ದ ಎಳೆಯಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಬಡಿತಗಳ ಮಿಶ್ರಣ /ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ([[ಗ್ರಾಂಡ್ ವಿಜರ್ಡ್ ಥಿಯೋಡರ್]] ನಿಂದ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಿರುವ) ಕೆರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಡಿತಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ(ಜಗ್ಲಿಂಗ್)ಗಳಂತಹ ಟರ್ನ್ ಟೇಬಲ್ ನ ತಂತ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು, ರಾಪ್ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಒಂದು ಮೂಲತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. (ಟರ್ನ್ ಟೇಬಲ್ ಎಂದರೆ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಗೀತದ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲು ಡಿಜೆಗಳು ಬಳಸುವ ತಿರುಗುವ ಮೇಜು ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯಂತಿರುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರ.) ಇದೇ ತಂತ್ರಗಳು ರೀಮಿಕ್ಸ್ ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿದವು. ಈ ತೆರನಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂಲ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೂಡ, ಲೂಪ್ ಮಾಡುವುದು, ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ರೀಮಿಕ್ಸ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಜಮೈಕದ ಡಬ್ ಸಂಗೀತದ ವಿಕಸನವನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ <ref name="dub music" /><ref name="more dub music" /> ಮತ್ತು ಇದೇ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ. [[File:1520 Sedwick Ave., Bronx, New York1.JPG|thumb|left|upright|1520 ಸೆಡ್ಗ್ ವಿಕ್ ಅವೆನ್ಯು, ದ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸ್ಥಳ]] ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂಥ ನೃತ್ಯದ ಅಂಶಗಳು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್ಸ್ ನ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೆಳೆದವು.<ref name="Castillo-Garstow" /> ಜಮೈಕದ [[ಟೋಸ್ಟಿಂಗ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಜಮೈಕದ ವಲಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ರಾಪ್ ಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಪಿಂಗ್ ನ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೊಂದು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು.<ref name="dub music" /><ref>{{cite web |url=http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/oldschool.html |title=History of Hip Hop - Old School |publisher=nciMUSIC |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714161251/http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/oldschool.html |url-status=dead }}</ref> ಡಿಜೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಂಸಿ]]ಗಳು, ಆಗಾಗ ವಾಚಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಮೂಲ ಹಿಮ್ಮೇಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಜಪಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ "one, two, three, y'all, to the beat" - ಒಂದು, ಎರಡು, ಮೂರು, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಹಾಡಿ, ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ) ಅನಂತರ, ಎಂಸಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೇಳುಗರ ಮನ ರಂಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ವಿಷಯ ಹೊಂದಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಗಾನ-ತಾನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಯುವಕರಿಗೆ<ref name="Metaphorical Conceptions">ಕ್ರಾಸ್ಲೀ, ಸ್ಕಾಟ್. "ಮೆಟಾಫೋರಿಕಲ್ ಕನ್ಸೆಪ್ಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್”, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿವ್ಯೂ, ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2005. '''ಪುಟ 501-502'''</ref> ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂಥ ಒಂದು ದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Hip Hop in History">ಅಲ್ರಿಡ್ಜ್ ಡಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ ಜೆ. “ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್: ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಪಾಸ್ಟ್, ಪ್ರೆಸೆಂಟ್, ಅಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್”, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ 2005. '''ಪುಟ 190'''</ref> ಈ ಮೊದಲಿನ ರಾಪ್ ಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಡಜನ್ಸ್ (ವಾಗ್ಯುದ್ಧಗಳು) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಕುಲಾಯ್ಡ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪರ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಎಂಸಿ ತಂಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿತು.[[File:DSCN0009.JPG|thumb|ಗ್ರಾಂಡ್ ವಿಜರ್ಡ್ ಥಿಯೋಡರ್ (ಬಲಗಡೆ)]] ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇವುಗಳು, ಈಗ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿರುವ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]]ದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಜುಲು ನೇಷನ್]] ನಂತಹ [[ತಂಡಗಳ]] ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವಯ. [[ಫ್ಯೂರಿಯಸ್ ಫೈವ್]] ನ ಖ್ಯಾತಿಯ ರಾಪರ್/ ರಚನಕಾರ [[ಮೆಲ್ಲೆ ಮೆಲ್]] ಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬ "ಎಂಸಿ" ಯಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ರಾಪ್ ರಚನಕಾರನೆಂಬ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.allhiphop.com/features/?ID=1686 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102182358/http://www.allhiphop.com/features/?ID=1686 |archivedate=2007-11-02 |title=Article about Mele Mel (Melle Mel) |publisher=AllHipHop.com}} {{dead link|date=January 2010}}</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬಿ-ಹುಡುಗರು]] ಮತ್ತು ಬಿ-ಹುಡುಗಿಯರು ಕೇಳುಗರ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಆವೇಶಪೂರಿತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ವಿಭಾಗೀಯ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್]] ಬೆಳೆಯಿತು. ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿ ನೋಡುಗರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'', ''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್ ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ]]'' ನಂತಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾನನೀಯ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ [[ಡಿಜೆ ಹಾಲಿವುಡ್]], [[ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೊ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೂನೀ ಗೀ]] ಯಂತಹ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದ ಎಂಸಿಗಳು ಬಹಳ ಮಂದಿ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಮೇಯಗಳು ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ [[ಎಲ್ಎಲ್ ಕೂಲ್ ಜೆ]] ನಂತಹ ವೇದಿಕೆ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ನಡವಳಿಕೆ ತೋರುವ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಉತ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಏರಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆಯು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Toop">* [[ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್]] (1984/1991/2000). ''ರಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ II: ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಪ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'', ಪುಟ 94, ಪುಟ, 96. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಸೆರ್ಪೆಂಟ್ಸ್' ಟೈಲ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 1586486837</ref> ===ಡಿಸ್ಕೋದ ಪ್ರಭಾವ=== [[ಡಿಸ್ಕೋ]] ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಲೆ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತು. [[ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋ]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳು ಡಿಸ್ಕೊ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. "ಗಾಳಿಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದ" ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, "ಪ್ರಭಾವ ಕುಂದಿದ್ದ ಯುರೋಪೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಡಿಸ್ಕೊ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೇರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ"ಯಾಗಿ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿಬಂದಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಬಹುಮುಂಚಿನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಫಂಕ್ ಲೂಪ್ ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>ಎನ್ ಸಿಐಮ್ಯೂಸಿಕ್ - ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ [http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/hiphop.html nciMUSIC.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210182820/http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/hiphop.html |date=2010-02-10 }}</ref><ref>ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪುಟ 8 [http://www.daveyd.com/raphist8.html Daveyd.com]</ref> ಆದರೆ, 1979ರಷ್ಟಕ್ಕೆ [[ಡಿಸ್ಕೊ]] ವಾದ್ಯಗಳ ಲೂಪ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಆಧಾರವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಬಗೆಯು "ಡಿಸ್ಕೊ ರಾಪ್" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಡಂಬನೆಯೆಂದರೆ, ಡಿಸ್ಕೊನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ತದನಂತರವಾದ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವೂ ಒಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಡಿಜೆ ಪೀಟ್ ಜೋನ್ಸ್, ಎಡ್ಡೀ ಚೀಬ, [[ಡಿಜೆ ಹಾಲಿವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲವ್ ಬಗ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕಿ]] ಇವರುಗಳು ಡಿಸ್ಕೋ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಡಿಜೆಗಳು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ವೇಗಗತಿಯ ಪದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ತಾನ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆಫ್ರಿಕ ಬಂಬಾಟಾ, ಪೌಲ್ ವಿನ್ಲೆ, [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್]], ಮತ್ತು [[ಬಾಬ್ಬಿ ರಾಬಿನ್ಸನ್]] ಎಲ್ಲ ಆ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]]ಯಲ್ಲಿ [[ಗೋ-ಗೋ]] ಡಿಸ್ಕೋ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ 1980ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು. [[ಎಲೆಕ್ಟ್ಟಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ]] ಪ್ರಕಾರವು ಇದೇ ತೆರನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು, ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಚಿಕಾಗೋ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ ಸಂಗೀತ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು [[ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಟೆಕ್ನೋ ಸಂಗೀತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. ===ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ=== [[File:Rappersdelight.jpeg|thumb|"ರಾಪರ್ಸ್' ಡಿಲೈಟ್"ನ ತಲೆಚೀಟಿ]] 1979ರ [[ದ ಶುಗರ್ ಹಿಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್]] ನ "[[ರಾಪರ್ಸ್ ಡಿಲೈಟ್ ]]"ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="Hip hop">{{cite web|url=http://www.syracuseuniversitypress.syr.edu/encyclopedia/entries/hip-hop.html |title=hip hop |work=The Encyclopedia of New York State |publisher=Syracuse University Press |date= |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಆದರೆ, ಕೆಲವರು [[ದ ಫ್ಯಾಟ್ಬ್ಯಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ನ"[[ಕಿಂಗ್ ಟಿಮ್ III(ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಜಾಕ್)]]", ರಾಪರ್ಸ್ ಡಿಲೈಟ್ ಗಿಂತ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಈ ಆರೋಪದ ಸುತ್ತ ವಿವಾದ ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>ಕ್ರಿಸ್ ಹರ್ಡ್, ಗುರುವಾರ, 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004, 08:52 ಜಿಎಂಟಿ 09:52 ಯುಕೆ. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3727320.stm "][http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3727320.stm ಸಿಲ್ವರ್ ಜ್ಯೂಬಿಲಿ ಫಾರ್ ಫಸ್ಟ್ ರಾಪ್ ಹಿಟ್"], ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್''.</ref> ಮೊದಲನೇ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಚಲಾಯಿಸುವವತು ಇನ್ನೂ ಇತರರಿದ್ದಾರೆ. 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪ್ರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಸೇರದಿದ್ದರೂ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೊಕ್ಕಿತ್ತು; ಅದು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.,{{/0}0} ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]], [[ಡಲ್ಲಾಸ್]], [[ಕನ್ಸಾಸ್ ನಗರ]], [[ಸಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ]], [[ಮಿಯಾಮಿ]], [[ಸಿಯಾಟಲ್]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]], [[ಹೌಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಟೊರೊಂಟೋ]]ನಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಒಂದರದೇ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಿತ್ತು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು 1970ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜೋಕೋ ಹೆಂಡೆರ್ಸನ್ ನ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯು ರಿದಮ್ ಟಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ]]'' ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯವನ್ನು "ಗ್ರಾಫಿಟ್ಟಿ ಕಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್" ಎಂದೇ ಕರೆದಿತ್ತು. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ ಮೂಲದ ಡಿಜೆ [[ಲೇಡಿ ಬಿ]] "ಟು ದ ಬೀಟ್ ಯು ಆಲ್" ಅನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದೆಯಾದಳು.<ref>{{cite web|author=Anonym |url=http://hiphoponwax.blogspot.com/2006/10/lady-b-to-beat-yall.html |title=Hip Hop On Wax: Lady B - To The Beat Y'All |publisher=Hiphoponwax.blogspot.com |date=2004-02-26 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಅನಂತರ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದ ಕಲಾವಿದ, [[ಸ್ಕೂಲ್ಲಿ ಡಿ]], [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್]] ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದುದನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ. ==1980ರ ದಶಕ== [[File:Kurtisblowalbum.jpg|thumb|ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋನ ಸಂಗ್ರಹ ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋನ ಕವರ್.....]] ಈ ಸಂಗೀತಪ್ರಕಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಂತೆ, 1980ರ ದಶಕವು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಗಾಢವಾದ ವೈವಿಧ್ಯತಾಕರಣವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅಂಥ ಶೈಲಿಗಳ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವಕಾಲೀನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಟ್ರಾಕುಗಳುಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: *[[ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ]]- "[[ದ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ಆನ್ ದ ವೀಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಠೀಲ್]]" (1981). ಹಲವು ಪರಿಚಿತ ಮಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳ ಕತ್ತರಿಸು-ಅಂಟಿಸು ರೀತಿಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಟ್ರಾಕ್. *[[ಬ್ರೂಸ್ ಹ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ರಸ್ಸೆಲ್ ಸಿಮ್ಮನ್ಸ್]] - "ಪಾರ್ಟಿ ಮೆಷಿನ್"(1982). [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ]]ನ 'ನೀಲಿನಕ್ಷೆ' ಎಂದು ಈಗ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವಂತಹುದು. ಈ ಟ್ರಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು 'ಶೌಟ್-ಔಟ್' ಸೇರಿದೆ; ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಂಥ ಮೊದಲ ಹಾಡು. *[[ರಮ್ಮೆಲ್ಜೀ]] ಮತ್ತು [[ಕೆ-ರಾಬ್]] - "ಬೀಟ್ ಬಾಪ್" (1983). ಅದರ [[ಪ್ರತಿಫಲನ]] ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳ ರಚನೆಯ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಲವಲವಿಕೆಯ ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಡಬ್]] ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಹಾಡು ಒಂದು 'ಸ್ಲೋ ಜಾಮ್' ಆಗಿತ್ತು. *[[ಟಿ ಲಾ ರಾಕ್]] - "ಇಟ್ಸ್ ಯುವರ್ಸ್" (1984). ತನ್ನ ವೇಗಮಯ ಸಂಪಾದನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯು ಪ್ರಾಸ ರಚನೆಗಯಲ್ಲಿ ಅವನ 'ವೈಜ್ಞಾನಿಕ' ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಒಬೆರ್ಹೈಮ್ ಡಿಎಂಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಲಾಂಡ್ 808]]ನಂತಹ ಮಾದರಿಗಳ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳ]] ಭಾರೀ ಬಳಕೆಯು 1980ರ ದಶಕದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಿನದವರೆಗೂ 808 ಕಿಕ್ ಡ್ರಮ್ಮು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]] ತಂತ್ರಜ್ಙಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿಡಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಮಾರ್ಲೆ ಮಾರ್ಲ್]] ನಂತಹ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇತರ ಬಡಿತಗಳ ಪುಟ್ಟ ಆಯ್ದ ತುಣುಕುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಡಿತಗಳನ್ನು [[ಸಮನ್ವಯತೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲು ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ [[ಈ-ಮು ಎಸ್ ಪಿ-1200]] ನಂತಹ [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಿನಶಕ್ತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಸಡಿಲತೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಗೀತಗಳ ಪದರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶೋಧನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಅದೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತುಣುಕಾಗಿ ಮರುಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ. [[File:Afrika_Bambaataa_and_DJ_Yutaka_(2004).jpg|thumb|left|ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ(ಎಡಗಡೆ)]] 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಅಕಾಯಿ ಎಸ್900]]ನಂತಹ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ಗಳ ಒಂದು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಂತೆ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಟೇಪ್ ಲೂಪ್ ಗಳ ಸಹಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ]]ಯ ಮೊದಲನೇ ಎರಡು ಗೀತಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಟೇಪ್ ಲೂಪ್ ಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿರಾಮವನ್ನು ಒಂದು ವಿರಾಮಬಡಿತವನ್ನಾಗಿ ಲೂಪ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈಗ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು - ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಡಿಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅದೀಗ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇತ್ತು.1989ರಲ್ಲಿ [[ಡಿಜೆ ಮಾರ್ಕ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ನು "45 ಕಿಂಗ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿನೈಲ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ವಿರಾಮಬಡಿತ ಟ್ರಾಕಾದ "ದ 900 ನಂಬರ್" ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="Toop" /> ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ವಿಷಯಗಳೂ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದ ಮುಂಚಿನ ಶೈಲಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಬಹುಪದರಹೊಂದಿದ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಪಡೆದವು. [[ಮೆಲ್ಲೆ ಮೆಲ್]], [[ರಕೀಮ್]], [[ಚಕ್ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಆರ್ಎಸ್-ಒನ್]] ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೌಢವಾದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರೂಪಕೊಟ್ಟರು. [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ಅಂಡ್ ದ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್ ಫೈವ್]] ನ "[[ದ ಮೆಸೇಜ್"]](1982) ಅನ್ನು "ಗಂಭೀರ" ರಾಪ್ ನ ಜನನವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಮುನ್ನಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಚಳುವಳಿಯ ಒಳಗೇ ಬಹಳವಾಗಿ [[ಸೈಬೊಟ್ರೋನ್]], [[ಹಶಿಮ್]], [[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಪಾಟ್ರೋಲ್]] ಮತ್ತು[[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್]] ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ ಸಂಗೀತವು, ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. "[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ರಾಕ್]]" ಎಂಬ ಒಂದು ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]] ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದನು. ಕೆಲವು ರಾಪರ್ ಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪಾಪ್ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾದರು. ಒಂದು [[ಸ್ಪ್ರೈಟ್]] ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ [[ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋ]]ನ ಪಾತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರನಾದುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಹೊಸ-ಅಲೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆದ [[ದ ವೈಟ್ರೆಸ್ಸಸ್]] ನ 1981ರ ಹಾಡು "[[ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ವ್ರಾಪಿಂಗ್ ]]" ಹಾಡುವ ವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪ ರಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ=== 1980ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಜ್ಙಾತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅದು ಮನುಷ್ಯವಾಸವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಂಡಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಹರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಜನ್ನುಗಟ್ಟಲೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ದೃಶ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ದಶಕದ ಮುನ್ನಾಭಾಗದಲ್ಲಿ,[[ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೊದಲ ಆಯಾಮವಾಯಿತು. ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ನಾಯ್ಸ್]] ತಂಡವು ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಪ್ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿತು. ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ ಸಿಡ್ನಿಯು ಟಿಎಫ್1ನಲ್ಲಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡ, ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ, ಅವನ ''ಹೆಚ್.ಐ.ಪಿ. ಹೆಚ್.ಒ.ಪಿ.'' <ref>ಎಂಸಿಎಂ ರೆಟ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟೀವ್ ಆನ್ ಸಿಡ್ನಿ :<br>''« on peut dire aujourd'hui que Sidney est le papa du '' hip-hop'' français. '' ''Concepteur de l'émission H.I.P. H.O.P. en 1984 (1ère émission rap au monde diffusée à l'époque le dimanche à 14h00 avant Starsky & Hutch), ce Dj/rappeur/breakeur extravagant fait découvrir cette nouvelle tendance américaine aux Français, à peine remis de la vague disco, et crée des vocations (Joey Starr, Passi, Stomy Bugsy...) '' ''»'' <br>[http://www.mcm.net/musique/cdenecoute/23728/ H.I.P H.O.P - L'émission Mythique de Sidney]</ref> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ಟಿವಿ ನಿರೂಪಕನಾದ. '''ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ರಾಪಾಟಿಡ್ಯೂಡ್ 1 ಮತ್ತು 2ರೊಂದಿಗೆ''' 1984ರ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ''ಪನಾಮೆ ಸಿಟಿ ರಾಪಿಂಗ್'' ನಿಂದ [[ಡೀ ನ್ಯಾಸ್ಟಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ತಾರೆಯರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ [[ರೇಡಿಯೋ ನೋವಾ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. [[ಪುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೋ]]ನಲ್ಲಿ [[ವಿಕೋ ಸಿ]] ಯು ಮೊದಲ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ರಾಪರ್ ಆದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಗೊಂಡ ಕೃತಿಯು [[ರೆಗ್ಗಾಯೆಟಾನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟುದರ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಡೈಯಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೇವಿಯರ್ ನ "ನಾ ಒನ್ಸೆಂಗ್ ಡಿಲೈಟ್" ಮತ್ತು ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಡಾಫಲಾಂಗ್ ನ "ನೂನಲ್" ಸೇರಿವೆ. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಯಾವಾಗಲೂ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ [[ಪುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕೋ]]ನ ಆರಂಭಿಕ ಅನ್ವೇಷಕರಲ್ಲಿ [[ಡಿಜೆ ಡಿಸ್ಕೋ ವಿಜ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ]]ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ದ ಮೀನ್ ಮೆಷಿನ್]] 1981ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೊದಲ ಹಾಡನ್ನು ಡಿಸ್ಕೋ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಎಂಬ ತಲೆಚೀಟಿಯಡಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಮಾಡಿದ, ಅದೇ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ನ [[ಕಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್]] ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು 1982ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ. (ಹವಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ)[[ಸೆನೆನ್ ರೆಯೆಸ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ಉಲ್ಪಿಯಾನೋ ಸೆರ್ಜಿಯೋ ([[ಮೆಲ್ಲೋ ಮ್ಯಾನ್ ಏಸ್]]) ಕ್ಯೂಬದಿಂದ ಸೌತ್ ಗೇಟ್ ಗೆ 1971ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, 1988ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶವಾದ ಸೌತ್ ಗೇಟ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಹಿಲ್]] ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಅವರು ಕ್ವೀನ್ಸ್ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್)ನ ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್, ಡಿವಿಎಕ್ಸ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮುಗ್ಗೆರೂಡ್([[ಡಿಜೆ ಮುಗ್ಸ್]]) ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ ಒಬ್ಬ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಕ್ಯೂಬನ್ ಮೂಲನಿವಾಸಿಯಾದ ಲೂಯಿಸ್ ಫ್ರೀಸ್ ([[ಬಿ-ರಿಯಲ್]]) ಅವರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಏಸ್ ನು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ಗುಂಪು ದಕ್ಷಿಣ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿದಂತಹ [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಹಿಲ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಎಕ್ವಿಡ್ ]], [[ಗೊಟಾಸ್ ಡೆ ರಾಪ್]], [[ಟ್ರೆಸ್ ಕೊರೊನಾಸ್]],[[ವಿಯೋಲಡೋರ್ಸ್ ಡೆಲ್ ವರ್ಸೋ]], [[7 ನೋಟಾಸ್ 7 ಕೋಲೋರ್ಸ್]], [[ಎಸ್ಎಫ್ ಡಿಕೆ]], [[ಕ್ರೂಕೆಡ್ ಸ್ಟಿಲೋ]], [[ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಡೆ ಸಂತ]],ರಂಥ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಕೊಲಂಬಿಯ, ಎಕ್ಯುಆಡೋರ್, ಪೆರು, ಚಿಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್ ಗಳೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಂತೆ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡವು. ಜಪಾನೀ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಹಿರೋಷಿ ಫ್ಯೂಜಿವಾರ ಜಪಾನಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thememagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid=115 |title=International Man of Mystery |publisher=Theme Magazine |date=2010-01-08 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2014-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317122537/http://www.thememagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid=115 |url-status=dead }}</ref> ಜಪಾನೀ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹು ನೇರವಾಗಿ ಹಳೇ ಶಾಲೆಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ - ಆ ಯುಗದ ಆಕರ್ಷಕ ಬಡಿತಗಳು, ನೃತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೋಜು ಮತ್ತು ಉಡಾಫೆಯ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಿದೂಗುವ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ನಡುವಿನ ರೇಖೆಯು ಆಗಾಗ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಪಡುವಂತೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಜಾಗತೀಕರಿಸಿದೆ. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಅದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಈ ಕಲೆಯು ಅದರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾ, ಅದರ ಸಂತಸವನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಾ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೇ ಅದರ ಬೇರುಗಳುಳ್ಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಪ್ರೇರಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೂಡ, ಜಗದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬರುವ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರು ಈ ಜಾಗತಿಕ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಆ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಋಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref>[https://moodle.brandeis.edu/file.php/3404/pdfs/kelley-foreword-vinyl-aint-final.pdf Moodle.Brandeis.edu]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಘುವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಬೇರೆಡೆ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತರ ಸಶಕ್ತೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕನಸಿನ ಒಂದು ತುಣಕಾಗಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಭೂಗೋಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಡಸಾಲೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, ಅವುಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಸುತ್ತ ಪುನರನ್ವೇಷಣೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Nawotka |first=Edward |url=http://www.usatoday.com/life/books/reviews/2004-12-09-where-youre-at_x.htm |title=The globalization of hip-hop starts and ends with 'Where You're At' |newspaper = USA Today |date=2004-12-10 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ===ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಹೊಸ ಶಾಲೆ=== {{Main|Old school hip hop|New school hip hop}} ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಹೊಸ ಶಾಲೆಯು ೧೯೮೩-೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ರನ್-ಡಿ.ಎಂ.ಸಿ.]] ಮತ್ತು [[ಎಲ್ ಎಲ್ ಕೂಲ್]] ನ ಮುಂಚಿನ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಗೊಂಡ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಮುಂಚಿನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಂತೆಯೇ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಿಂದಲೇ]] ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಶಾಲೆಯು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಡ್ರಂ ಮೆಷಿನ್]] ನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿನ ಮಿನಿಮಲಿಸಮ್ ನಿಂದ, ಆಗಾಗ ರಾಕ್ ನ ಅಂಶಗಳ ಒಗ್ಗರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸುಲಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಪಿಂಗ್ ನ ಬಗೆಗಿನ ಹೊಗಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರೇಗಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯನಿವೇದನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು - ಎರಡೂ ಸಹ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದಿಡುವಂಥ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ. ಹಾಡಿನಂತೆಯೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಲಾವಿದರು ಒರಟು, ತಣ್ಣನೆಯ, ಬೀದಿಯ [[ಬಿ-ಬಾ]]ಯ್ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅಂಶಗಳು 1984ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಫಂಕ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕೋ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪುಗಳಾದ ನಾವೆಲ್ಟಿ ಹಿಟ್ಸ್, ಲೈವ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಸಿಂತಸೈಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟಿ ರೈಮ್ಸ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವೆಂದೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು [[ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಯ]]ನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಹೊಸ ಶಾಲೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಳಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಚಿಕ್ಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಯ ತಮ್ಮ ಸಮಕಲಾವಿದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಟಿದಂತಹ ಎಲ್ ಪಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1986ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಒಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಆದ [[ದ ಬೀಟ್ಸಿ ಬಾಯ್ಸ್]]ನ 1986ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಟು ಇಲ್]]'' ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಂತೆ,<ref>{{cite web |last=Thomas |first=Stephen |url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=A34rp283c054a |title=Licensed to Ill |publisher=allmusic |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310095952/http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg |url-status=dead }}</ref> ರಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ===ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್=== [[File:Bilbao BUM Chuck dedo Flavor.jpg|thumb|left|upright|2006ರಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ.]] {{Main|Golden age hip hop}} ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ "ಸುವರ್ಣ ಕಾಲ" (ಅಥವಾ "ಸುವರ್ಣ ಯುಗ") ಎಂಬುದು ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ - ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರು.<ref>ಜಾನ್ ಕರಮಾನಿಕ, [https://www.nytimes.com/2005/06/26/arts/music/26jon.html "ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'ಸ್ ರೈಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಆರ್ಖೈವ್ಸ್"], ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜೂನ್ 26, 2005. <br>ಚಿಯೋ ಹೆಚ್.ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars"Slick Rick: Behind Bars"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars |date=2010-02-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 9, 1995. <br>ಲೋನ್ನಯೆ ಓ'ನೀಲ್ ಪಾರ್ಕರ್, [http://www.highbeam.com/doc/1P2-735764.html "ಯು-ಎಂಡಿ. ಸೀನಿಯರ್ ಆರೋನ್ ಮಾಕ್ ಗ್ರೂಡರ್'ಸ್ ಎಡ್ಜಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಕಾಮಿಕ್ ಗೆಟ್ಸ್ ರೇವ್ಸ್, ಬಟ್ ನೋ ಟೇಕರ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511204952/http://www.highbeam.com/doc/1P2-735764.html |date=2011-05-11 }}, ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 20 1997.</ref><ref>ಜೇಕ್ ಕೋಯ್ಲೆ ಆಫ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, [http://www.usatoday.com/life/music/news/2005-06-19-spin-top-cd_x.htm "ಸ್ಪಿನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಪಿಕ್ಸ್ ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್ ಸಿಡಿ ಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್"], ಜೂನ್ 19, 2005ರ ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೇ'' ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ. <br>ಚಿಯೋ ಹೆಚ್. ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars"Slick Rick: Behind Bars"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars |date=2010-02-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 9, 1995. <br>ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಡ್ರೆವರ್, [http://www.theage.com.au/articles/2003/10/22/1066631489557.html?from=storyrhs"ಜಂಗಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ಅನ್ ನೇಮ್ಡ್"], ''ದ ಏಜ್'' [ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ], ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2003.</ref> [[ಆಫ್ರೋಸೆಂಟ್ರಿಸಿಟಿ(ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಪ್ರಯತ್ನ)]] ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಧಂಗೆಕೋರತನಗಳ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಯೋಗಿಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]] ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>ರೋನಿ ಸರೀಖ್, [http://citypages.com/databank/18/854/article3420.asp "ಕ್ರೇಜಿ ವಿಸ್ಡಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್"], ''ಸಿಟಿ ಪೇಜಸ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 1997. <br>ಸ್ಕಾಟ್ ಥಿಲ್, [http://www.alternet.org/mediaculture/21943?page=1 "ವೈಟ್ನೆಸ್ ವಿಸಿಬಲ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426171551/http://www.alternet.org/media/21943?page=1 |date=2012-04-26 }} ಆಲ್ಟರ್ ನೆಟ್, ಮೇ 6, 2005. <br>ವಿಲ್ ಹಾಡ್ಗ್ ಕಿನ್ಸನ್, [http://arts.guardian.co.uk/homeentertainment/story/0,12830,1044954,00.html "ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆನ್ ದ ವೀಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೀಲ್"], ''ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2003.</ref> ಬಹಳ ಬಾರಿ ಬಲವಾದ [[ಜಾಜ್ ಪ್ರಭಾವ]]ವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ]], [[ಬೂಗಿ ಡೌನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]], [[ಎರಿಕ್ ಬ. ಅಂಡ್ ರಕಿಮ್]], [[ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್]], [[ಎ ಟ್ರೈಬ್ ಕಾಲ್ಟ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್]], [[ಬಿಗ್ ಡಾಡಿ ಕಾನೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಂಗಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]].<ref>ಮೇಲಿನ ಪೆರ್ ಕೋಕರ್, ಹಾಡ್ಗ್ ಕಿನ್ಸನ್, ಡ್ರೆವೆರ್, ಥಿಲ್, ಓ'ನೀಲ್ ಪಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಸರೀಖ್. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ: <br>ಚಿಯೋ ಹೆಚ್.ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/reviews/album/114772/review/5944793 "KRS-One: Krs-One"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114082045/http://www.rollingstone.com/reviews/album/114772/review/5944793 |date=2009-01-14 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ನವೆಂಬರ್ 16, 1995. <br>ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಪೆಟ್ಟೀ, [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2005/08/11/bmchuck11.xml&sSheet=/arts/2005/08/11/ixartleft.html "'ವೇರ್ ರಾಪ್ ವೆಂಟ್ ರಾಂಗ್'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205120759/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2005%2F08%2F11%2Fbmchuck11.xml&sSheet=%2Farts%2F2005%2F08%2F11%2Fixartleft.html |date=2008-12-05 }}, ''ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2005. <br>ಮೋಸಿ ರೀವ್ಸ್, [http://www.villagevoice.com/music/0205,reeves,31875,22.html"Easy-Chair Rap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104183504/http://www.villagevoice.com/music/0205%2Creeves%2C31875%2C22.html |date=2006-11-04 }}, ''ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್'', ಜನವರಿ 29 2002. <br>ಗ್ರೆಗ್ ಕಾಟ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/81448011.html?dids=81448011 "ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಬಿಲೋ ದ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್"]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2001. <br>ಚಿಯೋ ಹೊಡರಿ ಕೋಕರ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16659783.html?dids=16659783 "'ಇಟ್'ಸ್ ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಫೀಲಿಂಗ್'"]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 11, 1996. <br> ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆರ್ವಿಸ್, [http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp "ಫ್ರಂ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ಟು 50 ಸೆಂಟ್, ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ರಾಪ್ -- ಸೋ ಫಾರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628182228/http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp |date=2011-06-28 }}, ''ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗಜೆಟ್'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2004.</ref> ಸುವರ್ಣ ಕಾಲವು ಅದರ ಹೊಸತುಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ - [[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]] ನ ಪ್ರಕಾರ "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಸಿಂಗಲ್ ಈ ಸಂಗೀತಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪುನರನ್ವೇಷಿಸಿತು ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದ"<ref name="rollingstone.com">ಚಿಯೋ ಹೆಚ್. ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars"Slick Rick: Behind Bars"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars |date=2010-02-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 9, 1995.</ref> ಒಂದು ಸಮಯ. “ತನ್ನ ಸುವರ್ಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್"<ref name="usatoday.com">ಜೇಕ್ ಕೋಯ್ಲೆ ಆಫ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, [http://www.usatoday.com/life/music/news/2005-06-19-spin-top-cd_x.htm "ಸ್ಪಿನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಪಿಕ್ಸ್ ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್ ಸಿಡಿ ಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್"], ಜೂನ್ 19, 2005ರ ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೇ'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ.</ref> ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, [[ಸ್ಪಿನ್]]ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಿಯ ಮೈಕೆಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ, ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲ ಮಾಡುವಂಥ ಆಲ್ಬಂ ಗಳು ಇದ್ದವು."<ref name="usatoday.com" /> [[ಎಂಟಿವಿ]]ಯ [[ಸ್ವೇ ಕಲ್ಲೋವೇ]] ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: "ಆ ಯುಗವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆಗ ಯಾವುದೂ ಸರಿದೂಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಇನ್ನೂ ಪರಿಶೋಧನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಇನ್ನೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಹೊಂದಿದಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು”.<ref>ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆರ್ವಿಸ್, [http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp "ಫ್ರಂ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ಟು 50 ಸೆಂಟ್, ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ರಾಪ್ -- ಸೋ ಫಾರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628182228/http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp |date=2011-06-28 }}, ''ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗಜೆಟ್'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2004.</ref> ಲೇಖಕ ವಿಲಿಯಮ್ ಜೆಲನಿ ಕಾಬ್ಬ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಯುಗವನ್ನು ಸುವರ್ಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಗೊಳಿಸಿದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಸುವರ್ಣ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ.... ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶೈಲಿಯುತ ನವೀನಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮೈಕ್ ಪ್ರಚಂಡರ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಗುಂಪು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು."<ref>ಕಾಬ್, ಜೆಲಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್, 2007, ''ಟು ದ ಬ್ರೇಕ್ ಆಫ್ ಡಾನ್'', ಎನ್ ವೈಯು ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ. 47.</ref> ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ '80ರ ಮತ್ತು '90ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ - ''[[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]]'' "ರಾಪ್'ಸ್ 1986-1999 ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್"<ref name="rollingstone.com" /> ನ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಎಂಎಸ್ಎನ್ ಬಿಸಿ]] ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್: ದ '80ಸ್ ಅಂಡ್ '90ಸ್" (ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ "ಸುವರ್ಣ ಯುಗ": 1980ರ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳು")<ref>{{cite web |author=5:27 p.m. ET |url=http://www.msnbc.msn.com/id/5430999/ |title=The '80s were golden age of hip-hop - RAP/HIP-HOP MUSIC- msnbc.com |publisher=MSNBC |date=2004-08-02 |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2009-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216192538/http://www.msnbc.msn.com/id/5430999/ |url-status=dead }}</ref> ===ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್=== {{Main|Gangsta rap|West Coast hip hop}} ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್, ನಗರದ ಒಳಗಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಪ್ಪು ಯುವಜನರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು [[ಉಪ ಪ್ರಕಾರ]].<ref name="autogenerated1">{{cite web |url=http://rap.about.com/od/genresstyles/p/GangstaRap.htm |title=Gangsta Rap - What Is Gangsta Rap |publisher=Rap.about.com |date=2009-10-31 |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514232338/http://rap.about.com/od/genresstyles/p/GangstaRap.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ'' ಎನ್ನುವುತು ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟರ್ ಎಂಬ ಪದದ [[ರಕಾರ-ರಹಿತ]] ಉಚ್ಚಾರಣೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೂಲಿ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್ ಟಿ]]ರಂತಹ ರಾಪರ್ ಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರೆ, ಅದು 1980ರ ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.]]ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ಐಸ್-ಟಿ ಆಗಾಗ ಮೊದಲನೇ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ "[[6 ಇನ್ ದ ಮಾರ್ನಿಂಗ್]]", ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐಸ್-ಟಿ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ. ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅವಗಾಹನೆಯ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಉಪಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಭೂಗತ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟರ್ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.ನೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಹಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಅಗ್ರಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಹಯೋಗವುಳ್ಳವ ಜನರೆಂದರೆ ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ. ಅವುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ ರಾಪ್ ಆಕ್ಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಢಾಳಾಗಿ ಕದನಾತ್ಮಕ, ಮತ್ತು ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಿರುನುಡಿಗಳ ಮಳೆಗರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು, ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿ, "ನಿಗ್ಗರ್" ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಒರಟು, ರಾಕ್ ಗಿಟಾರ್-ಚಾಲಿತ ಬಡಿತಗಳ ಮೇಲಿರಿಸಿ, ಸಂಗೀತದ ಗಟ್ಟಿ-ಅರುಗಿನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಎಂದರೆ 1988ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.ನ ''[[ಸ್ರ್ಟೇಟ್ ಔಟ್ಟ ಕಂಪ್ಟನ್]]''. ''ಸ್ರ್ಟೇಟ್ ಔಟ್ಟ ಕಂಪ್ಟನ್'' [[ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]] ಅನ್ನು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಹಕ್ಕುಬದ್ಧ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅವರ [[ಫಕ್ ದ ಪೋಲೀಸ್]] ಹಾಡು, [[ಕಾನೂನು ಅನುಷ್ಠಾನ]] ಅಂಗದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ [[ಎಫ್ ಬಿಐ]]ನ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಿಲ್ಟ್ ಅಹ್ಲೆರಿಚ್ ನ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದಾಗ, ''ಸ್ರ್ಟೇಟ್ ಔಟ್ಟ ಕಂಪ್ಟನ್'' ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಹಾಗಾಯಿತು.<ref>{{cite news |first=Ryan |last=Ritchie |title=Eazy to be hard |url=http://www.presstelegram.com/entertainment/ci_5315527 |work=Press Telegram |publisher=Los Angeles Newspaper group |date=2007-02-28 |accessdate=2008-01-26 |archive-date=2007-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304170024/http://www.presstelegram.com/entertainment/ci_5315527 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |title=Rap, Rock, and Censorship: Popular Culture and the Technologies of Justice. |last=Deflem |first=Mathieu |url=http://www.cas.sc.edu/socy/faculty/deflem/zzcens97.htm |year=1993 }}</ref> ಐಸ್ ಟಿ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಆಗಾಗ ಮೂಲತಃ ಪಶ್ಮಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಆಕಾರಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಬೂಗಿ ಡೌನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಂಥ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಆಕ್ಟ್ ಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ. ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ವಿಷಯವವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿವಾವವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ. [[ಎಡಗಡೆ]]ಯ ಮತ್ತು [[ಬಲಗಡೆ]]ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಕಾರರಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ಟೀಕೆಕಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪರ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ತಿ ತಾವು ಒಳ-ನಗರ ಜೀವನದ ಸತ್ಯಾಂಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ನಟನೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾವು ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ, ಆ ಪಾತ್ರವು ತಾವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವಂಥದ್ದೇ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CnhUYWbW3jQ |title=Cam'ron on The O'Reilly Factor |publisher=Youtube.com |date= |accessdate=2010-04-23}}</ref> ==1990ರ ದಶಕ== [[File:Dr.DreTheChronic.jpg|thumb|ಡಾ. ಡ್ರೆ ನ ದ ಕ್ರಾನಿಕ್ ಅನ್ನು 1990ರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=ರಾಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್l>ಡಾ.ಡ್ರೆ ದ ಕ್ರಾನಿಕ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಇನ್ಫೋ. ರಾಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್. ಪುಜಶ್ಚೇತನ ಮಾರ್ಚ್ 5, 2008.</ಉಲ್ಲೇಖ><ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=BBC25ವರ್ಷಗಳು>ಟೈಂಲೈನ್: 25 ವರ್ಷಗಳ ರಾಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2004). ಪುನಶ್ಚೇತನ ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2008.</ಉಲ್ಲೇಖಿತ>]] ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ [[ಎಂಸಿ ಹ್ಯಾಮರ್]] [[ಪ್ಲೀಸ್ ಹ್ಯಾಮರ್, ಡೋನ್ಟ್ ಹರ್ಟ್ 'ಎಮ್]] ಎಂಬ ಬಹು-ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಆಲ್ಬಂನೊಂದಿಗೆ ಭಾರೀ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ಈ ರೆಕಾರ್ಡು ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್, [[ಕಾಂಟ್ ಟಚ್ ದಿಸ್]] [[ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್ 100]]ನ ಮೇಲಿನ ಹತ್ತಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಎಂಸಿ ಹ್ಯಾಮರ್ 90ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ರಾಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮನೆಮನೆಯ ಮಾತಾದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ. ಈ ಆಲ್ಬಂ [[ರಾಪ್ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ಹಂತದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಏರಿಸಿತು. ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ [[ಆರ್ ಐಎಎ]] ನಿಂದ [[ವಜ್ರ]]ವಾಗಿ [[ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ]] ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url = http://community.allhiphop.com/go/thread/view/12461/5467055/TOP_10_selling_rap_albums_of_all_time|title = article|publisher = community.allhiphop.com|access-date = 2010-06-09|archive-date = 2009-09-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20090904003800/http://community.allhiphop.com/go/thread/view/12461/5467055/TOP_10_selling_rap_albums_of_all_time|url-status = dead}}</ref> ಇದು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಸದಾ ಕಾಲದ ಬೆಸ್ಟ್-ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url = http://www.allmusic.com/album/r27923|publisher = allmusic|title = Please Hammer, Don't Hurt 'Em: Overview}}</ref> ಈ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ, ಈ ಆಲ್ಬಂ 18 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url = http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=105&STORY=/www/story/08-06-2001/0001548803|title = article|publisher = prnewswire.com}}</ref><ref>{{cite news|url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101940328-164065,00.html|title = article|publisher = time.com|access-date = 2010-06-09|archive-date = 2012-11-03|archive-url = https://web.archive.org/web/20121103135323/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101940328-164065,00.html|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.newyorker.com/archive/1996/08/26/1996_08_26_062_TNY_CARDS_000376033|title = article|publisher = newyorker.com}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/MC-Hammer-Biography/4E0F2063AA089C6748256E0700170A6C|title = article|publisher = sing365.com|access-date = 2010-06-09|archive-date = 2016-01-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20160104183600/http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/MC-Hammer-Biography/4E0F2063AA089C6748256E0700170A6C|url-status = dead}}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ, [[ಡಾ. ಡ್ರೆ]] ''[[ದ ಕ್ರಾನಿಕ್]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾಗಿ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೇ, ಈ ಆಲ್ಬಂ, [[ಜಿ ಫಂಕ್]] ಎಂಬ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ಶೈಲಿಯು [[ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್]] ನ 1993ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಡಾಗ್ಗಿಸ್ಟೈಲ್]]'' ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್]] ಇದೇ ಸಮಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೇರಿತು. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಸ್ಟೇಟನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಬಂದವನಾದ ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದನು. ತಥಾಕಥಿತ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]], [[ಜೇ-ಜೆಡ್]], ಮತ್ತು [[ನಾಸ್]] ಸೇರಿದ್ದರು. ([[ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ವೈಷಮ್ಯ]]ದ ಮೇಲಿನ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ.) ಬೀಸ್ಟೀ ಬಾಯ್ಸ್, ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಹಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗೌರವ ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಈ ದಶಕದ ಪರ್ಯಂತವೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]] ನ ಹೊರಗೆ ಇದ್ದ ರೆಕಾರ್ಡು ತಲೆಚೀಟಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದವು. [[ಬೋನ್ ಥಗ್ಸ್-ನ್-ಹಾರ್ಮೊನಿ]], [[ಟೆಕ್ ಎನ್9ನೆ]], ಮತ್ತು [[ಟ್ವಿಸ್ಟ]]ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ವೇಗದ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]] ರಾಪ್ ಕೂಡ ಪರಿಗಣನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ===ವಿಶ್ವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್=== ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಖನಿ ಮತ್ತು ಕಿರುಪುಸ್ತಕದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದಂತಹುದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು. ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್, ಟುಪಕ್ ಶಕೂರ್, ನಾಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಆಟದ ಮುಖವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮತ್ತು ಭೂಗತ ದೃಶ್ಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಅಂಶಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. [[ನಿಯೋ ಸೌಲ್]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಸೌಲ್ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ. [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಟಿ ವೈ ದುಯೆಂಡಸ್ ಮತ್ತು [[ಲೀಸಾ ಎಂ]]ರ ಒಂದು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೆಂಗ್ಯು]]ನ ಮೇಳನವಾದ [[ಮೆರೆನ್ ರಾಪ್]]ನ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಆಯಿತು. [[File:De La Soul Demon Days Live crop.jpg|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿ ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್, ಡೆಮನ್ ಡೇಸ್ ಲೈವ್ ನಲ್ಲಿ.]] ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರೀ ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಭಾವವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳಿಂದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಜಮಾಯ್ಕನ್ನರ ಏರಿದ ವಲಸೆಗಳು ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕ-ಜನಿತ ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಯುವಜನರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ. [[ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್]]ರಂತಹ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.[http://wayneandwax.com/?p=137 ] ಯೂರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಭೂಗತದಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಕೇಳುಗರೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಜನಾಂಗೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಕಾರ್ಯಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಡೈ ಫೆಂಟಾಸ್ಟುಷೆನ್ ವಿಯೆರ್]]ಯನ್ನೂ, ಹಾಗೇ ಹಲವು [[ಟರ್ಕಿಶ್]] [[ಕಾರ್ಟೆಲ್]], [[ಕೂಲ್ ಸವಸ್]], ಮತ್ತು [[ಆಜಾದ್]]ರಂತಹ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶಕರನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಹೀಗೆಯೇ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಐಎಎಂ]] ಮತ್ತು [[ಸುಪ್ರೀಮ್ ಎನ್ ಟಿಎಂ]]ರಂತಹ, ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ-ಜನಿತ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಪರ್ ಎಂದರೆ ಬಹುಶಃ ಸೆನೆಗಲೀಸ್-ಜನಿತ [[ಎಂಸಿ ಸೋಲಾರ್]]. [[ನೆದರ್ಲಾಂಡ್ಸ್]]ನ 1990ರ ದಶಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಪರ್ ಗಳೆಂದರೆ ದ [[ಓಸ್ ಡ್ರಾಪ್ ಪೋಸ್ಸೆ]], ಆಮ್ಸ್ಟೆರ್ ಡ್ಯಾಮ್ ನ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮತ್ತು [[ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆ]] ಮತ್ತು [[ಸುರಿನಾಮೆ]]ಗಳಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಟಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ದ ಪೋಸ್ಟ್ ಮೆನ್]]. ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಎಂಸಿ [[ಬ್ರೈನ್ ಪವರ್]], ಒಬ್ಬ ಭೂಗತ ಕದನ ರಾಪರ್ ನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬೆನೆಲಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ, ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ರಾಪ್ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿದ. [[ಇಟಲಿ]]ಯು [[ಜೊವನೊಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಆರ್ಟಿಕೋಲೋ 31]] ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನದೇ ರಾಪರ್ ಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಖ್ಯಾತನಾಮರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ [[ಪಿಎಂ ಕೂಲ್ ಲೀ]]ಯ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಪಾಲಿಶ್ ದೃಶ್ಯವೂ ಚುರುಕಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ರೋಮಾನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಿ.ಯು.ಜಿ. ಮಾಫಿಯ]] [[ಬುಚರೆಸ್ಟ್]] [[ಪ್ಯಾಂಟೆಲಿಮಾನ್]] ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಬಂತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರೊಮಾನಿಯಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ಯುಗ ವಸತಿಸಮುಚ್ಛಯಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಘೆಟ್ಟೋಸ್ ನ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ನಡುವಿನ ಸಮಾನಾಂತರಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ [[ಪಾಲೆಸ್ಟೇನಿಯನ್]] ([[ಟಮೇರ್ ನಫೇರ್]]) ಮತ್ತು [[ಇಸ್ರೇಲೀ]] ([[ಸನ್ಲಿಮಿನಲ್]]) ಸೇರಿದಂತೆ ಎಷ್ಟೋ ತಾರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಮೂಕ್ ಈ.]] ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ತಾರೆಗಳು ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಮಗಲೋನ]], ರಾಪ್ ಏಷ್ಯಾ, ಎಂಸಿ ಲಾರಾ ಮತ್ತು ಲೇಡಿ ಡೈನ್ ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಏರಿದರು. ಆ ಮುನ್ನ ಭೂಗತ ರಾಪರ್ ಗಳು ಸೀಮಿತ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಹದಿಹರೆಯದವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು]], 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೆ-ರಾಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಗೆ ತಂದರು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋಸ್ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಶೈಲಿಯು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂಬಾನಂತಹ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತ್ತು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]'90ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕಾಲೋ]]ನ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಆ ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಹಿಲ್]]ನಂಥ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರಾಪ್ ಗುಂಪುಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮಚೀಟೆ]]ನಂತಹ ಮೇಕ್ಸಿಕನ್ ರಾಪ್ ರಾಕ್ ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೇರಿದವು. [[ಹವಾನಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅಲಾಮಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ಯೂಬನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಛೇರಿಯು 1995ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ಯೂಬನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯಗೈದಿತು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸರಕಾರಿ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ದೃಶ್ಯವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ತುಸು ಹಿಂದೆಯೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡದೆಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]], ಫವೆಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜನ ಕಪ್ಪು ಜನರು ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತಹ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಜಾಗವೆಂದರೆ [[ಸಾವೋ ಪೌಲೋ]]. ಆದರೆ ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರೆಜಿಲ್ಲಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು, ಮತ್ತು ಇಂದು [[ರಿಯೋ ಡೆ ಜನೇಯಿರೊ]], [[ಸಾಲ್ವಡೋರ್]], [[ಕುರಿಟಿಬ]], [[ಪೋರ್ಟೋ ಅಲೆಗ್ರೆ]], [[ಬೇಲೋ ಹಾರಿಜಾಂಟೆ]], [[ರೆಸಿಫೆ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಸಿಲಿಯ]] ಗಳಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಒಂದು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ದೃಶ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. [[ರೆಷಿಯೋನಾಯಿಸ್ ಎಂಸಿ'ಸ್]], [[ಎಂವಿ ಬಿಲ್]], [[ಮಾರ್ಸೆಲೋ ಡಿ2]], ರಾಪ್ಪಿನ್ ಹೂಡ್, ಥಾಯಿಡೆ ಮತ್ತು ಡಿಜೆ ಹಂ, ಜಿಓಜಿ, ಆರ್ ಜೆಡ್ ಓ ಇವರುಗಳು [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]]ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಯುತ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ===ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್=== {{Main|West Coast hip hop}} [[ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.]] ಒಡೆದ ಮೇಲೆ, [[ಡಾ.ಡ್ರೆ]] (ಒಬ್ಬ ಪೂರ್ವ ಸದಸ್ಯ) ''[[ದ ಕ್ರಾನಿಕ್]]'' ಅನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ. ಇದು ಆರ್ ಅಂಡ್ ಬಿ / ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಚಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/r70573 |title=((( The Chronic > Charts & Awards > Billboard Albums ))) |publisher=allmusic |date=1992-12-15 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಪಾಪ್ ಚಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ನಂಬರಿಗೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ "[[ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ಎ "ಜಿ" ಥಾಂಗ್]]" ನಂ.೨ ಪಾಪ್ ಸಿಂಗಲ್ ಆಯಿತು. [[ಪಿ ಫಂಕ್]] ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ, ಜಾಳುಜಾಳಾದ ಫಂಕ್ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಶ್ಲೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ''ದ ಕ್ರಾನಿಕ್'' ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ<ref>{{cite web |first=Havelock |last=Nelson |url=http://www.rollingstone.com/reviews/album/111976/review/18944957/thechronic |title=The Chronic : Dr. Dre : Review |work=Rolling Stone |date=1993-03-18 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503104650/http://www.rollingstone.com/reviews/album/111976/review/18944957/thechronic |url-status=dead }}</ref> ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. ಇದು [[ಜಿ-ಫಂಕ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಪಡೆಯನ್ನು [[ಡೆತ್ ರೋ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]ನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಆಳಿತು. ಈ ಕಲಾವಿದರ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ [[ಟುಪಕ್ ಶಕೂರ್]] ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಹಿಟ್ ಗಳಾದ "ವಾಟ್'ಸ್ ಮೈ ನೇಮ್" ಮತ್ತು "ಜಿನ್ ಅಂಡ್ ಜ್ಯೂಸ್" ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''[[ಡಾಗ್ಗಿಸ್ಟೈಲ್]]'' ಅನ್ನು ಹೊರತಂದ [[ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್]] ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/bio/index.jsp?pid=33952 |title=Snoop Dogg Music News & Info &#124; |publisher=Billboard.com |date= |accessdate=2010-01-12 |archiveurl=https://archive.is/20120629082644/http://www.billboard.com/artist/snoop-dogg/33952%23/artist/snoop-dogg/33952 |archivedate=2012-06-29 |url-status=live }}</ref> ಈ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಇದ್ದವರು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತನಶೀಲ ಕಲಾವಿದರಾದಂತಹ[[ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಫೆಲ್ಲೊಶಿಪ್]], [[ದ ಫಾರ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಗತ ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಸೋಲ್ ಸೈಡ್ಸ್]] ಕಲೆಕ್ಟೀವ್ ([[ಡಿಜೆ ಶ್ಯಾಡೋ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕಲಿಷಿಯಸ್]] ಇತರರ ನಡುವೆ) [[ಜುರಾಸಿಕ್ 5]], [[ಪೀಪಲ್ ಅಂಡರ್ ದ ಸ್ಟೈರ್ಸ್]], [[ದ ಆಲ್ಕಹಾಲಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಈ ಮುನ್ನ [[ಸೌಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಚೀಫ್]]ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಬೇರುಗಳಾದ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು. ಇತರ ರಾಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ[[ಎಂಸಿ ಹ್ಯಾಮರ್]], [[ಸಿಎಲ್ ಸ್ಮೂತ್]] ಮತ್ತು [[ಟೂ ಶಾರ್ಟ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ===ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್=== {{Main|East Coast hip hop}} [[File:Biggie and Tupac still.jpg|thumb|ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.(ಎಡಗಡೆ) ಮತ್ತು ಟೂಪಕ್ ಶಕೂರ್(ಬಲಗಡೆ), 1990ರ ದಶಕದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಎರಡು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕೃತಿಗಳು.]] 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ [[ನೇಟೀವ್ ಟಂಗ್ಸ್]] posseನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಪೌಲ್]]ನೊಂದಿಗೆ [[ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್]]ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ಎ ಟ್ರೈಬ್ ಕಾಲ್ಡ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್]], [[ದ ಜಂಗಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], ಹಾಗೇ ಅವರ ಸಡಿಲ ಸಹಚಾರಿಗಳು [[ತರ್ಡ್ ಬಾಸ್ಸ್]], [[ಮೈನ್ ಸೋರ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆಎಂಡಿ]]. ಮೂಲತಃ ಬದುಕಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಯಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುನೀಡುವ ಒಂದು "ಡೈಸಿ ಏಜ್" ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, darker ಸಾಮಗ್ರಿಯು (ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್ ನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ "ಮಿಲ್ಲೀ ಪುಲ್ಡ್ ಎ ಪಿಸ್ತೋಲ್ ಆನ್ ಸಂತ") ಶೀಘ್ರವೇ ಒಳನುಸುಳಿತು. [[ಮಸ್ಟ ಏಸ್]](ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಲಾಟಹೌಸ್ ಗೆ) ಅಂಡ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯೂಬಿಯನ್]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ]], [[ಆರ್ಗನೈಜ್ಡ್ ಕನ್ ಫ್ಯೂಷನ್]]ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು, ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ, ಹೆಚ್ಚು ಸುವ್ಯಕ್ತವಾದ ಧಂಗೆಕೋರ ಪೋಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. "ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಕ್ಲೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್", [[ಬಿಜ್ ಮಾರ್ಕೀ]], ಅವನ [[ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಓ'ಸಲಿವನ್]] ಹಾಡು "ಅಲೋನ್ ಎಗೈನ್, ನ್ಯಾಚುರಲಿ"ಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ತನಗೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಲ್ಲ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್]], [[ನಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]]ರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಂದಲೇ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ನೋಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯಭಾಗವು ಬಹು ಲಾಭಕರವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿವಂಗತ [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬಿಗ್ ಪನ್]]ರಂತೆ [[ಡಿ.ಐ.ಟಿ.ಸಿ.]]ಯ ಸದಸ್ಯರಂತಹ ರಾಪರ್ ಗಳ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. [[ಆರ್ ಜೆಡ್ ಎ]]ನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್]]ಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದವು, ಅವರ ಒಂದು ತೆರನಾಗಿ ಕಳಚಿದಂತಹ ವಾದ್ಯದ ಲೂಪ್ ಗಳ ಜೋಡಣೆಗಳಿಂದ, ತುಂಬಾ ಅದುಮಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಿದ ಡ್ರಂಗಳು ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ]] ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ [[ಮಾಬ್ಬ್ ಡೀಪ್]]ನಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಐಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರಂತಹ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರು ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿಂದ ಉದಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವು-ತಂಗ್ ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಆಲ್ಬಂಗಳಾದ [[ರಯೇಕ್ವೋನ್ ದ ಶೆಫ್]]ನ ''[[ಓನ್ಲಿ ಬಿಲ್ಟ್ ೪ ಕ್ಯೂಬನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು [[ಜಿಜೆಡ್ ಎ]]ನ ''[[ಲಿಖ್ವಿಡ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್]]'' ಈಗ ವು-ತಂಗ್ "ತಿರುಳಿನ" ಸಾಮಗ್ರಿ ಹೊಂದಿದ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ಗಳಂತೆ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. [[ಡಿಜೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್]]ನಂತಹ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, (ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟರ್]]ಗಾಗಿ, ಆದರೆ 0}ಜೇರು ದ ಡಮಾಜಾ), [[ಪೀಟ್ ರಾಕ್]]ರಂಥ ಬೇರೆ ಸಹಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ([[ಸಿಎಲ್ ಸ್ಮೂತ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರರಿಗೆ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾ ಇದ್ದ), [[ಬಕ್ ವೈಲ್ಡ್]], [[ಲಾರ್ಜ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್]], [[ಡೈಮಂಡ್ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದ 45 ಕಿಂಗ್]]ಸ್ಳಳ ಯಾವುದು ಎಂದು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಹಲವಾರು ಎಂಸಿಗಳಿಗೆ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವರು. [[ನಾಸ್]]ನ ''[[ಇಲ್ ಮ್ಯಾಟಿಕ್]]'', [[ಜೇ-ಜೆಡ್]]ನ ''[[ರೀಸನಬಲ್ ಡೌಟ್]]'' ಮತ್ತು [[ಓಸಿ]]ಯ ''[[ವರ್ಡ್...]]'' ''[[ಲೈಫ್]]'' ನಂತಹ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಈ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಕೊಳದ ಬಡಿತಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]ನ ವ್ಯವಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು [[ಜೆ-ಜೆಡ್]] ಮತ್ತು ಅವನ [[ರಾಕ್-ಎ-ಫೆಲ್ಲಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡೆ, [[ಡೆತ್ ರೋ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ರಾಪರ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಸೆಣಸಾಟವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು,<ref>{{cite web|url=http://www.trutv.com/library/crime/notorious_murders/celebrity/shakur_BIG/2a.html |title=The Murders of gangsta rappers Tupac Shakur and Notorious B.I.G. - Crime Library on truTV.com |publisher=Trutv.com |date=1994-11-30 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಭಾಗಶಃ ಸಂಗೀತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಅನುದಾನದಿಂದ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ "ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರ"ದ ಕೋನವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗವು ಅನೇಕ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಇಂಡೀ ತಲೆಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಕಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] (ಇದರೊಂದಿಗೇ [[ಮಾಸ್ ಡೆಫ್]] ಬೃಹತ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು) ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಡೆಫ್ ಜಕ್ಸ್]] ಸೇರಿದ್ದವು; ಈ ಎರಡು ಲೇಬಲ್ ಗಳ ಇತಿಹಾಸವು ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದಂತಹವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯದು ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಕಂಪೆನಿ ಫ್ಲೋ]]ನ [[ಈಎಲ್-ಪಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇವು [[ಮೈಕ್ ಲಾಡ್ಡ್]], [[ಐಸೋಪ್ ರಾಕ್]], [[ಮಿ. ಲಿಫ್]], [[ಆರ್ ಜೆಡಿ2]], [[ಕೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ನಿಬಾಲ್ ಆಕ್ಸ್]]ರಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಒಂದು ಹೊರಮಾರ್ಗವನ್ನೊದಗಿಸಿತು. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ [[ಆರ್ಸೋನಿಸ್ಟ್ಸ್]]ನಂತಹ ಇತರ ಆಕ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಕವಿ]] ಯಿಂದ ಎಂಸಿ ಆದ [[ಸಾಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು. ===ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ=== {{See|List of hip hop genres}} 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಶೈಲಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯಗೊಂಡವು. 1992ರಲ್ಲಿ [[ಅರೆಸ್ಟೆಡ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್]] ನ ''[[ತ್ರೀ ಇಯರ್ಸ್, ಫೈವ್ ಮಂತ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟು ಡೇಸ್ ಇನ್ ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್....]]'', ಮತ್ತು 1995ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಡಿ ಮಾಬ್]] ನ ''[[ಸೌಲ್ ಫುಡ್]]'' ಮತ್ತು 1996ರಕ್ಕು [[ಔಟ್ ಕಾಸ್ಟ್]] ನ ''[[ಅಟ್ಲಿಯನ್ಸ್]]'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ 1990ರ ದಶಕದ<ref name="Jackson Free Press">{{cite news|url=http://www.jacksonfreepress.com/index.php/site/comments/southern_hip_hop_090308/|title=Southern Hip-Hop|last=Burks|first=Maggie|date=2008-09-03|work=Jackson Free Press|accessdate=2008-09-11}}</ref> ಮುನ್ನಾಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ರಾಪ್]] ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತು. ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು [[ಜಾರ್ಜಿಯದ ಅಟ್ಲಾಂಟ]]ದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಅನಂತರ, [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಿ]] (''[[ಘೆಟ್ಟೋ ಡಿ]]'' ) [[ನ್ಯು ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]]ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು (ದ [[ನೋ ಲಿಮಿಟ್]] ಪೊಸ್ಸೆ) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಿ ಯು [[ಜಿ ಫಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಯಾಮಿ ಬಾಸ್]] ನ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಚಿಕಾಗೋ]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]], [[ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಧ್ವನಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. '80ರ ಮತ್ತು '90ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್ಕೋರ್ ಪಂಕ್]], [[ರಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್]] ನ ಬೆರಕೆಗಳಾದ [[ರಾಪ್ ಕೋರ್]], [[ರಾಪ್ ರಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಪ್ ಮೆಟಲ್]]ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಕೇಳುಗರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. [[ರೇಜ್ ಎಗೆನೆಸ್ಟ್ ದ ಮೆಷಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಂಪ್ ಬಿಜ್ಕಿಟ್]], ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿವೆ. [[ಬೀಸ್ಟೀ ಬಾಯ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಥರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಸ್]] ನಂತಹ ಬಿಳಿಯ ರಾಪರ್ ಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಾಯುಕ್ತ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ, 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ''[[ದ ಸ್ಲಿಮ್ ಶೇಡಿ ಎಲ್ ಪಿ]]'' <ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/the-slim-shady-lp-r397821 |title=The Slim Shady LP > Charts & Awards > Billboard Albums |publisher=allmusic |date=1999-02-23 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ಎಮಿನೆಮ್'ಸ್]] ನ ಯಶಸ್ಸು ಹಲವರನ್ನು ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿತು. ==2000ದ ದಶಕ== [[File:Kanyewestdec2008.jpg|thumb|upright|2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್]] 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, [[ಎಮಿನೆಮ್]] ನ ''[[ದ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಾತರ್ಸ್ ಎಲ್ ಪಿ]]'' ಯು ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳ<ref>{{cite web|url=http://www.lyrics.com/lyrics/eminem/relapse-clean |title=Eminem Lyrics |publisher=Lyrics.com |date=1972-10-17 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಗೀತಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು, [[ನೆಲ್ಲಿ]]ಯ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಎಲ್ ಪಿ, ''[[ಕಂಟ್ರಿ ಗ್ರಾಮರ್ ]]'' ಒಂಭತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ಸುಮಾರಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ [[ದ ರೂಟ್ಸ್]], [[ಡೈಲೇಟೆಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]], [[ಗ್ನಾರ್ಲ್ ಬಾರ್ಕಲಿ]], [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ ಡೆಫ್]] ನಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಯುಎಸ್ ಕಂಡಿತು. ಇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕೇಳರಿಯದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಂಕ್ ಸಂಗೀತ]]ಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪಾಪ್ ನೊಳಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವು. 2000ದ ದಶಕದ ಜನಪ್ರಿಯ (ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮತ್ತು ಭೂಗತ) ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವವರು: '''[[ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ)]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಬಿ-ರಿಯಲ್]], [[ಬ್ಲೂ]], [[ದ ಕೌಪ್]], [[ಕ್ರೋಕೆಡ್ ಐ]], [[ಡೆಲ್ ದ ಫಂಕೀ ಹೋಮೊಸೇಪಿಯನ್]], [[ಡಿಜೆ ಕ್ವಿಕ್]], [[ಗೊರಿಲ್ಲ ಬ್ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡ್ರೆ]], [[ಎವರ್ ಲಾಸ್ಟ್]], [[ಸೂಜ್ ನೈಟ್]], [[ದ ಗೇಮ್]], [[ಹೈರೋಗ್ಲೈಫಿಕ್ಸ್]], [[ಐಸ್ ಕ್ಯೂಬ್]], [[ಜುರಾಸಿಕ್ 5]], [[ಕುರುಪ್ಟ್]], [[ಕೊಟ್ಟೋನ್ಮೌತ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]], [[ಮಾಡ್ಲಿಬ್]], [[ಎಂಯುಆರ್ಎಸ್]], [[ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಕನೆಕ್ಷನ್]], [[ಎಕ್ಸಿಬಿಟ್]], [[ಜಿಯಾನ್ ಐ]], [[ಡೈಲೇಟೆಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]], [[ಫ್ಯಾಷಾನ್]], [[ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್]], [[ನೇಟ್ ಡಾಗ್ಗ್]], [[ಪೀಪಲ್ ಅಂಡರ್ ದ ಸ್ಟೇರ್ಸ್]], [[ಕಾಮನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ]](ಆರ್ಎ ಸಿಯಾನ್, ಸಬ್ಜಿ), [[ಅಗ್ಲಿ ಡಕ್ಲಿಂಗ್]], [[ದ ಗ್ರೌಚ್]], [[ಜೇಕ್ ಒನ್]], [[ಲಿಲೋ]], [[ಕೇ]], [[ಕುಶ್]], [[ಬ್ಲೂ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್]](ಜಿಯೋಲಾಜಿಕ್, ಸಬ್ಜಿ), [[ಡಾ.ಡ್ರೆ]], [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಹಿಲ್]]. '''[[ಡರ್ಟಿ ಸೌತ್]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಲಿಲ್ ವೇಯ್ನ್]], [[ಟಿ.ಐ.]], [[ಲಿಲ್ ಜಾನ್]], [[ಬಿ.ಒ.]][[ಬಿ.]], [[ಚಮಿಲಿಯನೇರ್]], [[ತ್ರೀ 6 ಮಾಫಿಯ]] ([[ಡಿಜೆ ಪೌಲ್]], [[ಲಾರ್ಡ್ ಇನ್ಫೇಮಸ್]], [[ಜ್ಯೂಸಿ ಜೆ]]), [[ಹರ್ರಿಕೇನ್ ಕ್ರಿಸ್]], [[ಯುಜಿಕೆ]] ([[ಪಿಂಪ್ ಸಿ]], [[ಬನ್ ಬಿ]]), [[ಪೌಲ್ ವಾಲ್]], [[ಟ್ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಡಿ]], [[ಸೌಲ್ಜಾ ಸ್ಲಿಮ್]], [[ಬಿ.ಜಿ.(ರಾಪರ್)]], [[ಲಿಲ್ ಬೂಸೀ]], [[ಬಿಗ್ ಟೈಮರ್ಸ್]] ([[ಮಾನ್ನೀ ಫ್ರೆಶ್]], [[ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್]]),[[ಜುವಿನೈಲ್]], [[ವೆಬ್ಬೀ]], [[ಡೇವಿಡ್ ಬ್ಯಾನರ್]], [[ಲುಡಾಕ್ರಿಸ್]], [[ಯಿಂಗ್ ಯಾಂಗ್ ಟ್ವಿನ್ಸ್]], [[ಪಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರಾಯ್]], [[ಜರ್ಮೈನ್ ಡುಪ್ರಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಫೇಸ್]], [[8ಬಾಲ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜೆಜಿ]], [[ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್]], [[ಬಿಗ್ ಮೋ]], [[ಜೆಡ್-ರೋ]], [[ಲಿಲ್ ಸ್ಕ್ರಾಪಿ]], [[ಉಂಕ್]], [[ಗೊರಿಲ್ಲ ಜೋ]], [[ಯಂಗ್ ಜೀಸಿ]], [[ಔಟ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್]] '''[[ಮಿಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್]], [[ಕಾಮನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಿಲ್ಕ್]], [[ಎಶಾಮ್]], [[ಎಕಾನ್]], [[ಸ್ಲಮ್ ವಿಲೇಜ್]], [[ಎಮಿನೆಮ್]], [[ಪ್ರೂಫ್]], [[ಕಾನ್ ಆರ್ಟಿಸ್]], [[ರಾಯ್ಸ್ ಡ 5'9"]], [[ಟ್ವಿಸ್ಟ]], [[ಲ್ಯೂಪ್ ಫಿಯಾಸ್ಕೋ]], [[ಬೋನ್ ಥಗ್ಸ್-ನ್-ಹಾರ್ಮೊನಿ]], [[ಟೆಕ್ ಎನ್9ನೆ]], [[ಬ್ರದರ್ ಅಲಿ]], [[ಚಿಂಗಿ]], [[ನೆಲ್ಲಿ]], [[ಡಾಬ್ರಿಯೆ]], [[ಜಿಬ್ಸ್]], [[ಹುಯೆ]], [[ಜೆ ಡಿಲ್ಲ]], [[ಟ್ರಿಕ್-ಟ್ರಿಕ್]], [[ಗಿಲ್ಟಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್]], [[ಕಿಡ್ ಕೂಡಿ]], [[ಯಂಗ್ ಬರ್ಗ್]], [[ಸ್ಲಗ್]], [[ಪಿ.ಒ.ಎಸ್.]], [[ಚಿಪ್ ದ ರಿಪ್ಪರ್]], [[ಐಡಿಯ ಅಂಡ್ ಎಬಿಲಿಟೀಸ್]], [[ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್]], [[ದ ಪ್ರೊಫೆಸಿ]] '''[[ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್(ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ)]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]], [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]], [[ಪಿ. ಡಿಡ್ಡಿ]], [[ಬಿಟಿ ಡಿಎ ಫ್ಲೇಮ್ಸ್]], [[ತಲಿಬ್ ಕ್ವೇಲಿ]], [[ಎಂಎಫ್ ಡೂಮ್]], [[ಎಂಎಫ್ ಗ್ರಿಮ್]], [[ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್]], [[ಡಿಎಂಎಕ್ಸ್]], [[ಮೆಮ್ಫಿಸ್ ಬ್ಲೀಕ್]], [[ಕಾಸ್ಸಿಡಿ]], [[ಸ್ವಿಸ್ ಬೀಟ್ಸ್]], [[ಜಿಮ್ ಜೋನ್ಸ್]], [[ಕಾಮ'ರಾನ್]], [[ಜಡಕಿಸ್]], [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲ್ಯಾನ್]] ([[ಆರ್ ಜೆಡ್ಎ]], [[ಜಿಜೆಡ್ಎ]], [[ಮೆತಡ್ ಮ್ಯಾನ್]], [[ರಯೇಕ್ವನ್]], [[ಘೋಸ್ಟ್ ಫೇಸ್ ಕಿಲ್ಲಾಹ್]], [[ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟಾಹ್ ಡೆಕ್]], [[ಯು-ಗಾಡ್]], [[ಮಸ್ತಾ ಕಿಲ್ಲ]], [[ಕಪ್ಪಡೊನ್ನ]], [[Ol' ಡರ್ಟಿ ಬಾಸ್ಟರ್ಡ್]]), [[ರೆಡ್ಮನ್]], [[ನಾಸ್]], [[ಲಾಯ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]], [[ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಪಿ]], [[ಬಿಗ್ ಪನ್]], [[ಫ್ಯಾಟ್ ಜೋಯಿ]], [[ಬುಸ್ಟ ರೈಮ್ಸ್]], [[ಮಾಬ್ಬ್ ಡೀಪ್]], [[ಮಾಸ್ ಡೆಫ್]], [[ದ ರೂಟ್ಸ್]], [[ಜಾ ರೂಲ್]], [[ಜೇ-ಜೆಡ್]], [[ಐಸೋಪ್ ರಾಕ್]], [[ಶಾ ಸ್ಟಿಮುಲಿ]], [[ಎಲ್-ಪಿ]], [[ಕೆಆರ್ಎಸ್-ಒನ್]], [[ಡೆ ಲಾಸೌಲ್]], [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್]], [[ಕ್ಯಾನ್ನಿಬಾಲ್ ಆಕ್ಸ್]], [[ವಿಜ್ ಖಲೀಫ]], [[ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕ್ಲಿಕ್]], [[50 ಸೆಂಟ್]], [[ಸ್ಕೈಜೂ]], [[ವೇಲ್]], [[ಇಲ್ ಬಿಲ್]], [[ಕೂಲ್ ಕೀತ್]], [[ಮಸ್ಟ ಏಸ್]], [[ಕೇಜ್ (ರಾಪರ್)]], [[ಟೇಮ್ ಒನ್]], [[ಪೀಟ್ ರಾಕ್]], [[ಸಿ-ರೇಯ್ಜ್ ವಾಲ್ಜ್]], [[ಜೆ. ಕೋಲೆ]], [[ನಿಕ್ಕಿ ಮಿನಾಜ್]] ===ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ=== ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಅವನ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ. [[ತಾನ್ಜಾನಿಯ]] ತರಹದ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದವು. ಅದೇ ಹಲವು ಇತರ ದೇಶಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲವು ಗೃಹಪೋಷಿತ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯ]]ನ್, ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಅವರ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಖ್ಯಾತರಾದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ರಷ್ಯಾ, ಜಪಾನ್, ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್, ಕೆನಡ, ಚೈನ, ಕೊರಿಯ, ಇಂಡಿಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಹರಿವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್]] ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಯುವಜನರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2005/08/09/arts/music/09rap.html|title= Germany's Rap Music Veers Toward the Violent|last=Tzortzis|first=Andreas |date= August 9, 2005|work=The New York Times|accessdate=12 January 2010}}</ref> ಕೆಲವು ಜರ್ಮನ್ ರಾಪರ್ ಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ನಾಜಿಯಿಸಂ ನೊಂದಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಗುತ್ತಾರೆ, [[ಬುಶಿಡೋ]] (ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಅನೀಸ್ ಮೊಹಮದ್ ಯೂಸೆಫ್ ಫೆರ್ಚಿಚಿ) ಹೀಗೆ ರಾಪ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ - "ಸಲ್ಯುಟಿಯೆರ್ಟ್, ಸ್ಟೇಹ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್ಮ್, ಇಚ್ ಬಿನ್ ಡೆರ್ ಲೀಡರ್ ವೈ ಎ" (ಸಲಾಮು ಹೊಡೆಯಿರಿ, ಸಾವಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿ, ನಾನೇ ನಾಯಕ 'ಎ'ನಂತೆ) ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೆರ್]]ನ ಹಿಟ್ ಆದ ''ನ್ಯೂ ಡಾಯಿಶ್ ವೆಲ್ಲೆ'' (ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಅಲೆ) ರೆಕಾರ್ಡ್ ನ ಹೆಸರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತರ್ಡ್ ರೇಚ್ ಶೈಲಿ ಗಾಥಿಕ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಂದು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ನ ಉಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://news.independent.co.uk/europe/article306413.ece |title=Rap music and the far right: Germany goes gangsta, 17 August 2005 |newspaper=The Independent |location=London, United Kingdom |date=2005-08-17 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2008-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080113092627/http://news.independent.co.uk/europe/article306413.ece |url-status=dead }}</ref> ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕೂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.<ref>{{cite magazine|url=http://www.spiegel.de/kultur/musik/0,1518,356560,00.html |title=Der Spiegel: Scandal Rap, 23 May 2005 |language=German | work=Der Spiegel | publisher=Spiegel.de |date=2005-05-23 |accessdate=2010-01-12}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.laut.de/vorlaut/news/2005/05/13/12218/index.htm |title=Fler: Stolz, Deutsch und rechtsradikal, 13 May 2005 |language=German |publisher=Laut.de |date=2005-05-13 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಕೇರಿ ಜೇಮ್ಸ್]]' ಐಡಿಯಲ್ ಜೆ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಒಂದು ತೀವ್ರಗಾಮಿ, ಪ್ರಭುತ್ವ-ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಿದ ''[[ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್]]'' ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. "ಬಬೆಲ್ (33 ಗೆಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ 33 ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್)" ಆಲ್ಬಮ್ಮು ವಿಶ್ವ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ಸಾಮಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ರಾಪರ್ ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸಿಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>02/19/2009. [http://www.babelrap.com/news.php?rid=5593657275528671234998006 "ಬಬೆಲ್:ದ ಆಲ್ಬಮ್"{{/0}1}BabelRap.com.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512215500/http://babelrap.com/news.php?rid=5593657275528671234998006 |date=2009-05-12 }}</ref> ===ಕ್ರಂಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಪ್ ಸಂಗೀತ=== {{Main|Crunk|Snap music}} ಕ್ರಂಕ್, [[ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]]ನಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು. ಈ ಶೈಲಿಯು [[ಮೆಮ್ಫಿಸ್]], [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]]ಗಳ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಅಗ್ರಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಲೂಪ್ಡ್, ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಪಡ್-ಡೌನ್ [[ಡ್ರಂ ಮೆಷಿನ್]] ತಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. [[ರೋಲಾಂಡ್ ಟಿಆರ್-808]] ಮತ್ತು [[909]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಡ್ರಂ ಮೆಷಿನ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಳವಾದ, ಅನುರಣಿಸುವ ಸಿಂಥಸೈಜರ್ ಮೆಲೋಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಬ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಬ್ ಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಗೀತದ ಟೆಂಪೋ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಗಿಂತ ಒಂದಿಷ್ಟು ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸುಮಾರಾಗಿ [[ರೆಗ್ಗಾಯೆಟನ್]] ನ ವೇಗದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಂಕ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕ್ರಂಕ್ ರಾಪರ್ ಗಳು, ಆಗಾಗ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೂಗಿ ಚೀರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಬಹುತೇಕ ತೂಕದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಇತರ ಉಪಪ್ರಕಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರೆ, ಕ್ರಂಕ್ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಾರ್ಟಿ ಸಂಗೀತ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸತ್ವಯುತ ವಿಚಾರಸರಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.southernspaces.org/contents/2008/miller/8b.htm |first=Matt |last=Miller |title=Dirty Decade: Rap Music from the South: 1997-2007 |publisher=Southernspaces.org |date=2008-06-10 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902073328/http://www.southernspaces.org/contents/2008/miller/8b.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ನಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ ದಲ್ಲಿ 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಗೆ ಹೊಮ್ಮಿದ ಕ್ರಂಕ್ ನ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಕಾರ. ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಶೀಘ್ರವೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 2005 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೆ]] ನಂತಹ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[808]] [[ಬ್ಯಾಸ್ ಡ್ರಂ]], [[ಹೈ-ಹ್ಯಾಟ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್]], [[ಸ್ನಾಪ್ಪಿಂಗ್]], ಒಂದು ಮುಖ್ಯ [[ಗ್ರೂವ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಾಯನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಟ್ ಸ್ನಾಪ್ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ "[[ಡೆಮ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಬಾಯ್ಸ್]]"ನ "[[ಲೀನ್ ವಿಟ್ ಇಟ್, ರಾಕ್ ವಿಟ್ ಇಟ್]]", [[ಡಿ4ಎಲ್]]ನ "[[ಲ್ಯಾಫಿ ಟ್ಯಾಫಿ]]", [[ಯಂಗ್ ಜಾಕ್]]ನ "[[ಇಟ್'ಸ್ ಗೋಯಿಂ' ಡೌನ್]]" ಮತ್ತು "[[ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್ ಟೆಲ್ 'ಎಮ್]] ನ [[ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್ ದಟ್ (ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್)]]" ಸೇರಿವೆ. ===ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ವೊಂಕಿ ಸಂಗೀತ=== {{Main|Glitch hop|Wonky (music)}} ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್, 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಿಂದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಚ್ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಮೇಳನ ಪ್ರಕಾರ. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ಇದು ಲಯವಿಲ್ಲದ, ಗೊಂದಲಮಯ [[ತಪ್ಪಿದತಾಳ]]ಗಳು, ಗ್ಲಿಚ್ ಮಾದರಿಯ [[ಬ್ಯಾಸ್ ಸಾಲುಗಳು]]s ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಚ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಇತರ ವಿಶೇಷ ದನಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಸ್ಕಿಪ್ಸ್ ನಂತಹವು. ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿಫ್ಯೂಸ್ 73]], [[ಡಾಬ್ರ್ಯೇ]], [[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಲೋಟಸ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ವೋಂಕಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ, [[ಜೋಕರ್]], [[ಹಡ್ಸನ್ ಮೊಹಾವ್ಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಲೋಟಸ್]]. [[ವೋಂಕಿ]], 2008ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸುತ್ತಲೂ (ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಹೈಪರ್ಡಬ್]] ಸಂಗೀತ ಲೇಬಲ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರ ನಡುವೆ) ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಡಬ್ ಸ್ಟೆಪ್]]ನ ಪ್ರಭಾವದಡಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಕಾರ. ವೋಂಕಿ ಸಂಗೀತವು ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ನಂತೆಯೇ ಗ್ಲಿಚಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದರ "ಮಿಡ್-ರೇಂಜ್ ಅನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಸಿಂಥ್ಸ್"ನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಇಂಪುಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಡ್ಸನ್ ಮೊಹಾವ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಸ್ಟೀ ರಂಥ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಆಕಾರನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೌ]]ನಲ್ಲಿ "ಆಖ್ವಾಕ್ರಂಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೋಂಕಿ ಸಂಗೀತದ ಉಪಪ್ರಕಾರವನ್ನು ರಸ್ಟೀ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಖ್ವಾಕ್ರಂಕ್, ವೋಂಕಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಂಕ್ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಮೇಳನವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅದರ "ಆಖ್ವಾಟಿಕ್" ಸಿಂಥ್ ಗಳು. ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ವೋಂಕಿಯು ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, (ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಡಬ್ ಸ್ಟೆಪ್); ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಅಥವಾ ವೋಂಕಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ===ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ=== 2005ದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಮಾರಾಟವು ಬಹಳವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ''[[ಟೈಮ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ "ಸಾಯುತ್ತಿದೆಯೇ" ಎಂದು ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2000ದ ಇಸವಿಯಿಂದ ರಾಪ್ ಮಾರಾಟವು ಶೇ.44 ಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತದ ಸೇಲ್ಸ್ ನ ಶೇ.10ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಇತರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಶೇ.10 ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಅಂಕಿಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ರಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶೇಕಡ 13ರ ಪಾಲಿನಿಂದ ಅದು ಮಹತ್ವದ ಕುಸಿತವೇ.<ref>{{cite web|url=http://www.futuremusic.com/news/april2007/musictrends-hiphop.html |title=After 21% Decline In Sales, Rap Industry Takes A Hard Look At Itself - Futuremusic presents |publisher=Futuremusic.com |date=2006-04-09 |accessdate=2010-01-12}}</ref><ref>{{cite magazine |author=Ta-Nehisi Coates Friday, Aug. 17, 2007 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1653639,00.html |title=Hip-Hop's Down Beat |magazine=TIME magazine |date=2007-08-17 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414043615/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1653639,00.html |url-status=dead }}</ref> 10 [[ಎನ್ ಪಿಆರ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶಕಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬ್ಲೇರ್ ಹೀಗೆ ನಮೂದಿಸಿದರು - "ಆ ಹಿಂಸೆ, ಅವಮಾನಕರ ಬಿಂಬಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ ಯುವ ಜನರು ಬೇಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಉದ್ಯಮ ತಜ್ಙರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಟುಪಕ್ ಶಕೂರ್]] ಮತ್ತು [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]] ರಂತಗ "ನಿಜವಾದ" ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರ ಕೊರತೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[File:Eminem Live.jpg|thumb|left|upright|2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಮಿನೆಮ್]] ಮತ್ತಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆ ಸಂಗೀತವು ಮುಂಚಿನಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರಷ್ಟೆ ಎಂದು."<ref>{{cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=7834732 |title=Is Hip-Hop Dying Or Has It Moved Underground? |publisher=National Public Radio - All Things Considered | first=Elizabeth |last=Blair |date=March 11, 2007 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಹಲವು ಯುವಜನರು ಈಗ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿ2ಪಿ ಜಾಲಗಳ ಮುಖಾಂತರ, ಎಂದು ವಾದ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಕೊರತೆಯ ಮೇಲೆ ದೋಷವನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್ ಟೆಲ್ 'ಎಮ್]]ನ 2007 ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಸೌಲ್ಜಾಬಾಯ್ ಟೆಲ್ಲೆಮ್.ಕಾಮ್]]'' ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.djbooth.net/index/albums/review/soulja-boy-tell-em-souljaboytellemcom-1002072/ |title=Soulja Boy Tell ‘Em - Souljaboytellem.com - Hip Hop Album Review |publisher=Djbooth.net |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209084323/http://www.djbooth.net/index/albums/review/soulja-boy-tell-em-souljaboytellemcom-1002072/ |url-status=dead }}</ref> ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾದ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್ ನ ಕೊರತೆಯೂ ಆಧುನಿಕ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2008ರ ಟಿ.ಐ.ನ ''[[ಪೇಪರ್ ಟ್ರಯಲ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದೇ 1998ರ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ರ್]]ನ ''[[ಮೊಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರುತ್]]'' 35 ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಗಳಿವೆ. ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯಾದುದು ಭಾಗಶಃ ಅದು ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಾರಣ. [[ಬೈರಾನ್ ಹರ್ಟ್]]ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ಬಿಯಾಂಡ್ ಬೀಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೈಮ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ "ಚತುರ ಪ್ರಾಸಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಬಡಿತಗಳಿಂ"ದ "ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವಂಥ"ದ್ದಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಂಗೀತ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವಾದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ,<ref>{{cite news |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article4160553.ece |title=Music sales fall to their lowest level in over twenty years |work=The Times |location=London, United Kingdom |date=June 18, 2008 |first=Dan |last=Sabbagh |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825025812/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article4160553.ece |url-status=dead }}</ref> ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಉನ್ನತ ಸ್ಥನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಪ್ರಕಾರವಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ. 2009ರ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲೇ [[ಎಮಿನೆಮ್]],<ref>{{cite web |last=Kaufman |first=Gil |url=http://www.mtv.com/news/articles/1612196/20090527/eminem.jhtml |title=Eminem's Relapse Notches Biggest Billboard Debut Of 2009 - News Story |publisher=MTV News |date=2009-05-27 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090528153416/http://www.mtv.com//news//articles//1612196//20090527//eminem.jhtml |url-status=dead }}</ref> [[ರಿಕ್ ರಾಸ್]],<ref>{{cite web|author=Up for DiscussionPost Comment |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/rick-ross-debuts-at-no-1-on-billboard-200-1003967404.story |title=Rick Ross Debuts At No. 1 On Billboard 200 For Third Time &#124; Billboard.com |publisher=Billboard.com<! |date=2009-09-14 |accessdate=2010-01-12}}</ref> [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐಯ್ಡ್ ಪೀಸ್]],<ref>{{cite web|author=by Keith Caulfield |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/black-eyed-peas-e-n-d-up-at-no-1-on-billboard-1003985032.story |title=Black Eyed Peas 'E.N.D.' Up At No. 1 On Billboard 200 &#124; Billboard.com |publisher=Billboard.com |date=June 17, 2009 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾಬೊಲಸ್]]<ref>{{cite web|author=Monica Herrera and Keith Caulfield |url=http://www.billboard.com/news/fabolous-tops-billboard-200-jackson-s-ones-1004000186.story |title=Fabolous Tops Billboard 200; Jackson's 'Ones' Now 2009's Second-Best Seller &#124; Billboard.com |publisher=Billboard.com |date=August 5, 2009 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲ [[ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 200]] ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಎಮಿನೆಮ್ ನ ಆಲ್ಬಂ ''[[ರೀಲಾಪ್ಸ್]]'' 2009ರ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/dizzee-and-eminem-land-fastest-selling-no-1s-of-2009_1104371 |title=Dizzee Rascal - Dizzee And Eminem Land Fastest-Selling No 1S Of 2009 - Contactmusic News |publisher=Contactmusic.com |date=24 May 2009 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ನ ಮಾರಾಟಗಳು [[ಫ್ಲೋ ರಿಡ]]ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಏರಿತು. ಅವನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳು 500,000 ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾರಾಟವಾದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ, "ಲೋ" ಅನ್ನು ಇಡೀ 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಿಂಗಲ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್ ನ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, "[[ಕಿಸ್ ಮಿ ತ್ರೂ ದ ಫೋನ್]]" [[ಆರ್ ಐಎಎ]] ನಿಂದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆಯಿತು. ===ನವೀನಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ=== [[File:M.i.a.1.jpg|thumb|upright|2009ರಲ್ಲಿ, ಟೈಮ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಎಂ.ಐ.ಎ. ಅನ್ನು ಟೈಮ್ 100 ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ "ವರ್ಲ್ಟ್ 'ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಷಲ್ ಪೀಪಲ್"]] [[ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಕೊನೆಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಳಗ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು 2000ದ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಭಾಗಶಃ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಾಗೇ, [[ಔಟ್ ಕಾಸ್ಟ್]], [[ಕಾನ್ಯೇ ವೆಸ್ಟ್]], ಮತ್ತು[[ಗ್ನಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಾರ್ಕಲಿ]] ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ಮೇರೆಮೀರಿದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ.<ref>{{cite news | last=Michel |first= Sia|title=Critics' Choice: New CD's | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503E7DF1031F93BA2575AC0A9609C8B63| work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | publisher=[[The New York Times Company]] | date=2006-09-18 | accessdate=2008-05-10}}</ref> ಔಟ್ಕಾಸ್ಟ್ ನ ''[[ಸ್ಪೀಕರ್ ಬಾಕ್ಸ್ / ದ ಲವ್ ಬಿಲೋ]]'' ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಉನ್ನತ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೇಳುಗರ ಮನಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಪ್, ರಾಕ್, ಆರ್ ಅಂಡ್ ಬಿ, ಪಂಕ್, ಜಾಜ್, ಇಂಡೀ, ಕಂಟ್ರಿ, ಪಾಪ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ ಮತ್ತು ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ - ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ - ಎರಡು ನಂ.1 ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ನ ಮೇಲೂ ಹರಡಿತು, ಮತ್ತು ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು [[ಆರ್ ಐಎಎ]]ನ [[ಪ್ಲಾಟಿನಂ]]ನ ೧೧ ಪಟ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗಿ [[ವಜ್ರ]]ವಾಗಿ [[ಪ್ರಮಾಣಕೃತಗೊಂಡಿತು]], ತನ್ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.riaa.com/gp/bestsellers/diamond.asp |title=RIAA.com |access-date=2010-06-09 |archive-date=2007-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070516220738/http://www.riaa.com/gp/bestsellers/diamond.asp |url-status=dead }}</ref> ಕಾನ್ಯೇ ವೆಸ್ಟ್ ನ ''[[ಗ್ರಾಡುಯೇಷನ್ ]]'' ಮತ್ತು [[50 ಸೆಂಟ್]]ನ ''[[ಕುರ್ಟಿಸ್]]'' ನಡುವಿನ [[ಮಾರಾಟದ ಓಟಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಯನ್ನು ಉದ್ಯಮ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗೆ ಒಂದು ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ವಿಜೇತನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ನವೀನ ರಾಪ್ ಸಂಗೀತವೂ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನಷ್ಟೇ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂಥದ್ದಾಗಬಹುದು.<ref>{{cite web |author=Sexton, Paul|url=http://www.billboardmagazine.com/bbcom/esearch/article_display.jsp?vnu_content_id=1003641886|title=Kanye Defeats 50 Cent On U.K. Album Chart|work= Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|date=2007-09-17|accessdate=2007-09-18}}{{Dead link|date=November 2009}}</ref> ಅವನು ಅದನ್ನು ಒಂದು ರಾಪ್ ಗಿಂತ ವಿಷಾದಯುಕ್ತ ಪಾಪ್ ನಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದನಾದರೂ, ಕಾನ್ಯೇ ನ ''[[ಅನುಸರಿಸುವ 808ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್|ಅನುಸರಿಸುವ ''[[808ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್]]'' ]]'' ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬಂನ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ, ಏಕಾಂಗಿತನ, ಮತ್ತು ಹೃಯಯಬೇನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುವ ಅವನ ನಿರ್ಧಾರವು ಮೊದಲು ಸಂಗೀತ ಕೇಳುಗರಿಂದ ಭಾರೀ ದೂಷಣೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಮತ್ತು ಆ ಆಲ್ಬಂ ಫ್ಲಾಪ್ ಆಗುವುದೆಂಬ ಭವಿಷ್ಯನುಡಿದಿದ್ದರಾದರೂ, ಅನಂತರದ ಅದರ ವಿಮರ್ಶಾ ಸ್ತುತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇತರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ರಾಪರ್ ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last=Reid |first=Shaheem |title=Common Praises Kanye's Singing; Lupe Fiasco Plays CEO: Mixtape Monday |url=http://www.mtv.com/news/articles/1596254/20081003/common.jhtml |work=MTV |publisher=MTV Networks |date=2008-10-03 |accessdate=2008-11-23 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205004607/http://www.mtv.com/news/articles/1596254/20081003/common.jhtml |url-status=dead }}</ref><ref name="Observer">{{cite web |title= Urban Review: Kanye West, ''808s and Heartbreak'' |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/09/kanye-west-hip-hop-808s-heartbreak|work=[[The Observer]]|publisher=Guardian News and Media Ltd |date=2008-11-09|accessdate=2008-11-24}}</ref> ''[[ದ ಬ್ಲೂಪ್ರಿಂಟ್ 3]]'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] ರಾಪ್ ಮೊಗಲ್ [[ಜೇ-ಜೆಡ್]] ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, "...... ಅದು ನಂ.1 ಆಲ್ಬಂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನಿರುವುದು ಅಲ್ಲೇ. ನಾನು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದಿದ್ದ.<ref>{{cite web|author=Kash, Tim; Reid, Shaheem; Rodriguez, Jayson|title=Exclusive: Jay-Z's Next LP Will Be 'The Most Experimental I Ever Made'|url=http://www.mtv.com/news/articles/1620692/20090902/jay_z.jhtml|work=[[MTV]]|publisher=[[MTV Networks]]|date=2009-09-03|accessdate=2009-09-03|archive-date=2009-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090904205636/http://www.mtv.com/news/articles/1620692/20090902/jay_z.jhtml|url-status=dead}}</ref> ಕಾನ್ಯೇನಂತೆ ತಾನು ಸಮಕಾಲೀನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಿಂದ ಅತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದನೆಂದು, [[ಗ್ರಿಜ್ಲಿ ಬೇರ್]] ನಂತಹ ಇಂಡೀ-ರಾಕರ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಜೇ-ಜೆಡ್ ವಿವರಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮುಂದುವರಿದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂಡೀ ರಾಕ್ ಚಳುವಳಿಯು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದೆಂಬ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|author=Kash, Tim; Montgomery, James|title=Jay-Z Hopes Bands Like Grizzly Bear Will 'Push Hip-Hop'|url=http://www.mtv.com/news/articles/1620444/20090831/jay_z.jhtml|work=MTV|publisher=MTV Networks|date=2009-09-03|accessdate=2009-09-03|archive-date=2009-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090903024203/http://www.mtv.com/news/articles/1620444/20090831/jay_z.jhtml|url-status=dead}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ [[ಲಿಲ್ ವೇಯ್ನ್]] ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ನ ಮೇಳನವಾಗಿದ್ದ ''[[ರೀಬರ್ತ್]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗೊಡೆ ಮಾಡಿದ. ಈ ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಚಳುವಳಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದ ರಾಪರ್ ಗಳಾದ [[ಸೋಮಾಲಿ]]-[[ಕೆನೆಡಿಯನ್]] ಕವಿ [[ಕೆ'ನಾನ್]], [[ಜಪಾನೀ]] ರಾಪರ್ [[ಶಿಂಗ್02]], ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕನ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್]] ಕಲಾವಿದ [[ಎಂ.ಐ.ಎ.]] ಪರಿಗಣಿಸುವಷ್ಟು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. 2009ರಲ್ಲಿ, [[ಟೈಮ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಎಂ.ಐ.ಎ. ಅನ್ನು "ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ" ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಜನರ" [[ಟೈಮ್ 100]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="influential">{{cite magazine |first=Spike |last=Jonze |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894427,00.html |title=The 2009 - TIME 100 |work=Time |date=April 30, 2009 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305205144/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894427,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,1894410,00.html |title=The 2009 TIME 100 |work=Time |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508170110/http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,1894410,00.html |url-status=dead }}</ref> ಇಂದು, ಭಾಗಶಃ [[ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ವಿತರಣೆಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ದೂರದೂರದ ಕೇಳುಗರ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕಿಡ್ ಕೂಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಡ್ರೇಕ್]] ನಂತಹ ಎಷ್ಟೋ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದರು ದಾಖಲೆ ಮುರಿಯುವಂಥ, ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೇರುವಂಥ ಹಿಟ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ "[[ಡೇ 'ನ್' ನೈಟ್]]" ಮತ್ತು "[[ಬೆಸ್ಟ್ ಐ ಎವರ್ ಹ್ಯಾಡ್]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನ ತಲೆಚೀಟಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಚಿತ ಆನ್ ಲೈನ್ [[ಮಿಕ್ಸ್ ಟೇಪ್]] ಗಳ ಮೇಲೆ " ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಯು, [[ವಾಲೆ]], [[ಚಿಪ್ ದ ರಿಪ್ಪರ್]], [[ದ ಕೂಲ್ ಕಿಡ್ಸ್]], [[ಜೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ]], ಮತ್ತು [[ಬಿ.ಒ.ಬಿ.]]ರಂತಹ ಇತರ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ಜೊತೆಗೆ 1990ರ ತಮ್ಮ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಪ್ ಪೂರ್ವಿಕರಿಂದ{{Citation needed|date=December 2009}} ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅವರ ಸಂಗೀತವು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು, ಜೀವನಾನುಭವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Soul">{{cite journal |last=Hoard |first=Christian |authorlink= |coauthors= |date=17 September 2009|title= Kid Cudi: Hip-Hop's Sensitive Soul|trans_title= |journal=[[Rolling Stone]] |volume= |issue= 1087|page=40 |id= |url= |accessdate=2009-09-09 |quote=}}</ref> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|colwidth=30em}} ==ಆಕರಗಳು== * [[ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್]] (1984/1991). ''ರಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ II: ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಪ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ : ಸರ್ಪೆಂಟ್ಸ್' ಟೈಲ್. ISBN 1586486837 * ಮಾಕ್ ಲಿಯೋಡ್, ಕೆಂಬ್ರ್ಯೂ [[ಚೆಕ್ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಕ್ಲೀ]] ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ 2002. ''ಸ್ಟೇ ಫ್ರೀ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್''. * ಕೊರ್ವೀನೋ, ಡೇನಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್ನೋಚೆ ಶಾನ್ (2000). ''ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೈಮ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಯಾಸ್:ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಅಪ್ ವಿತ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ''. ಟಿನಿಕಮ್, ಪಿಎ:ಎಕ್ಸ್ಲಿಬ್ರಿಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್/ದ ಲೈಟನಿಂಗ್ ಸೋರ್ಸ್, ಇಂಕ್, ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 1-4010-2851-9 * ಚ್ಯಾಂಗ್, ಜೆಫ್. "[[ಕಾಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್]]". * ರೋಸ್, ಟ್ರಿಸಿಯ (1994). "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ನಾಯ್ಸ್". ಮಿಡಲ್ ಟೌನ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್: [[ವೆಸ್ಲೆಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]]. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0 * ಪಾಟರ್, ರಸ್ಸೆಲ್ (1995) ''ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕುಲರ್ ವರ್ನಾಕುಲರ್ಸ್: ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಅಂಡ್ ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡರ್ನಿಸಮ್''. ಅಲ್ಬಾನಿ: [[ಸೂನಿ ಪ್ರೆಸ್]]. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 1586486837 * ಲೈಟ್, ಅಲಾನ್ (ಎಡ್). (1999). ''ದ ವೈಬ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ತ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0 * ಜಾರ್ಜ್, ನೆಲ್ಸನ್ (2000, ಪರಿಷ್ಕೃತ 2005). ''ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಅಮೇರಿಕ''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0 * ಫ್ರಿಕೆ, ಜಿಮ್ ಮತ್ತು ಅಹಿಯರ್ನ್, ಚಾರ್ಲಿ(ಎಡ್ಸ್.) (2002). ''ಎಸ್ ಎಸ್ ಯು'ಆಲ್: ದ [[ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]] ಓರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಡೆಕೇಡ್''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಡ ಕಾಪೋ ಪ್ರೆಸ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0 * ಕಿಟ್ವಾನಾ, ಬಕರ್ (2004). ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜನರೇಷನ್: ಹೌ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ಸ್' ಕಲ್ಚರ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇಸ್ ಎವಾಲ್ವಿಂಗ್ ಇಂಟು ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಪವರ್. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಓಹಿಯೋ ಲಿಂಕ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿಂದ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Hip hop portal}} * [https://books.google.com/books?id=DCNC_qGcgkgC&printsec=frontcover&dq= ಕಾಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್, ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜನರೇಷನ್ ]— ಜೆಫ್ ಚಾಂಗ್ ಕೃತ * [http://textfiles.tonytee.nl/magazines/DUB/ ದ ಮಾನಿಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ಮೀಡಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120518205521/http://textfiles.tonytee.nl/magazines/DUB/ |date=2012-05-18 }} - ಡಬ್ ನದು * [http://articles.latimes.com/1989-04-02/entertainment/ca-1582_1_black-rap ರಾಪ್: ಸ್ಟ್ರೈಕಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫ್ರಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೈಡ್ ಶೇಕ್ ದ ಪಾಪ್ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ]— [[ರಾಬರ್ಟ್ ಹಿಲಬರ್ನ್]] ಕೃತ. * [http://www.hiphoppow.com/concept-hip-hop-songs.html ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100312035734/http://www.hiphoppow.com/concept-hip-hop-songs.html |date=2010-03-12 }} - ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪೌ ಕೃತ * [http://www.jamaicans.com/music/articles_reggae/when-did-reggae-become-ra.shtml ವೆನ್ ಡಿಡ್ ರೆಗ್ಗೈ ಬಿಕಮ್ ರಾಪ್ ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320034026/http://www.jamaicans.com/music/articles_reggae/when-did-reggae-become-ra.shtml |date=2015-03-20 }} ಡಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಕೃತ * [http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/hip_hop_730 ನಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಓವರ್ ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014160831/http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/hip_hop_730 |date=2008-10-14 }} * [http://city-journal.org/html/17_3_black_america.html "ಇನ್ ದ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್, ಇನ್ ಚೈನ್ಸ್": ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಮೇರಿಕ ಮೇಲಿನ ೨೦೦೭ ಸಿಟಿ ಜರ್ನಲ್ ನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612192707/http://city-journal.org/html/17_3_black_america.html |date=2010-06-12 }} * {{cite journal|title=Phat Lines: Spelling Conventions in Rap Music|author=Olivo, W.|journal=Written Language & Literacy|volume=4|issue=1|month=March | year=2001|pages=67–85|url=http://www.ingentaconnect.com/content/jbp/wll/2001/00000004/00000001/art00004|doi=10.1075/wll.4.1.05oli}} * [http://hiphoparchive.org/ HiphopArchive.prg]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{hiphop}} {{DEFAULTSORT:Hip Hop Music}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಶೈಲಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌]] dqartl0rr1eoq22tz0py9i3y0uw22p4 0 23746 1375715 1372338 2026-06-22T21:53:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375715 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|name=Hema Malini|predecessor2=[[M. Rajasekara Murthy]]<ref>{{cite news |last1=Rajendran |first1=S. |title=Hema Malini wins Rajya Sabha by-election |url=https://www.thehindu.com/news/Hema-Malini-wins-Rajya-Sabha-by-election/article14934155.ece |access-date=20 September 2020 |work=The Hindu |date=3 March 2011 |language=en-IN}}</ref>|birth_place=[[Ammankudi (Orathanadu)|Ammankudi]], [[Madras State|Madras Province]], [[Dominion of India]]<br/>{{small|(present-day [[Tamil Nadu]], India)}}|birth_date={{Birth date and age|1948|10|16|df=yes}}<ref name=birth>{{cite web|url=http://in.rediff.com/movies/2003/oct/16sd1.htm |title=rediff.com: A dream called Hema Malini |work=Rediff.com |date=16 October 1958 |access-date=14 June 2011}}</ref>|successor3=[[Javed Akhtar]]|predecessor3=[[Mrinal Sen]]|term_end3=15 November 2009|term_start3=16 November 2003|term_end2=2 April 2012|image=Hema malini bhungama1.jpg|term_start2=4 March 2011|successor=|predecessor=[[Jayant Chaudhary]]|term_start=16 May 2014|constituency=[[Mathura (Lok Sabha constituency)|Mathura]]|caption=|spouse={{marriage|[[Dharmendra]]|1980}}}}'''ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ''' (ಜನನ ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೮) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ನರ್ತಕಿ, ಬರಹಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ.<ref>{{Cite news|url=http://www.cinemanewstoday.com/hemaji-hemamalini-ever-dream-girl-turned-65/|title=Hemaji @ Hemamalini, ever dream girl turned 65|date=17 October 2013|work=cinemanewstoday.com|access-date=3 March 2021|archive-url=https://archive.today/20131017095958/http://www.cinemanewstoday.com/hemaji-hemamalini-ever-dream-girl-turned-65/|archive-date=17 October 2013}}</ref> ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಮಾಮಾಲಿನಿಯವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ತಮಿಳು ಸಿನೆಮಾ|ಸತ್ಯಂ ಎಂಬ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರದ]] ''ಮೂಲಕ ನಟನಾ ರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು''.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/hema-malini-lesser-known-facts/hema-malini-lesser-known-facts/photostory/44801148.cms|title=Hema Malini: Lesser known facts|work=The Times of India|access-date=22 November 2020}}</ref> ''ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನಿ ಮೊದಲು ಸಪ್ನೋ ಕಾ ಸೌದಾಗರ್'' (೧೯೬೮) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು [[ಬಾಲಿವುಡ್|, ನಂತರ ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ, ಅವರು ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಅವರನ್ನು೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="Rediff 2003">[http://in.rediff.com/movies/2003/oct/16sd4.htm ''A dream called Hema Malini.''] Rediff.com. Accessed 24 September 2009.</ref> ಮಾಲಿನಿಯವರನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ "ಡ್ರೀಮ್ ಗರ್ಲ್" ಎಂದು ಪ್ರವರ್ತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref name="Rediff 2003" /> ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನಾಯಕ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="top actresses">{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|title=''Top Actresses.'' Box Office India. Accessed 8 January 2008.|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017104803/http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|archive-date=17 October 2013|access-date=23 ಜೂನ್ 2010|archivedate=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131017104803/http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=top_actress|url-status=deviated}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090506081216/http://www.hindu.com/fr/2009/05/01/stories/2009050151260600.htm ''Friday Review Chennai / Tribute : Bollywood's macho man bids goodbye.''] ''The Hindu'' 1 May 2009 Accessed 14 June 2011.</ref><ref>[http://www.ibosnetwork.com/asp/topactors.asp?isactress=true ''Top Box Office Draws of Indian Cinema.'']{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} IBOS. Accessed 24 September 2009.</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/did-you-know/Hema-Malini-was-one-of-the-highest-paid-actresses-in-1976-1980/articleshow/48280475.cms|title=Hema Malini was one of the highest-paid actresses in 1976-1980 - Times of India|date=30 July 2015|work=The Times of India|access-date=27 September 2019|language=en}}</ref> ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/event/ev0000245/1973|title=Filmfare Awards|year=1973|website=imdb|access-date=20 July 2017}}</ref> ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಲೈಫ್‌ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಸಿನಿಮಾ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2019/winners|title=WINNERS OF THE FILMFARE AWARDS 2019|publisher=filmfare.com|access-date=23 March 2019}}</ref> [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ <ref name="padma">[https://web.archive.org/web/20100414041137/http://www.hindu.com/2000/01/27/stories/02270005.htm ''Padma Vibhushan, Padma Bhushan, Padma Shri awardees.''] ''The Hindu'' 27 January 2000 Accessed 14 June 2011.</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸರ್ ಪದಂಪತ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ]] ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮಾಲಿನಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಮಾಲಿನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ [[ಪಂಡಿತ್ ಭಜನ್ ಸೊಪೊರಿ|ಸೊಪೋರಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (SaMaPa)]] ವಿಟಸ್ತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಾಗಿ [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯ]] [[ಪಂಡಿತ್ ಭಜನ್ ಸೊಪೊರಿ|ಭಜನ್ ಸೋಪೋರಿಯಿಂದ ಪಡೆದರು.]] ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ]] ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಎನ್ಟಿಆರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/spb-hema-malini-bag-ntr-awards/article17821614.ece|title=S.P. Balasubrahmanyam, Hema Malini bag NTR awards|last=Correspondent|first=Special|date=5 April 2017|work=The Hindu}}</ref> ೨೦೦೩ ರಿಂದ ೨೦೦೯ರವರೆಗೆ, ಮಾಲಿನಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ [[ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನಿ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಗೆ]] ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮಾಲಿನಿ ದತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಮಾಲಿನಿ [[ಇಸ್ಕಾನ್|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸೊಸೈಟಿಯ]] (ಇಸ್ಕಾನ್) ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.catchnews.com/culture-news/janmashtami-2019-bjp-mp-hema-malini-sings-bhajan-offers-prayer-at-iskcon-temple-video-goes-viral-170487.html|title=Janmashtami 2019: BJP MP Hema Malini sings bhajan, offers prayer at ISKCON temple; video goes viral|website=CatchNews.com|language=en|access-date=11 July 2020}}</ref> ಮಾಲಿನಿ ತಮಿಳು [[ಐಯ್ಯಂಗಾರ್|ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಂಗಂನ ವಿಎಸ್ಆರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibnlive.com/news/india/my-dad-opposed-my-marriage-hema-259863.html|title=My dad opposed my marriage: Hema|publisher=IBNLive.com|access-date=21 February 2016|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808011920/http://www.ibnlive.com/news/india/my-dad-opposed-my-marriage-hema-259863.html|url-status=dead}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?ei=8prkUKTKLIK8rAesv4GQBA&id=8L8aAQAAIAAJ&dq=hema+malini+iyengar&q=iyengar#search_anchor ''Hema Malini.''] Living Media International Limited 2004 p23.</ref> [[ಚೆನ್ನೈ|ಅವರು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ]] ಆಂಧ್ರ ಮಹಿಳಾ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿತ್ತು.<ref name="telegraph1">[http://www.telegraphindia.com/1110629/jsp/telekids/story_14171108.jsp ''My Fun Days.''] Telegraph India 29 June 2011. Accessed 6 July 2011.</ref> ಅವರು ೧೧ ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಡಿಟಿಇಎ ಮಂದಿರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="rajyasabha">[http://india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=1922 ''Detailed Profile, Smt. Hema Malini, Members of Parliament (Rajya Sabha), Who's Who, Government: National Portal of India.''] India.gov.in Accessed 6 July 2011.</ref> ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ''ತುಮ್ ಹಸೀನ್ ಮೈ ಜವಾನ್'' (೧೯೭೦).<ref>{{Cite web|url=http://highlightsindia.com/hema-malini-biography-career-awards-net-worth/|title=Hema Malini-Biography, Career, Awards and Net Worth|date=20 May 2017}}</ref> ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="newindianexpress">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Hema-Malini-Drives-into-Mathura-Nagari/2014/04/02/article2144667.ece|title=Hema Malini Drives into Mathura Nagari|date=2 April 2014|access-date=18 June 2016|publisher=[[New Indian Express]]|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808202922/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Hema-Malini-Drives-into-Mathura-Nagari/2014/04/02/article2144667.ece|url-status=dead}}</ref><ref name="dnaindia">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-from-hema-malini-dharmendra-rekha-vinod-mehra-to-aamir-khan-reena-bollywoods-most-controversial-and-secret-marriages-1944902|title=From Hema Malini-Dharmendra, Rekha-Vinod Mehra to Aamir Khan-Reena: Bollywood's most controversial and secret marriages|date=3 January 2014|work=[[Daily News and Analysis]]|access-date=18 June 2016}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಈಗಾಗಲೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ನಂತರ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ನಟರಾದ ಸನ್ನಿ ಡಿಯೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಾಬಿ ಡಿಯೋಲ್. ಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ಇಶಾ ಡಿಯೋಲ್ (ಜನನ ೧೯೮೧) <ref>Times of India 30/6/12</ref> ಮತ್ತು ಅಹನಾ ಡಿಯೋಲ್ (ಜನನ ೧೯೮೫).<ref>Joshi T. [http://www.mid-day.com/entertainment/2009/may/260509-Guzaarish-Ahana-Deol-VJ-Aditya-Aishwarya-Hrithik-Roshan.htm ''Ahana Deol and boyfriend VJ Aditya working together in Guzaarish.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202192833/http://www.mid-day.com/entertainment/2009/may/260509-Guzaarish-Ahana-Deol-VJ-Aditya-Aishwarya-Hrithik-Roshan.htm |date=2012-02-02 }} Mid-day.com 26 May 2009 Accessed 6 July 2011.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130905205345/http://www.hindu.com/mp/2009/10/10/stories/2009101050230200.htm ''Metro Plus Mangalore, Cinema : Sister act!''] ''The Hindu'' 10 October 2009 Accessed 6 July 2011.</ref><ref>[http://www.telegraphindia.com/1110303/jsp/entertainment/story_13658720.jsp ''Next in line.''] The Telegraph, Kolkota. 3 March 2011. Accessed 6 July 2011.</ref> ''ಫೂಲ್ ಔರ್ ಕಾಂತೆ'', ''[[ರೋಜಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಣ್ಣಯ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಣ್ಣಯ್ಯ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಮಧು ರಘುನಾಥ್ ಮಾಲಿನಿಯವರ ಸೋದರಸೊಸೆ. ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಅಹನಾ ಡಿಯೋಲ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗುವಿಗೆ ಡೇರಿಯನ್ ವೋಹ್ರಾನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಾಗ ಅಜ್ಜಿಯಾದರು. ೨೦ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಆಕೆಯ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಇಶಾ ಡಿಯೋಲ್ ತಖ್ತಾನಿ ರಾಧ್ಯಾ ತಕ್ತಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅಜ್ಜಿಯಾದರು.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/celebs-who-made-headlines-in-2016/hema-malinis-daughter-esha-deol-pregnant-with-her-first-child/photostory/58336281.cms|title=First Child|work=Times Of India|access-date=25 October 2017}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === 1960-1970 (ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸ) === ''ಮಾಲಿನಿ ಪಾಂಡವ ವನವಾಸಂ'' (೧೯೬೫) ಮತ್ತು ''ಇದು ಸತ್ಯಂ'' (೧೯೬೨) ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, ''ಸಪ್ನೊ ಕಾ ಸೌದಾಗರ್'' <ref name="dgirl"/> ನಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] ಎದುರು ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡ್ರೀಮ್ ಗರ್ಲ್ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="dgirl" /> === 1970–1978 (ಸ್ಥಾಪಿತ ನಟಿ) === ''ಜಾನಿ ಮೇರಾ ನಾಮ್'' (೧೯೭೦) ನಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಆಂದಾಜ್'' (೧೯೭೧) ಮತ್ತು ''ಲಾಲ್ ಪತ್ಥರ್'' (೧೯೭೧) <ref name="dgirl"/> ನಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಸೀತಾ ಔರ್ ಗೀತಾ'' <ref name="seeta">[http://movies.rediff.com/slide-show/2009/may/25/slide-show-1-revisiting-seeta-aur-geeta.htm ''Revisiting Seeta Aur Geeta.''] Rediff.com 25 May 2009 Accessed July 2011</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಮತ್ತು [[ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.<ref name="firstff">[https://web.archive.org/web/20130906184702/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/366872.cms ''The Winners – 1972– The 51st Filmfare Awards.''] ''The Times of India.'' 14 June 2011.</ref> ಆಕೆ ನಟಿಸಿದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ಸನ್ಯಾಸಿ'', ''ಧರ್ಮಾತ್ಮ'' ಮತ್ತು ''ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ'', ''ಶೋಲೆ'', ''ತ್ರಿಶೂಲ್ ಸೇರಿವೆ''. ಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮೇಂದ್ರ, ''ಶರಾಫತ್'', ''ತುಮ್ ಹಸೀನ್ ಮುಖ್ಯ ಜವಾನ್'', ''ನಯಾ ಜಮಾನಾ,'' ''ರಾಜಾ ಜಾನಿ'', ''ಸೀತಾ ಔರ್ ಗೀತಾ'', ''ಪತ್ಥರ್ ಔರ್ ಪಾಯಲ್'', ''ದೋಸ್ತ್'' (೧೯೭೪), ''ಶೋಲೆ'' (೧೯೭೫), ''ಚರಸ್'', ''ಜುಗ್ನು'', ''ಆಜಾದ್'' (೧೯೭೮) ''ದಿಲ್ಲಗಿ'' (೧೯೭೮) ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೨೮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ ಜೊತೆಗಿನ ಆಕೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ''ಅಂದಾಜ್'' ಮತ್ತು ''ಪ್ರೇಮ್ ನಗರ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಮೆಹಬೂಬಾ ಮತ್ತು ಜನತಾ ಹವಾಲ್ದಾರ್'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. === 1980–1997 (ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು) === ''80 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನಿ ಕ್ರಾಂತಿ'', ''ನಸೀಬ್'', ''ಸತ್ತೆ ಪೆ ಸತ್ತಾ'' ಮತ್ತು ''ರಜಪೂತ್'' ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. ಅವರು ತಾಯಿಯಾದ ನಂತರ ನಾಯಕಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ''ಆಂಧಿ ತೂಫಾನ್'', ''ದುರ್ಗಾ'', ''[[ರಾಮ್ ಕಲಿ|ರಾಂಕಲಿ]],'' ''ಸೀತಾಪುರ ಕಿ ಗೀತಾ,'' ''ಏಕ್ ಚಾದರ್ ಮೈಲಿ ಸಿ'', ''ರಿಹಾಯಿ'' ಮತ್ತು ''ಜಮಾಯಿ ರಾಜಾ'' ಮುಂತಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="dgirl">[http://www.rediff.com/entertai/2002/oct/25dinesh.htm ''Hema Malini: Bollywood's dreamgirl.''] Rediff.com 25 October 2002. Accessed 1 July 2011</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಅಲಿಬಾಬಾ ಔರ್ ೪೦ ಚೋರ್'', ''ಭಗಾವತ್'' ''ಸಾಮ್ರಾಟ್'', ''ರಜಿಯಾ ಸುಲ್ತಾನ್'', ಮತ್ತು ''ರಾಜ್ ತಿಲಕ್'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ''ದರ್ದ್'', ''ಬಂದೀಶ್'', ''ಕುದ್ರತ್'', ''ಹಮ್ ದೋನೊ'', ''ರಜಪೂತ್'', ''ಬಾಬು'', ''ದುರ್ಗಾ'', ''ಸೀತಾಪುರ್ ಕಿ ಗೀತಾ'' ಮತ್ತು ''ಪಾಪ ಕಾ ಆಂತ್'' ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ ಜೊತೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅವರು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದಿಲ್ ಆಶ್ನಾ ಹೈ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು'' ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾ ಭಾರತಿ ಮತ್ತು [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ (ಹಿಂದಿ ನಟ)|ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಮೋಹಿನಿ'' (೧೯೯೫) ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಆವರ ಸೋದರ ಸೊಸೆ ಮಧು ಮತ್ತು ನಟ ಸುದೇಶ್ ಬೆರ್ರಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="dgirl"/> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] ನಿರ್ಮಾಣದ ''ಹಿಮಾಲಯ ಪುತ್ರದಲ್ಲಿ'' ನಟಿಸಿದರು. === 2000 - ಪ್ರಸ್ತುತ === ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬಿಡುವಿನ ನಂತರ, ಮಾಲಿನಿ ಬಾಗ್^ಬನ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. (೨೦೦೩),<ref name="dgirl"/> ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ದೊರೆತಿತ್ತು.. ''[[ವೀರ್-ಜ಼ಾರಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅವರು ೨೦೦೪ ರ ವೀರ್-ಜಾರಾ]]'' ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರ ''ಲಾಗಾ ಚುನಾರಿ ಮೇ ದಾಗ್'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸದಿಯಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನಟಿ [[ರೇಖಾ]] ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದರು. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂರನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ''ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.'' ಟೆಲ್ ಮಿ ಓ ಖುದಾ ಎಂಬ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪತಿ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗಳು ಇಶಾ ಡಿಯೋಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2010/hema-malini-director-260710.html|title=Dream Girl &#124; Esha Deol|last=Kalyani Prasad Keshri|date=26 July 2010|publisher=Entertainment.oneindia.in|access-date=4 December 2011|archive-date=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221045425/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2010/hema-malini-director-260710.html|url-status=deviated|archivedate=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110221045425/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/news/2010/hema-malini-director-260710.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Hema-Malini-s-Diwali-wish-for-Tell-Me-O-Khuda/Article1-761404.aspx|title=Hema Malini's Diwali wish for Tell Me O Khuda|date=25 October 2011|work=Hindustan Times|access-date=4 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111128035604/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Hema-Malini-s-Diwali-wish-for-Tell-Me-O-Khuda/Article1-761404.aspx|archive-date=28 November 2011|archivedate=28 ನವೆಂಬರ್ 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111128035604/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Hema-Malini-s-Diwali-wish-for-Tell-Me-O-Khuda/Article1-761404.aspx|url-status=deviated}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ವಿಜಯ ರಾಜೇ ಸಿಂಧಿಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''ಏಕ್ ಥಿ ರಾಣಿ ಐಸಿ ಭಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ ಅವರ ಪತಿಯಾಗಿ, ನಟಿಸಿದ್ದರು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇದು ಖನ್ನಾ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಗುಲ್ ಬಹಾರ್ ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ೨೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರ ಶಿಮ್ಲಾ ಮಿರ್ಚಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ ರಾವ್ ಮತ್ತು ರಕುಲ್ ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/shimla-mirchi-trailer-rajkummar-rao-romances-hema-malini-rakul-preet-in-ramesh-sippys-comeback-directorial/532066|title=Shimla Mirchi trailer: Rajkummar Rao romances Hema Malini, Rakul Preet in Ramesh Sippy's comeback directorial|date=26 December 2019|website=www.timesnownews.com|language=en|access-date=29 December 2019}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೦ರಂದು ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಅಭ್ಯರ್ಥಿ, ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ, ಮಾಜಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ,ಅವರಿಗಾಗಿ [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬ್‌ನ]] ಗುರುದಾಸಪುರದಲ್ಲಿ [[ಲೋಕಸಭೆ|ನಡೆದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರಿದರು.<ref name="BJP">[https://web.archive.org/web/20040403235216/http://www.hindu.com/2004/02/20/stories/2004022007841100.htm ''Hema Malini joins BJP.''] ''The Hindu'' 20 February 2004 Accessed 14 June 2011.</ref> ೨೦೦೩ ರಿಂದ ೨೦೦೯ ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮೇಲ್ಮನೆಗೆ ಸಂಸದರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು – [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ]] ಅವರನ್ನು [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಭಾರತದ]] [[ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು]] ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್|ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು.]] <ref name="secretary">[https://web.archive.org/web/20110226095251/http://www.hindu.com/2011/02/19/stories/2011021966281000.htm ''Karnataka News : BJP picks Hema Malini for RS.''] ''The Hindu'' 19 February 2011 Accessed 14 June 2011.</ref> [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಗೆ]] ೨೦೧೪ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ ಮಥುರಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಜಯಂತ್ ಚೌಧರಿ ( ಆರ್‌ಎಲ್‌ಡಿ ) ಅವರನ್ನು೩,೩೦,೭೪೩ ಮತಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/news/general-elections-2014/hema-malini-makes-dream-debut-in-mathura_932712.html|title=Hema Malini makes dream debut in Mathura|last=PTI|date=16 May 2014|work=Zee News|access-date=3 March 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2417.htm?ac=17|title=Constituency wise - ECI results|website=eciresults.nic.in|access-date=3 March 2021|archive-date=29 ಮೇ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529230845/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2417.htm?ac=17|url-status=deviated|archivedate=29 ಮೇ 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140529230845/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2417.htm?ac=17}}</ref> ನಂತರ ಮಾಲಿನಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="BJP" /><ref name="secretary" /> == ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಟ == ಮಾಲಿನಿ ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆ, ಪೆಟಾ ಇಂಡಿಯಾದ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಬರೆದರು [[ಬೃಹನ್ಮುಂಬಯಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಬಿಎಂಸಿ)|ಮುಂಬೈ]] [[ಬೃಹನ್ಮುಂಬಯಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (ಬಿಎಂಸಿ)|ನ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಗಳ ಓಡಾಟವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವಂತೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು..<ref>{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/entertainment/and-more/hema-malini-campaigns-for-being-vegetarian_144166.html|title=Hema Malini campaigns for being vegetarian|date=8 October 2013|work=Zee News|access-date=3 March 2021|language=en}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ [[ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ]] ಸಚಿವ ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ [[ಗೂಳಿಕಾಳಗ|ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಬುಲ್ ಫೈಟಿಂಗ್]] ( ''[[ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು]]'' ) ನಿಷೇಧಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Ban-Tamil-Nadus-jallikattu-Hema-Malini/articleshow/9102732.cms ''Ban Tamil Nadu's jallikattu: Hema Malini.''] Times of India 4 July 2011.</ref> "PETA ಯಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಗಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಉಂಗುರಗಳಿಂದ ಒರಟಾಗಿ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,, ಗುದ್ದಿ, ಹೊಡೆದು, ಚೂಪಾದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಮಾಲಿನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು.. ಪೆಟಾ ಮಾಲಿನಿ ಅವರನ್ನು " ಪೆಟಾ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ೨೦೧೧ ಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.deccanherald.com/content/212905/hema-malini-named-peta-person.html ''Hema Malini named PETA Person of the Year.''] Deccan Herald 19 December 2011.</ref> [[ಸಸ್ಯಾಹಾರ|ಒಬ್ಬ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾಗಿ]], "ನನ್ನ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Hema-Malini-stars-in-PETA-ad/articleshow/23782157.cms ''Hema Malini stars in PETA ad.''] Times of India 9 October 2013.</ref> == ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Hema_Bharatnatyam.jpg|right|thumb|330x330px| ಮಾಲಿನಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ಮಾಲಿನಿಯವರು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆಯ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಇಶಾ ಡಿಯೋಲ್ ಮತ್ತು ಅಹನಾ ಡಿಯೋಲ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯಗಾರರು. ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ''ಪರಂಪರಾ'' ಎಂಬ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಲಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20121110153122/http://www.hindu.com/thehindu/lf/2002/06/16/stories/2002061601530200.htm Star daughter awaits a big hit], ''The Hindu'' 16 June 2002 Accessed 14 June 2011.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20121110153006/http://www.hindu.com/fr/2011/03/25/stories/2011032550140300.htm Friday review Hyderabad / Dance : Goddess of valour.] ''The Hindu'' 25 March 2011 Accessed 14 June 2011.</ref> ಮಾಲಿನಿಯವರು ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಖಜುರಾಹೊ ನೃತ್ಯೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20121110153443/http://www.hindu.com/2011/02/03/stories/2011020367570700.htm Hema Malini mesmerises at Khajuraho Dance Festival.] ''The Hindu'' 3 February 2011. Accessed 6 July 2011.</ref> [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ|ಮಾಲಿನಿ ಕೂಚಿಪುಡಿಯನ್ನು]] ವೆಂಪಟಿ ಚಿನ್ನ ಸತ್ಯಂ ಮತ್ತು [[ಮೋಹಿನಿಯಾಟ್ಟಂ]] ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಗುರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಬಳಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. [[ತುಳಸಿದಾಸ್|ತುಲಸಿದಾಸನ]] ''ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದಲ್ಲಿ'' [[ನರಸಿಂಹ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ನೃತ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20090326064940/http://www.hindu.com/fr/2006/04/07/stories/2006040701730300.htm Friday review Hyderabad / Dance : Hema's celestial dance recital.] ''The Hindu'' 7 April 2006 Accessed 14 June 2011.</ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಸರಾ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸತಿ, [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಮತ್ತು [[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗಾ]] ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>Kumar K. [https://web.archive.org/web/20071024122932/http://www.hindu.com/2007/10/22/stories/2007102261390500.htm Hema Malini presents 'Durga' to a standing ovation.] ''The Hindu'' 22 October 2007. Accessed 6 July 2011.</ref> ಮಾಲಿನಿ ನಾಟ್ಯ ವಿಹಾರ ಕಲಾಕೇಂದ್ರ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಯ ಮಾಲೀಕರು.<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/hema-malini-enthrals-audience/article628920.ece Hema Malini enthrals audience.] ''The Hindu'' 13 September 2010. Accessed 25 June 2016.</ref> === ದೂರದರ್ಶನ === ಮಾಲಿನಿ ಪುನೀತ್ ಇಸ್ಸಾರ್ ''ನಿರ್ದೇಶನದ ಜೈ ಮಾತಾ ಕಿ'' (೨೦೦೦) ನಂತಹ ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ದುರ್ಗೆ|ಅವರು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2003/20030330/spectrum/tv.htm ''Godly choices.''] The Sunday Tribune 30 March 2003. Accessed 10 January 2012.</ref> ಇತರೆ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾರಾ ಒನ್ ನಲ್ಲಿ ''ಅವರು ಕಾಮಿನಿ ದಾಮಿನಿ'' ಎಂಬ ಅವಳಿ ಸಹೋದರಿಯರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ಮಾಲಿನಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ನೂಪುರ್'' ಎಂಬ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭರತನಾಟ್ಯ ನರ್ತಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="dgirl"/> ಮಾಲಿನಿಯವರು ಯುಗ್ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಹೋರಾಟ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ === ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಕೆಲಸ === ಮಾಲಿನಿ ''ನ್ಯೂ ವುಮನ್ ಮತ್ತು'' ಮೇರಿ ಸಹೇಲಿ '', ಹಿಂದಿ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.writing-world.com/international/india.shtml ''India as a writer's market.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110617025255/http://www.writing-world.com/international/india.shtml |date=2011-06-17 }} Writing-world.com Accessed 1 July 2011.</ref><ref>[http://www.rediff.com/money/2004/feb/20quiz.htm Which business family owns Outlook?] Rediff.com 1 July 2011.</ref>'' ''೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="rajyasabha"/><ref>[http://www.rrtd.nic.in/med-up1oct2k.html ''Are You surprised?''] Rrtd.nic.in 15 October 2000. Accessed 6 July 2011.</ref>'' ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿಯು ಮಿನರಲ್ ವಾಟರ್ ಪ್ಯೂರಿಫೈಯರ್ ಸಿಸ್ಟಂನ ತಯಾರಕರಾದ ಕೆಂಟ್ ಆರ್ ಒ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಜೊತೆ ಪ್ರಚಾರದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090223181332/http://www.hindu.com/2009/02/20/stories/2009022060712000.htm Business : Kent RO aims to consolidate market position.] ''The Hindu'' 20 February 2009. Accessed 6 July 2011.</ref> [[ಚೆನ್ನೈ|ಮಾಲಿನಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ]] ಜವಳಿ ಶೋರೂಂನ ಪೋಥಿಸ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20110104070651/http://hindu.com/2010/12/31/stories/2010123153810500.htm Tamil Nadu / Chennai News : Prizes distributed to winners of 'Pothys Pattu Parisu'.] ''The Hindu'' 31 December 2010. Accessed 6 July 2011.</ref> == ಪರಂಪರೆ == ಜೂನ್ ೨೦೨೧ರ ವರೆಗೆ ಮಾಲಿನಿಯವರನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಮೂರು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ''[[ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ: ದಿವಾ ಅನಾವರಣ|Hema Malini: Diva Unveiled]]'' (೨೦೦೫)<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-life/dream-girl-unveiled/article28681629.ece|title='Dream girl' unveiled|last=Tankha|first=Madhur|date=10 March 2005|work=[[The Hindu]]|access-date=20 June 2021}}</ref> and ''[[ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ: ಕನಸಿನ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮೀರಿ|Hema Malini: Beyond the Dream Girl]]'' (೨೦೧೭) by [[ರಾಮ್ ಕಮಲ್ ಮುಖರ್ಜಿ|Ram Kamal Mukherjee]],<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/opinion/books/book-review-dream-girl-dreams/article22305746.ece1|title=Book Review: Dream Girl dreams|last=Rao|first=Sandhya|date=9 March 2018|work=[[Business Line]]|access-date=20 June 2021}}</ref> and ''[[ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ: ಅಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ|Hema Malini: The Authorized Biography]]'' (೨೦೦೭) by [[ಭಾವನಾ ಸೋಮಾಯ|Bhawana Somaaya]].<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-making-of-a-dream/article2242255.ece|title=The making of a dream|last=Kumar|first=Anuj|date=17 March 2007|work=The Hindu|access-date=20 June 2021}}</ref><ref>[https://www.jadolya.com/entertainment/news/rekhas-swag-on-hema-malinis-birthday-both-actresses-danced-33827/ हेमा मालिनी के जन्मदिन पर रेखा का स्वैग, दोनों एक्ट्रेस ने किया डांस]</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ ==   == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{Cite book|title=[[Hema Malini: Diva Unveiled]]|last=Mukherjee|first=Ram Kamal|publisher=[[Nari Hira|Magna Publishing Co. Ltd.]]|year=2005|isbn=978-81-7809-286-7|author-link=Ram Kamal Mukherjee}} * {{Cite book|title=[[Hema Malini: The Authorized Biography]]|last=Somaaya|first=Bhawana|publisher=The Lotus Collection|year=2007|isbn=978-81-74366-50-4|author-link=Bhawana Somaaya}} * {{Cite book|title=[[Hema Malini: Beyond the Dream Girl]]|last=Mukherjee|first=Ram Kamal|publisher=[[HarperCollins India]]|year=2017|isbn=978-93-5277-323-7|author-link=Ram Kamal Mukherjee}} * ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದುವಿಕೆ == * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jhoIGQAACAAJ|title=Hema Malini: The Authorized Biography|last=Somaaya|first=Bhawana|publisher=Lotus Collection|year=2007|isbn=978-81-7436-467-8|author-link=Bhawana Somaaya}} * {{Cite news|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/oct/25dinesh.htm|title=Hema Malini: Bollywood's Dreamgirl|last=Raheja|first=Dinesh|work=Rediff|access-date=15 June 2011}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೮ ಜನನ]] sinmac3ut4dgj2x89sddlklqn6ob3mu 0 23838 1375714 1369390 2026-06-22T21:01:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375714 wikitext text/x-wiki [[File:Atomic cloud over Hiroshima - NARA 542192 - Edit.jpg|thumb|250px|ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌ನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದ ನಂತರ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ ಅಣಬೆ ಮೋಡ]] [[File:nagasakibomb.jpg|thumb|250px|ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಅಣಬೆ ಮೋಡವು, ಅಧಿಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವಾಯುವಿನೊಳಗೆ 18 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ (11 ಮೈಲು, 60,000 ಅಡಿ) ಏಳುತ್ತದೆ.]] 1945ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು]] [[ಜಪಾನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ '''ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳನ್ನು''' ನಡೆಸಿತು. ತೀವ್ರ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಜಪಾನಿಯರ 67 ನಗರಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೆಂಕಿ-ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ]]ಯ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಷರತ್ತನ್ನು ಜಪಾನಿಯರ ಸರ್ಕಾರ [[ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿತು]]. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಬಂದ [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಆದೇಶ]]ದ ಅನುಸಾರ, 1945ರ<ref name="DOE-HIRO">{{cite web |url = http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm |title = The atomic bombing of hiroshima |first = David |last = Rezelman |coauthors = F.G. Gosling and Terrence R. Fehner |year = 2000 |work = [http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/index.htm The Manhattan Project: An Interactive History] |publisher = [[U.S. Department of Energy]] |quote = |accessdate = Sept. 18, 2007 |archive-date = 2010-06-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100624065430/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm |url-status = dead }} ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅವಘಡಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪುಟ.</ref><ref name="eyewitness">ಆಡಮ್ಸ್‌‌, S. &amp; ಕ್ರಾಫರ್ಡ್‌, A.. 2000. ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌‌ II.'' ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ವಾರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು. ಐವಿಟ್ನೆಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಸೀರೀಸ್‌. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಡೋರಿಂಗ್‌ ಕಿಂಡರ್‌ಸ್ಲೇ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರ ಸೋಮವಾರದಂದು "[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌]]" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು [[ಹಿರೋಷಿಮಾ]] ನಗರದ ಮೇಲೆ U.S. ಬೀಳಿಸಿತು; ಇದಾದ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರಂದು [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯ ಮೇಲೆ "[[ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]"ನ ಆಸ್ಫೋಟನವನ್ನು ಅದು ನಡೆಸಿತು. ಇವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಏಕೈಕ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher=Oxford University Press | year = 1995 | location = New York | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಜಪಾನ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸೇನಾ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಸಂವಹನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರಿಗಣನೀಯ ಸೇನಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>http://www.world-war-2.info/atomic-bomb/</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಾದ ಮೊದಲ ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗಾಗಿ, ಅದರ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ 90,000–166,000 ಜನರನ್ನು, ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ<ref name="rerf-deaths">{{cite web |url = http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html |title = Frequently Asked Questions #1 |publisher = [[Radiation Effects Research Foundation]] |accessdate = Sept. 18, 2007 |archive-date = 2007-09-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070919143939/http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html |url-status = deviated |archivedate = 2007-09-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070919143939/http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html }}</ref> 60,000–80,000 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಪ್ರತಿ ನಗರದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮೊದಲ ದಿನದಂದೇ ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟಿನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಫೋಟದ ದಿನದಂದು ಸತ್ತ ಜನರ ಪೈಕಿ 60%ನಷ್ಟು ಜನರು ಥಟ್ಟನೆ ಎದ್ದ ಉರಿ ಅಥವಾ ಜ್ವಾಲೆಯ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಂದ ಸತ್ತರೆ, 30%ನಷ್ಟು ಜನರು ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಭಗ್ನಾವಶೇಷದಿಂದ ಮತ್ತು 10%ನಷ್ಟು ಜನರು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳು, [[ವಿಕಿರಣದ ಕಾಯಿಲೆ]], ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಗಾಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಸತ್ತರು. ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕಾರಣಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ತೋರುವ ಅಂದಾಜಿನ ಅನುಸಾರ, 15–20%ನಷ್ಟು ಜನರು ವಿಕಿರಣದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸತ್ತರೆ, 20–30%ನಷ್ಟು ಜನರು [[ಥಟ್ಟನೆ ಎದ್ದ ಉರಿಯ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಂದ]], ಮತ್ತು 50–60%ನಷ್ಟು ಜನರು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು.<ref name="Truman">ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. [http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''2. '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019114954/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2018-10-19 }}[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''ಹಿರೋಷಿಮಾ.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019114954/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2018-10-19 }}, 51ರ ಪುಟ 22.</ref> ಎರಡೂ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರಲ್ಲದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Spirit1999">{{cite book | author=|title=The Spirit of Hiroshima: An Introduction to the Atomic Bomb Tragedy | publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum | year=1999 }}</ref><ref name="ModernJapan"> {{cite book | author=Mikiso Hane | title=Modern Japan: A Historical Survey | publisher=Westview Press | year=2001 |isbn=0-8133-3756-9 }}</ref><ref>''ಟ್ರಿನಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ಬಿಯಾಂಡ್‌: ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಮೂವೀ.'' ನಿರ್ದೇಶಕ ಕುರುನ್‌, P., ನಿರೂಪಣೆ ಷಾಟ್ನರ್‌‌, W.. 1997. VHS. ಗೋಲ್ಡ್‌ಹಿಲ್‌ ವಿಡಿಯೋ, 1997.</ref> ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಆಸ್ಫೋಟನವಾದ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 15ರಂದು, [[ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ]] ಜಪಾನ್‌ [[ತನ್ನ ಶರಣಾಗತಿ]]ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2ರಂದು [[ಶರಣಾಗತಿಯ ದಸ್ತೈವಜಿಗೆ]] ಸಹಿಹಾಕಿತು. ತನ್ಮೂಲಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಮೇ 7ರಂದು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ತನ್ನ [[ಶರಣಾಗತಿಯ ದಸ್ತೈವಜಿಗೆ]] ಸಹಿಹಾಕಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ]]ವು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರವು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ತಪ್ಪಿಸುವ, [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು-ಹೊಂದಿರದ ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು]] [[ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜಪಾನ್‌]] ದೇಶವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾದವು.<ref>{{cite web | last = Koizumi | first = Junichiro | authorlink = Junichiro Koizumi | title = Address by Prime Minister Junichiro Koizumi at the Hiroshima Memorial Service for the Hiroshima Peace Memorial Ceremony | publisher=Prime Minister of Japan and His Cabinet | date = August 6, 2005 | url = http://www.kantei.go.jp/foreign/koizumispeech/2005/08/06aisatu_e.html | accessdate = Nov. 28, 2007 }}</ref> ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ [[ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ]] ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S.ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ನೈತಿಕ]] ಸಮರ್ಥನೆಯು ಈಗಲೂ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Walker" /><ref name="Military History 1994">ದಿ ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಡಪಿ &amp; ಡಪಿ, BCA 1994, ಪುಟ 1308</ref> ==ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಯೋಜನೆ== ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಹಸ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಾದ [[ಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಲಾಯ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚಾಕ್‌ ರಿವರ್‌ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್‌]]<ref>{{cite web |last1=Roosevelt |first1=Frankin D |last2=Churchill |first2=Winston |authorlink1=Franklin D. Roosevelt |authorlink2=Winston Churchill |title=Quebec Agreement |url=http://www.atomicarchive.com/Docs/ManhattanProject/Quebec.shtml |date=August 19, 1943 |publisher=atomicarchive.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ccnr.org/chronology.html |title= Canada's Role in the Atomic Bomb Programs of the United States, Britain, France and India|accessdate=Dec. 4, 2007 |last=Edwards |first=Gordon |authorlink =Gordon Edwards |publisher=Canadian Coalition for Nuclear Responsibility }}</ref> ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಯೋಜನೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ U.S. ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯಾದ [[J. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌]] ಎಂಬಾತನ ನಿರ್ದೇಶನವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಯೋಜನೆಯು [[U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌‌]]ನ ಜನರಲ್‌ [[ಲೆಸ್ಲೀ ಗ್ರೂವ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬಾತನ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. "ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು [[ಬಂದೂಕು-ಮಾದರಿ]]ಯ ಬಾಂಬ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬಾಂಬನ್ನು [[ಯುರೇನಿಯಂ-235]]ನಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯುರೇನಿಯಂ-235 ಎಂಬುದು ಯುರೇನಿಯಂನ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ [[ಐಸೊಟೋಪು]] ಆಗಿದ್ದು, [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ಓಕ್‌ ರಿಡ್ಜ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ದೈತ್ಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. 1945ರ ಜುಲೈ 16ರಂದು, [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಅಲಾಮೊಗೊರ್ಡೋ]] ಸಮೀಪವಿರುವ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಸೈಟ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪರೀಕ್ಷಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಾದ "[[ದಿ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್‌]]" ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಬಾಂಬ್‌ ಆದ "ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌" ಈ ಎರಡೂ ಸಹ [[ಒಳಸಿಡಿತದ-ಬಗೆ]]ಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇವನ್ನು [[ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239]]ರಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239 ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಧಾತು]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಹಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌‌‌‌‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/publications/DE99001330.pdf |title=The Manhattan Project: Making the Atomic Bomb |accessdate=Dec. 4, 2007 |last=Gosling |first=F.G. |month=January |year=1999 |publisher=United States Department of Energy |format=PDF |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224204033/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/publications/DE99001330.pdf |url-status=dead }}</ref> ===ಗುರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ=== [[File:Japan map hiroshima nagasaki.png|200px|thumb|right|ಎರಡು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಪಾನ್‌ನ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ನಕಾಶೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] 1945ರ ಮೇ 10–11ರಂದು, [[ಲಾಸ್‌ ಅಲಾಮೊಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[J. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ ಗುರಿ ಸಮಿತಿಯು [[ಕ್ಯೋಟೋ]], [[ಹಿರೋಷಿಮಾ]], [[ಯೋಕೋಹಾಮಾ]] ನಗರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು [[ಕೊಕುರಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಂಭವನೀಯ ಗುರಿಗಳಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು: * ಗುರಿಯು ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಬೃಹತ್‌‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. * ಸ್ಫೋಟವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. * 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಸದರಿ ಗುರಿಯು ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗುವುದು ಅಸಂಭವವಾಗಿತ್ತು. "ಬಾಂಬನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವು ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸ್ಫೋಟದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರುವ ಸೇನಾ ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಂಶವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಬೇಕು."<ref name="targetcommittee" /> ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಗೀಡಾಗದೆ ಉಳಿದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಗುರಿಯ ಪಟ್ಟಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಚೆಗಿಟ್ಟಿರಲು ಸೇನಾ ವಾಯುಪಡೆಯು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತ್ತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಹಿರೋಷಿಮಾ ನಗರವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು: "ಹಿರೋಷಿಮಾವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ಆರೋಹಣದ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿದೆ. ಅದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ರೇಡಾರ್‌ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಬೃಹತ್‌‌ ಭಾಗವೊಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಾನಿಗೀಡಾಗಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಗಾತ್ರವಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸ್ಫೋಟದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನದಿಗಳಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ [[ಬೆಂಕಿಯಿಡುವ]] ಗುರಿಯಲ್ಲ."<ref name="targetcommittee" /> [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅನುಸಾರ ಬೇಷರತ್ತಾಗಿ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಜಪಾನ್‌ನ ಮನವೊಲಿಸುಸುವುದು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕುರಿತು ಗುರಿಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಂಡಿಸಿತು: "ಗುರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಎರಡು ಮಗ್ಗುಲುಗಳೆಂದರೆ, (1) ಜಪಾನ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು (2) ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಚಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವೆನ್ನುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಸೇನಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕ್ಯೋಟೋ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿನ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ]]ಯು ಬೇರಾವುದೇ ಗುರಿಗಿಂತ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಇದಕ್ಕಿರುವ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಮೌಲ್ಯ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ."<ref name="targetcommittee"> {{cite web | title=Atomic Bomb: Decision—Target Committee, May 10–11, 1945 | url=http://www.dannen.com/decision/targets.html | accessdate= August 6, 2005 }}</ref> IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಎಡ್ವಿನ್‌ O. ರೀಸ್‌ಚೌವರ್‌‌]] ಎಂಬಾತ [[U.S. ಸೇನಾ ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಪಾನ್‌ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವಾಗ, ಆತ [[ಕ್ಯೋಟೋ]] ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dannen.com/decision/targets.html |title=A-bomb targets/decision-making record (1945) |publisher=Dannen.com |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}</ref> ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ವಾದದ ಸಿಂಧುತ್ವ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ರೀಸ್‌ಚೌವರ್‌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆದ: :"...ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕ್ಯೋಟೋವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದರ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಹೆನ್ರಿ L. ಸ್ಟಿಮ್ಸನ್‌]] ಮಾತ್ರ; ಈತ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕ್ಯೋಟೋದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಧುಚಂದ್ರವಾದಂದಿನಿಂದಲೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕ್ಯೋಟೋ ಕುರಿತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ."<ref>‌‌ರೀಸ್‌ಚೌವರ್, ಎಡ್ವಿನ್‌. (1986). ''ಮೈ ಲೈಫ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಜಪಾನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ,'' ಪುಟ 101.</ref> ==ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಅಂತಿಮ ಷರತ್ತು== ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶರಣಾಗತಿಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಟ್ರೂಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ನಾಯಕರು ಜುಲೈ 26ರಂದು ಜಾರಿಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಅಂತಿಮ ಷರತ್ತಾಗಿ]] ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಜಪಾನ್‌ ಶರಣಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ದಾಳಿಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ "ಜಪಾನಿಯರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ಮಾತೃಭೂಮಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳಲಿದೆ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಜುಲೈ 28ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿದವು. ಆ ಅಪರಾಹ್ನ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಕಾಂಟಾರೊ ಸುಝುಕಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆಯು [[ಕೈರೋ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ಒಂದು ಹೊಸರೂಪದ ನಿದರ್ಶನವಲ್ಲದೆ (''ಯಾಕಿನವೋಶಿ'' ) ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲು (''[[ಮೊಕುಸಾಟು]]'' ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: "ಮೌನದಿಂದ ಕೊಲ್ಲು") ಸರ್ಕಾರವು ಆಶಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ.<ref> {{cite book | first = Richard B. | last = Frank | authorlink = Richard B. Frank | title = Downfall | pages = 233–234}} ''ಮೊಕುಸಾಟು'' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವು "ಉಪೇಕ್ಷಿಸು" ಎಂಬುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು "ತಿರಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಉಪಚರಿಸು" ಎಂಬುದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಬರಬಹುದು.</ref> ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆಯ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಪರಿಗಣಿಸಿದವು. ಜಪಾನಿನ ಅನಿಬದ್ಧ ಶಾಂತಿ ಬೇಹುಗಾರರಿಗೆ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು ಜವಾಬಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹೀರೋಹಿಟೋ]], ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.<ref> {{cite book | first = Herbert | last = Bix | authorlink = Herbert Bix | chapter=Japan's Delayed Surrender: A Reinterpretation | title=Hiroshima in History and Memory | editor=Michael J. Hogan, ed. | publisher=Cambridge University Press | isbn= 0-521-56682-7 | year=1996| page=290}}</ref> ಜುಲೈ 31ರಂದು, ಆತ ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರ [[ಕೊಯಿಚಿ ಕಿಡೋ]]ಗೆ ಈ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಏನೇ ಆಗಲಿ [[ಜಪಾನಿನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಿಶೇಷ ಪರಮಾಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>''ಕಿಡೋ ಕೋಯ್ಚಿ ನಿಕ್ಕಿ'' , ಟೋಕಿಯೋ, ಡೈಗಕು ಷುಪ್ಪಾಂಕಿ, 1966, ಪುಟ 1120-1121</ref> ಜುಲೈ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂಗೆ ತೆರಳುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತಾದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಟ್ರೂಮನ್‌ ಮರು-ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಲು ಟ್ರೂಮನ್‌‌ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ಜಪಾನ್‌ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲದೊಂದಿಗೆ ನಾಶಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಾಶದ ಭಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು, ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡುವಲ್ಲಿನ ಅವನ ಘೋಷಿತ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title=Code-Name Downfall |last=Allen |first=Thomas |coauthors=Norman Polmar|pages=266–270 |year= 1995|publisher=Simon & Schuster |location=New York, NY |isbn=0684804069}}</ref> ==ಹಿರೋಷಿಮಾ== ===IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಹಿರೋಷಿಮಾ=== [[File:B-29 Enola Gay w Crews.jpg|thumb|right|250px|ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಮೇಲೆ "ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌" ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದ ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ತಂಡ.]] ತನ್ನ ಮೇಲಾದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಕೆಲವೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಐದನೇ ವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ [[ಶುನ್ರೊಕು ಹಟಾ]]ನ 2ನೇ ಜನರಲ್‌ ಸೇನಾ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸೇನಾ ಶಿಬಿರಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣದ ಜಪಾನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವು ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಜಪಾನಿನ ಸೇನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಒಂದು ಕಿರುನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಸಂವಹನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ, ಒಂದು ಶೇಖರಣಾ ತಾಣ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೋಡಣಾ ಪ್ರದೇಶವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಜಪಾನಿನ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{citation | last = Goldstein | first = Donald | title = Rain of Ruin | publisher=Potomac Books | location = Washington | year = 1999 | isbn = 9781574882216 |page=41}}</ref><ref>{{citation |last= Hastings|first= Max|title= Nemesis: The Battle for Japan, 1944-45|publisher=HarperCollins|year= 2008|isbn= 9780007219810 |page= 509}}</ref> ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು ಹಲವಾರು [[ಬಲವರ್ಧಿತ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌]] ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಹೊರಗಡೆಯಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವು, ಜಪಾನಿಯರ ಮನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಮರದ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಒಂದು ದಟ್ಟ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ನಿಬಿಡವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅವು ಹಂಚಿನ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ನಗರವು ಬೆಂಕಿಯ ಹಾನಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಈಡಾಗಬಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 381,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು; ಆದರೆ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 340,000-350,000ದಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="rerf-deaths" /> ಅಧಿಕೃತ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ನಿಖರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವರವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ===ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ=== :''USAAF ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೋಡಿ: [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪು‌]].'' [[File:Hirgrnd1.jpg|thumb|right|200px|ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 7 ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸೀಝೋ ಯಮಡಾದ ನೆಲಮಟ್ಟದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೊಕುರಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಪರ್ಯಾಯ ಗುರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಮೋಡಗಳು ಗುರಿಯನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪಿನ‌]] ದಳಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕರ್ನಲ್‌ [[ಪಾಲ್‌ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತನ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕತ್ವ ಮತ್ತು ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[393ನೇ ಬಾಂಬಿನ ಸುರಿಮಳೆಯ ದಳದ ಮುಖ್ಯವಿಭಾಗ]]ದ [[B-29]] ''[[ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌‌‌]]'' ನ್ನು, ಜಪಾನ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಹಾರಾಟದ ಕಾಲದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಟಿನಿಯಾನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಉತ್ತರ ಮೈದಾನದ ವಾಯುನೆಲೆಯಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ''ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌'' (ಕರ್ನಲ್‌ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು B29ಗಳಿದ್ದವು. [[ಮೇಜರ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ W. ಸ್ವೀನಿ]] ಎಂಬಾತನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ''[[ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌]]'' ಎಂಬ ವಿಮಾನವು ಹತ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿತು; ಮತ್ತು ಆಗ ಒಂದು ಹೆಸರಿರದ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ನೆಸಸರಿ ಇವಿಲ್‌]]'' (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣದ ವಿಮಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನವು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಕ್ವಾರ್ಡ್ಟ್ ಎಂಬಾತನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು‌.<ref name="SM15">{{cite web | last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.childrenofthemanhattanproject.org/CG/CG_09C1.htm| archiveurl = https://web.archive.org/web/20061009095411/http://www.childrenofthemanhattanproject.org/CG/CG_09C1.htm| archivedate = Oct. 9, 2006| title = Timeline #2- the 509th; The Hiroshima Mission | work=| publisher=Children of the Manhattan Project| accessdate = July 26, 2006}}</ref> ಟಿನಿಯಾನ್ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ವಿಮಾನಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ [[ಇವೊ ಜಿಮಾ]] ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವು; ಅಲ್ಲಿ ...{{convert|2440|m|ft|sp=us}}ನಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಧಿಸಿದ ಅವು, ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುನ್ನಡೆಯ ಪಥವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡವು. ...{{convert|9855|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೋಚರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಗಳು ಬಂದವು. ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನೌಕಾಪಡೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ [[ವಿಲಿಯಂ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತ ಬಾಂಬನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ; ಉಡಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಅದರ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ತೆಗೆದಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2ನೇ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ [[ಮೋರಿಸ್‌ ಜೆಪ್‌ಸನ್‌]] ಎಂಬ ಅವನ ಸಹಾಯಕ, ಗುರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ 30 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದ.<ref name="autogenerated1">{{cite web| last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07L1.htm| title = Timeline #2- the 509th; The Hiroshima Mission| work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation| accessdate = May 5, 2007| archive-date = ಮೇ 1, 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130501233757/http://mphpa.org/classic/HISTORY/H-07L1.htm| url-status = dead}}</ref> [[File:The_patient's_skin_is_burned_in_a_pattern_corresponding_to_the_dark_portions_of_a_kimono_-_NARA_-_519686.jpg|thumb|left|170px|ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಬಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಸುಡುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು.ಸ್ಫೋಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಲಿಪಶುವು ಧರಿಸಿದ್ದ ಉಡುಪುಗಳ ಕಪ್ಪಾದ ಭಾಗಗಳು ಹೊಡೆತದ ಗುರುತುಗಳಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[54]</ref>]] ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವ ಜಪಾನಿಯರ ರೇಡಾರ್‌ ಒಂದು ಜಪಾನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಮಾನವೊಂದರ ಸಮೀಪಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯವು ನಿಂತಿತು. ಆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಸೇರಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 08:00 ಗಂಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ರೇಡಾರ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕನು, ಸಾಗಿಬರುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು- ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿಲ್ಲ- ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಾಯುದಾಳಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸದಿರಲು ಜಪಾನಿಯರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ [[B-29]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ವಾಯು-ದಾಳಿಯ ಆಶ್ರಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಎಂದಿನಂತೆ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಮೂಲಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆಯ ಆಚೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 08:15ರ ವೇಳೆಗೆ (ಹಿರೋಷಿಮಾ ಕಾಲ) ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆಯೇ ಸಾಗಿತು. "[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ...{{convert|60|kg|lb}}ನಷ್ಟು [[ಯುರೇನಿಯಂ-235]]ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು [[ಬಂದೂಕು-ಮಾದರಿಯ ವಿದಳನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ವಾದ [[ಗುರುತ್ವದ ಬಾಂಬು]], ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಆಸ್ಫೋಟನದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಬೀಳಲು 57 ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು; ಸದರಿ ಆಸ್ಫೋಟನದ ಎತ್ತರವು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ...{{convert|600|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಇತ್ತು. [[File:Victim of Atomic Bomb 002.jpg|thumb|right|170px|ಬೃಹತ್‌ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಓರ್ವ ಬಲಿಪಶು.]][[ಎದುರುಗಾಳಿ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಗುರಿಯಿಟ್ಟ ಬಿಂದು]]ವಾದ [[ಐಯೋಯೈ ಸೇತುವೆ]]ಯನ್ನು ಅದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ...{{convert|800|ft|m}}ನಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಷಿಮಾ ಸರ್ಜಿಕಲ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌]] ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅದು ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿತು.<ref>‌ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್, ISBN 0-671-81499-0-250, ಪುಟ 309</ref> ಸುಮಾರು ...{{convert|13|ktonTNT|lk=in}}ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. (U-235 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಕೇವಲ 1.38%ನಷ್ಟು ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ವಿದಳನಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, U-235 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವು [[ಅತ್ಯಂತ ಅದಕ್ಷ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]].)<ref name="cotmplitboy">{{cite web | last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/little_boy.htm | title = The Bomb-"Little Boy" | work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation | accessdate = May 5, 2007 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210417070729/https://www.atomicheritage.org/history | url-status = deviated | archivedate = ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210417070729/https://www.atomicheritage.org/history }}</ref> ನಾಶದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ (1.6&nbsp;km), ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬೆಂಕಿಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ...{{convert|4.4|sqmi|km2}}ವರೆಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web | title=''RADIATION DOSE RECONSTRUCTION U.S. OCCUPATION FORCES IN HIROSHIMA AND NAGASAKI, JAPAN, 1945-1946'' (DNA 5512F) | url=http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060624185903/http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archivedate=Jun. 24, 2006 | accessdate=June 9, 2006 |format=PDF}}{{Dead link|date=January 2009}}</ref> ನಗರದ ...{{convert|4.7|sqmi|km2}}ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ 69%ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು 6–7%ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು.<ref name="Truman"/> 70,000–80,000 ಜನರು, ಅಥವಾ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು<ref>ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. [http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''2. '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503041732/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2018-05-03 }}[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''ಹಿರೋಷಿಮಾ.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503041732/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2018-05-03 }}, 51ರ ಪುಟ 11. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 15ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮಂದಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು 70,000 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು.<ref>ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. ‌[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=42&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''ಎಫರ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019113611/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=42&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2018-10-19 }}, 51ರ ಪುಟ 42. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ 90%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 93%ನಷ್ಟು ದಾದಿಯರು ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡರು- ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref>ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. [http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''2. '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627002920/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2019-06-27 }}[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= ''ಹಿರೋಷಿಮಾ.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627002920/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&documentid=65&documentdate=1946-06-19&studycollectionid=abomb&groupid= |date=2019-06-27 }}, 51ರ ಪುಟ 12. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಾಯು ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಗಳೂ<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article07.html |title=The Information War in the Pacific, 1945 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2017-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904000136/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article07.html |url-status=deviated |archivedate=2017-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170904000136/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article07.html }}</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಜಪಾನಿನ 35 ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ U.S. ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬೀಳಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.atomicmuseum.com/tour/decision.cfm |title=Decision to Drop Atomic Bomb |publisher=Cia.gov |date= |accessdate=Mar. 25, 2009 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://archive.is/20090205000000/http://www.atomicmuseum.com/tour/decision.cfm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.commondreams.org/views05/0805-24.htm |title=The Myths of Hiroshima |publisher=Commondreams.org |date= |accessdate=Mar. 25, 2009 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524091252/http://www.commondreams.org/views05/0805-24.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.doug-long.com/letter.htm |title=Hiroshima: Historians' Letter to the Smithsonian |publisher=Doug-long.com |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}</ref> ===ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯರ ಕುರಿತಾದ ಜಪಾನಿಯರ ಅರಿವು=== {{double image|right|AtomicEffects-p7a.jpg|200|AtomicEffects-p7b.jpg|200|Hiroshima before the bombing.|Hiroshima after the bombing.}} ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕದೆ, ಹಿರೋಷಿಮಾ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಸಾರವು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು [[ಜಪಾನೀಸ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌‌]]ನ ಟೋಕಿಯೋದ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿರ್ವಾಹಕನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ. ಮತ್ತೊಂದು ದೂರವಾಣಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನಾದರೂ, ಅದೂ ಸಹ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು.<ref name="No High Ground">{{cite web| title= No High Ground by Knebel et al. p175 to p201| url= http://www.uncp.edu/home/berrys/courses/hist102/hist102_docs_abomb.pdf| accessdate= April 30, 2007| format= PDF| archive-date= ಮಾರ್ಚ್ 26, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090326212002/http://www.uncp.edu/home/berrys/courses/hist102/hist102_docs_abomb.pdf| url-status= deviated| archivedate= ಮಾರ್ಚ್ 26, 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090326212002/http://www.uncp.edu/home/berrys/courses/hist102/hist102_docs_abomb.pdf}}</ref> ಸುಮಾರು 20 ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಟೋಕಿಯೋ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ ಕೇಂದ್ರದ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಯಾನಕ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಮಯ ವರದಿಗಳು ನಗರದ 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (10 ಮೈಲು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸಣ್ಣ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲುಗಡೆಗಳಿಂದ ಬಂದವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವರದಿಗಳನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಜಪಾನಿ ಸೇನಾ ಜನರಲ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]]ಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆಮಾಡಲು ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಆ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವು ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು; ಯಾವುದೇ ಬೃಹತ್‌ ಶತ್ರುವಿನ ದಾಳಿಯು ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಹಿರೋಷಿಮಾಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾರಿಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಹಾನಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಟೋಕಿಯೋಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಜಪಾನಿನ ಜನರಲ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಓರ್ವ ಯುವ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟದ ಸುದ್ದಿಯು ಕೇವಲ ವದಂತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ವಿಮಾನವೇರಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಹಾರಿದ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಹಿರೋಷಿಮಾದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು 100 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (160 ಕಿಮೀ) ದೂರವಿರುವಂತೆಯೇ, ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹೊಗೆಯ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಮೋಡವನ್ನು ಆತ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಕಂಡರು. ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ, ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಮಾನವು ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಅಪನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಅದರ ಸುತ್ತ ಅವರು ಸುತ್ತುಹಾಕಿದರು. ಇನ್ನೂ ಉರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಹೊಡೆತದ ಗುರುತು ಹಾಗೂ ಹೊಗೆಯ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಮೋಡದಿಂದ ಅದು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಮಾನವನ್ನು ಇಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಟೋಕಿಯೋಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ತತ್‌ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ನಾಶವನ್ನು ರೇಡಿಯೋ ಟೋಕಿಯೋದಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಸಾರಗಳು ವಿವರಿಸಿದವು ಎಂಬುದಾಗಿ 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ U.S.ನಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರದಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. "ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಸುಟ್ಟುಹೋದವು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ರೇಡಿಯೋ ಉದ್ಘೋಷಕರು ಪ್ರಸಾರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು.<ref name="Fulton Sun Retrospective">{{cite web | title=Fulton Sun Retrospective | url=http://www.fultonsun.com/articles/2005/08/07/news/146news11.txt | accessdate=July 8, 2007 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ದಾಳಿಯ-ನಂತರದ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು=== US ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಸಾರ, ಸ್ಫೋಟದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ [[ಪರಿಣಾಮಗಳು]] ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ 70,000 ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿನ 40,000 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು.<ref><span class="goog-gtc-fnr-highlight">U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಎನರ್ಜಿ</span>. ಆಫೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ &amp; ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌. ದಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌: ಆನ್‌ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ. [http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6, 1945.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624065430/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm |date=2010-06-24 }} 2010ರ ಜನವರಿ 8ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 1945ದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳು, ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಆದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳ ಅಂದಾಜುಗಳು 90,000ದಿಂದ 166,000ದವರೆಗೆ ಇದ್ದವು.<ref name="rerf-deaths" /><ref name="USSBS-AE">{{cite web | url = http://www.ibiblio.org/hyperwar/AAF/USSBS/AtomicEffects/AtomicEffects-2.html | title = Chapter II: The Effects of the Atomic Bombings | year= 1946 | work=United States Strategic Bombing Survey | pages= | publisher=Originally by [[United States Government Printing Office|U.S. G.P.O.]]; stored on [[ibiblio|ibiblio.org]] | accessdate = Sept. 18, 2007 }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಮತ್ತು ಇತರ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1950ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 200,000 ಜನರು ಸತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="DOE-HIRO" /><ref name="Spirit1999" /><ref name="bfrank">ಹಲವಾರು ಸಾವಿನ ಅಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ: {{cite book | author=Richard B. Frank | title=Downfall: The End of the Imperial Japanese Empire | publisher=Penguin Publishing | year=2001 | isbn= 0-679-41424-X }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ 1950ರಿಂದ 1990ರವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ 9%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ‌ ಸಾವುನೋವುಗಳು, ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ವಿಕಿರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದವು; ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಿಕ್ಯವು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ 89 ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು‌ ಮತ್ತು 339 ಅಖಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref name="rerf-cancers">{{cite web |url = http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa2.html |title = Frequently Asked Questions #2 |publisher = [[Radiation Effects Research Foundation]] |access-date = 2010-06-30 |archive-date = 2010-11-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101128120217/http://rerf.or.jp/general/qa_e/qa2.html |url-status = dead }}</ref> ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹನ್ನೊಂದು ಜ್ಞಾತ [[ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳು]] ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸತ್ತರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wagingpeace.org/articles/2005/08/20_rubin_remembering-normand-brissette.htm |title=David Rubin, 2005, "Remembering Normand Brissette" (Downloaded 28/10/06) |publisher=Wagingpeace.org |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}</ref> ===ಕೆಲವೊಂದು ರಚನೆಗಳ ಉಳಿಕೆ=== [[File:HiroshimaNakajimaAreaInRuins.jpg|thumb|right|200px|ಶೂನ್ಯಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ನಕಾಜಿಮಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಮರುಸೃಷ್ಟಿ.]] ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಭೂಕಂಪ]]ದ ಅಪಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಬಲವರ್ಧಿತ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವು ಸ್ಫೋಟ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವುಗಳ ಕಟ್ಟಡದ ಹಂದರವು ಕುಸಿದು ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ...{{nihongo|Eizo Nomura|野村 英三|Nomura Eizō}} ಎಂಬಾತ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಅತಿಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವನಾಗಿದ್ದ; ಈತ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶೂನ್ಯ-ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ...{{convert|100|m|ft|abbr=on}}ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಧುನಿಕ "[[ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮನೆ]]"ಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ.<ref>{{cite web|url=http://www.geocities.jp/cato1963/kinganE.html |title=A Short-Sighted Parrot |publisher=Geocities.jp |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}</ref> ...{{nihongo|Akiko Takakura|高蔵 信子|Takakura Akiko}} ಎಂಬಾಕೆಯು ಸ್ಫೋಟದ ಕೆಳಗಡೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿದ್ದು ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಸೇರಿದ್ದಳು. ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಕೆ, ಶೂನ್ಯ-ನೆಲದಿಂದ ಕೇವಲ ...{{convert|300|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟಿದ್ದ ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಕುಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಳು.<ref>{{cite web | title=Testimony of Akiko Takakura | url=http://www.inicom.com/hibakusha/akiko.html | accessdate= April 30, 2007 }}</ref> ಬಾಂಬು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಳಗಡೆಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸ್ಫೋಟವು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಈಗ ''ಜೆನ್‌ಬಾಕು'' , ಅಥವಾ A-ಬಾಂಬ್‌ ಡೋಮ್‌ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವ ''[[ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟುರಲ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಪ್ರಮೋಷನಲ್‌ ಹಾಲ್‌‌]]'' ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು [[ಜಾನ್‌ ಲೆಟ್‌ಜೆಲ್‌]] ಎಂಬ ಝೆಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಈ ಕಟ್ಟಡವು [[ಶೂನ್ಯಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ([[ಕೆಳಗಡೆಯ ಕೇಂದ್ರ]]) ಕೇವಲ ...{{convert|150|m|ft|abbr=on}}ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಭಗ್ನಾವಶೇಷಕ್ಕೆ ''[[ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌]]'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು U.S. ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇದನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ [[UNESCO]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title=unesco.org | url=http://whc.unesco.org/archive/repco96x.htm#annex5 | accessdate= August 6, 2005 }}</ref> ಹಿರೋಷಿಮಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://yutaka901.fc2web.com/page2ax2g.html （原爆死没者慰霊碑）碑文趣旨・説明板 ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://homepage.mac.com/misaon1/hamayuu/hibunronso.html |title=原爆慰霊碑碑文論争 |access-date=2003-09-07 |archive-date=2003-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030907090922/http://homepage.mac.com/misaon1/hamayuu/hibunronso.html |url-status=deviated |archivedate=2003-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030907090922/http://homepage.mac.com/misaon1/hamayuu/hibunronso.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://guns-road.hp.infoseek.co.jp/geki/geki33.shtml |title=原爆碑損壊事件声明文 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2005-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051223070828/http://guns-road.hp.infoseek.co.jp/geki/geki33.shtml |url-status=dead }}</ref> ==ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 7–9ರ ಘಟನೆಗಳು== <div style="float:right">{{Listen|filename=Trumann hiroshima.ogg|title=Truman announcing the bombing of Hiroshima|description=President Truman announces the bombing of Hiroshima.|format=[[Ogg]]}}</div> ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೂಮನ್‌‌ ನೀಡಿದ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ: <blockquote>ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ನಮ್ಮ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ, ವಾಯುದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ವಿನಾಶದ ಒಂದು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು; ಇದು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಯು ದಾಳಿಯ ಹಿಂದಿನಿಂದ, ಅವರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಭೂಪಡೆಗಳು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಡೆಗಳ ಹೋರಾಟದ ಪರಿಣಿತಿಯೇನು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.trumanlibrary.org/calendar/viewpapers.php?pid=100 ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬೈ ದಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಅನೌನ್ಸಿಂಗ್‌ ದಿ ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌ A-ಬಾಂಬ್‌ ಅಟ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101154614/http://trumanlibrary.org/calendar/viewpapers.php?pid=100 |date=2012-01-01 }} (ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6, 1945).</ref></blockquote> ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹೀರೋಹಿಟೋ]], ಸರ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಪರಿಷತ್ತು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವೆಂದರೆ: ''[[ಕೊಕುಟಾಯ್‌‌‌‌]]'' ನ್ನು (ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ರಾಜವ್ಯವಸ್ಥೆ]]) ಕಾಪಾಡುವುದು; ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಸೇನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಣ; [[ಜಪಾನಿಯರ ಸ್ವದೇಶಿ ದ್ವೀಪಗಳು]], ಕೊರಿಯಾ, ಅಥವಾ [[ಫಾರ್ಮೋಸಾ]]ವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಹಿಸುವುದು.<ref>H. ಬಿಕ್ಸ್‌, ''ಹಿರೊಹಿಟೊ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಜಪಾನ್‌'' , 2001, ಪುಟ&nbsp;512.</ref> [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ಜಪಾನಿಯರ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರಾಕರಣದ ಕುರಿತಾಗಿ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ವಿದೇಶಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ವ್ಯಾಕೆಸ್ಲಾವ್‌ ಮೊಲೊಟೊವ್‌]] ಎಂಬಾತ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 5ರಂದು ಟೋಕಿಯೋಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ. [[ಟೋಕಿಯೋ ಸಮಯ]]ದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆ, ಯುದ್ಧಕವಚ, ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳು [[ಮಂಚೂರಿಯನ್‌‌ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಜಪಾನ್‌ನ ಮೇಲೆ [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನವು ಟೋಕಿಯೋವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಯಾರಾದರೂ ರಾಜಿಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಯುದ್ಧದ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ಕೊರೆಚಿಕಾ ಅನಾಮಿ]]ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ [[ಜಪಾನಿನ ಸೇನೆಯ]] ಹಿರಿಯ ನಾಯಕತ್ವವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ [[ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಕಾನೂನನ್ನು]] ವಿಧಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡನೇ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸಮಯಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಟಿನಿಯಾನ್ ಮೇಲಿನ [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪಿನ]] ದಳಪತಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಲ್‌ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಒಂದು ಐದು ದಿನದ ಅವಧಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕೊಕುರಾದ ವಿರುದ್ಧ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 11ರಂದು ನಡೆಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎರಡು ದಿನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book| author=Martin J. Sherwin| title=A World Destroyed: Hiroshima and its Legacies| edition=2nd| publisher=Stanford University Press| year=2003| pages=233–234}}</ref> ತಮ್ಮ ಹೊರಮೈಗಳ ಮೇಲೆ F-31, F-32, ಮತ್ತು F-33 ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂರು ಬಾಂಬಿನ ಪೂರ್ವಭಾವಿ-ಜೋಡಣೆಗಳು ಟಿನಿಯಾನ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ''[[ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌‌‌]]'' ನ್ನು ಬಾಂಬ್‌ ಬೀಳಿಸುವ ವಿಮಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಟಿನಿಯಾನ್ ಆಚೆಗೆ ಮೇಜರ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ವೀನಿಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರಂದು ಒಂದು ಸಮವಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂಗಭಾಗಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ F-33 ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ F-31ನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref> {{cite book | author=Richard H. Campbell | chapter= Chapter 2: Development and Production | title=The Silverplate Bombers: A History and Registry of the Enola Gay and Other B-29s Configured to Carry Atomic Bombs | editor= | publisher=McFarland & Company, Inc. | isbn= 0-7864-2139-8 | year=2005| pages=114}}</ref> ==ನಾಗಸಾಕಿ== ===IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ನಾಗಸಾಕಿ=== [[File:Bocks-Car-enlisted-flight-crew.png|thumb|right|250px|ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲೆ "ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌" ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದ ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ತಂಡ.]] [[ನಾಗಸಾಕಿ]] ನಗರವು ದಕ್ಷಿಣದ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಸಮುದ್ರ ನೆಲೆ]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು [[wikt:ordnance|ಫಿರಂಗಿಗಳು]], ಹಡಗುಗಳು, ಸೇನಾ ಉಪಕರಣ, ಹಾಗೂ ಇತರ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ವಿಶಾಲ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಜಪಾನಿಯರ ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾಗಿದ್ದು, (ಗಿಲಾವು ಸಹಿತ ಅಥವಾ ಗಿಲಾವು ರಹಿತವಾಗಿರುವ) ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿನ ಛಾವಣಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮರ ಅಥವಾ ಮರದ-ಚೌಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರದ, ಮರ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ನಗರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ನಾಗಸಾಕಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿತ್ತು; ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದವು. ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಒಂದು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅದು ಯಾವತ್ತೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 1ರಂದು ಅತೀವವಾಗಿ-ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಪರಮಾಣ್ವೇತರ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ನಗರದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹಡಗಿನ ಅಂಗಳಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಡಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು [[ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ]] ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಬಡಿದವು, ಮತ್ತು [[ನಾಗಸಾಕಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಆರು ಬಾಂಬುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ಬಾಂಬುಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಆದ ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಸಹ, ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಿಗಣನೀಯವಾದ ಕಳವಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಾಲೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷತಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಯ ವೇಳೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ನಾಗಸಾಕಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌‌]] ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಶಿಬಿರವಿದ್ದು, ಅವರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಣಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅವರು ಬಂದಾಗಲಷ್ಟೇ ಅವರಿಗೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ===ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ=== :''USAAF ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನೋಡಿ: [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪು‌]].'' [[File:Fat Man (replica of nuclear bomb).jpg|thumb|200px|right|ಯುದ್ಧದ-ನಂತರದ ಒಂದು "ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌" ಮಾದರಿ.]] 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ, 393ನೇ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ ದಳಪತಿ ಮೇಜರ್‌ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ W. ಸ್ವೀನಿ]]ಯ ತಂಡದಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ U.S. [[B-29 ಸೂಪರ್‌ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್‌]] ''[[ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌]]'' ವಿಮಾನವು, "[[ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]" ಎಂಬ ಸಂಕೇತ-ನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿತು; [[ಕೊಕುರಾ]] ನಗರವು ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯು ಅದರ ದ್ವಿತೀಯಕ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಹಿರೋಷಿಮಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು; ಹವಾಮಾನ ಅನ್ವೇಷಕ ಪಡೆಗಳಾಗಿ ಎರಡು B-29 ವಿಮಾನಗಳು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾರಿದರೆ, ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹತ್ಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವೀನಿಯ ಚಾಲಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ B-29 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಿದವು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀನಿ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದನಾದರೂ, ಅದರ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸುರಕ್ಷತಾ ಬಿರಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref name="SM16">{{cite web| last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07m1.htm| title = Timeline #3- the 509th; The Nagasaki Mission| work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation| accessdate = May 5, 2007| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120211223406/http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07m1.htm| url-status = deviated| archivedate = ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2012| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120211223406/http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07m1.htm}}</ref> ಹವಾಮಾನ ವಿಮಾನಗಳ ಒಳಗಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಕರು ಎರಡೂ ಗುರಿಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿದರು. ಜಪಾನ್‌ನ ತೀರಪ್ರದೇಶದಿಂದಾಚೆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೋಡಣಾ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವೀನಿಯ ವಿಮಾನವು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಗುಂಪಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಕರ್ನಲ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ I. ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌ನಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ''[[ಬಿಗ್‌ ಸ್ಟಿಂಕ್‌]]'' ಎಂಬ ಮೂರನೇ ವಿಮಾನವು ರಹಸ್ಯಭೇಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ''ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌'' ಮತ್ತು ಹತ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸುಮಾರು 40 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಸುತ್ತಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೂ ಸಹ ಅವನು ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಿಂತ 30 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು ಸ್ವೀನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref name="SM16" /> [[File:Nagasaki 1945 - Before and after (adjusted).jpg|thumb|left|200px|ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ನಾಗಸಾಕಿ.]] ಒಂದರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಕೊಕುರಾವನ್ನು ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ, ಒಂದು 70%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮೋಡದ ಹೊದಿಕೆಯು ನಗರವನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆದೇಶಗಳ ಅನುಸಾರ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಗೋಚರ ದಾಳಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತು. ನಗರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್‌ ಟ್ಯಾಂಕಿನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಪಂಪ್‌ ವಿಫಲಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಂಧನವು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ದ್ವಿತೀಯಕ ಗುರಿಯಾದ ನಾಗಸಾಕಿಯೆಡೆಗೆ ಅವರು ಹಾರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref name="SM16" /> ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಇವೊ ಜಿಮಾ]]ವನ್ನು ತಲುಪಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನವನ್ನು ''ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌'' ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಓಕಿನವಾ]] ಕಡೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಆಗಮನವಾದ ಮೇಲೆ ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರವು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಬಾಂಬನ್ನು ಓಕಿನವಾದ ಕಡೆಗೆ ತಂಡವು ಒಯ್ಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವಶ್ಯವೆನಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಣತನಾದ ನೌಕಾಪಡೆಯ [[ದಳಪತಿ]] [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಆಶ್‌ವರ್ತ್‌]] ಒಂದು ವೇಳೆ ಗುರಿಯು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ರೇಡಾರ್‌ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.<ref name="Spitzer">{{cite web| last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/COLLECTIONS/CG-ASPI/01/Pages/CGP-ASPI-025.htm| title = Spitzer Personal Diary Page 25 (CGP-ASPI-025)| work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation| accessdate = May 5, 2007| archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140801033824/http://www.mphpa.org/classic/COLLECTIONS/CG-ASPI/01/Pages/CGP-ASPI-025.htm| url-status = dead}}</ref> ಜಪಾನಿನ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ 07:50 ಗಂಟೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಯುದಾಳಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ಧ್ವನಿಸಿತಾದರೂ, "ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಸಂಕೇತವನ್ನು 08:30ರ ವೇಳೆಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 10:53ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು B-29 ಸೂಪರ್‌ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ ವಿಮಾನಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವು ಕೇವಲ ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಮಾನಗಳೆಂದು ಜಪಾನಿಯರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಕುರಿತು ಮತ್ತೇನೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ 11:00ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ C. ಬಾಕ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌]]'' ಎಂಬ B-29 ಬೆಂಬಲ ವಿಮಾನವು ಮೂರು ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಹತ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಿತು. [[ಟೋಕಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ [[ಪರಮಾಣು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ [[ರೈಯೋಕಿಚಿ ಸಗಾನೆ]]ಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಹಿರಹಿತ ಪತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಹತ್ಯಾರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈತ [[ಬರ್ಕ್‌ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಮೂವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವನಾಗಿದ್ದ. ಈ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ರೈಯೋಕಿಚಿ ಸಗಾನೆಗೆ ಬರೆದ ಆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದೇಶಗಳು ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕವಾದರೂ ಅವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಗುವವರೆಗೂ ಸಗಾನೆಗೆ ಅವರು ತಲುಪಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>ಲಿಲಿಯನ್‌ ಹಾಡ್‌ಸನ್‌, ಮತ್ತು ಇತರರು, ''ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ: ಎ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಲಾಸ್‌ ಅಲಾಮೊಸ್‌ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್‌ ದಿ ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌, 1943-1945'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1993), ಆನ್‌ 295.</ref> 1949ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪತ್ರದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಲೂಯಿಸ್‌ ಅಲ್ವಾರೆಝ್‌]] ಎಂಬಾತ ಸಗಾನೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ದಸ್ತಾವೇಜಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ.<ref name="Stories from Riken">{{cite web| url = http://www.riken.jp/r-world/info/release/riken88/text/image/pdf/no09e.pdf| title = Stories from Riken| accessdate = April 30, 2007| format = PDF| archive-date = ಜೂನ್ 10, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120610165712/http://www.riken.jp/r-world/info/release/riken88/text/image/pdf/no09e.pdf| url-status = dead}}</ref> [[File:Nagasaki temple destroyed.jpg|thumb|200px|ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಜಪಾನೀ ವರದಿಯು ನಾಗಸಾಕಿಯನ್ನು "ಒಂದು ಸಮಾಧಿಯ ಕಲ್ಲು ನಿಂತಿರದ ಒಂದು ಸ್ಮಶಾನದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ" ನಿರೂಪಿಸಿತು.]] 11:01ರ ವೇಳೆಗೆ, ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಡಗಳು ಒಂದು ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಗುರಿಯನ್ನು ದೃಶ್ಯಗೋಚರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ''ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌‌‌'''ಗಳ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವವನಾದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ [[ಕೆರ್ಮಿಟ್‌ ಬೀಹನ್‌‌‌‌]]ಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.''' '' '''''ಸುಮಾರು ~6.4 ಕೆ.ಜಿ.ಗಳಷ್ಟು (14.1 ಪೌಂಡುಗಳಷ್ಟು) [[ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239]] ತಿರುಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ "ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌" ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಲಾಯಿತು. ''' '' '''''ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿನ 469 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (1,540 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, 43 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ ಅದು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ-ಉರಾಕಮಿ ಆರ್ಡ್‌ನನ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ (ಟಾರ್ಪೆಡೋ ವರ್ಕ್ಸ್‌) ನಡುವಿನ ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಧಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಫೋಟವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ''' '' '''''ಇದು ಯೋಜಿತ ಅಧಿಕೇಂದ್ರದ (ಹೈಪೋಸೆಂಟರ್‌) ಸುಮಾರು 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (2 ಮೈಲು) ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು; [[ಉರಾಕಮಿ ಕಣಿವೆ]]ಗೆ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite book| author=Dennis D. Wainstock| title=The Decision to Drop the Atomic Bomb| publisher=Praeger| year=1996| page=92}}</ref> ''' '' '''''ಸ್ಫೋಟವು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಸಿಡಿತದ ಒಂದು ಹುಟ್ಟುವಳಿಯು ...{{convert|21|ktonTNT}}ಗೆ ಸಮನಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm '''ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌''' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201211090216/http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm |date=2020-12-11 }}[http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm ''''''' ''' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201211090216/http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm |date=2020-12-11 }}</ref> ''' '' '''''ಅಂದಾಜು 3,900 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌ (4,200 K, 7,000&nbsp;°F) ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಖವನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಂಟೆಗೆ 1005 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು (ಗಂಟೆಗೆ 624 ಮೈಲುಗಳು) ಅಂದಾಜು ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಸದರಿ ಸ್ಫೋಟವು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.''' '' ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದುರ್ಘಟನೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು 40,000ದಿಂದ 75,000ದವರೆಗಿವೆ.<ref>ರಿಂಜಿರೊ ಸೋಡೀ. ''ವರ್‌ ವೀ ದಿ ಎನಿಮಿ?: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ'' . ಬೌಲ್ಡರ್‌‌: ವೆಸ್ಟ್‌ ವ್ಯೂಪ್ರೆಸ್‌, 1998, ix.</ref><ref name="DOE-NAGA">{{cite web |url = http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/nagasaki.htm |title = The atomic bombing of nagasaki |first = David |last = Rezelman |coauthors = F.G. Gosling and Terrence R. Fehner |year = 2000 |work = The Manhattan Project: An Interactive History |publisher = U.S. Department of Energy |accessdate = Sept. 18, 2007 |archive-date = 2007-08-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070830023025/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/nagasaki.htm |url-status = dead }}</ref><ref name="Fox">{{cite news |url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,165148,00.html |title = "Nagasaki's Mayor Slams U.S. for Nuke Arsenal" |date= August 9, 2005 |agency=Associated Press |accessdate = Sept. 18, 2007 }}</ref> 1945ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಆದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳು 80,000ವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದು.<ref name="rerf-deaths" /> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಎಂಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[POW]]ಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 13 [[POW]]ಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸತ್ತಿರಬಹುದು: * ಓರ್ವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ನಾಗರಿಕ<ref>{{cite web|url=http://search.japantimes.co.jp/print/news/nn06-2005/nn20050625f3.htm |title=Nagasaki memorial adds British POW as A-bomb victim |work=The Japan Times |date=August 9, 1945 |accessdate=Jan. 9, 2009}}</ref><ref>[http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2816073 ] 9-8-1945ರಂದು ಮರಣಹೊಂದಿದ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಇತರ ಮೂರು POWSರನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಉಲ್ಲೇಖವು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2207628 |title=CWGC :: Casualty Details |publisher=Cwgc.org |date= |accessdate=Jan. 9, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2815865 |title=CWGC :: Casualty Details |publisher=Cwgc.org |date= |accessdate=Jan. 9, 2009}}</ref><ref>[http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2815957 ] ಒಂದು ವೇಳೆ ಇವು ನಾಗಸಾಕಿಯ ದುರ್ಘಟನೆಗಳಾಗಿದ್ದವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ. * ಏಳು ಡಚ್‌ POWಗಳು (ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ತಿಳಿದಿವೆ)<ref>{{cite web|url=http://search.japantimes.co.jp/print/news/nn08-2005/nn20050805a7.htm |title=Two Dutch POWs join Nagasaki bomb victim list|work=The Japan Times |date=August 9, 1945 |accessdate=Jan. 9, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051220095835/http://search.japantimes.co.jp/print/news/nn08-2005/nn20050805a7.htm|archivedate=Dec. 20, 2005}}</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದರು. *ಕಡೇಪಕ್ಷ ಇಬ್ಬರು [[POW]]ಗಳು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು; ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕಂಡುಬಂತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20071228120514/http://www.flackgenealogy.co.uk/tfnormancharlesflack1920/ ]{{Dead link|date=March 2009}}</ref><ref>[http://www.usmm.org/duffygavehimlife.html ಇಟ್‌ ಗೇವ್‌ ಹಿಮ್‌ ಲೈಫ್‌-ಇಟ್‌ ಟುಕ್‌ ಇಟ್‌, ಟೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170816015902/http://www.usmm.org/duffygavehimlife.html |date=2017-08-16 }} [[United States Merchant Marine]].org ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌</ref> [[File:Sumiteru Taniguchi back.jpg|left|thumbnail|U.S. ಸಾಗರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರನಿಂದ 1946ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಮಿತೆರು ತಾನಿಗುಚಿಯ ಬೆನ್ನಿನ ಗಾಯಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಒಟ್ಟು ನಾಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿಯಷ್ಟು (1–2 ಕಿ.ಮೀ.ಯಷ್ಟು) ಇತ್ತು. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಾದ ನಗರದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಿಂದ ಎರಡು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (3 ಕಿ.ಮೀ.ಯಷ್ಟು) ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಯು ಹಬ್ಬಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title=''Radiation Dose Reconstruction; U.S. Occupation Forces in Hiroshima and Nagasaki, Japan, 1945-1946'' (DNA 5512F) | url=http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060624185903/http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archivedate=Jun. 24, 2006 | accessdate=June 9, 2006 |format=PDF}}{{Dead link|date=January 2009}}</ref><ref name="pd">{{cite web|url=http://english.people.com.cn/200508/10/eng20050810_201424.html|title=Nagasaki marks tragic anniversary|work=[[People's Daily]]|date=August 10, 2005|accessdate=April 14, 2007}}</ref> ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಾಗಸಾಕಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="observer">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2005/jul/24/secondworldwar.japan2|title='I saw both of the bombs and lived'|work=Observer/[[The Guardian]]|date=July 24, 2005|accessdate=April 14, 2007}}</ref><ref name="trumbull">{{cite book |last=Trumbull |first=Robert |title=Nine Who Survived Hiroshima and Nagasaki|year=1957|publisher=[[Tuttle Publishing]]|location= Tokyo, Japan}}</ref> ಪರ್ಲ್‌ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಟೈಪ್‌ 91 ಎಂಬ ನೌಕಾಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ-ಉರಾಕಮಿ ಆರ್ಡ್‌ನನ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು, ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಫೋಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Cook & Cook">{{cite book |last=Cook |first=Haruko & Theadore |title=Japan at War: An Oral History|year=1992|publisher=[[The New Press]]|location= New York, New York}}</ref> [[ಕೊಕುರಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಗಸಾಕಿಯ ಒಂದು ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯೂ ಸಹ ಇದೆ.<ref>[http://blog.goo.ne.jp/ota416/e/92d007766fae6b6bc96a117d374e27c3 小倉にある平和記念碑と長崎の鐘]</ref> ==ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು== ಆಗಸ್ಟ್‌‌ ತಿಂಗಳ ಮೂರನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಲು U.S. ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾಂಬ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅದರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Generals"> {{cite web | title = The Atomic Bomb and the End of World War II, A Collection of Primary Sources, | publisher=[[George Washington University]] | date = August 13, 1945 | coauthors General Hull Colone Seazen | format = PDF | work=National Security Archive Electronic Briefing Book No. 162 | url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB162/72.pdf}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು, ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಯೋಜನೆಯ ಸೇನಾ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್‌ [[ಲೆಸ್ಲೀ ಗ್ರೂವ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತ, [[ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]], [[ಸೇನೆಯ ಜನರಲ್‌]] ಆಗಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌‌]]ಗೆ ಒಂದು ಕರಾರು ದಸ್ತೈವಜನ್ನು ಕಳಿಸಿದ. ಅದರಲ್ಲಿ, "ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 17 ಅಥವಾ 18ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಸೂಕ್ತ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಬಾಂಬು ... ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು" ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ದಿನದಂದು, "ಅಧ್ಯಕ್ಷದಿಂದ ಬರುವ ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಇದನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಾರದು" ಎಂದು ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಷರಾ ಬರೆದ.<ref name="Generals" /> [[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡೌನ್‌ಫಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲಿನ ಯೋಜಿತ ಆಕ್ರಮಣವು ಶುರುವಾಗುವವರೆಗೂ, ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದಿರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚರ್ಚೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. "ಈಗಿರುವ [ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 13] ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಜಪಾನಿಯರು ಶರಣಾಗತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿ ಬಾಂಬು ತಯಾರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಅವನ್ನು ಹಾಗೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು.... ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಸುರಿಯುವುದೋ ಅಥವಾ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಎಂತಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನಂತರ ಹಾಕುವುದು ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಮತ್ತು ನಾವು ಯಾವ ಗುರಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಅದನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಉದ್ಯಮ, ಧೃತಿ, ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶ, ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇತರ ವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ, ಆಕ್ರಮಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡುವ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಾವೇಕೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಾರದು? ಇದು ಇತರ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಳಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ."<ref name="Generals" /> ==ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ಸ್ವಾಧೀನ== ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರವರೆಗೆ ಯುದ್ಧ ಪರಿಷತ್ತು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಆ ದಿನದಂದು [[ಕಿಡೋ]]ಗೆ [[ಹಿರೋಹಿಟೋ]] ಆದೇಶವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, "ನಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ.... ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ನಂತರ ಆತ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸಮಾವೇಶವೊಂದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್‌ ಒಪ್ಪುವುದೆಂದು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿ [[ಟೋಗೋ]]ಗೆ ನೀಡಿದ. ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಘೋಷಣೆಯು "ಓರ್ವ ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರಭುವಿನ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಕೆಡುಕುಂಟುಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದೇ ಆ ಒಂದು ಷರತ್ತಾಗಿತ್ತು.<ref>''ಕಿಡೋ ಕೋಯ್ಚಿ ನಿಕ್ಕಿ'' ,ಟೋಕಿಯೋ, ಡೈಗಕು ಷುಪ್ಪಾಂಕಿ, 1966, ಪುಟ 1223</ref> ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವು, ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು‌.<ref>[http://yantake-web.hp.infoseek.co.jp/page1.html ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ &amp; ನಾಗಸಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617181222/http://yantake-web.hp.infoseek.co.jp/page1.html |date=2010-06-17 }}{{Self-published inline|date=March 2010}}</ref> ಶರಣಾಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ರಾಜಕುಮಾರ ಅಸಾಕ]] ಎಂಬಾತ, ಒಂದು ವೇಳೆ ''[[ಕೊಕುಟಾಯ್‌‌]]'' ನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರಿಯುವುದೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. "ಅವಶ್ಯವಾಗಿ" ಎಂದು ಹಿರೋಹಿಟೋ ಸರಳವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ.<ref>ಟೆರಾಸಾಕಿ ಹಿಡೆನಾರಿ, ''ಷೋವಾ ಟೆನ್ನೊ ಡೊಕುಹಾಕುರೊಕು'' , 1991, ಪುಟ 129</ref> ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸಿಂಹಾಸನದ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅಖಂಡವಾಗಿ ಬಿಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 14ರಂದು ಹಿರೋಹಿಟೋ ತನ್ನ [[ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಶರಣಾಗತಿಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ. ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮರವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಕಿರು [[ಬಂಡಾಯ]]ದ ನಡುವೆಯೂ ಇದನ್ನು ಮರುದಿನ ಜಪಾನಿಯರ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಹಿರೋಹಿಟೋ]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ: {{cquote|Moreover, the enemy now possesses a new and terrible weapon with the power to destroy many innocent lives and do incalculable damage. Should we continue to fight, not only would it result in an ultimate collapse and obliteration of the Japanese nation, but also it would lead to the total extinction of human civilization. Such being the case, how are We to save the millions of Our subjects, or to atone Ourselves before the hallowed spirits of Our Imperial Ancestors? This is the reason why We have ordered the acceptance of the provisions of the Joint Declaration of the Powers.}} ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 17ರಂದು ಆತ ತನ್ನ "ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾವಿಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಘೋಷಣೆ"ಯಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಆತ ಒತ್ತುನೀಡಿದ. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ನಂತರದ ಆ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 40,000 U.S. ಪಡೆಗಳು ಹಿರೋಷಿಮಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರೆ, 27,000 ಪಡೆಗಳು ನಾಗಸಾಕಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ==ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ "ಸರ್ವನಾಶವಾದಿ ಮತ್ತು ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನವಾದಿ ಭಾಷಣಕಲೆ"ಯನ್ನು U.S. ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ UK ದೂತಾವಾಸದ ಅನುಸಾರ, ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಜಪಾನಿಯರನ್ನು "ಒಂದು ಹೆಸರಿರದ ಪೀಡಕರ ಸಮೂಹ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Gordon Martel p.231">‌ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಮಾರ್ಟೆಲ್, "ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌ ಟೂ ರೀಡರ್‌r" ಪುಟ 231</ref> ಜಪಾನಿಯರನ್ನು ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಕೀಳು ಎಂಬಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೋತಿಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವ ವಿಕಟಚಿತ್ರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Gordon Martel p.231" /> ಜಪಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದ 1944ರ ಒಂದು [[ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಪಾನಿಯರ [[ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನ]] ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಪರವಾಗಿ U.S. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪೈಕಿ 13%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಿಂತರು.<ref>{{Harvnb|Bagby|1999|p=[https://books.google.com/books?id=Yns2vRoMEDAC&pg=PA135&dq=America%27s+International+Relations+Since+World+War+I+%22to+save+american+lives%22&sig=ACfU3U1deHRH2SdMicPGsaSiSw6HUBVkPw 135]}}</ref><ref>[http://www.jstor.org/pss/3023943 ]</ref> ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸುದ್ದಿಗೆ U.S.ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಲಾಯಿತು; 1945ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[‌ಫಾರ್ಚೂನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|‌''ಫಾರ್ಚೂನ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ದ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="Walter L. Hixson p.239">ವಾಲ್ಟರ್‌ L. ಹಿಕ್ಸ್‌ಸನ್‌, "ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌ II: ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಮೆಮರಿ, ಪುಟ 239"</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಣಬೆ ಮೋಡದ ಚಿತ್ರವನ್ನು) ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಕ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪುರಾವೆಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು- ಅಂದರೆ ಕಳೇಬರಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು- ದಮನಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವರದಿಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Walter L. Hixson p.239" /> ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, U.S. [[ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಡೇನಿಯೆಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಗವರ್ನ್ ಎಂಬಾತ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಂಡವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಚಲನಚಿತ್ರ ತಂಡದ ಕಾರ್ಯವು, ''ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್ಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ, ಮೂರು-ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಮಾನವರ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳು, ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸಿತ್ತು. ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು U.S.ಗೆ ಕಳಿಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು U.S. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ದಮನಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ 22 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅದನ್ನು "ಉನ್ನತ ರಹಸ್ಯ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಬುಲೆಟಿನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಜುಲೈ 1995, ಪುಟ 73</ref> ಸ್ವಾಧೀನದ<ref>‌ಸ್ಟೀವ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ: ಎ ವೆರಿ ಷಾರ್ಟ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌, ಪುಟ 38</ref> ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಮನಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಜಪಾನಿನ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. "ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರಶಾಂತತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ತೀರ್ಮಾನದ ಮೂಲಕ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ" ಯಾವುದನ್ನೇ ಆದರೂ, ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್‌ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಜನರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಚೋದಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. ಈ ಬಗೆಯ ನಿಷೇಧಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸುಟ್ಟಗಾಯದ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮಯಾತ್ರೆ ಚಿತೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಾಜಿ ಸೆರೆ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಲಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದವು.<ref>ಮಾರಿಯಾನ್ನಾ ಟೊರ್ಗೊವ್ನಿಕ್‌, "ದಿ ವಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌: ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌‌ II ಇನ್‌ ಅವರ್‌ ಟೈಂ", ಪುಟ 15</ref> ==ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ದುರ್ಘಟನೆ ಆಯೋಗ== [[ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌‌‌]]ನಿಂದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿ]]-[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ]] ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂಚನೆಯ ಅನುಸಾರ, 1948ರ ವಸಂತಋತುವಿನಲ್ಲಿ, [[ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ದುರ್ಘಟನೆ ಆಯೋಗ]]ವನ್ನು (ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಕ್ಯಾಷುಯಾಲಿಟಿ ಕಮಿಷನ್‌-ABCC) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ವಿಕಿರಣದ ತಡವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ದುರ್ಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಕಂಡುಬಂದರು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[POW]]ಗಳು, ಕೊರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಗಳ ಮೇಲೆ [[ಮಲಯ]]ದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 3,200ರಷ್ಟು [[ಜಪಾನೀ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ನಾಗರಿಕರು ಈ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಬಲಿಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>ಫರ್ಗಾಟನ್‌ ವಾರ್ಸ್‌: ಫ್ರೀಡಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟ್‌ ಏಷ್ಯಾ, ಪ್ರೊಲಾಗ್‌: ಆನ್‌ ಅನ್‌ಎಂಡಿಂಗ್‌ ವಾರ್‌, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಬೇಯ್ಲಿ &amp; ಟಿಮ್‌ ಹಾರ್ಪರ್‌, ದಿ ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಪುಟಗಳು 3 ISBN 0674021533</ref> ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಹಿರೋಷಿಮಾದಿಂದ ...{{convert|18|mi|km}}ನಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು [[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ನಗರವಾದ [[ಕ್ಯುರ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಗರ್ಭಧರಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ABCCಯು ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನವು ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ವಿಕಿರಣದ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಷರತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಓರ್ವ ಲೇಖಕನು ಸಮರ್ಥಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ABCCಯು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite book | author=M. Susan Lindee | title=Suffering Made Real: American Science and the Survivors at Hiroshima | publisher=University Of Chicago Press | year=1994 |isbn=0226482375}}</ref> ABCCಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು 1975ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೇಷನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rerf.or.jp/index_e.html |title=The Radiation Effects Research Foundation Website |publisher=Rerf.or.jp |date= |accessdate=Mar. 25, 2009 |archive-date=2012-01-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/64zoPegkI?url=http://www.rerf.or.jp/index_e.html |url-status=dead }}</ref> ==ಹಿಬಾಕುಶಾ== {{wide image|NagasakiHypocentre.jpg|800px|Panoramic view of the monument marking the hypocenter, or ground zero, of the atomic bomb explosion over Nagasaki.}} [[File:A-Bomb Dome.jpg|thumb|200px|ಹಿರೋಷಿಮಾ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ನಾಗರಿಕರು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು.]] ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ...{{nihongo|[[hibakusha]]|被爆者}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ "ಸ್ಫೋಟದಿಂದ-ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜನರು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ನರಳಿಕೆಯು, ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವದಿಂದ [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ರದ್ದಿಯಾತಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು-ಹೊಂದಿರದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದನ್ನು ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ. {{As of|2009|alt=As of March 31, 2009}}, 235,569ನಷ್ಟು ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090807a2.html |title = "Hiroshima sides with Obama on nukes" |date = August 7, 2009 |work = [[The Japan Times]] |accessdate = Aug. 17, 2009 |archiveurl = https://archive.today/20120529180253/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20090807a2.html |archivedate = ಮೇ 29, 2012 |url-status = live }}</ref> ಇವರ ಪೈಕಿ 1%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜಪಾನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/ed20070815a2.html |title = Relief for A-bomb victims |date = August 15, 2007 |work = [[The Japan Times]] |accessdate = Oct. 2, 2007 |archiveurl = https://archive.is/20120529180254/http://www.japantimes.co.jp/text/ed20070815a2.html |archivedate = ಮೇ 29, 2012 |url-status = live }}</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು ಆದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳು ಸತ್ತರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆಯೋ ಅವರೆಲ್ಲರ ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು [[ಹಿರೋಷಿಮಾ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಗಳಂದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಸ್ಮಾರಕದ-ದಾಖಲೆಗಳು, 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ 410,000ನಷ್ಟು ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಇದರ ಪೈಕಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ 263,945ರಷ್ಟು<ref>{{cite news | url= http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20090806p2a00m0na005000c.html | title= "On anniversary of A-bombing, Hiroshima mayor says 'yes we can' to no more nukes" | date= August 6, 2009 | work= [[Mainichi Daily News]] | accessdate= Aug. 17, 2009 | archive-date= ಮಾರ್ಚ್ 8, 2012 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120308124254/http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20090806p2a00m0na005000c.html | url-status= dead }}</ref> ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ 149,226ರಷ್ಟು<ref>{{cite news | url= http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/09/content_11851094.htm | title= "Japan marks 64th anniversary of Nagasaki atomic bombing" | date= August 9, 2009 |publisher=Xinhua | accessdate= Aug. 17, 2009 }}</ref> ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ===ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕೊರಿಯನ್ನರು=== ಕಡ್ಡಾಯಪಡಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು, ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ ಜಪಾನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 20,000 ಮಂದಿ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2,000 ಮಂದಿ ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಏಳು ಬಲಿಪಶುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ಕೊರಿಯಾದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ModernJapan" /> ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಎಂಬ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಾ ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ಕಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಹುಪಾಲು ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080509183216/http://mdn.mainichi.jp/national/news/20080509p2a00m0na014000c.html ಹಿಬಾಕುಶಾ: ಎ ಕೊರಿಯನ್ಸ್‌ ಫೈಟ್‌ ಟು ಎಂಡ್‌ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್‌ ಟುವರ್ಡ್‌ ಫಾರಿನ್‌ A-ಬಾಂಬ್‌ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್‌], ಮೈನಿಚಿ ಡೇಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌. ಮೇ 9, 2008</ref> ===ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರು === 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 24ರಂದು, [[ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ]] (1916–2010) ಎಂಬಾತನನ್ನು ಓರ್ವ ಎರಡುಬಾರಿಯ [[ಹಿಬಾಕುಶಾ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. [[ಸದರಿ ಬಾಂಬು]] ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದಾಗ, ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿಯು ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವಾಸವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಶೂನ್ಯಭೂಮಿಯಿಂದ 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆತನ ಶರೀರದ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆತ ಅಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರಂದು ಆತ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಗರವಾದ [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಗೆ ಮರಳಿದ; ಇದು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ [[ಸದರಿ ಬಾಂಬು]] ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನದ ಮುನ್ನಾದಿನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆತ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ ಅವಶೇಷದ ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟ. ಎರಡೂ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವ ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Hiroshima-And-Nagasaki-Atomic-Bomb-Survivor-Recognised/Article/200903415247958?lpos=World_News_Second_World_News_Article_Teaser_Region_3&amp;lid=ARTICLE_15247958_Hiroshima_And_Nagasaki_Atomic_Bomb_Survivor_Recognised%7C1 ಜಪಾನ್‌ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಡಬಲ್‌ A-ಬಾಂಬ್‌ ಸರ್ವೈವರ್‌]</ref> ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಟ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, 2010ರ ಜನವರಿ 4ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ ಅಸುನೀಗಿದ. ಅವನಿಗೆ 93 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/01/06/japan.bomb.victim.dies/index.html |title=Man who survived two atom bombs dies |date=January 8, 2010 |publisher=CNN |accessdate=Jan. 8, 2010}}</ref> [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆಲ್ಲೆಗ್ರಿನೋ]] ಎಂಬಾತ ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಟ್ರೇನ್‌ ಫ್ರಂ ಹಿರೋಷಿಮಾ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ]] ಜೊತೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಕುರಿತು ಯಮಾಗುಚಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಂಬ್‌ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು "ಇರುವೆ-ನಡೆಯುವ ಮೊಸಳೆಗಳು" ಎಂದು ಯಮಾಗುಚಿ ಕರೆದಿದ. ತನ್ನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆತ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, "ಅವರ ತಲೆಗಳು ಮೊಸಳೆಯ ಕಪ್ಪಾದ ತೊಗಲುಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿ, ಬಾಯಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಂಪು ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅವರೀಗ ಣ್ಣುರಹಿತ ಮತ್ತು ಮುಖರಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [...] ನೋಡಲು ಮೊಸಳೆಯ ಹಾಗಿದ್ದ ಜನರು ಕಿರುಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿಗಳು ಹೊರಡಂತಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಬ್ದವು ಚೀರುವಿಕೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು. ನಡುಬೇಸಗೆಯ ರಾತ್ರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದಂಡುಮಿಡತೆಗಳು ಶಬ್ದಮಾಡುವಂತೆಯೇ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗೊಣಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಟ್ಟು ಕರಕಾದ ಕಾಲುಗಳ ಉಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ, ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ."<ref>https://www.nytimes.com/2010/01/20/books/20garner.html</ref> ಎರಡೂ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ನರಳಿದ ಇತರ ಜನರ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಅಲ್ಲಿತ್ತು; ಅವರನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ನಿಜ್ಯೂ ಹಿಬಾಕುಶಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಟ್ವೈಸ್‌ ಸರ್ವೈವ್ಡ್‌: ದಿ ಡಬ್ಲಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ'' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು 165 ನಿಜ್ಯೂ ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳ ಕುರಿತು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Twice">{{cite web|url=http://www.columbia.edu/cu/news/06/08/twicesurvived.html|title=Twice Bombed, Twice Survived: Film Explores Untold Stories from Hiroshima & Nagasaki|date=August 2, 2006|publisher=Columbia University |accessdate=Mar. 31, 2009}}</ref> ==ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆ== {{Rquote|right|The atomic bomb was more than a [[Weapon of mass destruction|weapon of terrible destruction]]; it was a [[Psychological warfare|psychological weapon]].|Former [[United States Secretary of War|U.S. Secretary of War]] [[Henry L. Stimson]], 1947<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,886289,00.html "LEAST ABHORRENT CHOICE"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828033624/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,886289,00.html |date=2013-08-28 }}, ''[[TIME Magazine]]'', February 3, 1947</ref>}} [[ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S. ನೀಡಿದ ನೈತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಯು, ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ವಿವಾದಾಂಶದ ಕುರಿತಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 2005ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನ ಒಂದು ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ J. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ವಾಕರ್‌ ಎಂಬಾತ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ಬಾಂಬ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. ವಾಕರ್‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, "ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯಿಂದ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ವಿವಾದಾಂಶವೆಂದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಾಂಬ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ."<ref name="Walker">{{cite journal |title=Recent Literature on Truman's Atomic Bomb Decision: A Search for Middle Ground |journal=Diplomatic History|year= 2005 |month=April |first=J. Samuel|last=Walker |volume=29|issue=2|page=334|id= |url=|format=|accessdate=Jan. 30, 2008 |doi=10.1111/j.1467-7709.2005.00476.x }}</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅವು ಜಪಾನಿಯರ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಪಾನ್‌ನ ಯೋಜಿತ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಅನಾಹಿತಗಳನ್ನು ತಡೆದವು: ಅಂದರೆ, 1945ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೂಷು]] ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದಾದ ಐದು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ [[ಹೊನ್ಷು]] ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿತ್ತು. ಇಂಥದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಪಡೆಗಳು ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.ww2pacific‌.com/downfall.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170924073513/http://www.ww2pacific.com/downfall.html |date=2017-09-24 }}</ref> ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಇತರರು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದ ಪರಮಾಣ್ವೇತರ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ಆಂದೋಲನದ<ref>‌ವಾರ್ಡ್‌ ವಿಲ್ಸನ್. ದಿ ವಿನ್ನಿಂಗ್‌‌ ವೆಪನ್‌? ರೀಥಿಂಕಿಂಗ್‌ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌</span> ವೆಪನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಲೈಟ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ. ''ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ'' , ಸಂಪುಟ 31, ಸಂಖ್ಯೆ 4 (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌‌ 2007), ಪುಟಗಳು 162–179</ref> ಒಂದು ಕೇವಲ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸೈನ್ಯಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು<ref name="Military History 1994" />, ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅನೈತಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಒಂದು [[ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧ]] ಅಥವಾ [[ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book | url = http://books.google.de/books?id=R60c_2nCcnYC&pg=PA279 | title = The Politics of terrorism | first = Michael | last = Stohl | publisher=CRC Press | year = 1988 | isbn = 9780824778149 | chapter = National Interest and State terrorism | page = 279}}</ref> == ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ - ABCC == ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ (ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಆಯೋಗ) 1946 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರುಮನ್ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ಆಯೋಗದ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶವು ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗಳ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಬದುಕಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬಿದರು.<ref name="Southard2015">[https://www.politico.eu/article/us-agency-discovered-the-atomic-bombs-effect-on-people-nagasaki/ How a secretive agency discovered the A-bomb’s effect]</ref><ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10371397.2019.1654854 The Origins of ‘Hibakusha’ as a Scientific and Political Classification of the Survivor]</ref> ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಆಯೋಗವು ಹಿಬಾಕುಶಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಳಗೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಯಕರು ಹಿಬಾಕುಶಾ ಅವರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಿಬಾಕುಶಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರಂತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು.<ref name="Southard2015" /><ref>[https://www.politico.com/magazine/story/2015/08/atomic-bomb-anniversary-nagasaki-121179/ How a Secretive U.S. Agency Discovered the A-Bomb’s Effect on People]</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6l-CP1qetyk For Whom does RERF Exist? －TSS Special Documentary for 75 Years Since the Atomic Bombing－ TSS-TV Co., Ltd.]</ref><ref>[Radiation research foundation to apologize for studying but not treating hibakusha https://mainichi.jp/english/articles/20170617/p2a/00m/0na/016000c]</ref> ABCC ಆಯೋಗವು ನಗಾಸಾಕಿಯ ನಿಷಿಯಮಾ <!--西山--> ಜಿಲ್ಲೆಗೂ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಹೈಪೋಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ನಿಷಿಯಮಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇದ್ದವು, ಇದರಿಂದ ಬೆದರ್ ಮತ್ತು ಉರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತಾಪಮಾನ ನಿಷಿಯಮಾವರೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವ ವೀಪಾದೂ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ [[ಅಸೆ (ಹರಿವಿಕೆಯನ್ನು)|ಅಸೆ]] ಮತ್ತು ಮಳೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶವು ಹಾಜರಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="NHK1">{{Cite web |url=https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pGrz5p1yMG/ |title=The Hidden Truth of the Initial A-bomb Surveys (Part 1) NHK |access-date=2024-12-11 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221004801/https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pGrz5p1yMG/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಿಷಿಯಮಾ ಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದು ABCC ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಷಿಯಮಾ ಬಳಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ವেতಕಣದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಪಶುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರೀರದ ಪ್ರೀತಿಯ ನಂತರ ಲೂಕೆಮಿಯಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು ಬಯಸಿದರು. ಘನಪದಾರ್ಥವು ನಿತ್ಯ ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಓಸ್ಟಿಯೋಸಾರ್ಕೋಮ್ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="NHK1" /><ref name="TMA1">"Recommendations for Continued Study of the Atomic Bomb Casualties", Papers of James V. Neel, M.D., Ph.D. [https://archives.library.tmc.edu/ms-089 Manuscript Collection No. 89]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} of the Houston Academy of Medicine, Texas Medical Center Library.</ref> ABCC ಆಯೋಗವು ಬರೆಯುವ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ತೊಂದರೆಯಾದ ಜನರಿಲ್ಲದ ನಿಷಿಯಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಉಳಿದ ಕೀಳ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NHK1" /><ref name="TMA1" /> ಜಪಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕವು ಉಳಿದ ಕೀಳ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೂ, ನಿಷಿಯಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="NHK2">{{Cite web |url=https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pbWlL6vl7n/ |title=The Hidden Truth of the Initial A-bomb Surveys (Part 2) NHK |access-date=2024-12-11 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221023226/https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pbWlL6vl7n/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯರು ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಲೂಕೀಮಿಯಾ ಪೀಡಿತ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="NHK2" /> ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ, ಜಪಾನಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಿಬಾಕುಶಾಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು, ಆದರೆ [[Supreme Commander for the Allied Powers|SCAP]] ಜಪಾನಿಗಳಿಗೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿಸದವು.<ref name="NHK1" /> ವಿಶೇಷವಾಗಿ, 1946 ರ ವರೆಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದವು, ಇದು ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>NHK Special (2023). Atomic bomb initial investigation The hidden truth:Hayakawa Shobo pp. 124–125. (原爆初動調査 隠された真実 (ハヤカワ新書) NHKスペシャル取材班 (著) pp. 124–125.) ISBN 978-4-153-40012-2</ref> ಹಿಬಾಕುಶಾ ನಿಯಮಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು undergo ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ABCC ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೈನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬೆದರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಹಿಬಾಕುಶಾ ಸಾವಿಗೀಡಾದಾಗ, ABCC ಅವರ ಮನೆಗಳಿಗೆ personally ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅವರ ಶವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದವು.<ref name="Shibata2021" /> ABCC ಸಮಿತಿಯು ಹುಟ್ಟಿದದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref>[https://mainichi.jp/english/articles/20191203/p2a/00m/0na/002000c Hibakusha: 2nd gen. Korean who met pope in Hiroshima vows to pass on A-bomb truth]</ref> ಕನಿಷ್ಠ 1,500 ಅಂಗಗಳನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾಥೋಲಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Shibata2021">[https://www.iwanami.co.jp/book/b559573.html プロデュースされた〈被爆者〉たち 岩波書店 柴田　優呼 pp121-122 ISBN:9784000614580]</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Commons|Atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki}} *[[ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮೇಡನ್ಸ್‌]] *[[ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಹಿರೋಷಿಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ]] *[[ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌]] *[[ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] *[[ಜಪಾನಿಯರ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]] *[[ನಾಗಸಾಕಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] *[[ನಾಗಸಾಕಿ ಶಾಂತಿ ಉದ್ಯಾನವನ]] *[[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬಾಂಬು]], ನಕಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು *[[ರೈಯುಚಿ ಶಿಮೊಡಾ ಮತ್ತು ಇತರರು v. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] *[[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ]] *[[ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ]], ಎರಡೂ ದಾಳಿಗಳ ಪೈಕಿ "ಎರಡುಬಾರಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವ" *[[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಪರಮಾಣು</span> ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== [[File:Nagasaki Ground Zero C2117.jpg|thumbnail|150px|ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಕಾರಕವು ನಾಗಸಾಕಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟದ "ಶೂನ್ಯಭೂಮಿ"ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.]] ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು, ಬಾಂಬುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ತೀರ್ಮಾನ, ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೇರಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಮೂಲಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. *{{cite book | author=The Committee for the Compilation of Materials on Damage Caused by the Atomic Bombs in Hiroshima and Nagasaki | title = Hiroshima and Nagasaki: The Physical, Medical, and Social Effects of the Atomic Bombings | publisher=Basic Books | year = 1981 | id = ISBN 046502985X}} *{{cite book | author=Campbell, Richard H.| chapter= Chapter 2: Development and Production | title = The Silverplate Bombers: A History and Registry of the Enola Gay and Other B-29s Configured to Carry Atomic Bombs | publisher=McFarland & Company, Inc. | year = 2005 | isbn = 0-7864-2139-8}} *{{cite book | author=Goldstein, Donald M; Dillon, Katherine V. & Wenger, J. Michael | title = Rain of Ruin: A Photographic History of Hiroshima and Nagasaki | publisher=Brasseys, Washington & London | year = 1995 | isbn = 1-57488-033-0}} *{{cite book | author=Hein, Laura and Selden, Mark (Editors) | title = Living with the Bomb: American and Japanese Cultural Conflicts in the Nuclear Age | publisher=M. E. Sharpe | year = 1997 | isbn = 1-56324-967-9}} *{{cite book | last = Hogan | first = Michael J. | title = Hiroshima in History and Memory | publisher=Cambridge University Press | year = 1996 | isbn = 0521562066}} *{{cite book | author=Knebel, Fletcher and Bailey, Charles W. | title = No High Ground | publisher=Harper and Row | year = 1960 | isbn = 0313242216}} ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ದಿ ಡಿಸಿಷನ್‌-ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಟು ಯೂಸ್‌ ದೆಮ್‌. *{{cite book | last = Merton | first = Thomas | title = Original Child Bomb: Points for meditation to be scratched on the walls of a cave | publisher=New Directions | year= 1962 | id = ISBN B0007EVXX2 A look at the universal ramifications of this event.}} *{{cite book | last = Murakami | first = Chikayasu | title = Hiroshima no shiroi sora ~The white sky in Hiroshima~ | publisher=Bungeisha | year = 2007 | isbn = 4286037088}} *{{cite book | last = Ogura | first = Toyofumi | title = Letters from the End of the World: A Firsthand Account of the Bombing of Hiroshima | publisher=Kodansha International Ltd. | year = 1948 | isbn = 4-7700-2776-1}} *{{cite book | last = Pellegrino | first = Charles | title = The Last Train from Hiroshima: The Survivors Look Back | publisher=Henry Holt and Co. | year = 2010 | isbn = 9780805087963}} *{{cite book | last = Rhodes | first = Richard | author=Thomas, Gordon and Witts, Max Morgan | title = Enola Gay: The Bombing of Hiroshima | publisher=Konecky & Konecky | year = 1977 | isbn = 1568525974}} *{{cite book | last = Sekimori | first = Gaynor | title = Hibakusha: Survivors of Hiroshima and Nagasaki | publisher=Kosei Publishing Company | year = 1986 | isbn = 4-333-01204-X}} *{{cite book | last = Sherwin | first = Martin J. | title = A World Destroyed: Hiroshima and its Legacies | publisher=Stanford University Press | year = 2003 | isbn = 0-8047-3957-9}} *{{cite book | last = Sodei | first = Rinjiro | title = Were We the Enemy? American Survivors of Hiroshima | publisher=Westview Press | year = 1998 | id = ISBN 081333750X}} *{{cite book | author=[[Charles Sweeney|Sweeney, Charles]], ''et al.'' | title = War's End: An Eyewitness Account of America's Last Atomic Mission | publisher=Quill Publishing | year = 1999 | isbn = 0380788748}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://hiroshima-remembered.com/ ಹಿರೋಷಿಮಾ & ನಾಗಸಾಕಿ ರಿಮೆಂಬರ್ಡ್‌] 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿರುವ 2005ರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ *{{cite web | title = The Effects of the Atomic Bombings of Hiroshima and Nagasaki | year = 1946 | work = U.S. Strategic Bombing Survey | publisher = | url = http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?documentdate=1946-06-19&documentid=65&studycollectionid=abomb&pagenumber=1 | access-date = 2010-06-30 | archive-date = 2016-11-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161108070900/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?documentdate=1946-06-19&documentid=65&studycollectionid=abomb&pagenumber=1 | url-status = deviated | archivedate = 2016-11-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161108070900/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?documentdate=1946-06-19&documentid=65&studycollectionid=abomb&pagenumber=1 }} *{{cite web|url=http://www-sdc.med.nagasaki-u.ac.jp/n50/start-E.html |title= Scientific Data of the Nagasaki Atomic Bomb Disaster |accessdate= |publisher=Atomic Bomb Disease Institute, Nagasaki University}} *{{cite web | author = | title = Correspondence Regarding Decision to Drop the Bomb | work = | publisher = | date = | url = http://www.nuclearfiles.org/menu/library/correspondence/index.htm#decision | access-date = 2010-06-30 | archive-date = 2010-03-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100331230143/http://www.nuclearfiles.org/menu/library/correspondence/index.htm#decision | url-status = deviated | archivedate = 2010-03-31 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100331230143/http://www.nuclearfiles.org/menu/library/correspondence/index.htm#decision }} * [http://www.democracynow.org/2009/8/10/hiroshima_and_nagasaki_a_look_back ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ: ಎ ಲುಕ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಟ್‌ ದಿ US ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌‌ 64 ಇಯರ್ಸ್‌ ಲೇಟರ್‌‌] - ''[[ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ನೌ!]]'' ವತಿಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಡಿಯೋ *{{cite web | author= | title = The Decision To Use The Atomic Bomb; Gar Alperovitz And The H-Net Debate | work= | publisher= | date = | url =http://www.doug-long.com/debate.htm}} *{{cite web | last = Dietrich | first = Bill | authorlink = | title =Pro and Con on Dropping the Bomb | work=Seattle Times | year = 1995 | url =http://seattletimes.nwsource.com/trinity/supplement/procon.html }} *{{cite web |last = MacLaren |first = Don |authorlink = |title = Troubling memories of the past," "Better to bomb than blockade |work = The Japan Times |year = 1998 |url = http://s1.webstarts.com/aug1945/summer_of_our_discontent.html |access-date = 2010-06-30 |archive-date = 2009-08-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090810172729/http://s1.webstarts.com/aug1945/summer_of_our_discontent.html |url-status = deviated |archivedate = 2009-08-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20090810172729/http://s1.webstarts.com/aug1945/summer_of_our_discontent.html }} *{{cite web | author= | title = Tale of Two Cities: The Story of Hiroshima and Nagasaki | url = http://www.atomicarchive.com/History/twocities/index.shtml | accessdate = }} *{{cite web | author = | title =Documents on the Decision to Drop the Atomic Bomb | date = | publisher =The Harry S. Truman Library | url =http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/index.php | access-date =2010-06-30 | archive-date =2011-10-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20111005023340/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/index.php | url-status =deviated | archivedate =2011-10-05 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20111005023340/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/index.php }} *{{cite web | author= | title =The Atomic Bombings of Hiroshima and Nagasaki | year= 1946 | publisher=Manhattan Project, U.S. Army | url =http://www.atomicarchive.com/Docs/MED/index.shtml }} *{{cite web | last = Weller | first = George | title = A Nagasaki Report | year = 1945 | 5 = Tuttle-Mori Agency, Inc. | url = http://mdn.mainichi.co.jp/specials/0506/0617weller.html | access-date = 2010-06-30 | archive-date = 2005-06-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050621004251/http://mdn.mainichi.co.jp/specials/0506/0617weller.html | url-status = dead }} *[http://www.pcf.city.hiroshima.jp/top_e.html ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ] *[http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/na-bomb/museum/museume01.html ನಾಗಸಾಕಿ ಆಟಂ ಬಾಂಬ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070111141108/http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/na-bomb/museum/museume01.html |date=2007-01-11 }} *[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB162/72.pdf ದಿ ಆಟಂ ಬಾಂಬ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌‌ II], [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆರ್ಕೀವ್‌‌]]ನಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.imdb.com/title/tt0044324/ ''ಎಬೌ ಅಂಡ್‌ ಬಿಯಾಂಡ್‌'' ಎ 1952 MGM ಫೀಚರ್‌‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ವಿತ್‌‌ ''ದಿ ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದಿ ಬಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ ಸೀಕ್ರೆಟ್‌'' , ಎಬೌಟ್‌ ಪಾಲ್‌ & ಲ್ಯೂಸಿ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌] * [http://www.imdb.com/title/tt0080689/ ''ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌: ದಿ ಮೆನ್‌, ದಿ ಮಿಷನ್‌, ದಿ ಅಡಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌'' TVಗಾಗಿರುವ 1980ರ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ] * [http://www.blip.tv/file/514127/ ಟೇಲ್‌ ಆಫ್‌ ಟು ಸಿಟೀಸ್‌, 1946ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ (ವಿಡಿಯೋಹರಿವು)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427034511/http://blip.tv/file/514127/ |date=2009-04-27 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=x9lwvImJqT0 ಹಿರೋಷಿಮಾ ಆಟಂ ಬಾಂಬ್‌ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌. 9 ನಿಮಿಷದ ವಿಡಿಯೋ (ವಿಡಿಯೋಹರಿವು)] * [[BBC ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‌‌[https://www.youtube.com/view_play_list?p=D7F1A06CE1780AD5 ಸಿಕ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್] * [http://www.designobserver.com/archives/entry.html?id=38841 ಸ್ಫೋಟದ ನಂತರದ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಅಪರೂಪದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006195211/http://designobserver.com/archives/entry.html?id=38841 |date=2011-10-06 }} * [http://www.geocities.jp/s20hibaku/voshn/index.html ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಘಟನೆಯಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರ ಧ್ವನಿಗಳು)] * [http://www.nagasaki-np.co.jp/peace/hibaku/index.html ನಾಗಸಾಕಿ ಶಾಂತಿ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100820075220/http://www.nagasaki-np.co.jp/peace/hibaku/index.html |date=2010-08-20 }} * [http://base.mng.nias.ac.jp/Nomore-e.html ನೋ ಮೋರ್‌‌ ನಾಗಸಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115052303/http://base.mng.nias.ac.jp/Nomore-e.html |date=2010-11-15 }} * [http://www.hiroshima-spirit.jp/en/index.php ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ] * [http://www.aeras.jp/abomb/indexe.html ಹಿರೋಷಿಮಾ A-ಬಾಂಬ್‌ ಫೋಟೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ] * [http://www1.cncm.ne.jp/~hisaikyo/ ನಾಗಸಾಕಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌] * [http://www.hiro-tsuitokinenkan.go.jp/english/index.php ಅಣು ಬಾಂಬಿನ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903125833/http://www.hiro-tsuitokinenkan.go.jp/english/index.php |date=2009-09-03 }} * [http://www.peace-nagasaki.go.jp ಅಣು ಬಾಂಬಿನ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಗಸಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ] * [http://www.city.hiroshima.jp/www/contents/0000000000000/1242628063120/index.html 原爆死没者名簿について] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703184121/http://www.city.hiroshima.jp/www/contents/0000000000000/1242628063120/index.html |date=2009-07-03 }} * [http://www.geocities.jp/torikai007/war/1945/hiroshima.html ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌‌ 1945] * http://atomicbombmuseum.org/index.shtml *[http://observatory.designobserver.com/entry.html?entry=7517 ಹಿರೋಷಿಮಾ: ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210155604/http://observatory.designobserver.com/entry.html?entry=7517 |date=2010-02-10 }} {{World War II}} {{DEFAULTSORT:Atomic Bombings Of Hiroshima And Nagasaki}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:1945ರಲ್ಲಿದ್ದ ಜಪಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:1945ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಫೋಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ]] [[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ನ ಕದನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಸ್ಫೋಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್‌ – ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] [[zh:广岛市原子弹爆炸]] 58svkdz8r9w2et0o7qhecero0ray9cu 0 23867 1375722 1373438 2026-06-23T02:02:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375722 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ |settlement_type = [[ನಗರ]] |nicknames = Hotlanta,<ref>{{cite web | last = Shelton | first = Stacy | title = 'Hotlanta' not steamiest in Georgia this summer | publisher = ''The Atlanta Journal-Constitution'' | date= 2007-09-23 | url = http://www.ajc.com/metro/content/metro/stories/2007/09/22/heat_0923.html | accessdate = 2007-09-28}}</ref> The A-T-L<ref name=A-T-L/> |motto = Resurgens ([[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|English]] translation: ''Rising Again'') <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Atlanta.jpg |imagesize = 315px |image_caption = From top left: City skyline from [[Buckhead (Atlanta)|Buckhead]], the [[Georgia State Capitol]], [[Centennial Olympic Park]], [[World of Coca Cola]], [[Downtown Atlanta]] skyline, and [[Turner Field]] |image_flag = Flag of Atlanta.svg |flag_size = |image_seal = Seal of Atlanta.png |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = Fulton_County_Georgia_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Atlanta_Highlighted.svg |mapsize = 250px |map_caption = Location and all 6 Zones in [[Fulton County, Georgia|Fulton]], [[DeKalb County, Georgia|DeKalb]], [[Cobb County]], [[Clayton County, Georgia|Clayton County]], and [[Gwinnett County]] counties and the state of [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map =USA |pushpin_map_caption = Location in the United States <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-GA |subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] |subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Georgia (U.S. state)|County]] |subdivision_name = United States |subdivision_name1 = [[Georgia (U.S. state)|Georgia]] |subdivision_name2 = [[Fulton County, Georgia|Fulton]], [[DeKalb County, Georgia|DeKalb]] & [[Clayton County, Georgia|Clayton]]|government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[Mayor]] |leader_name = [[Kasim Reed]] ([[United States Democratic Party|D]]) |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Terminus |established_date = 1837 |established_title2 = Marthasville |established_date2 = 1843 |established_title3 = City of Atlanta |established_date3 = 1847 <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = 1 E8 |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = 343.0 |area_land_km2 = 341.2 |area_water_km2 = 1.8 |area_total_sq_mi = 132.4 |area_land_sq_mi = 131.8 |area_water_sq_mi = 0.7 |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = 1962.9 |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = 8376 |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = est. 2008 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 540,921 ([[List of US cities by population|33rd]]) |population_density_km2 = 1551.5 |population_metro = 5,475,213 ([[United States metropolitan area|9th]]) |population_density_metro_km2 = 243 |population_urban = 3499840 |population_density_urban_km2 = |population_csa =5,729,304 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Atlantan |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] |utc_offset_DST = -4 |latd = 33 |latm = 45 |lats = 18 |latNS = N |longd = 84 |longm = 23 |longs = 24 |longEW = W |coordinates_display = inline,title |elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> |elevation_m = 225-320 |elevation_ft = 738-1050 <!-- Area/postal codes & others --------> |area_code = [[Area code 404|404]], [[Area code 470|470]], [[Area code 678|678]], [[Area code 770|770]] |postal_code_type = [[ZIP code]]s |postal_code = 30060, 30301-30322, 30324-30334, 30336-30350, 30353 |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 13-04000{{GR|2}} |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0351615{{GR|3}} |blank2_name = |blank2_info = |website = [http://www.atlantaga.gov/ atlantaga.gov] |footnotes = }} '''ಅಟ್ಲಾಂಟಾ''' ({{pron-en|ətˈlæntə}} ಅಥವಾ {{IPA-en|ætˈlæntə|}}) [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ]] [[ಜಾರ್ಜಿಯ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ೫೪೦,೯೨೧ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಮುವತ್ತಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ]] ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಹಾನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ-ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌-ಮ್ಯಾರಿಯೆಟಾ, GA MSA]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರ''' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶ|ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು]], ಸುಮಾರು ೫.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕಂಬೈನ್ಡ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಏರಿಯಾ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕಂಬೈನ್ಡ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಏರಿಯಾಯು]] ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು [[ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಅಗ್ನೇಯ]] ವಲಯದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಪಿಯೆಡ್ಮಂಟ್‌ ಅಟ್ಲ್ಯಾಂಟಿಕ್‌ ಮೆಗಾ ರೀಜನ್‌]] ಎನ್ನಲಾದ, ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಬೃಹನ್ನಗರ|ಬೃಹನ್ನಗರದ]] ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. [[ಸನ್ ಬೆಲ್ಟ್‌|ಸನ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಲಯವು ಹಿಂದಿನ [[ದಶಕ|ದಶಕದಲ್ಲಿ]] ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೦ರಿಂದ ೨೦೦೮ರ ತನಕ ಸುಮಾರು ೧.೧೩ ದಶಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು. [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌-ಫೋರ್ಟ್‌ ವರ್ತ್‌ ಮೆಟ್ರೊಪ್ಲೆಕ್ಸ್]]‌ ನಂತರ ಇದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯ ಅತಿ-ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.economix.blogs.nytimes.com/2010/03/09/betting-on-atlanta</ref> ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿಯೇ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ-ದೊಡ್ಡ [[ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಯಿತು]]. ಇದರ ಮಹಾನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೨,೩೮೭,೫೨೦ ನಿವಾಸದ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.tvb.org/rcentral/markettrack/us_hh_by_dma.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-20 |archive-date=2004-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040604015745/http://www.tvb.org/rcentral/markettrack/US_HH_by_DMA.asp |url-status=dead }}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ [[1996ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|1996ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ]] ಆತಿಥೇಯನಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎನ್ನಲಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, [[ದಿ ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌]], [[AT&amp;T ಮೊಬಿಲಿಟಿ]], [[CNN]], [[ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಟರ್ನರ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರ ವಲಯದ ಒಳಗಿರುವಂತಹ [[ಫಾರ್ಚೂನ್‌ 500]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಬಿಡತೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. (ಆದರೂ UPS, ಹೋಂ ಡಿಪೊ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂವೆಲ್ ರಬರ್ಮಯ್ಡ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ನಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿಲ್ಲ). [[ಫಾರ್ಚೂನ್‌ 1000]] ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ೭೫%ರಷ್ಟು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ $೨೭೦ ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದಷ್ಟು [[ಸಮಗ್ರ ಮಹಾನಗರ ಆದಾಯ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರದು ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ೨/೩ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲಾಗಿದೆ. [[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಏಳು ಮೈಲ್‌ ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು]], ನಗರದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.atlanta-airport.com/docs/Traffic/200812.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-20 |archive-date=2009-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304021243/http://www.atlanta-airport.com/docs/Traffic/200812.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/03/10/daily44.html DOT: ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌- ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಸ್ಥ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ; ಡೆಲ್ಟಾ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ನಿಬಿಡತೆ ಹೊಂದಿತ್ತು - ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌:]</ref> [[ಫುಲ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿ|ಫುಲ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ]] ಆಡಳಿತ-ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಐದನೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸರಹದ್ದಿನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು [[ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಕೌಂಟಿ|ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಕೌಂಟಿಯೊಳಗೆ]] ಚಾಚುತ್ತದೆ. ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟನ್ನರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>'ಅಟ್ಲಾಂಟನ್ಸ್‌' ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು [http://atlanta.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/06/23/focus2.html ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ] ಹಾಗೂ [http://www.cnn.com/2008/US/weather/03/17/atlanta.tornado/index.html ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ] ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನೆಲೆಯು ಹಿಂದೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಎಂಬ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೧೮೨೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ವಸಾಹತುದಾರರು [[ಚೆರೋಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೀಕ್]]‌ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. [[ಡಿಕ್ಯಾಚುರ್‌]] ಮೊದಲ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ವಸಾಹತು ಆಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Peachtree1907.jpg|thumb|left|upright|ಇಸವಿ 1907ರಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಯಾದ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬೀದಿಯು, ಕಾರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮೋಟಾರ್‌ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಬಿಡವಾಗಿತ್ತು.]] [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯಮ-ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯಮ-ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕೆ]] ವಹಿವಾಟು ಮಾರ್ಗ ಕಲ್ಪಿಸಲು, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ರೈಲುಮಾರ್ಗ]] ನಿರ್ಮಿಸುವುದೆಂದು ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೩೬ರಂದು [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮಹಾ ಸಭೆ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮಹಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ಣಯವಾಯಿತು.<ref name="W&ARR">{{cite web | title = Creation of the Western and Atlantic Railroad | work = About North Georgia | publisher = Golden Ink | url = http://ngeorgia.com/railroads/warr01.html | accessdate = 2007-11-12}}</ref> ಇಸವಿ ೧೮೩೮ ಮತ್ತು ೧೮೩೯ರ ನಡುವೆ [[ಚೆರೋಕೀ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಚೆರೋಕೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ಬಲವಂತದ ತೆರವಿ|ಬಲವಂತದ ತೆರವಿನ]] ನಂತರ, ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಜನಗೊಳಿಸಲಾದ ವಲಯವು ರೈಲು ಹಳಿ ಜೋಡಣೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಪೂರ್ವ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಮೊದಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೩೭ರಲ್ಲಿ ಈ ವಸಾಹತಿಗೆ 'ಟರ್ಮಿನಸ್'‌ ಎನ್ನಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಜಾನ್‌ ಥ್ರ್ಯಾಷರ್‌|ಜಾನ್‌ ಥ್ರ್ಯಾಷರ್‌ರ]] ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ವಿಲ್‌ ಎನ್ನಲಾಯಿತು.<ref>[http://georgiainfo.galileo.usg.edu/gahistmarkers/thrashervillehistmarker.htm ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ವಿಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಮಾರ್ಕರ್‌], ೧೩ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು.</ref> ಇಸವಿ ೧೮೪೨ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ಆರು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ೩೦ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 'ಮಾರ್ಥಾಸ್ವಿಲ್'‌ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="shorthistory">{{cite web | title = A Short History of Atlanta: 1782–1859 | publisher = CITY-DIRECTORY, Inc. | date = 2007-09-22 | url = http://www.city-book.com/Overview/history/history1.htm | accessdate = 2007-12-01 | archive-date = 2008-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081207044632/http://www.city-book.com/Overview/history/history1.htm | url-status = dead }}</ref> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ರೈಲುಮಾರ್ಗ|ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕಾ]]-[[ಪೆಸಿಫಿಕಾ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಎಂದು ಜಾರ್ಜಿಯಾ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ [[ಜೆ. ಎಡ್ಗರ್‌ ಥಾಮ್ಸನ್]]‌ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು 'ಅಟ್ಲಾಂಟಾ' ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="shorthistory"/> ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ನಂತರ, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೮೪೭ರಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ourgeorgiahistory.com/date/December_29|title=Georgia History Timeline Chronology for December&nbsp;29|publisher=Our Georgia History|accessdate=2007-08-30|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927222414/http://ourgeorgiahistory.com/date/December_29|url-status=dead}}</ref> ಇಸವಿ ೧೮೫೪ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಂದು ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾವನ್ನು [[ಲಾಗ್ರ್ಯಾಂಜ್‌|ಲಾಗ್ರ್ಯಾಂಜ್‌ದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೮೬೦ರಲ್ಲಿ ೯,೫೫೪ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref>{{cite web | last = Storey | first = Steve | title = Atlanta & West Point Railroad | publisher = Georgia's Railroad History & Heritage | url = http://railga.com/atlwp.html | accessdate = 2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web | title = Atlanta Old and New: 1848 to 1868 | work = Roadside Georgia | publisher = Golden Ink | url = http://roadsidegeorgia.com/city/atlanta02.html | accessdate = 2007-11-13}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾವು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಪೂರೈಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೬೪ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮೇಲೆ [[ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಕ್ರಮಣ]] ನಡೆಯಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಈಗ ಆವರಿಸಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹಿಂದೆ, [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಕ್ರೀಕ್‌ ಕದನ]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕದನ]] ಹಾಗೂ [[ಎಜ್ರಾ ಇಗರ್ಜಿ ಕದನ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕದನಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ದಿನಾಂಕ ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೮೬೪ರಂದು ಯೂನಿಯನ್‌ ಸೇನಾಧಿಪತಿ [[ವಿಲಿಯಮ್‌ ಟಿ ಷರ್ಮನ್]]‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಡೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿದಾಗ, [[ಒಕ್ಕೂಟ|ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಜಾನ್‌ ಬೆಲ್‌ ಹುಡ್‌]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ನಗರದ ಮಹಾಪೌರ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಹೂನ್]]‌ ನಗರವನ್ನು ಎದುರಾಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ದಿನಾಂಕ ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ರಂದು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಷರ್ಮನ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು. ‌ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ತಮ್ಮ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ, ನಗರದ ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಉಳಿದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಷರ್ಮನ್‌ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು.<ref name="shorthistory2">{{cite web | title = A Short History of Atlanta: 1860–1864 | publisher = CITY-DIRECTORY, Inc. | date = 2007-09-22 | url = http://www.city-book.com/Overview/history/history2.htm | accessdate = 2007-12-01 | archive-date = 2008-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081207134912/http://www.city-book.com/Overview/history/history2.htm | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Battle of Atlanta.png|thumb|left|ಇಸವಿ 1864ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ US ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯ ನಡೆದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಮರ.]] ನಗರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವು ಹಂತ-ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. [[ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಯುಗ|ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಯುಗದ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಗಾಗಿ, ಇಸವಿ ೧೮೬೭ರಿಂದ ೧೮೮೮ರ ತನಕ, U.S. ಭೂ ಸೈನಿಕರು ನೈಋತ್ಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ [[ಮ್ಯಾಕ್ಫರ್ಸನ್‌ ಬ್ಯಾರಾಕ್ಸ್‌|ಮ್ಯಾಕ್ಫರ್ಸನ್‌ ಬ್ಯಾರಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಠಿಕಾಣಿ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಲು, [[ಫ್ರೀಡ್ಮೆನ್ಸ್‌ ಬ್ಯೂರೊ]] ಹಾಗೂ ಫ್ರೀಡ್ಮೆನ್‌ರ ಹಲವು ನೆರವು ಸಂಘಟನೆಗಳು (ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಿಷನರಿ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದವು. ಇಸವಿ ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವೊಂದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಐದನೆಯ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last = Jackson | first = Edwin L. | title = The Story of Georgia's Capitols and Capital Cities | publisher = Carl Vinson Institute of Government, University of Georgia | url = http://www.cviog.uga.edu/Projects/gainfo/capital.htm#anchor671763 | accessdate = 2007-11-13 | archive-date = 2007-10-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071009145856/http://www.cviog.uga.edu/Projects/gainfo/capital.htm#anchor671763 | url-status = dead }}</ref> ಇಸವಿ ೧೯೦೧ರಿಂದ ೧೯೪೧ರ ತನಕ, ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಂಗವಿಕಲ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧರಿಗಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ [[ಸೈನಿಕರ ನಿವಾಸ|ಸೈನಿಕರ ನಿವಾಸವನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಆರ್‌ ಬಿ. ರೊಸೆನ್ಬರ್ಗ್‌, ''[http://www.worldcat.org/oclc/27683131 ಲಿವಿಂಗ್‌ ಮೊಮೆಂಟ್ಸ್‌: ಕಾನ್ಫೆಡೆರೇಟ್‌ ಸೋಲ್ಜರ್‌'ಸ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌]'' (ಚ್ಯಾಪೆಲ್‌ ಹಿಲ್‌, ಎನ್‌.ಸಿ.: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೩), ೨೧೫ ಹಾಗೂ ೨೧೮ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲಾತಿ, ದತ್ತಿ ಸದಸ್ಯರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾದ ಪತ್ರಗಳು, ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ವರದಿಗಳು, ಅಸ್ಪತ್ರೆ ದಾಖಲಾತಿ ಪುಸ್ತಕ, ಇನ್ವಾಯ್ಸ್‌ಗಳು, ಕೊಡುಗೆ, ವೇತನ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು, ಒಳರೋಗಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ, ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಒಳರೋಗಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿ, ಜಾರ್ಜ್‌ ಎನ್‌ ಸಾಸೇ ಅವರ ಡಯರಿ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಾಖಲಾತಿ, ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಫೆಡೆರೇಟ್‌ ವೆಟೆರನ್ಸ್‌ ಕಡತ ಸಹ ಇದೆ.</ref> ನೂತನ ದಕ್ಷಿಣದ ನಗರ, ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಗರ, ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೂ ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ''[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಂವಿಧಾನ]]'' ದ ಸಂಪಾದಕ [[ಹೆನ್ರಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಗ್ರ್ಯಾಡಿ]] ನಗರವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬೆಳೆದಾಗ, ಜನಾಂಗೀಯಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ವೇಗಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಇಸವಿ ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಗಲಭೆ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ]] ಕನಿಷ್ಠ ೨೭ ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟು <ref>{{cite web|url=http://www.1906atlantaraceriot.org/|title=Atlanta Race Riot|publisher=The Coalition to Remember the 1906 Atlanta Race Riot|accessdate=2006-09-06|archive-date=2008-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080921160623/http://www.1906atlantaraceriot.org/|url-status=dead}}</ref> ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ-ಸಂಜಾತೆ [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಮಿಚೆಲ್‌|ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಮಿಚೆಲ್‌ರ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಕೃತಿ '''[[ಗಾನ್‌ ವಿತ್‌ ದಿ ವಿಂಡ್‌]]'' ' ಆಧಾರಿತ, [[ಅದೇ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಥಮಪ್ರದರ್ಶನದ ಆತಿಥ್ಯಕಾರವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೯೩೯ರಂದು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ ಗಣ್ಯರಾದ [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಗೇಬಲ್‌]], [[ವಿವಿಯೆನ್‌ ಲೀ]], [[ಒಲಿವಿಯಾ ಡಿ ಹ್ಯಾವಿಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಒ. ಸೆಲ್ಜ್‌ನಿಕ್|ಒಲಿವಿಯಾ ಡಿ ಹ್ಯಾವಿಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಒ. ಸೆಲ್ಜ್‌ನಿಕ್]]]]‌ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇಂದು ನಾಮಾವಶೇಷಗೊಂಡಿರುವ ಲೋಸ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಥಿಯೆಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲೆಂದು ‌ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇಂದು ನಾಮಾವಶೇಷಗೊಂಡಿರುವ ಲೋಸ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಥಿಯೆಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ‌ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲೆಂದು [[ಲೆಸ್ಲಿ ಹೊವಾರ್ಡ್‌]] ಆಗಲೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://ngeorgia.com/ang/Atlanta_Premiere_of_Gone_With_The_Wind |title=Atlanta Premiere of Gone With The Wind |publisher=Ngeorgia.com |date= |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2010-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115033241/http://ngeorgia.com/ang/Atlanta_Premiere_of_Gone_With_The_Wind |url-status=dead }}</ref> ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿರುವ [[ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ ಟೆರೇಸ್‌ ಹೋಟೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಔತಣ ನಡಯಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಮ್ಯಾರಿಯೆಟಾದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೆಲ್‌ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]] ಕಾರ್ಖಾನೆಯಂತಹ ಉತ್ಪಾದನೆ-ತಯಾರಿಕೆಯು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ನೆರವಾದವು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, [[ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕೇಂದ್ರ|ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = Commemorating CDC's 60th Anniversary | work = CDC Website | publisher = Centers for Disease Control and Prevention (CDC) | url = http://www.cdc.gov/about/history/60th.htm | accessdate = 2008-04-18}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ebenezer-Baptist-from-pulpit.jpg|thumb|left|ಸ್ವೀಟ್‌ ಆಬರ್ನ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಎಬ್ನೆಜರ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಇಗರ್ಜಿಯ ಒಳಾಂಗಣದ ದೃಶ್ಯ.]] ''[[ಬ್ರೌನ್‌ v. ಶಿಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿ]]'' ಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಕುರಿತು [[U.S. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹ ತೀರ್ಪು [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಅಭಿಯಾನ|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಉದ್ವೇಗವು ಹಿಂಸಾಚಾರದತ್ತ ತಿರುಗಿತು. ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೯೫೮ರಂದು [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿನ ನವನಿರ್ಮಿತ ಯಹೂದಿ ಮಂದಿರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ]] ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆ ಯಹೂದಿ ಮಂದಿರದ ರಾಬೈ ಜೇಕಬ್‌ ರಾತ್ಸ್‌ಚಿಲ್ಡ್‌ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಬಲ ಸಮರ್ಥಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | last = Greene | first = Melissa Faye | coauthors = | title = The Temple Bombing | publisher = Da Capo Press | year = 2006 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 9780306815188}}</ref> 'ಭೂಗತ ಒಕ್ಕೂಟ' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಹೂದ್ಯ-ವಿರೋಧೀ ಬಿಳಿಯ ಪಾರಮ್ಯವಾದಿಗಳ ಗುಂಪು ಈ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ತಾನೇ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಅಭಿಯಾನ|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಅಭಿಯಾನದ]] ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಡಾ. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. [[ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಲೀಡರ್ಷಿಪ್‌ ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್‌ ನಾನ್‌-ವಯೊಲೆಂಟ್‌ ಕೊ-ಆರ್ಡಿನೇಟಿಂಗ್‌ ಕಮಿಟಿ]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದವು. ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖರು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವನ್ನು 'ದ್ವೇಷಿಸಲಿಕ್ಕೂ ವಿಪರೀತ ವ್ಯಸ್ತ ನಗರ' ಎಂಬ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಇಸವಿ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೇ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಳಿಯ ಮಹಾಪೌರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಹಾಪೌರ ಇವಾನ್‌ ಅಲೆನ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌ ತಮ್ಮ ನಗರದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal | last = Hornsby | first = Alton | authorlink = | coauthors = | title = Black Public Education in Atlanta, Georgia, 1954–1973: From Segregation to Segregation | journal = The Journal of Negro History | volume = 76 | issue = 1 | pages = 21–47 | publisher = Association for the Study of African-American Life and History, Inc. | date = Winter&nbsp;— Autumn, 1991 | id = ISSN 00222992}}</ref> ಇಸವಿ ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಪೌರರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಗರು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದರು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾದರು. ಆದರೆ ಉಪನಗರೀಕರಣ, ಏರುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳು, ಉನ್ನತ ಹಂತಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ವಲಸಿಗರು ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಶೇಕಡಾವಾರನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ೬೯%ರಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ೫೪%ಕ್ಕಿಳಿಯಿತು. ಲ್ಯಾಟೀನೊಗಳು, ಬಿಳಿಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯನ್‌ ವಲಸಿಗರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="nyt-031106">{{cite news | publisher=The New York Times | first=Shaila | last=Dewan | date=March 11, 2006 | title=Gentrification Changing Face of New Atlanta | url=https://www.nytimes.com/2006/03/11/national/11atlanta.html?ei=5090&en=bf1cb813a14f4341&ex=1299733200&adxnnl=0&partner=rssuserland&emc=rss&adxnnlx=1142054955-6bzVsYXnlCDNwbMJEoswIg&pagewanted=all}}</ref> ಇಸವಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ, [[1996ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್]]‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಈ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು. ನಗರದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಸಕಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ [[ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್]]‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಮೂರನೆಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಗರವಾಯಿತು. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆಯೋಜನವು ಹಲವು ಆಯೋಜಕ ಅಸಮರ್ಥತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಶತಾಬ್ದಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಉದ್ಯಾನದ ಬಾಂಬ್‌ ವಿಸ್ಫೋಟದ ಘಟನೆಯಿಂದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Olympic Games Atlanta, Georgia, U.S., 1996 | work = Encyclopædia Britannica online | publisher = Encyclopædia Britannica | date = | url = http://www.britannica.com/eb/article-249564/Olympic-Games | accessdate = 2008-01-02}}</ref> ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು [[ನಗರವಲಯದ ಅನಿಯಮಿತ]] ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂಲ ಮಾದರಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="koolhaas">{{cite book |last=Koolhaas |first=Rem |coauthors=[[Bruce Mau]] |title=[[S,M,L,XL]] |year=೧೯೯೬ |publisher=Monacelli Press |location=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] |isbn=೧-೮೮೫೨೫೪-೮೬-೫}}</ref><ref name="nyt-022500">{{cite news | last=Apple, Jr. | first=R.W. | publisher=The New York Times | title=ON THE ROAD: A City in Full: Venerable, Impatient Atlanta | date=February 25, 2000 | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=travel&res=9C0DE3DF1E30F936A15751C0A9669C8B63 | accessdate = 2007-09-28}}</ref> ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವಂತಹ ಸಾಗರ, ಕೆರೆಗಳು ಅಥವಾ ಪರ್ವತಗಳಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಹಜವಾದ ಸರಹದ್ದುಗಳಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ ನೀತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗದಂತಹ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="EPA">{{cite web | last=Carl | first=Terry | publisher=[[United States Environmental Protection Agency|Environmental Protection Agency]] | title=EPA Congratulations Atlanta on Smart Growth Success| date=November ೧೮, ೨೦೦೫ | http://yosemite.epa.gov/opa/admpress.nsf/9f9e145a6a71391a852572a000657b5e/0e30c482fa56b3ac852570d00057768b!OpenDocument | accessdate = ೨೦೦೮-೦೪-೧೫}}</ref> ಇಸವಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟದ ವರ್ಜಿನಿಯಾ-ಹೈಲೆಂಡ್‌, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಇಂಗಾಲ-ತಟಸ್ಥ ವಲಯವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಲಿ ವುಡ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಸಿಕ್ವೆಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗೆ‌ (ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆಗಳ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ) ನೇರವಾಗಿ ಧನನೆರವುನೀಡಲು ಶಿಕಾಗೊ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಮೂಲಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ನರ್‌ ವರ್ಜಿನಿಯಾ-ಹೈಲೆಂಡ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ೧೭ ವರ್ತಕರನ್ನು ಅಂತರ-ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವೇರಸ್‌ ಕಾರ್ಬನ್‌ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್‌ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Citation | last = Jay | first = Kate | title = First Carbon Neutral Zone Created in the United States | date = November 14, 2008 | url = http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS164153+14-Nov-2008+PRN20081114 | access-date = ಜುಲೈ 2, 2010 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090907024146/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS164153+14-Nov-2008+PRN20081114 | url-status = dead }}</ref><ref>{{Citation | last = Auchmutey | first = Jim | title = Trying on carbon-neutral trend | newspaper = Atlanta Journal-Constitution | date = January 26, 2009 | url = http://www.ajc.com/services/content/printedition/2009/01/26/carbon0126b.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090306210207/http://www.ajc.com/services/content/printedition/2009/01/26/carbon0126b.html|archivedate=March 6, 2009}} </ref> == ಭೂಗೋಳ == === ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ವಿವರಣೆ === [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಗಣತಿ ಮಂಡಳಿ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಗಣತಿ ಮಂಡಳಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ {{convert|343.0|km2|sqmi|1|abbr=on}}. {{convert|341.2|km2|sqmi|1|abbr=on}} ನೆಲವಾಗಿದ್ದರೆ, {{convert|1.8|km2|sqmi|0|abbr=on}} ರಷ್ಟು ನೀರಾಗಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ೦.೫೧%ರಷ್ಟಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು {{convert|1050|ft|m|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು {{convert|1010|ft|m|0}}, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವು [[ಚಟ್ಟಾಚೂಚೀ ನದಿ|ಚಟ್ಟಾಚೂಚೀ ನದಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ಏಣಿ|ಏಣಿನ]] ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. [[ಪೂರ್ವ ಖಂಡೀಯ ವಿಭಾಗ|ಪೂರ್ವ ಖಂಡೀಯ ವಿಭಾಗವು]] ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ, ಈ ವಿಭಾಗ ರೇಖೆಯು ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಹಾಗೂ ಡೆಕ್ಯಾಟುರ್‌ ಮೂಲಕ [[CSX]] ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="divide">{{cite web | last = Yeazel | first = Jack | title = Eastern Continental Divide in Georgia | date = 2007-03-23 | url = http://www.gpsinformation.org/jack/Divide/Divide.html | accessdate = 2007-07-05 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529182756/http://www.gpsinformation.org/jack/Divide/Divide.html | url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆನೀರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದೊಳಗೆ]] ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಳೆ ನೀರು [[ಚಟ್ಟಚೂಚಿ ನದಿ|ಚಟ್ಟಚೂಚಿ ನದಿಯ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿಯೊಳಗೆ]] ಧುಮುಕುತ್ತದೆ.<ref name="divide"/> ಈ ನದಿಯು [[ACF ನದಿ ಪಾತ್ರ|ACF ನದಿ ಪಾತ್ರದ]] ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಲವು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವವು. ನಗರದ ಅತಿ ವಾಯುವ್ಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಚಟ್ಟಚೂಚಿ ರಿವರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್‌ ಏರಿಯಾ|ಚಟ್ಟಚೂಚಿ ರಿವರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್‌ ಏರಿಯಾದ]] ಮೂಲಕ ಇನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಕೆಳಹರಿವಿನಲ್ಲಿ, ಬರಗಾಲದ ಸಮಯ ಮಿತಿಮೀರಿದ ನೀರು ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವು, ನೆರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಅಲಬಾಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲಾರಿಡಾದೊಂದಿಗೆ]] ಹೋರಾಟ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಸಮರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web | title = Florida, Alabama, Georgia water sharing | publisher = WaterWebster | date = | url = http://www.waterwebster.com/FloridaAlabamaGeorgia.htm | format = news archive | accessdate = 2007-07-05}}</ref><ref>{{cite web | title = Fact Sheet&nbsp;– Interstate Water Conflicts: Georgia&nbsp;— Alabama&nbsp;— Florida | publisher = Metro Atlanta Chamber of Commerce | date = | url = http://www.metroatlantachamber.com/macoc/initiatives/img/tri-statefactsheet.pdf | format = PDF | accessdate = 2007-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060220034927/http://www.metroatlantachamber.com/macoc/initiatives/img/tri-statefactsheet.pdf|archivedate=2006-02-20}}</ref> === ಹವಾಗುಣ === [[ಚಿತ್ರ:AtlantaSnow.jpg|thumb|ಚಳಿಗಾಲದ ಹಿಮ ಆವರಿಸಿರುವ ಆಟ್ಲಾಂಟಾದ ಪಿಯೆಡ್ಮಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌.]] [[ಕೊಪ್ಪೆನ್‌ ವಿಂಗಡಣೆ|ಕೊಪ್ಪೆನ್‌ ವಿಂಗಡಣೆಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ [[ಆರ್ದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯದ ಹವಾಗುಣ|ಆರ್ದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯದ ಹವಾಗುಣವಿದೆ]] (Cfa). ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶವುಳ್ಳ, ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೆದುವಾದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತುಂಬ ತಣ್ಣಗಿರುವ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ {{convert|89|°F|°C|0}} ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು; ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿ {{convert|71|°F|°C|0}}.<ref name="weather">{{cite web | title = Monthly Averages for Atlanta, Georgia (30303) | publisher = [[Weather Channel]]| format = Table | url = http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/30303?from=36hr_bottomnav_business | accessdate = 2008-03-23}}</ref> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು {{convert|100|°F|°C|0}} ಮೀರಬಹುದು. ಜುಲೈ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ {{convert|105|°F|°C|0}} ನಗರದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ.<ref name="weather"/> ಜನವರಿ ತಿಂಗಳು ಅತಿ ತಣ್ಣಗಿನ ಮಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|52|°F|°C|0}} ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|33|°F|°C|0}}.<ref name="weather"/> ಉತ್ತರ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ೨೦ರ ಅಪರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ೩೦ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಸುವ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವೆಯ ಕಾರಣ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಫಾಹ್ರೆನ್ಹೀಟ್‌ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ೬೦ ಅಥವಾ ೭೦ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹದಿ-ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಅಪರಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ೨೦ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ) ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಹವೆಯ ಕಾರಣ, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹದಿ-ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳತ್ತ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು (−೧೧ to -೭ C). ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ (-{{convert|9|°F|°C|0}}) ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="weather"/> ಆನಂತರ, ಜನವರಿ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ -{{convert|8|°F|°C|0}} ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="weather"/> ಅಷ್ಟೇ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದ ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದು ({{convert|1050|ft|m}}) ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. U.S.ನ ಅಗ್ನೇಯ ವಲಯದ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುವುದುಂಟು. ಇದು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮನಾಗಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. {{convert|50.2|in|mm|0}}ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="The Weather Channel Averages">{{cite web| url=http://www.weather.com/outlook/health/fitness/wxclimatology/monthly/USGA0028| title=Monthly Averages for Atlanta, GA| publisher=[[Weather.com]]| accessdate=೨೦೦೬-೦೪-೦೨| archive-date=2008-03-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20080307105909/http://www.weather.com/outlook/health/fitness/wxclimatology/monthly/USGA0028| url-status=dead}}</ref> ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೬ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಿಮಗಡ್ಡೆ ಕಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ {{convert|2|in|cm|0}}ರಷ್ಟು ಹಿಮಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಾಂಕ ೨೩ ಜನವರಿ ೧೯೪೦ರಂದು ಅತಿ ಪ್ರಬಲ ಚಂಡಮಾರುತ ಬೀಸಿ {{convert|10|in|cm|0}} ತಂದಿತ್ತು. [[ಬಿರು ಹಿಮಗಾಳಿ|ಬಿರು ಹಿಮಗಾಳಿಗಳು]] ಬಹಳ ಅಪರೂಪ, ಆದರೂ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿವೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಬಿರು ಹಿಮಗಾಳಿಯ [[ಮಾರ್ಚ್‌ 1993|ಮಾರ್ಚ್‌ 1993ರಲ್ಲಿ]] ಸಂಭವಿಸಿತು. ಪದೇ-ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ [[ಇಬ್ಬನಿ ಬಿರುಗಾಳಿ|ಇಬ್ಬನಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು]] ಹಿಮಪಾತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ತೀವ್ರ ಇಬ್ಬನಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ೭ ಜನವರಿ ೧೯೭೩ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.weather.com/encyclopedia/winter/ice.html| work=Storm Encyclopedia| publisher=[[Weather.com]]| title=Ice Storms| accessdate=2006-04-02| archive-date=2007-08-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20070805095857/http://www.weather.com/encyclopedia/winter/ice.html| url-status=dead}}</ref> ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲಂಗ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂಷಿ ಕಣ-ಮಲಿನಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಎನ್ನಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.citymayors.com/environment/polluted_uscities.html|title=City Mayors: The most polluted US cities|publisher=citymayors.com|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಮಾಲಿನ್ಯ, ಹೂಧೂಳು ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ವಿಮೆ ಮಾಡಿರದ ನಾಗರಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಅಸ್ತಮಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಕ (ಅಲರ್ಜಿ) ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಸ್ತಮಾ ಪೀಡಿತರು ವಾಸಿಸಲು, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ನಗರ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/550984|title=Atlanta Named 2007 "Asthma Capital"|publisher=2007 [[WebMD]] Inc.|accessdate=೨೦೦೭-೧೦-೨೫|archive-date=2007-06-13|archive-url=https://archive.is/20070613103155/http://www.medscape.com/viewarticle/550984|url-status=dead}}</ref> ೧೪ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು, [[EF2]] [[ಸುಂಟರಗಾಳಿ|ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. {{convert|135|mph|0|abbr=on}} ರವರೆಗಿನ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತ್ತು. ಈ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೆನಾ]], [[ವೆಸ್ಟಿನ್‌ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಪ್ಲಾಜಾ ಹೋಟಲ್‌]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಡೂಮ್‌]], [[ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್‌ ಲೊಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]], [[CNN ಸೆಂಟರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೆಂಟರ್‌|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಭಾರೀ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹತ್ತಿರದ ನೆರೆ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾನಿಯೊಡ್ಡಿತು. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವೈನ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಬೆಜ್‌ಟೌನ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಫುಲ್ಟನ್‌ ಬ್ಯಾಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಾಟನ್‌ ಮಿಲ್ಸ್]]‌ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯೊಡ್ಡಿತು. ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಮೃತರಾದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="ajctornado">ಎಬರ್ಲೆ, ಟಿಮ್‌; ಷಿಯಾ, ಪಾಲ್‌. "[http://dr.coxnewsweb.com/www.ajc.com/content/stories/atlanta-tornado-claims-2-/ ಟೊರ್ನಡೊ ಕ್ಲೇಮ್ಸ್ ಒನ್‌ ಇನ್‌ ಪೊಲ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080418112428/http://dr.coxnewsweb.com/www.ajc.com/content/stories/atlanta-tornado-claims-2-/ |date=2008-04-18 }}." ''[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜರ್ನಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಾಂಸ್ಟಿಟೂಷನ್‌]]. '' ೧೫ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೮. ೨೯-೦೪-೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="cnn17mar08">ಲೇಖಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ. "[http://edition.cnn.com/2008/US/weather/03/17/atlanta.tornado/index.html ಪೊಲೀಸ್‌ ಟು ಅಟ್ಲಾಂಟನ್ಸ್‌: ಇಫ್‌ ಯು ಕೆನ್‌, 'ಸ್ಟೇ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸಿಟಿ']." ''[[CNN]].'' ೧೭ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೮. ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು ೨೯-೦೪-೨೦೦೮.</ref> == ನಗರದ ನೋಟ == [[ಚಿತ್ರ:ATL2007.jpg|thumb|center|750px|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಹಾಗೂ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಗದ ಬಾನರೇಖೆ.]] === ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ === ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಬಾನರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ಸೊಬಗಿನ ಅತ್ಯೆತ್ತರದ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಅತ್ಯೆತ್ತರದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾದ [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ಲಾಜಾ]] {{convert|1023|ft|m|0}} ಎತ್ತರವಿದ್ದು, [[ವಿಶ್ವದ 37ನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ|ವಿಶ್ವದ 37ನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ]]. [[ಶಿಕಾಗೊ]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಗಳ]] ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯೆತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/ipa/A0001338.html|title=World's Tallest Buildings | publisher= Infoplease |accessdate=2007-06-26}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:midtownatlanta.jpg|thumb|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] [[ಚಿತ್ರ:Downtown atlanta night.jpg|thumb|ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]] ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಸವಾನ್ನಾ]], [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟನ್‌]], [[ವಿಲ್ಮಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]] ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಬದಲಿಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ನೂತನ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಗತಿಪರ ನಗರವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿಯಾದ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>ಕ್ರೇಗ್‌ (೧೯೯೫), ಪು. ೧೫</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಬಾನರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು U.S.ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸಕರಾದ [[ಮೈಕಲ್‌ ಗ್ರೇವ್ಸ್‌]], [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮೇಯ್ಸರ್‌]], [[ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಬ್ರುಯರ್‌]], [[ರೆಂಜೊ ಪಿಯಾನೊ]], ಪಿಕಾರ್ಡ್‌ ಚಿಲ್ಟನ್‌, ಹಾಗೂ, [[ಡೇವಿಡ್‌ ಚಿಪರ್ಫೀಲ್ಡ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸಕರು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[ಜಾನ್‌ ಪೊರ್ಟ್ಮ|ಜಾನ್‌ ಪೊರ್ಟ್ಮನ್]]‌ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇಸವಿ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ [[ಹ್ಯಾಟ್‌ ರಿಜೆನ್ಸಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]] ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಅರಂಭಗೊಂಡು, ಮಧ್ಯಾಂಗಣವುಳ್ಳ (ಏಟ್ರಿಯಮ್‌) ಹೋಟೆಲ್‌ ರಚನೆಯು ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು. [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಟೆಕ್]]‌ನ [[ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]]‌ ಪದವೀಧರ ಪೋರ್ಟ್ಮನ್, [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮರ್ಕೆಂಡೈಸ್‌ ಮಾರ್ಟ್‌]], [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಸೆಂಟರ್‌]], [[ವೆಸ್ಟಿನ್‌ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಪ್ಲಾಜಾ ಹೋಟೆಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಸನ್‌ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಪ್ಲಾಜಾ]] ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದ ನೋಟವನ್ನೇ ಬೆದಲಾಯಿಸಿದರು. ನಗರದ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರದ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿವೆ - [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]], [[ನಡುನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] ಹಾಗೂ [[ಬಕ್ಹೆಡ್]]‌.<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bo/?id=101302|title=Districts and Zones of Atlanta | publisher=Emporis.com |accessdate=2007-06-26}}</ref> ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಿವೆ - ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಪೆರಿಮೀಟರ್‌ ಸೆಂಟರ್]]‌ ಹಾಗೂ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕಂಬರ್ಲೆಂಡ್‌]]/[[ವೈನಿಂಗ್ಸ್‌]]. ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹ್ಯಾಟ್‌ ರೀಜೆನ್ಸಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹೋಟೆಲ್‌ನ <ref>[http://atlantaregency.hyatt.com/hyatt/hotels/index.jsp ಹ್ಯಾತ್‌ ರಿಜೆನ್ಸಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110808164540/http://www.atlantaregency.hyatt.com/hyatt/hotels/index.jsp |date=2011-08-08 }}.</ref> ಸುತ್ತ ಗುಂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇನ್ನೂ ಹೊಸದಾದ [[191 ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಟವರ್‌]], [[ವೆಸ್ಟಿನ್‌ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಪ್ಲಾಜಾ]], [[ಸನ್‌ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಪ್ಲಾಜಾ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಟವರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಸೆಂಟರ್]]‌ನ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ 'ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ'|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ 'ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ'ವು]], ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಒನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. === ನಗರವಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web | last = Southerland | first = Randy | authorlink = | coauthors = | title = What do Atlanta's big law firms see in Midtown? | work = | publisher = Atlanta Business Chronicle | date = 2004-11-19 | url = http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2004/11/22/focus10.html | accessdate = 2008-12-01}}</ref> [[1180 ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ]] ಎಂಬುದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. {{convert|645|ft|m|0}} ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಿತು. ಆದೇ ವರ್ಷ U.S. ಗ್ರೀನ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಲೀಡರ್ಷಿಪ್‌ ಇನ್‌ ಇನರ್ಜಿ ಅಂಡ್‌ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಡಿಸೈನ್‌ (LEED) ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಗಳಿಸಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೬ರಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ೬೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಅತ್ಯೆತ್ತರದ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದವು ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="A-T-L">{{cite web|url=http://www.urbanplanet.org/UP.Dynamic/atlanta.php|title=Growth in the A-T-L|publisher=UrbanPlanet Institute LLC|accessdate=2007-06-26|archive-date=2007-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070523051820/http://www.urbanplanet.org/UP.Dynamic/atlanta.php|url-status=dead}}</ref> ಮುಂಚೆ ಬ್ರೌನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಾಗಿದ್ದು ಮಿಶ್ರಿತ ಬಳಕೆಯ ನಗರವಲಯ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್]]‌ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ, ೧೪-ವಿಭಾಗಗಳುಳ್ಳ [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬೀದಿ|ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬೀದಿಯನ್ನು]] ಬೀದಿ-ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣವನ್ನಾಗಿಸಲು ಮಹಾಪೌರ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. [[ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ [[ರೋಡಿಯೊ ಡ್ರೈವ್]]‌ ಅಥವಾ [[ಶಿಕಾಗೋ|ಶಿಕಾಗೋದ]] [[ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಕೆಂಟ್‌ ಮೈಲ್‌]] ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.midtownalliance.org/RET_Vision.htm|title=Expert: Peachtree Poised to Be Next Great Shopping Street|publisher=Midtown Alliance|accessdate=2007-06-26|archive-date=2007-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070530120727/http://www.midtownalliance.org/RET_Vision.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.midtownalliance.org/RET_ICSC.html|title=Mayor to Retailers: Peachtree Is Open for Business|publisher=Midtown Alliance|accessdate=2007-06-26|archive-date=2007-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070530103050/http://www.midtownalliance.org/RET_ICSC.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Album 23 186.jpg|thumb|upright|'ಮಿಡ್ಟೌನ್‌ ಮೈಲ್'ನಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಗಳುಳ್ಳ ಅತ್ಯೆತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು.‌]] ಇಸವಿ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಶತಾಬ್ದಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಉದ್ಯಾನ|ಶತಾಬ್ದಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಉದ್ಯಾನದ]] ಉದ್ಘಾಟನೆಯಂತಹ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದರೂ ಸಹ, ಇಷ್ಟೇ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಉದ್ಯಾನ ಜಮೀನು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ {{convert|8.9|acre|m2}} ಹೊಂದಿದ್ದು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = Total Parkland per 1,000 Residents, by City | publisher = Center For City Park Excellence | date= 2006-06-19 | url = http://www.tpl.org/content_documents/ccpe_TotalAcresperResidents.pdf | format = PDF | accessdate= 2007-06-28 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070628105538/http://www.tpl.org/content_documents/ccpe_TotalAcresperResidents.pdf |archivedate= 2007-09-28}}</ref> ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ ಬಕ್ಹೆಡ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಬಾನರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೊರವಲಯದತ್ತ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಟ್ಟ ಮರಗಳ ಛಾವಣಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನಗರಕ್ಕೆ 'ಮರಗಳ ನಗರ' ಅಥವಾ 'ಅಡವಿಯಲ್ಲಿ ನಗರ' ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರೂ ದಕ್ಕಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.frommers.com/destinations/atlanta/0002010001.html|title=Introduction to Atlanta|publisher=Wiley Publishing, Inc.|work=Frommer's|accessdate=2007-06-26|archive-date=2007-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20070618034127/http://www.frommers.com/destinations/atlanta/0002010001.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.atlantamagazine.com/article.php?id=207 |title= City Observed: Power Plants |accessdate=2007-09-28 |last= Warhop |first= Bill |work= Atlanta |publisher= Atlanta Magazine |archiveurl= https://web.archive.org/web/20070607192757/http://www.atlantamagazine.com/article.php?id=207 |archivedate= 2007-06-07}}</ref> ಇಸವಿ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ [[ಟ್ರೀಸ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]] ೬೮,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ವಿತರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title = About Us | publisher = Trees Atlanta | url = http://www.treesatlanta.org/aboutus.html | accessdate = 2007-09-28 | archive-date = 2007-09-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070922033545/http://www.treesatlanta.org/aboutus.html | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ [[ಬಕ್ಹೆಡ್]]‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಎಂಟು ಮೈಲ್‌ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬ್ಯಾಟ್ಲ್‌, ಟುಕ್ಸೆಡೊ ಪಾರ್ಕ್‌, ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಹಿಲ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಚಾಸ್ಟೇನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಂತಹ ಸಮೃದ್ಧ ನೆರೆಹೊರೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನೆರೆಹೊರೆ ವಲಯ ಎಂಬ ಸಮಂಜಸ ಬಿರುದು ಗಳಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ನಗರವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರಿಗಾಗಿ ಪುನರ್ವಸತಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದ ಕಾರಣ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌ ಬಹುಬೇಗನೆ ಒಳ-ಪಟ್ಟಣದ ತಾಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. [[ಕಸಬುದಾರ|ಕಸಬುದಾರರ]] ಬಂಗಲೆಗಳು, [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗ|ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗದ]] ಭವನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ಅತಿ ಸೊಬಗಿನ, ನಗರವಯಲಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿವೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿವಂತ ನೆರೆಹೊರೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಇನ್ಮನ್‌ ಪಾರ್ಕ್]]‌, [[ಕ್ಯಾಂಡ್ಲರ್‌ ಪಾರ್ಕ್]]‌, [[ಲೇಕ್ ಕ್ಲೇರ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಫೈವ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್]]‌ ಸಹ ಸೇರಿವೆ. [[ಕಿರ್ಕ್ವುಡ್‌]], [[ಒಲ್ಡ್‌ ಫೋರ್ತ್‌ ವಾರ್ಡ್‌]], [[ಈಸ್ಟ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಕ್ಯಾಬೇಜ್‌ಟೌನ್‌]], [[ರೆಯ್ನೊಲ್ಡ್ಸ್‌ಟೌನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಜ್‌ವುಡ್‌]] ಸಹ ಸ್ಥಿತಿವಂತ ನೆರೆಹೊರೆ ವಲಯಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantaintownpaper.com/issue2/index.php?issue=2008_06# |title=Previous Editions |publisher=Atlantaintownpaper.com |date= |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2012-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304195238/http://www.atlantaintownpaper.com/issue2/index.php?issue=2008_06 |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಈ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನವು ಸೊಬಗಿನಿಂಸ ಕೂಡಿರುವ ಕಾರಣ, ಯುವ ವಯಸ್ಕರ, ೧೮ರಿಂದ ೩೫ರ ವಯಸ್ಸಿನ [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆಯ ಪೀಳಿಗೆ|ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆಯ ಪೀಳಿಗೆಗೆ]] ಆಕರ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಗರದೊಳಗೆ ಹೊಸ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ನೆರೆಹೊರೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಲು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಹಲವು ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ, [[ಕೊಲಿಯರ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಪೇಯ್ಟನ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ನಮತಹ ನೆರೆಹೊರೆಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{cite web | last = Guerrero | first = Lucio | authorlink = | coauthors = | title = Lake Forest No. 3 on list of best homes for rich | work = Chicago Sun-Times online edition | publisher = Chicago Sun-Times | date = 2001-03-13 | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4155/is_20010313/ai_n13893847 | accessdate = 2008-12-01 | archive-date = 2019-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191017013413/http://findarticles.com/?noadc=1 | url-status = dead }}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಮನರಂಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕಾದ ಕಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Fox Theatre Atlanta.jpg|thumb|upright|ಫಾಕ್ಸ್‌ ಥಿಯೆಟರ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:10 The High.jpg|thumb|left|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವುಡ್ರಫ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಅಂಗವಾದ ಹೈ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌.]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಒಪೆರಾ]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬೆಲ್ಲೆ]], [[ನ್ಯೂ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಬರೋಕ್‌]], [[ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್‌ ಸಿಂಫೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಬಾಯ್‌ ಕ್ವಿರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬಾಯ್‌ ಕ್ವಿರ್‌]] ಸಮೂಹಗಳು-ತಂಡಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಯೋಜಕರಾರ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಷಾ]] ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಿಂಫೊನಿಯ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸ್ಪ್ಯಾನೊ]] ಸಹ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=March 2010}}. [[ಫಾಕ್ಸ್‌ ಥಿಯೆಟರ್]]‌ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸುವ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ, ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರ ಆಕಾರಗಳ ಹಲವು ಮನರಂಜನಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಈ ಮಂದಿರಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಗೂ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸೀ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿವೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ [[ದಿ ಟ್ಯಾಬರ್ನಾಕಲ್‌]], [[ವರೈಟಿ ಪ್ಲೇಹೌಸ್‌]], [[ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ವೆರೇಡ್‌]], ದಿ ಸ್ಟಾರ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಬಾರ್‌ ಹಾಗೂ [[ದಿ EARL]] ಸೇರಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಖ್ಯಾತ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಹೈ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌]], [[ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್‌ ಪಪೆಟ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್‌]], [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಇಂಸ್ಟಿಟೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಅರ್ಟ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಟೆಂಪೋರರಿ ಆರ್ಟ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೊ ಸೊ ಡೆಫ್‌ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌]], [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಹಸ್ಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]], [[BME ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌]], [[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಕಾನ್ವಿಕ್ಟ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ WWE [[ರೆಸ್ಲ್‌ಮ್ಯಾನಿಯಾ 27]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:Ab30 (55).jpg|thumb|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಪಿಯೆಡ್ಮಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಬಾನರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೪೭೮,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://tinet.ita.doc.gov/outreachpages/download_data_table/2007_States_and_Cities.pdf ಒವರ್ಸೀಸ್‌ ವಿಸಿಟೇಷನ್‌ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ U.S. ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ಸಿಟೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ರೀಜನ್ಸ್‌: 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414232611/http://www.tinet.ita.doc.gov/outreachpages/download_data_table/2007_States_and_Cities.pdf |date=2010-04-14 }}, ೧೩-೧೧-೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ (''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್‌]]'' ಪ್ರಕಾರ, ೩೭ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.forbestraveler.com/best-lists/most-visited-us-cities-slide-7.html?thisSpeed=25000 ಅಮೆರಿಕಾದ 30ಅತಿ ಸಂದರ್ಶಿತ ನಗರಗಳು - ForbesTraveler.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415155942/http://www.forbestraveler.com/best-lists/most-visited-us-cities-slide-7.html?thisSpeed=25000 |date=2009-04-15 }}, ೧೩-೧೧-೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಅಕ್ವಾರಿಯಮ್‌]] ಎಂಬ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯವಿದೆ. ಇದು ೨೩ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೫ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಮೇ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ]], ವಿಶ್ವ-ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಪಾನೀಯದ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರುಚಿ ನೋಡಲು ಭೇಟಿಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಮಳಿಗೆ [[ಅಂಡರ್ಗ್ರೌಂಡ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ರಸ್ತೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಾಯವ್ಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್]]‌ ಎಂಬ ವಿಶಾಲವಾದ ಹೊಸ ನಗರವಲಯದ ನವೀಕರಣಾ ಯೋಜನೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೫ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:TheVarsity Atlanta-GA.jpg|thumb|ಸುಮಾರು 75 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.]] ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಲಿತ ಕಲೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ಪಾನೀಯಗಳ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿವೆ.. ನಗರದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್‌]]; [[ಕಾರ್ಟರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]]; [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್‌]]; [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸೈಕ್ಲೊರಾಮಾ ಅಂಡ್‌ ಸಿವಿಲ್‌ ವಾರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]; [[ರೋಡ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯ, ಹಾಗೂ [[ಮಾರ್ಗಾರೆಟ್‌ ಮಿಚೆಲ್‌ ಹೌಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]] ಸೇರಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಫರ್ನ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸೈಯನ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]] ಹಾಗೂ ಇಮ್ಯಾಜಿನ್‌ ಇಟ್‌! ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸೇರಿವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಡಾಗ್ವುಡ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರೈಡ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಲವು ಉತ್ಸವಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಪಿಯೆಡ್ಮಾಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="piedmonthist">{{cite web | title = Park History | publisher = Piedmont Park Conservancy | url = http://www.piedmontpark.org/history/history.html | accessdate = 2007-07-07 | archive-date = 2007-07-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070704150329/http://www.piedmontpark.org/history/history.html | url-status = dead }}</ref> [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬಾಟನಿಕಲ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ಉದ್ಯಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. [[ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌|ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಝೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ|ಝೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ]] [[ಪಾಂಡಾ]] ಪ್ರದರ್ಶನವಿದೆ. [[ಸ್ಟೋನ್‌ ಮೌಂಟೆನ್]]‌ ನಗರದ ಪೂರ್ವಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ವಿಶಾಲವಾದ [[ಬೆಣಚುಕಲ್ಲಾ|ಬೆಣಚುಕಲ್ಲಾಗಿದೆ]].<ref name="stone_mountain_encyclopedia">{{cite web | last = Stewart | first = Bruce E. | title = Stone Mountain | work = The New Georgia Encyclopedia | publisher = Georgia Humanities Council and the University of Georgia Press | date= 2004-05-14 | url = http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-2145 | accessdate = 2007-09-28}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶ್ರಮ ದಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಂದು, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಭೆಯಾದ [[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌*ಕಾನ್‌]] ಹ್ಯಾಟ್‌ ರೀಜೆನ್ಸಿ, ಮ್ಯಾರಿಯಾಟ್‌ ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್‌, ಹಿಲ್ಟನ್‌ ಹಾಗೂ ಷೆರಾಟನ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ಜನರು ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಡಿಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ತಿಂಗಳ ಪೂರ್ತಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ '''ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಮಂತ್‌''' <ref>{{Cite web |url=http://www.independentfilmmonth.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-09 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412002529/http://independentfilmmonth.com/ |url-status=dead }}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ]] [[ಔಟ್‌ ಆನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್]]‌ ಎಂಬ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.outonfilm.org</ref> === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:Church on North Ave and Peachtree St.JPG|thumb|left|ನಾರ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಹಾಗೂ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಅಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೆರಿಯನ್‌ ಇಗರ್ಜಿ.]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ೧,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.<ref name="infoplease">{{cite web|url=http://www.infoplease.com/ipa/A0108481.html|title=Atlanta, Ga. | work= Information Please Database | publisher= Pearson Education, Inc | accessdate=2006-05-17}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಪಂಥದವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಸದರ್ನ್‌ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್‌ ಚರ್ಚ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೆರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್ (USA)]] ಸೇರಿದಂತೆ, ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸದರ್ನ್‌ ವರ್ಗಗಳ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬೃಹತ್‌ ಇಗರ್ಜಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌]] ಪಂಥೀಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ೨೯೨,೩೦೦ ಇದ್ದದ್ದು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ೭೫೦,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಇದು ೧೫೬%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Parishes Receive Data As Catholic Population Surges|last=Nelson|first=Andrew|date=2009-01-01|work=The Georgia Bulletin|publisher=The Catholic Archdiosese of Atlanta|page=10|accessdate=2009-01-03}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ೧೦%ರಷ್ಟು ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಪಂಥದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.btobmagazine.com/Articles/2008/April/cre_beat.html |title=Business to Business Magazine: Not just for Sunday anymore |publisher=Btobmagazine.com |date= |accessdate=2010-04-05}}</ref> ೮೪ನೆಯ ಪಾದ್ರಿಯಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಆರ್ಚ್‌ಡಯೊಸೀಸ್‌|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಆರ್ಚ್‌ಡಯೊಸೀಸ್‌ನ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಹಾನಗರ ವಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಕತೀಡ್ರಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ ದಿ ಕಿಂಗ್]]‌ ಎಂಬುದು ಆರ್ಚ್‌ಡಯೊಸೀಸ್‌ನ ಕತೀಡ್ರಲ್‌ (ಪ್ರಧಾನ ಇಗರ್ಜಿ) ಆಗಿದೆ. [[ಪರಮಪೂಜ್ಯ ವಿಲ್ಟನ್‌ ಡಿ. ಗ್ರೆಗರಿ]] ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನ ಬಿಷಪ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="archatl.com">{{cite web |url=http://www.archatl.com/about/stats.html |title=Archdiocese of Atlanta Statistics |publisher=Archatl.com |date= |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2010-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100917092342/http://archatl.com/about/stats.html |url-status=dead }}</ref><ref name="qhvzfl">{{cite web | last = Nelson | first = Andrew | authorlink = | coauthors = | title = Catholic Population Officially Leaps To 650,000 | work = The Georgia Bulletin | publisher = | date = 2007-09-06 | url = http://www.georgiabulletin.org/local/2007/09/06/pop/ | accessdate = 2007-12-19 | archive-date = 2007-10-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071013103217/http://www.georgiabulletin.org/local/2007/09/06/pop/ | url-status = dead }}</ref> ಮಹಾನಗರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ [[ಮೆಲ್ಕೀಟ್]], [[ಮೆರೋನೀಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಬೈಸ್ಯಾಂಟೈನ್‌]] ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಪಂಥದವರಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ [[ಎಪಾರ್ಕಿ|ಎಪಾರ್ಕಿಗಳ]] (ಗ್ರೀಕ್‌ ದೇಶದ ಬಿಷಪ್‌ನ ಪ್ರಾಂತಗಳ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೊಳಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [http://www.stjohnmelkite.org/ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್‌ ಕ್ರಿಸೊಸ್ಟೊಮ್‌ ಮೆಲ್ಕೈಟ್‌ ಕ್ಯಾತಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌]; [[ಎಪಾರ್ಕಿ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಮೆರೊನ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌|ಎಪಾರ್ಕಿ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಮೆರೊನ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ]] [http://www.sjmcc.org/ ಸೇಂಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಮೆರೊನೈಟ್‌ ಕ್ಯಾತಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌]; ಹಾಗೂ [http://www.byzantines.net/epiphany/ ಇಪಿಫನಿ ಬೈಜಾನ್ಟೀನ್‌ ಕ್ಯಾತಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌] ಸೇರಿವೆ.</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೀಕ್‌ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್]]‌ ಅನಂಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಇಗರ್ಜಿಯಿದೆ. ಇದು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರದ ಇಗರ್ಜಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಬಿಷಪ್‌ ಅಲೆಕ್ಸಿಯೊಸ್‌ನ ಪೀಠವಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಸ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ (ಅರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಜುರಿಸ್ಟಿಕ್ಷನ್‌) ಪೈಕಿ ಅಂಟಿಯೊಕಿಯನ್‌ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌, ರಷ್ಯನ್‌ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌, ರೊಮ್ಯಾನಿಯನ್‌ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ ಅರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌, ಸರ್ಬಿಯನ್‌ ಅರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಸೇರಿವೆ. [[ಎಪಿಸ್ಕೊಪಲ್‌ ಡಯೊಸೀಸ್ ಆಫ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ|ಎಪಿಸ್ಕೊಪಲ್‌ ಡಯೊಸೀಸ್ ಆಫ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ]] [[ಪೀಠ|ಪೀಠವೂ]] ಸಹ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಇಡೀ ಉತ್ತರಾರ್ಧ, ಮಧ್ಯ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ [[ಚಟ್ಟಚೂಚಿ ನದಿ]] ಕಣಿವೆ ಈ ಪೀಠದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.‌ ಬಕ್ಹೆಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕತೀಡ್ರಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಫಿಲಿಪ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಿದೆ. [[ಮಹಾಪೂಜ್ಯ]] [[ಜೆ. ನೀಲ್‌ ಅಲೆಕ್ಸ್ಯಾಂಡರ್]]‌ ಈ ಡಯೊಸೀಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = The Episcopal Church in Georgia | work = | publisher = The Episcopal Diocese of Atlanta | date = | url = http://www.episcopalatlanta.org/bishop/index.html | accessdate = 2007-12-26 | archive-date = 2007-12-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071219001641/http://www.episcopalatlanta.org/bishop/index.html | url-status = dead }}</ref> ಹಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚರ್ಚ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳಗೂ ಸಹ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಲೂತರನ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ]]‌ ದ ಅಗ್ನೇಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆ ELCA ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ಗಳಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಂಟು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌]] ಇಗರ್ಜಿಗಳಿವೆ. [[ಸ್ವೀಟ್‌ ಆಬರ್ನ್]]‌ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ 'ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಷನಲ್' ಇದರಲ್ಲೊಂದು. ಮಾಜಿ ಮಹಾಪೌರ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಯಂಗ್‌ ಈ ಇಗರ್ಜಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದದ್ದು ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಷನಲ್‌ನ ಮಹತ್ವ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಅಫ್ರಿಕನ್‌ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್‌ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್‌ ಚರ್ಚ್]]‌ಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಇಗರ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕೇಂದ್ರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ]] [[ಇಂಟರ್‌ಡಿನಾಮಿನೇಷನಲ್‌ ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]] ಸಂಕೀರ್ಣದ ಅಂಶವಾದ ಹಲವು ಧರ್ಮಶಾಲೆಗಳಿವೆ. [[ಸ್ಯಾಲ್ವೇಷನ್‌ ಆರ್ಮಿ|ಸ್ಯಾಲ್ವೇಷನ್‌ ಆರ್ಮಿಯ]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | title = About The Salvation Army | publisher = The Salvation Army | url = http://www.salvationarmysouth.org/about.htm | accessdate = 2007-09-21 | archive-date = 2007-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929040524/http://www.salvationarmysouth.org/about.htm | url-status = dead }}</ref> ಎಂಟು ಇಗರ್ಜಿಗಳು, ಹಲವು ಸಮಾಜಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕ್ಷೇತ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಹಲವು ಯುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. [[ದಿ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಜೀಸಸ್‌ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಟರ್‌-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್‌|ದಿ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಜೀಸಸ್‌ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಟರ್‌-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್‌ನ]] ದೇವಲಯವು, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಪಕ್ಕದ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಲಿಲ್ಬರ್ನ್‌|ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಲಿಲ್ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ BAPS ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್‌ ಮಂದಿರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ BAPS ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ್‌ ಮಂದಿರವು]] [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಆಚೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲವಾಗಿದೆ.<ref name="NYT-Temple">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/07/05/arts/design/05temp.html?ei=5088&en=40844fd9848bc220&ex=1341288000&partner=rssnyt&emc=rss?GlobalFeedDesignNews&pagewanted=all|title=In a Suburb of Atlanta, a Temple Stops Traffic |last=Goodman |first=Brenda|date=July 5, 2007|work=The New York Times|accessdate=2009-09-10}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ೧೫ [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ|ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ]] ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಜೊತೆಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಆಗಸ್ಟಾ, ಮೆಕಾನ್, ಪೆರ್ರಿ, ಸವಾನಾ, ಕೊಲಂಬಸ್‌, ರೋಮ್‌/ಕಾರ್ಟರ್ಸ್‌ವಿಲ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ದೂರದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ [[ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿರುವ ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಇತರೆ [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ|ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ]]. ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫,೦೦೦ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸಲ್ಮಾನರಿದ್ದಾರೆ]] ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೩೫ [[ಮಸೀದಿ|ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ]].<ref>{{cite web |url=http://alfarooqmasjid.org/dnn/Home/AboutAlFarooqMasjid/Community/tabid/56/Default.aspx |title=Community |publisher=Alfarooqmasjid.org |date= |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2010-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410163734/http://www.alfarooqmasjid.org/dnn/Home/AboutAlFarooqMasjid/Community/tabid/56/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಸುಮಾರು ೬೧,೩೦೦ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ೧೨೦,೦೦೦ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Jewish">{{cite web | title = Jewish Community Centennial Study 2006 | publisher = Jewish Federation of Greater Atlanta | url = http://www.shalomatlanta.org/page.html?ArticleID=121291 | accessdate = 2007-09-28 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928123831/http://www.shalomatlanta.org/page.html?ArticleID=121291 | url-status = dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಯಹೂದ್ಯರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೭ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದದ್ದು, ಇಂದು ಅದು ೧೧ನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Jewish"/> ಕೊರಿಯನ್‌ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌/ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್‌/ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌, [[ತಮಿಳ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], ತೆಲುಗು ಚರ್ಚ್‌, ಹಿಂದಿ ಚರ್ಚ್‌, ಮಲಯಾಳಂ ಚರ್ಚ್‌, ಇಥಿಯೊಪಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌, ಚೀನೀ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Turner field Braves.jpg|thumb|ಟರ್ನರ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌]] ಹಲವು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಅಧಿಕೃತ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[U.S.ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] ಸೇರಿವೆ. [[ಮೇಜರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]]‌ನ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬ್ರೇವ್ಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ನ]] [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫ್ಯಾಲ್ಕಾನ್ಸ್‌]] ೧೯೬೬ರಿಂದಲೂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿವೆ. ಬ್ರೇವ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್‌ ರೆಡ್‌ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹಳೆಯ, ಸತತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ಆಗಿದೆ.<ref name="braves_oldest_team">"[http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/story_of_the_braves.jsp ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಬ್ರೇವ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151030062629/http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/story_of_the_braves.jsp |date=2015-10-30 }}." ''[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬ್ರೇವ್ಸ್‌]].'' ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಬ್ರೇವ್ಸ್‌ ತಂಡವು [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸೀರೀಸ್]]‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಇಸವಿ ೧೯೯೧ರಿಂದ ೨೦೦೫ರ ವರೆಗೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ೧೪ ಸತತ ಡಿವಿಜನಲ್‌ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫ್ಯಾಲ್ಕಾನ್ಸ್]]‌ [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌|ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಡುವ [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್]]‌ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ ೧೯೬೬ರಿಂದಲೂ ಅದು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಆಭ್ಯಸಿಸಿ ಆಡುತ್ತಲಿದೆ. ತಂಡವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಡೋಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ತಂಡವು ಮೂರು ಬಾರಿ (೧೯೮೦, ೧೯೯೮, ೨೦೦೪) ಡಿವಿಜನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ದಿನಾಂಕ ೩೧ ಜನವರಿ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು [[ಸೂಪರ್‌ ಬೌಲ್‌ XXXIII]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ವರ್‌ ಬ್ರಾಂಕೊಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಸೋತು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಸೂಪರ್‌ ಬೌಲ್‌ XXVIII]] ಹಾಗೂ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಸೂಪರ್‌ ಬೌಲ್‌ XXXIV]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತು.<ref name="falcons">"[http://www.atlantafalcons.com/People/Alumni/History.aspx ಹಿಸ್ಟರಿ: ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫಾಲ್ಕಾನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225201702/http://www.atlantafalcons.com/People/Alumni/History.aspx |date=2009-02-25 }}." ''[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫಾಲ್ಕಾನ್ಸ್‌]].'' ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] ಸದಸ್ಯ ತಂಡ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಕ್ಸ್‌ ೧೯೬೮ರಿಂದಲೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಲಿದೆ. ತಂಡದ ಇತಿಹಾಸವು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅಂದು ತಂಡವು ಟ್ರೈ-ಸಿಟೀಸ್‌ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು [[ಕ್ವಾಡ್ ಸಿಟೀಸ್‌]] (ಎಲಿನಾಯಿಸ್ ರಾಜ್ಯದ [[ಮೊಲೀನ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಕ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಐಯೊವಾದ ಡೇವೆನ್ಪೋರ್ಟ್‌]]) ಎನ್ನಲಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಅಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ತಂಡವು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ವಕಿಗೆ ಹಾಗೂ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ತಂಡವು ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಹಾಕ್ಸ್‌ ಆಗಿ ತನ್ನ ಏಕೈಕ [[NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು. ತಂಡವು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾಗೆ ಆಗಮಿಸಿತು.<ref name="hawks_history">"[http://www.nba.com/hawks/history/00400483.html ಎ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ರಿಚ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌: ಫ್ರಮ್‌ ಪೆಟ್ಟಿಟ್‌ ಟು 'ಪಿಸ್ಟೊಲ್‌ ಪೀಟ್‌' ಟು ದಿ 'ಹ್ಯುಮನ್‌ ಹೈಲೈಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌']." ''[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಕ್ಸ್‌]].'' ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಿಸ್ತರಿತ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ಪಡೆಯುವುದು ಎಂದು [[ವಿಮೆನ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] (WNBA) ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಆಟದ ಋತುವನ್ನು ಮೇ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹೊಸ ತಂಡವು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಡ್ರೀಮ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೆನಾ|ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೆನಾದಲ್ಲಿ]] ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|title = The WNBA Is Coming to Atlanta in 2008|work = WNBA.com|publisher = WNBA Enterprises, LLC|date = 2008-01-22|url = http://aol.wnba.com/atlanta/|accessdate = 2008-03-21|archive-date = 2008-04-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20080410063906/http://aol.wnba.com/atlanta/|url-status = dead}}</ref> ೧೯೭೨ರಿಂದ ೧೯೮೦ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫ್ಲೇಮ್ಸ್]]‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ (NHL) [[ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ]] ಆಡುತ್ತಿತ್ತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ಮಾಲೀಕರು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ತಂಡವು ಕೆನಡಾ ದೇಶದ [[ಆಲ್ಬರ್ಟಾ|ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿರುವ]] [[ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, [[ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ಫ್ಲೇಮ್ಸ್‌]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ದಿನಾಂಕ ೨೫ ಜೂನ್‌ ೧೯೭೭ರಂದು ಅಟ್ಲಾಂಟಾಗೆ NHL ವಿಸ್ತರಿತ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ಸ್‌]] ತಂಡದ ಅತಿ-ನೂತನ [[ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ]] ತಂಡವಾಯಿತು. ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ಸ್‌ ತಂಡವು [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾ|ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾದಲ್ಲಿ]] ಆಟವಾಡುತ್ತದೆ. ತಂಡವು ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೯೯೯ರಿಂದ ಆಟ ಆರಂಭಿಸಿ, ಋತು-ಪೂರ್ವ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರೇಂಜರ್ಸ್]]‌ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ೨-೩ ಗೋಲುಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ಸ್‌ ತಂಡವು ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೯೯೯ರಂದು [[ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ಫ್ಲೇಮ್ಸ್]]‌ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಮೊದಲ ಜಯ ಸಂಪಾದಿಸಿತು.<ref name="thrashers_history">"[http://thrashers.nhl.com/team/app/?service=page&amp;page=NHLPage&amp;id=13738 ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090617200706/http://thrashers.nhl.com/team/app/?service=page&page=NHLPage&id=13738 |date=2009-06-17 }}." ''[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ಸ್‌]].'' ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂದೂ ಹಾಗೂ ಇಂದೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕರ್‌ ತಂಡ 'ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬೀಟ್‌'ನ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸಾಕ್ಕರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]‌ (WUSA, ೨೦೦೧–೨೦೦೩) ಸದಸ್ಯ ತಂಡವಾಗಿದ್ದ [[ಮೂಲತಃ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬೀಟ್]]‌ ತಂಡವು, ಲೀಗ್‌ನ ಮೂರೂ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇ-ಆಫ್‌ ಹಂತದ ವರೆಗೂ ತಲುಪಿದ ಏಕೈಕ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ನೂತನ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬೀಟ್‌ ತಂಡವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ [[ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌ ಸಾಕರ್]]‌ (WPS)ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಟವಾಡಿತು. ಇದರ ನಂತರದ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಹೊರವಲಯದ [[ಕೆನಸಾ|ಕೆನಸಾದಲ್ಲಿರುವ]] [[ಕೆನಸಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಕೆನಸಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಹಂಚಿಕೊಂಡ, ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ಸಾಕ್ಕರ್‌-ವಿಶೇಷ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಸಾಕ್ಕರ್‌-ವಿಶೇಷ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ಆಟವಾಡಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸಾಕ್ಕರ್ ಲೀಗ್ಸ್‌]] ಮೊದಲ ವರ್ಗ (ಪುರುಷರು) ಹಾಗೂ ಡಬ್ಲೂ ಲೀಗ್‌ (ಮಹಿಳೆಯರು) ಸದಸ್ಯ ತಂಡವಾಗಿರುವ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಿಲ್ವರ್ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌]] ತಂಡಕ್ಕೂ ಸಹ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ ಸಿಲ್ವರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಋತುವಾಗಿತ್ತು. USL ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ವರೆಗೂ ತಲುಪಿ, [[ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಸೌಂಡರ್ಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲುಂಡಿತು. ಈ ತಂಡವು ಅಂದಿನಿಂದ [[MLS|MLSಗೆ]] ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಮೇಜರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಸಾಕ್ಕರ್]]‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಅಟ್ಲಾಂಟಾವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="league_goals">{{cite web|last = Falkoff|first = Robert|title = Commissioner outlines league goals|publisher = Major League Soccer, L.L.C|date = 2007-11-16|url = http://www.mlsnet.com//news/mls_news.jsp?ymd=20071116&content_id=129731&vkey=news_mls&fext=.jsp|accessdate = 2008-03-21|archive-date = 2008-04-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20080401031339/http://www.mlsnet.com/news/mls_news.jsp?ymd=20071116&content_id=129731&vkey=news_mls&fext=.jsp|url-status = dead}}</ref> ಇಂದು ಆಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರದ [[ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಾಕರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ೧೯೬೮ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಚೀಫ್ಸ್]]‌ ವಿಜಯಿಯಾಯಿತು. ಗಾಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಟಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಋತುವಿನ ಅಂತಿಮ [[PGA ಟೂರ್‌]] ಆದ [[ದಿ ಟೂರ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್]]‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ [[ಈಸ್ಟ್‌ ಲೇಕ್‌ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕ್ಲಬ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>೨೦೦೭ರ ಋತುವಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಇದು PGA ಟೂರ್‌ ಋತುವಿನ ಕಡೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಟೂರ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸವು, [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್‌ ಕಪ್]]‌ ಎಂಬ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ, ಋತುವಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈಗ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಯೋಜಿಸಲಾದ ದಿ ಟೂರ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌, ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್‌ ಕಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, [[ಫಾಲ್‌ ಸೀರೀಸ್]]‌ನೊಂದಿಗೆ ಟೂರ್‌ ಋತುವು ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮೂಲದ, ಚಿರಪರಿಚಿತ ಹವ್ಯಾಸೀ ಗಾಲ್ಫ ಆಟಗಾರ [[ಬಾಬ್ಬಿ ಜೋನ್ಸ್‌|ಬಾಬ್ಬಿ ಜೋನ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ]] ಈ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಅಂಕಣ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲೇಜ್‌ ಮಟ್ಟದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಮೃದ್ಧ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಟೆಕ್‌ ಯೆಲ್ಲೊ ಜ್ಯಾಕೆಟ್ಸ್‌]] ತಂಡವು [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]]‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನೇಳು ಅಂತರಕಾಲೇಜ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಟೆಕ್‌ ತಂಡವು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಕೋಸ್ಟ್‌ ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂಡಕ್ಕೆ ತಾಣವಾದ [[ಬಾಬ್ಬಿ ಡಾಡ್‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]] [[ಕಾಲೇಜ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ಡಿವಿಜನ್‌ I FBSನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವೂ ಹೌದು.<ref>{{cite web|url=http://ramblinwreck.cstv.com/genrel/071001aaa.html|title=Bobby Dodd Stadium At Historic Grant Field :: A Cornerstone of College Football for Nearly a Century|work=RamblinWreck.com|publisher=Georgia Tech Athletic Association|accessdate=2007-03-24}}</ref> [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಟೆಕ್‌|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಟೆಕ್‌ನ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೆಯ ಅಂತರಕಾಲೇಜ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತು. ಇಸವಿ ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಆಬರ್ನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ [[ಪಿಯೆಡ್ಮಾಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇಂದು [[ಡೀಪ್‌ ಸೌತ್ಸ್ ಓಲ್ಡೆಸ್ಟ್‌ ರೈವಲ್ರಿ]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="auburn-georgia">"[http://www.georgiadogs.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=8800&amp;ATCLID=676604 ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಅಂಡ್‌ ಆಬರ್ನ್‌ ಫೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ ಡೀಪ್‌ ಸೌತ್ಸ್‌ ಓಲ್ಡೆಸ್ಟ್‌ ರೈವಲ್ರಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}." ''[http://www.georgiadogs.com/ georgiadogs.com].'' ೬ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೬. ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಚಿಕ್‌-ಫಿಲ್‌-ಎ ಬೌಲ್‌]] (ಮುಂಚೆ ಪೀಚ್‌ ಬೌಲ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು) ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ {{nowrap|10 km}} ಓಟ [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ರೋಡ್‌ ರೇಸ್‌|ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ರೋಡ್‌ ರೇಸ್‌ನ]] ಅತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url= http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2005/11/14/focus3.html| title=Peachtree race director deflects praise to others| publisher=Atlanta Business Chronicle|accessdate= 2008-01-01}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವು ಶತಾಬ್ದಿ [[1996 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್‌ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ [[CNN ಸೆಂಟರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾ]] ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೆಂಟರ್]]‌ ಅಥಾರಿಟಿ ಈಗ ಈ ಪಾರ್ಕನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ [[NCAA ಫೈನಲ್‌ ಫೋರ್‌]] ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಗೇಲಿಕ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ 'ನಾ ಫಿಯಾನಾ ಲೇಡೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆನ್ಸ್‌ ಗೇಲಿಕ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕ್ಲಬ್'‌ ಹಾಗೂ 'ಕ್ಲಾನ್‌ ನಾ ಗೇಲ್‌ ಲೇಡೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆನ್ಸ್‌ ಗೇಲಿಕ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕ್ಲಬ್‌'ಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗೇಲಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾದ ಗೇಲಿಕ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ವಿಭಾಗವಾದ ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕೌಂಟಿ ಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಇವೆರಡೂ ತಂಡಗಳು ಸದಸ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.nafiannaatlanta.org/ ಲೇಡೀಸ್‌ ಗೇಲಿಕ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ನ ಫಿಯಾನಾ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ], ೧೨-೧೧-೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> {| class="wikitable sortable " |- !ಕ್ಲಬ್‌ !ಕ್ರೀಡೆ !ಲೀಗ್‌ !ಸ್ಥಳ !ಲೀಗ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್‌/ ಚಾಂಫಿಯನ್ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಳು |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫ್ಯಾಲ್ಕಾನ್ಸ್‌]] | [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌]] | [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] | [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಡೋಮ್‌]] | ೦, [[ಸೂಪರ್‌ ಬೌಲ್‌ XXXIII]] |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬ್ರೇವ್ಸ್‌]] | [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ಮೇಜರ್‌ ಲೀಗ್‌ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]], [[NL]] | [[ಟರ್ನರ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌]] | ೩ (೧೯೧೪, ೧೯೫೭, ೧೯೯೫), ೫(೧೯೯೧, ೧೯೯೨, ೧೯೯೫, ೧೯೯೬, ೧೯೯೯) |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಕ್ಸ್‌]] | [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] | [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾ]] | ೧ (೧೯೫೮) |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಥ್ರ್ಯಾಷರ್ಸ್‌]] | [[ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ]] | [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌]] | [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾ]] | ೦ |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಡ್ರೀಮ್‌]] | [[ಮಹಿಳೆಯರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] | [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾ]] | ೦ |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಿಲ್ವರ್ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌]] | [[ಸಾಕ್ಕರ್‌(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌)]] | [[USL ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್‌]], ವಿಮೆನ್ಸ್‌ [[W-ಲೀಗ್‌]] | [[RE/MAX ಗ್ರೇಟರ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | ೧ (೨೦೦೭) |- | ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಬೀಟ್‌ ([[WUSA]], [[WPS]]) | ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಕರ್‌ (ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌) | [[ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸಾಕ್ಕರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] (WUSA), [[ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌ ಸಾಕ್ಕರ್‌]] (WPS) | ೨೦೦೧-೨೦೦೨ [[ಬಾಬ್ಬಿ ಡಾಡ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], ೨೦೦೩ [[ಮಾರಿಸ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]], ೨೦೧೦ - [[ಕೆನಸಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಾಕರ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ‌]] | ೦ |- | [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊಷನ್‌]] | [[ಮಹಿಳೆಯರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌‌ ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌]] | [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆರ್‌ ಹಿಲ್ಫರ್ಡ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | ೧ (೨೦೦೬), ೩ (೨೦೦೫, ೨೦೦೬, ೨೦೦೭) |- | [[ಗ್ವಿನೆಟ್‌ ಗ್ಲೇಡಿಯೆಟರ್ಸ್‌]] | [[ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ]] | [[ECHL]] | [[ಗ್ವಿನೆಟ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಅರೇನಾ]] | ೦, ೧ (೨೦೦೫–೨೦೦೬ [[ಕೆಲ್ಲಿ ಕಪ್‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯ]]) |- | [[ಗ್ವಿನೆಟ್‌ ಬ್ರೇವ್ಸ್‌]] | [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]] | [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲೀಗ್‌]] | [[ಗ್ವಿನೆಟ್‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]] | ೦ |} === ಮಾಧ್ಯಮ === [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಹಾನಗರ ವಲಯ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಹಾನಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ]] ಹಲವು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೨%, ಅಂದರೆ ೨,೩೧೦,೪೯೦ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಹೊಂದಿದ ಇದು, ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಲಯ|ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಲಯವಾಗಿದೆ]].<ref name="nielsen">"[http://www.marketingcharts.com/television/us-television-households-increase-13-for-2007-2008-season-1385/nielsen-us-tv-2007-2008-top-50-dmajpg/ ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್ಕ್ರೀಸ್‌ ಇನ್‌ U.S. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌]." ''[[ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌]].'' (೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೭) ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕುರಿತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. [[ಆನ್‌ ಕಾಕ್ಸ್‌ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌]] ನಿಯಂತ್ರಿತ [[ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] [[ಕಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್]]‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ ನಗರದಾಚೆಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಕ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಂತು-ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದೆ;<ref>{{cite web |title=About Cox |publisher=Cox Communications, Inc |url=http://www.cox.com/about/ |accessdate=2007-08-22 |archive-date=2007-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815124406/http://www.cox.com/about/ |url-status=dead }}</ref> ಉದ್ದಿಮೆಯು ''[[ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜರ್ನಲ್‌-ಕಾಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌]]'' ಸೇರಿದಂತೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. [[ಕಾಕ್ಸ್‌ ರೇಡಿಯೊ|ಕಾಕ್ಸ್‌ ರೇಡಿಯೊದ]] [[ಲಾಂಛನದಂತಹ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ|ಲಾಂಛನದಂತಹ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವಾದ]] [[WSB]] [[AM]] [[ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ|ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ]] ಮೊದಲ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌-ಮಾಲೀಕತ್ವದ [[ABC]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ TV ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ [[WSB-TV]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೨.೧), [[ಫಾಕ್ಸ್‌ ಟೆಲೆವಿಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ|ಫಾಕ್ಸ್‌ ಟೆಲೆವಿಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[WAGA-TV]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೫.೧), [[ಗ್ಯಾನೆಟ್‌ ಕಂಪೆನಿ|ಗ್ಯಾನೆಟ್‌ ಕಂಪೆನಿಯವರ]] [[NBC]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ [[WXIA-TV]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೧೧.೧, (ಇದನ್ನು '೧೧ ಅಲೈವ್‌'ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ) ಹಾಗೂ ಅದರ ಸೋದರಿ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ [[MyNetworkTV]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ [[WATL-TV]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೩೬.೧, (ಇದನ್ನು MyAtlTV ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ), [[ಮೆರೆಡಿತ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌|ಮೆರೆಡಿತ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ]] [[CBS]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ [[WGCL-TV]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೪೬.೧), ಹಾಗೂ [[CBS-ಮಾಲೀಕತ್ವದ]] [[CW]] ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ [[WUPA]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೬೯.೧) - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಮಾರುಟ್ಟೆಗೆ ಎರಡು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ: [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]] ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[WGTV]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೮.೧) ಹಾಗೂ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್‌]] ಮಾಲೀಕತ್ವದ [[WPBA]] (ಚಾನೆಲ್‌ ೩೦.೧). ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಂತಿಯ ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅಂದು WTCG (ಚಾನೆಲ್‌ ೧೭) ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವು WJRJ-TV ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾದ WTBSಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ [[ಟೈಮ್‌ ವಾರ್ನರ್‌]]-ಮಾಲೀಕತ್ವದ [[ಟರ್ನರ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗೂ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]] ಪ್ರಸರಣಾ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಇದು [[WPCH-TV]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾಯಿತು (ಇದಕ್ಕೆ 'ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ TV' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ). ಟರ್ನರ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[TNT]], [[CNN]], [[ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌]], [[HLN]], [[truTV]] ಹಾಗೂ [[ಟರ್ನರ್‌ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್‌ ಮೂವೀಸ್‌]], ಜೊತೆಗೆ [[NBC ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌|NBC ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ನ]] [[ದಿ ವೆದರ್‌ ಚಾನೆಲ್‌]] ಸಹ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿವೆ. [[ಆರ್ಬಿಟ್ರಾನ್]]‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Atlanta Radio|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ರೇಡಿಯೊ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಲ್ವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ WSB-AM (೭೫೦), [[WCNN-AM]] (೬೮೦), [[WQXI-AM]] (೭೯೦), [[WGST-AM]] (೬೪೦), [[WVEE-FM]] (೧೦೩.೩), [[WSB-FM]] (೯೮.೫), [[WWWQ-FM]] (೯೯.೭) ಹಾಗೂ [[WBTS-FM]] (೯೫.೫) ಜನಪ್ರಿಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Atlanta-cnn-center-aerial.jpg|thumb|CNN ಸೆಂಟರ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:DeltaAirLinesHQAtlantaGA.jpg|thumb|ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]] ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ಲೊಫ್‌ಬೊರೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಲೊಫ್‌ಬೊರೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಎಂಟು 'ಬೀಟಾ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ]]‌' ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಹ ಒಂದು.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=The World According to GaWC 2008 |work=Globalization and World Cities Research Network |publisher=GaWC Loughborough University |accessdate=2009-04-29 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ, [[ಹೌಸ್ಟನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಡಲ್ಲಸ್]]‌ ನಗರಗಳ ನಂತರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ಸರಹದ್ದುಗಳ ಒಳಗೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಫಾರ್ಚೂನ್‌ 500]] ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/cities/|date=2009-04-08|title=Cities with 5 or more FORTUNE 500 headquarters|publisher=CNNMoney.com|accessdate=2010-04-05|archive-date=2010-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100419185700/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/cities/|url-status=dead}}</ref> ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರ ಅಥವಾ ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಫಾರ್ಚೂನ್‌ 100]] ಉದ್ದಿಮೆಗಳಾದ [[ದಿ ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿ]], [[ಹೋಮ್‌ ಡಿಪೊ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಪಾರ್ಸೆಲ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌]] [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ನಿಸ್ತಂತು ದೂರವಾಣಿ]] ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ [[AT&amp;T ಮೊಬಿಲಿಟಿ]] (ಮುಂಚೆ 'ಸಿಂಗುಲರ್‌ ವೈಯರ್ಲೆಸ್'‌ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು) [[ಲೆನಾಕ್ಸ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್]]‌ ಬಳಿಯಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.cingular.com/about/ |title=About Wireless Services from AT&T, Formerly Cingular| publisher = AT&T Knowledge Ventures |accessdate=2007-06-26}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ನ್ಯೂವೆಲ್‌ ರಬರ್ಮೇಡ್]]‌ ಮಹಾನಗರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web | last = Woods | first = Walter | title = Rubbermaid building new HQ, adding 350 jobs | work = The Atlanta Journal-Constitution | date= 2006-10-17 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061113071442/http://www.ajc.com/business/content/business/stories/2006/10/17/1017rubbermaid_.html | archivedate = 2006-11-13 | url = http://www.ajc.com/business/content/business/stories/2006/10/17/1017rubbermaid_.html | accessdate = 2007-09-28}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಪೈಕಿ [[ಆರ್ಬೀಸ್‌]], [[ಚಿಕ್‌-ಫಿಲ್‌-A]], [[ಅರ್ತ್‌ಲಿಂಕ್‌]], [[ಇಕ್ವಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್‌]], [[ಜೆಂಟಿವಾ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸರ್ವಿಸಸ್‌]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್‌]], [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌]], [[ರೇಸ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್‌]], [[ಸದರ್ನ್‌ ಕಂಪೆನಿ]], [[ಸನ್‌ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌]], [[ಮಿರಂಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಫ್ಲ್‌ ಹೌಸ್‌]] ಸೇರಿವೆ. ಜೂನ್‌ ೨೦೦೯ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[NCR ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]] ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಹೊರವಲಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಡುಲುತ್]]‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090605075233/http://www.ajc.com/business/content/business/stories/2009/06/01/ncr_prize_to_duluth.html NCR ಮೂವ್‌ ಎ ಬರ್ಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗುಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಅಮಿಡ್‌ ರಿಸೆಷನ್], ೧೩-೧೧-೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌|[[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌]]]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ [[ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಾಟಾ|[[ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಾಟಾ]]]] ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://denver.bizjournals.com/denver/stories/2009/08/10/daily81.html ಫಸ್ಟ್‌ ಡಾಟಾ ಮೂವಿಂಗ್‌ HQ ಟು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ - ಡೆನ್ವರ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಜರ್ನಲ್‌], ೦೯-೦೪-೨೦೧೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> [[ಫಾರ್ಚೂನ್‌ 1000]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ೭೫%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಲಯದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೨೫೦ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಗಮಗಳ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ೧೨೬,೭೦೦ ಹೈ-ಟೆಕ್‌ ಹುದ್ದೆಗಳುಳ್ಳ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರ ವಲಯವು ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಹತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೈಬರ್‌ ಸಿಟಿ (ಹೈಟೆಕ್‌ ಸೆಂಟರ್‌) ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/06/23/daily21.html?jst=b_ln_hl |title=AeA ranks Atlanta 10th-largest U.S. cybercity |publisher=Bizjournals.com |date=2008-06-24 |accessdate=2010-04-05}}</ref> [[ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌]] ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಮಹಾನಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | publisher = Metro Atlanta Chamber of Commerce | title = Atlanta's top employers, 2006 | url=http://www.metroatlantachamber.com/macoc/business/img/TopEmployers2006.pdf | accessdate = 2007-08-08 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070225123824/http://www.metroatlantachamber.com/macoc/business/img/TopEmployers2006.pdf|archivedate=2007-02-25}}</ref> ಡೆಲ್ಟಾ, [[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಿಮಾನ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ [[ಏರ್‌ಟ್ರ್ಯಾನ್‌ ಏರ್ವೇಸ್‌‌]] ಒಂದಿಗೆ ಇದು (ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸಂಚಾರ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ) ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು [[ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿಸಿದೆ]]. ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="allen">{{cite book |last=Allen |first=Frederick |title=Atlanta Rising |year=1996 |publisher=Longstreet Press |location=Atlanta, Georgia |isbn=1-56352-296-9}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ. ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಳನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆದ [[ಸನ್‌ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌|ಸನ್‌ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ನ]] <ref>{{cite web | title = The Largest Banks in the U.S. | publisher = The New York Job Source | date = 2006-06-30 | url = http://nyjobsource.com/banks.html | format = chart | accessdate = 2007-08-22 | archive-date = 2010-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100805055605/http://nyjobsource.com/banks.html | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Sarath | first = Patrice | title = SunTrust Banks, Inc. | publisher = Hoovers | url = http://hoovers.com/suntrust/--ID__11416--/free-co-factsheet.xhtml | accessdate = 2007-08-22 | archive-date = 2007-08-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070824225418/http://www.hoovers.com/suntrust/--ID__11416--/free-co-factsheet.xhtml | url-status = dead }}</ref> [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]‌ನ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಲಯವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ನಡುವಣ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | last = Bowers | first = Paige | title = Beers built marble monument for Fed. Reserve | work = Atlanta Business Chronicle | publisher = American City Business Journals, Inc | date= 2001-12-07 | url = http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2001/12/10/focus9.html | accessdate = 2007-09-28}}</ref> [[ವಚೊವಿಯಾ]] ತನ್ನ ಹೊಸ [[ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌]] ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web | last = Rauch | first = Joe | title = Wachovia to put headquarters of card subsidiary in Atlanta | work = Birmingham Business Journal | publisher = American City Business Journals, Inc | date= 2006-08-21 | url = http://birmingham.bizjournals.com/birmingham/stories/2006/08/21/daily3.html?jst=pn_pn_lk | accessdate = 2007-09-28}}</ref> [[ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳ ಮುಕ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯ|ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳ ಮುಕ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಲಯದ]] ಮುಂದಿನ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿ ಎಂದು ನಗರದ, ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖಂಡರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.atlantagateway.org/|title=Atlanta: gateway to the future|publisher=Hemisphere, Inc.|accessdate=2007-06-26|archive-date=2007-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070407033656/http://www.atlantagateway.org/|url-status=dead}}</ref> ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ೨೦೦೯ BIO ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ನಂತಹ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news | last = McGirt | first = Dan | title = Plans for the 2009 BIO International Convention in Atlanta, Georgia | work = BIOtechNOW | date = 2010-01-11 | url = http://biotech-now.org/plans-for-the-2009-bio-international-convention-in-atlanta-georgia-0511.html | accessdate = 2010-01-11 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101102114508/http://biotech-now.org/plans-for-the-2009-bio-international-convention-in-atlanta-georgia-0511.html | archivedate = 2010-11-02 | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Newworldofcocacola.jpg|thumb|left|26 ಮೇ 2007ರಂದು ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯದ ಸಮೀಪ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ತೆರೆಯಲಾದ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಕೋಕಾಕೋಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.]] [[ಚಿತ್ರ:FedReserve Atlanta.jpg|thumb|left|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌.]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವಲಯದಲ್ಲಿನ ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಇಸವಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಫೋರ್ಡ್‌ ಮೋಟಾರ್‌ ಕಂಪೆನಿ|ಫೋರ್ಡ್‌ ಮೋಟಾರ್‌ ಕಂಪೆನಿಯ]] [[ಹೇಪ್ವಿಲ್‌|ಹೇಪ್ವಿಲ್‌ನಲ್ಲಿನ]] [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಘಟಕ, ಹಾಗೂ, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ಜನರಲ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್]]‌ನ [[ಡೊರಾವಿಲ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಘಟಕವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. [[ಜಾರ್ಜಿಯ|ಜಾರ್ಜಿಯಾದ]] [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್]]‌ ಬಳಿಯಿರುವ [[ಕಿಯಾ]] ಉದ್ದಿಮೆ ತನ್ನ ಹೊಸ ತಯಾರಿಕೆಯ ಘಟಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Duffy | first = Kevin | title = Supplier to build at Kia site in West Point | work = Atlanta Journal-Constitution | date = 2007-08-09 | url = http://www.ajc.com/business/content/business/stories/2007/08/08/mobis_0809.html | accessdate = 2007-08-22 | archiveurl = | archivedate = }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ [[ತಂತು-ದೂರದರ್ಶನ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಟೆಡ್‌ ಟರ್ನರ್‌ ಟರ್ನರ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊಸ UHF ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕೊಂಡರು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[WTBS]] ಆಯಿತು. ಟರ್ನರ್‌ [[CNN ಸೆಂಟರ್‌|CNN ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಕೇಬಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು [[ಸೆಂಟೆನಿಯಲ್‌ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್]]‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇದರ ಇತರೆ ವಾಹಿನಿಗಳಾದ [[ಕಾರ್ಟೂನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌]], [[ಬೂಮರಾಂಗ್‌]], [[TNT]], [[ಟರ್ನರ್‌ ಸೌತ್‌]], [[ಟರ್ನ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಮೂವೀಸ್‌]], [[CNN ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌]], [[CNN en Español]], [[HLN]] ಹಾಗೂ [[CNN ಏರ್ಪೋರ್ಟ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ಟರ್ನರ್‌ ಸೌತ್‌ನ್ನು ಈಗಾಗಲೆ ಮಾರಿದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಟರ್ನರ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌]] ಈಗ ಟೈಮ್‌ ವಾರ್ನರ್‌ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. [[NBC ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್ಟೋನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಬೇಯ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌]] ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಲೀಕತ್ವ ವಹಿಸಿರುವ [[ದಿ ವೆದರ್‌ ಚಾನೆಲ್‌]] ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಸನಿಹದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಮ್ಯಾರಿಯೇಟಾ|ಮ್ಯಾರಿಯೇಟಾದಲ್ಲಿದೆ]]. [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಸಿ. ಕೆನೆಡಿ]], ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಬ್ಲೇಯರ್‌ ಪ್ಯಾರಿ-ಒಕೆಡೆನ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸೋದರತ್ತೆ [[ಆನ್‌ ಕಾಕ್ಸ್‌ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌]] ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ದಿಮೆ [[ಕಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ ಅದರಾಚೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ-ಸಂಬಂಧಿತ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಿದೆ.<ref>"[http://www.coxinc.com/corp/presscenter/viewPressRelease.asp?articleid=575 ಕಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌ ಇಂಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌ ರೀಚಸ್‌ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್‌ ಟು ಅಕ್ವೈರ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಮೈನಾರಿಟಿ ಸ್ಟೇಕ್‌ ಇನ್‌ ಕಾಕ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಇಂಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090709062743/http://www.coxinc.com/corp/presscenter/viewPressRelease.asp?articleid=575 |date=2009-07-09 }}" [[ಕಾಕ್ಸ್‌ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್‌]]. ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೪. ೪ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref><ref>"[http://files.sandysprings-ga.org/maps/SandySprings_CouncilDistricts.pdf ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117135736/http://files.sandysprings-ga.org/maps/SandySprings_CouncilDistricts.pdf |date=2010-01-17 }}." ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾನ್ಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌. ೪ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> ಅದರ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಾಕ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ಸ್]]‌ ವಿಭಾಗವು [[ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರದ]] [[ಡೆಕಾಲ್ಬ್]]‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>"[http://ww2.cox.com/aboutus/contact-us.cox ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130202090405/http://ww2.cox.com/aboutus/contact-us.cox |date=2013-02-02 }}." ''ಕಾಕ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌''. ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಬಲ್‌ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = About Cox | publisher = Cox Communications, Inc | url = http://www.cox.com/about/ | accessdate = 2007-08-22 | archive-date = 2007-08-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070815124406/http://www.cox.com/about/ | url-status = dead }}</ref> ಈ ಉದ್ದಿಮೆಯು ''ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜರ್ನಲ್‌-ಕಾಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌'' ಸೇರಿದಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕಾಕ್ಸ್‌ ರೇಡಿಯೊ|ಕಾಕ್ಸ್‌ ರೇಡಿಯೊದ]] ಪ್ರಮುಖ ವಾಹಿನಿಯಾದ [[WSB]] ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[AM ರೇಡಿಯೊ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಸೆಂಟರ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್‌|ಸೆಂಟರ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್‌ನ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರದ ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಎಮೊರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಎಮೊರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಿದೆ]]. ಇಲ್ಲಿ ೬,೦೦೦ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ೮೪೦ ಕಮಿಷನ್‌ ಕೋರ್ಜ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ೧೭೦ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫,೦೦೦ ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯುಂಟು. ಈ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವೈದ್ಯರು, ಪಶುವೈದ್ಯರು, ನಡವಳಿಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು,ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಶುಶ್ರೂಷಕಿಯರು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿರುವ CDC ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ರಿಕೋದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಹತ್ತು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ ತಡೆ/ ಪ್ರವೇಶ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು, ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೪೫ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ CDC ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವರು. ಇದನ್ನು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರ (ಕಮ್ಯೂನಿಕಬಲ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಸೆಂಟರ್)‌ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಅಗ್ನೇಯ ವಲಯವನ್ನು ಮಲೇರಿಯಾ ವಲಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು. {{Citation needed|date=April 2009}} [[ಪರಮಾಣು ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಆಯೋಗ ವಲಯ III|ಪರಮಾಣು ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಆಯೋಗ ವಲಯ IIIದ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Atlanta City Hall from HABS.jpg|thumb|upright|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರ ಸಭಾಂಗಣ]] [[ಮಹಾಪೌರ]] ಹಾಗೂ ನಗರ ಪರಿಷತ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರದ ಪರಿಷತ್‌ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ನಗರದ ಹನ್ನೆರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಿಂದಲೂ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಮೂರು 'ಸಮಗ್ರ' ಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಷತ್ತು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿರುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಹಾಪೌರರು ನಿಕಾಕರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಪರಿಷತ್‌ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡಷ್ಟು ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ ಈ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಬಹುದು.<ref>{{cite web | title = Atlanta City Councilman H Lamar Willis | publisher = H Lamar Willis | date = | url = http://www.hlamarwillis.com/CityCouncil.htm | accessdate = 2009-06-19 | archive-date = 2009-08-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090824215442/http://www.hlamarwillis.com/CityCouncil.htm | url-status = dead }}</ref> [[ಕಾಸಿಮ್‌ ರೀಡ್]]‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಇಂದಿನ ಮಹಾಪೌರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಸವಿ ೧೯೭೩ಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಾಪೌರರೂ ಕರಿಯ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | author = Lawrence Kestenbaum | title = Mayors of Atlanta, Georgia | publisher = The Political Graveyard | date = | url = http://www.politicalgraveyard.com/geo/GA/ofc/atlanta.html | accessdate = 2008-03-07}}</ref> [[ಮೇಯ್ನಾರ್ಡ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]]‌ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಪೌರರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ನಂತರ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಯಂಗ್‌]] ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಪೌರರಾದರು. ಇಸವಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಪುನಃ ಮೂರನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ, ಆನಂತರ [[ಬಿಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್‌]] ಇವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ಇಸವಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮಹಾಪೌರರ ಹುದ್ದೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಷರ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವೊಂದರ ಮೊದಲ ಕರಿಯ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web | author = Josh Fecht and Andrew Stevens | title = Shirley Franklin: Mayor of Atlanta | publisher = City Mayors | date = 2007-11-14 | url = http://www.citymayors.com/usa/atlanta.html | accessdate = 2008-01-27}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೫ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ೯೦%ರಷ್ಟು ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ತಾಂಡವವಾಡುತಿತ್ತು. [[ಬಿಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್‌]] ಮಹಾಪೌರರಾಗಿದ್ದಾಗ ನಗರದ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ ಜೂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಹಣಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ತೆರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸುವ ಮೂರು ಅಪಾದನೆಗಳ ಕುರಿತು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಒಕ್ಕೂಟದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಭಾಗ ಮಂಡಳಿಯು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite news | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Atlanta's former mayor sentenced to prison | work = CNN online | publisher = CNN | date = June 13, 2006 | url = http://www.cnn.com/2006/LAW/06/13/mayor.sentenced/index.html | accessdate = 2008-01-02}}</ref> [[ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ|ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ]], ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪಾಲಿನ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]]‌ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ]], ಉಪ ರಾಜ್ಯಪಾಲ, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರ, ಹಾಗೂ [[ಮಹಾಸಭೆ]] ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ಬಕ್ಹೆಡ್‌ನ ನಿವಾಸಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಭವನ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಭವನವು]] [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಪೇಸಸ್‌ ಫೆರ್ರಿ ರಸ್ತೆ|ವೆಸ್ಟ್‌ ಪೇಸಸ್‌ ಫೆರ್ರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ]]. [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ನ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ [[ಪೀಚ್‌ನೆಟ್]]‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿವೆ. ಫುಲ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠವೂ ಆಗಿದೆ. ಫುಲ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ-ಫುಲ್ಟನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ-ಫುಲ್ಟನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ನಿರ್ವಹಣಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು ೧೭೦೦ ಮಂದಿ ಪೊಲೀಸರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದೆಲ್ಲಡೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯ]] ಹಲವು ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮುಖ್ಯ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಯು ೩೯೦೦ Crown Road SWನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ಬಹಳ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ.<ref>"[http://usps.whitepages.com/service/post_office/12504?p=1&amp;service_name=post_office&amp;z=30304 Post Office Location - ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]." ''[[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ Postal Service]]''. ೫ ಮೇ ೨೦೦೯ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref><ref>"[https://www.nytimes.com/frommers/travel/guides/north-america/united-states/georgia/atlanta/frm_atlanta_0002020016.html?pagewanted=print ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌]." ''[[ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]''. ೨೦ ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೬. ೧ ಜೂನ್‌ ೨೦೧೦ರಂದು ಪುನಃ ಪಡೆದದ್ದು.</ref> === ಅಪರಾಧ === ಒಕ್ಕೂಟದ ತನಿಖಾ ಮಂಡಳಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಏಕರೀತಿಯ ಅಪರಾಧ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ೧೫೧ ನರಹತ್ಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅದು ೧೪೧ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ೧೦೨ ಕೊಲೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದವು. ಕ್ಲೇಯ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ೫೬ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಫುಲ್ಟನ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಈಸ್ಟ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌, ಕಾಲೇಜ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ಯುನಿಯನ್‌ ಸಿಟಿ) ೭೫ ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ, ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಐದು ಕೌಂಟಿಗಳುಳ್ಳ ಮಹಾನಗರ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ (ಕಾಬ್‌, ಕ್ಲೇಯ್ಟನ್‌, ಫುಲ್ಟನ್‌, ಗ್ವಿನೆಟ್‌, ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು) ೪೮೭ ಕೊಲೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದವು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಪರಾಧಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web | last = | first = | title = Atlanta's violent crime at lowest level since '69 | work = The Atlanta Journal-Constitution | date = | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&p_theme=at&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=11468AB651672788&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | accessdate = 2009-01-02 | archiveurl = | archivedate = }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | last = Sugg | first = John | url = http://atlanta.creativeloafing.com/gyrobase/Content?oid=oid%3A255192 | title = Crime is up and the Mayor is out | publisher = Creative Loafing | accessdate = 2008-05-05 | archive-date = 2007-08-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070825124531/http://atlanta.creativeloafing.com/gyrobase/Content?oid=oid%3A255192 | url-status = dead }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮಯದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೫೩೭,೯೫೮ ಇತ್ತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೦ರ ಜನಗಣತಿಗಿಂತಲೂ ಇದು ೨೮%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fbi.gov/ucr/08aprelim/table_4co-id.html |title=Table 4 - Colorado through Idaho |publisher=Fbi.gov |date= |accessdate=2010-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090606124319/http://www.fbi.gov/ucr/08aprelim/table_4co-id.html |archivedate=2009-06-06 |url-status=live }}</ref> ಇಸವಿ ೨೦೦೬-೨೦೦೮ ಅವಧಿಯ [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು: * [[ಬಿಳಿಯರು]]: ೩೮.೪% ([[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿಳಿಯರು]]: ೩೬.೫%) * [[ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌]]: ೫೫.೮% * [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್‌]]: ೦.೨% * [[ಏಷ್ಯನ್‌]]: ೧.೯% * [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು]]: <0.1% * ಅನ್ಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆ: 2.6% * [[ಎರದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗೀಯತೆ]]: 1.1% * [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟೀನೊ]] (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗ): 4.9% ಮೂಲ:<ref><ref>http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-geo_id=16000US1304000&amp;-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&amp;-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-_sse=on {{Webarchive|url=https://archive.today/20200216020444/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US1304000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |date=2020-02-16 }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $೪೭,೪೬೪ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $೫೯,೭೧೧ ಆಗಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೨೧.೮%ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ೧೭.೨%ರಷ್ಟು ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US1304000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR3&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-09 |archive-date=2020-02-11 |archive-url=https://archive.today/20200211183355/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=16000US1304000&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR3&-ds_name=ACS_2008_3YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |url-status=dead }}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. [[ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್]] ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ೨೦೦೦ದಿಂದ ೨೦೦೬ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು, ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ೩೧% ಇದ್ದದ್ದು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ೩೫%ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೨೬,೦೦೦ದ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ೧೯೯೦ರಿಂದ ೨೦೦೦ದ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ]] ಬಿಳಿಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |last=Gurwitt |first=Rob |url=http://www.governing.com/articles/0807atlanta.htm |title=Governing Magazine: Atlanta and the Urban Future, July 2008 |publisher=Governing.com |date=2008-07-01 |accessdate=2010-04-05 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104234147/http://www.governing.com/articles/0807atlanta.htm |url-status=dead }}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾವಾರು [[LGBT]] ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಯಾಟ್ಲ್‌]] ನಂತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೧೩%ರಷ್ಟು ತಮ್ಮನ್ನು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಅಥವಾ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://seattletimes.nwsource.com/ABPub/zoom/html/2003432941.html |title=The Seattle Times: 12.9% in Seattle are gay or bisexual, second only to S.F., study says |publisher=Seattletimes.nwsource.com |date=2006-11-15 |accessdate=2010-04-05}}</ref><ref>ಗ್ಯಾರಿ ಜೆ. ಗೇಟ್ಸ್‌ {{PDFlink|[http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/SameSexCouplesandGLBpopACS.pdf Same-sex Couples and the Gay, Lesbian, Bisexual Population: New Estimates from the American Community Survey]|2.07&nbsp;MB}}. ದಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆನ್‌ ಸೆಕ್ಸುಯಲ್‌ ಒರಿಯೆಂಟೇಷನ್‌ ಲಾ ಅಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಪಾಲಿಸಿ, UCLA ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೦೦೬.</ref> ಇಸವಿ ೨೦೦೦ರ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಗಣತಿ (೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ) ಪ್ರಕಾರ, ೧೦೦,೦೦೦ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ವಾಸದ ಮನೆಗಳಿವೆ (೩೮.೫%).<ref>http://www.census.gov/statab/ccdb/cit೩೦೬೦r.txt</ref> ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಬ್ಯೂರೊ ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{cite web| url=http://www.census.gov/population/www/socdemo/daytime/daytimepop.html| title=Estimated Daytime Population| publisher=U.S. Census Bureau| accessdate=2006-04-02| date=December 6, 2005}}</ref> ೨೫೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೆಲಸದ ದಿನದಂದು ಅಟ್ಲಾಂಟಾಗೆ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನಗರದ ಹಗಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭೬,೪೩೧ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ರಹವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ೬೨.೪%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ದೇಶದ ೫೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಗಲಿನ ಸಮಯದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಜನಗಣತಿ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇಕಡಾವಾರು ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯಾವಾರಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಅತಿ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/013960.html |title=US Census Press Releases |publisher=Census.gov |date= |accessdate=2010-04-05}}</ref> ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದತ್ತ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ವಲಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ವಲಸಿಗರ ಈ ಒಳಹರಿವು ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. ಇದು ನಗರವಲಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, [[ನಗರದೊಳಗೆ ವಿಜೃಂಭಿಸುವ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ನಗರದೊಳಗೆ ವಿಜೃಂಭಿಸುವ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿನ ದಶಲಕ್ಷಪತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿವೇಗ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿವಾಸ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಸರಕುಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, $೧ ದಶಲಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯವುಳ್ಳ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ೬೯%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿ, ಸುಮಾರು ೧೦೩,೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Lightsey | first = Ed | coauthors = | title = Trend Radar January 2007 | work = Georgia Trend Online | pages = | language = | publisher = Georgia Trend | date = January 2007 | url = http://www.georgiatrend.com/features-economic-development/200701-radar.shtml | accessdate = 2008-01-02 | archive-date = 2007-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071221232824/http://www.georgiatrend.com/features-economic-development/200701-radar.shtml | url-status = dead }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:Emory Quad.jpg|thumb|ಎಮರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಡ್ರೂಯಿಡ್‌ ಹಿಲ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೇಯ್ನ್‌ ಕ್ವಾಡ್‌.]] === ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಸಮೂಹ ಹೊಂದಿದೆ. {{Citation needed|date=March 2010}} ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮರ್ಸರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸೆಸಿಲ್‌ ಬಿ. ಡೇ ಗ್ರಾಜ್ಯುಯೆಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ ಸೇರಿವೆ. US ನ್ಯೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಪ್ರಕಾರ, [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು]] ೧೯೯೯ರಿಂದಲೂ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕರಿಯರ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ]] ಒಕ್ಕೂಟವಾದ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌]] ಸಹ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಸದಸ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಪೈಕಿ [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಮೋರ್‌ಹೌಸ್‌ ಕಾಲೇಜ್]]‌, [[ಸ್ಪೆಲ್ಮನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಟರ್‌ಡಿನಾಮಿನೇಷನಲ್‌ ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]] ಸೇರಿವೆ. AUC ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ [[ಮೋರ್‌ಹೌಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್]]‌ ಇದೆ. ಆದರೆ AUCಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಹೊರವಲಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, [[ಎಮೊರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಎಮೊರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು]] ಪ್ರಮುಖ ಉದಾರ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ''[[US ನ್ಯೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್‌]]'' ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೨೦ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಾಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಕಾದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಒಗ್ಲ್‌ಥೊರ್ಪ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಒಗ್ಲ್‌ಥೊರ್ಪ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು]] [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ]] ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ, ಉದಾರ ಕಲಾ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ''[[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ರಿವ್ಯೂ]]'' ಪ್ರಕಾರ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಹದಿನೈದನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣವೃಂದ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಎಗ್ನಿಸ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]] ಎಂಬುದು ಒಂದು ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜ್‌. ಜೊತೆಗೆ, ಹಲವು ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಕ್ಲೇಯ್ಟನ್‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಪೆರಿಮೀಟರ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]], [[ಕೆನಸಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಸದರ್ನ್‌ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಹಾಗೂ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಪಶ್ಚಿಮ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿವೆ]]. ಜೊತೆಗೆ, ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ರೀನ್ಹಾರ್ಟ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]], [[ಸವ್ಯಾನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಕಾಲೇಜ್‌|ಸವ್ಯಾನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಕಾಲೇಜ್‌ನ]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಘಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳಿವೆ. === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Ab30 (147).jpg|thumb|upright|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹೆನ್ರಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಗ್ರ್ಯಾಡಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಹರವಿನ ಭಾಗ.]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾ. ಬೆವರ್ಲಿ ಎಲ್. ಹಾಲ್‌ ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು. ಇಸವಿ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ೫೮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ೧೦೬ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ೪೯,೭೭೩ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೂರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಇಡೀ ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ೧೬ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ೨೦ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಏಳು 'ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ' ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು.<ref name="APS">{{cite web | title = 2007–2008 APS Fast Facts | publisher = Atlanta Public Schools | url = http://www.atlanta.k12.ga.us/content/aps/FastFacts07.pdf | accessdate = 2007-09-28 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071025055226/http://www.atlanta.k12.ga.us/content/aps/FastFacts07.pdf|archivedate=2007-10-25}}</ref> ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಪರ್ಯಾಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ನೆರವು ನೀಡುವುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಪುರುಷರ ಅಥವಾ ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ.<ref name="APS"/> ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[WABE-FM]] ೯೦.೧ ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ರೇಡಿಯೊ|ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ರೇಡಿಯೊದ]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು WPBA ೩೦ ಎಂಬ [[ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌]] ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರ]] ಹಾಗೂ [[ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರ|ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರದ]] <ref>{{cite web|first=Jim|last=Tharpe|url=http://www.ajc.com/metro/content/metro/stories/2007/01/04/0104airport.html|title=Atlanta airport still the "busiest": Hartsfield-Jackson nips Chicago's O'hare for second year in a row|publisher=[[Atlanta Journal-Constitution]]|date=೨೦೦೭-೦೧-೦೪|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070106042352/http://www.ajc.com/metro/content/metro/stories/2007/01/04/0104airport.html|archivedate=2007-01-06 |accessdate=2007-09-28}}</ref> ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, [[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌-ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು]] {{airport codes|ATL|KATL}} ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಇತರೆ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವೆ ಹಲವು ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ [[ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಏರ್‌ಟ್ರ್ಯಾನ್‌ ಏರ್ವೇಸ್]]‌ಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.delta.com/index.php?s=43&item=615 |title=Delta Invites Customers to Improve Their Handicap with New Service to Hilton Head, Expanded Service to Myrtle Beach |publisher=News.delta.com |date= |accessdate=2010-04-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://atlanta.bizjournals.com/atlanta/stories/2009/08/31/story3.html |title=AirTran spreading its wings in Atlanta as Delta refocuses - Atlanta Business Chronicle: |publisher=Atlanta.bizjournals.com |date=2009-08-28 |accessdate=2010-04-05}}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತ {{nowrap|10 miles}} ({{nowrap|16 km}}) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು [[ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 75]], [[ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 85]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 285]] ನಡುವಿನ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಭೂಮಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ MARTA ರೈಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಲುಗಡೆಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ, ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಬಕ್ಹೆಡ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ಕಡೆಗೆ ನೇರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. [[ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌-ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] {{airport codes|PDK|KPDK}} ಹಾಗೂ [[ಬ್ರೌನ್‌ ಫೀಲ್ಡ್‌]] {{airport codes|FTY|KFTY}} ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಸನಿಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು]] ನೋಡಿ. ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಜಾಲವಿರುವ ಕಾರಣ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಂಚರಿಸಲು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | title = Atlanta: Smart Travel Tips | work = Fodor's | publisher = Fodor's Travel | url = http://www.fodors.com/miniguides/mgresults.cfm?destination=atlanta@15&cur_section=tra&pg=2 | accessdate = 2007-09-28}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ [[ಇಂಟರ್‌‌ಸ್ಟೇಟ್‌ 285]] [[ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ|ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಂತಿದ್ದು]], ಇದನ್ನು ಪೆರಿಮೀಟರ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಒಳಭಾಗ ಹಾಗು [[ಹೊರವಲಯ|ಹೊರವಲಯಗಳ]] ನಡುವೆ ಸಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:MARTA - N3 Station.jpg|thumb|left|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರ ಶೀಘ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊದಗಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:downtownconnectoratlantaaerial.jpg|thumb|left|ಡೌನ್ಟೌನ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ|ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ [[I-20]] ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ; I-೭೫ ವಾಯವ್ಯದಿಂದ ಅಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ; ಹಾಗೂ, I-೮೫ ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ರಸ್ತೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. [[ಡೌನ್ಟೌನ್‌ ಕನೆಕ್ಟರ್‌]] (I-೭೫/೮೫) ಎಂಬ ರಸ್ತೆಯಾಗಿ, ನಗರದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿಶ್ರ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ೩೪೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಹತ್ತು ಅತಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕನೆಕ್ಟರ್‌ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.forbes.com/2006/02/06/cx_bm_0207trafficslide_6.html?thisSpeed=6000| work=Worst City Choke Points | title= Atlanta, I-75 at I-85 | publisher=Forbes.com| accessdate=2006-04-02}}</ref> [[ಡೊರಾವಿಲ್‌|ಡೊರಾವಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] I-೮೫ ಹಾಗೂ I-೨೮೫ರ ಅಡ್ಡಹಾಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಟಾಮ್‌ ಮೋರ್ಲೆಂಡ್‌ ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್]]‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ನಿವಾಸಿಗಳು ಇದನ್ನು [[ಸ್ಪಗೆಟ್ಟಿ ಜಂಕ್ಷನ್ (ಒಟ್ಟೂಗುಡುವಿಕೆ)]]‌ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.ajc.com/metro/content/metro/traffic/roadwords.html| work=AJC Online| title=Atlanta Road Lingo| publisher=Atlanta Journal-Constitution| accessdate=2006-05-05| archiveurl=https://archive.today/20120628224815/http://www.ajc.com/metro/content/metro/traffic/roadwords.html| archivedate=2012-06-28| url-status=live}}</ref> ಮಹಾನಗರ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದತ್ತ ೧೩ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾದುಬರುತ್ತವೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, [[I-575]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ 400]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ 141]], [[I-675]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ 316]], [[I-985]], ಸ್ಟೋನ್‌ ಮೌಂಟೆನ್‌ ಫ್ರೀವೆ ([[US 78]]) ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಂಗ್ಫರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್ವೇ (SR ೧೬೬) - (ಲ್ಯಾಂಗ್ಫರ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್ವೇ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ರಸ್ತೆಗಳೂ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯ ತುಸು ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನೂ ದಾಟಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಅವಲಂಬನೆಗಳಿಂದ ಭಾರೀ [[ಸಂಚಾರ]] ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ|ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Copeland | first = Larry | title = Atlanta pollution going nowhere | work = USA TODAY | publisher = Gannett Co. Inc | date= 2001-01-31 | url = http://www.usatoday.com/weather/news/2001/2001-01-31-atlanta-pollution.htm | accessdate = 2007-09-28}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ದಿ ಕ್ಲೀನ್‌ ಏರ್‌ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್]]‌ ಅಭಿಯಾನ ಶುರುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರವು U.S. ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮಯದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದ ಸಂಚಾರವು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Atlanta traffic the worst in America | url = http://atlanta.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/04/28/daily97.html}}</ref> ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಿದ್ದರೂ, [[ಮಹಾನಗರ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಶೀಘ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (MARTA) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ [[ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಏಳನೆಯ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ಮಾರ್ಗ|ಏಳನೆಯ ಅತಿ ನಿಬಿಡ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ]].<ref name="APTA">ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್, [https://web.archive.org/web/20080408183722/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q4hr.pdf ಹೆವಿ ರೈಲ್‌ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಟ್‌ ರೈಡರ್ಷಿಪ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌], ಫೋರ್ತ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ೨೦೦೭.</ref> MARTA ಫುಲ್ಟನ್‌, ಡೆಕಾಲ್ಬ್‌, ಕಾಬ್‌ ಹಾಗೂ ಗ್ವಿನೆಟ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳೊಳಗೆ [[ಬಸ್]]‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೇಯ್ಟನ್‌, ಕಾಬ್‌ ಹಾಗೂ ಗ್ವಿನೆಟ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳು ಬಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ (ಆದರೆ ರೈಲುಗಳಿಲ್ಲ) ಪ್ರತ್ಯೇಕ, ಸ್ವತಂತ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಸವಿ ೧೯೪೯ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರವು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ವರ್ಷ, ಗಾನ್‌ ವಿತ್‌ ದಿ ವಿಂಡ್‌ ಲೇಖಕಿ [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಮಿಚೆಲ್‌]] [[ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬೀದಿ]] ದಾಟುತ್ತಿರುವಾಗ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರು ಇವರಿಗೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು, ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮೃತರಾದರು..<ref>">{{cite web| title=Margaret Mitchell| publisher= Encyclopaedia Britannica| work=Encyclopaedia Britannica Online| accessdate=2008-05-05 | url=http://www.britannica.com/eb/article-9053019/Margaret-Mitchell}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ [[ವರ್ತುಲ ಮಾರ್ಗ|ವರ್ತುಲ ಮಾರ್ಗವು]] ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ರೈಲ್‌ ಹಳಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೈಲಿನ [[ಹಾದು-ಹೋಗುವ ಹಕ್ಕು]] ಈಗ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಗೊಳಿಸುವ ಬಹು-ಉಪಯೋಗಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬಕ್ಹೆಡ್‌ ಕ್ಷೇತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಪೀಚ್‌ಟ್ರೀ ಬೀದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್‌ (ವಾಹನ)]] ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಇನ್ನೊಂದು MARTA ಮಾರ್ಗದ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. [[ನಾರ್ಫೊಲ್ಕ್‌ ಸದರ್ನ್]]‌ ಮತ್ತು [[CSX|CSXಗೆ]] ಸೇರಿದ ಹಲವು ಸರಕು ಮಾರ್ಗಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಾಯುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ [[ವರ್ಗೀಕರಣ ಸ್ಥಳ|ವರ್ಗೀಕರಣ ಸ್ಥಳಗಳು]] ಇಲ್ಲಿವೆ: ನಾರ್ಫೋಲ್ಕ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಮಾರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ಮನ್‌ ಯಾರ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ CSX ಮಾರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಟಿಲ್ಫರ್ಡ್‌ ಯಾರ್ಡ್‌. ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್]]‌ನ [[ಕ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಟ್ರೇನ್‌]] ಬಹುದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ|ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ನಿಲ್ದಾಣವು]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹಲವು ಮೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು MARTA ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಅರೇನಾ ಹಾಗೂ ಫೈವ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌ MARTA ನಿಲ್ದಾಣದ ಪಕ್ಕ ಬಹು-ರೀತಿಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಬಹಳ ದಿನದಿಂದ ವಿಳಂಬಿತವಾದ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದು MARTA ಬಸ್‌ ಹಾಗೂ ರೈಲು, ಅಂತರ-ನಗರ ಬಸ್‌ ಸೇವೆ, ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಇತರೆ ನಗರಗಳತ್ತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲ್‌ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಆಮ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. [[ಗ್ರೇಹೌಂಡ್‌ ಲೈನ್ಸ್]]‌ ಬಸ್‌ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾ ದೇಶದ ಹಲವು ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಗಡಿಯ ತನಕ ಅಂತರ-ನಗರ ಬಸ್‌ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಳು === ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ವಲಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು {{convert|8376|sqmi|km2|0}} ಮಹಾನಗರ ವಲಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿದೆ. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್]]‌ನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="MACOC-growth">{{cite web | title = Atlanta MSA Growth Statistics | publisher = Metro Atlanta Chamber of Commerce | date= 05-2006 | url = http://www.metroatlantachamber.com/macoc/business/img/MSAGrowthStatsReport2006.pdf | accessdate = 2007-09-28 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061101062455/http://www.metroatlantachamber.com/macoc/business/img/MSAGrowthStatsReport2006.pdf|archivedate=2006-11-01}}</ref> ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೌಂಟಿಗಳಿರುವ ಕಾರಣ,<ref>{{cite web | title = States, Counties, and Statistically Equivalent Entities | work = Geographic Areas Reference Manual | publisher = U.S. Department of Commerce | date= 11-1994 | url = http://www.census.gov/geo/www/GARM/Ch4GARM.pdf | accessdate = 2007-09-28 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030506132933/http://www.census.gov/geo/www/GARM/Ch4GARM.pdf|archivedate=2003-05-06}}</ref> ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಮೂಹದಡಿ ವಾಸಿಸುವರು. ಇಸವಿ ೨೦೦೦ದ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮಹಾನಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ.<ref>{{cite web | title = Atlanta in Focus: A Profile from Census 2000 | publisher = The Brookings Institution | date= 11-2003 | url = http://www.brookings.edu/es/urban/livingcities/atlanta.htm | accessdate = 2007-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040121021943/http://www.brookings.edu/es/urban/livingcities/atlanta.htm|archivedate=2004-01-21}}</ref> {{Geographic Location | Centre =ಅಟ್ಲಾಂಟ | North =[[Sandy Springs, Georgia|Sandy Springs]] | Northeast =[[Athens, Georgia|Athens]] | East =[[Augusta, Georgia|Augusta]] | Southeast =[[Savannah, Georgia|Savannah]] | South =[[Macon, Georgia|Macon]] | Southwest =[[Columbus, Georgia|Columbus]] | West =[[Carrollton, Georgia|Carrolton]] | Northwest =[[Rome, Georgia|Rome]] }} == ಸಹೋದರಿ ನಗರಗಳು == ಸಿಸ್ಟರ್‌ ಸಿಟೀಸ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇಂಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್ (SCI)‌ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾಗೆ ಹದಿನೆಂಟು [[ಸಹೋದರಿ ನಗರ|ಸಹೋದರಿ ನಗರಗಳಿವೆ]].<ref>{{cite web| url=http://www.atlantaga.gov/international/listing.aspx| title=Atlanta's sister cities| publisher=City of Atlanta| accessdate=2009-04-17| archive-date=2009-04-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20090420031057/http://www.atlantaga.gov/international/listing.aspx| url-status=dead}}</ref> {| |- | valign="top" | * [[ಚಿತ್ರ:Flag of Spain.svg|20px]]&nbsp; ಸ್ಪೇನ್‌ ದೇಶದ&nbsp;[[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್‌ ಡಿ ಟೆನೆರಿಫ್‌]] * {{Flagicon|Belgium}} [[ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌]] ದೇಶದ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌]] (೧೯೬೭) * {{Flagicon|Romania}} [[ರೊಮ್ಯಾನಿಯಾ]] ದೇಶದ [[ಬುಕ್ಯಾರೆಸ್ಟ್‌]] (೧೯೯೪) * {{Flagicon|Benin}} [[ಬೆನಿನ್‌]] ದೇಶದ [[ಕೊಟೊನೂ]] (೧೯೯೫) * {{Flagicon|South Korea}} ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ [[ಡೇಗು]] (೧೯೮೧) * {{Flagicon|Japan}} ಜಪಾನ್‌ ದೇಶದ [[ಫುಕುವೊಕಾ]] (೨೦೦೫) * {{Flagicon|Romania}} [[ರೊಮ್ಯಾನಿಯಾ]] ದೇಶದ [[ಇಯಾಸಿ]] (?) * {{Flagicon|Nigeria}} [[ನೈಜೀರಿಯಾ]] ದೇಶದ [[ಲಾಗೊಸ್‌]] (೧೯೭೪) * {{Flagicon|Jamaica}} [[ಜಮೈಕ|ಜಮೈಕಾ]] ದೇಶದ [[ಮಾಂಟೆಗೋ ಬೇ]] (೧೯೭೨) * {{Flagicon|UK}} ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ [[ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸ್ಲ್‌]] (೧೯೭೭) * {{Flagicon|Germany}} ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದ [[ನುರೆಂಬರ್ಗ್‌]] (Nürnberg) (೧೯೯೮) | valign="top" | * {{Flagicon|Greece}} [[ಗ್ರೀಸ್‌]] ದೇಶದ [[ಪುರಾತನ ಒಲಿಂಪಿಯಾ]] (೧೯೯೪) * {{Flagicon|Trinidad and Tobago}} [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ]] ದೇಶದ [[ಪೋರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೇನ್‌]], (೧೯೮೭) * {{Flagicon|Israel}} [[ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ]] ದೇಶದ [[ರಾ'ಆನಾನಾ]] (೨೦೦೦)<ref name="Ra'anana">{{cite web|url=http://www.raanana.muni.il/English/Topics/My+City/Sister+Cities/|title=Ra'anana: Twin towns & Sister cities - Friends around the World|work=raanana.muni.il|accessdate=24 March 2010|archive-date=14 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120714064143/http://www.raanana.muni.il/English/Topics/My+City/Sister+Cities/|url-status=dead}}</ref> * {{Flagicon|Brazil}} [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]] ದೇಶದ [[ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೇರೋ]], (೧೯೭೨) * {{Flagicon|Dominican Republic}} [[ಡಾಮಿನಿಕನ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಡಾಮಿನಿಕನ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ]] [[ಸಾಲ್ಸೆಡೊ]] (೧೯೯೬) * {{Flagicon|Austria}} [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ದೇಶದ [[ಸಾಲ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್‌]] (೧೯೬೭) * {{Flagicon|Republic of China}} [[ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಟೈವಾನ್‌)]] [[ಟೈಪೆ]] (೧೯೭೪) * {{Flagicon|Georgia}} [[ಜಾರ್ಜಿಯ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ದೇಶದ [[ಟಿಬಿಲಿಸಿ]] (೧೯೮೮) <ref name="Tbilisi Sister Cities">{{cite web|url=http://www.tbilisi.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=4571|title=Tbilisi Municipal Portal - Sister Cities|publisher=© 2009 - Tbilisi City Hall|accessdate=2009-06-16|archive-date=2013-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724120155/http://www.tbilisi.gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=4571|url-status=dead}}</ref> * {{Flagicon|France}} [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ದೇಶದ [[ಟೂಲೂಸ್‌]] (೧೯೭೪) |} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == * ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಅಂಡ್‌ ಎನ್ವಿರಾನ್ಸ್‌: ಎ ಕ್ರಾನಿಕಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಅಂಟ್‌ ಇವೆಂಟ್ಸ್‌: ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಚಾಲೆಂಜ್‌, ೧೯೪೦–೧೯೭೬ - ಲೇಖಕರು: ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಎಂ. ಗ್ಯಾರೆಟ್‌, ಹರೋಲ್ಡ್‌ ಹೆಚ್‌. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ * ''ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ದೆನ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೌ''. 'ದೆನ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೌ' ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ. * {{cite book | last = Craig| first = Robert| title = Atlanta Architecture: Art Deco to Modern Classic, 1929–1959| publisher = Pelican| year = 1995|location = Gretna, LA|isbn= 0-88289-961-9}} * ಡಾರ್ಲೀನ್‌ ಆರ್‌. ರಾತ್‌ ಹಾಗೂ ಆಂಡಿ ಆಂಬ್ರೊಸ್‌. ''ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್‌ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ಸ್‌: ಎ ಷಾರ್ಟ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ''. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ: ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೬. ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿನ ಸಹಿತ, ನಗರದ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಥೂಲನೋಟ. * ಜೊಕ್ವಿಸ್ಟ್‌, ಡೇವ್‌ (ಸಂ.) ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ಯಾರಾಡಾಕ್ಸ್‌. '' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ರಸೆಲ್‌ ಸೇಜ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌. ೨೦೦೦. * ಸ್ಟೋನ್‌, ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌. ''ರೆಜೀಮ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌: ಗವರ್ನಿಂಗ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ೧೯೪೬–೧೯೮೮. '' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾನ್ಸಾಸ್‌. ೧೯೮೯. * ಎಲೀಸ್‌ ರೀಡ್‌ ಬಾಯ್ಲ್‌ಸ್ಟನ್‌. ''ಅಟ್ಲಾಂಟಾ: ಇಟ್ಸ್‌ ಲೋರ್‌, ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಾಫ್ಟರ್‌''. ಡೊರಾವಿಲ್‌: ಖಾಸಗಿ ಮುದ್ರಣ, ೧೯೬೮. ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಕುರಿತು ಹಲವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ವಾರಸ್ಯಗಳು. * ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಅಲೆನ್‌. ''ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ರೈಸಿಂಗ್‌''. ಅಟ್ಲಾಂಟಾ: ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೬. ಇಸವಿ ೧೯೪೬ರಿಂದ ೧೯೯೬ರ ವರೆಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದ ಇತಿಹಾಸ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು, ನಗರಾಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಮಹಾಪೌರರಾದ ವಿಲಿಯಮ್‌ ಬಿ. ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ರ ಕೊಡುಗೆ; ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪ್ರಜಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿಯ]] ಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.atlantaga.gov/ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] * [http://www.atlantawatershed.org/ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಾಟರ್ಷೆಡ್‌ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್‌] * [http://www.atlantapd.org/index.asp?nav=MW ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070808025536/http://atlantapd.org/index.asp?nav=mw |date=2007-08-08 }} * [http://www.atlanta.net ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಕನ್ವೆಂಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಿಸಿಟರ್ಸ್‌ ಬ್ಯುರೋ] * [http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Home.jsp ನ್ಯೂ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದಾಖಲಾತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211221825/http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Home.jsp |date=2012-12-11 }} * [http://dlg.galileo.usg.edu/atlnewspapers ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ನ್ಯೂಸ್ಪೇಪರ್‌ ಆರ್ಕೈವ್‌]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ * [http://www.atlantatimemachine.com/ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಟೈಮ್‌ ಮೆಷೀನ್‌] * {{wikivoyage|Atlanta}} * [http://www.nps.gov/history/nr/travel/atlanta/ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೇವಾ ''ಡಿಸ್ಕವರ್‌ ಆವರ್‌ ಷೇರ್ಡ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌'' ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ] {{Template group |title = Articles Relating to Atlanta and [[Fulton County, Georgia|Fulton County]] |list = {{United States state capitals}} {{USLargestCities}} {{Olympic Summer Games Host Cities}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ನಗರಗಳು (U.S. ರಾಜ್ಯ)]] [[ವರ್ಗ:ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ ನಗರಗಳು]] ai1crosmks7e64arshu4rwiuqxbh2y9 0 24104 1375703 1368388 2026-06-22T17:45:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375703 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Snow Patrol | Img = spmembers.jpg | Img_capt = Snow Patrol, from L–R: Nathan Connolly, Gary Lightbody, Jonny Quinn, Tom Simpson, Paul Wilson | Img_size = 270 | Landscape = yes | Background = group_or_band | Origin = [[Northern Ireland]], UK and [[Dundee]], [[Scotland]], UK | Genre = [[Alternative rock]], [[britpop]], [[indie rock]] | Years_active = 1994–present | Label = [[Fiction Records|Fiction]]/[[Interscope Records|Interscope]] (2003–present)<br />[[Jeepster Records|Jeepster]] (1995–2001)<br />[[Electric Honey (label)|Electric Honey]] (1997) | Associated_acts = [[Shrug (band)|Shrug]], [[Iain Archer]], [[Belle & Sebastian]], [[The Reindeer Section]], [[File Under Easy Listening]], [[Terra Diablo]], [[The Cake Sale]], [[Little Doses]], [[Listen... Tanks!]], [[Tired Pony]] | URL = [http://www.snowpatrol.com/ snowpatrol.com] | Current_members = [[Gary Lightbody]]<br />[[Jonny Quinn]]<br />[[Tom Simpson (musician)|Tom Simpson]]<br />[[Nathan Connolly]]<br />[[Paul Wilson (musician)|Paul Wilson]] | Past_members = Michael Morrison<br />[[Mark McClelland]] }} '''ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌''' ಗಳು [[ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್‌]]ನ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/3578509.stm ಐಸ್ ಕೂಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾರ್ಮ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್ಸ್] ಬಿಬಿಸಿ ಎನ್‌ಐ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್</ref> [[ಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್‌]] ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಾಗಿವೆ. 1994 ರಲ್ಲಿ [[ದುಂಡೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ <ref name="allmusic">{{cite web |url=http://www.allmusic.com/artist/snow-patrol-p337688 |title=Snow Patrol&nbsp;— Biography |accessdate=17 July 2008 |author=Borges, Mario Mesquita |publisher=[[Allmusic]] }}</ref> ವಾದ್ಯವೃಂದವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಮೊದಲಿನ ಮೂರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು [[ಇಪಿ]], ''[[ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್]]'' (1997) ಮತ್ತು ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಾದ ''[[ಸೊಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪೋಲಾರ್‌ಬೇರ್ಸ್]]'' (1998) ಮತ್ತು ''[[ವೆನ್ ಇಟ್ಸ್ ಆಲ್ ಓವರ್ ವಿ ಸಿಲ್ ಹ್ಯಾವ್ ಟು ಕ್ಲಿಯರ್ ಅಪ್]]'' (2001) ಇವುಗಳು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಅಯಶಸ್ವಿಯಾದವು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಹನಿ]] ಮತ್ತು ಜೀಪ್‌ಸ್ಟೆರ್ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವಾದ್ಯವೃಂದವು ನಂತರ 2002 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿ [[ಪೊಲಿಡೋರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅವರ [[ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿಯ ಮೊದಲಕಾಣಿಕೆ]] ''[[ಫೈನಲ್ ಸ್ಟಾ]]'' ದ ಜೊತೆಗೆ 2003 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅವರ ಅಲ್ಬಮ್ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ [[5x ಪ್ಲಾಟಿನಮ್]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತಗೊಂಡಿತು <ref>[http://bpi.co.uk/ ಬಿಪಿಐ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] ''[[BPI]]'' . 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವರ ನಂತರದ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅಲ್ಬಮ್, ''[[ಐಸ್ ಓಪನ್]]'' , (2006) ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಏಕೈಕ "[[ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್]]" ವಾದ್ಯವೃಂದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರ ಅಲ್ಬಮ್ [[ಯುಕೆ ಅಲ್ಬಮ್ ಚಾರ್ಟ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಮಾರಾಟದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಲ್ಬಮ್ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪದೆಯಿತು, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಆ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಸುಮಾರು 4 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ವಾದ್ರವೃಂದವು ಅವರ ಐದನೆಯ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಎ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸನ್ಸ್]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 2009 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂಕಲಿತ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಅಪ್ ಟು ನೌ]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ವಾದ್ಯವೃಂದವು ಹತ್ತು [[ಮೇಟಿಯರ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಮೂರು [[BRIT ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' ದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ವೃಂದವು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/a176894/snow-patrol-to-release-greatest-hits.html|title=Snow Patrol to release greatest hits|last=Balls|first=David|date=11 September 2009|publisher=[[Digital Spy]]|accessdate=11 September 2009|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121013090904/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a176894/snow-patrol-to-release-greatest-hits.html|url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳು (1932–1942) === [[File:Shrug - December 1994.jpg|thumb|left| ಭುಜ ಕುಣಿಸುವ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಶುರುಮಾಡಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ಇದು ರಚನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌‍ಬಾಡಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಮೊರಿಸನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೆ‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಿಂದ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು,]] ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ [[ದುಂಡೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದ [[ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌ಬೊಡಿ]], ಮೈಕೆಲ್ ಮೊರಿಸನ್ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕ್ ಮೆಕ್ಲೆಲೆಂಡ್]] ಜೊತೆಯಾಗಿ [[ಶ್ರಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃಂದವು 1994 ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು,<ref name="brianbebo">{{cite web |url=http://www.channel4.com/music/interviews/snow-patrol-video-interview-quiz-biography-pictures.html |title=Snow Patrol |publisher=[[Channel 4]] |accessdate=14 October 2008 }}</ref> ವೃಂದವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಲೂಸಿಯರ್‌ ಮಿಲ್‌ಗಳಂತಹ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಗ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. "ಯೋಘರ್ಟ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೋಘರ್ಟ್ ಡಿಬೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವರ ಮೊದಲ ಇಪಿಯು ಪ್ರಗತಿಪರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶ್ರಗ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ್ನುಟ್ಟುಕೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವಾದ್ಯವೃಂದದವರೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮ ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಹೆಸರನ್ನು ಪೋಲಾರ್ ಬೇರ್‌ಗೆ (ಅಥವಾ ಪೋಲಾರ್‌ಬೇರ್) ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಡ್ರಮ್ ವಾದಕ ಮೈಕ್ ಮೊರಿಸನ್‌ನು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ವೃಂದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. 1997 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪೋಲಾರ್ ಬೇರ್ ಮೂರು ಪದ್ಧತಿಯ ಒಂದು [[ಇಪಿ]], ''[[ಸ್ಟಾರ್‌ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್]]'' ಅನ್ನು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಹನಿ]] ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="pilotis">{{cite web |url=http://www.interscope.com/artist/releases/detail.aspx?pid=10&aid=410 |title=Snow Patrol&nbsp;— Starfighter Pilot EP |accessdate=17 July 2008 |author= |publisher=[[Interscope Records]] |archive-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207020739/http://www.interscope.com/artist/releases/detail.aspx?pid=10&aid=410 |url-status=dead }}</ref> [[ಜೇನ್ಸ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್‌]]ನ ಮೊದಲಿನ-[[ಬಾಸಿಸ್ಟ್]] [[ಎರಿಕ್ ಅವೇರಿ]]ಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ [[ಮತ್ತೊಂದು ವೃಂದ]] ಜೊತೆಗಿನ ಹೆಸರಿನ ವಿವಾದದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಾದ್ಯವೃಂದವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್<ref name="allmusic"/> ಎಂಬುದಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/band|title=Biography|access-date=2010-07-29|archive-date=2010-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620150349/http://www.snowpatrol.com/band/|url-status=deviated|archivedate=2010-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100620150349/http://www.snowpatrol.com/band/}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್‌]]ನು ಖಾಯಂ ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸುಗನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡನು. [[File:Jonny Quinn1 (cropped).jpg|thumb|right| ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಶಾಲೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮೊದಲೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್, ನ್ಯಾಥನ್ ಕೊನೊಲಿ ]]ಸ್ನೋ ಪೆಟೋಲ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ವಂತಂತ್ರ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ [[ಜೀಪ್‌ಸ್ಟೆರ್]] ಅನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು, ಜೀಪ್‌ಸ್ಟೆರ್ ಇದು [[ಬೆಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/music-magazine/music-magazine-features/label-profile/label-profile-jeepster-772565.html|title=Label profile: Jeepster|last=Birke|first=Sarah|date=23 January 2008|work=[[The Independent]]|accessdate=10 September 2009|archive-date=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090427165807/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/music-magazine/music-magazine-features/label-profile/label-profile-jeepster-772565.html|url-status=dead}}</ref> ಜೀಪ್‌ಸ್ಟೆರ್ ಕೂಡ ಬೆಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಂತೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅವರು ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಚಾರದ ಮೂಲಕವಲ್ಲದೇ ಬಾಯಿಯ-ಶಬ್ದಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇಂಡೈ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಯು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಅದರ ಜೊತೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗುವುದು ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀಪ್‌ಸ್ಟೆರ್‌ನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಕೆಲಸದ ನೈತಿಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="STRUGGLE">{{cite web|url=http://www.theage.com.au/articles/2004/07/24/1090464906092.html|title=That's Snow business|date=25 July 2004|publisher=''[[The Age]]''|accessdate=29 October 2009|archive-date=4 ನವೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104050608/http://www.theage.com.au/articles/2004/07/24/1090464906092.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ವೃಂದದ ಪ್ರಥಮ ಹಾಡಾದ ''[[ಸೊಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪೋಲಾರ್‌ಬೇರ್ಸ್]]'' ಇದು 1998 ರಲ್ಲಿ ವೃಂದದವರು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="BASED">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/3578509.stm|title=Ice cool band warms hearts|date=29 March 2004|publisher=[[BBC]]|accessdate=1 November 2009|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091116215353/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/3578509.stm|url-status=dead}}</ref> ಲೈಟ್‌ಬೊಡಿಯು ಸೊಚಿಯನೊಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿನ ನೈಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೀಜಿ ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/entertainment-and-sport/features/culture/scottish-music.html|title=Scottish Music in the US|date=March 2007|publisher=Scotland|accessdate=1 November 2009|archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324065149/http://www.scotland.org/about/entertainment-and-sport/features/culture/scottish-music.html|url-status=deviated|archivedate=24 ಮಾರ್ಚ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090324065149/http://www.scotland.org/about/entertainment-and-sport/features/culture/scottish-music.html}}</ref> ಅಲ್ಬಮ್ ಒಂದು ವಿಷಮಾವಸ್ಥೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ವ್ಯಾವಹರಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="STRUGGLE"/> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಗೊಮೆಜ್]] ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="GOMEZ">{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/415858.html|title=Licensed to chill|last=Bailie|first=Stuart|date=3 February 1999|publisher=''Hot Press''|accessdate=4 January 2010}}'''ಹೀಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ:''' ಅವರು ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ (ಗಿಗ್) ನಡೆಸಿದ ಘಟನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸ ಬಹುದು, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಬೀಟ್‌ಲೆಸ್‌ನ ಹಾಡಿನ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದೇಶಗಳು ವಿರೋಧಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಗೊಮೆಜ್ ಪರ್ಯಾಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. </ref><ref>{{cite web|url=http://www.rollingstone.com/artists/gomez/articles/story/5926916/gomez_get_fabulous_for_philips_advertisement|title=Gomez get fabulous for Philips advertisement|last=Boehlert|first=Eric|date=12 November 1998|publisher=[[Rolling Stone]]|accessdate=4 January 2010|archive-date=14 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114112223/http://www.rollingstone.com/artists/gomez/articles/story/5926916/gomez_get_fabulous_for_philips_advertisement|url-status=deviated|archivedate=14 ಜನವರಿ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114112223/http://www.rollingstone.com/artists/gomez/articles/story/5926916/gomez_get_fabulous_for_philips_advertisement}}</ref> 1999 ರಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು ಅರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಂಗೀತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''[[ಹೊಟ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]'' ನಿಂದ "ಫಿಲ್ ಲಿನೊಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಂಡ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/1638726.html|title=Belle Fest|last=Sweeney|first=Eamon|publisher=''[[Hot Press]]''|accessdate=1 October 2009|archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226022416/http://www.hotpress.com/archive/1638726.html|url-status=dead}}ಸೂಚನೆ: ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಟ [https://web.archive.org/web/20001002071324/http://www.hot-press.com/inawards.htm ಇಲ್ಲಿ] ಸಿಕ್ಕಿವೆ.</ref> 2001 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ವೃಂದವು ''[[ವೆನ್ ಇಟ್ಸ್ ಆಲ್ ಓವರ್ ವಿ ಸ್ಟಿಲ್ ಹ್ಯಾವ್ ಟು ಕ್ಲಿಯರ್ ಅಪ್‌]]'' ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://kexp.org/reviews/albumreview.aspx?reviewid=691|title=Snow Patrol: When It's All Over We Still Have to Clear Up|last=Yates|first=Don|date=15 May 2001|publisher=[[KEXP-FM|KEXP]]|accessdate=1 November 2009|archive-date=13 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613113807/http://kexp.org/reviews/albumreview.aspx?reviewid=691|url-status=deviated|archivedate=13 ಜೂನ್ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100613113807/http://kexp.org/reviews/albumreview.aspx?reviewid=691}}</ref> ಇದರ ಹಿಂದಿನದರವುಗಳಂತೆ, ಅಲ್ಬಮ್ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="STRUGGLE"/> ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವೃಂದವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯ ನಂತರ ಅವರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು [[ಬೆಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article6895899.ece|title=Snow Patrol: 'We're not ready for greatest hits'|last=Heawood|first=Sophie|date=30 October 2009|publisher=[[The Times]]|accessdate=31 October 2009|archive-date=22 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100422010239/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article6895899.ece|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ಸಾಲಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾಲಿಕರಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾದ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="STRUGGLE"/> ಎರಡನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ವೈಫಲ್ಯದ ನಂತರ, ವೃಂದವು ಎಲ್ಲಿ ಏನು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಯು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಡೆಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಿಕೆಯು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಮೊದಲು ಅವರು ಇದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಮನಗಂಡರು. ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸಹಾಯವು ಬೇಕು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಮನಗಂಡರು.<ref name="STRUGGLE"/> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿ ಮ್ಯಾಕಿಂತಾಶ್ ಇವನು ವೃಂದದ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿದ್ದನು. ಲೈಟ್‌ಬೊಡಿಯು ಅವನನ್ನು "ಪೊಪ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಸಿಟ್ಟಿನ ಮನುಷ್ಯ: ಮಹಾನ್, ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದನು. ಅವನು ವೃಂದವನ್ನು "ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ಜೊತೆ" ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಸಿಟ್ಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ಅವನು ಆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವೃಂದವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಮ್ಯಾಕಿಂತಾಶ್‌ನು ಬಗಾರದ ಬಣ್ಣದ ಒಂದು ವಿಭಾಗಿಸುವ ಬಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಅದನ್ನು ವೃಂದವು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.spinner.com/2009/11/23/snow-patrol-get-revolutionary-with-back-catalogue/|title=Snow Patrol get revolutionary with back catalogue|last=Dowling|first=Stephen|date=23 November 2009|publisher=[[Spinner.com]]|accessdate=24 November 2009|archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927072514/http://www.spinner.com/2009/11/23/snow-patrol-get-revolutionary-with-back-catalogue/|url-status=deviated|archivedate=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200927072514/http://www.spinner.com/2009/11/23/snow-patrol-get-revolutionary-with-back-catalogue/}}</ref> === ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' (2001–2005) === [[File:NathanConnolly3.JPG|thumb|right| ನ್ಯಾಥನ್ ಕೊನೊಲಿ 2002ರಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಸೇರಲು ಕೇಳಿದ್ದ ]]2001 ರಲ್ಲಿ ಜೀಪ್‌ಸ್ಟೆರ್ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು,<ref name="WOWJONNY">{{cite web|url=http://www.whatsonwales.co.uk/news/i/12550|title=Snow Patrol Interview|last=Took|first=Michael|publisher=What's on Wales|accessdate=24 July 2009|archive-date=1 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090501034446/http://www.whatsonwales.co.uk/news/i/12550/|url-status=deviated|archivedate=1 ಮೇ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501034446/http://www.whatsonwales.co.uk/news/i/12550/}}</ref> ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ''[[ಹೊಟ್ ಪ್ರೆಸ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಬುದ್ಧಿಗೇಡಿತನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/1610824.html|title=The Northern Alliance|last=Carberry|first=Colin|publisher=''Hot Press''|accessdate=1 October 2009|archive-date=20 ಮೇ 2012|archive-url=https://archive.is/20120520040547/www.hotpress.com/archive/1610824.html|url-status=bot: unknown}}ಸೂಚನೆ: ಆರ್ಕೈವ್‌ ಮಾಡಿದ ಪುಟ ಇಲ್ಲಿದೆ:. .</ref> ವೃಂದದ ನಿರ್ವಾಹಕ ಡ್ಯಾನಿ ಮ್ಯಾಕಿಂತಾಶ್‌ನು ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ವೃಂದದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಒಂದು ಮದುವೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದನು: "[[ಅವರು]] ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ವಿರಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಅವರ ಜೊತೆ ಹುಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ಅದರ ನಂತರ ಹೊಡೆದಾಟ ಮತ್ತು ವಾದಾಟಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು, ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದವು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="MANAGERCOMMENTS">{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/1610710.html|title=The popular music digest|last=Clark|first=Stuart|publisher=''Hot Press''|accessdate=1 October 2009|archive-date=12 ನವೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.is/20121112091943/www.hotpress.com/archive/1610710.html|url-status=bot: unknown}}ಸೂಚನೆ: ಆರ್ಕೈವ್‌ ಮಾಡಿದ ಪುಟ ಇಲ್ಲಿದೆ:. .</ref> 2001 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳು ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು,<ref name="MANAGERCOMMENTS" /> ಆದರೆ ವೃಂದವು ಹಣದ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮುದ್ರಣದ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="SIGNINGFICTION">{{cite web|url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,,24780365-5003421,00.html|title=Snow Patrol comes in from the cold|last=Mengel|first=Noel|date=11 December 2008|work=News.com.au|publisher=Queensland Newspapers|accessdate=1 October 2009|archive-date=10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091010075141/http://www.news.com.au/couriermail/story/0,,24780365-5003421,00.html|url-status=dead}}</ref> ಲೈಟ್‌ಬೊಡಿಯು ವೃಂದವು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತನ್ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಸಂಗ್ರಹದ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು. ಲೈಟ್‌ಬೊಡಿಯು ಆ ಸಮಯವನ್ನು "ಸಂಕಟಕರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದನು, ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗುರು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಿಯನ್ನು ಹಾಕುವುದರ ಬಗೆಗೆ ತುಂಬಾ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತ ನೋಟವು ಅಮೇರಿಕಾದ ವೃಂದಗಳ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೃಂದಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವೃಂದವು ಈ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಲೈಟ್‌ಬೊಡಿ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು, ಅವನು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಉತ್ತಮ ವೃಂದ]] [[ದ ರೀಂಡರ್ ಸೆಕ್ಷನ್]] ಅನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ವೃಂದದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮುದ್ರಣ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref name="Y!MUSIC">{{cite web|url=http://ca.music.yahoo.com/read/interview/14128556|title=Let It Snow, Let It Snow, Let It Snow|last=DiMartino|first=Dave|date=11 April 2007|publisher=[[Yahoo! Music]]|accessdate=1 October 2009|archive-date=11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061211192125/http://ca.music.yahoo.com/read/interview/14128556|url-status=deviated|archivedate=11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061211192125/http://ca.music.yahoo.com/read/interview/14128556}}</ref> ಸಮಯವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ನಾಥನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಉದ್ಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃಂದವು ಒಂದು ಶ್ರವಣ ಸಂಬಂಧಿ ಗಿಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ "[[ರನ್]]" (ಸರಿ ಸುಮಾರು 2000 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ)<ref name="SIGNINGFICTION" /> ಅನ್ನು ಬರೆಯಿತು, ಅದು ನಂತರ ವೃಂದದ ಏಕೈಕ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಅವರು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಕ್ಲಬ್‌ [[ಹೈ ವೈಕೊಂಬ್]] 18 ಜನರಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃಂದದ "ಲೋ ಪಾಯಿಂಟ್" ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="WOWJONNY" /><ref name="WYCOMBE">{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kCvETez5|title=Band on a run|last=Rose|first=Hilary|date=12 November 2004|publisher=[[The Times]]|accessdate=1 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kCwW5mc1|title=The flaky success of Snow Patrol|last=Jelbert|first=Steve|date=13 February 2004|publisher=The Times|accessdate=1 October 2009}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನವು ಒಂದು ಕಳಪೆ ವಿಐಪಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ವೃಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಲು ಜಾಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿಯು ಪೋಲ್ ನೃತ್ಯಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಗಗಳನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯಿತು. ಕ್ವಿನ್‌ನು ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು "ಭಯಾನಕ" ಎಂದು ಕರೆದನು. ಗಮನ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಕಟ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವೃಂದವು ತಮ್ಮನ್ನು ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನೊಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು £200 ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.<ref name="WYCOMBE" /> 2002 ರಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು [[ಬಿಗ್ ಲೈಫ್‌]]ನ ಜಾಝ್ ಸಮ್ಮರ್ಸ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="SUMMERS">{{cite web|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/snow-patrol-split-from-manager_1030971|title=Snow Patrol split from manager|date=15 May 2007|publisher=[[Contactmusic.com]]|accessdate=6 October 2009|archive-date=6 ಜೂನ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606225316/http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/snow-patrol-split-from-manager_1030971|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/2923995.html|title=Snow Patrol part with manager|date=11 May 2007|publisher=''Hot Press''|accessdate=6 October 2009}} ಸೂಚನೆ: ಆರ್ಕೈವ್‌ ಮಾಡಿದ ಪುಟ ಇಲ್ಲಿದೆ:.[http://74.125.155.132/search?q=cache:D7aPjNBXGZsJ:dvl.hotpress.com/Snow%2520Patrol/news/Snow%2520Patrol%2520part%2520with%2520manager/2923995.html+http://www.hotpress.com/news/2923995.html&cd=2&hl=en&ct=clnk&gl=in&client=firefox-a here]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> ಮೊದಲಿಗೆ [[ಎಫ್.ಯು.ಇ.ಎಲ್‌]]<ref name="Y!MUSIC"/> ನವನಾದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ [[ನೇಥನ್ ಕೊನೊಲಿ]] ಬೇಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು [[ಎಚ್‌ಎಮ್‌ವಿ]] ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kCvkcbHO|title=Band on a Run|last=Rose|first=Hilary|date=12 November 2004|publisher=[[The Times]]|accessdate=1 October 2009}}</ref> ಕೊನೊಲಿ ಮತ್ತು ವೃಂದಗಳು ಒಬ್ಬ ಪರಸ್ಪರ ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅವನು ವೃಂದವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ಕೊನೊಲಿಯು 2002 ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವೃಂದವನ್ನು ಸೇರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋಗೆ ಹೋದನು.<ref name="NATHANJOINING">{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kCy0Fc3O|title=Snow Patrol enjoys avalanche of success|last=Wirt|first=John|date=28 November 2008|publisher=2theadvocate|accessdate=1 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5l1NhFiB2|title=On tour with Snow Patrol: Dublin homecoming|last=Frenette|first=Brad|date=27 October 2008|publisher=[[National Post]]|accessdate=24 July 2009}}</ref> ಅವನ ತಾಯಿಯು ಕೊನೊಲಿಯು "ರಾಕ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಳು.<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kCysEjh2|title=Snow Patrol's Nathan Connelly: Chasing Cars, iPhone apps and life after Grey's Anatomy|last=Davis|first=Laura|date=6 March 2009|publisher=[[Liverpool Daily Post]]|accessdate=1 October 2009}}</ref> 2002–2003 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸತೊಡಗಿದರು.<ref name="SIGNINGFICTION"/> ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೆಲೆಂಡ್‌ನ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುಂಡೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ರಿಚಾರ್ಡ್ ಸ್ಮೆರ್ನಿಕಿಯಿಂದ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ರಿಚಾರ್ಡ್‌ನ ಮೂಲಕ, ಅವನ ಸಹೋದರ [[ಪೌಲ್‌]]ನೂ ಕೂಡ ವೃಂದದ ಬಗೆಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೆಲೆಂಡ್‌ರು ಪದವೀಧರರಾಗುವ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ರಿಚಾರ್ಡ್‌ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರನಾದನು, ಮತ್ತು ಅವನು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಪೊಲಿಡೋ‌ರರ]] [[ಎ&ಆರ್‌]]ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದನು. ಪೌಲ್‌ನು ಪೊಲಿಡೋರ್‌ನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿರ್ವಾಹಕನಾದನು <ref>{{cite web|url=http://www.dundee.ac.uk/pressoffice/actualreuniteddocument.pdf|title=Route 66 to Rock|last=Smernicki|first=Paul|publisher=[[University of Dundee]]|pages=8|accessdate=20 October 2009|archive-date=20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090920175631/http://www.dundee.ac.uk/pressoffice/actualreuniteddocument.pdf|url-status=deviated|archivedate=20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090920175631/http://www.dundee.ac.uk/pressoffice/actualreuniteddocument.pdf}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಯ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕನಾದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kf3TWKnk|title=In tune with the iPod generation|last=Wilson|first=Alan|date=22 November 2006|publisher=University of Dundee. ''[[The Courier]]''|accessdate=20 October 2009}}</ref> ನಂತರ, ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾದಂಬರಿ ವಿಭಾಗದ ಎ&ಆರ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಿಮ್ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಸ್ಕೌಟ್ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ಲೋಸ್<ref>{{cite web|url=http://www.addressuniversal.com/|title=Interview&nbsp;– Jim Chancellor, A&R Fiction/Universal UK|date=26 October 2005|publisher=Universal Music Group|accessdate=20 October 2009|archive-date=5 ಜೂನ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090605015947/http://addressuniversal.com/|url-status=deviated|archivedate=5 ಜೂನ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090605015947/http://addressuniversal.com/}}</ref> ಇವರುಗಳು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ವೃಂದದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ವೃಂದದ ಬಳಿಸಾರಿದರು, ಮತ್ತು "ಹಾಡುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ" ಮೂಲಕ ಅವರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.<ref name="SIGNINGFICTION"/><ref name="SPONFUTURE">{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5lVIk6zke|title=Snow Patrol on their future|last=Earls|first=John|publisher=[[Planet Sound]]. [[Teletext Ltd.|Teletext]]|accessdate=23 November 2009}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯು ನಂತರ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನೀಡುವರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾವೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: "ಹೌದು. ನೀವು ಪತ್ತೇದಾರರಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿಯೇ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೆ."<ref name="SPONFUTURE"/> ವೃಂದದ ಸದಸ್ಯರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಿದರು. ವೃಂದವು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮ್ಮರ್ಸ್‌ನೂ ಕೂಡ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದನು.<ref name="SUMMERS"/> ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ವೃಂದವು ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗೆಗೆ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹಾಕಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಳಮಳಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="STRUGGLE"/> ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಜಾಕ್‌ನೈಫ್ ಲೀ‌]]ಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಾಗ ಅಲಾರ್ಮ್‌ನ ಘಂಟೆ ಮೊಳಗಿತು, ಜಾಕ್‌ನೈಫ್ ಲೀ‌ ಯು 90 ರ ಪಂಕ್ ರಾಕ್‌ ವೃಂದ [[ಕಂಪಲ್ಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಯಾವುದೇ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಜಾಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಎಮಿನೆಮ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="STRUGGLE"/><ref name="hitquarters.com"/><ref>{{cite web|url=http://www.muzika.hr/clanak/22192/interview/nathan-connolly-snow-patrol-s-vremenom-postajemo-veci-bend-i-nemamo-straha-izaci-na-jednu-od-najvecih-pozornica-ikada.aspx|title=Interview&nbsp;— Nathan Connolly (Snow Patrol)|last=Jurilj|first=Igor|date=4 August 2009|publisher=''Muzika''|language=Croatian|accessdate=1 October 2009|archive-date=9 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809234214/http://www.muzika.hr/clanak/22192/interview/nathan-connolly-snow-patrol-s-vremenom-postajemo-veci-bend-i-nemamo-straha-izaci-na-jednu-od-najvecih-pozornica-ikada.aspx|url-status=deviated|archivedate=9 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090809234214/http://www.muzika.hr/clanak/22192/interview/nathan-connolly-snow-patrol-s-vremenom-postajemo-veci-bend-i-nemamo-straha-izaci-na-jednu-od-najvecih-pozornica-ikada.aspx}} ಸೂಚನೆ: ಅನುವಾದದ ಪ್ರತಿ [http://garylightbody.wordpress.com/2009/09/08/muzika-hr-interview/ ಇಲ್ಲಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸಿಗುತ್ತದೆ.</ref> ಲೀ ಯು ಇಂಡೈಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಒಂದು ನಡೆಯನ್ನು ಅವರು ಸುಗಮವಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪೊಪ್ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="hitquarters.com">{{cite web |url=http://www.hitquarters.com/index.php3?page=intrview/opar/intrview_JimChanc.html |title=Interview With Jim Chancellor |publisher=[[HitQuarters]]|date=Oct 26, 2005 |accessdate=Jun 30, 2010}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವರ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃಂದವು ಒಂದು ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡಿತು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="hitquarters.com"/> ಲೀ ಯು ಇಬ್ಬರೂ ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಶಬ್ದಗಳ ಜೊತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅತಿ ಶೀಘ್ರಗ್ರಾಹಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೃಂದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು "ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಕೆಲಸ"ವನ್ನು ಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಲೀ ಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು.<ref name="STRUGGLE"/><ref name="SIGNINGFICTION"/><ref name="hitquarters.com"/><ref>{{cite web|url=http://hot-press.com/archive/2639770.html|title=Snow Patrol ink major label deal|date=20 February 2003|publisher=''[[Hot Press]]''|accessdate=1 October 2009|archive-date=6 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306153423/http://hot-press.com/archive/2639770.html|url-status=dead}} ಸೂಚನೆ: ಆರ್ಕೈವ್‌ ಮಾಡಿದ ಪುಟ ಇಲ್ಲಿದೆ: [https://web.archive.org/web/20100222002031/http://hotpress.com/archive/2639770.html here].</ref> [[ಹಿಟ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಾನ್ಸೆಲರ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಕೆಲವು ವೃಂದಗಳು ಸ್ಟೂಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ಬಹಳ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ಗಳು ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೇಗಿದ್ದಾರೆಂದರೆ, "ಹೌದು, ನಾವೂ ಈ ಬಾರಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ."<ref name="hitquarters.com"/> {{Quote box|width=25%|align=right|style=padding:8px|quote="It was called ''[[Final Straw]]'' because in some ways it was the final throw of the dice. But the title was also taking the piss out of people who thought we were really over. A lot of them didn't give us much of a chance. When we wanted to release the third album, we came up against many obstacles. To most record companies we were considered failures."|source=—Gary Lightbody, on the naming of the band's third album<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5ksAoHxRW|title=Run for cover|date=21 July 2006|publisher=''[[Daily Mirror]]''|accessdate=28 October 2009}}</ref>}} ''[[ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ]]'' ವು ಪೊಲಿಡೋರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಲಯನ್ ಬೆಂಬಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2003 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="BASED"/> ಇದರ ಸಂಗೀತವು ಮೊದಲ ಎರಡು ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸ್ವರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳುಗ-ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಇದು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="STRUGGLE"/><ref name="BASED"/> "ರನ್" (ಅದು [[ಯುಕೆ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿನ #5 ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು) ಜೊತೆಗಿನ ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ವೃಂದಕ್ಕೆ ಅವರ ಮೊದಲಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೀಡಿತು. ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವು [[ಯುಕೆ ಅಲ್ಬಮ್ ಕೋಷ್ಟಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ #3 ನೆಯ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ವೃಂದದ ಜೊತೆಗಿನ ಆರ್ಚರ್‌ನ ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕವು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2003 ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು "ರನ್"ನ ಯಶಸ್ಸು ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಇತರ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಿಡುಗಡೆಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು: "[[ಚೊಕೋಲೇಟ್]]", ಹಾಗೆಯೇ "[[ಸ್ಪಿಟ್ಟಿಂಗ್ ಗೇಮ್ಸ್‌]]"ಗಳ ಪುನರ್-ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ 30 ಅನ್ನು ತಲುಪಿದವು ಮತ್ತು "[[ಹೌ ಟು ಬಿ ಡೆಡ್]]" ಇದು 39 ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' ದ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಲ್ಬಮ್‌ನ 250,000 ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದದ್ದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ವರ್ಷದ ಯುಕೆಯ 26 ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಲ್ಬಮ್ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. 2005 ರ-ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ, ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅವರ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[U2]] ನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಜೊತೆ [[ವರ್ಟಿಗೋ ಪ್ರವಾಸ]]ವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.u2exit.com/2005/03/vertigo_tour_dates.php|title=Vertigo Tour Dates|publisher=u2exit.com|date=2005-03-27|accessdate=2010-05-12|archive-date=2011-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701200206/http://www.u2exit.com/2005/03/vertigo_tour_dates.php|url-status=deviated|archivedate=2011-07-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110701200206/http://www.u2exit.com/2005/03/vertigo_tour_dates.php}}</ref> ವೃಂದವು ನಂತರ ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' ದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ [[ಲೈವ್‌ 8]] ನ ಸಣ್ಣ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಆ ಬೇಸಿಗೆಯೂ ಕೂಡ ವೀಕ್ಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.thelive8concert.com/snow_patrol.htm|title=Snow Patrol at Live 8|publisher=thelive8concert.com (unofficial site)|accessdate=2010-05-12|archive-date=2010-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20100628022739/http://www.thelive8concert.com/snow_patrol.htm|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಂತರದಲ್ಲಿ ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' ದ 2-ವರ್ಷಗಳ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರವಾಸಗಳ ನಂತರ, ವೃಂದವು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ರಜೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ದ [[ಜಾನ್ ಲೆನೊನ್‌]]ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ "[[ಐಸೋಲೇಷನ್]]" ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ರಂದು ಅಮ್‌ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳುವಳಿ [[ಮೇಕ್ ಸಮ್ ನೊಯ್ಸ್‌]]ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.make-some-noise.org/noise.amnesty.org/site/c.adKIIVNsEkG/b.1209081/k.9BC6/Snow_Patrol.htm|title=Snow Patrol - Make Some Noise|publisher=Amnesty International|accessdate=2010-05-12|archive-date=2009-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20091029153602/http://www.make-some-noise.org/noise.amnesty.org/site/c.adKIIVNsEkG/b.1209081/k.9BC6/Snow_Patrol.htm|url-status=dead}}</ref> ಆ ಹಾಡು ನಂತರ 2007 ರಂದು ಜಾನ್ ಲೆನೊನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು''[[Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur]].<ref>{{cite web | url=http://www.mtv.com/music/the_leak/various_artists/instant_karma/ | title=Instant Karma: The Amnesty International Campaign to Save Darfur | publisher=MTV | date=2007 | accessdate=2010-05-12 | archive-date=2010-10-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101008005423/http://www.mtv.com/music/the_leak/various_artists/instant_karma/ | url-status=dead }}</ref>'' ==== ಮಾರ್ಕ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೆಲೆಂಡ್‌ನ ನಿರ್ಗಮನ ==== 16 ಮಾರ್ಚ್ 2005 ರಂದು, ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯು ಒಂದು ಪೂರ್ತಿ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಒತ್ತಡದ ಜೊತೆ, ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೆಲೆಂಡ್ ವೃಂದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು... ಅವರು ವೃಂದದೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲಿನ ಸುಂಕವನ್ನು ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ವೃಂದವು ಒಂದು ಸದಸ್ಯನಾಗಿರುವ ಗುರುತಿನ ಜೊತೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=911|title=MESSAGE FROM GARY|access-date=2010-07-29|archive-date=2012-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120528192131/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=911|url-status=deviated|archivedate=2012-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120528192131/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=911}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2005 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿನ [[ಟೆರಾ ಡಿಯಾಬ್ಲೋ]]ದ ಸದಸ್ಯ [[ಪೌಲ್ ವಿ‌ಲ್‌ಸನ್‌]]ನು ಮೆಕ್‌ಕ್ಲೆಲೆಂಡ್‌ನ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕೂಡ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್ ವಾದಕ [[ಟೊಮ್ ಸಿಂಪ್ಸನ್‌]]ನನ್ನು ವೃಂದದ ಅಧಿಕೃತ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=909|title=NEW PATROL MEMBER|access-date=2010-07-29|archive-date=2012-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120224223848/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=909|url-status=deviated|archivedate=2012-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120224223848/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=909}}</ref> === ''ಐಸ್ ಓಪನ್'' (2006–2007) === [[File:Paul_Wilson_of_Snow_Patrol_(Oslo,_2006).jpg|thumb|160px| ಮ್ಯಾಕ್ಲೆ‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಪೌಲ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಒಡೆತನದ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ]] ವೃಂದವು ''[[ಐಸ್ ಓಪನ್]]'' ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು [[ಜಾಕ್‌ನೈಫ್ ಲೀ]] ಯು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದರ ಜೊತೆ 2005 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 28 ಎಪ್ರಿಲ್ 2006 ರಂದು ಮತ್ತು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ 1 ಮೇ 2006 ರಂದು ಯುಕೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಲ್ಬಮ್ "[[ಯು ಆರ್ ಆಲ್ ಐ ಹ್ಯಾವ್‌]]"ನ 24 ಎಪ್ರಿಲ್ 2006 ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜೊತೆ, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಬಮ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೇ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಓಪನ್" ಅಲ್ಬಮ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಲ್ಬಮ್ ಆಗಿತ್ತು, "[[ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್]]" ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮತ್ತು ಪೊಪ್ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು, ನಂತರ 15 ಮೇ 2006 ರಂದು ಪ್ರಸಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಗ್ರೇಯ್ಸ್ ಅನಟೊಮಿ]]'' ಯ ಎರಡನೆಯ ಸಮಯದ ಅಂತಿಮ ಒಂದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಾಡಿನ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಕ್ರಮಿತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಲ್ಬಮ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯು ಪುನರ್-ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 30 ಜುಲೈ 2006 ರಂದು, ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಿಬಿಸಿಯ ದೀರ್ಘಾವಧಿ-ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಟಾಪ್ ಆಫ್ ದ ಪೊಪ್ಸ್‌]]'' ನ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ "ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್"ನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ವೃಂದವು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಲು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.clashmusic.com/news/tv-%26%23039;failing-new-music%26%23039;|title=TV 'failing new music'|last=Murray|first=Robin|date=6 October 2008|publisher=''[[Clash (magazine)|Clash]]''|accessdate=9 January 2010|archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021103525/https://www.clashmusic.com/news/tv-%26%23039;failing-new-music%26%23039;|url-status=dead}}</ref> ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನ "ಓಪನ್ ಯುವರ್ ಐಸ್" ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಇಆರ್‌]]'' ನ ಫೈನಲ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ''[[ದ ಬ್ಲಾಕ್ ಡೊನ್ನೆಲಿಸ್‌]]'' ನ ಪೈಲಟ್ ಉಪಕಥೆಯೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಂದು [[ಲೈವ್ ಫ್ರಾಮ್ ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್]] ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ [[ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಜೀವ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು [[ಮ್ಯಾಡೆಲೈನ್ ಪೇಯ್‌ರೌಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್‌]]ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಹಂಚಿಕೆಯ ಉಪಕಥೆಯಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಚಾನೆಲ್ 4]] ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್ ಚಾನೆಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಪೋಲಿಪ್‌]]ಗಳು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯ ಧ್ವನಿಯ ತಂತುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಾಂಕಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ವೃಂದವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಐಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರವಾಸದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುಂದುಹಾಕಲು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರವಾಸದ ದಿನಾಂಕಗಳು ಅಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ಗೆ ಪುನರ್‌ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ವೃಂದಕ್ಕೆ ಯು.ಎಸ್. ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಯುಕೆಯಿಂದ ಯು.ಎಸ್-ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವಿಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಆತಂಕವಾದಿಗಳ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ-ಮಧ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಉತ್ಸವ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟರು. ವೃಂದದ ಸದಸ್ಯರು ಯು.ಎಸ್‍.ಗೆ ಮಾಡಿದರು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃಂದದ ಎರಡು ಸದಸ್ಯರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರುಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಬೊಸ್ಟನ್]] ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಯು.ಎಸ್ ಪ್ರವಾಸ ತಂಗುದಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು ಆದರೆ ಅವರ ಸಾಮಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವೊಂದನ್ನೂ ಕೂಡ ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಬರಿ ಸೇಂಟ್‌]]ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಅವರ ಉಡುಪುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಮಯದ ಕೆಲವು ಘಂಟೆಗಳ ಮುಂಚೆ, ಅಂದರೆ ಧ್ವನಿ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. ಬೇಸ್ ವಾದ್ಯಗಾರ ಪೌಲ್ ವಿಲ್‌ಸನ್‌ನ ಎಡ ತೋಳು ಮತ್ತು ಭುಜದ ಗಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವೃಂದವು ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ರದ್ದು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. [[File:Snow Patrol Band.jpg|thumb|left| ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2006 ರಂದು ಉಟ್ರೆಚ್ತ್ ನ ಮುಜೀಕ್‌ಸೆನ್ಟ್ರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ]]26 ನವೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ''ಐಸ್ ಓಪನ್'' ಇದು ಯುಕೆ ಯ ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಮಾರಾಟದ ಅಲ್ಬಮ್ ಆಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಇದು ಮುಂಚಿನ ಮುಂದಾಳಾದ [[ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಮೊಂಕಿ‍ಸ್‌]]ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ವಾಟೆವರ್ ಪೀಪಲ್ ಸೇ ಐ ಆಮ್, ದಟ್ಸ್ ವಾಟ್ ಐ ಆಮ್]]'' ಅಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು. [[ಟೇಕ್ ದಟ್‌]]ನ ಪುನರ್-ನಿರ್ಮಿತ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ವರ್ಡ್‌]]'' ನ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ಮಾರಾಟಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ''ಐಸ್ ಓಪನ್'' ಅಲ್ಬಮ್ ಕೊನೆಯದಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ 1.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟಗಳ ಜೊತೆ ಯುಕೆಯ ಅತಿ-ಮಾರಾಟದ ಅಲ್ಬಮ್ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಐಸ್ ಓಪನ್ ಅಲ್ಬಮ್ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೆಯೇ 1,000,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು "ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್"ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ 200|''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' 200]] ಯಾದಿಯ ಮೇಲಿನ ಕಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ವಾರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಜಾಗವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. ವೃಂದವು 2006 ರ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಗಣಕದಿಂದ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳ ಐಟ್ಯೂನ್‌ನ ಒಂದು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ವೃಂದದ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, 22 ಜನವರಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ''ಐಸ್ ಓಪನ್‌'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಇದು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮನೆಗೆ ವಾಪಾಸಾದ ನಂತರ, ''ಐಸ್ ಓಪನ್'' ಅಲ್ಬಮ್ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟದ ಅಲ್ಬಮ್ ಆಯಿತು, 2006 ರ ಕೊನೆಯಿಂದ 2007 ರ ಆದಿ-ಮಧ್ಯಂತರಗಳ ವರೆಗೆ ಚಾರ್ಟ್‌ನ ಮೆಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 17 ಮಾರ್ಚ್ 2007 ರಂದು [[ಜೂಲಿಯಾ ಲೂಯಿಸ್-ಡ್ರೆಯ್‌ಫಸ್‌]]ರಿಂದ ಅತಿಥಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಸ್ಯಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್ ಲೈವ್‌]]'' ಪ್ರದರ್ಶನದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನೋ ಪೆಟೋಲ್ ಸಂಗೀತದ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ಯು ಆರ್ ಆಲ್ ಐ ಹ್ಯಾವ್" ಮತ್ತು "ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್"ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ಸವದ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೃಂದವು ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಬೆಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮುಂದೂಡಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ವೃಂದವು "[[ಸಿಗ್ನಲ್ ಫೈರ್]]" ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು [[Spider-Man 3: The Official Soundtrack|''ಸ್ಪೈಡರ್ ಮ್ಯಾನ್ 3'' ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ]]ಗೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಸಿನೆಮಾ]]ಕ್ಕೂ ಕೂಡ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಆ ಹಾಡು ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಾವಿ ಹಾಡಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾದ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಜುಲೈ 7, 2007 ರಂದು, ವೃಂದವು ಲಂಡನ್‌ನ [[ವೆಂಬ್‌ಲೇ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಲೈವ್ ಅರ್ಥ್‌]]ನ [[ಯುಕೆ ಆಧಾರಿತ]] ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ವೃಂದದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಸಿಂಪ್ಸನ್‌ನು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]]ನಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ರಾಫ್ ನೊರ್ತ್‌ಲೊಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ನಂತರ ಕೋಕೈನ್‌ನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/tayside_and_central/6282100.stm|title=Police release T in the Park star|accessdate=8 July 2007|date=8 July 2007|publisher=BBC News}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nme.com/news/snow-patrol/29557|title=Snow Patrol star arrested|accessdate=8 July 2007|date=8 July 2007|publisher=''NME''}}</ref> 1 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಒಂದು "ಮನೆಗೆ ಬಂದ" ಸಣ್ಣ-ಉತ್ಸವವನ್ನು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಮತ್ತು [[ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್‌]]ರ [[ಕೌಂಟಿ ಡೌನ್]], [[ಬ್ಯಾಂಗೋರ್‌]]ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ವಾದ್ಯವೃಂದವನ್ನು ನೋಡಲು ಸುಮಾರು 30,000 ಜನರು ಬಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/snow-patrol-vow-to-return-after-hit-gig-13472158.html|title=Snow Patrol vow to return to Ward Park|accessdate=28 July 2008|publisher=Belfast Telegraph}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=8701|title=Snow Patrol response to Ward Park gig|accessdate=28 July 2008|publisher=Snow Patrol Official Website|archive-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207032041/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=8701|url-status=deviated|archivedate=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207032041/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=8701}}</ref> 25 ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಂದು, ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಐಸ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಾರಿಟಿ ಮೆನ್‌ಕ್ಯಾಪ್‌ಗಾಗಿ ಶಬ್ದಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. "ಲಿಟ್ಟಲ್ ನೊಯ್ಸ್ ಸೆಷನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು, ಅದು ಜೋ ವಿಲೆಯ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್ ಇದು ವಾಹಿನಿಯ 4 ರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ’ದ ಸೊಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಡಿಕೇಡ್’‌ನಲ್ಲಿ ದಶಕದ ಹಾಡು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು, ಅದು 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ''ಅ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸನ್ಸ್'' (2008–2009) === ''ಐಸ್ ಓಪನ್‌'' ಗೆ ಬೆಂಬಲ-ನೀಡುವ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು 2006 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ಜಾಕ್‌ನೈಫ್ ಲೀ]] ಯು ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಾಪಾಸಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿವೆ ಎಂದು ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಹೇಳಿದನು.<ref>{{cite web |url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=16211 |title=Snow Patrol : News : Snow Patrol Announce New Album "A Hundred Million Suns" |publisher=Snowpatrol.com |date= |accessdate=16 November 2008 |archive-date=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080902234450/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=16211 |url-status=deviated |archivedate=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080902234450/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=16211 }}</ref> ಅದರ ನಂತರ ಅವರು ''ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ'' ಮತ್ತು ''ಐಸ್ ಓಪನ್‌'' ಗಳ ಒಂದರ-ಹಿಂದೆ-ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ವಿರಾಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯವನ್ನು ವೃಂದವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು 2008 ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಒಂದು ಅಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಆಲೋಚಿಸಿದನು ಅದರ ಹೆಸರು "[[ಲಿಸನ್..]] [[ಟ್ಯಾಂಕ್ಸ್!]]" ಎಂದಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವು ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. [[File:Snow Patrol in Frankfurt.jpg|thumb|right| ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌‍ಬಾಡಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ರವರು ಮೇ 2009 ರಲ್ಲಿ ನೇರ "ದಿ ಲೈಟಿಂಗ್ ಸ್ರೈಕ್" ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.]]ವೃಂದದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 23 ಮೇ 2008 ನೇ ತಾರೀಕಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವರದಿಯು, ಮುಂದಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಕೆಲಸವು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು; ಆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು 19 ಮೇ 2008 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ''[[ಅ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ "[[ಟೇಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ದ ಸಿಟಿ]]" ಅಲ್ಬಮ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2008 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿತು. "ಟೇಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ದ ಸಿಟಿ"ಯ ಸಿನಿಮೀಕರಣದ ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯು ಮಧ್ಯ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 11 ಅಗಸ್ಟ್ 2008 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಸಂಗೀತದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕೌರ್ಟೆಸ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ವೃಂದವು ತಮ್ಮ [[ಟೇಕಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಕ್ ದ ಸಿಟೀಸ್ ಪ್ರವಾಸ]]ವನ್ನು 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಂದು ಮುಂದೂಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20540|title=SNOW PATROL KICK-OFF UK & IRELAND TOUR!|access-date=2010-07-29|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304201033/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20540|url-status=deviated|archivedate=2009-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090304201033/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20540}}</ref> ಹಾಡುಗಾರ ಮರಿಯನ್ ಕೌಫ್‌ಮನ್‌ನು ವೃಂದದ ಜೊತೆ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸ್ವರಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದನು, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ "[[ಸೆಟ್ ದ ಫೈರ್ ಟು ದ ಥಿರ್ಡ್ ಬಾರ್]]"ನ ಮೇಲೆ ಹಾಡಿದನು, ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಮಾರ್ಥಾ ವೇನ್‌ವ್ರೈಟ್]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=6750|title=UPDATE FROM GARY!|access-date=2010-07-29|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309155246/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=6750|url-status=deviated|archivedate=2012-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120309155246/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=6750}}</ref> ’ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಅರೆನಾ ಪ್ರವಾಸಗಳು’ 23 ಮಾರ್ಚ್‌ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನ [[ಓಡಿಸ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವೃಂದದ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಫೋಟ್‌ಬಾಲ್ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುಮಾರು 9,000 ಜನರ ಗುಂಪಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃಂದವು 200,000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದೂ ಕೂಡ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20913|title=SNOW PATROL END UK & IRELAND TOUR IN BELFAST!|access-date=2010-07-29|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721013403/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20913|url-status=deviated|archivedate=2011-07-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721013403/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20913}}</ref> ವೃಂದವು ನಂತರ ಕೊಕಾ-ಕೋಲಾ ಝೀರೋ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿತು, ಅದು ಪ್ರವಾಸದ ಯುರೋಪಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಒಯಾಸಿಸ್ <ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=21103|title=Update from South Africa|access-date=2010-07-29|archive-date=2012-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120528192156/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=21103|url-status=deviated|archivedate=2012-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120528192156/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=21103}}</ref> ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20583 |title=NEW EUROPEAN SHOWS ANNOUNCED! |publisher=Universal Music |date=2009-02-25 |accessdate=2010-05-12 |archive-date=2009-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418141001/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20583 |url-status=deviated |archivedate=2009-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418141001/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20583 }}</ref> ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವೈವಾ ಲಾ ವಿದಾ ಪ್ರವಾಸ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ್ಡ್‌ಪ್ಲೇ]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20984 |title=SNOW PATROL TO SUPPORT COLDPLAY! |publisher=Universal Music |date=2009-03-30 |accessdate=2010-05-12 |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404040402/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20984 |url-status=deviated |archivedate=2009-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090404040402/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=20984 }}</ref> ಮತ್ತು ಜುಲೈ/ಅಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[U2 360° ಪ್ರವಾಸ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಎಪ್ರಿಲ್ 2009 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡನ್ ದೇಶದ ಸ್ಥಾಪಕರ [[ಫೈಲ್ ಶೇರಿಂಗ್]] ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ [[ದ ಪೈರೇಟ್ ಬೇ]] ಯ [[ನಿಶ್ಚಿತಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ, ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯು ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ಅವರು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಡಬಾರದು... ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಅವರ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.idiomag.com/peek/78300/snow_patrol|title=Snow Patrol defend illegal downloading|accessdate=26 April 2009|date=26 April 2009|publisher=[[idiomag]]}}</ref> [[Xfm]] ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು 2009 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯು ಹೇಳಿದರು. ವೃಂದವು ಹಾಡುಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ''ಅ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸನ್ಸ್'' ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು "ಸೇತುವೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.xfm.co.uk/news/2009/new-snow-patrol-songs-on-the-way|title=New Snow Patrol Songs On The Way|publisher=Xfm|accessdate=16 July 2009|archive-date=19 ಜುಲೈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719175348/http://www.xfm.co.uk/news/2009/new-snow-patrol-songs-on-the-way|url-status=deviated|archivedate=19 ಜುಲೈ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719175348/http://www.xfm.co.uk/news/2009/new-snow-patrol-songs-on-the-way}}</ref> ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತಮ್ಮ 22 ನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ''[[ಲೇಟ್ ನೈಟ್ ಟೇಲ್ಸ್‌]]'' ಕಲಾಕಾರರ ಮಿಶ್ರ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು, ಅದು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಪ್ಸನ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವೃಂದವು [[INXS]] ನ ಹಾಡು "[[ನ್ಯೂ ಸೆನ್‌ಸೇಷನ್]]" ಅನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hotpress.com/news/5738794.html|title=Snow Patrol cover INXS|date=21 August 2009|publisher=''[[Hot Press]]''|accessdate=19 September 2009|archive-date=23 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723194059/http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.hotpress.com%2Fnews%2F5738794.html&date=18|url-status=dead}}</ref> ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯು ತನ್ನ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ಅವನ ಅಲ್ಬಮ್ [[ಲಿಸನ್...]] [[ಟ್ಯಾಂಕ್ಸ್!]] ಯೋಜನೆ (ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಜಾಕ್‌ನೈಫ್ ಲೀ]] ಯ ಜೊತೆ) ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಂಟ್ರಿ ಗುಂಪು [[ಟೈರ್ಡ್ ಪೋನಿ]] ಯ ಜೊತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.shockhound.com/features/515-snow-patrol-s-gary-lightbody-to-go-solo---twice-|title=Snow Patrol's Gary Lightbody To Go Solo&nbsp;— Twice?|first=ShockHound|date=5 May 2009|publisher=[[ShockHound]]|accessdate=7 September 2009|archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408155205/http://www.shockhound.com/features/515-snow-patrol-s-gary-lightbody-to-go-solo---twice-|url-status=dead}}</ref> {{Quote box|width=20%|align=left|style=padding:8px|quote="You know you've made it when you have your own coffee table book."|source=—Gary Lightbody}}9 ನವೆಂಬರ್ 2009 ರಂದು ವೃಂದವು ತನ್ನ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಗೀತದ ಜಾಡನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಅಲ್ಬಮ್,<ref name="YECOMP-SING">{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/peopleNews/idUSN1933256420080920|title=Pussycat Dolls' solo work on hold for "Domination"|publisher=Reuters|accessdate=25 August 2009}}</ref> ''[[ಅಪ್ ಟು ನೌ]]'' ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಮೂವತ್ತು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಎರಡು ಸಿಡಿ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊಸತಾದ ಸ್ವಂತ ಹಾಡುಗಳಾಗಿವೆ. ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗೆ [[ಪುಸ್ಸಿಕ್ಯಾಟ್ ಡಾಲ್]] [[ನಿಕೋಲ್ ಶೆರ್‌ಜಿಂಗರ್‌]]ನಿಂದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "[[ಜಸ್ಟ್ ಸೇ ಯೆಸ್]]" ಹಾಡು ನವೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ಏಕೈಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ <ref name="YECOMP-SING"/> ಹಾಡಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ವೃಂದದ ಬದಿಯ-ಯೋಜನೆ [[ದ ರೈಂಡೀರ್ ಸೆಕ್ಷನ್‌]]ನ ಹಳೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=22785|title=Snow Patrol announce new album 'Up to Now'!|publisher=Snow Patrol|accessdate=11 September 2009|archive-date=15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915175108/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=22785|url-status=deviated|archivedate=15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090915175108/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=22785}}</ref> ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆವೃತ್ತಿ ಕಾಫಿ-ಟೇಬಲ್ ಪುಸ್ತಕವೂ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/showbiz/music/2634005/A-winters-sale-for-Snow-Patrol.html|title=A winter’s sale|date=12 September 2009|work=[[The Sun (newspaper)|The Sun]]|accessdate=16 September 2009}}</ref> ವೃಂದವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ U2 ನ ''[[ರಾಟಲ್ ಅಂಡ್ ಹಮ್‌]]'' ನ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾಖಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/showbiz/celebrity-interviews/2009/11/06/we-would-love-to-do-a-film-of-our-tour-just-like-u2-says-snow-patrol-s-nathan-connolly-86908-21801828/ |title=We would love to do a film of our tour&nbsp;– just like U2, says Snow Patrol's Nathan Connolly|last=Fulton|first=Rick|date=6 November 2009|publisher=''Daily Record''|accessdate=6 November 2009}}</ref> ಜನವರಿ 2010 ರಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು ವಾರ್ಷಿಕ [[ಮೀಟಿಯಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.rte.ie/arts/2010/0107/meteornominees.html|title=Meteor Ireland Awards nominees|date=7 January 2010|publisher=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|accessdate=8 January 2010|archive-date=17 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100117085832/http://www.rte.ie/arts/2010/0107/meteornominees.html|url-status=dead}}</ref> ವೃಂದವು 19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 ರಂದು [[ದ ಆರ್‌ಡಿಎಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.herald.ie/entertainment/music/snow-patrol-and-westlife-to-take-centre-stage-at-meteors-2003098.html|title=Snow Patrol and Westlife to take centre stage at Meteors|last=Nolan|first=Lorna|date=7 January 2010|work=[[Evening Herald]]|accessdate=8 January 2010|archive-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120814171818/http://www.herald.ie/entertainment/music/snow-patrol-and-westlife-to-take-centre-stage-at-meteors-2003098.html|url-status=dead}}</ref> === ಆರನೆಯ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಅಲ್ಬಮ್ (2009 ರಿಂದ) === ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತನ್ನ ಆರನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್‍ನ ಜೊತೆ ಅದರ "ಮುಂದಿನ ಹಂತ"ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonexaminer.com/entertainment/Snow-Patrol-ready-to-enter-its-next-phase-8284274-60690012.html|title=Snow Patrol ready to enter its next phase|last=Dunham|first=Nancy|date=24 September 2009|publisher=[[The Washington Examiner]]|accessdate=1 October 2009|archive-date=25 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120725133019/http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.washingtonexaminer.com%2Fentertainment%2FSnow-Patrol-ready-to-enter-its-next-phase-8284274-60690012.html&date=1|url-status=dead}}</ref> ವೃಂದವು ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಗೀತದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೊನ್ನೊಲಿಯು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೃಂದವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದನ್ನು ಕೊನ್ನೊಲಿಯು "ಪರಸ್ಪರರಿಂದ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಮಾಧುರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಕೇಳುಗರಿಂದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.femalefirst.co.uk/music/news/Snow+Patrol-9220.html|title=Snow Patrol's new direction|publisher=Female First|accessdate=6 September 2009}}</ref> ಅಲ್ಬಮ್ [[ಟೆಕ್ನೋ]] ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 2011 ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="SPONFUTURE"/><ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kfvKqSyl|title=Exclusive: Snow Patrol star Gary Lightbody reveals truth behind go-kart crash injury|last=Fulton|first=Rick|date=15 October 2009|publisher=''The Daily Record''|accessdate=20 October 2009}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೊನ್ನೊಲಿಯು "ಜಸ್ಟ್ ಸೇ ಯೆಸ್" ಅಲ್ಬಮ್ "ಇದು ನಾವು ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸೂಚನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mytelus.com/music/interview_details.do?id=859081|title=Snow Patrol Up To Now|last=Marengo|first=Carolyne|date=11 December 2009|publisher=myTelus|accessdate=9 January 2010|archive-date=27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091227050025/http://www.mytelus.com/music/interview_details.do?id=859081|url-status=dead}}</ref> 5 ಜೂನ್ 2010 ರಂದು, ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಯ ಹಾಡು "ಬಿಗ್ ಬ್ರೋಕನ್" ಅನ್ನು ಅವರ ಆರನೆಯ ಅಲ್ಬಮ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ವಾರ್ಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗಿಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವು U2 ದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು == ಪ್ರಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಹಸಗಳು == [[File:Snow Patrol at Houndstooth Pub on 23 September 2009.jpg|thumb|right| ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌‍ಬಾಡಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23 , 2009ರಲ್ಲಿ ಹೌಡ್ಸ್‌ಟೊಥ್ ಹತ್ತಿರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು.]]ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನ ಯಶಸ್ಸು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ವಾಪಾಸಾದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಿರುವ ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳೆಡೆಗೆ ವೃಂದದ ಕರುಣಾ ಭಾವವು, ಭಾಗಶಃ ಪೋಲಾರ್ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿಯು [[ಒಹ್ ಯಾ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ದೃಶ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಆಶಾವಾದಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0919/1224254836875.html|title=Magical musical tour|last=Clayton-Lea|first=Tony|date=19 September 2009|publisher=[[The Irish Times]]|accessdate=1 October 2009|archive-date=25 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120725155831/http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.irishtimes.com%2Fnewspaper%2Ftravel%2F2009%2F0919%2F1224254836875.html&date=1|url-status=deviated|archivedate=25 ಜುಲೈ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120725155831/http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.irishtimes.com%2Fnewspaper%2Ftravel%2F2009%2F0919%2F1224254836875.html&date=1}}</ref> [[ಬೊನೊ]] ([[U2]] ನ), [[ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಟೈಪ್]] ([[R.E.M.]] ನ), [[ನಿಕ್ಕಿ ಸಿಕ್ಸ್]] ([[ಮೊಟ್ಲೇ ಕ್ರೂ]] ನ)ರಂತಹ ಸಂಗೀತಕಾರರೂ ಕೂಡ ಸ್ನೋ ಪೆಟೋಲ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/story/bono-wants-snow-patrol-for-tour|title=U2 - Bono Wants Snow Patrol For Tour|date=31 January 2005|publisher=[[Contactmusic.com]]|accessdate=28 October 2009|archive-date=31 ಜನವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131155516/http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/story/bono-wants-snow-patrol-for-tour|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.musicomh.com/music/features/rem-2_0408.htm|title=Interview: R.E.M. (2008)|last=Soghomonian|first=Talia|date=April 2008|publisher=musicOMH|accessdate=28 October 2009|archive-date=14 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114093914/http://musicomh.com/music/features/rem-2_0408.htm|url-status=deviated|archivedate=14 ಜನವರಿ 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100114093914/http://musicomh.com/music/features/rem-2_0408.htm}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.xfm.co.uk/news/2009/nikki-sixx-im-an-artist-and-i-love-snow-patrol|title=Nikki Sixx: 'I'm an artist and I love Snow Patrol'|date=6 February 2009|publisher=Xfm|accessdate=28 October 2009|archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220202342/http://www.xfm.co.uk/news/2009/nikki-sixx-im-an-artist-and-i-love-snow-patrol|url-status=dead}}</ref> [[ಗುಡ್ ವೈಬ್ರೇಷನ್ಸ್]] ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಗೀತದ ಆಜೀವ ಬೆಂಬಲಿಗ [[ಟೆರ್ರಿ ಹೂಲಿ]]ಯು ಸ್ನೋ ಪೆಟೋಲ್‌ನಂತಹ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳೆಡೆಗೆ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7298275.stm|title=Summer of teenage dreams remembered|last=Mitchell|first=Cameron|date=15 March 2008|publisher=[[BBC]]|accessdate=04 December 2009|archive-date=2 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090102232753/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/7298275.stm|url-status=dead}}</ref> ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಮತ್ತು ಟೊಮ್ ಸಿಂಪ್ಸನ್ ಇಬ್ಬರೂ [[ದುಂಡೀ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘ]]ದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವೃಂದದ ಹಣದ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5llNQPtJx|title=Songwriting has made me a better person, says Snow Patrol front man Gary Lightbody|last=Dingwall|first=John|date=7 November 2008|publisher=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]]|accessdate=10 September 2009}}</ref> ವೃಂದವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೌಂಡ್‌ಸ್ಟೋತ್ ಪಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/05/22/AR2009052201105.html|title=In N.Y., an appetite for Gastropubs|last=Farley|first=David|date=24 May 2009|publisher=[[The Washington Post]]|accessdate=1 October 2009|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111201801/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/05/22/AR2009052201105.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ವಾದ್ಯವೃಂದವು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಕಟನಾ ಕಂಪನಿ ಪೋಲಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯವು ವೃಂದದ ಪ್ರಕಟನಾ ಒಪ್ಪಂದ [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]]ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪೋಲಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕಲಾಕಾರರಿಗೆ ಅವರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನೆಣಿಸದೇ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು, ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸುಗ ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ: "ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಇರಲಿಲ್ಲ - ಒಪ್ಪಂದವು ಸಾಕಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ 110% ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದರೆ, ನವು ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು." ಕ್ವಿನ್, ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹ ವೃಂದ ಸದಸ್ಯರುಗಳಾದ ಕೊನ್ನೊಲಿ ಮತ್ತು ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಇವರುಗಳು [[ಎ&ಆರ್]] ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.californiachronicle.com/articles/yb/134919583|title=New publishers on patrol|publisher=California Chronicle|accessdate=5 September 2009|archive-date=26 ಮೇ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100526061508/http://www.californiachronicle.com/articles/yb/134919583|url-status=dead}}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಹಾಡುಗಾರ - ಹಾಡುಬರಹಗಾರ [[ಜಾನಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೈಡ್]] ಜೊತೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವನು ಮೊದಲಿಗೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ [[ವೇಗಾ 4]]ನವನಾಗಿದ್ದನು.<ref name="PMUZAK">{{cite web|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3ifc174d5b0674b9dc13b5d62d9a88e91e|title=Snow Patrol Launches Publishing Venture|last=Wilson|first=Jen|date=3 September 2009|publisher=Billboard|accessdate=5 September 2009|archive-date=6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090906005802/http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3ifc174d5b0674b9dc13b5d62d9a88e91e|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಒಂದು ಏಕೈಕ-ಅಲ್ಬಮ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಾಕಾರರಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕುವ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು-ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಕಲಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕ್ವಿನ್ ಹೇಳಿದರು.<ref name="PMUZAK"/> ಪೋಲಾರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಇದರ ಮೊದಲ ಚಾರ್ಟ್ ಹಿಟ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 ರ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kNRIEmac|title=Gary Lightbody quite busy on patrol|last=Lanham|first=Tom|date=8 October 2009|publisher=''[[The San Francisco Examiner]]''|accessdate=8 October 2009}}</ref> ಜೂನ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ವೃಂದವು [[ಪಿಆರ್‌ಎಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]]ನಿಂದ [[ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಫಲಕವು [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್ ಪಬ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲಿ ವೃಂದವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಗಿಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಹೊರಹೋಗುವುದರ ಜೊತೆ, ವೃಂದವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪದೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರು ನಂತರ ಸುಮಾರು 30 ಜನರಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಲೈವ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/snow-patrol-return-to-pub-where-their-story-began-14830407.html</ref> == ಲೋಕೋಪಕಾರ == ನೇಥನ್ ಕೊನೊಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ ಇವರುಗಳು 2009 ರಲ್ಲಿ ಮೀಟುವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಬೀಟ್ಸ್ ಮೈನ್ಸ್ ಯೋಜನೆಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು, ಆ ಯೋಜನೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಳಿಂದ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳದ ಗಣಿಗಳು/ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರ ವಸ್ತುಗಳು [[ಇಬೇ]]ಯಲ್ಲಿ ಹರಾಜಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web|url=http://www.chartattack.com/news/77257/radiohead-paul-mccartney-donate-items-to-online-charity-auction|title=Radiohead, Paul McCartney donate items to online charity auction|last=Teo|first=Mark|date=27 November 2009|publisher=CHARTattack|accessdate=06 December 2009|archive-date=2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202044910/http://www.chartattack.com/news/77257/radiohead-paul-mccartney-donate-items-to-online-charity-auction|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maginternational.org/musicbeatsmines/en/events/events/mbm-auction-items|title=MBM Auction items...|publisher=Mag International|accessdate=06 December 2009|archive-date=30 ನವೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091130032506/http://www.maginternational.org/musicbeatsmines/en/events/events/mbm-auction-items|url-status=deviated|archivedate=30 ನವೆಂಬರ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091130032506/http://www.maginternational.org/musicbeatsmines/en/events/events/mbm-auction-items}}</ref> == ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದ ಸದಸ್ಯರು == {{col-begin}} {{col-break}} ;ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಸದಸ್ಯರು * [[ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ]] - ಧ್ವನಿಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ಗಿಟಾರಿನ ತಾಳ * [[ನ್ಯಾತನ್ ಕನೊಲಿ]] - ಗಿಟಾರಿನ ಪರಿಣಾಮ, ಹಿನ್ನಲೆಯ ಧ್ವನಿಗಳು * [[ಪೌಲ್ ವಿಲ್ಸನ್]] - ಮಂದ್ರ ಧ್ವನಿಯ ಗಿಟಾರ್, ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು * [[ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್]] - ಡೋಲುಗಳು, ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಣೆ(ಸಂಘಾತ) * [[ಟಾಮ್ ಸಿಮ್ಪ್‌ಸುನ್]] - ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು, ಮಾದರಿಗಳು ;ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯರು * [[ಮರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೆ‌ಲ್ಯಾಡ್]] - ಮಂದ್ರ ಧ್ವನಿಯ ಗಿಟಾರು * ಮೈಕಲ್ ಮೂರಿಸನ್ - ಡೋಲುಗಳು ; ಸಂಚಾರಿಸುವ ಸದಸ್ಯರು * [[ರಿಚುರ್ಡ್ ಕೊಲ್ಬರ್ನ್]] - ಡೋಲುಗಳು, ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಣೆ<small>(1996–1997, 2008–ಪ್ರಸ್ತುತ)</small><ref>{{cite web|url=http://www.nme.com/news/snow-patrol/43648|title=Snow Patrol serenade Northern Ireland squad at homecoming show|date=24 March 2009|publisher=''NME''|accessdate=19 October 2009|archive-date=6 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100106134644/http://www.nme.com/news/snow-patrol/43648|url-status=dead}}</ref><ref name="TROY">{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kpvUamQ8|title=Snow Patrol in Hollywood and LA&nbsp;– Strong shows at the Fonda and Wiltern|last=Morden|first=Darryl|publisher=''Buzzine''|accessdate=27 October 2009}}</ref> * ಟೊಮ್ ಸಿಮ್ಪ್‌ಸೊನ್ - ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು, ಮಾದರಿಗಳು<small>(1997–2005)</small><ref>{{cite web|url=http://www.herohill.com/2006/05/interview-tom-simpson-of-snow-patrol.htm|title=Interview&nbsp;— Tom Simpson of Snow Patrol|date=25 May 2006|publisher=Herohill|accessdate=19 October 2009|archive-date=20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920081356/https://www.webcitation.org/5kdNGUuTU|url-status=dead|archivedate=20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200920081356/https://www.webcitation.org/5kdNGUuTU}}</ref> * [[ಇಯನ್ ಅರ್ಚೆರ್]] - ಗಿಟಾರ್, ಹಿನ್ನಲೆಯ ಧ್ವನಿಗಳು, ಹಾಡು ಬರಯುವ ಸಹೊದ್ಯಮಿ <small>(2001–2003)</small>,<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kdNP1nyE|title=Artist, label and URL relationships for Iain Archer|publisher=[[MusicBrainz]]|accessdate=19 October 2009}}</ref> ಗಿಟಾರ್, ಹಿನ್ನಲೆಯ ಧ್ವನಿಗಳು,<small>(2004– ಪ್ರಸ್ತುತ)</small><ref>{{cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-14593803_ITM|title=Fab four patrol the Ulster Hall|last=Gilliand|first=Gary|date=24 November 2004|work=[[AccessMyLibrary]]|publisher=''[[The News Letter]]''|accessdate=6 November 2009|archiveurl=https://archive.today/20120719175050/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-14593803_ITM|archivedate=19 ಜುಲೈ 2012|url-status=live}}'''ಹೀಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ:''' "ಬಿಲ್ಲುಗಾರನ ವಾಪಸ್ಸು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನದಿಂದ ದಡ ಸೇರಿಸಿದ, ಶಾಂತಿಯ ಹೊಸಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ, ಸುಗಂಧ ಭರಿತವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಹಾಡುತಂಡ ದೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪಾಗಿ ಹಾಡಿ ಹಾಡನ್ನು ಕೋನೆಗೊಳಿಸಿದರು".</ref><ref name="BV">{{cite web|url=http://www.snowpatrol.com/blog/default.aspx?did=929|title=What does this button do...oh right...sorry|last=Lightbody|first=Gary|date=24 November 2006|publisher=snowpatrol.com|accessdate=19 October 2009|archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101214192419/http://www.snowpatrol.com/blog/default.aspx?did=929|url-status=deviated|archivedate=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813112945/http://www.webcitation.org/5kdNjXZLv}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iainarcher.co.uk/modules/news/article.php?storyid=83|title=Iain playing with Snow patrol on Reworked tour|publisher=Iain Archer|accessdate=5 September 2009|archive-date=22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231022084917/http://www.iainarcher.co.uk/modules/news/article.php?storyid=83|url-status=dead}}</ref> * ಬೆನ್ ಡುಮ್‌ವಿಲ್ಲೆ - ಕಹಳೆ <small>(2001–ಪ್ರಸ್ತುತ</small>)<ref name="BV"/> * ಕಾಲ್ಮ್ ಮ್ಯಾಕತ್ಲೈಚ್ - ಕಹಳೆ <small>(2001–ಪ್ರಸ್ತತ)</small><ref name="BV"/> * ಮಿರಿಯಮ್ ಕೌಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ - ಹಿನ್ನಲೆಯ ಧ್ವನಿಗಳು <small>(2006–2007, 2008–ಪ್ರಸ್ತುತ)</small><ref name="BV"/>{2/ * [[ಲಿಸ ಹನ್ನಿಗನ್]] - ಹಿನ್ನಲೆಯ ಧ್ವನಿಗಳು <small>(2007)</small><ref name="BV"/> * [[ಗ್ರ್ಯಾಹಮ್ ಹಪ್ಕಿ‍ನ್‌ಜ್]] - ಡೋಲುಗಳು, ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಣೆ <small>(ಫೆಬ್ರವರಿ 2007)</small><ref>{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/2905628.html|title=Snow Patrol in injury drama|date=22 January 2007|publisher=''Hot Press''|accessdate=5 October 2009|archive-date=4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.today/20120904150407/http://www.hotpress.com/archive/2905628.html|url-status=dead}}'''ಹೀಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ:''' "... ಆದರೆ ದಿರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿ? ಸ್ಟಿಕ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರಹಮ್ ಹೊಪ್‌ಕಿನ್ಸ್ ಅವನ ಬದಲಾವಣೆ ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿದನು".</ref> * ಟ್ರೊಯ್ ಸ್ಟೆ‌ವರ್ಟ್ - ಗಿಟಾರ್ <small>(2008–ಪ್ರಸ್ತುತ</small>)<ref name="TROY"/> {{col-break}} ; ಸಾಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು {| class="toccolours" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" style="width:500px;margin:0 0 1em 1em;border-collapse:collapse;border:1px solid #E2E2E2" |- ! bgcolor="#E7EBEE" align="center"| ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1994&nbsp;– ಡಿಸೆಂಬರ್ 1996 | *'''ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‌ಬಾಡಿ''' &nbsp;– ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು, ಗಿಟಾರ್ * '''ಮರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆಲ್ಲ್ಯಾಡ್''' - ಬ್ಯಾಸ್ ಗಿಟಾರ್, ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು * '''ಮೈಕೆಲ್ ಮಾರ್ರಿಸನ್''' - ಡೋಲುಗಳು |- ! bgcolor="#E7EBEE" align="center"| ಡಿಸೆಂಬರ್ 1996 - 1997. | * '''ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‍ಬಾಡಿ''' - ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು, ಗಿಟಾರು * '''ಮರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆಲ್ಲ್ಯಾಡ್''' - ಬ್ಯಾಸ್ ಗಿಟಾರು, ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು |- ! bgcolor="#E7EBEE" align="center"| 1997–ವಸಂತ ಋತು 2002 | *'''ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‍ಬಾಡಿ''' &nbsp;– ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು, ಗಿಟಾರು *'''ಮರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆಲ್ಲ್ಯಾಡ್''' &nbsp;– ಬ್ಯಾಸ್ ಗಿಟಾರು, ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು *'''ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್''' &nbsp;– ಡೋಲುಗಳು, ಬಡಿತ |- ! bgcolor="#E7EBEE" align="center"| ವಸಂತ ಕಾಲ 2002&nbsp;– ಮಾರ್ಚ್ 2005 | *'''ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‍ಬಾಡಿ''' &nbsp;– ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು, ಗಿಟಾರಿನ ಲಯ *'''ನೈಥೆನ್ ಕಾನೊಲಿ''' &nbsp;– ಗಿಟಾರಿನ ಪರಿಣಾಮ, ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು *'''ಮರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆಲ್ಲ್ಯಾಡ್''' &nbsp;– ಬ್ಯಾಸ್ ಗಿಟಾರು *'''ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್ ''' &nbsp;– ಡೋಲುಗಳು, ಬಡಿತ |- ! bgcolor="#E7EBEE" align="center"| ಮಾರ್ಚ್ 2005–ಪ್ರಸ್ತುತ | *'''ಗ್ಯಾರಿ ಲೈಟ್‍ಬಾಡಿ''' &nbsp;– ಧ್ವನಿಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ಗಿಟಾರಿನ ಲಯ *'''ನೈಥೆನ್ ಕಾನೊಲಿ''' &nbsp;– ಗಿಟಾರಿನ ಪರಿಣಾಮ, ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು *'''ಪೌಲ್ ವಿಲ್ಸನ್''' &nbsp;– ಬ್ಯಾಸ್ ಗಿಟಾರು , ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗಳು *'''ಜಾನಿ ಕ್ವಿನ್''' &nbsp;– ಡೋಲುಗಳು, ಬಡಿತ *'''ಟೊಮ್ ಸಿಮ್ಪ್‌ಸೊನ್''' &nbsp;– ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು, ಮಾದರಿಗಳು *'''ರಿಚರ್ಡ್ ಕೊಲ್ಬರ್ನ್''' &nbsp;- ಕೀಲಿಮಣೆಗಳು, ಡೋಲುಗಳು, ಗಿಟಾರು - 2008ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯ |} {{col-end}} ;ವೇಳಾ ಪಟ್ಟಿ <div align="left"> ವೇಳಾ ಪಟ್ಟಿ ImageSize = width:800 height:auto barincrement:30 PlotArea = left:100 bottom:60 top:0 right:50 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1994 till:01/03/2010 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy</div> Colors = id:Vocals value:gray(0.5) legend:Vocals,&nbsp;guitar id:Bass value:red legend:Bass id:Drums value:blue legend:Drums id:Guitar value:green legend:Lead&nbsp;guitar id:Keyboards value:yellow legend:Keyboards id:Releases value:black legend:Releases Legend = orientation:horizontal position:bottom ScaleMajor = increment:1 start:01/01/1994 LineData = at:15/06/1997 color:black layer:back at:31/08/1998 color:black layer:back at:05/03/2001 color:black layer:back at:04/08/2003 color:black layer:back at:23/11/2004 color:black layer:back at:27/12/2005 color:black layer:back at:01/05/2006 color:black layer:back at:24/10/2008 color:black layer:back at:09/11/2009 color:black layer:back BarData = bar:Lightbody text:"Gary Lightbody" bar:McClelland text:"Mark McClelland" bar:Morrison text:"Michael Morrison" bar:Quinn text:"Jonny Quinn" bar:Connolly text:"Nathan Connolly" bar:Wilson text:"Paul Wilson" bar:Simpson text:"Tom Simpson" PlotData= width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:Lightbody from:01/09/1994 till:end color:Vocals bar:McClelland from:01/09/1994 till:16/03/2005 color:Bass bar:Morrison from:01/09/1994 till:01/01/1995 color:Drums bar:Quinn from:01/10/1997 till:end color:Drums bar:Connolly from:01/12/2002 till:end color:Guitar bar:Wilson from:31/03/2005 till:end color:Bass bar:Simpson from:31/03/2005 till:end color:Keyboards </timeline> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == {{Main|Snow Patrol discography}} *''[[ಪೊಲರ್‌ಬಿರ್ ಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳು]]'' (1998) * ''[[ಇದೆಲ್ಲಾ ಮುಗಿದಮೇಲೆ ನಾವು ಇನ್ನೂ ಚೊಕ್ಕಟ ವಾಗಿರ ಬೇಕು]]'' (2001) * ''[[ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ]]'' (2003) * ''[[ಐಸ್ ಓಪೆನ್]]'' (2006) * ''[[ಎ ಹನ್‌ಡ್ರೆಡ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸನ್ಸ್]]'' (2008) * ''[[ಅಪ್ ಟು ನೌ]] '' (2009) == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {{main|List of awards and nominations received by Snow Patrol}} {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | rowspan="3" align="center"|[[2005]] | rowspan="6"|[[ಬಿಆರ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರೂಪ್<ref name="2005BRITS">{{cite web|accessdate=20 May 2009|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=934|title=SP up for three BRITS|publisher=Snow Patrol|archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071215012115/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=934|url-status=deviated|archivedate=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215012115/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=934}}</ref> | {{nom}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಕ್ ಆಕ್ಟ್<ref name="2005BRITS"/> | {{nom}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಲ್ಬಮ್<ref name="2005BRITS"/> | {{nom}} |- | rowspan="3" align="center"|[[2007]] | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರೂಪ್ | {{nom}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಲ್ಬಮ್ | {{nom}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಗಲ್ | {{nom}} |- | align="center"|1999 | ''[[ಹಟ್ ಪ್ರೆಸ್]]'' ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | [[ಫಿಲ್ ಲೈನೊಟ್]] ಅವಾರ್ಡ್ ಫರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.hotpress.com/archive/1638726.html|title=Belle Fest|date=17 January 2002|last=Sweeney|first=Eamon|publisher=''[[Hot Press]]''|accessdate=1 October 2009|archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226022416/http://www.hotpress.com/archive/1638726.html|url-status=dead}}ಸೂಚನೆ: ದಾಖಲೆ ಪ್ರತಿ [https://web.archive.org/web/20001002071324/http://www.hot-press.com/inawards.htm ಇಲ್ಲಿ] ಸಿಗುತ್ತದೆ.</ref> | {{won}} |- | align="center"|2005 | [[ಎನ್‌ಎಮ್‌ಇ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬ್ಯಾಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.xfm.co.uk/Article.asp?id=64825|title=NME Awards nominations announced|publisher=Xfm|accessdate=20 July 2009}}</ref> | {{nom}} |- | align="center"|2005 | [[ಐವೊರ್ ನೊವೆಲೊ]] | ಬೆಸ್ಟ್ ಅಲ್ಬಮ್ (ಫೈನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾ) | {{won}} |- | [[2007]] | rowspan="2"|[[ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಯುರೋಪ್‌ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಬೆಸ್ಟ್ ರಾಕ್/ ಅಲ್ಟೆರ್‌ನೆಟಿವ್ ಆಕ್ಟ್<ref name="2007EMA">{{cite web|accessdate=20 May 2009|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=8703|title=Vote for Snow Patrol at the MTV European Music Awards|publisher=Snow Patrol|archive-date=10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071210144456/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=8703|url-status=deviated|archivedate=10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071210144456/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=8703}}</ref> | {{nom}} |- | align="center"|2007 | ಬೆಸ್ಟ್ ಹೆಡ್‌ಲೈನರ್<ref name="2007EMA"/> | {{nom}} |- | 2004 | [[ಕ್ಯೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂಕಮೆರ್ಸ್<ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kCvETez5|title=Band on a run|date=12 November 2004|publisher=[[The Times]]|accessdate=1 October 2009}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="2" align="center"|2007 | ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ಲೆಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರೂಪ್<ref>{{cite web|url=http://www.xfm.co.uk/Article.asp?id=431891|title=Paul Weller Honoured With Silver Clef Award|publisher=Xfm|accessdate=8 July 2009}}</ref> | {{won}} |- | rowspan="3"|[[ಯುಕೆ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಮೊಸ್ಟ್ ಮೆಮೊರೆಬಲ್ ಮೊಮೆನ್<ref>{{cite web|url=http://www.absoluteradio.co.uk/music/awards/uk_festival_awards/index.html|title=The UK Festival Awards 2007|publisher=Absolute Radio|accessdate=21 July 2009|archive-date=10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090910011500/http://www.absoluteradio.co.uk/music/awards/uk_festival_awards/index.html|url-status=dead}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="2" align="center"|2009 | ಬೆಸ್ಟ್ ಹೆಡ್‌ಲೈನರ್&nbsp;– [[ರೆಡಿಯೊ 1ರ ದೊಡ್ಡ ವಾರದ ಕೋನೆದಿನ]] <ref name="FESTAWARDSNOMS">{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5kWD4OIZU|title=Best Headline Performance (2009)|publisher=Festival Awards|accessdate=14 October 2009}}</ref> | {{nom}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಹೆಡ್‌ಲೈನರ್&nbsp;– [[V ಹಬ್ಬ]]<ref name="FESTAWARDSNOMS"/> | {{nom}} |- | align="center"|[[2004]] | rowspan="9"| [[ಮಿಟಿಯೊರ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="3"|ಬೆಸ್ಟ್ ಐರಿಷ್ ಬ್ಯಾಂಡ್<ref>{{cite web|accessdate=20 May 2009|url=http://www.jeepster.co.uk/site/jeeep.php?pg=http%3A%2F%2Fwww.jeepster.co.uk%2Fsite%2Fnewsarchive.php%3Fid%3D52&currentsection=snowpatrol|title=Snow Patrol award nomination|publisher=Jeepster|archive-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://archive.is/20120802192040/http://www.jeepster.co.uk/site/jeeep.php?pg=http://www.jeepster.co.uk/site/newsarchive.php%3Fid=52&currentsection=snowpatrol|url-status=deviated|archivedate=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archiveurl=https://archive.is/20120802192040/http://www.jeepster.co.uk/site/jeeep.php?pg=http://www.jeepster.co.uk/site/newsarchive.php%3Fid=52&currentsection=snowpatrol}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=20 May 2009|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=916|title=Patrol big winners at Meteor Awards|publisher=Snow Patrol|archive-date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120224223749/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=916|url-status=deviated|archivedate=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120224223749/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=916}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=20 May 2009|url=http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=6741|title=Snow Patrol scoop 3 nominations at Meteor Ireland Music Awards 2007|publisher=Snow Patrol|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071213120724/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=6741|url-status=deviated|archivedate=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071213120724/http://www.snowpatrol.com/news/default.aspx?nid=6741}}</ref> | {{won}} |- | align="center"|[[2005]] | {{won}} |- | rowspan="4" align="center"|[[2007]] | {{won}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಲೈವ್ ಫರ್‌ಫರ್ಮೆನ್ಸ್ | {{won}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಐರಿಷ್ ಅಲ್ಬಮ್ (ಐಸ್ ಒಪೆನ್) | {{nom}} |- | ಮೊಸ್ಟ್ ಡೌನ್‌ಲೊಡೆಡ್ ಐರಿಷ್ ಹಾಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ | {{won}} |- | rowspan="3" align="center"|2010 | ಬೆಸ್ಟ್ ಐರಿಷ್ ಬ್ಯಾಂಡ್<ref>{{cite web|http://meteormusicawards.meteor.ie/|title=Meteor Music Awards|date=19 February 2010}}</ref> | {{won}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಐರಿಷ್ ಅಲ್ಬಮ್ (ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) | {{won}} |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಐರಿಷ್ ಲೈವ್ ಫರ್‌ಫರ್ಮೆನ್ಸ್ | {{nom}} |- |} ;ಇತರೆ ಮನ್ನಣೆಗಳು * 2009 – ಐರಿಷ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ #22ನೇ ದರ್ಜೆ ಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಈಗಿನ ಐರಿಷ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಯಿದೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/theticket/2009/0403/1224243925837.html|title=The 50 best Irish music acts right now|last=Clayton-Lea|first=Tony|date=3 April 2009|publisher=The Irish Times|accessdate=31 August 2009|archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007190642/http://www.irishtimes.com/newspaper/theticket/2009/0403/1224243925837.html|url-status=dead}}</ref> * 2009 – [[ಅಲ್ಸ್‌ಟೆರ್ಸ್]] ಮೇಲಿನ ಹತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರಲ್ಲಿ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್ #10 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref> {{cite web|url=http://www.webcitation.org/5l1qzobBb|title=uPlayer|publisher=UTV|accessdate=4 November 2009}}ಘಟನೆ 1:೩೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5l1qpFrsK|title=Catch&nbsp;– Ultimate Ulster|date=30 October 2009|publisher=[[UTV]]|accessdate=4 November 2009}}</ref> * 2009 – Amazon.co.uk ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ #6 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ದಶಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/technology/amazon/6825932/Amazon-top-10-best-selling-albums-of-decade.html|title=Amazon: Top 10 best-selling albums of decade|last=Lew|first=Jonathan|date=16 December 2009|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|accessdate=17 December 2009|archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091219034756/http://www.telegraph.co.uk/technology/amazon/6825932/Amazon-top-10-best-selling-albums-of-decade.html|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಚಾರಗಳು == {| class="wikitable" |- !ಸಂಚಾರ ! ಆಧಾರ ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ(ಗಳು) !ಆರಂಭದ ದಿನಾಂಕ !ಕೋನೆ ದಿನಾಂಕ |- | [[ಕೋನೆಯ ಸ್ಟ್ರಾ ಪ್ರವಾಸ]] | ''[[ಕೋನೆಯ ಸ್ಟ್ರಾ]]'' | 10 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2003 | 23 ಜುಲೈ 2005 |- | [[ಐಸ್ ಓಪನ್ ಪ್ರವಾಸ]] | ''[[ಐಸ್ ಓಪೆನ್]]'' | 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006 | 22 ಸೆಪ್ಟೈಂಬರ್ 2007 |- | [[ಟೆಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ದಿ ಸಿಟಿಸ್ ಟೂರ್]] | '' [[ಎ ಹಡ್ರೆಡ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಸನ್ಸ್]]'' | 26 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2008 | 20 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2009 |- | [[ರಿವರ್ಕ್‌ಡ್ ಟೂರ್]] | ''[[ಅಪ್ ಟು ನೌ]]'' | 18 ನವೆಂಬರ್ 2009 | 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikipedia-Books|Snow Patrol}} {{Commons}} *{{Official|http://www.snowpatrol.com}} *[https://web.archive.org/web/20090331052215/http://web.me.com/michaelmorrison74/Shrug/Shrug.html ಶ್ರಗ್‌ನಿಗೆ ಮೈಕೆಲ್ ಮಾರಿಸನ್‌ನ ಕಾಣಿಕೆ ಪುಟ] {{Snow Patrol}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೊಲಿಡೊ ಕಲಾವಿದರ ದಾಖಲೆಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ನೋ ಪೆಟ್ರೋಲ್]] [[ವರ್ಗ:1990 ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐವೊರ್ ನೊವೆಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:1995ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ಪಂಚಮೇಳಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] 21f6cgs29vymcbx6cp6riguggx2ro4n 0 24978 1375709 1369034 2026-06-22T19:42:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375709 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Village of karnataka|thumbnail]] {{For|the Willie Nelson album|Country Music (Willie Nelson album)}} {{Infobox music genre |name=Country music |color=white |bgcolor=brown |stylistic_origins=[[Appalachian music|Appalachian folk music]], [[Music of the Maritimes|Maritime folk music]], [[Gospel music|Gospel]], [[Music of the United Kingdom|Anglo]], [[Celtic music]] and [[Old-time music]] |cultural_origins=Early 20th century [[Atlantic Canada]] and the [[Southern United States]] |instruments=[[Guitar]] - [[Bass guitar|Bass]] - [[Dobro]] - [[Pedal steel guitar|Steel Guitar]] - [[Mandolin]] - [[Banjo]] - [[Double Bass]] - [[Fiddle]] - [[Piano]] - [[electronic keyboard]] - [[Drum]]s - [[Harmonica]] - [[Vocals]] |popularity= 1920s–present High in [[Australia]], [[Canada]] and the US, <br /> Medium in [[United Kingdom]], [[Ireland]], Scandinavia and [[New Zealand]]<br /> Low in [[Asia]], [[Africa]], [[Latin America]] and mainland [[Europe]]. <!--- sources needed ---> |derivatives=[[Rock and Roll]], [[Dansband]], [[Roots rock]], [[Southern rock]], [[Heartland rock]] |subgenrelist= [[List of country genres]] |subgenres=[[Bakersfield sound]] - [[Bluegrass music|Bluegrass]] - [[Close harmony]] - [[Honky tonk]] - [[Jug band]] - [[Lubbock sound]] - [[Nashville sound]] - [[Neotraditional country]] - [[Outlaw country]] - [[Red Dirt (music)|Red Dirt]] - [[Western swing]] - [[Texas country music|Texas country]] |fusiongenres=[[Alternative country]] - [[Country rock]] - [[Psychobilly]] - [[Rockabilly]] - [[Gothabilly]] - [[Cowpunk]] - [[Country-rap]] - [[Country pop]] - [[Country soul]] - [[Southern soul]] |other_topics=[[List of country musicians|Country musicians]] - [[List of years in country music]] }} [[ಚಿತ್ರ:Dolly Parton in Nashville cropped.jpg|thumb|right|80px|ಡೊಲಿ ಪಾರ್ಟನ್‌]] [[ಚಿತ್ರ:Vernon Dalhart 01.jpg|thumb|right|80px|ವೆರ್ನಾನ್‌‌ ಡಾಲ್‌ಹಾರ್ಟ್‌]] '''ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ''' (ಅಥವಾ '''ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡು''' ) ಎಂಬುದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಒಂದು ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.<ref name="Peterson">ಪೀಟರ್‌‌ಸನ್‌‌, ರಿಚರ್ಡ್‌ A. (1999). ''ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌: ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇ ಟಿಂಗ್‌ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ'', ಪುಟ 9. ISBN 0-226-66285-3.</ref> ==''ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ''ಪ್ರಕಾರ== *ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ''ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸುವಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ''ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ'' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ''ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ'' ವು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ''ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡು'' ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯಿತು; ಆದರೂ ಸಹ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ |ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಈಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Peterson"/> *ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಮಿಶ್ರಣವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಂಗೀತವೊಂದು, ''ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡು'' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. *ಅನೇಕ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ''ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ'' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಇಂದು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಒಂಟಿಗಾಯನದ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಪಾಟರ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಈ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯ ವನಾಗಿದ್ದು, "ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಬೆಕ್ಕು" ಎಂದೇ ಈತ ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ''ಮೊಂಟಾನಾ ರೆಡ್‌ನೆಕ್‌‌'' <ref>[http://www.jim-reeves.com/hayride.html Jim-reeves.com] ''Jim-reeves.com''</ref> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಿಯತ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದ; ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಲ್‌‌ ಪ್ರಕಾರದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವನು ಓರ್ವ ವಿಶದೀಕರಿಸುವ ಬಿಂಬವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ. *ಗಾರ್ಥ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌‌ ಎಂಬ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತಗಾರನು ಈ ಪೈಕಿ ಎರಡನೆಯವನಾಗಿದ್ದು, ಈತನ 128 ದಶಲಕ್ಷ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ; ಈತ U.S. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ದೇಶೀಯ ಒಂಟಿ ಗಾಯನದ ಕೃತಿಗಳ U.S. ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.acountry.com/music/2008_academy_of_country_music_awards_winners/ Acountry.com] "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಗಾರ್ಥ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌‌ಗೆ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. *ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲು ಓರ್ವ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮದ ನಾಯಕನಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 128 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, U.S. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು-ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಒಂಟಿಗಾಯನದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಕಲಾವಿದ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌‌ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.</ref> *ಸುಮಾರು 2005ರ ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳ ಮಾರಾಟಗಳು ಕುಸಿದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, 2006ರ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆಯು ಅದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಈ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, U.S.ನಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಗೀತ ಸಂಪುಟಗಳು 17.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಮಾರಾಟಗಳು 36 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. *ಮೇಲಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಒಂದು ದಶಕದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವಾರವೂ 77.3 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಅದು ತಲುಪುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆರ್ಬಿಟ್ರಾನ್‌‌, ಇಂಕ್‌ ಎಂಬ ರೇಡಿಯೋ-ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ.<ref>[http://www.roughstock.com/history/garthnew.html Roughstock.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129151636/http://www.roughstock.com/history/garthnew.html |date=2009-01-29 }} ''Roughstock.com''</ref><ref>{{cite news | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/08/21/MNGEJKM7F11.DTL&feed=rss.news | title=L.A. radio loses its twang / Last country station switches to pop format to attract more Hispanic adult women | first1=Charles | last1=Duhigg | first2=Geoff | last2=Boucher | date=2006-08-21 | work=The San Francisco Chronicle | access-date=2010-09-27 | archive-date=2012-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120516085547/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2006%2F08%2F21%2FMNGEJKM7F11.DTL&feed=rss.news | url-status=dead }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ == *ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಅಪಲಾಚಿಯಾದ ಪರ್ವತಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 300 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಗೋಳದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಅವರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ತಂದರು ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ: *"ಮುಂಚಿನ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಅಥವಾ ಮೊದಲ ನೆಲಸಿಗರಿಗೆ ಪಿಟೀಲು ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟದ ವಾದ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕಸೂಚಕ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಉಲ್ಲಾಸದ ಮತ್ತು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಪುಟಿಯುವ<ref>‌‌ಗಿಶ್, D.L. ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌. ಉತ್ತರ ಮನಕಾಟೊ, MN: ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಆಪಲ್‌ ಮೀಡಿಯಾ, 2002.ಮುದ್ರಣ.</ref> ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಧ್ವನಿಸಲು ಇದನ್ನು ನುಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು"; *ಐರ್ಲಂಡಿನ ಪಿಟೀಲು, ಜರ್ಮನ್‌‌ ಜನ್ಯ ಪಿಯಾನೊ ಮಾದರಿಯ ತಂತಿವಾದ್ಯ (ಡಲ್ಸಿಮರ್‌‌), ಇಟಲಿಯ ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್‌‌, ಸ್ಪೇನಿನ ಗಿಟಾರು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೈವೀಣೆ (ಬ್ಯಾಂಜೊ)<ref>[http://bluegrassbanjo.org/banhist.html Bluegrassbanjo.org]</ref> ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಹೀಗೆ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. *ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನಗಳು, [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಪಲಾಚಿಯಾದ ತಂತಿವಾದ್ಯ ಮೇಳಗಳು ಪಿಟೀಲು, ಗಿಟಾರು, ಮತ್ತು ಕೈವೀಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.shoppbs.org/sm-pbs-the-appalachians-dvd--pi-2048969.html#Details |title=Shoppbs. org |access-date=2010-09-27 |archive-date=2008-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119155625/http://www.shoppbs.org/sm-pbs-the-appalachians-dvd--pi-2048969.html#Details |url-status=deviated |archivedate=2008-11-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081119155625/http://www.shoppbs.org/sm-pbs-the-appalachians-dvd--pi-2048969.html#Details }}</ref> *ಮುಂಚಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಆರಂಭಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹಳೆಯ-ಕಾಲದ ಸಂಗೀತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗು ತ್ತದೆ. ''ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ U.S.A'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ಮ್ಯಾಲೋನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿರುವ ಅನುಸಾರ, "ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು."<ref> *ಮ್ಯಾಲೋನ್‌‌, ಬಿಲ್‌‌. ''ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ U.S.A.'' ಆಸ್ಟಿನ್‌‌: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2002. ಮುದ್ರಣ.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಸಂಗೀತದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅದು ಸಂಯೋಜಿ ಸಿತ್ತು. *ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಆಂಗ್ಲ-ಕೆಲ್ಟರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವೊಂದು ವಾದ್ಯಸಂಗೀತದ ತುಣುಕುಗಳು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮೂಲನೆಲೆಯಾಗಿರುವ, ಈಗ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸಂಗೀತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾವಣಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದವು. *ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಇಂಗ್ಲಂಡಿನ (ಬ್ರಿಟಿಷರ) ಮತ್ತು ಐರ್ಲಂಡಿನ (ಐರಿಷ್‌ ಜನಗಳ) ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. U.S.ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಆದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮತ್ತು ಐರ್ಲಂಡಿನ ಜನರ ಆಗಮನಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌, ವೇಲ್ಸ್‌‌, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಸೇರಿದ್ದರು. *ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ಅನೇಕ ಜನರು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅದರ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಿದಾಗ, ಇದನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋಗಳಿಂದ ಬಂತು ಎನ್ನಬಹುದು; ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತವಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕೈವೀಣೆಗೂ ಈ ಮಾತು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. * ಅಮೆರಿಕಾದ-ನೀಗ್ರೋಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಐರೋಪ್ಯ ಸಂತತಿಯ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕರಿಯರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯರು ಅನೇಕಬಾರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು; ''ಡಿಫೋರ್ಡ್‌ ಬೇಲಿ: ಎ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಿಫೋರ್ಡ್‌ ಬೇಲಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.org/deford/music/influences.html |title=PBS.org |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203082856/http://www.pbs.org/deford/music/influences.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬಾತ ಇದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.org/deford/ |title=PBS.org |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822011944/http://www.pbs.org/deford/ |url-status=dead }}</ref> *19ನೇ ಶತಮಾನದಾದ್ಯಂತವೂ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌]] ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ವಲಸೆಗಾರ ಗುಂಪುಗಳು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡವು; ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌‌]], ಮತ್ತು [[ಇಟಲಿ]] ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರ ಗುಂಪುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶದ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳವಂದಿಗರು, ಹಾಗೂ U.S. ಸಮುದಾಯಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವು. *ಈ ಸಹ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪರ್ಕದ ಫಲವಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಅನನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ವಲಯವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref>[http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/xbc03 ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌‌]</ref> == 1920ರ ದಶಕ == *ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟ್‌ ವರ್ತ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿಕಾರರು 1922ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿಕಾರರ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕಣಜದ ಕುಣಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೂ ಸಹ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. *ಜಾರ್ಜಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಂಪನಿಗಳು ಫಿಡ್ಲಿನ್‌‌' ಜಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಸನ್‌‌ನಂಥ ಮುಂಚಿನ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ದೇಶಗಳ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಂಗೀತವು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅರಿತುಕೊಂಡವು.<ref> *ರಿಚರ್ಡ್‌, ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್‌,. ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್‌ ಲೈಫ್‌ ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನಾರ್ಟನ್, 2001. ಮುದ್ರಣ.</ref> ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವು "ಸ್ಯಾಲೀ ಗುಡನ್‌‌" ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು; ಪಿಟೀಲುವಾದಕನಾದ A.C. (ಎಕ್‌‌) ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಇದನ್ನು ವಿಕ್ಟರ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ 1922ರಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ. *ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1924ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ "ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ" ಸಂಗೀತವನ್ನು (ಸರಣಿ 15000D "ಓಲ್ಡ್‌ ಫೆಮಿಲಿಯರ್‌ ಟ್ಯೂನ್ಸ್‌") ಬಳಸಿ ಕೊಂಡಿ ರುವ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.78discography.com/COL15000D.htm 78Discography.com] ''ದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌''.</ref> *ಒಂದು ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ, 1923ರ ಜೂನ್‌‌ 14ರಂದು ಒಕೆಹ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ "ಲಿಟ್ಲ್‌ ಲಾಗ್‌ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಲೇನ್‌‌" ಗೀತೆಯನ್ನು ಫಿಡ್ಲಿನ್‌‌' ಜಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಸನ್‌‌ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://ourgeorgiahistory.com/chronpop/215 |title=ಅವರ್‌‌ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಹಿಸ್ಟರಿ |access-date=2010-09-27 |archive-date=2008-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121232820/http://www.ourgeorgiahistory.com/chronpop/215 |url-status=dead }}</ref> 1924ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದ "ರೆಕ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಓಲ್ಡ್‌‌ '97" ಎಂಬ ಗೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ವೆರ್ನಾನ್ ಡಾಲ್‌ಹಾರ್ಟ್‌ ಎಂಬಾತ, ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ಗಾಯಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ.<ref>{{Cite web |url=http://www.blueridgeinstitute.org/ballads/old97song.html |title=ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ & ಮ್ಯೂಸಿಯಂ |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206151824/http://blueridgeinstitute.org/ballads/old97song.html |url-status=deviated |archivedate=2010-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101206151824/http://blueridgeinstitute.org/ballads/old97song.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.blueridgeinstitute.org/ballads/old97.html |title=ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ & ಮ್ಯೂಸಿಯಂ |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209090006/http://www.blueridgeinstitute.org/ballads/old97.html |url-status=deviated |archivedate=2010-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209090006/http://www.blueridgeinstitute.org/ballads/old97.html }}</ref> *ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ "ಲೋನ್‌ಸಮ್‌ ರೋಡ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.<ref name="cohn">{{cite book |last=Cohn|first=Lawrence|title=Nothing but the Blues: The Music and the Musicians |origmonth =Septe mber|origyear=1993|coauthors=Aldin,Mary Katherine; Bastin,Bruce|publisher=Abbeville Press|isdn=978-1558592711|page=238}}</ref> 1924ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, "ಆಂಟ್‌" ಸಮಂತಾ ಬಮ್‌ಗಾರ್ನರ್‌ ಮತ್ತು ಇವಾ ಡೇವಿಸ್‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಗಾಯಕಿಯರು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿಯರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.thesylvaherald.com/B-Full-Sam-workout022201.htm |title=Thesylvaherald.com |access-date=2010-09-27 |archive-date=2006-05-09 |archive-url=https://archive.today/20060509040132/http://www.thesylvaherald.com/B-Full-Sam-workout022201.htm |url-status=deviated |archivedate=2006-05-09 |archiveurl=https://archive.today/20060509040132/http://www.thesylvaherald.com/B-Full-Sam-workout022201.htm }}</ref> *ಕ್ಲಿಫ್‌‌ ಕಾರ್ಲೈಲ್‌‌‌ನಂಥ ಅನೇಕ "ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ" ಸಂಗೀತಗಾರರು ದಶಕದ<ref>ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಒರಿಜಿನಲ್ಸ್‌ - ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌. ಟೋನಿ ರಸ್ಸೆಲ್‌‌. 2007. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌. ಪುಟಗಳು 14, 15, 25, 31, 45, 59, 73, 107, 157, 161, 165,167, 225. ISBN 978019532506.</ref> ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು 30ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ಲೂಸ್‌ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. * ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ರಿಲೆ ಪುಕೆಟ್‌, ಡಾನ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌‌, ಫಿಡ್ಲಿನ್‌‌' ಜಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಸನ್‌‌, ಅಲ್‌‌ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌, ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ V. ಸ್ಟೋನ್‌ಮನ್‌‌, ಚಾರ್ಲೀ ಪೂಲ್‌‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ ಕರೋಲಿನಾ ರ್ಯಾಂಬ್ಲರ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ದಿ ಸ್ಕಿಲ್ಲೆಟ್‌ ಲಿಕರ್ಸ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ‌.<ref>[http://www.southernmusic.net/gidtanner.htm Southernmusic.net]</ref> *1922ರಷ್ಟು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಉಕ್ಕಿನ ಗಿಟಾರು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ ಫೆರೆರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವಾಯಿಯ ಗಿಟಾರು ವಾದಕನನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ ದಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ಮೀ ಟಾರ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಭೇಟಿಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>‌‌ಕೊಹ್ನ್, ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌: "ನಥಿಂಗ್‌ ಬಟ್‌ ದಿ ಬ್ಲೂಸ್‌" ಚಾಪ್ಟರ್‌ ಟೈಟ್ಲ್ಸ್‌ "ಎ ಲೈಟರ್‌ ಷೇಡ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಲೂ - ವೈಟ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಬ್ಲೂಸ್‌" -ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ವೋಲ್ಫ್‌ ಪುಟ 247, 1993</ref> *ಜಿಮ್ಮೀ ರಾಡ್ಗರ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟರ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಎಂಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1927ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 1ರಂದು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಾಡುಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು; ಇಲ್ಲಿ ರಾಲ್ಫ್‌‌ ಪೀರ್‌‌ ಪ್ರತಿಭಾ ಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ.<ref>‌ *ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಒರಿಜಿನಲ್ಸ್‌ - ದಿ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್. ಟೋನಿ ರಸ್ಸೆಲ್‌‌. 2007. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌. ಪುಟ 68. ISBN 978019532506</ref><ref name="Sanjek">ಡೇವಿಡ್‌ ಸಂಜೆಕ್‌‌, "ಆಲ್‌ ದಿ ಮೆಮರೀಸ್‌ ಮನಿ ಕೆನ್‌ ಬೈ: ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್‌ ಆಥರ್‌ಷಿಪ್‌," ಪುಟ 155–172; ಎರಿಕ್‌ ವೀಸ್‌ಬಾರ್ಡ್‌, ಸಂಪಾದಿತ ''ದಿಸ್‌ ಈಸ್‌ ಪಾಪ್‌'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವಂಥದು, ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004. ISBN 0-674-01321-2 (ಬಟ್ಟೆಯ ಹೊದಿಕೆ), ISBN 0-674-01344-1 (ಕಾಗದದ ಹೊದಿಕೆ). ಪುಟ 158.</ref> *ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದದ ಛಾಯೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ, ಸುವಾರ್ತೆ, ಜಾಝ್‌‌, ಬ್ಲೂಸ್‌, ಪಾಪ್‌, ಕೌಬಾಯ್‌‌, ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಡ್ಗರ್ಸ್‌ ಬೆಸುಗೆಹಾಕಿದ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು; ಮತ್ತು ಅವನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವು ಅವನದೇ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಪೈಕಿ “ಬ್ಲೂ ಯೊಡೆಲ್‌‌”<ref>[http://www.lpdiscography.com/r/Rodgers/jimmie-sp.htm LPdiscography.com]</ref> ಎಂಬ ಗೀತ-ಸಂಯೋಜನೆಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು ಹಾಗೂ ರಾಡ್ಗರ್ಸ್‌‌ನನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವು ನೆಲೆ ಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.alamhof.org/rodgersj.htm |title=Alamhof.org |access-date=2010-09-27 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523161403/http://www.alamhof.org/rodgersj.htm |url-status=deviated |archivedate=2008-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080523161403/http://www.alamhof.org/rodgersj.htm }}</ref><ref>ನಥಿಂಗ್‌ ಬಟ್‌ ದಿ ಬ್ಲೂಸ್‌ 1993, ವೈಟ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಬ್ಲೂಸ್‌ -ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ವೋಲ್ಫ್‌, ಪುಟ 233</ref> *1927ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ 17 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಕಾರ್ಟರ್ಸ್‌, ಸುಮಾರು 300ರಷ್ಟು ಹಳೆಯ-ಕಾಲದ ಲಾವಣಿಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಗಗಳು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತೆ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಜನಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ.<ref>[http://www.southernmusic.net/carterfamily.htm Southernmusic. net], ದಿ ಕಾರ್ಟರ್‌‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ.</ref> == 1930ರ ದಶಕದಿಂದ 1940ರ ದಶಕದವರೆಗೆ == *ಮಹಾನ್‌ ಕೈಗಾರಿಕಾರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಮಾರಾಟವಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅದು ತಗ್ಗಿಸಿತು. ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸೇವೆಯು ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು; ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ "ಕಣಜದ ನೃತ್ಯ" ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆರಂಭವಾಗಿ, ತೀರಾ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದ್ದ ಚಿಕಾಗೊದಿಂದ ತೀರಾ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದ್ದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು. *1925ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ WSM-AMನಿಂದ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡ ''ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿ'' ಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಎನಿಸಿತು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ''ಓಪ್ರಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ನೀಡಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ತಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಲ್‌ ಡೇವ್‌ ಮೆಕಾನ್‌‌, ರಾಯ್‌‌ ಅಕುಫ್‌‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಆಗಿದ್ದ ಹಾರ್ಮೋನಿಕಾ ವಾದಕ ಡಿಫೋರ್ಡ್‌ ಬೇಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. WSMನ 50,000 ವ್ಯಾಟ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಕೇತವು (1934) ದೇಶದ<ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.org/americanrootsmusic/pbs_arm_episode_summaries.html |title=PBS - ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲಗಳ ಸಂಗೀತ : ಸಂಚಿಕೆಯ ಸಾರಾಂಶಗಳು |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621062037/http://www.pbs.org/americanrootsmusic/pbs_arm_episode_summaries.html |url-status=dead }}</ref> ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಈ ಯುಗವು "ಬಂಗಾರದ ಯುಗ" ಎಂಬ ಅವಧಿಯೊಂದರ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಆಧಾರನಾದದ ಉಕ್ಕಿನ ಗಿಟಾರಿನಂಥ ಹೊಸ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರ್ವತದ ಧ್ವನಿಗಳು ಹದವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. *ಜಾರ್ಜ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌‌, ಪೋರ್ಟರ್‌‌ ವ್ಯಾಗನರ್‌‌, ಮತ್ತು ಲೊರೆಟ್ಟಾ ಲಿನ್‌‌‌‌‌ರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ<ref>[http://www.timelife.com/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?langId=-1&amp;storeId=1001&amp;catalogId=10001&amp;productId=125001 Timelife.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120326095953/https://www.timelife.com/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?langId=-1&storeId=1001&catalogId=10001&productId=125001 |date=2012-03-26 }} ''ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ''</ref> ಸಂಗೀತದ ಬಂಗಾರದ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಈ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವು ತಮ್ಮ ಸರಳತೆಯ ಮೂಲಕ ಇಂದಿಗೂ ಅನುರಣಿಸುತ್ತಿವೆ. *ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಬಹಳಷ್ಟು ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಮೂನ್ ಮುಲ್ಲಿಕನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಕಬಿಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ಪ್ರಕಾರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ. ಬಿಲ್‌‌ ಹ್ಯಾಲೆ ಎಂಬಾತ ಕೌಬಾಯ್‌‌ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅವಧಿಗಂತೂ ಅವನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಕೀರಲು ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಾಡುವ ಓರ್ವ ಕೌಬಾಯ್‌‌ ಗಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. *ಜಿಮ್ಮೀ ರಾಡ್ಗರ್ಸ್‌‌-ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗಾಯನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಹ್ಯಾಲೆಯು ರಾಕ್‌ ಎನ್‌ ರೋಲ್‌‌ ಪ್ರಕಾರದ ಓರ್ವ ಆರಂಭಿಕ ವಾದಕನಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ; ಇದರಿಂದ ಅವನದೇ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ಧ್ವನಿಯೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಗಾಯಕನಾದ ಎಡ್ಡಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌‌ ಎಂಬಾತ 1947 ಮತ್ತು 1949ರ ನಡುವೆ 10 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗೀತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಂಟು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದ.<ref>[https://web.archive.org/web/20110803173648/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp Billboard‌.com] ''Billboard‌.com''</ref> === ಹಾಡುವ ಕೌಬಾಯ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿ === *ಕೌಬಾಯ್‌‌ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ 1920ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 1930ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು. *ಜೀನ್‌ ಆಟ್ರಿ, ಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪಯನೀರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ರಾಯ್‌‌ ರೋಜರ್ಸ್‌‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ಹಾಡುವ ಕೌಬಾಯ್‌‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.roughstock.com/history/cowboy.html |title=ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ರಫ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ - ಕೌಬಾಯ್‌‌ ಸಂಗೀತ |access-date=2010-09-27 |archive-date=2004-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040216083920/http://www.roughstock.com/history/cowboy.html |url-status=deviated |archivedate=2004-02-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040216083920/http://www.roughstock.com/history/cowboy.html }}</ref> *ಹಾಗಂತ ಕೇವಲ ಕೌಬಾಯ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಗರ್ಲ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಧ್ವನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದ "ಐ ವಾಂಟ್‌ ಟು ಬಿ ಎ ಕೌಬಾಯ್‌'ಸ್‌ ಸ್ವೀಟ್‌ಹಾರ್ಟ್‌" ಎಂಬ ತನ್ನ ಗೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ಯಾಟ್ಸಿ ಮೊಂಟಾನಾ ಎಂಬಾಕೆಯು ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆದಳು. *ಒಂಟಿಗಾಯನದ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಅವಕಾಶಗಳೆಡೆಗಿನ ಒಂದು ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿತು.‌ಲೋಯರ್‌ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಬಾಬ್‌ ವಿಲ್ಸ್ ಎಂಬಾತ ಮತ್ತೋರ್ವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿದ್ದ; ಈತ "ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂತಿವಾದ್ಯ ಮೇಳ"ವೊಂದರ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಈತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜಾಝ್‌‌ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಅವನು ರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರವು ನೃತ್ಯಭವನದ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿಯ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. *ಸ್ಪೇಡ್ ಕೂಲೆ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಕೂಡಾ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರವು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಜಾಝ್‌‌ ಸಂಗೀತದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು. === ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ === *ಡ್ರಮ್‌ಗಳು "ತೀರಾ ಅಬ್ಬರವಾಗಿವೆ" ಮತ್ತು ಅವು "ಅಪ್ಪಟ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದು ಮಾಡಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿಯ ದೊಡ್ಡ ವಾದ್ಯವೃಂದದ ನಾಯಕನಾದ ಬಾಬ್‌ ವಿಲ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ 1935ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ಲೇಬಾಯ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಡ್ರಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿದ್ದ. 1940ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೇಬಾಯ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿಯು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. *1955ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಕಬಿಲಿ ಗುಂಪುಗಳು ಡ್ರಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವಾದರೂ, ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿದ್ದ ''ಲೂಸಿಯಾನಾ ಹೇರೈಡ್‌'', ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ತನ್ನ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕನನ್ನು 1956ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ನೇಪಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿತ್ತು. *ಆದಾಗ್ಯೂ, 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ವಾದ್ಯವೃಂದವೊಂದು ಓರ್ವ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕನನ್ನು ಹೊಂದಿರದೇ ಇರುವುದು ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು.<ref name="autogenerated1">[http://www.countrymusichalloffame.com/site/experience-museum-programs-school-instruments.aspx ಇನ್ಸ್‌‌ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌ | ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ | ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನೆಸ್ಸೀ]</ref> *ಬಾಬ್‌ ವಿಲ್ಸ್‌ 1938ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಾದ್ಯವೃಂದಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಗಿಟಾರೊಂದನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಪೈಕಿ ಮೊದಲಿಗ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ.<ref>[http://takecountryback.com/reviews/merlebobwills.htm Takecountryback.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513085028/http://takecountryback.com/reviews/merlebobwills.htm |date=2008-05-13 }}, ಮೆರ್ಲೆ ಹಗಾರ್ಡ್‌ - ಬಾಬ್‌ ವಿಲ್ಸ್‌</ref> *ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ (1948) ಅರ್ಥರ್‌‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಎಂಬಾತ, MGM ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ "ಗಿಟಾರ್‌‌ ಬೂಗೀ" ಎಂಬ ತನ್ನ ಗೀತೆಯ ಮೂಲಕ USನ 10 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ; ಇದು ಅಲ್ಲಿಂದ US ಪಾಪ್‌ ಕೋಷ್ಟಕಕ್ಕೂ ದಾಟಿತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಗಿಟಾರ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. *ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಅವಧಿಯ ವಾದಕರು ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕಮಾನು ತುದಿಯ ಮಾದರಿಯ ಗಿಬ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಟ್ಷ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಗಿಟಾರ್‌ಗಳು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾದ ನಾದಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಲು ಶುರುವಾದ ಗಿಟಾರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಒಂದು "ಜನಪ್ರಿಯ" ಫೆಂಡರ್‌ ಶೈಲಿಯು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣದ ಗಿಟಾರು ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="autogenerated1"/><ref>[http://www.empsfm.org/exhibitions/index.asp?categoryID=129&amp;ccID=132 Empsfm.org ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203052822/http://www.empsfm.org/exhibitions/index.asp?categoryID=129&ccID=132 |date=2010-12-03 }}, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು - ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ರೂಪಕಗಳು</ref> === ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಬೂಗೀ === *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು 1939ರಲ್ಲಿ ಬೂಗೀಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು. ಕಾರ್ನೆಗೀ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇದು ನುಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಿ ಬಾರ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಎಂಬಾತ "ಬೂಗೀ ವೂಗೀ"ಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವು ನಡೆಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಬೂಗೀ, ಅಥವಾ ಒಕೀ ಬೂಗೀ (ನಂತರ ಇದೇ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಬೂಗೀ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರದ ನಿಧಾನ ಹರಿವು 1945ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. *ಡೆಲ್‌ಮೋರ್‌‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ "ಫ್ರೈಟ್‌ ಟ್ರೇನ್‌‌ ಬೂಗೀ" ಈ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ರಾಕಬಿಲಿ ಪ್ರಕಾರದೆಡೆಗಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಸ್‌ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಕಸನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1948ರಲ್ಲಿ, MGM ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಅರ್ಥರ್‌‌ "ಗಿಟಾರ್‌‌ ಬೂಗೀ" ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ "ಗಿಟಾರ್‌‌ ಬೂಗೀ" ಮತ್ತು "ಕೈವೀಣೆ ಬೂಗೀ"ಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ US ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಹತ್ತು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಿಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ; *ಇವೆರಡರ ಪೈಕಿ "ಗಿಟಾರ್‌‌ ಬೂಗೀ" ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯು US ಪಾಪ್‌ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಿಗೂ ಲಗ್ಗೆಯಿಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.oldies.com/artist-biography/Arthur-Smith.html Oldies.com], ಅರ್ಥರ್‌‌ ಸ್ಮಿತ್‌‌ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ.</ref> ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಬೂಗೀ ಪ್ರಕಾರದ ಇತರ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಲ್‌ ಮೂರ್‌ ಮತ್ತು ಟೆನೆಸ್ಸೀ ಅರ್ನೀ ಫೋರ್ಡ್‌ ಸೇರಿದ್ದರು. ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಬೂಗೀ ಪ್ರಕಾರದ ಅವಧಿಯು 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಅಡಿಯಿಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅನೇಕ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಅದು ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. === ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌‌, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತೆ === [[ಚಿತ್ರ:Clyde J Foley.jpg|thumb|right|80px|ರೆಡ್‌ ಫೋಲೆ]] *[[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ "ಪರ್ವತಾರೋಹಿ" ತಂತಿವಾದ್ಯ ಮೇಳದ ಸಂಗೀತವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ರಾಯ್‌‌ ಅಕುಫ್‌‌ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೆಸ್ಟರ್‌‌ ಫ್ಲಾಟ್‌ ಮತ್ತು ಅರ್ಲ್‌ ಸ್ಕ್ರಗ್ಸ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌‌ ಮನ್ರೋ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸುವಾರ್ತೆ ಸಂಗೀತವೂ ಸಹ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಗಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. *IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ರೆಡ್‌ ಫೋಲೆ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾರೆಯು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಸುವಾರ್ತೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ಪೈಕಿ ("ಪೀಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವ್ಯಾಲಿ") ಒಂದನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗೂ ಬೂಗೀ, ಬ್ಲೂಸ್‌ ಮತ್ತು ರಾಕಬಿಲಿ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆತ ಹಾಡಿದ. *ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ವ್ಯಾಪಾರದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ "ಜಾನಪದ" ಪ್ರಕಾರ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, ಉದ್ಯಮದೊಳಗಡೆ "ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ" ಪ್ರಕಾರ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ ಗೋಸ್‌ ಟು ವಾರ್‌ -ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ K. ವೋಲ್ಫ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಅಕೆನ್ಸನ್‌‌. 2005. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಂಟುಕಿ. ಪುಟ = 55. ISBN 0813123089 [https://books.google.com/books?id=Hj9r6l_OZoEC&amp;pg=PA55&amp;lpg=PA55&amp;dq=ted+daffin&amp;source=web&amp;ots=iXw0R8mAmb&amp;sig=uCGzsONxuDs-Rj3i1YtX9YHDMTc#PPA55,M1 ಗೂಗಲ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]</ref> *1944ರಲ್ಲಿ, "ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು "ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಸ್‌" ಎಂಬುದರಿಂದ ''ದಿ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌'' ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1949ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ" ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ "ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>ಲಾಂಗ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ರೈಲ್‌: ದಿ ರೈಲ್‌ರೋಡ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫೋಕ್‌ಸಾಂಗ್‌. -ನಾರ್ಮ್‌ ಕೊಹೆನ್‌, ಡೇವಿಡ್‌ ಕೊಹೆನ್‌. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್. 2000. ಪುಟ 31. ISBN 0252068815, 9780252068812</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=AY7St4-8x10C&amp;pg=PA30&amp;lpg=PA30&amp;dq=john+carson+Hallelujah++i'm+A+Bum&amp;source=web&amp;ots=OcYOjz7qCb&amp;sig=kLd6WRJivF5Vdc3wo_dWBss7zPI&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=8&amp;ct=result#PPA31,M1 ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌‌]</ref> === ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ === *ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ಗಿಟಾರು, ಮಂದ್ರವಾದ್ಯ, ಡೊಬ್ರೊ ಅಥವಾ ಉಕ್ಕಿನ ಗಿಟಾರು (ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ) ಡ್ರಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಮೇಳದೊಂದಿಗಿನ, ಆವರಣ ಕಳಚಿದ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಸಂಗೀತದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬಿಳಿಯ ಬಡಜನರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಯಿತು. ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. *ಬಾಬ್‌ ವಿಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಪ್ಲೇಬಾಯ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಾಕಾರರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು; "ಒಂದಷ್ಟು ಇದು, ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು ಅದು, ಒಂದಷ್ಟು ಕರಿಯರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಒಂದಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರ ಸಂಗೀತ. ನೀವು ತೀರಾ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಇಳಿಯದಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ಕಿಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಲ್ಲ ಅಬ್ಬರದ ಸದ್ದು" ಇವುಗಳ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ಈ ಸಂಗೀತವು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Workin 1999. page 135">ವರ್ಕಿನ್‌' ಮ್ಯಾನ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌ - ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ. ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ W. ಹಾಲ್ಸನ್‌‌‌. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್. 1999. ಪುಟ 135. ISBN 0-520-21800-0.</ref> *ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರವನಾದ ಅಲ್‌ ಡೆಕ್ಸ್‌ಟರ್‌‌ ಎಂಬಾತ "ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ ಬ್ಲೂಸ್‌"ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ "ಪಿಸ್ಟಲ್‌ ಪ್ಯಾಕಿನ್‌' ಮಾಮಾ" ಗೀತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಅವನದಾಯಿತು.<ref>ಗೋ, ಕ್ಯಾಟ್‌, ಗೋ! -ಕಾರ್ಲ್‌ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್‌ ಮೆಕ್‌ಗೀ 1996 ಪುಟಗಳು 23–24 ಹೈಪೆರಿಯನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ISBN 0-7868-6073-1</ref> ಪಾನಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ಲಗತ್ತಾಗಿದ್ದ ಈ "ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌" ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಟಬ್‌‌, ಟೆಡ್‌ ಡಾಫನ್‌, ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಟಿಲ್‌ಮನ್‌‌, ಮತ್ತು ಮೆಡಾಕ್ಸ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಸ್‌, ಲೆಫ್ಟಿ ಫ್ರಿಜೆಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದರು. * ಈ ಹಾಡುಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣ ದಲ್ಲಿದ್ದು, ಎಲ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಲೆ ಮತ್ತು ಜೆರ್ರಿ ಲೀ ಲೆವಿಸ್‌‌‌ರಂಥ ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಲ್ ಪ್ರಕಾರದ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕರ ಪೈಕಿ ಅನೇಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜಾರ್ಜ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌ ‌ನಂಥ ಚಿಗುರುತ್ತಿರುವ ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅದು ಒದಗಿಸಿತು. *ವೆಬ್ ಪಿಯರ್ಸ್‌‌ ಎಂಬಾತ 1950ರ ದಶಕದ ಸಂಗೀತ-ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಥಾನಪಡೆದಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ 13 ಏಕಗೀತೆಗಳು 113 ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ 48 ಏಕಗೀತೆಗಳು ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಡೆದವು; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 31 ಗೀತೆಗಳು ಹತ್ತು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗೀತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನಪಡೆದರೆ, 26 ಗೀತೆಗಳು ನಾಲ್ಕು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗೀತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಕಂಡವು. == 1950ರ ದಶಕದಿಂದ 1960ರ ದಶಕದವರೆಗೆ == 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಬೂಗೀ, ಮತ್ತು ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಒಂದು ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣವು ಬಹುಪಾಲು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಿಂದ ನುಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಒಂದು ಹೊಸ ಶೈಲಿಯು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ಗೋ ಕ್ಯಾಟ್‌ ಗೋ! ರಾಕಬಿಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಮೇಕಿಂಗ್‌. ಕ್ರೇಗ್‌‌ ಮಾರಿಸನ್‌‌. 1996. ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಪುಟ 28. ISBN 0-252-02207-6</ref> === ರಾಕಬಿಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:JohnnyCash1969.jpg|thumb|left|80px|ಜೊನಿ ಕ್ಯಾಶ್]] *ರಾಕಬಿಲಿ ಪ್ರಕಾರವು 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ 1956ರ ವರ್ಷವನ್ನು ರಾಕಬಿಲಿ ಪ್ರಕಾರದ ವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ರಾಕಬಿಲಿ ಪ್ರಕಾರವು, ರಾಕ್‌-ಅಂಡ್‌-ರೋಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಲೆಯು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದೆಡೆಗೆ ಹೊರಳುದಾರಿ ತುಳಿದು ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಆತ ಸಂಗೀತದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ. *ಆ ವರ್ಷದ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ'' ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ಎರಡು, ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನಗಳು [[ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೀಸ್ಲಿ|ಎಲ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಲೆ]]ಯ ಹಾಡುಗಳ ಪಾಲಾಗಿದ್ದವು; "ಹಾಟ್‌ಬ್ರೇಕ್‌ ಹೊಟೇಲ್‌"; ಜಾನಿ ಕ್ಯಾಶ್‌‌, "ಐ ವಾಕ್‌ ದಿ ಲೈನ್‌‌"; ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್‌ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, "ಬ್ಲೂ ಸ್ಯೂಡ್‌ ಷೂಸ್‌" ಇವೇ ಆ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.billboard./ |title=com/bbcom/charts/ yearend_ chart_ display.jsp?f=Hot+Country+Songs&g=Year-end+Singles&year=1956 Billboard.com |access-date=2012-07-24 |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801222551/http://billboard/ |url-status=dead }}</ref> *1958ರ ವರ್ಷದ 5 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ ಕ್ಯಾಶ್‌‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಲೆಯವರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಜಾಗ ಸಿಕ್ಕಿತು; ಕ್ಯಾಶ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ "ಗೆಸ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾಪನ್‌ ದಟ್‌ ವೇ/ಕಮ್‌ ಇನ್‌, ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯು 3ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರೆ, ಪ್ರೆಸ್ಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ "ಡೋಂಟ್‌/ಐ ಬೆಗ್‌ ಆಫ್‌ ಯು" ಎಂಬ ಗೀತೆಯು 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿತು.<ref>[https://archive.is/20120720111512/www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=Hot+Country+Songs&amp;g=Year-end+Singles&amp;year=1958 Billboard.com] ''Billboard.com''</ref> *ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಲಯ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಸ್‌ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೆಸ್ಲೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ. "ನಾನು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವರ್ಣ ರಂಜಿತ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಇದು ನಡೆದು ಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ ಆತ, "ನನ್ನ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದೆ" ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ.<ref name="Workin 1999. page 135"/> *ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳೊಳಗಾಗಿ, ಅನೇಕ ರಾಕಬಿಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅತೀವವಾದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಶೈಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಅಥವಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನನ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದ್ದರು. 1955ರಿಂದ 1960ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಿಸ್ಸೌರಿಯ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌‌ನಿಂದ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ABC-TVಯಲ್ಲಿನ ''ಒಜಾರ್ಕ್‌ ಜುಬಿಲೀ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರದರ್ಶನದ-ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. *ಒಜಾರ್ಕ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕೆಲವೊಂದು ಕಲಾವಿದರೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ರಾಕಬಿಲಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ತಾರೆಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರದರ್ಶನ-ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು. 1956ರಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌‌ ಪಿಯರ್ಸ್‌‌ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, "ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಂಥ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾರುವುದು ಬಹುಪಾಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. * ಇಂದು, ದೂರದರ್ಶನವು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತದ ಕೃತಿಹಾಳೆಗಳು ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೃಹತ್‌‌ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ."<ref>‌‌ಷುಲ್‌ಮನ್, ಆರ್ಟ್‌ "ಡೈನಮೊ - ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಟೈಲ್‌‌" (1956), ''TV ಗೈಡ್‌'', ಪುಟ, 28</ref> *1950ರ ದಶಕದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ ಲಬಾಕ್‌ ಧ್ವನಿಯ ಉದಯವಾಯಿತಾದರೂ, ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕಂಡು ಬಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ರೇ ಪ್ರೈಸ್‌, ಮಾರ್ಟಿ ರಾಬಿನ್ಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಜಾನಿ ಹಾರ್ಟನ್‌‌‌ರಂಥ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾವಿದರು, 50ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ರಾಕ್‌ ಎನ್‌' ರೋಲ್‌‌ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾ ಯಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. === ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವನಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Jim Reeves.jpg|thumb|right|80px|ಜಿಮ್‌‌ ರೀವ್ಸ್‌‌]] *1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಧ್ವನಿಯು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ವನ್ನು ಟೆನೆಸ್ಸೀಯ ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ-ಡಾಲರ್‌‌ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ಉದ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ಚೆಟ್‌ ಆಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌, ಒವೆನ್‌‌ ಬ್ರಾಡ್ಲೆಯಂಥ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಿಲ್ಲಿ ಷೆರಿಲ್‌‌‌‌‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ, ಸದರಿ ಧ್ವನಿಯು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿತು. * ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವ್ಯಾಪಾರೀ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚುರುಕಿಲ್ಲದ ಅವಧಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅದರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೂ ಅದು ನೆರವು ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.rockhall.com/inductee/floyd-cramer Rockhall.com]</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಪಾಪ್‌ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು: ಒಂದು ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು "ನವಿರಾದ" ಗಾಯನಭಾಗ, ಒಂದು ತಂತಿವಾದ್ಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಗಾಯನಭಾಗದ ಸಮೂಹಗಾಯನಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. *"ಲಿಕ್ಸ್‌‌" ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ ಪರವಾಗಿ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತದ ತನಿಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ಸಿ ಕ್ಲೈನ್‌, ಜಿಮ್‌‌ ರೀವ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಎಡ್ಡಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌‌ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅವಧಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಕ್ರೇಮರ್‌‌ ಎಂಬಾತನ "ಜಾರು-ಸ್ವರದ" ಪಿಯಾನೊ ಶೈಲಿಯು ಈ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಭಾಗ ವಾಗಿತ್ತು. *ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಪ್‌ ಹಾಡಿನ ಸ್ವರೂಪವು ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಅದು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರವು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ಟ್ಯಾಮಿ ವೈನೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೀ ರಿಚ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. === ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಜೀವಾಳ === *1962ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಪಾಪ್‌ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೀಡುಮಾಡಿದ; ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆತ ಸಂಗೀತದ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದ, "ಐ ಕಾಂಟ್‌ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಲವಿಂಗ್‌ ಯು" ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ'' ಪಾಪ್‌ ಕೋಷ್ಟಕ <ref>{{Cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+Hot+100&g=Year-end+Singles&year=1962 |title=Billboard.com |access-date=2012-07-24 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211064510/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+Hot+100&g=Year-end+Singles&year=1962 |url-status=dead }}</ref> ದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮೂರನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸೌಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌'' ಎಂಬ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ-ಸೂಚಕ ಗೀತಸಂಪುಟವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ. === ಬೇಕರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಧ್ವನಿ === *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾರವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕಟ್ಟಾ ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬೇಕರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌‌ನ ಉತ್ತರ-ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ೧೧೨ ಕಿಲೋ ಮೀ ನಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು-ಕಾಲದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಪ್ರದೇಶ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಬಾಬ್‌ ವಿಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿ ಫ್ರಿಜೆಲ್‌‌‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪ್ರಕಾರವು 1966ರ ವೇಳೆಗೆ ಬೇಕರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಧ್ವನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. *ಆ ಯುಗದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಇತರ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿವರ್ಧನೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟೆಲಿಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಗಿಟಾರನ್ನು ಇದು ಅವಲಂಬಿಸಿತು. ಒಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಗಡುಸಾದ, ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಅಲಂಕಾರಗಳಿಲ್ಲದ, ಸ್ಫುಟವಾದ ಸೊಗಡನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. *ಈ ಶೈಲಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ವೃತ್ತಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಬಕ್‌‌ ಒವೆನ್ಸ್‌, ಮೆರ್ಲೆ ಹಗಾರ್ಡ್‌, ಟಾಮಿ ಕಾಲಿನ್ಸ್‌, ಡ್ವೈಟ್‌ ಯೋವಾಕಾಮ್‌ ಮತ್ತು ವಿನ್‌ ಸ್ಟಿವರ್ಟ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.cmt.com/artists/az/haggard_merle/bio.jhtml CMT.com : ಮೆರ್ಲೆ ಹಗಾರ್ಡ್‌ : ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]</ref> <ref>[http://www.buckowens.com/aboutbuck18.html Buckowens.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131213024906/http://www.buckowens.com/aboutbuck18.html |date=2013-12-13 }}, ಬಕ್‌‌ ಒವೆನ್‌‌'ಸ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌: ಎಬೌಟ್‌ ಬಕ್‌‌</ref> === ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ === *1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳೊಳಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಫಲವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಗೀತವು ಒಂದು ಅನನ್ಯ ವಾದ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಕ್‌ ಎನ್‌' ರೋಲ್ ಪ್ರಕಾರದ "ಹಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ" ಹಿಂದಿರುಗಲು ಅನೇಕರು ಬಯಸಿ ದರು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ-ನಿರ್ಮಿತ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಸಾಹದ ಕೊರತೆ ಕಂಡು ಬಂದಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ರಾಕ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಪ್ರಕಾರವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Gram Parsons promo.jpg|thumb|left|80px|1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಿ ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ದಿ ಬೈರ್ಡ್ಸ್‌ವರೆಗಿನ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಗ್ರಾಮ್‌ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ]] *60ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಈ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸತನದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದ್ದರು: ರಾಕ್‌ ಎನ್‌' ರೋಲ್‌‌ ಮಾದರಿಯ ವಾದ್ಯವೃಂದವಾದ ದಿ ಬೈರ್ಡ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧೀನ-ವಿಭಾಗವಾದ ದಿ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಬುರಿಟೊ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌ (ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ಗ್ರಾಮ್‌ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ವು), ಗಿಟಾರು ವಾದಕ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ ವೈಟ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌‌ ನೆಸ್ಮಿತ್‌‌ (ಮಂಕೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಫಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌), ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ಫುಲ್‌ ಡೆಡ್‌, ನೀಲ್‌ ಯಂಗ್‌, ಕಮಾಂಡರ್‌ ಕೋಡಿ, ದಿ ಆಲ್‌ಮನ್‌‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌, ದಿ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಟಕರ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌, ಪೊಕೊ, ಬಫೆಲೊ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌, ಮತ್ತು ದಿ ಈಗಲ್ಸ್‌. "ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ ವುಮೆನ್‌‌" ಮತ್ತು "ಡೆಡ್‌ ಫ್ಲವರ್ಸ್‌"ನಂಥ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿ ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿ ಕೊಂಡಿತು. *ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ನಿಂದ "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ-ರಾಕ್‌ನ ಜನಕ"<ref>[http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:wifpxqr5ldhe Allmusic.com], ಗ್ರಾಮ್‌ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌‌: ಓವರ್‌ವ್ಯೂ</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ರಾಮ್‌ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌‌ನ ಕೆಲಸವು ಅದರ ಅಪ್ಪಟತನದಿಂದಾಗಿ 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ತೋರಿಸಿದ ಗುಣ ಗ್ರಹಣವೂ ಸಹ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.rollingstone.com/artists/gramparsons |title=Rollingstone.com |access-date=2010-09-27 |archive-date=2009-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090429081141/http://www.rollingstone.com/artists/gramparsons |url-status=deviated |archivedate=2009-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090429081141/http://www.rollingstone.com/artists/gramparsons }}</ref> *1973ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅವನ ಸಾವಿನಿಂದಾಗಿ ಅವನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ದುರಂತಮಯವಾಗಿ ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಅವನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದ ಹಾಗೂ ಯುಗಳ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಹಭಾಗಿಯಾದ ಎಮಿಲೌ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯಿಂದ ಅವನ ಪರಂಪರೆಯು ಮುಂದುವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; 1975ರಲ್ಲಿ ಅವಳ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ ಒಂಟಿಗಾಯನದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ; *ಇದು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ, ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಲ್‌‌, ಜಾನಪದ, ಬ್ಲೂಸ್‌ ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಒಂದು ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿತ್ತು.ಧ್ರುವೀಯವಾಗಿ ಎದುರಾಗಿದ್ದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣದ ಫಲವಾಗಿ ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು; ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಕ್‌, ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಕಾರ ಇವು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. *ಇದರ ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕಲಾವಿದರು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಾಕ್‌ ಪ್ರಭಾವದ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಆ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ: ಜೂಸ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌‌, ಅಲಬಾಮಾ, ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌, ಜೂನಿಯರ್‌‌, ಗ್ಯಾರಿ ಅಲನ್‌, ಷೇನಿಯಾ ಟ್ವೈನ್‌‌, ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌‌ & ಡನ್‌, ಫೇತ್‌ ಹಿಲ್‌‌, ಗಾರ್ಥ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌‌, ಡ್ವೈಟ್‌ ಯೋವಾಕಾಮ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌ ಅರ್ಲೆ, ಡಾಲಿ ಪಾರ್ಟನ್‌‌, ರೊಸಾನ್ನೆ ಕ್ಯಾಶ್‌‌ ಮತ್ತು ಲಿಂಡಾ ರೋನ್ಸ್‌ಡ್ಟ್‌. == 1970ರ ದಶಕದಿಂದ 1980ರ ದಶಕದವರೆಗೆ == === ಅನಧಿಕೃತ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ === *ರೇ ಪ್ರೈಸ್‌‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ (ಇವನ ವಾದ್ಯವೃಂದವಾದ "ಚೆರೋಕೀ ಕೌಬಾಯ್ಸ್‌‌"ನಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ರೋಜರ್‌‌ ಮಿಲ್ಲರ್‌‌ ಇದ್ದರು) 1950ರ ದಶಕದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪರಭಾರೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದರ ಕೋಪದೊಂದಿ ಗೆ ಬೆರೆತಿದ್ದ ಅನಧಿಕೃತ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿತು. [[ಚಿತ್ರ:WillieNelson.jpg|thumb|right|80px|ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್‌‌]] *"ನಾನು ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟನಂತರ (70ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ), ವಿರಮಿಸುಸಲು ತೆರಳುವುದು ಮತ್ತು ನಾನು ನುಡಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುವುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಓಕ್ಲಹಾಮಾದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅನಧಿಕೃತ ಸಂಗೀತದ ಬಿಂಬವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ವೇಲಾನ್‌‌ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಅದು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದಾಗ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಾವು ಶುರುಮಾಡಿದೆವು ಹಾಗೂ ನಮಗದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಡೀ ಅನಧಿಕೃತ ಸಂಗೀತದ ವಿಷಯವು ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. * ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು; ಯುವಜನರೂ ಸಹ, 'ಸರಿ, ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ' ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕೇಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು." (ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್‌‌)<ref>ದಿ ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌" ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ ಬೈ ಲೈಫ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 1, 1994 ಪುಟ 72</ref> *''ಅನಧಿಕೃತ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ'' ಸಂಗೀತ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪರಿಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌, ಜೂನಿಯರ್‌‌, ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್‌‌, ವೇಲಾನ್‌‌ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌‌, ಡೇವಿಡ್‌ ಅಲನ್‌ ಕೋಯೆ,ಜಾನ್‌‌ ಪ್ರೈನ್‌‌, ಬಿಲ್ಲಿ ಜೋ ಷೇವರ್‌, ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಟಿವರ್ಟ್‌, ಟೊವೆನ್ಸ್‌ ವಾನ್‌ ಝಾಂಡ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಜೆಸ್ಸಿ ಕೋಲ್ಟರ್‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮಿ ಸ್ಮಿತ್‌‌‌‌ರಂಥ ಕೆಲವು ಗಾಯಕಿಯರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 1976ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ವಾಂಟೆಡ್‌! '' ''ದಿ ಔಟ್‌ಲಾಸ್'' ಎಂಬ ಗೀತಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರೆಡ್‌ ಡರ್ಟ್‌ ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಒಂದು ಉಪ-ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. === ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪಾಪ್‌ === *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪಾಪ್‌ ಅಥವಾ ನವಿರಾದ ಪಾಪ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾರವು‌, ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನವಿರಾದ ರಾಕ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಒಂದು ಉಪ-ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋದ 40 ಅಗ್ರಗಣ್ಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಿಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಂಡ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಈ ಶಬ್ದವು ಮೊದಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪಾಪ್‌ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಈಗ ವಯಸ್ಕರ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತದ ವಲಯಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ ಹಾಕುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಅಂಥ ಗಾಯಕರೆಂದರೆ, ಮೈಕೇಲ್‌‌ ನೆಸ್ಮಿತ್‌‌, ದಿ ಬೆಲ್ಲಾಮಿ ಬ್ರದರ್ಸ್‌‌, ಗ್ಲೆನ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌‌, ಜಾನ್‌‌ ಡೆನ್ವರ್‌‌, ಒಲಿವಿಯಾ ನ್ಯೂಟನ್‌‌-ಜಾನ್‌‌, ಮೇರೀ ಓಸ್ಮಾಂಡ್‌, B.J. ಥಾಮ ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆನ್ನೆ ಮರ್ರೇ. ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌‌ನ "ರೈನ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಕೌಬಾಯ್‌‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಹಾಯುದಾಣದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆ ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Lynnanderson(by Scott Dudelson).jpg|thumb|90px|left|ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಲಿನ್‌‌ ಆಂಡರ್‌‌ಸನ್‌‌]] *ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಓರ್ವ ಪಾಪ್‌ ಗಾಯಕಿಯಾದ ನ್ಯೂಟನ್‌‌-ಜಾನ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯು 1974ರಲ್ಲಿ "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಳು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮಹಿಳೆಯರು ಪಡೆಯಲು ಅತೀವವಾಗಿ ಬಯಸುವ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ "ವರ್ಷದ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕಿ" ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಅವಳು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಳು. *ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ತಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಉತ್ಕಟಗೊಂಡ ಚರ್ಚೆಯು 1975ರ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದು ತನ್ನ ಪರಮಾವಧಿಗೆ ತಲುಪಿತು; *ವರ್ಷದ ಮನರಂಜಕ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಚಾರ್ಲೀ ರಿಚ್‌ (ಈತ ಸ್ವತಃ ಹಾಯುದಾಣದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದ) ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಜಾನ್‌‌ ಡೆನ್ವರ್‌‌ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಡೆನ್ವರ್‌‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಲಕೋಟೆಗೆ ಒಂದು ಸಿಗರೇಟ್‌ ಲೈಟರ್‌ನಿಂದ ರಿಚ್‌ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದ. ಈ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಪಾಪ್‌ ಶೈಲಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. *60ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಕಲಾವಿದೆಯಾದ ಡಾಲಿ ಪಾರ್ಟನ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯು, 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಹಾಯಲೆಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದಳು; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1977ರಲ್ಲಿ ಬಂದ "ಹಿಯರ್‌ ಯು ಕಮ್‌ ಎಗೇನ್‌" ಎಂಬ ಅವಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯು U.S.ನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಏಕಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ಏಕಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 3ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡಿತು. *ಪಾರ್ಟನ್‌‌ಳ ಪುರುಷ ಸಹಭಾಗಿಯಾದ ಕೆನ್ನಿ ರೋಜರ್ಸ್‌‌ ಅವಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ; ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತವು ಇರಬೇಕೆಂಬುದು ಅವನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪಾಪ್‌, ರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಭಾಗೀದಾರನಾದ ಆತ, ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ "ಲ್ಯೂಸಿಲ್ಲೆ" ಎಂಬ ಗೀತೆ ಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ. *ಈ ಗೀತೆಯು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು U.S. ಪಾಪ್‌ ಏಕಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ಕೋಷ್ಟಕಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಯಶಸ್ಸು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಪಾರ್ಟನ್‌‌ ಮತ್ತು ರೋಜರ್ಸ್‌, 1980ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಅಡಿ ಯಿರಿಸಿದರು. ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಗೇಯ್ಲ್‌‌, ರೊನ್ನೀ ಮಿಲ್ಸಾಪ್‌‌ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಮ್ಯಾಂಡ್ರೆಲ್‌‌‌‌ರಂಥ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಹ ತಂತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಪಾಪ್‌ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. *1975ರಲ್ಲಿ, ಪಾಲ್‌ ಹೆಮ್‌ಫಿಲ್‌ ಎಂಬ ಲೇಖಕ ''ಸಾಟರ್ಡೆ ಈವ್ನಿಂಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಈಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತನ್ನತನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ; ಇದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವರೂಪದ ಒಂದು ಸಂಕರಜಾತಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟ.<ref>ಹೆಮ್‌ಫಿಲ್‌, ಪಾಲ್‌. "ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ--ವೇರ್‌ ಇಟ್‌ ಆಲ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಟೆಡ್‌." ಸಾಟರ್ಡೆ ಈವ್ನಿಂಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ 247.3 (1975): 44-86. ಅಕಾಡೆಮಿಕ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌‌. EBSCO. ವೆಬ್‌‌. 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010.</ref> *1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಂತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಪಾಪ್‌ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕಲಾವಿದರು ಕಲಾಕ್ಷಮತೆ ಯನ್ನು ಮೆರೆದರು. ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 100 ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ 5 ಹಾಡುಗಳ ಪೈಕಿ, ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಜೂಸ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌‌ ಇಬ್ಬರೂ ತಲಾ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು: *ನೆಲ್ಸನ್‌‌ನ "ಆಲ್ವೇಸ್‌ ಆನ್‌ ಮೈ ಮೈಂಡ್‌" (5ನೇ ಸ್ಥಾನ, 1982) ಮತ್ತು "ಟು ಆಲ್‌ ದಿ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ಐ ಹ್ಯಾವ್‌ ಲವ್ಡ್‌ ಬಿಫೋರ್‌" (5ನೇ ಸ್ಥಾನ, 1984) ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಟನ್‌ನ "ಕ್ವೀನ್‌ ಆಫ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌" (2ನೇ ಸ್ಥಾನ, 1981) ಮತ್ತು "ಏಂಜಲ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌" (4ನೇ ಸ್ಥಾನ, 1981) ಗೀತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾನಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. *1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಳು 100 ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದವು: 1980ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆನ್ನಿ ರೋಜರ್ಸ್‌‌‌ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ "ಲೇಡಿ"; ಡಾಲಿ ಪಾರ್ಟನ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ "9 ಟು 5", ಎಡ್ಡೀ ರ್ಯಾಬಿಟ್‌ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ "ಐ ಲವ್‌ ಎ ರೈನಿ ನೈಟ್‌" (ಈ ಎರಡು ಗೀತೆಗಳು 1981ರ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡವು); ಹಾಗೂ 1983ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಡಾಲಿ ಪಾರ್ಟನ್‌‌ ಮತ್ತು ಕೆನ್ನಿ ರೋಜರ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ "ಐಲಂಡ್ಸ್ ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌‌" ಎಂಬ ಒಂದು ಯುಗಳ ಗಾಯನ ಇವೇ ಆ ನಾಲ್ಕು ಗೀತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. *ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ "ಐಲಂಡ್ಸ್ ಇನ್‌ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್" ಗೀತೆಯು ಪಾಪ್‌‌-ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಹಾಯುದಾಣದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬೀ ಗೀಸ್‌ ತಂಡದ ಬ್ಯಾರಿ, ರಾಬಿನ್‌, ಮತ್ತು ಮೌರಿಸ್‌ ಗಿಬ್‌‌ರಿಂದ ಅದು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನ್ಯೂಟನ್‌‌ನ "ಕ್ವೀನ್‌ ಆಫ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌" ಗೀತೆಯು ಬಹುಪಾಲು ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತಾದರೂ, ಡಯಾನ ರಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಲಯೋನೆಲ್‌‌ ರಿಚೀಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಎಂಡ್‌ಲೆಸ್‌ ಲವ್‌" ಎಂಬ ಪಾಪ್‌ ಲಾವಣಿಯ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಆ ಸ್ಥಾನವು ಅದಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. <ref>[https://web.archive.org/web/20110803173648/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_index.jsp Billboard.com], ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಚಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಆರ್ಕೀವ್‌.</ref> *1980ರ ದಶಕದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಹಾಯ್ಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವಾದರೂ, 1989ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರಾಯ್‌‌ ಓರ್ಬಿನ್‌ಸನ್‌‌‌‌‌ನ "ಯು ಗಾಟ್‌ ಇಟ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯು ‌''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌‌‌'' ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಏಕಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ 100 ಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕಗಳೆರಡರ 10 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>‌ವಿಟ್‌ಬರ್ನ್, ಜೋಯೆಲ್‌, "ಟಾಪ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಸಾಂಗ್ಸ್‌: 1944-2008," 2009.</ref><ref>ವಿಟ್‌ಬರ್ನ್‌, ಜೋಯೆಲ್‌, "ಟಾಪ್‌‌ ಪಾಪ್‌ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌: 1955-2006," 2007</ref> === ನವ-ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ === *1980ರಲ್ಲಿ, "ನವ-ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಡಿಸ್ಕೋ ಸಂಗೀತ"ದ ಶೈಲಿಯೊಂದು ''ಅರ್ಬನ್‌‌ ಕೌಬಾಯ್‌‌'' <ref name="Workin 1999. page 259">ವರ್ಕಿನ್‌' ಮ್ಯಾನ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌ - ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ. ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ W. ಹಾಲ್ಸನ್‌‌‌. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್. 1999. ಪುಟ 259. ISBN 0-520-21800-0.</ref> ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; *ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಚಾರ್ಲೀ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್‌ ವಾದ್ಯವೃಂದದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ದಿ ಡೆವಿಲ್‌ ವೆಂಟ್‌ ಡೌನ್‌ ಟು ಜಾರ್ಜಿಯಾ"ದಂಥ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಒಳ ಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.lyricsoncall.com/lyrics/charlie-daniels-band/the-devil-went-down-to-georgia-lyrics.html Lyricsoncall.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080519004952/http://www.lyricsoncall.com/lyrics/charlie-daniels-band/the-devil-went-down-to-georgia-lyrics.html |date=2008-05-19 }} ''Lyricsoncall.com''</ref> ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಉಪ-ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. *1981ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾರಾಟಗಳ ಮೌಲ್ಯವು 250 ದಶಲಕ್ಷ $ ಮೊತ್ತದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿತು; 1984ರ ವೇಳೆಗೆ 900 ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ನವ-ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಾವಧಿಗೆ ಬಿತ್ತರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅತ್ಯಂತ ಹಠಾತ್‌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತೆ, 1984ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಾರಾಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 1979ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿದಿದ್ದವು.<ref name="Workin 1999. page 259"/> === ಟ್ರಕ್‌‌ ಚಾಲನೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ === *ಟ್ರಕ್‌‌ ಚಾಲನೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ<ref name="truckers-jukebox">{{cite book | title = Trucker's Jukebox: Various Artists: Music | url = http://www.amazon.com/Truckers-Jukebox-Various-Artists/dp/B0009A1ATG | accessdate = 2009-02-24 | publisher = [[Amazon.com]] | quote = Trucker's Jukebox covers the Country landscape: outlaw, honkey tonk, country-rock, Bakers field sound, country comedy, truck driving country and more.}}</ref> ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ-ರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಧ್ವನಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಒಂದು ಬೆಸುಗೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="starpulse">{{cite web | title = Truck Driving Country Music | url = http://www.starpulse.com/Genre/MusicGenres.html?Genre=CTRY&ID=D4307&Lvl=4 | publisher = All Media Guide LLC | accessdate = 2009-02-24 | archive-date = 2012-06-04 | archive-url = https://archive.today/20120604195447/http://www.starpulse.com/Genre/MusicGenres.html?Genre=CTRY&ID=D4307&Lvl=4 | url-status = deviated | archivedate = 2012-06-04 | archiveurl = https://archive.today/20120604195447/http://www.starpulse.com/Genre/MusicGenres.html?Genre=CTRY&ID=D4307&Lvl=4 }}</ref> ಇದು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ-ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಗತಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಕಿ-ಟಾಂಕ್‌<ref name="starpulse"/> ಸಂಗೀತದ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಓರ್ವ ಟ್ರಕ್‌‌ ಚಾಲಕನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="amazon">{{cite web | title = Dave Dudley: Albums, Songs, Bios, Photos | url = http://www.amazon.com/Dave-Dudley/e/B000APBUEU | accessdate = 2009-02-24 | publisher = [[Amazon.com]]}}</ref> ಟ್ರಕ್‌‌ ಚಾಲನೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಳು, ಟ್ರಕ್ಕು‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಹೂರಣವನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="starpulse"/> ಟ್ರಕ್‌‌ ಚಾಲನೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಸುಪರಿಚಿತ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ, ಡೇವ್‌ ಡ್ಯೂಡ್ಲೆ, ರೆಡ್‌ ಸೊವೀನ್‌, ಡಿಕ್‌‌ ಕರ್ಲೆಸ್‌, ರೆಡ್‌ ಸಿಂಪ್ಸನ್‌‌, ಕರ್ನಲ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಮೋರಿಸ್‌, ಮತ್ತು ವೇಲಾನ್‌‌ ಸ್ಪೀಡ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="starpulse"/> ಡ್ಯೂಡ್ಲೆಯು ಟ್ರಕ್‌‌ ಚಾಲನೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳ ಜನಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref name="amazon"/><ref name="mp3com">{{cite web | title = Dave Dudley | url = http://www.mp3.com/genre/193/subgenre.html | accessdate = 2009-02-24 | publisher = CBS Interactive | archive-date = 2009-03-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090305202416/http://www.mp3.com/genre/193/subgenre.html | url-status = dead }}</ref> === ನವ-ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶರಣ ಆಂದೋಲನ === *1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು; ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಗೀತೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಗುಂಪು, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟವಿಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ-ಪಾಪ್‌‌ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ರ್ಯಾಂಡಿ ಟ್ರಾವಿಸ್‌ನ 1986ರ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ ''ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌'' ಎಂಬ ಗೀತಸಂಪುಟವು ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು. * ಅದು 1987ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗೀತಸಂಪುಟವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ರ್ಯಾಂಡಿ ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 80ರ ದಶಕದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಂಕಿ ಟಾಂಕ್‌‌, ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌‌, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ತೀವ್ರಧಾಟಿ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಟ್ರಿಟ್‌, ರಿಕಿ ಸ್ಕ್ಯಾಗ್ಸ್‌, ಕ್ಯಾಥಿ ಮೇಟಿಯಾ, ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ದಿ ಜ್ಯೂಡ್ಸ್‌ ಸೇರಿದ್ದರು. == 1990ರ ದಶಕ == *1989ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಂಗಪ್ರವೇಶವು ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಲಿಂಟ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌‌ ಎಂಬ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರನು ಹೊಸ ಧ್ವನಿ ಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಆಗಮನದ ಘೋಷಣೆಯು 1990ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿನ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿತು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು; *ಬಿಲ್ಲಿ ರೇ ಸೈರಸ್‌ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಥ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ಇದರ ಕಾರಣ ಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Country Worldwide">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=0LYxAAAAIBAJ&sjid=_OIFAAAAIBAJ&pg=1510,3298161&dq=billy+ray+cyrus+country+worldwide&hl=en |title=Country is No. 1 musical style |date=1992-08-19 |publisher=Reading Eagle |accessdate=2010-07-26}}</ref><ref name="Country Worldwide2">{{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?id=TjQfAAAAIBAJ&sjid=B88EAAAAIBAJ&pg=4760,3698051&dq=billy+ray+cyrus+country+worldwide&hl=en |title=Country music reflects the time |date=1992-09-27 |publisher=Herald-Journal |accessdate=2010-07-26}}</ref><ref name="Country Worldwide3">{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/504338431.html?dids=504338431:504338431&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Nov+25%2C+1993&author=Jack+Hurst&pub=The+Record&desc=Country+music+is+making+waves+across+the+seas&pqatl=google |title=Country music is making waves across the seas |date=1993-11-25 |publisher=thestar.com |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2011-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110506081606/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/504338431.html?dids=504338431:504338431&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Nov+25%2C+1993&author=Jack+Hurst&pub=The+Record&desc=Country+music+is+making+waves+across+the+seas&pqatl=google |url-status=dead }}</ref> *ಈ ಇಬ್ಬರ ಪೈಕಿ ಗಾರ್ಥ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್, ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ; ಆ ದಶಕದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅವನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅವನ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಾಜರಿಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. RIAA ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ (128× ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌‌)ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 113 ದಶ ಲಕ್ಷದಷ್ಟು U.S. ಸಾಗಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS RIAA.com]</ref> *1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಸಾಲು ನರ್ತನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಪ್ರಭಾವಬೀರಿತು. ಈ ಪ್ರಭಾವ ಅದೆಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ತ್ತೆಂದರೆ, ಚೆಟ್‌ ಆಟ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು: "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ತೀರಾ ಹದಗೆಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಸಾಲು ನರ್ತನವೇ ಕಾರಣ."<ref> *ದಿ ರೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌" ಕಲೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ ಬೈ ಲೈಫ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 1, 1994</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಉತ್ತಮವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಾಲು ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ಈಚೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಾಲು ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಓರ್ವ ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಕನು ದೂರಲು ತೊಡಗಿದ. === ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ === *1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಹೊರಗಡೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಗಾಯಕರ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗುಂಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು, ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಒಂದು ಕಡಿಮೆ-ಸ್ಥಾಯಿಯ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು, ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಉದ್ಯಮದ ಉನ್ನತ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ಹೊರನೋಟವನ್ನು ಅವರು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. *ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಾಢವಾದ ಪಂಕ್‌ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಗೀತದ ಕಲಾಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತುಂಬಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಗ್ಗಿಸಿದರು. ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿ, ಒರಟಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅರಿವುಳ್ಳವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡ್‌‌ 97'ಸ್‌, ಲೈಲ್‌ ಲೊವೆಟ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌ ಅರ್ಲೆ, ಅಂಕಲ್‌ ಟ್ಯುಪೆಲೊ, ಸಾನ್‌ ವೋಲ್ಟ್‌, ರೈಯಾನ್‌ ಆಡಮ್ಸ್‌, ಮೈ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಜಾಕೆಟ್‌, ಬ್ಲಿಟ್ಜೆನ್‌‌ ಟ್ರಾಪರ್‌‌, ಆರ್‌, ದಿ ವೇಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಡ್ರೈವ್‌-ಬೈ ಟ್ರಕರ್ಸ್‌ ಸೇರಿದ್ದರು. == 2000ದ ದಶಕ == [[ಚಿತ್ರ:Carrie Underwood 2008 at Nokia Theatre.jpg|thumb|right|80px|ಕ್ಯಾರೀ ಅಂಡರ್‌ವುಡ್‌]] *ಹಲವಾರು ರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಪಾಪ್‌ ತಾರೆಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದೊಳಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 2000ದಲ್ಲಿ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ''ಡೇಸ್‌ ಇನ್‌ ಅವಲಾನ್‌‌'' ಗೀತಸಂಪುಟದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಡ್ಡ ಹಾಯ್ಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ; ಈ ಗೀತಸಂಪುಟವು ಐದು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಗಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌‌ನ "ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಫ್ರಂ ಮೈ ಹಾರ್ಟ್‌" ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಗೆ ‌‌ಆಲಿಸನ್ ಕ್ರೌಸ್‌ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಗಾಯನಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶುಗರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಜೆನ್ನಿಫರ್‌‌ ನೆಟಲ್ಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ "ಹೂ ಸೇಸ್‌ ಯು ಕಾಂಟ್‌ ಗೋ ಹೋಮ್‌‌" ಎಂಬ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯನ್ನು [[ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ|ಬಾನ್‌ ಜೋವಿ]] ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ತಮ್ಮ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಇತರ ರಾಕ್‌ ತಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಾನ್‌ ಹೆನ್ಲೆ ಮತ್ತು ಪಾಯಿಸನ್‌‌ ಸೇರಿದ್ದರು. *ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮಣಿಯದ ಸ್ವತಂತ್ರಭಾವವು ಆಧುನಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವಿರಳವಾದ, ಆದರೆ ಸುಸಂಗತವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. "ಕೌಂಟಿ ಬಾಯ್‌ ಕೆನ್‌ ಸರ್ವೈವ್‌‌" ಮತ್ತು "ಕಾಪರ್‌ಹೆಡ್‌ ರೋಡ್‌"<ref>[http://steveearle.net/lyrics/ly-coppe.php Steveearle.net]</ref> ಎಂಬೆರಡು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಹಾಡುಗಳು ಇದೇ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ, "ಸಮ್‌ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ ಡೂ"<ref>[http://www.cowboylyrics.com/lyrics/sawyer-brown/some-girls-do-15017.html Cowboylyrics.com]</ref> ಮತ್ತು "ರೆಡ್‌ನೆಕ್‌‌ ವುಮನ್‌‌"<ref>{{Cite web |url=http://www.lyricstop.com/r/redneckwoman-gretchenwilson.html |title=Lyricstop.com |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815080555/http://www.lyricstop.com/r/redneckwoman-gretchenwilson.html |url-status=deviated |archivedate=2010-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100815080555/http://www.lyricstop.com/r/redneckwoman-gretchenwilson.html }}</ref> ಎಂಬೆರಡು ಹಾಡುಗಳು ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಅತೀವ ಲಘು-ಹೃದಯದ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿವೆ. *2005ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರೀ ಅಂಡರ್‌ವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕಿಯು ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಐಡಲ್‌'' ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಂದಳು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಕೆಯು ಬಹು-ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟದ ಕೀರ್ತಿಪಡೆದ ಓರ್ವ ಕಲಾವಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಓರ್ವ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಳು. *ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ 3 ಗೀತಸಂಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಏಕಗೀತೆಗಳಿಗೂ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತುಂಗವನ್ನೇರಿದ ಮೊದಲ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅವಳು ಪಾತ್ರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ವರ್ಷದ ಮನರಂಜಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿನ ಏಳನೇ ಮಹಿಳೆ ಎನಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಂಡರ್‌ವುಡ್‌ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು. *ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ವರ್ಷದ ಮನರಂಜಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಳು. "ಸಮ್‌ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಅಂಡರ್‌ವುಡ್‌ಳ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ ಗೀತ ಸಂಪುಟವು, ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ-ಮಾರಾಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕಲಾವಿದರ ಗೀತಸಂಪುಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, 2000-2009 ದಶಕದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಗೀತಸಂಪುಟ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು Billboard.comನಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. *2008ರಲ್ಲಿ, [[ಟೈಲರ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್|ಟೇಲರ್‌ ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌]] ಎಂಬಾಕೆಯು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ-ಪಾಪ್‌ ಪ್ರಕಾರದ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಳು; ಈ ಅವಧಿ ಯಲ್ಲಿ "ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ" ಎಂಬ ಅವಳ ಏಕಗೀತೆಯು ನೀಲ್‌ಸೆನ್‌‌ BDS CHR/ಅಗ್ರಗಣ್ಯ 40 ಗೀತೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌ಳ ಮುಂದಿನ ಏಕಗೀತೆಯಾದ "ಯು ಬಿಲಾಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಮಿ" ಕೂಡಾ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿತು. *ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಕೋಷ್ಟಕದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡ ಎರಡು ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕಮಾತ್ರ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದೆ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯು ಅವಳಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. "ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ" ಮತ್ತು "ಯು ಬಿಲಾಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಮಿ" ಗೀತೆಗಳೆರಡೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ-ಮಾರಾಟವಾದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಹಳ್ಳಿ ಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು; ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ "ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ" ಗೀತೆಯು ಸ್ವದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 4.4 ದಶಲಕ್ಷ ಡಿಜಿಟಲ್‌‌ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದರೆ, ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ "ಯು ಬಿಲಾಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಮಿ" ಗೀತೆಯು 3.4 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡಿತು. *(ಗಮನಾರ್ಹವೆಂಬಂತೆ, ಈ ಎರಡೂ ಹಾಡುಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಈ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವವು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಈ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅವಳ ಉಳಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಛಾಯೆಯು ಇದ್ದಕಾರಣದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.) *2010ರಲ್ಲಿ, "ಫಿಯರ್‌ಲೆಸ್‌" ಎಂಬ ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌ಳ ದ್ವಿತೀಯ ಗೀತಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ವರ್ಷದ ಗೀತಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನಮಾಡಲಾಯಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸದರಿ ಗೀತಸಂಪುಟವು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ (AMA), ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ (ACM), ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (CMA), ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಗೀತಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿರುವ ಗ್ರಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಗೀತಸಂಪುಟ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. *ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹೂಟಿ & ದಿ ಬ್ಲೋಫಿಷ್‌ ಗಾಯಕನಾದ ಡೇರಿಯಸ್‌ ರಕರ್‌ ಎಂಬಾತ ''ಲರ್ನ್‌ ಟು ಲಿವ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಒಂಟಿಗಾಯನದ ಎರಡನೇ ಗೀತ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಗೀತಸಂಪುಟವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ. ಆ ಗೀತಸಂಪುಟದ ಮೊದಲ ಮೂರು ಏಕಗೀತೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ವನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಒಂದು ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೂರು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಒಂಟಿಗಾಯನ ಕಲಾವಿದ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ರಕರ್‌ ಪಾತ್ರನಾಗಲು ಕಾರಣವಾದವು. *1983ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲೆ ಪ್ರೈಡ್‌ ಎಂಬಾತನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಒಂದು ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಅವನು ಪಡೆದ.2009ರಲ್ಲಿ, ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌‌ನ್ನು ದಶಕದ ಕಲಾವಿದ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು. == ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ == === ಕೆನಡಾ === *USನಿಂದ ಹೊರಗಿನ ವಲಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದರೆ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕೆನಡಾ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ, ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್‌‌, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಐಲಂಡ್‌, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ, ಸಾಸ್ಕಾಟ್‌ಚೆವಾನ್‌‌, ಮತ್ತು ಮನಿಟೋಬಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದೆ: ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. *ಕೆನಡಾದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ (ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ, ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್‌‌, ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್‌‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಐಲಂಡ್‌) ವಲಸೆಗಾರರಾಗಿ ಬಂದ ಐರ್ಲಂಡಿನ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಜನರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. USನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಪಲಾಚಿಯಾ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಗಳಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. *ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಐಲ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಮನೆತನದ ಜನ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, USನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅಪಲಾಚಿಯಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿತು. ಡಾನ್‌ ಮೆಸ್ಸರ್‌‌'ಸ್‌‌ ಜುಬಿಲೀ ಎಂಬುದು ನೋವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾದ ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮೂಲದ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ/ಜಾನಪದ ಪ್ರಭೇದದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, 1957ರಿಂದ 1969ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. *ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಡ್‌ ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌‌ ಷೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದ ಬಹುಭಾಗದಾದ್ಯಂತವೂ ಕೆನಡಾ ದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡಾನ್‌ ಮೆಸ್ಸರ್‌‌'ಸ್‌ ಜುಬಿಲೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತಾನು ಪ್ರಸಾರವಾದ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಏಕನಿಷ್ಠೆಯ ಅಥವಾ ಸುಸಂಗತವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿತು; *"ಗೋಯಿಂಗ್‌ ಟು ದಿ ಬ್ರಾನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಟುನೈಟ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಗದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಮೆಸ್ಸರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಪಿಟೀಲು ರಾಗಗಳಿಂದ, ಗಾಯಕರಾದ ಮಾರ್ಗ್‌ ಓಸ್ಬರ್ನ್‌ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲೀ ಚೇಂಬರ್‌ಲೇನ್‌ರ ಅತಿಥಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮೆಸ್ಸರ್‌ನ "ಐಲಂಡರ್ಸ್‌‌"ಗೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಅದು ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಒಂದು ಮುಕ್ತಾಯದ ಸ್ತೋತ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. "ಟಿಲ್‌ ವಿ ಮೀಟ್‌ ಎಗೇನ್‌‌" ಗೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. *ಅತಿಥಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವು ಸ್ಟೊಂಪಿನ್‌‌' ಟಾಮ್‌ ಕೊನಾರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಿನ್ನನ್‌‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆನಡಾದ ಹಲವಾರು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಮುದ್ರ ತೀರಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಕಾರರು ಕೆನಡಾದಿಂದ ಆಚೆಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಪೈಕಿ ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ನೋ, ವಿಲ್ಫ್‌ ಕಾರ್ಟರ್‌‌ (ಮೊಂಟಾನಾ ಸ್ಲಿಮ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಈತ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ‌‌), ಮತ್ತು ಆನ್ನೆ ಮರ್ರೇ ಎಂಬ ಮೂವರು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. *1969ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರಕ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಕೆನಡಾದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕೆನಡಾದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲು ಮತ್ತು ಆಧಾರನಾದದ ಉಕ್ಕಿನ ಗಿಟಾರಿನ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಇವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: ಷೇನಿಯಾ ಟ್ವೈನ್‌‌, ಬ್ಲೂ ರೋಡಿಯೋ, ಮಾರ್ಗ್‌ ಓಸ್ಬರ್ನ್‌, ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ನೋ, ಜಾನಿ ಮೂರಿಂಗ್‌‌, ಡಾನ್‌ ಮೆಸ್ಸರ್‌‌, ಡಾಕ್‌‌ ವಾಕರ್‌‌, ಎಮರ್‌‌ಸನ್‌‌ ಡ್ರೈವ್‌‌, ಪಾಲ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್‌‌, ದಿ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್‌, ವಿಲ್ಫ್‌ ಕಾರ್ಟರ್‌‌, ಮಿಚೆಲ್ಲೆ ರೈಟ್‌, ಕೊರ್ಬ್‌ ಲುಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಹರ್ಟಿನ್‌ ಆಲ್ಬರ್ಟನ್ಸ್‌, ಸ್ಟೊಂಪಿನ್‌‌' ಟಾಮ್‌ ಕೊನಾರ್ಸ್‌, ಟೆರ್ರಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಷಾವಂಡಾ, ಶೇನ್‌‌ ಯೆಲ್ಲೋಬರ್ಡ್‌, ದಿ ರೋಡ್‌ ಹ್ಯಾಮರ್ಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಆನ್ನೆ ಮರ್ರೇ. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === *ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ವಭಾವವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪೊದೆಗಾಡಿನ ಲಾವಣಿ ಗಾಯಕರು ಪೊದೆಗಾಡಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸರ್ಕಾರದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಾಡುಗಳಾಗಿ 1800ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. *1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಲಿಮ್‌ ಡಸ್ಟಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ; ಅದು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಗೆ ಹಬ್ಬಿತು ಮತ್ತು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೀತಸಂಪುಟಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಸ್ಮೋಕಿ ಡಾಸನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಕೂಡಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಓರ್ವ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದ; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಬಾಯ್‌‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ತನ್ನನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆತ, ತನ್ನದೇ ಸಚಿತ್ರ ಕಥಾಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ ರೇಡಿಯೋ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. *ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೀತ್‌ ಅರ್ಬನ್‌‌ ಮತ್ತು ಷೆರ್ರಿ ಆಸ್ಟಿನ್‌‌‌ರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅನನ್ಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು; ಇದು ಲೀ ಕೆರ್ನಾಘಾನ್‌‌, ಸ್ಲಿಮ್‌ ಡಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಮ್‌‌ ಕೊನಾರ್ಸ್‌‌‌ರಂಥ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. *ಟ್ಯಾಮ್‌ವರ್ತ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಫೇಸ್ಟಿವಲ್‌‌ ಎಂಬುದು ನ್ಯೂಸೌತ್‌‌ ವೇಲ್ಸ್‌‌ನ ಟ್ಯಾಮ್‌ವರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ರಾಜಧಾನಿ) ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇದು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು CMAA ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್‌‌ ಗಿಟಾರ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. *ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿರುವ ಇತರ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಟ್ಲ್‌ಸೀ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ, ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಬಾಯಪ್‌‌ ಬ್ರೂಕ್‌‌ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ, ಜೂನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಬಮೆರಾ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮಸ್ಟರ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ "ಸ್ವತಂತ್ರ" ಪ್ರಸ್ತುತಿಕಾರರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮಿಲ್ಡ್ಯೂರಾ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ ಹಾಗೂ ನವೆಂಬರ್‌‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ. *ಕೆಲವೊಂದು ಉತ್ಸವಗಳು ಅವು ನಡೆಯುವ ತಾಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ: ನ್ಯೂ ಸೌತ್‌‌ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಬೈನ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ತನ್ನ ಗ್ರಾಬೈನ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಮಸ್ಟರ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ; ಮೆರಿಲಿನ್ಸ್‌‌ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವು ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸ್ಮೋಕಿ ಬೇ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಪಿ ದೋಣಿಮನೆಯೊಂದನ್ನು ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. *ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ''ಕಂಟ್ರಿ HQ'' ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತಡೆರಹಿತ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆಂದೇ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿರುವ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ವಾಹಿನಿಯೊಂದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹೊಂದಿದೆ. CMCಯನ್ನು (ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಚಾನೆಲ್‌‌) ಫಾಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; *ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ದಿ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್‌, ದಿ ರೋಡ್‌ ಹ್ಯಾಮರ್ಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಕ್ರಾಸ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಂಥ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಗೋಲ್ಡನ್‌‌ ಗಿಟಾರ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳು, CMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು CCMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. === ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ === *ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಟಾಮ್‌ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂಬಾತ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಜಾಗತಿಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: "ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಭೂಮಂಡಲದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೇಳುಗರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೇಳುಗರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಅಂಶವಿದೆ. *ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕಾರದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರೋಹ್ರ್‌‌ಬ್ಯಾಚ್‌ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೌಬಾಯ್‌‌ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿರುವ ಜನರು, ಗಡುಸಾದ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿರುವ ಮಧ್ಯ-ವಯಸ್ಸಿನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಕ್ತ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಪಾಪ್‌‌-ಪ್ರಭಾವಿತ ಧ್ವನಿಯೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೇಳುಗರು.”<ref name="int"/> *IVನೇ ಜಾರ್ಜ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಅವನು ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿದ್ದ; ಆತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವನು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ, "ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಯಭಾರಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ.<ref>[http://www.lib.unc.edu/spotlight/hamilton_loudermilk.html Lib.unc.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729111222/http://www.lib.unc.edu/spotlight/hamilton_loudermilk.html |date=2013-07-29 }} *''“ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಫಿಗರ್ಸ್‌ ಡೊನೇಟ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌, ಗಿವ್‌ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌”''</ref> ಜಾನಿ ಕ್ಯಾಶ್‌‌, ಎಮಿಲೌ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಕೀತ್‌ ಅರ್ಬನ್‌‌, ಮತ್ತು ಡ್ವೈಟ್‌ ಯೋವಾಕಾಮ್‌ ಮೊದಲಾದವರೂ ಸಹ ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="int">{{Cite web |url=http://www.cmaworld.com/international/default.asp |title=CMAworld.com |access-date=2010-09-27 |archive-date=2010-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923182808/http://www.cmaworld.com/international/default.asp |url-status=deviated |archivedate=2010-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100923182808/http://www.cmaworld.com/international/default.asp }}</ref> ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="int"/> *ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಪೆಡ್ರೊ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ "ಸ್ಯಾನ್‌ ಪೆಡ್ರೊ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌‌"<ref>[http://www.country2.com Country2.com]</ref> ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]ದ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶ ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಾದ್ಯ ವೃಂದಗಳನ್ನೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌‌]], [[ಉರುಗ್ವೆ]], [[ಚಿಲಿ]], [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಈ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. *ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ TG4 ವಾಹಿನಿಯು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ತಾರೆಗಾಗಿ ''ಗ್ಲಾರ್‌ ಟೈರ್‌‌'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಾಶೋಧದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿತು; ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ 'ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಧ್ವನಿ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ 'ಗ್ಲಾರ್‌ ಟೈರ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತನ್ನ 6ನೇ ಋತುವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು TG4 ವಾಹಿನಿಯ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಸ್ವಿಂಗ್‌‌ ಎಂಬುದು ಐರ್ಲಂಡಿನ ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ದಾಖಲಿಸಿದ ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. *1970ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ರೊಡೇಷಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯವಾದ ರಂಗಸ್ಥಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಸೇನಾಪ್ರೇರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ಲೆಮ್‌‌ ಥೊಲೆಟ್‌‌‌ನ ''ರೊಡೇಷಿಯನ್ಸ್‌ ನೆವರ್‌ ಡೈ'', ರೊಡೇಷಿಯಾದ ಪಾಪ್‌ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು. == ಪ್ರಸ್ತುತಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು == {{Main|List of country music performers|List of country performers by era|List of country television and radio shows}} === US ಕೇಬಲ್‌ ದೂರದರ್ಶನ === *ನಾಲ್ಕು U.S. ಕೇಬಲ್‌ ಜಾಲಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: CMT ಮತ್ತು CMT ಪ್ಯೂರ್‌ ಕಂಟ್ರಿ (ಎರಡಕ್ಕೂ ವಯಾಕಾಮ್‌ ‌‌‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿದೆ), ರೂರಲ್‌ ಫ್ರೀ ಡೆಲಿವರಿ TV (ಇದಕ್ಕೆ ರೂರಲ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವವಿದೆ‌‌) ಮತ್ತು GAC (ಇದಕ್ಕೆ ದಿ E. W. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕ ತ್ವವಿದೆ). 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿ ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌, ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಮೊದಲ ವಿಡಿಯೊ ಕೇಬಲ್‌ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿತ್ತು. *2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ದಿ ''ನ್ಯಾಷನಲ್‌'' ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ವಾಹಿನಿಯು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ-ಆಸಕ್ತಿಯ ಜಾಲವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಪೈಕ್‌ TV ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ * ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ * ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ * ಹಳ್ಳಿಗರ ಹಾಡಿನ ನೃತ್ಯ * ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ * ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಕೀರ್ತಿಭವನ * ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿ * ಗ್ರೇಟ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕಂಟ್ರಿ * ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮ್ಯೂಸಿಕಾ ಸೆರ್ಟನೆಜಾ * ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವೀಕೃತಿ * ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ತೆಜಾನೊ: ಪೊಲ್ಕಾ ಲಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಪೇನಿನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ * ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ * ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ) * WSM ರೇಡಿಯೋ == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == <div style="font-size:90%"> * {{cite book|title=Comedians of Country Music|first=Stacy|last=Harris|publisher=Lerner Publications Company|year=1978|isbn=0-8225-1409-5}} * ''ದಿ ಕಾರ್ಟರ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ: ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌'ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'',<br />ಸ್ಟೇಸಿ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಲೆರ್ನರ್‌‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌‌ ಕಂಪನಿ, 1978, ISBN 0-8225-1403-6 * ‌‌''ಇನ್‌ ದಿ ಕಂಟ್ರಿ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ: ಎ ಜರ್ನಿ ಟು ದಿ ರೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'',<br />ನಿಕೋಲಸ್‌ ಡಾವಿಡಫ್‌‌, ವಿಂಟೇಜ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌‌, 1998, ISBN 0-375-70082-X * ''ಆರ್‌ ಯು ರೆಡಿ ಫಾರ್‌ ದಿ ಕಂಟ್ರಿ: ಎಲ್ವಿಸ್‌, ಡೈಲನ್‌‌, ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ರೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ರಾಕ್‌'',<br />ಪೀಟರ್‌‌ ಡಾಗೆಟ್‌, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, 2001, ISBN 0-14-026108-7 * ''ರೋಡ್‌ಕಿಲ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಥ್ರೀ-ಕಾರ್ಡ್‌ ಹೈವೇ'',<br />ಕಾಲಿನ್‌‌ ಎಸ್ಕಾಟ್‌, ರೌಲೆಟ್ಜ್‌‌, 2002, ISBN 0-415-93783-3 * ‌''ಗಿಟಾರ್ಸ್‌ &amp; ಕ್ಯಾಡಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್'',<br />ಸಬೈನ್‌‌ ಕೀವಿಲ್‌‌, ಥಿಂಕಿಂಗ್‌ ಡಾಗ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌, 2002, ISBN 0-9689973-0-9 * ''ಪ್ರೌಡ್‌ ಟು ಬಿ ಆನ್‌ ಒಕೀ: ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌, ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌ ಟು ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ'',<br />ಪೀಟರ್‌‌ ಲಾ ಚಾಪೆಲ್ಲೆ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್‌, 2007, ISBN 0-52-024889-9 * ''ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌: ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಟಿಂಗ್‌ ಅಥೆಂಟಿಸಿಟಿ'',<br />ರಿಚರ್ಡ್‌ A. ಪೀಟರ್‌‌ಸನ್‌‌, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1999, ISBN 0226662853 * ‌''ದಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಟ್ರಿ: ದಿ ಅಫಿಷಿಯಲ್‌ CD ಗೈಡ್'',<br />ಸ್ಟೇಸಿ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌, ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌, 1993, ISBN 0-00-255335-X * ''ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌ USA'',<br />ಬಿಲ್‌‌ C. ಮ್ಯಾಲೋನ್‌‌, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 1985, ISBN 0-292-71096-8, ಎರಡನೇ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, 2002, ISBN 0-292-75262-8 * ''ಡೋಂಟ್‌ ಗೆಟ್‌ ಎಬೌ ಯುವರ್‌ ರೈಸಿನ್‌: ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸದರ್ನ್‌ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ (ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲೈಫ್‌)'',<br />ಬಿಲ್‌‌ C. ಮ್ಯಾಲೋನ್‌‌, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2002, ISBN 0-252-02678-0 * {{cite book|title=It All Happened In Renfro Valley|first=Pete|last=Stamper|publisher=[[University of Kentucky Press]]|year=1999|isbn=978-0813109756}} </div> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.cmaworld.com ದಿ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ - ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನೆಸ್ಸೀ(CMA)] * [http://www.westernmusic.com/ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ (WMA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017092208/http://www.westernmusic.com/ |date=2010-10-17 }} * [http://www.countryradiotoolbar.com/ ಕಂಟ್ರಿ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ರೇಡಿಯೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101006101632/http://countryradiotoolbar.com/ |date=2010-10-06 }} * [http://www.countrymusichalloffame.com/ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ - ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನೆಸ್ಸೀ] * [http://www.carthagetexas.com/HallofFame/index.html ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್‌ & ಟೆಕ್ಸ್‌ ರಿಟ್ಟರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ - ಕಾರ್ಥೇಜ್‌‌, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100802002751/http://www.carthagetexas.com/halloffame/index.html |date=2010-08-02 }} * [http://www.hillbillyhits.com/ ಹಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ - ಬ್ರಾಡಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌] * [http://www.countrychart.com/ ಕಂಟ್ರಿ ಚಾರ್ಟ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು] * [http://www.opry.com/ ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಓಲೆ ಓಪ್ರಿ - ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನೆಸ್ಸೀ] * [http://www.nashvillesongwritersfoundation.com/ ನ್ಯಾಶ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸಾಂಗ್‌ರೈಟರ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌] * ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ [https://web.archive.org/web/20121210022255/http://www.time.com/time/archive/collections/0,21428,c_country_music,00.shtml TIME ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಾಗಾರ] * [http://xroads.virginia.edu/~MA98/molinaro/alt.country/thesis-cover.html Xroad.virginia.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617221420/http://xroads.virginia.edu/~MA98/molinaro/alt.country/thesis-cover.html |date=2010-06-17 }}, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಪರ್ಯಾಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ {{americanrootsmusic}} {{countrymusic}} {{United States topics}} {{DEFAULTSORT:Country Music}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ ಸ್ವರೂಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಿತ್ರ (ಪ್ರಕಾರ)]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು]] 6ygt1ioyg2np9bad0heo79f6c5suxa3 0 25284 1375698 1367958 2026-06-22T16:16:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375698 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{otheruses}} {{Cyborg}} '''ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್''' ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಮೂಹ ಸಂವಹನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="www.thefreedictionary.com/cyberspace"> [http://www.thefreedictionary.com/cyberspace ''"ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಡಿಫೈನ್ಡ್"'' ] ಉಚಿತ ಶಬ್ದಕೋಶ</ref> ಇದು ಸಂಪರ್ಕ ರವಾನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಂತರ್‌‍ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಅನೇಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ (ಸಂವೇದಕಗಳು, ಸಿಗ್ನಲ್ಸ್, ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ರವಾನೆ, ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು) ಭೂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳ್ಳದೇ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸತ್ಯವೆನ್ನಿಸುವ ಅನುಭವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳು (ಐಟಿಐ), ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಸ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂವೇದಕಗಳು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಜಾಲ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಾದಿಸಬಹುದು, ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಹುದು, ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು, ನೇರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಡಿಸಬಹುದು, ಕಲಾತ್ಮಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಆಟವಾಡಬಹುದು, ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬಹುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ಈ ಶಬ್ದವು ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಗ್ರೀಕ್‌ನ κυβερνήτης (kybernētēs, ಹಡಗಿನ ಚಾಲಕ, ಗವರ್ನರ್, ವಿಮಾನಚಾಲಕ, ಅಥವಾ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಫಲಕ) ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ಬರ್ಟ್ ವೀನರ್‌ನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಹರಿಕಾರ. "ಸೈಬರ‍್ಸ್ಪೇಸ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಲಿಯಂ ಗಿಬ್ಸನ್ ಎಂಬ ಲೇಖಕ ಸೈಬರ್‌ಪಂಕ್ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ.<ref>{{cite news |work=WIRED |title=26 Years After Gibson, Pentagon Define8-05-23}}</ref> ನಂತರ ಇದನ್ನು ಇವನು "evocative and essentially meaningless" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಆತನ ಎಲ್ಲ cybernetic ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. (ಈ ಶಬ್ದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ.) ಈಗ ಎಲ್ಲೆಡೆಯು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ,ಇಂಟರ್ನೆಟ್,ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಈ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸರ್ಕಾರ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref name="georgewbush-whitehouse.archives.gov">ವೈಟ್ ಹೌಸ್, [http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/pcipb/ ''"ದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟ್ರಾಟರ್ಜಿ ಟು ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್"'' ]</ref> ಚಿಪ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಮತ್ತು ಎಫ್.ರ್ಯಾಂಡಲ್ ಫಾರ್ಮರ್ ಪ್ರಕಾರ ಸೈಬರ‍್ಸ್ಪೇಸ್ ಇದರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರ್‌ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂಳಗೊಂಡ ಪರಿಸರವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಿಥ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ,ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಆಳಗಳ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಮಾಧ್ಯಮವು ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸ್ಟಾರ್, ಚಿಪ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಫ್. ರಾಂಡಾಲ್ ಫಾರ್ಮರ್. ಲಿಕಾಸ್‌ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಹ್ಯಾಬಿಟೇಟ್‌ನ ಪಾಠಗಳು. ದಿ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ರೀಡರ್‌. Ed. ವಾರ್ಡಿಪ್-Fruin ಆ‍೦ಡ್‌ ನಿಕ್ ಮುಫ: ಎಮ್‌ಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೩. ೬೬೪-೬೬೭. ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ</ref> == ಪದದ ಮೂಲ == "ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್" (''ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಥಳ'' ದಿಂದ) ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಯಲ್ ಸೈಬರ್‌ಪಂಕ್ ಲೇಖಕ ವಿಲಿಯಂ ಗಿಬ್ಸನ್ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ "ಬರ್ನಿಂಗ್ ಕ್ರೋಮ್" ಎಂಬ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ,ಮತ್ತು ೧೯೮೪ರ ಕಾದಂಬರಿ ''ನ್ಯೂರೊಮ್ಯಾನ್ಸರ್'' ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.<ref>''ಪೊ-ಮೊ ಎಸ್‌ಎಫ್'' [http://www.georgetown.edu/faculty/irvinem/technoculture/pomosf.html "ವಿಲಿಯಮ್ ಗಿಬ್‌ಸನ್ಸ್ ನ್ಯೂರೊಮಾನ್ಸರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಮಾಡರ್ನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫಿಕ್ಷನ್"]</ref> ಈ ಅಂಶದ ಬಗೆಗೆ''ನ್ಯೂರೊಮ್ಯಾನ್ಸರ್'' ‌ದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ:<ref>{{cite book | last = Gibson | first = William | title = Neuromancer | publisher = Ace Books | location = New York | year = 1984 | isbn = 0441569560 | page = 69 }}</ref> {{quote|Cyberspace. A consensual hallucination experienced daily by billions of legitimate operators, in every nation, by children being taught mathematical concepts... A graphic representation of data abstracted from the banks of every computer in the human system. Unthinkable complexity. Lines of light ranged in the nonspace of the mind, clusters and constellations of data. Like city lights, receding.}} ಇದು ಮೂಲತಹ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸೂಚ್ಯರ್ಥವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಬ್ದವು ಈಗ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಒಳರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವದಿಲ್ಲ.<ref name="Worldwidewebamc" /> ನಂತರ ಬಿಗ್ಸನ್ ಈ ಶಬ್ದದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ೨೦೦೦ನೇಯ ಇಸವಿಯ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟರಿ ''ನೋ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಫಾರ್ ದೀಸ್ ಟೆರಿಟರಿಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿದ: {{quote|All I knew about the word "cyberspace" when I coined it, was that it seemed like an effective buzzword. It seemed evocative and essentially meaningless. It was suggestive of something, but had no real semantic meaning, even for me, as I saw it emerge on the page.}} === ರೂಪಕವಾಗಿ === ಈ ರೂಪಕವನ್ನು, "ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.... ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಬದಲಾಗಬಹುದಾದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ." (ಸ್ಲ್ಯಾಟರ್ ೨೦೦೨, ೩೫೫) ೧೯೯೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ,ಮತ್ತು ನಂತರ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌|ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್]] ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಸ್ತುಶಃ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ<ref>ವಂಡರ್‌ಬಿಲ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, [http://www.vanderbilt.edu/ans/english/clayton/sch295.htm ''"ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಡರ್ನಿಸಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕಲ್ಚರ್ ಆಫ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್"'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107094002/http://www.vanderbilt.edu/AnS/english/Clayton/sch295.htm |date=2007-01-07 }}, ೧೯೯೬ರ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಸರಣಿಯ ಸೇರ್ಪಡೆ</ref> ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ. "ಲೇಖಕ ಬ್ರೂಸ್ ಸ್ಟೇರ್ಲಿಂಗ್ ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ,<ref>''ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯ ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ'' [http://pespmc1.vub.ac.be/CYBSPACE.html "ಸೈಬರ್‌‍ಸ್ಪೇಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821070628/http://pespmc1.vub.ac.be/CYBSPACE.html |date=2006-08-21 }}</ref> ಆದರೆ ಜಾನ್ ಪೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಲೊ ಮೊದಲಿಗೆ " ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕಗಳ ಜಾಲದ ಇಂದಿನ ಸಂಬಧ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಬಳಸಿದ. ಜೂನ್ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಲೊ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಂಟೀಯರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ( ಪ್ರಾದೇಶಿಲ್ಕ ರೂಪಕವಾಗಿ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತನ್ನ ಎಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>ಜಾನ್ ಪೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಲೊ, [https://web.archive.org/web/20020723192259/http://www.eff.org/Misc/Publications/John_Perry_Barlow/HTML/crime_and_puzzlement_1.html "ಕ್ರೈಮ್ ‍ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪಜನ್‌ಮೆಂಟ್,"] ಜೂನ್ ೮, ೧೯೯೦</ref> {{quote|In this silent world, all conversation is typed. To enter it, one forsakes both body and place and becomes a thing of words alone. You can see what your neighbors are saying (or recently said), but not what either they or their physical surroundings look like. Town meetings are continuous and discussions rage on everything from sexual kinks to depreciation schedules. Whether by one telephonic tendril or millions, they are all connected to one another. Collectively, they form what their inhabitants call the Net. It extends across that immense region of electron states, microwaves, magnetic fields, light pulses and thought which sci-fi writer William Gibson named Cyberspace.|John Perry Barlow|"Crime and Puzzlement," 1990-06-08}} ಬಾರ್ಲೊ ಮತ್ತು ಇಎಫ್‌ಎಫ್‌ನಂತೆ,"ಡಿಜಿಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಸಾರ್ವಜಿನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು,೧೯೯೦ರ ನಂತರ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. === ಮಿಥ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು === ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ, ಆಟೋಡೆಸ್ಕ್, ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨D ಮತ್ತು ೩D ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಗಮನಹರಿಸಿತು ,ಮತ್ತು ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಿಥ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು .<ref>ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರ್ಯೂ ಪೊಲಾಕ್, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್, [https://www.nytimes.com/1989/04/10/business/for-artificial-reality-wear-a-computer.html ಫಾರ್ ಆರ್ಟಿಫಿಶಿಯಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ, ವಿಯರ್ ಎ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,"] ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೦, ೧೯೮೯</ref> ==ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ರೂಪಕವಾಗಿ ಸೈಬರ‍್ಸ್ಪೇಸ್== ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್(ಅಂತರಜಾಲ) ಎಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯಬಾರದು, ಈ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗ ಬಳಸುವರು ಮತ್ತು ದೊಡ್ದದಾದ ಸಂವಹನ ಜಾಲದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸುವರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಅರ್ಥವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಘಟನೆಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿರುವ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಸರ್ವರ್(ಸೇವಕ)‌ನಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಇದು "ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌"ನಲ್ಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಅಂಕೀಯ ದತ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಇದು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಾಸ್ತವಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗದಿರಬಹುದು ಆದರ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು "ವಾಸ್ತವ"ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲೀ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿರಿಸಿದ ಸಂವಹನ(ಸಿಎಮ್‌ಸಿ)ದ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವಾಗಿದೆ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು "ಆನ್‌ಲೈನ್" ಮತ್ತು "ಆಫ್‌ಲೈನ್" ನಡುವಿನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂವಾದದ, ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಿಥ್ಯದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿದೆ. ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಹೊಸ ಮಾದ್ಯಮದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿಹಾರಗಳೆಡೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ: ಇದು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿರದೆ ಸಾಮಾಜವನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಕ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು "ಅವ್ಯಕ್ತ" ಗುರುತುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರುರೂಪ ನೀಡುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯ, ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್: ಫ್ಲೇವ್, ಟೆರ್ರಿ</ref> {{quotation|Cyberspace is the "place" where a telephone conversation appears to occur. Not inside your actual phone, the plastic device on your desk. Not inside the other person's phone, in some other city. '''The place between''' the phones. [...] in the past twenty years, this electrical "space," which was once thin and dark and one-dimensional—little more than a narrow speaking-tube, stretching from phone to phone—has flung itself open like a gigantic jack-in-the-box. Light has flooded upon it, the eerie light of the glowing computer screen. This dark electric netherworld has become a vast flowering electronic landscape. Since the 1960s, the world of the telephone has cross-bred itself with computers and television, and though there is still no substance to cyberspace, nothing you can handle, it has a strange kind of physicality now. It makes good sense today to talk of cyberspace as a place all its own.|Bruce Sterling|Introduction to '''[[The Hacker Crackdown]]'''}} ಗಣಿತದ ಪದಗಳ (ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ) ಅರ್ಥವು ಭೌತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕಿಂತ, ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸಿನಲ್ಲಿ "ಸ್ಪೇಸ್" ಅಮೂರ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಧನಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ದ್ವಂದ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿನ ಭೌತಿಕ ಸ್ಥಳವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಬಳಸುವ ಸ್ಥಳವು ಧನಾತ್ಮಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರಿರುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ), ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಪುಟಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೆರೆಯದ ಪುಟಗಳನ್ನು (ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಸರ್ವರ್‌ಗಳ) "ಇವೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಅರೋಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುಪಡಿಸಲಾದ ವಿಷಯದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟಗಳ ನಡುವಿನ ಹುಡುಕುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬಳಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಅಪರಿಚಿತವಾದವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಎದುರಿಸುವ ಉಳಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಮರುಮಾಹಿತಿ ಆವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಡಿಯೊಆಟಗಳು ಪಠ್ಯ ಅಧಾರಿತ ಸಂವಹನದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳವನ್ನಾಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಅಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಚಲನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅನೆಮೇಶನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಗಳು ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನಾಕ್ರಮಿಸುವ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತದೆ. ಆಟವು ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಅವತಾರ್‌ಗಳಂತೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತದೆ. ಆಟವನ್ನು ಅವತಾರ್ ಆಟಗಾರರ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪಸ್ತುತ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಗ್ನವಾಗಿಸುವ ಆಟದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿಡುತ್ತವೆ (ಲೇಸರ್ ಟ್ಯಾಗ್) ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ಗಿಂತ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದುದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಗ್ನವಾದ ಮಿಥ್ಯ ವಾಸ್ತವಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಹನ ಜಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೆಲವು ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರತಿಪಾದಕಗಳು ಮುನ್ನುಡಿಯುತ್ತವೆ (ಅದೆಂದರೆ ಜಾನ್ ಪೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಲೊನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ<ref>ಜಾನ್ ಪೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಲೊ, [http://homes.eff.org/~barlow/Declaration-Final.html ''"ಎ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್,"'' ] ಫೆಬ್ರವರಿ‌ ೮, ೧೯೯೬</ref>) ಇವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪದವು ಅದರ ನವೀನತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="georgewbush-whitehouse.archives.gov" /><ref>[http://news.findlaw.com/legalnews/scitech/cyber/ ''ಫೈಂಡ್‌ಲಾ ಲೀಗಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್'' ಸೈಟ್], ಟೆಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಐಪಿ: ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ವಿಭಾಗ, ನವೆಂಬರ್ ೧೪, ೨೦೦೬ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ .</ref> ಕೆಲವು ಮಿಥ್ಯ ಪಂಗಡಗಳು ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲಿಂಡನ್ ಲ್ಯಾಬ್ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸೆಕೆಂಡ್ ಲೈಫ್‌ನ "ನಿವಾಸಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಪಂಗಡಗಳನ್ನೂ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ "ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸಿನೊಳಗೆ" ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ (ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ ''ದ ಹ್ಯಾಕರ್ ಕ್ರಾಕ್‌ ಡೌನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವಂತೆ, ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಅನುಸರಿಸಿದರು), ರೂಪಕ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ಸೈಬರ್-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ(DoD) ನಾಯಕತ್ವದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ಸೈನ್ಯದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲು ರೂಪಕ ಅಲಂಕಾರವು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು.<ref>ಸೈಬರ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್, [http://www.cyberconflict.org ಸಿಸಿಎಸ್‌ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013160121/http://cyberconflict.org/ |date=2007-10-13 }}</ref> ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಇದರ ಮಿತಿಯಲ್ಲೆ,ಆದರೂ, ಭೌತಿಕ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಕವು ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ತತ್ವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಿ ವಾಸ್ತವಗಳು== === ಪೂರ್ವದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು=== ಸೈಬರ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ಯೋಚನೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕವೆಂದರೆ ಪಿಶಾಚಿಯೊಂದು ಸುಳ್ಳು ನೈಜತೆಯನ್ನು ಜನರ ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಕಾರ್ಟೇಶಿಯನ್ ಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ವಾದವು ಬ್ರೈನ್ ಇನ್ ಅ ವ್ಯಾಟ್ ಆಧುನಿಕ ಯೋಚನೆಗಳ ನೇರವಾದ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕಾರ್ಟೆಸ್‌ನ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭವೆಂಬಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸೌಬರ್‌ಸ್ಪೇಸಿನ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿವೆ. ದೃಗ್ ಕಲೆಯು ಪ್ರಾಚೀನತೆಗೆ ಮರಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉಪಕರಣ (ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಸಾಧನ)ವೆಂದರೆ ಜನರ ಕಣ್ಣನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಲ್ಲದಿರುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಕೆಲವು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿಗಳಿಗೆ{{Citation needed|date=December 2007}}, ಕಲೆಯು ಜನರನ್ನು ಸತ್ಯವಲ್ಲದ ಹೊಸದೊಂದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು(ಅನಿಕೊನಿಸಮ್‌ನ್ನು ನೋಡಿ). ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ಸಿನೆಮಾ (''ಅರೈವಲ್ ಆಫ್ ಎ ಟ್ರೈನ್ ಎಟ್ ಲ ಸಿಯೊಟಾಟ್'' ) ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸವಾಲು ಮರಳಿ ಬಂದಿತು. ===ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವ=== ====ಸಿದ್ಧಾಂತ==== ವಿಲಿಯಂ ಎಸ್. ಬುರೋಸ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್‌ಪಂಕ್ ಮೇಲೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು<ref>ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಲಾರೆನ್ಸ್, [http://www.altx.com/int2/john.shirley.html, 1994ರ ಜಾನ್ ಶಿರ್ಲಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ</ref><ref>[http://www.streettech.com/bcp/BCPgraf/CyberCulture/bgtg.htm "ಬರೊಗ್ಸ್/ಗೈಸಿನ್/ಥ್ರೋಬಿಂಗ್ ಗ್ರಿಸ್ಟಲ್"], ೩೧, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬‌ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ</ref>) ಮತ್ತು ತಿಮೋಥಿ ಲೀರಿಯಂತಹ<ref>"ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ವಿಲ್ ಬಿ ದ ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಆಫ್ ದ ೯೦ಸ್", [http://www.timothyleary.us/timothyleary.html ಆನ್-ಲೈನ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061209063453/http://www.timothyleary.us/timothyleary.html |date=2006-12-09 }} ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರೂಪಕರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೊದಲು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಾಡಿದ್ದರು.<ref>ಡಾಗ್ಲಸ್ ರಶ್ಕಾಫ್, [http://www.deepleafproductions.com/utopialibrary/text/rushkoff-godfathers.html "ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್"]</ref> ಕೆಲವು ಸಮಕಾಲೀನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು (ಅಂದರೆ ''ದಿ ಫೆಬ್ರಿಕ್ ಆಫ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಡಚ್) ವಿವಿಧ ವಿಚಾರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥ್ಯ ನೈಜತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫಿಲಿಫ್ ಜೈ ''ಗೆಟ್ ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ: ಅ ಫಿಲೊಸಫಿಕಲ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ'' ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು ಪ್ಲೇಟೊನ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. {{quote|Let us imagine a nation in which everyone is hooked up to a network of VR infrastructure. They have been so hooked up since they left their mother's wombs. Immersed in cyberspace and maintaining their life by teleoperation, they have never imagined that life could be any different from that. The first person that thinks of the possibility of an alternative world like ours would be ridiculed by the majority of these citizens, just like the few enlightened ones in Plato's allegory of the cave.}} ಈ ಬ್ರೇನ್-ಇನ್-ಅ-ವ್ಯಾಟ್ ವಾದ ನೈಜತೆಯ ಜೊತೆ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ವಿವರಣೆಗಳು "ನೈಜ ಪ್ರಪಂಚ" ದ ಜೊತೆ ಇದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ====ಕಲೆ==== ''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ:'' ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಲೆ ಬರಹಗಾರರ ಮಧ್ಯೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಲಾಕಾರರು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ರಾಯ್ ಎಸ್ಕೊಟ್‌ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ "ಸೈಬರ‍್ಸ್ಪೇಸ್" ಇದು ಮುಳುಗಿಸುವ ಮಿಥ್ಯ ನೈಜತೆಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಾಚ್, [http://www.ekac.org/Telepresence.art._94.html ''"ಟೆಲಿಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಟ್"'' ] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20090713053014/http://www.ekac.org/Telepresence.art._94.html |date=2009-07-13 }}</ref> ಋಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಬರೆದ ಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತ ಇವತ್ತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಿಥ್ಯ ನೈಜತೆ, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ರವಾನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ====ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪರಾಧ ==== ''ಮೂಲ ಲೇಖನ:'' ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪರಾಧ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ ಕಲ್ಪನೀಯ ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರತಿ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹತ್ತಿರ ತರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು, ಗೂಢ ಲಿಪಿಕರಣಗೊಂಡ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಐಬಿಸಿಯ (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಅಥವಾ ಅನಾಮಿಕ ಒಡೆತನದ ಜೊತೆಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಳು) ಅಥವಾ ಒಎಫ್‌ಸಿಗಳಲ್ಲಿ (ಆಫ್‌ಶೊರ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್) ಅದೇ ರೀತಿಯವುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ಇದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಲಹೆಗಾರರಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಲಹೆಗಾರರು ಅವರ ಕಕ್ಷಿಗಾರರ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಕೊಡುವ ಸರಾಸರಿ ಶುಲ್ಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ೨೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಯೊಹಾನಾ ಗ್ರಾನ್‌ವಿಲ್ಲೆ [http://www.scribd.com/doc/14361572/Dotcon-Dangers-of-Cybercrime-by-Johanna-Granville “ಡಾಟ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712023156/http://www.scribd.com/doc/14361572/Dotcon-Dangers-of-Cybercrime-by-Johanna-Granville |date=2009-07-12 }} ಕಾನ್: ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧದ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಕರೆ,”ಜೋಹಾನಾ ಗ್ರಾನ್‌ವಿಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದದ ದಿನಚರಿ, ವಾಲ್ಯೂಮ್ . ೪೯, ಸಂಖ್ಯೆ. ೧. (ವಿಂಟರ್ ೨೦೦೩), pp. ೧೦೨-೧೦೯.</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು == * ಎನಿಮೆ ''ಡಿಜಿಮೊನ್'' ಎಂಬುದು ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ವಿಷಯದ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ "ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಪಂಚ" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಪಂಚ ಅಂತರಜಾಲದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಸಮಾನಾಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ದೈಹಿಕವಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ. *ಸಿಜಿಐ ಶೋ, ರಿಬೂಟ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಒಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಎರಡು ಜಗತ್ತುಗಳ ಸಂಯೋಗವಾಗಿದೆ: ನೆಟ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್. * ''ಟ್ರಾನ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಅದರ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರರ ರೂಪವನ್ನು ಹೋಲುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಾಗಿತ್ತು. * ''ವರ್ಚುವೊಸಿಟಿ'' ಎನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಒಬ್ಬ ಸುಪರ್-ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಒಂದು ಮಿಥ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದೊಳಗೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತಾ "ನೈಜ ಪ್ರಪಂಚ"ದೊಳಗೆ ಪಾರುಮಾಡುತ್ತದೆ. * ''ಸಿಮ್ಯುಲಕ್ರೋನ್-೩'' ಎನ್ನುವ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ಡೆನಿಯಲ್ ಎಫ್.ಗಲೌಯ್ ಅವರು "ನೈಜತೆ"ಯ ಬಹು ಹಂತಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಪಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಚಾರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. * ''[[ದಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌|ದಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್]]'' ಎನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್" ಎನ್ನುವ ವಿಚಾರ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌ನ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ "jacked in" ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವ ಮಿಥ್ಯ ಎನ್ನುವ ನೈಜತೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣೆ * ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಿಥ್ಯ * ಸೈಬರ್‌ಗ್ಲೊವ್ * ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌ * ಸೈಬರ್‌‌ಅಪರಾಧ * ಸೈಬರ್ ಕಾನೂನು * ಸೈಬರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರೆಗಳು * ಸೈಬರ್‌ಸುರಕ್ಷೆ * ಸೈಬರ್ ಯುದ್ಧ * ಸೈಬರ್‌ಲೈಂಗಿಕತೆ * ಸೈಬರ್‌ಜಿನ್ * ಸೈಫರ್‌‍ಸ್ಪೇಸ್ * ಕ್ರೈಪ್ಟೊ-ಅರಾಜಕತಾವಾದ * ಕೃತಕ ಮುದ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿ * ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆಟಗಳು * ಮಾಹಿತಿ ಹೆದ್ದಾರಿ * ಇನ್‌ಫೊಸ್ಫಿಯರ್ * ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಲೆ * ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸಿನ ವಿರುದ್ದವಾದ ಮೀಟ್‌ಸ್ಪೇಸ್ * ಮೆಟವರ್ಸ್ * ಮಿಶ್ರ ವಾಸ್ತವ * ನೂಸ್ಪಿಯರ್ * ಭಾವವನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನಟಿಸು ವಾಸ್ತವ * ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ * ಟೆಲಿಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್‌ * ಮಿಥ್ಯಪ್ರಪಂಚ * ಮಿಥ್ಯತೆಯ ಅಖಂಡತೆ * ಮಿಥ್ಯ ನೈಜತೆ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|colwidth=30em}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * ವಿಲಿಯಮ್ ಗಿಬ್‌ಸನ್. ''ನ್ಯೂರೊಮಾನ್ಸರ್:೨೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆವೃತ್ತಿ'' . ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌:ಏಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ೨೦೦೪. * {{cite journal | last=Ippolito | first=Jon | title=Cross Talk: Is Cyberspace Really a Space? | journal=Artbyte | date=December 1998 – January 1999 | pages=12 – 24 }} * ಇರ್ವಿನ್, ಮಾರ್ಟಿನ್. [http://www.georgetown.edu/faculty/irvinem/technoculture/pomosf.html "][http://www.georgetown.edu/faculty/irvinem/technoculture/pomosf.html ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಡರ್ನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೈಬರ್‌ಪಂಕ್"], ೨೦೦೬-೦೭-೧೯ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ. * ಆಲಿವರ್ ಗ್ರೌ : ''ವರ್ಚುಯಲ್ ಆರ್ಟ್. '' ''ಫ್ರಓ ಇಲ್ಯೂಶನ್ ಟು ಇಮ್ಮರ್ಶನ್'' , ಎಮ್‌ಐಟಿ-ಪ್ರೆಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ೨೦೦೩. (೪ ಅಫ್ಲಜೆನ್). * ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್, ಬ್ರೂಸ್. ''ದ ಹ್ಯಾಕರ್‌ಕ್ರಾಕ್‌ಡೌನ್: ಲಾ ಆ‌೦ಡ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ ಆನ್ ದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್.'' ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರ ಬುಕ್ಸ್, ೧೯೯೨. * ಝೈ, ಫಿಲಿಪ್. ''ಗೆಟ್ ರಿಯಲ್: ಫಿಲಾಸಾಫಿಕಲ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ವರ್ಚುಯಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ'' . ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ರೊಮನ್ & ಲಿಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, ೧೯೯೮. *ಡೇವಿಡ್ ಕೊಎಪ್ಸೆಲ್, ''ದ ಆಂಟೊಲಜಿ ಆಫ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್'' , ಚಿಕಾಗೊ: ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಟ್, ೨೦೦೦. *ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್-ಗ್ಲುಕ್ಸ್‌ಮನ್ , "L’art à l’époque virtuel", in Frontières esthétiques de l’art, Arts ೮, Paris: L’Harmattan, ೨೦೦೪ * ಡೇವಿಡ್ ಬೆಲ್,ಬ್ರೈನ್ ಡಿ.ಲೋಡರ್,ನಿಕೊಲಸ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಡಾಗ್ಲಸ್ ಶೂಲರ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸೈಬರ್‌ಕಲ್ಚರ್, ದ ಕಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ *ಸ್ಲಾಟರ್, ಡಾನ್ ೨೦೦೨, 'ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಲೇಶನ್‍ಶಿಪ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆಫ್‌ಲೈನ್', ಇನ್ ಎಲ್.ಲೀವ್ರೋ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್(eds), ದ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯ, ಸೇಯ್ಜ್, ಲಂಡನ್, pp೫೩೩–೪೬. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wiktionary|cyberspace}} * ಜಾನ್ ಪೆಟ್ರಿ ಬಾರ್ಲೊನಿಂದ [https://web.archive.org/web/20010603162041/http://www.eff.org/~barlow/Declaration-Final.html ಎ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೈಬರ್‌ ಸ್ಪೇಸ್] * ಜೊಹಾನ್ ಸ್ಟೇಯ್ನಿಂಜರ್‌ರ [http://www.foto360.at ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಫೋಟೊಸ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ] * ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಬೆನ್‌ಶಪ್ [http://www.sociosite.org/index_en.php ಪೆಕುಲಾರಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408081239/http://www.sociosite.org/index_en.php |date=2006-04-08 }} * ರಿಚರ್ಡ್ ಥೀಮ್ ರ [http://www.thiemeworks.com/islands/aug/sexrnc.html ಸೆಕ್ಸ್, ರಿಲಿಜನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040406025300/http://www.thiemeworks.com/islands/aug/sexrnc.html |date=2004-04-06 }} * ಫಿಲಿಪ್ ಜೈರ [https://web.archive.org/web/20091026235839/http://geocities.com/Athens/3328/ ಗೆಟ್ ರಿಯಲ್:ಎ ಫಿಲೊಸಾಫಿಕಲ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ವರ್ಚುಯಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ] * ಹಿಲರಿ ಪುಟ್ನಮ್‌ರ [http://www.uwichill.edu.bb/bnccde/ph29a/putnam.html ಬ್ರೈನ್ಸ್ ಇನ್ ವ್ಯಾಟ್] ಆರ್ಗ್ಯೂಮೆಂಟ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ದಿ ಐಡಿಯ ದಟ್ ವಿ ಕುಡ್ ಬಿ ಇನ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನಾಟ್ ನೊ ಇಟ್ * [https://web.archive.org/web/20090514025420/http://www.af.mil/library/speeches/speech.asp?id=283 ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಎ ಡೊಮೈನ್] ಇನ್ ವಿಚ್ ದ ಏರ್‌ಫೋರ್ಸ್ ಫ್ಲೈಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫೈಟ್ಸ್, ಸ್ಪೀಚ್ ಬೈ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ದ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಮೈಕೆಲ್ ವಿನ್ * [http://www.dtic.mil/doctrine/dod_dictionary/data/c/10160.html ಡಿಒಡಿ - ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129140710/http://www.dtic.mil/doctrine/dod_dictionary/data/c/10160.html |date=2011-11-29 }} * [http://www.dhs.gov/xabout/structure/editorial_0839.shtm ಡಿಹೆಚ್‌ಎಸ್ - ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈಬರ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಡಿವಿಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515162355/http://www.dhs.gov/xabout/structure/editorial_0839.shtm |date=2012-05-15 }} * [http://www.vhumanforum.com/ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫೋರಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928175705/http://vhumanforum.com/ |date=2015-09-28 }} * [http://www.fantastique-arts.com/en/definition-of-cyberspace.php ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನಾವೆಲ್ಸ್ ಸೆಟ್ ಇನ್ ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922061337/http://fantastique-arts.com/en/definition-of-cyberspace.php |date=2010-09-22 }} {{Gibsonian}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೈಬರ್‌ಸ್ಪೇಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸೈಬರ್‌ಪಂಕ್ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಷಯ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಥ್ಯ ನೈಜತೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಲಿಯಮ್ ಗಿಬ್‌ಸನ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ಯುಗ]] [[ವರ್ಗ:ನವಪದಗಳ ಬಳಕೆ‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಪದಗಳ ಉಗಮ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ]] 1lqwpjvycfesribm5vx4h39066iywrt 0 25525 1375723 1334494 2026-06-23T02:27:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375723 wikitext text/x-wiki [[File:PsychicBoston.jpg|thumb|222px|right|ಬಾಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಭವಿಷ್ಯವಾದಿಯ ಅಂಗಡಿ ಮುಂಭಾಗ]] ಒಬ್ಬ '''ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿ''' ಯು({{pronEng|ˈsaɪkɨk}}; ಗ್ರೀಕ್ ನ ಪದ ψυχικός ಸೈಕಿಕೋಸ್—"ಮನಸ್ಸಿನ, ಮಾನಸಿಕತೆಯ", ಇದನ್ನು '''ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆ''' ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ<ref name="nelson">{{Cite book|title=Healing the Split: Integrating Spirit into our Understanding of the Mentally Ill|author=John E. Nelson|publisher=[[State University of New York Press]]|year=1994|page=329|isbn=079141986X|url=https://books.google.com/?id=2W4AVXXBLhEC&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q=}}</ref>) ಸಾಧಾರಣ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮರೆಮಾಚಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಣೆಯ(ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರಹಿಕೆಯ) (ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸೆನ್ಸರಿ ಪರ್ಸೆಪ್ಶನ್(ESP) ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಇತರರು ಈತನಿಗೆ ಇಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.(ಕಾಲ್ಪನಿಕ-ವಾಸ್ತವಿಕ ಮಧ್ಯದ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಬಲ) ಈ ಪದವು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರು ಇಂದ್ರಜಾಲ, ಕೋಲ್ಡ್ ರೀಡಿಂಗ್, ಹಾಗು ಹಾಟ್ ರೀಡಿಂಗ್ ನಂತಹ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಂತಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೂ ಸಹ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಊರಿ ಗೆಲ್ಲರ್ ರಂತಹವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ದೂರಸ್ಥಚಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು ಕಾದಂಬರಿ ಹಾಗು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಕಿಂಗ್ ರ ''ದಿ ಡೆಡ್ ಜೋನ್'', ಅಥವಾ ಮಾರ್ವೆಲ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್, ಟೆಲಿಪತ್ ಹಾಗು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಜೀನ್ ಗ್ರೆಯ್. ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ಹಾಗು ಹಿತವಚನವನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="nisbet">{{Cite journal|author=Matthew Nisbet|date=May–June, 1998|title=Psychic telephone networks profit on yearning, gullibility|magazine=[[Skeptical Inquirer]]|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_/ai_20615402}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮಕಾಲೀನ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ಕ್ಲೆಯೋ,<ref name="ftc">{{Cite web|title=FTC Charges "Miss Cleo" with Deceptive Advertising, Billing and Collection Practices|publisher=[[Federal Trade Commission|FTC]]|date=February 14, 2002|url=http://www.ftc.gov/opa/2002/02/accessresource.htm}}</ref> ಜಾನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್, ಡೇನಿಯಲ್ ಎಗ್ನೆವ್, ಹಾಗು ಸಿಲ್ವಿಯ ಬ್ರೌನೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಮರ್ಶಕರು, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುತಂತ್ರ ಅಥವಾ ಖುದ್ದು ಮೋಸಹೋಗುವುದು ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gracely">{{Cite web|last=Gracely, Ph.D. |first=Ed J. |authorlink= |title=Why Extraordinary Claims Demand Extraordinary Proof |work=PhACT |year=1998 |url=http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/extraproof.html |accessdate=2007-07-31}}</ref><ref name="nova">{{Cite episode | title = Psychic Debunking | series = [[Nova (TV Series)|NOVA]] | network = [[PBS]] | airdate = April 15, 1993 | season = 19 | seriesno = | number = 3}}</ref><ref>{{Cite news|title=SHE TOLD THEM BOY WAS DEAD. CRYSTAL BALL FAILS PSYCHIC IN MO. KIDNAP|newspaper=[[NY Daily News]]|date=January 18, 2007|url=http://www.nydailynews.com/news/2007/01/18/2007-01-18_she_told_them_boy_was_dead_crystal_ball_.html|access-date=2010-10-15|archive-date=2008-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207174902/http://www.nydailynews.com/news/2007/01/18/2007-01-18_she_told_them_boy_was_dead_crystal_ball_.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=Shooting crap:Alleged psychic John Edward actually gambles on hope and basic laws of statistics.|author=Shari Waxman|date=June 13, 2002|publisher=[[Salon.com]]|url=http://dir.salon.com/story/people/feature/2002/06/13/probability/index.html|access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2010|archive-date=ಜೂನ್ 7, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607014609/http://dir.salon.com/story/people/feature/2002/06/13/probability/index.html|url-status=dead}}</ref> 1988ರಲ್ಲಿ, U.S. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, "ಸುಮಾರು 130ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧಿಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು <ref name="NAS">{{Cite book|author=Druckman, D. and Swets, J. A. eds.|year=1988|title=''Enhancing Human Performance: Issues, Theories and Techniques''|publisher=National Academy Press, Washington, D.C.|page=22|isbn=0-309-07465-7}}</ref> ವರದಿ ಮಾಡಿತು." ==ಇತಿಹಾಸ== ===ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ=== ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್ ನ ಪದ ''ಸೈಕಿಕೋಸ್'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ.("ಮನಸ್ಸಿನ" ಅಥವಾ "ಮಾನಸಿಕತೆಯ") ಜೊತೆಗೆ ಭಾಗಶಃ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಮಾನಸಿಕ ಸಂಕ್ಷೋಭೆ"). ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗು ಆತ್ಮವಾದಿ ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ ಫ್ಲಮ್ಮರಿಯನ್ ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ]]ಗೆ 1870ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಕಾಕ್ಸ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name="Melton1">{{Cite book|title=Encyclopedia of Occultism & Parapsychology|chapter=Psychics|last=Melton|first=J.G.|publisher=[[Thomson Gale]]|year=1996|isbn=978-0810394872}}</ref> ===ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರವಾದಿಗಳು === ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ]], ಈ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವವರು ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಥಾನಗಳು ಜನರ ಜೀವನ ಮೇಲೆ ಒಳದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ಮನುಷ್ಯರ ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಹ ಮುನ್ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಭವಿಷ್ಯವಾದಿಗಳು, ಈ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದೇ, ಕೆಲವು ನೇರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೃಷ್ಟಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ಕಾಲಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾದಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗು ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲೇರ್ವಾಯಂಟ್ಸ್ (ಅತೀಂದ್ರಿಯದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರು)(ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದದ ಅರ್ಥ "ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ" ಅಥವಾ "ಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟ") ಹಾಗು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲಹೆಗಾರರು, ಪುರೋಹಿತರು, ಹಾಗು ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Melton1" /> ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೈಬಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. 1 ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಪುಸ್ತಕವು (ಅಧ್ಯಾಯ 9) ಇಂತಹ ಒಂದು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜ ಸಾಲ್ ನ ಕತ್ತೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="bible">{{Cite web |url=http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt08a09.htm |title=1 ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಅಧ್ಯಾಯ. 9 |access-date=2010-10-15 |archive-date=2013-04-15 |archive-url=https://archive.is/20130415090821/http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt08a09.htm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಪಾತ್ರವು ಚಿರಂತನವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ, [[ಮೆಂಫಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ (ಪೂಜಾಸ್ಥಳ) ರಾ ದ ಪುರೋಹಿತರು ಕಾಲಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಸಿರಿಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ''ನಬು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು "ಕರೆಯುವುದು" ಅಥವಾ "ಘೋಷಿಸುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Melton1" /> ಪ್ರವಾದಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವಾಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಡೆಲ್ಫಿಕ್ ಆರೆಕಲ್ ಸಹ ಒಂದು. ಡೆಲ್ಫಿಯ ಅಪೋಲೋದ ದೈವಪೀಠದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳಾಗಿದ್ದ ಪುರೋಹಿತೆ ಪೈಥಿಯಳನ್ನು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಯಲು ಸಮರ್ಥಳಾಗಿದ್ದಳೆಂದು ಎಂಟನೆ ಶತಮಾನ BCಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Morgan">ಮೋರ್ಗನ್ 1990, ಪುಟ. 148.</ref> ಪೈಥಿಯ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಏಳುತ್ತಿದ್ದ ಆವಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ ಭ್ರಮಾವೇಶದಿಂದ ದೇವವಾಣಿಯನ್ನು ಆವ್ಹಾನಿಸಿಕೊಂಡು ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಳೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವಳು ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಇದನ್ನು ಅಪೋಲೋನ ಧ್ವನಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಪುರೋಹಿತರು ನಿಗೂಢವಾದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳಾಗಿ ಮರುರೂಪ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಇದನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪೈಥಿಯ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಳೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತನ್ನದೇ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳೆಂದು ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ.<ಉಲ್ಲೇಖ> *{{Cite book|title=The Delphic Oracle: Its Responses and Operations|last=Fontenrose|first=Joseph|year=1978|pages=196–227}} *{{Cite journal|title=The Voice at the Centre of the World: The Pythia's Ambiguity and Authority|last=Maurizio|first=Lisa|postscript=<!--None-->}}({{Cite book|title=Making Silence Speak: Women's Voices in Greek Literature and Society|last1=Lardinois|first1=Andre|last2=McClure|first2=Laura|pages=38–54|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2001}})</ಉಲ್ಲೇಖ>ದಲ್ಲಿ ಪೈಥಿಯ ಎಂಬುದು ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಾನ, ಬಹುಶಃ ಇವರನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಪುರೋಹಿತೆಯರ ಸಂಘದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ I ಪೇಗನ್ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದಾಗ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಡೆಯ ದಾಖಲಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 393 ADಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು, ಪೈಥಿಯಾಳ ಭ್ರಮಾವೇಶ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಎಥೆಲಿನ್ ಆಮ್ಲವು ಕಾರಕವಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ಉಲ್ಲೇಖ> *{{Cite journal|doi=10.1081/CLT-120004410|title=The Delphic Oracle: A Multidisciplinary Defense of the Gaseous Vent Theory|last1=Spiller|first1=Henry A.|last2=Hale|first2=John R.|last3=de Boer|first3=Jelle Z.|journal=Clinical Toxicology|volume=40|issue=2|year=2000|pages=189–196|pmid=12126193}} *{{Cite journal|doi=10.1130/0091-7613(2001)029<0707:NEFTGO>2.0.CO;2|title=New Evidence for the Geological Origins of the Ancient Delphic Oracle|last1=de Boer|first1=J.Z.|last2=Hale|first2=J.R.|last3=Chanton|first3=J.|journal=Geology|volume=29|issue=8|year=2001|pages=707–711}} *{{Cite journal|title=Questioning The Delphic Oracle|author1=John R. Hale|author2=Jelle Zeilinga de Boer|author3=Jeffrey P. Chandon|author4=Henry A. Spiller|magazine=[[Scientific American]]|date=August 2003}} *{{Cite web|title=The Prophet Of Gases|author=Betsy Mason|work=Science Now|date=October 2, 2006|url=http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2006/1002/2|access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2010|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208095700/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2006/1002/2|url-status=dead}}</ಉಲ್ಲೇಖ> ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೆಂದು ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಮೈಕಲ್ ಡೆ ನಾಸ್ಟ್ರಡಾಮ್ ನ (1503 – 1566) ಕಾಲಜ್ಞಾನ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ನಾಸ್ಟ್ರಡಾಮಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರ ನುಡಿದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಸ್ಟ್ರಡಾಮಸ್ ಒಬ್ಬ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಔಷಧ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಾಗು ಕಾಲಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಇವರು ಬರೆದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಮರಣದ ತರುವಾಯ ವಿರಳವಾಗಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕ ''ಲೇಸ್ ಪ್ರೊಫೆಟೀಸ್'' ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ 1555ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೆಪಕ್ಷ 6,338 ಚೌಪದಿಗಳು ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು,<ref name="chevignard">{{Cite book|title=Présages de Nostradamus|last=Chevignard|first=Bernard|year=1999}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಕಡೆಪಕ್ಷ ಹನ್ನೊಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಚೌಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಾದ, ಪ್ಲೇಗ್ ಕಾಯಿಲೆ, ಭೂಕಂಪಗಳು, ಯುದ್ಧಗಳು, ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಆಕ್ರಮಣಗಳು, ಕೊಲೆಗಳು, ಬರಗಾಲ, ಹಾಗು ಕದನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ; - ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ನಾಸ್ಟ್ರಡಾಮಸ್ ಒಬ್ಬ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸಾಹವುಳ್ಳ ಹಲವರು ಜೊತೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಗುಂಪು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹಲವು ವಿದ್ವಾಸರು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಹಾಗು ನಾಸ್ಟ್ರಡಾಮಸ್ ನ ಚೌಪದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಯೋಗಗಳು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಭಾಷಾಂತರದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.(ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ) ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸತ್ತ್ವಹೀನ ಪ್ರಭಾವಗಳಾದ ಇವುಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="lemesurier">{{Cite book|title=The Unknown Nostradamus|last=Lemesurier|first=Peter|year=2003}}</ref> ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ವಶವಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರವಾದಿಯ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯು ಹಲವು ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗು ಸತತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Melton2">{{Cite book|last=Melton |first=J. G. |authorlink= |title=Dreams. In Encyclopedia of Occultism & Parapsychology |publisher=[[Thomson Gale]] |year=1996 |pages= |isbn=978-0810394872}}</ref> ===ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಗತಿ === [[File:Cayce 1910.jpg|thumb|right|150px|ಎಡ್ಗರ್ ಕೇಸಿ (1877–1945) 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಬ್ಬ ಅತೀಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೊತೆಗೆ ಈತನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.[36]]] ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಪ್ರೇತಸಂಪರ್ಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಹಾಗು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು. ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ, ಸತ್ತವರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ.<ref name="Carroll1">{{Cite book|last=Carroll |first=Bret E. |authorlink= |title=Spiritualism in Antebellum America |publisher=Indiana University Press |year=1997 |pages= |isbn=0-253-33315-6}}</ref>{{Page needed|date=September 2010}} ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಥಾನಕಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದು. ಇಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡುಂಗ್ಲಾಸ್ ಹೋಂ ಸಹ ಒಬ್ಬ, ಈತ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇರಿ ತೇಲುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಸತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ.<ref name="Podmore">{{Cite book|last=Podmore |first=Frank |authorlink= |title=Mediums of the Nineteenth Century |publisher=University Books |year=1997 |pages= |isbn=0-253-33315-6}}</ref> ಪ್ರೇತಸಂಪರ್ಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸದೃಶವಾದ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಥಿಯೋಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹ ಒಂದು, ಇದನ್ನು 1875ರಲ್ಲಿ ಹೆಲೆನ ಬ್ಲವಾಟ್ಸ್ಕಿ(1831–1891) ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯು, ಆತ್ಮವಾದಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಅನುಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು 20ನೇ ಶತಮಾದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಿಯಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ಇದು 1970ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಬ್ಲವಾಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ವತಃ ತನಗೆ ಹಲವಾರು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಳು.<ref name="Melton3">ಮೆಲ್ಟನ್. ಅಧ್ಯಾಯ "ಥಿಯೋಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ"</ref> ===ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಭಾಗ === ಇಪ್ಪತ್ತನೆ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಡೈನೆ ಡೆನಿಯಲ್ [http://cache.boston.com/globe/calendar/features/psychics/printable.shtml ವಾಟ್'ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಹೌ ವೆಲ್ ಡು ದಿ ಸೀರ್ಸ್ ಸೀ?] ''ದಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್'' (ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ ಕ್ಯಾಷ್ 1999)</ref> ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಶುಲ್ಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ತಮಗೆ ನೀಡಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೂರವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ವೆಂಡಿ ಹ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ [http://articles.latimes.com/1987-08-15/news/vw-44_1_psychic-fair ಸೈಕಿಕ್ ಫೇರ್ಸ್ ಏಮ್ ಫಾರ್ ಔರ ಆಫ್ ಫನ್ ಇನ್ ಮೈಂಡ್ ರೀಡಿಂಗ್] ''LATimes.com'', ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1987</ref> ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ===ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ === 1990ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವರದಿಯಂತೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರಿದವರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 2%ನಷ್ಟು ಜನರು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಣೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು 2%ನಷ್ಟು ಜನರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, 22%ನಷ್ಟು ಜನರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, 63%ನಷ್ಟು ಜನರು ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಬಾರದೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ಅದಲ್ಲದೇ 10%ನಷ್ಟು ಜನರು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು; ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="mcconnell">ಮ್ಯಾಕ್ಕಾನೆಲ್, R.A., ಹಾಗು ಕ್ಲಾರ್ಕ್, T.K. (1991). "ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್' ಒಪಿನಿಯನ್ ಆನ್ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿ" ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಸೈಕಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್, 85, 333-365.</ref><ref name="stokes">ಡೌಗ್ಲಾಸ್ M. ಸ್ಟೋಕ್ಸ್, [https://web.archive.org/web/20110623040406/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_n3_v56/ai_13771782/pg_5/ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿ, 1990: ಅಬ್ಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಥರ್ಟಿ-ಥರ್ಡ್ ಅನ್ಯುವಲ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್], ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1992, ಜುಲೈ 4, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜನಸಮುದಾಯವು ಹೊಂದಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ದಿ ಗ್ಯಾಲಪ್‌‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2005ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref name="gallup">{{Cite web |url=http://www.gallup.com/poll/16915/Three-Four-Americans-Believe-Paranormal.aspx |title=Three in Four Americans Believe in Paranormal |author=David W. Moore |date=June 16, 2005 |publisher=[[The Gallup Organization|Gallup News Service]] |accessdate=2008-10-08 }}<br>[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_5_29/ai_n15400020 ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಪೋಲ್‌ ಷೋಸ್‌ ದಟ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌' ಬಿಲೀಫ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪ್ಯಾರನಾರ್ಮಲ್‌ ಪರ್ಸಿಸ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514044843/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_5_29/ai_n15400020 |date=2007-05-14 }}, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌‌, 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 28 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಶೇಖಡಾ 41ರಷ್ಟು ಜನರು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಂಬಿದರೆ, ಶೇಖಡಾ 26ರಷ್ಟು ಜನರು ಕ್ಲೇರ್ವಾಯನ್ಸ್(ಅತೀಂದ್ರಿಯ ದೃಷ್ಟಿ) ಅನ್ನು ನಂಬಿದರು. ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾದ ಶೇಖಡಾ 31ರಷ್ಟು ಜನರು ದೂರಸ್ಥಚಲನೆ ಅಥವಾ ಅತೀಂದ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಓಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಬ್ರಯಾನ್ ಫಾರ್ಹ ಹಾಗು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಓಕ್ಲಹೋಮ ದ ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ 439 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬರುವ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಲೇಜಿನ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗು ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂಬುತ್ತಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_1_30/ai_n26718251 }} {{Dead link|date=September 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ಕಾಲೇಜಿನ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 23ರಷ್ಟು ಜನರು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಾಲೇಜಿನ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ (31%) ಹಾಗು ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ (34%)ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಬ್ರಿಟ್, R.: [http://www.livescience.com/strangenews/060121_paranormal_poll.html "ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಫ್ಯುಯೆಲ್ಸ್ ಸ್ತಾನ್ಗರ್ ಬಿಲೀಫ್ ಇನ್ ಘೋಸ್ಟ್ಸ್"] ಲೈವ್ ಸೈನ್ಸ್, ಜನವರಿ 2006, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಕೆಲವರು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ತಂತ್ರಗಳಾದ ಧ್ಯಾನ, ಈ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗು ಅಂತರಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಪರಂಪರಾಗತವಾದುದೆಂದು, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ತಂದೆಯು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಧಾರೆಯೆರೆಯಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=Psychics – myths & misconceptions|url=http://www.hark.net.au/articles/psychics_info.htm|accessdate=April 25, 2007|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070416104517/http://www.hark.net.au/articles/psychics_info.htm|url-status=dead}}</ref> ===ಮಾನಸಿಕ ಸಲಹಾ ಕ್ಷೇತ್ರ === {{Unreferenced section|date=October 2008}} ಹಲವರು ತಮಗೆ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂರಕವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಗ್ರಹಣಕಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆ ಹೊರೆಯುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ TV ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಹಣ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಪಿವೆಯ್, ಜಾನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹಾಗು ಸಿಲ್ವಿಯ ಬ್ರೌನೆಯಂತಹವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಚರ್ಚಾಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ (ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ). ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಕ್ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ ಹಾಗು ನಟಿ ಡೇನಿಯೆಲ್ಲೇ ಎಗ್ನೆವ್, ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ರೇಡಿಯೋ ಹಾಗು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ===ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ=== ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಥೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಾಗು ಪರಂಪಾರಾಗತ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಬೆಸ್ಟರ್ ಅವರ ''ದಿ ಡೆಮೊಲಿಶ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್'', ಎ. ಈ. ವ್ಯಾನ್ ವೋಗ್ಟ್ ರ ''ಸ್ಲಾನ್'', ಅನ್ನೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾಫ್ಫ್ರೆಯ್ ರ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ಸ್ & ಟವರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಹೈವ್ ಸರಣಿ ಹಾಗು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ''ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್ 5'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಮರುಕಳಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವೆಂದರೆ ಮನಃಪ್ರಭಾವಕ ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದು, ಈ ಮಾದರಿಯು ''ಡುನೆ'' ಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹಾಗು ''ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ಸ್'' ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸ್ಟಾರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಚೈಸ್ ನ ಪ್ರೇತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಮಾಡೆಲೆಯಿನೆ L' ಇಂಗ್ಲೆ ಅವರ ''ಏ ವಿಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ಡೋರ್'' ಹಾಗು ರಾಬರ್ಟ್ ಎ. ಹೆಯಿನ್ಲೆಯಿನ್ ರ ''ಸ್ಟ್ರೆನ್ಜರ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್ ಲ್ಯಾಂಡ್'' ನಲ್ಲಿ, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಮಾನಸಿಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ''ಕೈಥಿಂಗ್'' ಹಾಗು ನಂತರದ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ''ಗ್ರೋಕ್ಕಿಂಗ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಇನಿಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಸರಃ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಸೂಪರ್ ಹೀರೋ ಇರುವ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾರ್ವೇಲ್ ಕಾಮಿಕ್ X-ಮೆನ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜೀನ್ ಗ್ರೆಯ್ ಹಾಗು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ X ==ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗು ಸಂಶೋಧನೆ == [[File:Ganzfeld.jpg|thumb|right|180px|ಗಾಂಜ್ಫೆಲ್ಡ್ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮಹಿಳೆ, ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ದೂರಸಂವೇದನದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮನಶ್ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಯಾದೃಚ್ಚಿಕ ಸಂಖ್ಯಾ ಜನಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಇದು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಗಾನ್ಜ್ಫೆಲ್ಡ್ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಸಂವೇದನದ ಅಭಾವ, ಹಾಗು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮೇರೆಗೆ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೂರ ವೀಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗಾನ್ಜ್ಫೆಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಯೆಂದು ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಒದಗಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಪ್ಯಾರಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗಿರುವ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಣೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಮನಶ್ಚಾಲನೆ, ಹಾಗು ಮುನ್ನರಿವಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2010}} ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಎಡ್ ಜ. ಗ್ರಸೆಲಿ, ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಭಾಗಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಗಿರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಪರಿಣಾಮವು ಬಹಳ ಅಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Gracely" /><ref>{{Cite web |last=Myers |first=David G |authorlink= |coauthors=Blackmore, Susan |title=Putting ESP to the Experimental Test |work=Hope College |url=http://www.davidmyers.org/Brix?pageID=61&article_part=4 |accessdate=2007-07-31 |archive-date=2008-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081005061535/http://www.davidmyers.org/Brix?pageID=61&article_part=4 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ರೇಯ್ ಹಯ್ಮನ್ ಹಾಗು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್, ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳೆಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಯೂಡೋಸೈನ್ಸ್ ಎಂದು ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವವರು ನೀಡುವ ಫಲಿತಾಂಶ-ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಪವಿರುವುದು.<ref name="NSF2006">{{Cite journal|format=|title=Science and Engineering Indicators 2006|publisher=[[National Science Board]]|year=2006|url=https://www.nsf.gov/statistics/seind06/c7/c7s2.htm#c7s2l3|postscript=<!--None-->|access-date=2021-07-21|archive-date=2015-08-18|archive-url=https://wayback.archive-it.org/5902/20150818094952/https://www.nsf.gov/statistics/seind06/c7/c7s2.htm#c7s2l3|url-status=dead}} ಟಿಪ್ಪಣಿ 29ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ: [29] ಆ ಹತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ ಗ್ರಹಣೆಗೆ (ESP)ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು, ಮನೆಗಳು ಪಿಶಾಚಗ್ರಸ್ತವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು, ದೆವ್ವಗಳು/ಸತ್ತವರ ಆತ್ಮಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು/ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು, ಮನುಸ್ಸುಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರಸ್ಥಚಲನೆ/ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಹಣಗಳು, ಕ್ಲೈರ್ವಾಯನ್ಸ್/ಭೂತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಹಾಗು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಯುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ/ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು ಜನರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು, ಸತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಜನರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು, ಮಾಟಗಾತಿಯರು, ಪುನರ್ಜನ್ಮ/ ಸತ್ತ ನಂತರ ಆತ್ಮವು ಹೊಸ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುವುದು, ಹಾಗು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸುವಂತೆ "ಆತ್ಮವು-ಹೊಕ್ಕವರಿಗೆ" ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು/ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.</ref><ref name="Hyman">{{Cite journal |last=Hyman |first=Ray |title=Evaluation of the program on anomalous mental phenomena |journal=The Journal of Parapsychology |volume=59 |issue=1 |year=1995 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_n4_v59/ai_18445600 |accessdate=2007-07-30 |archiveurl=https://archive.today/20120709142606/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_n4_v59/ai_18445600/ |archivedate=2012-07-09 |url-status=dead }}</ref><ref name="Akers">{{Cite journal |author=Akers, C. |title=Methodological Criticisms of Parapsychology, Advances in Parapsychological Research 4 |publisher=PesquisaPSI |year=1986 |url=http://www.pesquisapsi.com/books/advances4/7_Methodological_Criticisms.html |accessdate=2007-07-30 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927223348/http://www.pesquisapsi.com/books/advances4/7_Methodological_Criticisms.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |author=Child, I.L. |title=Criticism in Experimental Parapsychology, Advances in Parapsychological Research 5 |publisher=PesquisaPSI |year=1987 |url=http://www.pesquisapsi.com/books/advances5/6_Criticism_in_Experimental.html |accessdate=2007-07-30 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927223410/http://www.pesquisapsi.com/books/advances5/6_Criticism_in_Experimental.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Wiseman |first=Richard |authorlink= |coauthors=Smith, Matthew, et al. |title=Exploring possible sender-to-experimenter acoustic leakage in the PRL autoganzfeld experiments - Psychophysical Research Laboratories |journal=The Journal of Parapsychology |year=1996 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_n2_v60/ai_18960809 |accessdate=2007-07-30 |archiveurl=https://archive.today/20120709230555/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2320/is_n2_v60/ai_18960809/ |archivedate=2012-07-09 |url-status=live }}</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಮಾಡಲು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಗಳು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಘಟನೆಗಳು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬುವ ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬುವ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಹಲವು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರೇತವಿದ್ಯೆಯನ್ನು, ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದ ತಂತ್ರಗಳಾದ ಕೋಲ್ಡ್ ರೀಡಿಂಗ್, ಹಾಟ್ ರೀಡಿಂಗ್, ಅಥವಾ ಖುದ್ದು ಮೋಸಹೋಗುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="critandcont1">Eಬೌಅರ್, ಬರ್ಹಾರ್ಡ್ (1984) "[http://www.psy.gu.se/EJP/EJP1984Bauer.pdf ಕ್ರಿಟಿಸಿಸಂ ಅಂಡ್ ಕಾಂಟ್ರೋವರ್ಸಿ ಇನ್ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿ - ಆನ್ ಓವರ್ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621043016/http://www.psy.gu.se/EJP/EJP1984Bauer.pdf |date=2007-06-21 }}", ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಯಿಬರ್ಗ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಸೈಕಾಲಜಿ, 5, 141-166 (2007-02-09)</ref><ref name="mediumship1">O',ಕೀಫ್ಫೆ, ಕೈರಾನ್ ಹಾಗು ವೈಸ್ಮನ್ ರಿಚರ್ಡ್ (2005) "[http://www.psy.herts.ac.uk/wiseman/papers/MediumBJP.pdf ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಅಲ್ಲೆಜ್ಡ್ ಮೀಡಿಯಂಶಿಪ್: ಮೆಥಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207093521/http://www.psy.herts.ac.uk/wiseman/papers/MediumBJP.pdf |date=2007-02-07 }}", ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೈಕಾಲಜಿ, 96, 165–17</ref> [[ಇಂದ್ರಜಾಲ|ಜಾದುಗಾರರಾದ]] ಜೇಮ್ಸ್ ರಾಂಡಿ, ಐಯಾನ್ ರೌಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಡೆರ್ರೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಳಿಸಿದವರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇವರು ಅಧಿಸಾಮನ್ಯರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ರೌಲಂಡ್, ಐಯಾನ್ (2002) "[http://ianrowland.com/ItemsToBuy/ColdReading/ColdReadingMain1.html ದಿ ಫುಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋಲ್ಡ್ ರೀಡಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070204071623/http://www.ianrowland.com/ItemsToBuy/ColdReading/ColdReadingMain1.html |date=2007-02-04 }}", ಸ್ವಮುದ್ರಣ, ASIN B000NDYWDA</ref> ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂರೋಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಕ್ತವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾವುಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ ಸಹಭಾಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅವಳಿಗಳು. ದೂರಸ್ಥಚಲನೆ, ಕ್ಲೈರ್ವಾಯನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜ್ಞಾನವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ಹಾಗು ಅತೀಂದ್ರಿಯವಲ್ಲದ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ನಡುವೆ ಇಂದ್ರಿಯಗೋಚರವಾದ ನರಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಡುವೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು, ಮೆದುಳಿನ ಸಕ್ರಿಯತೆಯ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸಂಶೋಧಕರು,"ಈ ಶೋಧನೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನಸಿಕ ಸಂಗತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="MK">{{Cite journal|author=Moulton ST, Kosslyn SM |title=Using neuroimaging to resolve the psi debate |journal=Journal of cognitive neuroscience |volume=20 |issue=1 |pages=182–92 |year=2008 |month=January |pmid=18095790 |doi=10.1162/jocn.2008.20.1.182 |url= |accessdate=2008-10-06}}</ref> ಜೇಮ್ಸ್ ಅಲ್ಕಾಕ್, ಸಂಶೋಧಕರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಡಿಕ್ಟ್ಸ್ Psi, ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಕ್ವೈರರ್, ಜುಲೈ/ಆಗಸ್ಟ್ 2008</ref> ಸಿಲ್ವಿಯ ಬ್ರೌನೆ ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನವು, 85%ನಷ್ಟು ಸರಿಯಾದುದೆಂದು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ಬ್ರೌನೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು" ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಶಫೆರ್ R, ಜಾಡ್ವಿಸ್ಜ್ಕ್ಜೊಕ್ A. "[http://www.csicop.org/si/show/psychic_defective_sylvia_brownes_history_of_failure/ ಸೈಕಿಕ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್: ಸಿಲ್ವಿಯ ಬ್ರೌನೆ'ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಫೈಲ್ಯೂರ್]." ''ಸ್ಕೆಪ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಕ್ವೈರರ್ '' 34(2):38-42, 2010</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== <div> *ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಗಿಡ್ಡ ಮನುಷ್ಯ *[[ಮನಸ್ಸು]] *ಅತೀಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಪತ್ತೆದಾರ *[[ಇಂದ್ರಜಾಲ]]([[ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ]]) *ಮನೋವಾದಿ *ಅತೀಂದ್ರಿಯ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಗ್ರಹಣೆ</span> *ಸಿಯೋನಿಕ್ಸ್ *ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ </div> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಧಿಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅಧಿಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಯೂಡೋಸೈನ್ಸ್]] 2xnv1vo1pjruazlyomhr9wrk86xhnsv 0 26003 1375733 1373457 2026-06-23T05:22:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375733 wikitext text/x-wiki {{IndicText}} {{Infobox Ethnic group |image = [[File:R Venkataraman.jpg|70px]][[File:Subramanya Bharathi.jpg|60px]][[File:Ramana 3 sw.jpg|64px]]<br/>[[File:Indra Nooyi.jpg|63px]][[Image:SirCP.JPG|65px]]<br/>[[File:CVRaman.jpg|64px]][[File:Vishwanathan Anand.jpg|61px]]<br />[[R. Venkataraman]]{{·}}[[Subramanya Bharathi]]{{·}}[[Ramana Maharishi]]<br/>[[Indra Nooyi]]{{·}}[[Sir C. P. Ramaswami Iyer]]<br/>[[C. V. Raman|Sir Chandrasekhara V. Raman]]{{·}}[[Vishwanathan Anand]] |group = Iyer<br />''ஐயர்'' |poptime = <p style="text-align:justify;">[[1901]]:415,931<ref name="ghuryep393" /><br />[[2004]]:~ 2,400,000 (Estimated)<ref name="pop" /><ref>Accurate statistics on the population of Iyers are unavailable. This is due to the fact that the practice of conducting caste-based population census have been stopped since independence. The statistics given here are mainly based on estimates from unofficial sources</ref> |popplace = Indian states of [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[Kerala]] and [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]|langs = [[Brahmin Tamil]], [[Sankethi]] |rels = [[Hinduism]] |related = [[Panch-Dravida|Pancha-Dravida Brahmins]], [[Tamil people]], [[Iyengar]], [[Madhwas|Madhwa]], [[Tamil Brahmin]]}} '''ಅಯ್ಯರ್‌‌''' ({{IPA-ta|aiʝar|}} ({{lang-ta|ஐயர்}}, {{lang-kn|ಅಯ್ಯರ್}}, {{lang-ml|അയ്യർ}} ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ) ('''Ayyar''', '''Aiyar''', '''Ayer''' ಅಥವಾ '''Aiyer''' ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬುದು ತಮಿಳು ಮೂಲದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಜಾತಿಯ ಉಪನಾಮವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌‌ಗಳು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ''[[ಅದ್ವೈತ]]'' ತತ್ತ್ವದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು.<ref name="Uttarakhand_info">{{cite web|url=http://www.4dham.com/go2/Iyer.html|title=Iyer|accessdate=2008-08-07|publisher=Uttarakhand Information Centre}}</ref><ref name="imperial_gazetteer_p267">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| publisher=Clarendon Press| location=London}}, ಪುಟ ೨೬೭</ref><ref name="universalhistory_1781_109">ಅನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೦೯</ref><ref name="universalhistory_1781_110">ಅನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೧೦</ref><ref name="castesandtribes_p269">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೬೯</ref><ref name="folksongsofsouthernindiap3">ಫೊಲ್ಕ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್ ಸಮುದಾಯದವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, 'ಅಯ್ಯರ್'‌ ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ತಮಿಳು ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು, ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಮುದಾಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಸಮುದಾಯವು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಆರಾಧಕರು.<ref name="castesandtribes_p334">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೪</ref><ref name="castesandtribes_p348">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೮</ref><ref name="castesandtribes_p349">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೯</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಇಂಡೊ-ಆರ್ಯನ್‌ ವಂಶಸ್ಥರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಉಪ-ಪಂಗಡಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆಯೇ, ಈ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಕೂಡ ಅವರ ಗೋತ್ರ ಅಥವಾ ಪಿತೃವಂಶಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅವರು ಅನುಸರಿಸುವ ವೇದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯವು ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಈ ಸಮುದಾಯವು ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಆಚರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="castesandtribes_p268">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೬೮</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀತಿಗಳು<ref name="Tambram">{{cite news | last=Vishwanath | first=Rohit | title= BRIEF CASE: Tambram's Grouse | date=June 23, 2007 | url =http://timesofindia.indiatimes.com/Tambrams_Grouse/articleshow/2142389.cms | work =The Times of India | accessdate = 2008-08-19}}</ref> ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಆಂದೋಲನಗಳು ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಮಸ್ಯೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮುದಾಯದವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷಿಕ ವಿದೇಶಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಯ್ಯರ್‌ ಎಂಬ ಉಪನಾಮದ ಬಳಕೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆಯೇ, ಇವರು '''ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' <ref name="britannica">{{cite book | title=Encyclopedia Britannica, śāstrī | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/524792/sastri#tab=active~checked%2Citems~checked&title=%C5%9B%C4%81str%C4%AB%20--%20Britannica%20Online%20Encyclopedia}}</ref> ಅಥವಾ '''ಭಟ್ಟರ್‌''' <ref name="castesandtribes_p354">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೫೪</ref><ref name="permaul_p300">ಕೊಚ್ಚಿ, ಇಟ್ಸ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌, ಪುಟ ೩೦೦</ref> ಅಥವಾ '''ಶರ್ಮಾ''' ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಬಳಸುವುದುಂಟು. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಅಯ್ಯರ್‌ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ''ಅಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಉಪನಾಮದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ತಮಿಳರಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದಸ್ಥರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅಯ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ''ಅಯ್ಯ'' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಣ್ಣನನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಪೂರ್ವ-ದ್ರಾವಿಡ ಉಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. [[ತಮಿಳು]], ತೆಲುಗು ಹಾಗೂ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="tamilsinsrilankap374">{{cite book | title=The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE| last=Indrapala| first=K.| page=374| year=2007| publisher=Vijitha Yapa| isbn=978-955-1266-72-1}}</ref> ಆದರೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಯ್ಯ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು, ''ಆರ್ಯ'' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಪ್ರಾಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಎನ್ನುವ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, '[[wiktionary:noble|ಕುಲೀನ]]'.<ref name="hinduism_encyclopedia_898">{{cite book|title=Encyclopaedia of Hinduism, Volume 7|page=898|author=Nagendra Kumar Singh|publisher=Anmol Publications PVT LTD|year=1999|isbn=8174881689, ISBN 978-81-7488-168-7}}</ref><ref name="paligrammarp49">{{cite book|title=A Simplified grammar of the Pali language|author=Edward Miller|page=49|publisher=BiblioBazaar|year=2009|isbn=1103267388, ISBN 978-1-103-26738-5}}</ref> 'ಅಯ್ಯರ್‌' ಎಂಬುದು ತಮಿಳು ಯಾದವ ಉಪ-ಜಾತಿಯ ಹೆಸರೂ ಹೌದು.<ref name="castesandtribes_p63">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬೩</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಪಾದ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಯ್ಯರ್‌ ಎಂಬ ಗೌರವಸೂಚಕ ಉಪನಾಮ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="castesandtribes_p19">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೧೯</ref> ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಇವರನ್ನು ''ಅಂಥನರ್'' <ref name="anthanar_meaning1">{{cite book | title=Educational System of the Ancient Tamils| last=Pillai| first=Jaya Kothai| year=1972| page=54| publisher=South India Saiva Siddhanta Works Pub. Society| location=Tinnevelly}}</ref><ref name="anthanar_meaning2">{{cite book | title=Tales and poems of South India| last=Robinson| first=Edward Jewitt| year=1885| page=67| publisher=T. Woolmer}}</ref>‌ ಅಥವಾ ''ಪಾರ್ಪ್ಪಾನ್'' ‌<ref name="parppan_meaning1">{{cite book | title=Naccinarkkiniyar's Conception of Phonology| url=https://books.google.com/?id=moUOAAAAYAAJ| last=Caṇmukam| first=Ce. Vai.| year=1967| page=212| publisher=Annamalai University}}</ref><ref name="parppan_meaning2">{{cite book | title=The Journal [afterw.] The Madras journal of literature and science, ed. by J.C. Morris| year=1880| page=90| publisher=Madras Literary Society}}</ref><ref name="parppan_meaning3">{{cite book | title=The Eight Anthologies: A Study in Early Tamil Literature| last=Marr| first=John Ralston| year=1985| page=114| publisher=Institute of Asian Studies}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ''ಪಾರ್ಪ್ಪಾನ್'' ‌ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="parppan_modernusage">{{cite book | title=The Asiatic Review| last=East India Asssociation| year=1914| page=457| publisher=Westminster Chamber}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದ ವರೆಗೂ, ಕೇರಳದ ಅಯ್ಯರ್‌‌ಗಳನ್ನು ''ಪಟ್ಟರ್‌‌'' ‌‌ಗಳು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="bhattar1">{{cite book | title=A Collection of Treaties, Engagements, and Other Papers of Importance Relating to British Affairs in Malabar| last=Logan| first=William| year=1989| page=154| publisher=Asian Educational Services| isbn=8120604490, ISBN 978-81-206-0449-0}}</ref> ''ಪಾರ್ಪ್ಪಾನ್‌'' ಉಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ, ''ಪಟ್ಟರ್‌‌'' ‌ ಸಹ ಇಂದು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="communism_in_kerala">{{cite book | title=Communism in Kerala: A Study in Political Adaptation| last=Nossiter| first=Thomas Johnson| year=1982| page=27| publisher=C. Hurst & Co. Publishers| isbn=0905838408, ISBN 978-0-905838-40-3}}</ref> ಹಿಂದೆ, ಮಧುರೈ ನಗರದ ನಾಯಕ್‌ ದೊರೆಗಳು ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಿಳ್ಳೈ ಅಥವಾ ಮುಡಳಿ ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿದ್ದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribesofsouthernindia6p368">{{cite book | title=Castes and Tribes of Southern India Volume VI| last=Thurston| first=Edgar| authorlink= Edgar Thurston|coauthors=K. Rangachari| year=1909| page=368|publisher=Government Press| location=Madras}}</ref> == ಮೂಲ == {{double image|right|TamilSmarthaBrahminman.JPG|150|TamilSmarthaBrahminwoman.JPG|140|Smartha Brahmin man and woman from Tamil Nadu, c.a. 1837}} {{See also|Indo-Aryan migration|Genetics and archaeogenetics of South Asia}} === ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ತಳೀಯ ಮಾಹಿತಿ === ಕೆಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ [[ನರ್ಮದಾ ನದಿ|ನರ್ಮದಾ ನದಿಗೂ]] ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸುವುದುಂಟು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೂಲವಿರುವ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಪೂಜ್ಯಭಾವನೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="journal_of_asiatic_society">{{cite book | title=Journal of the Asiatic Society| year=1832| publisher=Indian Asiatic Society | isbn=9630538229 | author=Alexander Csoma de Kőrös.}}</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆ.<ref name="ptsrinivasaiyengar_p57">ಪಿ. ಟಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಪುಟ ೫೭</ref><ref name="ptsrinivasaiyengar_p58">ಪಿ. ಟಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಪುಟ ೫೮</ref> ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಮಧುರೈ ನಿವಾಸಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ತಳೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಯುರೇಶಿಯಸ್ಟೆಪಿಸ್‌ (ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ) ಜನತೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="HLAAffinities">{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8754259http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8754259|title=HLA affinities of Iyers, a Brahmin population of Tamil Nadu, South India.|accessdate=2008-08-19|publisher=Wayne State University Press|year=1996|author=K. Balakrishnan, R. M. Pitchappan, K. Suzuki, U. Sankar Kumar, K. Tokunaga}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯನ್‌ ಜನತೆ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ಆಲೀಲ್(ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ಜೋಡಿ) ಸಂಯೋಗಗಳ (ಹ್ಯಾಪ್ಲೋಟೈಪ್) ಹಂಚಿಕೆ ಕೂಡ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವಜರು ಅಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="HLAAffinities" /> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಮೂಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ವಂಶವಾಹಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ತಳೀಯ ಅಂತರ(೦.೦೧೩)ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ (೦.೦೩೦) ಅಥವಾ ವೈಶ್ಯರ (೦.೦೨೦) ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಬಯಲಾಯಿತು.<ref name="indian_caste_pop">{{cite journal| author=Michael Bamshad, Toomas Kivisild, W. Scott Watkins, Mary E. Dixon, Chris E. Ricker, Baskara B.Rao, J. Mastan Naidu, B. V. Ravi Prasad, P. Govinda Reddy, Arani Rasanayagam, Surinder S. Papiha, Richard Villems, Alan J. Redd, Michael F. Hammer, Son V. Nguyen, Marion L. Carroll, Mark A. Batzer, Lynn B. Jorde| title=Genetic Evidence on the Origins of Indian Caste Populations| journal=Genome Research| year=2001| volume=11| issue=6| url=http://genome.cshlp.org/cgi/content/full/11/6/994| pmid=11381027| doi=10.1101/gr.173301| pages=994–1004| pmc=311057| doi_brokendate=2010-01-11| access-date=2010-10-29| archive-date=2008-09-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20080920005328/http://genome.cshlp.org/cgi/content/full/11/6/994| url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು, ವೀರಕೋಡಿ ವೆಲ್ಲಲರ್‌ಗಳಂತಹ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಮುಂದುವರೆದ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="geneticstructure">{{cite web|title=A Genetic Structure of the Early Immigrants (Mukkalathor) of Tamil Nadu as Inferred From Autosomal Loci|coauthors=S. Kanthimathi, M. Vijaya, C. R. Srikumari, P. Govinda Reddy, P. P. Majumder and A. Ramesh|url=http://www.krepublishers.com/02-Journals/IJHG/IJHG-07-0-000-000-2007-Web/IJHG-07-2-123-214-2007-Abst-PDF/IJHG-07-2-167-07-298-Kanthimathi-S/IJHG-07-2-167-07-298-Kanthimathi-S-Tt.pdf}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ವಂಶಗಳ ಅತಿ-ಇತ್ತೀಚಿನ ವಲಸೆಗಾರರು, ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ ಮುಂಚೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಹಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಗ್ಡಿ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.<ref name="genetic_bengalibrahmins">{{cite journal | author=S. KANTHIMATHI, M. VIJAYA, A. RAMESH| title=Genetic study of Dravidian castes of Tamil Nadu| journal=Indian Academy of Sciences Journal of Genetics| volume=87| issue=2| pages=175–179|url=http://www.ias.ac.in/jgenet/Vol87No2/175.pdf|format=PDF}}</ref> ಎಡ್ಗರ್‌ ಥರ್ಸ್ಟನ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ-ಶಿರಸೂಚ್ಯಂಕ(ಮೆಸೊಸೆಫಾಲಿಕ್)ವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿ ಶಿರಸೂಚ್ಯಂಕ(ತಲೆಬುರುಡೆಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ) ೭೪.೨ <ref name="castesandtribes_lxiii">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌, ಪುಟ lxiii</ref> ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ನಾಸಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೯೫.೧ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="castesandtribes_li">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್, ಪುಟ li</ref> ಕೇರಳದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸರಾಸರಿ ಶಿರ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೭೪.೫ <ref name="castesandtribes_lxiii" /> ಹಾಗೂ ನಾಸಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೯೨.೯ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="castesandtribes_li" /> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ == [[File:Tanjore Maratha map.jpg|thumb|ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ಬಹುಶಃ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ ತಮಿಳುನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದ್ದರೂ, ಬಹತೇಕ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೋಳನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ನದಿಮುಖಜ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ). ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜನತೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.]] ಇಂದು, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಾಸಿಸುವರು. ಆದರೆ ಅವರು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು. ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು ೩%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pop">{{cite journal| author=Sreenivasarao Vepachedu| title=Brahmins| journal=Mana Sanskriti (Our Culture)| year=2003| issue=69| url=http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Population| access-date=2010-10-29| archive-date=2017-10-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Population| url-status=dead}}</ref> ಆದರೂ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುರಿತು ನಿಖರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅಲಭ್ಯ.<ref name="pop" /> ಅವರು ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ, ತಂಜಾವೂರು, ತಿರುವಾರೂರು <ref name="imperial_gazetteer_p260">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| page=260| publisher=Clarendon Press| location=London}}</ref><ref name="imperial_gazetteer_p20">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| page=20| publisher=Clarendon Press| location=London}}</ref> ಹಾಗೂ ತಿರುಚನಾಪಳ್ಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀತಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಲಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್ ಕುಟುಂಬಗಳದ್ದು ೧೦%ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="ghuryep393">ಜಿ. ಎಸ್‌. ಘೂರಿಯೆ, ಪುಟ ೩೯೩</ref><ref name="migrationp5">ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೫</ref> ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈಯ]] ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು<ref name="imperial_gazetteer_p272">{{cite book | title=The Imperial Gazetteer of India, Volume XVI| last=| first=| year=1908| page=272| publisher=Clarendon Press| location=London}}</ref><ref name="migrationp15">ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೫</ref> ಹಾಗೂ ಕಾಂಚಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ <ref name="madura_gazetteer">{{cite book | title=Madura District Gazetteer Vol 1| last=Francis| first=W.| year=1906| page=84| publisher=Government of Madras| location=Madras}}</ref> ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="folksongsofsouthernindiap6">ಫೊಲ್ಕ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬</ref> ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು <ref name="Tirunelveli_iyers_pop">{{cite book | title=Manual of the Tinnevelly District in the Presidency of Madras| last=Stuart| first=A. J.| year=1879| page=15|publisher=Government of Madras|id=}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಮೂಲದ ಹಲವು ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಕೊಯಮತ್ತೂರುನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="colorful_festival_hindu">{{cite news | last=Prabhakaran | first=G. | title=A colourful festival from a hoary past | date=November 12, 2005 | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/11/12/stories/2005111200510400.htm | work=The Hindu Metro Plus:Coimbatore | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2007-08-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070805062343/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/11/12/stories/2005111200510400.htm | url-status=dead }}</ref> == ಉಪಪಂಗಡಗಳು == ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಉಪಪಂಗಡಗಳಿವೆ - ವಡಮಾ, ಬೃಹಚರಣಮ್‌ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್ಚರಣಮ್‌, ವಾತಿಮ, ಶೊಲಿಯರ್‌ ಅಥವಾ ಚೊಳಿಯರ್‌, ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಮ್‌, ಮುಕ್ಕಾನಿ, ಗುರುಕ್ಕಲ್‌, ಕಾನಿಯಾಲರ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮಸಾಕಿ.<ref name="castesandtribes_p334" /><ref name="castesandtribes_p333">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೩</ref><ref name="kamat_potpourri">{{cite web|url=http://www.kamat.com/kalranga/people/brahmins/list.htm|title=List of Brahmin communities|accessdate=2008-08-27|publisher=Kamat's Potpourri|author=Vikas Kamat}}</ref><ref name="Leach">{{cite book | title=Aspects of caste in south India, Ceylon, and north-west Pakistan. Cambridge [Eng.]| last=Leach| first=E. R.| authorlink= |coauthors=| year=1960| page=368|publisher=Published for the Dept. of Archaeology and Anthropology at the University Press| location=Madras}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪಪಂಗಡವನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಮೂಲಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮರುವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[File:Brahacharnam holy man 1909.jpg|thumb|left|ಶಿವ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ತಮಿಳು ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತ.ಇವರ ಶರೀರವು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮಣಿಗಳ ಹಾರ-ಕವಚಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.]] === ವಡಮಾ === {{Main|Vadama}} [[File:Gopichandanam1.jpg|thumb|ವಡಮಾ ಸಮುದಾಯದ ಜಾತಿ-ಸಂಕೇತ.]] '''ವಡಮಾ''' ಗಳು ({{lang-ta|வடமா}}) ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ಮಾರ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p334" /><ref name="vadama_meaning_stein">{{cite book | title=Peasant State and Society in Medieval South India| last=Stein| first=Burton| year=1980| page=210| publisher=Oxford University Press | isbn=0195610652}}</ref> 'ವಡಮಾ' ಎಂಬ ಪದವು ''ವಡಕ್ಕು'' ಎಂಬ ತಮಿಳು ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ (ಅರ್ಥ: ಉತ್ತರ).<ref name="vadama_meaning">{{cite book | title=Early South Indian Paleography| last=Mahalingam| first=T. V. | year=1967| page=296| publisher=University of Madras}}</ref> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ವಡಮಾಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚಿನವರು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="vadama_meaning_stein" /> ಆದರೆ, ಇದೇ ಸಮಯ, ವಲಸೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧ ಗುರುತಿಸಲು ''ವಡಮಾ'' ಎಂಬ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಿರುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="madras_bulletin">{{cite book | title=Bulletin of the Institute of Traditional Cultures| year=1957| page=141| publisher=Institute of Traditional Cultures}}</ref> ವಡಮಾ ಉಪಪಂಗಡವನ್ನು ವಡದೇಶ ವಡಮಾ, ಚೋಳದೇಶ ವಡಮಾ, ಸಭಾಯ್ಯರ್‌, ಇಂಜಿ ಮತ್ತು ತುಮ್ಮಗುಂಟ ದ್ರಾವಿಡ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p334" /> === ವಾತಿಮ === {{Main|Vathima}} '''ವಾತಿಮ''' ({{lang-ta|வாத்திமா}}) ಉಪಪಂಗಡದವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹದಿನೆಂಟು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಪದಿನೆಟ್ಟು ಗ್ರಾಮತು ವಾತಿಮ ಅಥವಾ ಹದಿನೆಂಟು ಗ್ರಾಮಗಳ ವಾತಿಮಾ, ಉದಯಲೂರು, ನನ್ನಿಲಂ ಮತ್ತು ರತ್ನಮಂಗಳಂ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p337">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೭</ref> === ಬೃಹಚರಣಂ === {{Main|Brahacharanam}} '''ಬೃಹಚರಣಂ''' ಎಂಬುದು ''ಬೃಹತ್ಚರಣಂ'' ({{lang-sa|ब्रहतचरनम्}}) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಮಹಾನ್ ಪಂಗಡ'.<ref name="castesandtribes_p335">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೫</ref> ಬೃಹಚರಣಮ್‌ಗಳು ವಡಮಾಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟಾ ಶೈವ ಪದ್ಧತಿ ಪಾಲಿಸುವವರು. ಬೃಹಚರಣಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂದ್ರಮೈಕ, ಮಿಲಂಗನೂರು, ಮನಗುಡಿ, ಫಲಮನೇರಿ, ಮೂಸನಾಡು, ಕೊಳತೂರು, ಮಾರುದನಚೇರಿ, ಸತ್ಯಮಂಗಳಂ ಮತ್ತು ಪುತ್ತೂರು ದ್ರಾವಿಡ ಪಂಗಡಗಳೆಂದು ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p335" /> === ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಮ್‌ === {{Main|Ashtasahasram}} ಬೃಹಚರಣಮ್‌ಗಳಂತೆ '''ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಮ್''' ‌ ({{lang-sa|अष्टसहश्रम}}) ಗುಂಪಿನವರೂ ಸಹ ವಡಮಾಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಟ್ಟಾ ಶೈವ ಪದ್ಧತಿ ಪಾಲಿಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p338">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೩೮</ref> ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅಥಿಯೂರು, ಅರಿವರ್ಪಡೆ, ನಂದಿವಾಡಿ ಮತ್ತು ಷಟ್ಕುಲಂ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಉಪವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p338" /> === ದೀಕ್ಷಿತರ್‌ === {{Main|Dikshitar}} ಚಿದಂಬರಂ ಸ್ಥಳದ '''ದೀಕ್ಷಿತರ್''' ‌ ({{lang-ta|தீக்ஷிதர்}}) ಪಂಗಡವನ್ನು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳೈ ಮುವೈರವರ್‌ ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿದಂಬರಂ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವು ಇವರ ಮೂಲಸ್ಥಳ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಾಣಸಿಯಿಂದ]] ವಲಸೆ ಬಂದ ಮೂರು ಸಾವಿರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p338" /> [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು ನಂಬೂದಿರಿ ಪಂಗಡದವರಂತೆ, ದೀಕ್ಷಿತರ್ ಪಂಗಡದವರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಡುಮಿ ಧರಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p338" /> === ಚೊಳಿಯರ್‌ ಅಥವಾ ಶೊಲಿಯರ್‌ === '''ಶೊಲಿಯರ್''' ‌ಗಳು {{lang-ta|சோழியர்்}} ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಕರು, ಅಡುಗೆಯವರು ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹ ಸಿಂಗರಿಸುವವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p341">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೧</ref> ರಾಜ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ]] ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಚಾಣಕ್ಯ]] ತಮ್ಮ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನೆಂದು ಚೊಳಿಯರ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p342">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೨</ref> ಅವರು ತಿರುಕಟ್ಟಿಯೂರು, ಮಡಲೂರು, ವಿಶಾಲೂರು, ಪುತಲೂರು, ಸೆಂಗನುರು, ಅವಡಿಯರ್‌ ಕೊಯಿಲ್‌ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಎಭಜನೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p340">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೦</ref> ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕ ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಅಯ್ಯರ್‌ ಚೊಳಿಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು <ref name="anthropologyp588">{{cite book|title=Anthropology of weaker sections|page=588|author=Surajit Sinha|coauthors=Ranjit Kumar Bhattacharya, Nava Kishor Das|publisher=Concept Publishing Company|year=1993|isbn=8170224918, ISBN 978-81-7022-491-4}}</ref> === ಗುರುಕ್ಕಲ್‌ === {{Main|Gurukkal Brahmins}} ಶಿವಾಚಾರ್ಯ ಅಥವಾ '''ಗುರುಕ್ಕಲ್''' ‌ ({{lang-ta|குருக்கள்்்}}) ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಕ ವೃತ್ತಿಯು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.<ref name="Gurukkal">{{cite web|url=http://www.chennaionline.com/columns/DownMemoryLane/diary169.asp|title=The Brahmins of South India - Ayyars|accessdate=2008-08-19|publisher=chennaionline.com|author=Chander Kanta Gariyali, I. A. S |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080617104403/http://chennaionline.com/columns/DownMemoryLane/diary169.asp |archivedate = June 17, 2008}} </ref><ref name="castesandtribes_p347">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೭</ref> ಅವರು ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು, ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲ.<ref name="castesandtribes_p347" /> ಗುರುಕ್ಕಲ್‌ಗಳು ಆಗಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯಗಳ ಆಗಮ ಮತಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವರು. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇತರೆ ಅಯ್ಯರ್ ಪಂಗಡಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹಗಳು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಸಹ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿದೆ.<ref name="hindusects">{{cite web|url=http://www.hinduism.co.za/hindu3.htm|title=sects|accessdate=2010-02-14|publisher=hinduism.co.za}}</ref> ಗುರುಕ್ಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಿರುವಳಂಗಡ್‌, ಕಾಂಜೀವರಮ್‌ ಮತ್ತು ತಿರುಕ್ಕಳುಕುನ್ರಮ್‌ ಎಂದು ಉಪವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p347" /> === ಮುಕ್ಕಾನಿ === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ '''ಮುಕ್ಕಾನಿ''' ({{lang-ta|முக்கானீ}}) ಉಪಪಂಗಡದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಿರುಚೆಂಡೂರಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುವರು.<ref name="castesandtribes_p342" /> ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಕ್ಕಾನಿಗಳು ಶಿವ ಭಗವಂತನ ದೈತ್ಯ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ''ಭೂತಗಣ'' ಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಶಿವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ದೇಗುಲಗಳ ಕಾವಲಿರಲು ಮುಕ್ಕಾನಿಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಿದ್ದ.<ref name="Mukkanis">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/subsects|title=Subsects|accessdate=2008-08-27|publisher=keralaiyers.com|author=}} </ref> ಮುಕ್ಕಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅನುಸರಿಸುವರು. === ಕಾನಿಯಾಲರ್‌ === '''ಕಾನಿಯಾಲರ್''' ‌ ({{lang-ta|காநியாளர்}}) ಅಯ್ಯರ್‌ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಅಜ್ಞಾತ ಉಪಪಂಗಡವಾಗಿದೆ. ಕಾನಿಯಾಲರ್‌ಗಳು ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಯವರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸೇವಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p342" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳಂತೆ ''ನಾಮ'' ಧರಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p342" /> === ಪ್ರಥಮಸಾಖಿ === '''ಪ್ರಥಮಸಾಖಿ''' ಗಳೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಅಪರಿಚಿತ ಪಂಗಡ. ಅವರು ಶ್ವೇತ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p344">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೪</ref> ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹಳ ದೂರದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವರು ಪ್ರಥಮಸಾಖಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಪರಯರ್‌‌ <ref name="castesandtribes_p345">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೪೫</ref> ಗಳಾಗಿ ಕಳೆಯಬೇಕೆಂದು ಶಾಪನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆ<ref name="castesandtribes_p344" /> ಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಪಂಗಡವು ಮಧ್ಯಾನ ಪರೈಯನ್ನರು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳು ಈ ಪಂಗಡದವರನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref name="castesandtribes_p344" /> ''ಕೇಶಿಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಹಿರಣ್ಯಕೇಶಿಗಳು'' ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಅಯ್ಯರ್‌ ಪಂಗಡವನ್ನು ಎಡ್ಗರ್‌ ಥರ್ಸ್ಟನ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="castesandtribes_p335" /> ಆದರೂ, ಈ ಉಪಪಂಗಡವು ಮಾಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿಶಾಲವಾದ ವಡಮಾ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರಬಹುದು. ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರು ಅನುಸರಿಸುವ ವೇದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p267">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೬೭</ref> ಯುಜರ್ವೇದಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p268" /><ref name="subsects_keralaiyers">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/subsects|title=Subsects|accessdate=2008-08-19|publisher=keralaiyers.com}}</ref> == ''ಗೋತ್ರ'' ಗಳು ಮತ್ತು ''ಶಾಖೆ'' ಗಳು == {{See also|Brahmin gotra system}} ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಪೈತೃಕ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಎಂಟು ''[[ಋಷಿ|ಋಷಿಗಳ]]'' ಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.<ref name="gotra_def">{{cite web|url=http://vedabase.net/g/gotra|title=Definition of the word ''gotra''|accessdate=2008-08-19|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216105800/http://vedabase.net/g/gotra|url-status=dead}}</ref><ref name="gotra_description">{{cite web|url=http://www.gurjari.net/ico/Mystica/html/gotra.htm|title=Gotra|accessdate=2008-08-19|publisher=gurjari.net}}</ref> ಇದರಂತೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ''ಋಷಿ'' ಯ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿರುವುದರ ಮೇರೆಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ''ಗೋತ್ರ'' ಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಗಳಿವೆ. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿರುವ ಅವಿವಾಹಿತೆ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾಳೆ, ವಿವಾಹವಾದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಪತಿಯ ''ಗೋತ್ರ'' ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವೇದಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ''ಶಾಖೆಗಳು'' ಅಥವಾ ಕೊಂಬೆಗಳಾಗಿ ಉಪವಿಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೇದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ತಾವು ಸೇರಿರುವ ''ಶಾಖೆ'' ಯಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕೇವಲ ''ಶಾಖೆ'' ಗಳು ಮಾತ್ರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾಯವಾಗಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ''ಶಾಖೆ'' ಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:<ref name="shaka_tamilnadu">{{cite web|url=http://www.dharmicscriptures.org/Vedic_SB_Intro.doc|title=Shakha|accessdate=2008-09-10|publisher=www.dharmicscriptures.org}}</ref> <center> {| class="wikitable sortable " |- valign="bottom" ! ವೇದಗಳು ! ''ಶಾಖೆಗಳು'' |- style="text-align:center" | | ಋಗ್ವೇದ | style="text-align:center"| ಶಕಾಲ ಮತ್ತು ಪೈಂಗಿ |- style="text-align:center" | | ಯಜುರ್ವೇದ | style="text-align:center"| ಕಣ್ವ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ |- | style="text-align:center"| ಸಾಮವೇದ | ಕೌತುಮ, ಜೈಮಿನೀಯ/ತಲವಕರ, ಶತ್ಯಾಯನೀಯ ಮತ್ತು ಗೌತಮ |- style="text-align:center" | | ಅಥರ್ವವೇದ | style="text-align:center"| ಶೌನಕಿಯ ಮತ್ತು ಪೈಪಲದ |} </center> == ವಲಸೆ == === ಕರ್ನಾಟಕ === [[File:RGIyerbrothersgroup.jpg|thumb|right|ಮೈಸೂರು ಎಸ್‌. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ರ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ವಂಶಸ್ಥರು.ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ‌ ಗಣಪತಿ ಅಗ್ರಹಾರಮ್‌ನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಅಡ್ವೊಕೇಟ್]]‌ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದುಂಟು. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮೈಸೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಅಷ್ಟಗ್ರಾಮ ಅಯ್ಯರ್‌ ಪಂಗಡದವರು.<ref name="ashtagramaiyer_history">{{cite web|url=http://www.ashtagrama.com/wst_page2.html|title=Brief history of ''Ashtagrama''|accessdate=2008-08-27|publisher=Ashtagrama Iyer community website|author=|archive-date=2008-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216084737/http://www.ashtagrama.com/wst_page2.html|url-status=dead}}</ref>. ಸಂಕೇತಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಎಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಜಾತಿ. ಸಂಕೇತಿಗಳು, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಕೇತಿ ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. === ಕೇರಳ === {{Main|Kerala Iyers}} *ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವೇನಾಡ್‌ ರಾಜ್ಯ (ಇಂದಿನ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳು ಪಾಂಡ್ಯನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು (ಅಂದು ಪಾಂಡಿ ನಾಡು ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು). ನಂತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಬೆಳೆದ ವೇನಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿದ್ದರು. ಪದ್ಮನಾಭಪುರಂ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. * ಅಂದಿನ ರಾಜನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ಸಹ ಅಂದಿನ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಿರುವಾಂಕೂರು, ಲೇಖಕರು ಪಿ. ಸ್ಯಾಂಗುನ್ನಿ ಮೆನನ್‌. ೧೮೭೮ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಪ್ರಕಾಶನ. ಮರುಮುದ್ರಣ ೧೯೮೩. ಕೇರಳ ಬುಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ಕೊಚಿ. ISBN ೮೧-೮೫೪೯೯-೧೪-೪ </ref> * ಕೆಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಗೆ ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. * ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದಲೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಳಕ್ಕಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="permaul_p300" /><ref name="permaul_p308">ಕೊಚಿ, ಇಟ್ಸ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌, ಪುಟ ೩೦೮</ref> ಈ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂದು ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಮತ್ತು ರಾಮನಾಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ವಲಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆಯನ್ನು ಹಲವು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Kerala">{{cite web|url=http://www.kuzhalmannamagraharam.info/articles/kerala-iyer-history.html|title=History of Kerala iyers and Agraharams|accessdate=2008-08-27|publisher=Kuzhalmanna Agraharam website|author=}}</ref><ref name="keralaiyers_migrationtheories">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/migrationtheories|title=Migration Theories|accessdate=2008-08-19|publisher=keralaiyers.com|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923024312/http://www.keralaiyers.com/migrationtheories|url-status=dead}}</ref> === ಶ್ರೀಲಂಕಾ === {{See also|Aryacakravarti dynasty}} ಮಹಾವಂಶವೆಂಬ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ೫೦೦ರಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆಗ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಭೂಭಾಗದಿಂದ ವಲಸೆಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ತಮಿಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="civattampip3">{{cite book | title=Sri Lankan Tamil society and politics| last=Civattampi| first=K.| year=1995| page=3| publisher=New Century Book House| location=Madras| isbn=81-234-0395-X }}</ref><ref name="ritualizingontheboundariesp3">ರಿಚುಯಲೈಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಬೌಂಡರೀಸ್‌, ಪುಟ ೩</ref> ಜಾಫ್ನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ritualizingontheboundariesp3" /><ref name="criticalhistoryofjaffna">{{cite book | title=A critical history of Jaffna| last=Gnanaprakasar| first=S.|year=1928|page=96| publisher=Gnanaprakasa Yantra Salai|isbn=8120616863, ISBN 978-81-206-1686-8}}</ref><ref name="pathmanathan">ಪದ್ಮನಾಥನ್‌, ಪುಟ ೧-೧೩</ref> === ಇತ್ತೀಚಿನ ವಲಸೆಗಳು === ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವಲ್ಲದೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. [[ಮುಂಬಯಿ]],<ref name="ritualizingontheboundariesp86">ರಿಚುಯಲೈಸಿಂಗ್ ಆನ್‌ ದಿ ಬೌಂಡರೀಸ್‌, ಪುಟ ೮೬</ref><ref name="ritualizingontheboundariesp12">ರಿಚುಯಲೈಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಬೌಂಡರೀಸ್‌, ಪುಟ ೧೨</ref> [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಒಡಿಶಾ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]] ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="migrationp15" /><ref name="migrationp16">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೬</ref><ref name="migrationp17">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೭</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ವಲಸೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಅರಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು.<ref name="Tambram" /> ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಉತ್ತಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳತ್ತ <ref name="ritualizingontheboundariesp12" /> ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದರು.<ref name="migrationp18">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೮</ref><ref name="migrationp19">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೯</ref><ref name="migrationp20">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೨೦</ref><ref name="migrationp21">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೨೧</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು == === ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಗಳು === ಹಿಂದೂ ಋಷಿ ಆಪಸ್ತಂಭ ರಚಿಸಿದ ಆಪಸ್ತಂಭ ಸೂತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಿಂದೂ ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ <ref name="castesandtribes_p268" /> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಷೋಡಸ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು'' ಅಥವಾ ಹದಿನಾರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref name="castesandtribes_p270">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೦</ref> ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಇಂದು ಆಚರಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕೆಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref name="16Samskaras">{{cite web|date=August 8, 2003|url=http://www.commsp.ee.ic.ac.uk/~pancham/Articles/The%20Sixteen%20Samskaras.pdf|format=PDF|title=The Sixteen Samskaras Part-I|accessdate=2008-08-27|publisher=|author=|archive-date=2008-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080911173644/http://www.commsp.ee.ic.ac.uk/~pancham/Articles/The%20Sixteen%20Samskaras.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="samskaras_names">{{cite web|url=http://www.kamakoti.org/hindudharma/part16/chap8.htm|title=Names of Samskaras|accessdate=2008-08-27|publisher=kamakoti.org|author=}}</ref> [[File:Brahmins ablution.gif|thumb|ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು, 1913]] [[File:Shaivaite priest.jpg|thumb|ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅಯ್ಯರ್‌ ಅರ್ಚಕ.]] ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯ ಉಪಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿಯ ಹೊಕ್ಕುಳ ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಾಗಲೇ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ''ಜಾತಕರ್ಮ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="jatakarma1">{{cite web|url=http://www.subhakariam.com/samskara/jatakarma.htm|title=Jatha karma|accessdate=2008-09-02|publisher=|author=Rajagopala Ghanapatigal |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080220165310/http://www.subhakariam.com/samskara/jatakarma.htm |archivedate = February 20, 2008}}</ref><ref name="castesandtribes_p272">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೨</ref> ಆದರೂ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಇಂದು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಜನ್ಮಕುಂಡಲಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಮಗುವಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="castesandtribes_p272" /><ref name="Ayush Homam">{{cite news | last=Austin | first=Lisette | title=Welcoming baby; Birth rituals provide children with a sense of community, culture | date=May 21, 2005 | url=http://www.parentmap.com/content/view/498/276/ | work=Parentmap | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2008-07-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080708180805/http://www.parentmap.com/content/view/498/276/ | url-status=dead }}</ref> ಮಗುವಿನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಈ ವಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ''ಆಯುಷ್ಯ ಹೋಮ'' ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಗ್ರೆಗರಿಯನ್‌ ಪಂಚಾಂಗ]]ದ ಬದಲಿಗೆ, ''ನಕ್ಷತ್ರಗಳ'' ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಮಗುವಿನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ayush Homam" /> ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಜನ್ಮದಿನ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ಆ ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಲು ಅದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಗುವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ದಿನದಿಂದ ಮಗುವಿಗೆ ಕಿವಿಯೋಲೆ ತೊಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ದೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು.<ref name="universalhistory_1781_107">ಆನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೦೭</ref><ref name="castesandtribes_p273">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೩</ref> ಇದು ''ಉಪನಯನ'' ಆಚರಣೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮರುಜನ್ಮ ತಾಳುವನು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p273" /><ref name="castesandtribes_p277">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೭</ref> ಬಾಲಕನ ಎಡಭುಜದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅವನ ಬಲಭಾಗದಸೊಂಟದವರೆಗೆ, ಅವನ ಮುಂಡವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ಮೂರು ತಂತುಗಳ ಹತ್ತಿಯ ದಾರವನ್ನು (ಜನಿವಾರ) ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="universalhistory_1781_107" /><ref name="castesandtribes_p277" /><ref name="castesandtribes_p274">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೪</ref><ref name="castesandtribes_p278">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೮</ref> ಉಪನಯನ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ''ದ್ವಿಜ'' ಅಥವ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾತಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬಾಲಕನು ಏಳರಿಂದ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿರುವಾಗ ಉಪನಯನ ದೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="upanayanam">{{cite web|url=http://www.gurjari.net/ico/Mystica/html/upanayanam.htm|title=Upanayanam|accessdate=2008-09-02|publisher=gurjari.net|author=}}</ref><ref name="iyer_ritesandrituals">{{cite web|url=http://www.boloji.com/hinduism/047.htm|title=Customs and Classes of Hinduism|date=March 2, 2003|accessdate=2008-09-02|publisher=Boloji Media Inc.|author=Neria Harish Hebbar|archive-date=2007-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070203104805/http://www.boloji.com/hinduism/047.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಉಪನಯನವನ್ನು ಬಾಲಕನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆರಂಭ ಹಂತದ ಕುರುಹಾದ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು <ref name="castesandtribes_p276">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೭೬</ref> ಆಗಿನ ಕಾಲದದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ವೇದಗಳ ಅಧ್ಯಯನ. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಉಪನಯನ ದೀಕ್ಷೆಯು ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತಾಚರಣೆಯಾಯಿತು. [[wikt:neophyte|ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಬಾಲಕ]]ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ <ref name="castesandtribes_p313">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೧೩</ref> ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಲ'''' :ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವು,<ref name="castesandtribes_p313" /><ref name="castesandtribes_p312">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೧೨</ref> ಸೂಚಿಸಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.<ref name="castesandtribes_p313" /><ref name="castesandtribes_p312"/> ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಕಲಿಮ ಮತ್ತು ಪಾರಸಿಗಳಿಗೆ ಅಹುನ್ವರ್‌ ಎಷ್ಟು ಪವಿತ್ರವೋ, ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಪವಿತ್ರ.<ref name="castesandtribes_p313" /> ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದವರೂ ತಮ್ಮ ಜನಿವಾರ ಬದಲಾಯಿಸುವರು. ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ''ಆವನಿ ಅವಿಟ್ಟಮ್‌'' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="south_indian_festivals">{{cite book | title=South Indian Hindu festivals and traditions| last=Jagannathan| first=Maithily| year=2005| page=93| publisher=Abhinav Publications| isbn=8170174155, 9788170174158}}</ref><ref name="fasts_and_festivals">{{cite book | title=Fasts and Festivals of India| last=Verma| first=Manish| year=2002| page=41| publisher=Diamond Pocket Books (P) Ltd.| isbn=81-7182-076-X, ISBN 978-81-7182-076-4}}</ref> [[File:Agraharam house door.JPG|thumb|left|ಕೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು ಕೈಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆ.]] ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ಮುಖ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೆಂದರೆ ನಿಧನರಾದವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು.<ref name="castesandtribes_p299">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೯೯</ref><ref name="castesandtribes_p300">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೦</ref><ref name="castesandtribes_p301">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೧</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮೃತರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೈದಿಕಧರ್ಮದ ರೀತ್ಯಾ ನಡೆಸುವರು. ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧನರಾಗಿ ಒಂದು ದಿನದೊಳಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು.<ref name="castesandtribes_p298">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೯೮</ref><ref name="deathrites_majorreligions">{{cite web|url=http://www.beliefnet.com/story/78/story_7894_2.html|title=Transition Rituals|accessdate=2008-09-02|publisher=Beliefnet Inc.|author=}}</ref> ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗಾಗಿ ''ತರ್ಪಣ'' <ref name="Tharpanam">{{cite web|url=http://www.vadhyar.com/Tarpanam.php|title=Tharpanam|accessdate=2008-09-02|publisher=vadhyar.com|author=}}</ref> ಸಲ್ಲಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p298" /><ref name="castesandtribes_p303">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೩</ref><ref name="castesandtribes_p304">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೪</ref> ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ''ಶ್ರಾದ್ಧ'' ಕಾರ್ಯ ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="castesandtribes_p304" /><ref name="castesandtribes_p305">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೫</ref> ಮೃತರ ಪುರುಷ ವಂಶಸ್ಥರು ಮಾತ್ರ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಾಹಿತ ಪುರುಷರು ಈ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು ಜೊತೆಗಿರಬೇಕು. ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ. ಇದರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ 'ಸಮ್ಮತಿ' ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p298" /><ref name="journey_of_a_lifebody">{{cite web|url=http://www.hindugateway.com/library/rituals/|title=The Journey of a Lifebody|accessdate=2008-08-27|publisher=Hindu Gateway|author=David M. Knipe|archive-date=2008-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080930232759/http://www.hindugateway.com/library/rituals/|url-status=dead}}</ref> === ಉತ್ಸವಗಳು === {{See also|Hindu festivals}} ದೀಪಾವಳಿ, [[ದಸರ|ನವರಾತ್ರಿ (ದಸರಾ)]], ಪೊಂಗಲ್ (ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ), ವಿನಾಯಕ ಚತುರ್ಥಿ, ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಠಮಿ, ತಮಿಳರ ಹೊಸವರ್ಷ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ತೀಕ ದೀಪ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬ-ಉತ್ಸವಗಳನ್ನೂ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಆಚರಿಸುವರು. ಆದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ, ''ಆವನಿ ಅವಿಟ್ಟಮ್‌'' ಹಬ್ಬ.<ref name="Avani_Avittam">{{cite web|url=http://www.panchangam.com/avani.htm|title=Avani Avittam|accessdate=2008-08-27|publisher=K.G.Corporate Consultants|author=|archive-date=2008-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914061750/http://www.panchangam.com/avani.htm|url-status=dead}}</ref> === ವಿವಾಹಗಳು === {{See also|Iyer Wedding}} ಅಯ್ಯರ್‌ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಸುಮಂಗಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ'' (ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನವು ಸುಖಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರಲೆಂದು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು), ''ನಾಂದಿ'' (ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ನಮನ), ''ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ'' (ವಿವಾಹದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ)<ref name="castesandtribes_p278" /> ಹಾಗೂ ''ಮಾಂಗಲ್ಯಧಾರಣ'' (ಮಂಗಲಸೂತ್ರ ಕಟ್ಟುವುದು).<ref name="castesandtribes_p285">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೮೫</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ''ವ್ರತ'' (ನಿರಶನ), ''ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ'' (ಕಾಶಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ), '' ಊಂಜಲ್(ಸ್ಥಳೀಯ ಉಯ್ಯಾಲೆ)'', ''ಕನ್ಯಾದಾನ'' (ವಧುವನ್ನು ವರನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು), ''ಮಾಂಗಲ್ಯಧಾರಣ'', ''ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ'' <ref name="castesandtribes_p286">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೮೬</ref> ಹಾಗೂ ''ಸಪ್ತಪದಿ'' (ಅಥವಾ ''ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು'' - ಇದು ವಿವಾಹಕಾರ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಂತ - ಇಲ್ಲಿ ವರನ ಹಸ್ತಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ವಧು ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವಳು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಮಿಲನ ಅಂತಿಮಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ).<ref name="castesandtribes_p286" /> ಇದಾದ ನಂತರ ''ನಲಾಂಗು'' ಎಂಬ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿರುವುದು.<ref name="Iyer_marriage">{{cite web|url=http://www.sawnet.org/weddings/tamil_vedic.html|title=A South Indian Wedding – The Rituals and the Rationale|accessdate=2008-08-27|publisher=Sawnet|author=Padma Vaidyanath}}</ref><ref name="castesandtribes_p290">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೨೯೦</ref> == ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{See also|Culture of Tamil Nadu}} === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಮಗಳು === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ತಮ್ಮ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಕರಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಹೆಚ್ಚು ಮತಾತೀತ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಗಿಂತಲೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಧೋರಣೆ ತಾಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p308">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೮</ref> ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲದೆ, ಆಪಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಬೌಧಯಾನದ ಗೃಹ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಪಾಲಿಸುವರು. ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ‌ ಸಮುದಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಸಮುದಾಯವಲ್ಲ.<ref name="apastamba_sutra">{{cite book | title=Yajur-Veda: Apastamba-Grhya-Sutra| last=Pandey| first=U. C. | year=1971}}</ref> [[File:Mvsivan.jpg|thumb|left|ಗಾಯಕ ಎಂ. ವಿ. ಶಿವನ್‌ರ ಭಾವಚಿತ್ರ.ಇವರ ಎದೆ, ತೋಳು ಮತ್ತು ಹಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಅಡ್ಡಲಾದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ (ವಿಭೂತಿ). ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈವ ಸಮುದಾಯದವರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.]] ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು. ಮೂಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Madi">{{cite web|url=http://www.icsi.berkeley.edu/~snarayan/anthro-pap/subsection3_4_1.html|title=The Practice of ''madi''|accessdate=2008-08-27|publisher=ICSI Berkeley|author=|archive-date=2008-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017152927/http://www.icsi.berkeley.edu/~snarayan/anthro-pap/subsection3_4_1.html|url-status=dead}}</ref> ಹಸು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸೇವಿಸಲು ಅನುಮತಿಯಿತ್ತು.<ref name="universalhistory_1781_104">ಅನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪುಟ ೧೦೪</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮದ್ಯ ಹಾಗೂ ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="universalhistory_1781_104" /><ref name="Manusmriti">{{cite book | title=The Laws of Manu| last=Doniger| first=Wendy| coauthors=Brian K. Smith| year=1991| publisher=Penguin Books | isbn=0140445404}}</ref> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಾವು ವಾಸಿಸುವ ಗೃಹದ ಕೂಲಂಕಷ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವರು. ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಸ್ನಾನವಿಲ್ಲದೆ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಹದಿನಾರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಶುದ್ದೀಕರಣ ಸ್ನಾನವಿಲ್ಲದೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="castesandtribes_p308" /><ref name="Madi" /> ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವರು.<ref name="castesandtribes_p323">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೨೩</ref> ''ಮಡಿ'' ಯ ನಿಯಮಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಸ್ನಾನವು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸ್ನಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Madi" /><ref name="castesandtribes_p309">ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಅಫ್‌ ಸದರ್ನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೩೦೯</ref> ತಮಿಳು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಾವು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಸೂಚಿಸಲು ''''ಮಡಿ''' ' ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸುವರು. ಮಡಿಯಲ್ಲಿರಲು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸಲಾದ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಬೇಕು. ''ಮಡಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವವರು ಈ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="castesandtribes_p309" /> ತಣ್ಣೀರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅಂತಹ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ''ಮಡಿ'' ಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="madiinkarnataka">{{cite book | title=Living Traditions in Contemporary Contexts: The Madhva Matha of Udipi| last=Rao| first=Vasudeva| page=66| publisher=Orient Longman}}</ref> ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಇಂತಹ ''ಮಡಿ'' ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರು.<ref name="Madi" /> [[File:Madras Kappi.jpg|thumb|left|ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫಿ ಪ್ರಿಯರು.<ref name="oasis_vegetarian">[269]</ref><ref name="art_of_slurping">[270]</ref> ]]. ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರೆಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯರು ಮರುವಿವಾಹವಾಗುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="homelifeinindiap65">ಹೋಮ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬೫</ref> ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯ ಪತಿ ನಿಧನವಾದ ನಂತರ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ತಲೆ ಬೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="homelifeinindiap66">ಹೋಮ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ ೬೬</ref> ಆಕೆ ತನ್ನ ಹಣೆಯಿಂದ ''ಕುಂಕುಮ'' ವನ್ನು ಅಳಿಸಿ, ವಿಭೂತಿ ಬಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜಾರಿಯಿಂದಾಗಿ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="brahminwomenp171">ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ನ್ ವುಮೆನ್, ಪುಟ ೧೭೧</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು === [[File:MylaiTamizhSangam.jpg|thumb|right|ಸುಮಾರು 1930ರ ದಶಕದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೈಲೈ ತಮಿಳ್‌ ಸಂಘಮ್‌ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೇಸ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಂಗವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿರುವ ತಮಿಳು (ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.]] ಅಯ್ಯರ್‌ ಪುರುಷರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೊಂಟದಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೂ ಆವರಿಸುವ ''ವೇಸ್ಟಿ'' ಗಳು ಅಥವಾ ''ಧೋತಿ'' ಉಡುವರು. ಧೋತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹತ್ತಿ]] ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ರೇಷ್ಮೆ|ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ವೇಸ್ಟಿ'' ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಮಾದರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಡಲಾದ ಅವನ್ನು ''ಪಂಚಗಜ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮೂಲ ''ಪಂಚ'' (ಐದು) ಮತ್ತು ''ಗಜ'' (ಗಜ)) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ''ಪಂಚಗಜ'' ಗಳು ಐದು ಗಜ ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ದಿನವೂ ಉಡಲಾದ ''ವೇಸ್ಟಿ'' ಗಳು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಎಂಟು ಮೊಳ ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ. ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ''ಅಂಗವಸ್ತ್ರ'' ಎಂಬ ಒಂಟಿ-ಬಟ್ಟೆ ಹೊದ್ದುಕೊಳ್ಳುವರು.(ದೇಹ ಮುಚ್ಚುವ ಬಟ್ಟೆ) ಆರಂಭ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನೇಮನಿಷ್ಠೆ ಅನುಸರಿಸುವ ಅಯ್ಯರ್‌ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಸೊಂಟ ಅಥವಾ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಜಿಂಕೆಯ ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನ ಹೆಣಿಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="castesandtribes_p278" /> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮಹಿಳೆಯು ''ಮಡಿಸಾರ'' ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತು ಗಜದ ಸೀರೆ ಉಡುವಳು.<ref name="'madisar">{{cite news | last= | first= | title= A saree caught in a time wrap | date=January 23, 2005 | url =http://www.tribuneindia.com/2005/20050123/society.htm#2 | work =The Tribune | accessdate = 2008-09-03}}</ref> === ಕಲೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ === ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಭರತನಾಟ್ಯ|ಭರತನಾಟ್ಯಂ]] ಎಂಬ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯರೂಪದ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಕಾರ್ಯವಾದ ಭರತನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತರು. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯವನ್ನು ದೇವದಾಸಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯ ಕಲೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವನತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ನೃತ್ಯಕಲೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ನೃತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ-ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕುರಿತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತೀಯ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.<ref name="roles_and_rituals">''ರೋಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಚುಯಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಹಿಂದೂ ವಿಮೆನ್‌'' ಲೇಖಕಿ: ಜುಲಿಯಾ ಲೆಸ್ಲೀ, ಪುಟ. ೧೫೪</ref><ref name="natyam_academy">{{cite news | last=Vishwanathan | first=Lakshmi | title=How Natyam danced its way into the Academy | date=December 1, 2006 | url=http://www.hindu.com/ms/2006/12/01/stories/2006120100180600.htm | work=The Hindu | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2008-12-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081216122454/http://www.hindu.com/ms/2006/12/01/stories/2006120100180600.htm | url-status=dead }}</ref> [[File:DKPattammal-DKJayaraman-young.jpg|thumb|left|1940ರ ದಶಕದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕಿ ಡಿಕೆ ಪಟ್ಟಮ್ಮಾಳ್‌ (ಬಲಕ್ಕೆ), ಇವರ ಸಹೋದರ ಡಿಕೆ ಜಯರಾಮನ್‌ ಜೊತೆ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಆದರೂ, ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>''ಫ್ರಮ್‌ ದಿ ತಂಜೋರ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌ ಟು ದಿ ಮಡ್ರಾಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ: ಎ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಲೇಖಕಿ: ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್‌ ISBN ೦-೧೯-೫೬೭೮೩೫-೪ </ref><ref name="carnaticmusic_popularity">{{cite web|url=http://www.karnatik.com/article001.shtml|title=Popularity of Carnatic music|accessdate=2008-08-27|publisher=karnatik.com|author=Raghavan Jayakumar}}</ref> ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ತ್ರಯರು ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತರಚನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾದರು. ಇಂದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯನ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾದನಿತ್ಯಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವನ್‌, ಉಷಾ ಉಥುಪ್‌, ಶಂಕರ್‌ ಮಹಾದೇವನ್‌, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಹಂಸಿಕಾ ಅಯ್ಯರ್‌ ಹಾಗೂ ನರೇಶ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟಕ, ಕಿರುಕಥೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ [[ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್|ಆರ್‌. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್‌]], ಆರ್‌. ಕೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ್‌, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿ, ಕಲ್ಕಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಉಲ್ಲೂರ್‌ ಪರಮೇಶ್ವರ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಚೊ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಐಯರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆ. ಅವರು ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hart" /><ref>[http://www.tamilnation.org/books/History/nambi.htm ''ತಮಿಳ್ ರಿನೆಸಾನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ್ರಾವಿಡಿಯನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಮ್‌'' ] ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿ ಅರೂರನ್‌ ಹೇಳಿದಂತೆ: "ಆದರೂ, ತಮಿಳ್‌ ನವಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಪಂಡಿತರ ಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಏಕಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯು. ವಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಸಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿಯವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ, ತಮಿಳು ಇತಿಹಾಸದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಾದ ಎಸ್‌. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಕೆ. ಎ. ನೀಲಕಂಠ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ವಿ. ಆರ್‌. ರಾಮಚಂದ್ರ ದೀಕ್ಷಿತರ್, ಪಿ. ಟಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿ. ಎಸ್‌. ಶ್ರೀನಿವಾಸಚಾರಿ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಬದ್ಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಡಿತರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆರ್ಯರ-ಪರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು.'</ref> === ಆಹಾರ === {{See also|Tamil cuisine}} ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳದ್ದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವಾಗಿದ್ದು,<ref name="castesandtribes_p268" /><ref name="hindu_attitude_vegetarianism">{{cite web|url=http://www.ivu.org/congress/wvc57/souvenir/raghunathan.html|title=The Hindu Attitude Towards Vegetarianism|accessdate=2008-08-27|publisher=International Vegetarian Union|author=N. Raghunathan}}</ref> ಅಕ್ಕಿಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯರ ಮೂಲಭೂತ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಅಯ್ಯರ್‌ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರು, ಹುಳಿ ಇತ್ಯಾದಿಯಂತಹ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡುಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಉಪಖಾದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ತುಪ್ಪ ಈ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಬಡಿಸಲಾದ ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಮಸೂರ ಬೇಳೆಯ ತೊವ್ವೆಯ ಮೇಲೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ನಂತರವೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೋಜನಕೂಟ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವು ಬಹಳ ರುಚಿಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮೊಸರುಪ್ರಿಯರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೋಸೆ, ಇಡ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿಯಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಖಾದ್ಯಗಳೂ ಸಹ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಫಿ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಐಯರ್ ಆಹಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. [[File:Tamil Sappadu.jpg|thumb|left|ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅನ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ತಮಿಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಪದ್ಧತಿಯುಂಟು.]] ''ಅನ್ನಶುದ್ಧಿ'' ಎಂಬ ಅನ್ನವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಮತಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ಆಚರಣೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="castesandtribes_p323" /> == ''ಅಗ್ರಹಾರ'' == [[File:Agraharam.jpg|thumb|right|ಅಗ್ರಹಾರಮ್‌]] ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು, ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಸತಿಗಳಾದ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಅಗರಂ'' ಎಂದರೆ ''ತುದಿ'' ಅಥವಾ ''ಕೊನೆ'', ''ಹರಮ್'' ‌ ಎಂದರೆ ''ಶಿವ'' ಎಂದರ್ಥ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇಂತಹ ಹಲವು ಅಗ್ರಹಾರಗಳ ಬಳಿ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಝರಿ ಅಥವಾ ನದಿಯುಂಟು.<ref name="quaint_charm">{{cite news | last=Sashibhushan | first=M. G. | title=Quaint charm | date=February 23, 2004 | url=http://www.hindu.com/mp/2004/02/23/stories/2004022301910300.htm | work=Business Line | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2004-07-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20040705215837/http://www.hindu.com/mp/2004/02/23/stories/2004022301910300.htm | url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳೂ ಒಂದೇ ತರಹದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದವು.<ref name="migrationp12">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೨</ref><ref name="migrationp13">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೩</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನಗರಗಳತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೮೦೦ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಡಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕ ನೌಕರಿ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿರುವ ''ಅಗ್ರಹಾರ'' ಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ತೊರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="migrationp12" /><ref name="migrationp13" /><ref name="migrationp6">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೬</ref><ref name="migrationp7">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೭</ref><ref name="migrationp14">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧೪</ref> ಆದರೆ, ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ಕೆಲವು ಅಗ್ರಹಾರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಯ್ಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಅಯ್ಯರ್‌ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ, ಜನರು ಮನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೊಡನೆ, ಮೊದಲು ಅವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವರು.<ref name="life_in_an_agrharam">{{cite web|url=http://www.saibaba.ws/teachings/goalguide/goalguide03.htm|title=The Goal and the Guide, Petal 3:Fire Walking|accessdate=2008-08-27|publisher=Sri Satya Sai Baba Website|author=Bombai Srinivasan}}</ref><ref name="agraharam_description">{{cite news | last=Sridhar | first=Lalitha | title=Simply South | date=August 6, 2001 | url=http://www.blonnet.com/2001/08/06/stories/100672a4.htm | work=Business Line | accessdate=2008-08-27 | archive-date=2008-02-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080223230150/http://www.blonnet.com/2001/08/06/stories/100672a4.htm | url-status=dead }}</ref> == ಭಾಷೆ == {{See also|Manipravalam}} {{wikibooks|Brahmin Tamil}} [[ಭಾರತ]] ಹಾಗೂ ಇತರೆಡೆ ವಾಸಿಸುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಮಾತೃಭಾಷೆ [[ತಮಿಳು]]. ಆದರೂ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು.<ref name="ethnologue">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=TCV|title=TAMIL: a language of India|accessdate=2008-09-03|year=2000|work=Ethnologue: Languages of the World, 14th Edition}}</ref><ref name="international_conference_on_dialects">{{cite web|url=http://www.ifpindia.org/ecrire/upload/dialects_conference_note.pdf|format=PDF|title=Streams of Language: Tamil Dialects in History and Literature|accessdate=2008-09-03|publisher=french Institute of Pondicherry|archive-date=2008-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080911173641/http://www.ifpindia.org/ecrire/upload/dialects_conference_note.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Tamil_dialects3">{{cite book | title=Negotiating multiculturalism: Disciplining Difference in Singapore | last=Purushotam| first=Nirmala Srirekham| page=37|authorlink= |coauthors=| year=2000| publisher=Walter de Gruyter| location=}}</ref> ತಮಿಳಿನ ಈ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಅತಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ತಮಿಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Brahmin_Tamil_Sanskritized">{{cite news | last= Hebbar | first= Neria Harish | title= Tulu Language: Its Script and Dialects | date= February 2, 2003 | url= http://www.boloji.com/places/0020.htm | work= Boloji Media Inc. | accessdate= 2008-09-10 | archive-date= 2010-05-04 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100504135656/http://www.boloji.com/places/0020.htm | url-status= dead }}</ref> ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ವಿವಿಧ ತಮಿಳು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರ್ಜಾತಿ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="standardization">{{cite web|title=Standardization or Restandardization: the case for `Standard' Spoken Tamil|author=Harold F. Schiffman|url=http://ccat.sas.upenn.edu/~haroldfs/public/stantam/STANTAM.HTM}}</ref> ಆದರೆ ಸ್ವತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಮಿಳು ಬಾಷೆ ಮಾತನಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="standardization"/> ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪ-ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು.<ref name="lingua_keralaiyers">{{cite web|url=http://www.keralaiyers.com/lingua|title=Lingua|accessdate=2008-09-10|publisher=keralaiyers.com|archive-date=2008-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010142416/http://www.keralaiyers.com/lingua|url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮಳಯಾಲಂ ಮೂಲದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪದಗಳಿವೆ.<ref name="lingua_keralaiyers" /> ಸಂಕೇತಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು, ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತಿ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು. ಅಯ್ಯಂಗಾರರು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ತಮಿಳು ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು.<ref name="ethnologue" /> ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ಆಡುಭಾಷೆಯೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉಪ ಆಡುಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{See|Brahmin Tamil}} ''Italic text''== ಇಂದಿನ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು == ಮುಂಚೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೌಕರಿಗಳ ಪೈಕಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕೇತರ ಕಸುಬುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ನಿಷೇಧವಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ರಾಜರು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತಗಾರ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಚೋಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದುಂಟು. [[File:Tamil brahmin couple circa 1945.jpg|thumb|left|ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜೋಡಿಯೊಂದರ ಸುಮಾರು 1945ರ ಕಾಲದ ಭಾವಚಿತ್ರ.]] ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಇಂದು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="migrationp1">ಮೈಗ್ರೆಷನ್ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಬನೈಸೇಷನ್‌ ಅಮಾಂಗ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಬ್ರಾಹ್ಮನ್ಸ್‌, ಪುಟ ೧</ref> ಭಾರತದ ಮೂವರು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ ಸರ್‌ C. V. ರಾಮನ್‌, [[ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಮ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್|ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್‌ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್|ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್‌]] ಈ ಮೂವರು ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರು.<ref name="rediffnews">{{cite news|url=http://news.rediff.com/slide-show/2009/oct/12/slide-show-1-brahmins-dominate-all-modern-professions.htm|date=October 12, 2009|title='Brahmins dominate all modern professions'|work=Rediff News}}</ref> ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಹುದ್ದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಶೇಖಡವಾರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="castesandtribes_p308" /> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳು == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಅರ್ಚಕರ ದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದೆರು. <ref name="Vivekananda">{{cite book | title=The Complete Works of Swami Vivekananda| last=Vivekananda| first=Swami| year=1955| page=296| publisher=Advaita Ashrama | isbn=8185301468}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತದ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಜಾತಿಗಳ ಸಿಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ವಾತಾವರಣದ ಫಲಶ್ರುತಿಯೇ "ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ" ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ (ನ್ಯಾಯ ಪಕ್ಷ) ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ರಚನೆಯಾಯಿತು.<ref name="Non-Brahmin Movement">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/caste/nambi.htm|title=Caste & the Tamil Nation:The Origin of the Non-Brahmin Movement, 1905-1920|accessdate=2008-09-03|publisher=Koodal Publishers|year=1980|author=K. Nambi Arooran|work=Tamil renaissance and Dravidian nationalism 1905-1944}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ೧೯೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೆರಿಯರ್‌, ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ಕಳಗಮ್‌ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಲ್ಲರೂ ಆರ್ಯನ್ನರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಿದರು. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಡ್ವೆಲ್‌ರ ಬರಹಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮಿಳರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮೂಲದವರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.<ref name="periyar_antibrahminism">{{cite news | last= Selvaraj| first= Sreeram | title= 'Periyar was against Brahminism, not Brahmins' | date=April 30, 2007 | url =| work =Rediff News | accessdate = 2008-08-19}} </ref> ಇದಾದ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಾಜಿ ಸರ್ಕಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕುಂಠಿತದಿಂದಾಗಿ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲೆ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಚುಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್‌ (ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥ - ದ್ರಾವಿಡರ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಂಘಟನೆ) ಹಾಗೂ ಇದರ ಉಪಗುಂಪುಗಳು ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ನೆಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿದ್ದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಇಂದು, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name="iyothee_thass">{{cite book | title=Towards a Non-Brahmin Millennium: From Iyothee Thass to Periyar | last=Geetha| first=V.| year=2001| publisher=Bhatkal & Sen| isbn=8185604371,ISBN 978-81-85604-37-4 | isbn-status=May be invalid - please double check}}</ref><ref name="rise_of_caste">{{cite news | last= Lal| first= Amrith | title= Rise of caste in Dravida land | date=May 7, 2001 | url =| work = Indian Express | accessdate = 2008-08-19}}</ref><ref name="brahmnins-dalitsoftoday">{{cite news | last= Gautier| first= Francois | title= Are Brahmins the Dalits of today? | date=May 23, 2006 | url =http://in.rediff.com/news/2006/may/23franc.htm | work =Rediff News | accessdate = 2008-08-19}}</ref><ref name="brahminsandeelamists">{{cite web|url=http://www.ambedkar.org/News/hl/Brahmins%20and%20Eelamists.htm|title=Brahmins and Eelamists|accessdate=2008-08-19|publisher=ambedkar.org|author=V. Thangavelu}}</ref><ref name="Dalit_visions">{{cite book | title=Dalit Visions: The Anti-caste Movement and the Construction of an Indian Identity| last=Omvedt| first=Gail| year=2006| page=95| publisher=Orient Longman| isbn=8125028951, ISBN 978-81-250-2895-6}}</ref> <ref name="dravidian_politics_in_madras">{{cite journal | doi=10.2307/2050816 | author=Lloyd I. Rudolph| title=Urban Life and Populist Radicalism: Dravidian Politics in Madras | url=http://jstor.org/stable/2050816| journal=The Journal of Asian Studies| year=1961| volume=20| issue=3| pages=283–297}}</ref><ref name="modernity_of_tradition">{{cite book | title=The Modernity of Tradition: political development in India| last=I. Rudolph| first=Lloyd| year=1969| page=78| publisher=University of Chicago| isbn=0226731375 | unused_data=second author=Suzanne Hoeber Rudolph}}</ref><ref name="renewal_of_priesthood">{{cite book | title=The Renewal of the Priesthood: Modernity and Traditionalism in a South Indian Temple| last=Fuller| first=C. J.| year=2003| page=117| publisher=Princeton University Press| isbn=0691116571}}</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಪೂಜಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="tamil_nadu_caste_barrier">{{cite news | last= | first= | title= Tamil Nadu breaks caste barrier | date=May 16, 2006 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4986616.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-09-06}}</ref> ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ, ''ತಮಿಳು ಹಳ್ಳಿಗವಿತೆ ಓದುವ'' ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಒಡುವರ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ೨೦೦೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರಂ ನಟರಾಜ ದೇವಾಲಯದ ''ಗರ್ಭಗುಡಿ'' ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು.<ref name="tension_at_chidambaram_temple">{{cite news | last = | first = | title =Tension at Chidambaram temple | date =March 2, 2008 | url =http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20080302/899005.html | work =Web India 123 | accessdate =2008-09-06 | archive-date =2008-12-11 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081211112859/http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20080302/899005.html | url-status =dead }}</ref> == ಟೀಕೆ == {{See also|Criticism of Tamil Brahmins}} === ಇತರೆ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರು ಹಾಗೂ ಇತರರಿಂದ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರ ವಿರುದ್ಧ ಇದೇ ತರಹದ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ್ದುಂಟು. {{Quotation|It was found that prior to Independence, the Pallars were never allowed to enter the residential areas of the caste Hindus particularly of the Brahmins. Whenever a Brahmin came out of his house, no Scheduled Caste person was expected to come in his vicinity as it would pollute his sanctity and if it happened by mistake, he would go back home cursing the latter. He would come out once again only after taking a bath and making sure that no such thing would be repeated. However, as a mark of protest a few Pallars of this village deliberately used to appear before the Brahmin again and again. By doing so the Pallars forced the Brahmin to get back home once again to take a bath drawing water from deep well.<ref name="untouchability_indianvillages">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/caste/ramaiah.htm#Untouchability_in_villages|title=Untouchability in villages|accessdate=2008-08-19|publisher=tamilnation.org|author=A. Ramiah|work=Untouchability and Inter Caste Relations in Rural India: The Case of Southern Tamil villages}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref>}} ಮದ್ರಾಸ್‌ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸರ್‌ ಟಿ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಒಮ್ಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜಾತೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಮದ್ರಾಸ್‌ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸರ್‌ ಟಿ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಒಮ್ಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜಾತೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದರು. {{quotation|Hindu temples were neither founded nor are kept up for the benefit of [[Muslim|Mahomedans]], [[Dalit|outcastes]] and others who are outside the scope of it<ref name="temple_entry">{{cite web|url=http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/templeentry.pdf|format=PDF|title=THE RIGHT OF TEMPLE ENTRY|accessdate=2008-07-19|author=P. Chidambaram Pillai|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615010203/http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/templeentry.pdf|url-status=dead}}</ref>}} ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವಗಳ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ದ್ರಾವಿಡ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Non-Brahmin Movement" /> ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತೆಯ ಅಲೆಯೆದ್ದಿತು. ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ತಮಗೆ ಸೇರಬೇಕಿದ್ದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref name="Non-Brahmin Movement" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ, [[೧೯೧೬|1916]]ರಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದು ದ್ರಾವಿಡರ ಕಳಗಂ ಎಂದಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ-ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಭಾವೋದ್ವೇಗದ ಅಪಪ್ರಚಾರದ ಲಾಭ ಪಡೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಭಾವೀ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಳಿಸುವುದು ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ ಮೂಲ ತತ್ತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಿಂದೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="education-meansofsocialmobility">{{cite news | last= Warrier | first= Shobha | title= 'Education is the means of social mobility' | date=May 30, 2006 | url =http://in.rediff.com/news/2006/may/30spec.htm | work =Rediff News | accessdate = 2008-08-19}}</ref> ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ನಾಶಗೊಂಡು, ಇತರೆ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಪರಿಚಯಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳು ಕುಂಠಿತವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಮತದಾರರ ಮತಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸಿದರು.<ref name="driveoutantitamilforces">{{cite news | last = | first = | title =Drive out anti-Tamil evil forces: DMK | date =February 16, 2008 | url =http://chennaionline.com/colnewsnew/newsitem.asp?NEWSID=%7B78F9F6AF-607D-44B3-8E54-C7D3152CA09F%7D&CATEGORYNAME=Chennai | work =Chennai Online News | accessdate =2008-08-19 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="sundaram_blog">{{cite web|url=http://www.blogs.ivarta.com/india-usa-blog-column42.htm|title= Aryan vs Dravidian — Lord Rama vs E V Ramaswamy ??? |accessdate=2008-08-19|publisher=India Varta|year=2007|author=V. Sundaram, I. A. S., Retd. |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080512091148/http://www.blogs.ivarta.com/india-usa-blog-column42.htm |archivedate = May 12, 2008}}</ref> ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಎಂತಹ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು ಎಂದರೆ, ದ್ರಾವಿಡ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರೇ ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಕೂಗಿದರು. ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Tambram" /> ಪದೇ ಪದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ ಭೇದನೀತಿಯ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಪೂರ್ವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆರೋಪಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಎಂದು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದರು. ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿರುದ್ಧದ ಜಾತೀಯತೆಯ ಆರೋಪಗಳು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದ್ರಾವಿಡ ಕಳಗಂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ, ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮಾಜದ ಗಮನೀಯ ಭಾಗವು ಉದಾರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತೀಯತೆ ವಿರೋಧಿಗಳು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಮಂದಿರ ಪ್ರವೇಶ ಘೋಷಣೆ ಯು ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳ ಜನರಿಗೂ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದವರಾದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ದಿವಾನ್‌ ಸರ್‌. ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="cp_templeentry">{{cite book | title=RSS and Hindu Nationalism | url=| last=Jayaprasad| first=K.| year=1991| page=138| publisher=Deep & Deep Publications| id=}}</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ದಲಿತರ ವಿರುದ್ಧ ಮುಂಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ದಲಿತ ಮುಖಂಡ ಮತ್ತು ಪುದಿಯ ತಮಿಳಗಂ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಡಾ. ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. {{Quotation|So many movements have failed. In Tamil Nadu there was a movement in the name of anti-Brahmanism under the leadership of Periyar. It attracted Dalits, but after 30 years of power, the Dalits understand that they are as badly-off - or worse-off - as they were under the Brahmans. Under Dravidian rule, they have been attacked and killed, their due share in government service is not given, they are not allowed to rise.<ref name="krishnasamy_quote">{{cite web|url=http://www.ambedkar.org/gail/Dravidianmovement.htm|title=The Dravidian movement|accessdate=2008-08-19|publisher=ambedkar.org|author=Gail Omvedt}}</ref>}} === ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯ ಆರೋಪ === ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ತಮಿಳು ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ವಿಕೃತ ಹಾಗೂ ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತಾಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Zvelebilp197">ಝ್ವೆಲೆಬಿಲ್‌, ಪುಟ ೧೯೭</ref><ref>ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ತಮಿಳ್‌ ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಮಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಸ್ಪೆಕ್ಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪಿ. ವಿ. ಮಾಣಿಕಮ್‌ ನಾಯ್ಕರ್‌ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರದು ಮಾತ್ರ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಆರ್ಯರ ಕುಲ ಎಂದು ಪುಟ-ಪುಟಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾಯಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳರದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ಎಂದು ಸಾಧಿಸುವಷ್ಟು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅಳುಕಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಟ್ಟದು ಎನಿಸಿದರೂ ಅದು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದೆನಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಋಣಿಯಾಗಿರಬೇಕು.</ref> ಅದರೂ, ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಸ್ತಾರ ಅಧ್ಯಯನವು ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ನಿರಾಧಾರ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="zvelebil_companionp216">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌,ಪುಟ ೨೧೬</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದ್ರಾವಿಡ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾಮಿಲ್ ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌'' ನಲ್ಲಿ, 'ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವನತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹರಕೆಯ ಕುರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="zvelebil_companionp212">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌,ಪುಟ ೨೧೨</ref><ref name="zvelebil_companionp213">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌,ಪುಟ ೨೧೩</ref> ಅಗತಿಯಾರ್‌ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಾತನ ವೈದಿಕ ಋಷಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಜತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ) ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ವ್ಯಾಕರಣದ ಮೊದಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="zvelebil_companion_agathiar">ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಟು ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌, ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌ III, ದಿ ಕೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಅಕಟ್ಟೀಯಮ್‌; ಸಂಸ್ಕೃತ ಅಂಡ್‌ ತಮಿಳ್;ಕಂಕಮ್‌, ಪುಟ ೨೩೫ - ೨೬೦</ref> ತೋಳ್‌ಕಪ್ಪಿಯಂ ಎಂಬ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ತೋಳ್‌ಕಪ್ಪಿಯರ್‌, ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದು, ಅಗತಿಯರ್‌ನ ಶಿಷ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="the_tamil_plutarch_p107">ದಿ ತಮಿಳ್‌ ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ ೧೦೭</ref> ಇದಲ್ಲದೇ ಯು. ವಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿ ದ್ರಾವಿಡ ಚಳವಳಿಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="dravidianmovement_brahmincontrib1">{{cite book | title=Castes of Mind: Colonialism and the Making of Modern India| url=https://books.google.com/?id=6OacVAwJsSAC&pg=PA143&lpg=PA143| last=B. Dirks| first=Nicholas| year=1996| page=143| publisher=Orient Longman| isbn=8178240726}}</ref><ref name="dravidianmovement_brahmincontrib2">{{cite book | title=Conversion to Modernities: The Globalization of Christianity | url=https://books.google.com/?id=P6BhSU8DbMcC&pg=PA131&lpg=PA131| last=van der Veer| first=Peter| year=1996| page=131| publisher=Routledge| isbn=0415912741}}</ref> ತಮಿಳಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲೆಂದು ಚಳವಳಿ ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮರ್‌ ಕಲೈಗ್‌ನರ್‌ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="parithimar_kalaignar">{{cite news | last= Saravanan | first= T. | title= Tamil scholar's house to be made a memorial | date= September 12, 2006 | url= http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091207860200.htm | work= The Hindu: Tamil Nadu | accessdate= 2008-08-10 | archive-date= 2008-12-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081216121119/http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091207860200.htm | url-status= dead }}</ref> 'ತಮಿಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಎಲ್‌. ಹಾರ್ಟ್‌, 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮಿಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತದತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು' ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿರೋಧಿಗಳ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref name="Hart">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/forum/aryan/index.htm|title=Caste and the Tamil Nation|accessdate=2008-09-03|publisher=tamilnation.org}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣ == [[File:Thyagabhoomi.gif|thumb|right|ಶಂಭು ಶಾಸ್ತ್ರಿ(ಪಾಪನಾಸಮ್ ಸಿವನ್) ಎಂಬ ಅರ್ಚಕರೊಬ್ಬರು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಆಂದೋಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ 1939ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ತ್ಯಾಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮಿಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ೩%ರಷ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಚಿತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಜನರನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಗಮ್‌ ಕವಿಗಳ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="krishnaswamip47">ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಪುಟ ೪೭</ref> ಆರಂಭಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುಗದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ದಮನಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತರನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="krishnaswamip47">ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌, ಪುಟ ೫೧</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು ಮುದ್ರಣಾ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹದಿಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ, ಯೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ''ತಿರುಮಂದಿರಂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಟೀಕಾಪ್ರವಾಹ ಹರಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜ್ಞಾತ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Zvelebilp226">ಝ್ವೆಲೆಬಿಲ್‌, ಪುಟ ೨೨೬</ref> ಆದರೂ, ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="missionaries">{{cite book | title=Encyclpopaedia of Indian Literature | year=1992| page=3899| publisher=Sahitya akademi| isbn=8126012218, ISBN 978-81-260-1221-3 | isbn-status=May be invalid - please double check}}</ref> ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಯೊತಿ ಥಾಸ್‌, ಮರಿಮಲೈ ಅಡಿಗಲ್‌, ಪೆರಿಯರ್‌, ಭಾರತಿದಾಸನ್‌, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಿ. ಎನ್‌. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಹಾಗೂ ಜಸ್ಟಿಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡರ ಕಳಗಂ ಮುಖಂಡರ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ವಾಗ್ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು.<ref name="vellalars_tamil_militarism">{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/forum/sivaram/920901lg.htm|title= Part 8: The Twin Narratives of Tamil Nationalism|accessdate=2008-09-03|year=1992|author=Sachi Sri Kantha|work=Selected Writings by Dharmeratnam Sivaram (Taraki)}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref><ref name="periyarp10">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೦</ref><ref name="periyarp11">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೧</ref><ref name="periyarp12">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೨</ref><ref name="periyarp13">ರಿವೊಲ್ಟ್‌, ಪುಟ ೧೩</ref><ref name="aryamayai">{{cite book | title=Polyethnicity in India and Canada: Possibilities for Exploration| last=Palanithurai| first=Ganapathy| year=1997| page=107| publisher=M. D. Publications Pvt. Ltd.| isbn=8175330392, ISBN 978-81-7533-039-9}}</ref><ref name="a_survey_of_hinduism">{{cite book | title=A survey of Hinduism| last=K. Klostermaier| year=1994| page=300| publisher=SUNY Press| isbn=0791421090, ISBN 978-0-7914-2109-3}}</ref> ೧೯೪೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಪಕ್ಷವು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="DMK_massmedia">{{cite book | title=Competitive Elections in Developing Countries| url=https://books.google.com/?id=x6RgvJ1ni3wC&pg=PA62&lpg=PA62| last=Özbudun| first=Ergun| coauthors=Myron Weiner| year=1987| page=62| publisher=Duke University Press| isbn=0822307669}}</ref> ೧೮೯೫೨ರ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಪರಾಶಕ್ತಿ'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ವಿರೋಧಿ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Parasakthi">{{cite web|url=http://www.hindu.com/2006/06/12/stories/2006061206151100.htm|title=Films and the politics of convenience|accessdate=2008-07-20|publisher=idlebrain.com|author=A. Srivathsan|archive-date=2006-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20060613192240/http://www.hindu.com/2006/06/12/stories/2006061206151100.htm|url-status=dead}}</ref> {{See|Portrayal of Tamil Brahmins in popular media}} == ಪ್ರಮುಖ ಅಯ್ಯರ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಐಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯರ್‌, ತೋಲ್ಕಪ್ಪಿಯಾರ್‌, ಪರಿಮೆಲಳಗರ್‌ ಹಾಗೂ ನಕ್ಕಿನರ್ಕಿನಿಯರ್‌ ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಡಿತರು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರು..<ref name="zvelebil_companion_agathiar" /><ref name="the_tamil_plutarch_p107" /> ೧೮೦೦ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಈ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="history_of_south_india">{{cite book | title=A History of South India from Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar: from prehistoric times to the fall of Vijayanagar| last=Sastri| first=K. A. Nilakanta| year=1966| page=289| publisher=Oxford University Press | isbn=0195606868}}</ref> ತ್ಯಾಗರಾಜ, ಶ್ಯಾಮಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರು ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತತ್ರಯರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗಣ್ಯಪುರುಷರ ಪ್ರಥಮ ದೃಢೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ಇವರಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಬದುಕಿದ್ದವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳೆಲ್ಲವು ಅರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref name="the_tamil_plutarch_p57">ದಿ ತಮಿಳ್‌ ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ ೫೭</ref><ref name="the_tamil_plutarch_p65">ದಿ ತಮಿಳ್‌ ಪ್ಲುಟಾರ್ಕ್‌, ಪುಟ ೬೫</ref><ref name="tyagaraja_cult_historicity">{{cite book | title=The Tyāgarāja cult in Tamilnāḍu: A Study in Conflict and Accommodation| last=Ghose| first=Rajeshwari| year=1996| page=10| publisher=Motilal Banarsidass Publ| isbn=81-208-1391-X, ISBN 978-81-208-1391-5}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳದ್ದೇ ಸಿಂಹಪಾಲು.<ref name="elite_formation">* {{Cite document| title=Elite Formation in Nineteenth Century South India, Proceedings of the First International Conference on Tamil Culture and History|publisher=Kuala Lumpur: University of Malaysia Press|year=1968|author=Robert Eric Frykenberg| postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref><ref name="slaterp168">ಸ್ಲೇಟರ್‌, ಪುಟ ೧೬೮</ref> ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ''ದಿವಾನ'' ರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು (ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ಗಳು).<ref name="fragments_of_a_life">{{cite book | title=Fragments of a Life: A Family Archive| last=Sivaraman| first=Mythily| year=2006| page=4| publisher=Zubaan| isbn=8189013114, ISBN 978-81-89013-11-0}}</ref> ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಷಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಸರ್‌ ಟಿ. ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಸರ್‌. ಪಿ. ಎಸ್‌. ಶಿವಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಶೃಂಗಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್‌, ಸರ್‌ ಕೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್‌, ಸರ್‌ ಎಸ್‌. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್‌‌ ಹಾಗೂ ಸಿ. ಪಿ. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್‌ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="elite_formation" /> ಇದೇ ಸಮಯ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಾರತಿ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಅಯ್ಯರ್‌ಗಳು ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾದರು. {{See|List of Iyers}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal|Society}} * ದ್ರಾವಿಡ್‌ (ಉಪನಾಮ) * ಮುಂದುವರೆದ ಜಾತಿಗಳು * ಮುಳುಕನಾಡು * ಸ್ಮಾರ್ತ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * <cite id="G. S. Ghurye">{{cite book | title=Caste and Race in India| last= Ghurye| first= G. S. | authorlink= |coauthors=| year=1991| publisher= Popular Prakashan| location=Bombay | isbn=0836418379}}</cite> * <cite id="ptsrinivasaiyengar">{{cite book | title=History of the Tamils from the Earliest Times to 600 A. D.| last= Iyengar| first= P. T. Srinivasa | authorlink= P. T. Srinivasa Iyengar|coauthors=| year=1929| publisher= | location=}}</cite> * <cite id="universalhistory_1781">{{cite book | title=The Modern part of an universal history from the Earliest Account of Time, Vol VI| last=T. Osborne, C. Hitch, A. Millar, John Rivington, S. Crowder, B. Law & Co, T. Longman, C. Ware| first=| authorlink= |coauthors=| year=1781| publisher= Oxford University| location=London}}</cite> * <cite id="Folk Songs of Southern India">{{cite book | title=The Folk songs of Southern India| last= E. Gover| first= Charles| authorlink= |coauthors=| year=1871| publisher= Higginbotham & Co.| location=Madras}}</cite> * <cite id="Castes and Tribes of Southern India">{{cite book | title=[[Castes and Tribes of Southern India]] Volume I - A and B| last=Thurston| first=Edgar| authorlink= Edgar Thurston|coauthors=[[K. Rangachari]]| year=೧೯೦೯| publisher=Government Press| location=Madras}}</cite> * <cite id="Ritualizing on the Boundaries">{{cite book | title=Ritualizing on the Boundaries: Continuity and Innovation in the Tamil Diaspora| last=W. Clothey| first=Fred| authorlink=|coauthors=| year=2006| publisher=University of South Carolina| location=|isbn=1570036470, ISBN 978-1-57003-647-7}}</cite> *<cite id="P. V. Manickam Naicker">{{cite book | title=The Tamil Alphabet and its Mystic Aspect| last=Naicker| first=P. V. Manickam| year=1917| isbn=8120600207 | publisher=Asian Educational Services,India}}</cite> *<cite id="Slater">{{cite book | title=The Dravidian Elements in Indian Culture| last=Slater| first=Gilbert| year=1924| publisher=E. Benn Limited|authorlink=Gilbert Slater}}</cite> * <cite id="Cochin, Its past and present">{{cite book | title=Cochin, Its Past and its Present| last=Day| first=Francis| authorlink=Francis Day|coauthors=| year=1861| publisher=Gantt Brothers| location=Madras}}</cite> *<cite id="Pathmanathan">{{cite book | title=The Kingdom of Jaffna| last=Pathmanathan| publisher=Arul M. Rajendran| year=1978}}</cite> *<cite id="Migration and Urbanization among Tamil Brahmans">{{cite book | title=From Landlords to Software Engineers: Migration and Urbanization among Tamil Brahmans | url=http://journals.cambridge.org/production/action/cjoGetFulltext?fulltextid=1631996| last=Fuller| first=C. J.| coauthors=Haripriya Narasimhan| year=2008| publisher=London School of Economics and Political Science}}</cite> *<cite id="Home Life in India">{{cite book | title=Home Life in India| last=Finnemore| first=John| year=1919| publisher=A & C Black Ltd.}}</cite> * <cite id="Zvelebil">{{cite book | title=The Smile of Murugan on Tamil Literature of South India| url=| last=Zvelebil | first=Kamil| authorlink=Kamil Zvelebil| year=1973| publisher=BRILL| isbn=9004035915}}</cite> * <cite id="Companion Studies to the History of Tamil Literature">{{cite book | title=Companion Studies to the History of Tamil Literature | url=| last=V. Zvelebil| first=Kamil|year=1992| publisher=BRILL| isbn=9004093656 | author=link=Kamil Zvelebil}}</cite> * <cite id="Krishnaswami Aiyangar">{{cite book | title=Some Contributions of South India to Indian Culture| last=Aiyangar| first=S. Krishnaswami| year=1919| publisher=University of Calcutta|authorlink=S. Krishnaswami Aiyangar | isbn=8120609999}}</cite> * <cite id="Brahmin Women">{{cite book | title=Brahmin Women| last=Ghosh| first=G. K.| coauthors=Shukla Ghosh| year=2003| publisher=Firma KLM| isbn=8171021077 | isbn-status=May be invalid - please double check}}</cite> * <cite id="The Tamil Plutarch">{{cite book | title=The Tamil Plutarch, containing a summary account of the lives of poets and poetesses of Southern India and Ceylon | last=Chitty| first=Simon Casie| pages=| year=1859| publisher=Ripley & Strong| location=Jaffna}}</cite> * <cite id="Revolt">{{cite journal| author=E. V. Ramasami| title=Is this Nationalism?| authorlink=Periyar E. V. Ramasami| journal=The Revolt| date=March 27, 1929| page=| url=http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/evrspeach.pdf| format=PDF| access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2010| archive-date=ಜುಲೈ 26, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110726042858/http://www.evrperiyar-bdu.org/downloads/evrspeach.pdf| url-status=dead}}</cite> == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book | title=Brahmin & Non-Brahmin : genealogies of the Tamil political present| last=Pandian| first=M. S. S. Pandian| year=2007| id=ISBN - 8178241625}} * {{cite book | title=Play, Symbolism, and Ritual: A Study of Tamil Brahmin Women's Rites of Passage (American University Studies Series XI, Anthropology and Sociology) (Hardcover)| last=K. Duvvury| first=Vasumathi| year=1991| publisher=Peter Lang Pub Inc| isbn=978-0820411088}} * {{cite book | title=Origin and Early History of Śaivism in South India| last=Sadananda| year=1939| publisher=University of Madras}} * {{cite book | title=Aryans, Jews, Brahmins: Theorizing Authority Through Myths of Identity| last=Figueira| first=Dorothy Matilda|year=2002| publisher=SUNY Press| isbn=0791455319, ISBN 978-0-7914-5531-9}} * {{cite book | title=Brahmins Through the Ages: Their Social, Religious, Cultural, Political, and Economic Life| last=Sharma| first=Rajendra Nath|year=1977| publisher=Ajanta Publications}} * {{cite book | title=Agastya in the Tamil land| last=Pillai| first=K. N. Sivaraja|year=| publisher=University of Madras}} * {{cite book | title=Brahmin Priest of Tamil Nadu| last=Subramaniam| first=Kuppu|year=1974| publisher=Wiley | isbn=0470835354}} * <cite id="Periyar Speeches and Writings">{{cite book|url=https://books.google.com/?id=hgb-MKcsSR0C|title=E. V. Ramasami's Writings and Speeches|accessdate=2008-08-13|publisher=American Research Press|author=W. B. Vasantha Kandasamy, F. Smarandache, K. Kandasamy, Florentin Smarandache|work=Fuzzy and Neutrosophic Analysis of Periyar's Views on Untouchability|isbn=9781931233002|date=2005-12-01}}</cite> * {{Cite book|url=|title=A Century of Change: Caste and Irrigated Lands in Tamilnadu, 1860s-1970s|year=1996|publisher=Manohar|author=Haruka Yanagisawa|work=|isbn=8173041598, ISBN 978-81-7304-159-4|isbn-status=May be invalid - please double check}} * {{Cite book|url=|title=Caste, Nationalism and Ethnicity: An Interpretation of Tamil Cultural History and Social Order|year=1987|publisher=Popular Prakashan|author=Jacob Pandian|work=|isbn=0861321367, ISBN 978-0-86132-136-0}} *{{cite book | last = Pathmanathan | first = Sivasubramaniam | title = The Kingdom of Jaffna:Origins and early affiliations | publisher = Ceylon Institute of Tamil Studies | year= 1974 | location = Colombo | isbn = | pages = 171–173 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks}} *{{official|http://www.thambraas.com|Tamil Nadu Brahmanar Sangam (THAMBRAAS) or the Tamil Nadu Brahmin Association}} *[http://www.tamilbrahmins.com ''ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ'' ವೇದಿಕೆ] *[http://www.keralaiyers.com ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] *[http://www.kuzhalmannamagraharam.info/ ಕುಳಾಲ್‌ಮನ್ನಗ್ರಹಾರಮ್‌ ಎಂಬ ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್‌ ಅಗ್ರಹಾರದ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] *[http://www.anikode.com ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಸನಿಹ ಅನಿಕೋಡ್‌ ಅಗ್ರಹಾರಮ್‌ನ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with inconsistent citation formats]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಉಪನಾಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪಂಗಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾತಿಗಳು]] ekjzf9fitnj385md96jwq89rr7de9q6 0 27135 1375726 1334716 2026-06-23T03:12:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375726 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=October 2010}} {{Infobox actor | name = Anil Kapoor | image = Anil.Kapoor.JPG | caption = Anil Kapoor in [[San Diego]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] (24 July 2009) | birthdate = {{birth date and age|df=yes|1959|12|24}} | birthplace = [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India | yearsactive = 1979–present | spouse = Sunita Kapoor (1984–present) | occupation = Actor/Producer }} '''ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್''' ({{lang-hi|अनिल कपूर}}, {{lang-pa|ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ}},1959 ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಜನನ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ನಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರ ಚಿತ್ರ ''ಮಶಾಲ್'' (1984 )ನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ N. ಚಂದ್ರಾ ಅವರ ''ತೇಜಾಬ್'' ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗು ನಂತರ 1992ರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ''ಬೇಟಾ'' ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದ ''ವಿರಾಸತ್'' (1997 ), ''ಬಿವಿ No.1'' (1999); ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ''ತಾಲ್'', ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ''ಪುಕಾರ್'' (2000 ),''ನೋ ಎಂಟ್ರಿ'' (2005 )ಮತ್ತು ''ವೆಲ್‌ಕಂ'' (2007 )ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪಾತ್ರವು [[ಡ್ಯಾನಿ ಬೋಯ್ಲೆ|ಡ್ಯಾನಿ ಬಾಯ್ಲ್]] ಅವರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್]]'', ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರತೆರೆ ನಟರ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಸ ಸರಣಿ ''24'' ರ ಎಂಟನೇ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Anil-Kapoor-trying-to-get-24-to-India|title= Anil Kapoor trying to get '24' to India |author= Subhash K Jha |date= 23 January 2010 |work= Times of India|accessdate=8 February 2010}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref><ref>{{cite web|last=K Jha|first=Subhash|title=Anil Kapoor outstages his ‘24′co-stars, gets rave reviews|url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/anil-kapoor-outstages-his-24co-stars-gets-rave-reviews_100307820.html|publisher=Thaindian.com|accessdate=7 December 2010|date=22 January 2010|archive-date=20 ಜನವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120031948/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/anil-kapoor-outstages-his-24co-stars-gets-rave-reviews_100307820.html|url-status=dead}}</ref> ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ, ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರನಟರ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.whartonindia.com/speakers.php |title=The 14th Annual WIEF Presents: India- Breaking Boundaries |publisher=Whartonindia.com |date=2010-03-27 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2010-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725195036/http://www.whartonindia.com/speakers.php |url-status=dead }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]]ನ ತಿಲಕನಗರ್‌ನ [[ಚಾಲ್|ಚಾಲ್‌]](ವಠಾರ)ನಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/India_Buzz/Sonam_Kapoor_in_Delhi/articleshow/3128602.cms ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೋನಂ ಕಪೂರ್]</ref> ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸುರೀಂದರ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ನಿರ್ಮಲ್ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]]ನ ಹೊರವಲಯ ಚೆಂಬೂರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಪರ್ಪೆಚ್ಯುಯಲ್ ಸಕರ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್-ಚೆಂಬೂರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0438463/bio ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ - ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]</ref> ಕಪೂರ್ ಅವರ ಅಣ್ಣ ಬೋನಿ ಕಪೂರ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಸಂಜಯ್ ಕಪೂರ್ ಕೂಡ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1984ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುನಿತಾ ಕಪೂರ್(ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರು(ನೀ)ಬಾಂಬಾನಿ)ರವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ ಕಪೂರ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ನಟಿಯಾಗಿರುವ ಸೋನಂ ಕಪೂರ್.ರಿಯಾ ಕಪೂರ್ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದು ಈಗ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ನಟನಾಗಿ === ===1980ರ ದಶಕ=== ಕಪೂರ್ ಉಮೇಶ್ ಮೆಹ್ರಾ ಅವರ ''ಹಮಾರೆ ತುಮಾರೆ'' (1979 )ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ನಟರಾಗಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ''ಹಮ್ ಪಾಂಚ್'' (1980) ಮತ್ತು ''ಶಕ್ತಿ" (1982) ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳ ನಂತರ, 1983ರ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ವೋಹ್ ಸಾತ್ ದಿನ್]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯದ ಕೌಶಲ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಛಾಯೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಜತೆ, ಮುಗ್ಧತೆ,ಕುಶಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ವತೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/WohSaatDin/ |title=Film Review - Woh Saat Din |publisher=Planet-Bollywood |date=1996-08-20 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2011-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517234203/http://www.planetbollywood.com/Film/WohSaatDin/ |url-status=dead }}</ref>'' ಕಪೂರ್ ನಂತರ ಟಾಲಿವುಡ್ ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್]] ‌ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದ್ದು, [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರ ''ವಂಶ ವೃಕ್ಷಂ'' ಮತ್ತು ಮಣಿ ರತ್ನಂ ರವರ ಕನ್ನಡ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ ''[[ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಲ್ಲವಿ ಅನು ಪಲ್ಲವಿ]]'' (1983ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ, ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ)ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರುಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ'ಅವರ ಚಿತ್ರ''ಮಶಾಲ್'' (1984)ನಲ್ಲಿ ನಯವಾದ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿ, ದಂತಕಥೆಯಾದ ದಿಲಿಪ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಟನಾ ಚಾತುರ್ಯದ ಎದುರು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅಚ್ಚರಿಯ ಅಂಶವಾದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒರಟಾದ ''''ತಾಪೋರಿ'' '' (ರೌಡಿ)ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಹಾಗು ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ತಾಪೋರಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಆಗಮನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಫಿಲ್ಮ್‌ಪೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.planetbollywood.com/displayReview.php?id=041406055605 |title=Mashaal - movie review by Amit |publisher=Planet Bollywood |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> ಕಪೂರ್ ಅವರ 1985ರ ಬಿಡುಗಡೆ ''ಯುದ್ದ್(ಚಿತ್ರ)'' ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Yudh |title=Yudh - box office, news, reviews |publisher=Ibosnetwork.com |date=1985-05-03 |accessdate=2010-08-09 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1985ರ ಚಿತ್ರ ''ಸಾಹೇಬ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿ ಅವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ, ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Saaheb |title=Saaheb box office, news, reviews |publisher=Ibosnetwork.com |date=1985-02-15 |accessdate=2010-08-09 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ ''ಜಾನ್‌ಬಾಜ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ಸುಖಲೋಲುಪನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು, ಫಿರೋಜ್ ಖಾನ್ ಸಹನಟರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Janbaaz |title=Janbaaz box office, news, reviews |publisher=Ibosnetwork.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://archive.today/20130126010244/http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Janbaaz |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Film Review: Janbaaz|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Jaanbaaz/|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616184424/http://www.planetbollywood.com/Film/Jaanbaaz/|url-status=dead}}</ref> ಅವರ 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ''ಇನ್ಫಾಫ್ ಕಿ ಆವಾಜ್'' ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Insaaf+Ki+Awaaz |title=Insaaf Ki Awaaz - box office, news, reviews |publisher=Ibosnetwork.com |date=1986-11-14 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2013-01-26 |archive-url=https://archive.today/20130126041643/http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Insaaf+Ki+Awaaz |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಬಸು ಚಟರ್ಜಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಚಮೇಲಿ ಕಿ ಶಾದಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಟಿಸಿ, ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.planetbollywood.com/displayReview.php?id=040306105630 |title=Chameli Ki Shaadi - movie review by Shahid Khan |publisher=Planet Bollywood |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ, ಕೋಪ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ, ವೃತ್ತಿಜೀವನ ರೂಪಿಸಿದ ಕಿರಿಯ ವಕೀಲನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ''ಮೇರಿ ಜಂಗ್'' (1985 )ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಪಾರ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಯಶಸ್ಸು, ತರುವಾಯ ಕಪೂರ್ ಪಕ್ವ ನಟರೆಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು ಹಾಗು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಬ್ಬರೂ ಅವರ ನಟನೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ ''ಕರ್ಮ'' (1986 )ದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯ ತಾಪೋರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಪೂರ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=192&catName=MTk4Ng== |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918080016/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=192&catName=MTk4Ng== |archivedate=2010-09-18 |url-status=dead }}</ref> ಶೇಖರ್ ಕಪೂರ್ ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನೆ ಆಧಾರಿತ, ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ ''ಮಿ. ಇಂಡಿಯ'' (1987)ದಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref>[http://www.ibosnetwork.com/asp/topgrossersbyyear.asp?year=1987 ಟಾಪ್ ಗ್ರಾಸಸ್ ಬೈ ಡೀಕೇಡ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಇಯರ್ಸ್ - 1987] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130125191608/http://www.ibosnetwork.com/asp/topgrossersbyyear.asp?year=1987 |date=2013-01-25 }}. Ibosnetwork.com</ref> ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="boxofficeindia1">[https://web.archive.org/web/20080118013258/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=125 ಟಾಪ್ ಅರ್ನರ್ಸ್ 1980-1989]. Boxofficeindia.com</ref> ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು ಮಹೇಶ್ ಭಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರ ''ಟಿಕಾನಾ'' ದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.planetbollywood.com/displayReview.php?id=041806055402 |title=Thikana - movie review by Akshay Shah |publisher=Planet Bollywood |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> 1988ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. 1988ರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸೂರೆಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವಿ ''ತೇಜಾಬ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=194&catName=MTk4OA== |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120111130609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=194&catName=MTk4OA== |archivedate=2012-01-11 |url-status=dead }}</ref> ಅನಿಲ್ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತ ''ರಾಮ್ ಅವತಾರ್'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ತಾವು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|title=Ram Avtaar - Movie review|url=http://www.planetbollywood.com/displayReview.php?id=04170604103|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಮೆಗಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳ ''ರಾಮ್ ಲಖನ್'' (1989ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು)ದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ''ಒನ್ ಟು ಕಾ ಫೋರ್'' ಗೀತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=195&catName=MTk4OQ== |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918075549/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=195&catName=MTk4OQ== |archivedate=2010-09-18 |url-status=dead }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಚಿತ್ರ ''ಪರಿಂದಾ'' ನಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ದೃಢವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ಮಯತೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Parinda - Film Review|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Parinda/|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2010-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819104143/http://www.planetbollywood.com/Film/Parinda/|url-status=dead}}</ref> ''ರಖ್‌ವಾಲಾ'' ದಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ಪುನಃ ತಾಪೋರಿ(ರೌಡಿ) ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="boxofficeindia1"/><ref>[http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Rakhwala ರಖವಾಲ: ಫಿಲ್ಮ್ ಡೀಟೈಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130126081929/http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Rakhwala |date=2013-01-26 }}. Ibosnetwork.com</ref> ಕಪೂರ್ 1989ರ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ ''ಈಶ್ವರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಭ್ರಾಂತಿ,ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸ್ವಭಾವದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ನಟರಾಗಿ ಅವರ ಕೌಶಲವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Eeshwar |title=Eeshwar box office, news, reviews |publisher=Ibosnetwork.com |date=1989-02-24 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://archive.today/20130125181401/http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Eeshwar |url-status=dead }}</ref> === 1990ರ ದಶಕ === 1990ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ''ಕಿಶನ್ ಕನ್ಹಯ್ಯ'' ದಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಸಹೋದರರಾಗಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷ ''ಘರ್ ಹೊ ತೊ ಐಸಾ'' ದೊಂದಿಗೆ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=196&catName=MTk5MA== |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://archive.today/20120722053205/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=196&catName=MTk5MA== |archivedate=2012-07-22 |url-status=live }}</ref> ಕಪೂರ್ ''ಆವಾರ್ಗಿ'' ಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೀಡಿರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Awaargi - Film Review|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Awaargi/|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2010-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100830113105/http://www.planetbollywood.com/Film/Awaargi/|url-status=dead}}</ref> ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅವರ ಭಾವಪ್ರಧಾನ ಕಥೆಯ ''ಲಾಮ್ಹೆ'' ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಂಯಮದ, ಆದರೆ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದುವರೆಗೂ ಯಶ್ ಛೋಪ್ರಾರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಕಪೂರ್ ಮೀಸೆರಹಿತವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸಾಗರೋತ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಕಪೂರ್ ಅವರ 1991ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಬೇನಾಂ ಬಾದ್‌ಶಾಹ್'' ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=197&catName=MTk5MQ== |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921103709/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=197&catName=MTk5MQ== |archivedate=2013-09-21 |url-status=dead }}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್, ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ''ಬೇಟಾ'' ದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿ ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್ ಎದುರಾಗಿ ಚೈತನ್ಯಶಾಲಿ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು(ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ).<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=198&catName=MTk5Mg== |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://archive.is/20120722231043/www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=198&catName=MTk5Mg== |archivedate=2012-07-22 |url-status=dead }}</ref> ಕಪೂರ್ ''ಖೇಲ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಸ್ಯದ ಸಂದರ್ಭವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Khel - Film Review|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Khel/|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2010-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20101116074805/http://www.planetbollywood.com/Film/Khel/|url-status=dead}}</ref> 1993ರಲ್ಲಿ ಬೋನಿ ಕಪೂರ್ ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ವಿಳಂಬವಾದ ಮೆಗಾ ಬಜೆಟ್ ಚಿತ್ರ ''ರೂಪ್ ಕಿ ರಾಣಿ ಚೋರೋನ್ ಕ ರಾಜಾ'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ದೊಡ್ಡ ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಪೂರ್ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಕಳಂಕ ತಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರ ಶ್ರೀದೇವಿ ಜತೆ ನಟಿಸಿರುವ'' ಲಾಡ್ಲಾ''. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿತಿನ್ ಮನ್‌ಮೋಹನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Laadla |title=Laadla - box office, news, reviews |publisher=Ibosnetwork.com |date=1994-03-25 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2012-09-07 |archive-url=https://archive.today/20120907150857/http://www.ibosnetwork.com/asp/filmbodetails.asp?id=Laadla |url-status=dead }}</ref> ಕಪೂರ್ ಸಂಗೀತಪ್ರಧಾನ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.''[[1942: A Love Story]]'' 1995ರ ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆ ''ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ(ಚಿತ್ರ)'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಲಿನ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕಪೂರ್ ಅಭಿನಯವು ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Film Review: Trimurti|url=http://www.planetbollywood.com/Film/trimurti.html|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2010-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918071345/http://www.planetbollywood.com/Film/trimurti.html|url-status=dead}}</ref> ಸಾಧಾರಣ ಯಶಸ್ಸಿನ ''ಘರ್ವಾಲಿ ಬಾಹರ್ವಾಲಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Film Review - Gharwali Baharwali|url=http://www.planetbollywood.com/Film/gbwali.html|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616190201/http://www.planetbollywood.com/Film/gbwali.html|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಲುಗಳ ನಂತರ, ''ಲೋಫರ್'' (1996 )ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=202 |title=ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ 1996 |access-date=2012-07-31 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://archive.is/20120731203414/www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=202 |url-status=live }}</ref> ''ಜುಡೈ'' ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರ ನಡುವೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಪತಿಯ ಚಿತ್ರಣವು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Film Review - Judaai|url=http://www.planetbollywood.com/Film/judaai.html|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-09-02|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616190538/http://www.planetbollywood.com/Film/judaai.html|url-status=dead}}</ref> ''ದೀವಾನಾ ಮಸ್ತಾನ'' (1997), ''ಬಿವಿ ನಂ.1'' (1999) ಮತ್ತು ''ಹಮ್ ಆಪ್ಕೆ ದಿಲ್ ಮೇ ರೆಹ್ತೆ ಹೇ'' (1999) ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸಿನ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20130107074902/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=203 ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ 1997]. Boxofficeindia.com. 2010-09-02ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಕಪೂರ್ ಅವರು ''ತಾಲ್'' ‌(1999 )ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಆದರೆ ವಂಚನೆಯ ಸಂಗೀತ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿ ಅವರ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಆಘಾತ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20130115230056/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205&catName=MTk5OQ== ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ 1999]. Boxofficeindia.com. 2010-09-02ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ತೇವಾರ್ ಮಗನ್(1992 ) ತಮಿಳುಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್(ಮರುನಿರ್ಮಾಣ) ''ವಿರಾಸತ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅಮೋಘ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಶೀಲ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕೇಳಿಬಂತು. ''ತೇವಾರ್ ಮಗನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ''ಕಮಲ ಹಾಸನ್'' ಕಪೂರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಪಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ''ಜೂಟ್ ಭೋಲಾ ಕಾವಾ ಕಾಟೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಜೂಹಿ ಚಾವ್ಲಾ ನಟನೆಯೊಂದಿಗೆಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಕೊನೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಮೀಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದರು. ನಟ ಸಜೀದ್ ಖಾನ್ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೀಯ ಹಾಸ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳು ವೀಕ್ಷಕರ ಮನಸೆಳೆದವು. === 2000s === ಕಪೂರ್ ಅವರ 2000ನೇ ವರ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಬಿಡುಗಡೆ ''ಬುಲಾಂಡಿ'' (2000 ಚಿತ್ರ)ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿರಿಯ ಠಾಕುರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಪರಿಪಕ್ವತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Stars save the day|url=http://www.rediff.com/movies/2000/jan/07bula.htm|publisher=Rediff|accessdate=2010-09-02|author=Sukanya Verma}}</ref> ಅವರು 2000ನೇ ವರ್ಷ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಸಂತೋಷಿ ಅವರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ''ಪುಕಾರ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಪೂರ್ 200ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ'' ಹಮಾರಾ ದಿಲ್ ಆಪ್ಕೆ ಪಾಸ್ ಹೈ '' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.apunkachoice.com/titles/ham/hamara-dil-aapke-paas-hai/mid_17252/reviews-editor/ |title=Hamara Dil Aapke Paas Hai Movie Review - Hindi Movie |publisher=Apunkachoice.com |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/hdakph.html |title=Film Reviews |publisher=Planet-Bollywood |date=2000-08-25 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2010-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100823041348/http://www.planetbollywood.com/Film/hdakph.html |url-status=dead }}</ref> ಕಪೂರ್, ತಡವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ''ಕಾರೋಬಾರ್'' ನಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದರು, ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಾಕೇಶ್ ರೋಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ರ ಸಂಭಾಷಣಾ ಶೈಲಿಯು ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Karobaar - Movie Review|url=http://www.mouthshut.com/review/Karobaar-69842-1.html|accessdate=2010-09-02}}</ref> ಶಂಕರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ನಾಯಕ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಹಲವರು ಅವರ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Nayak - The Real Hero (2001) - Review|url=http://www.fortunecity.com/lavender/ridleyford/1007/nayak.html|accessdate=9 August 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020204112522/http://www.fortunecity.com/lavender/ridleyford/1007/nayak.html|archivedate=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title='Nayak' By N K Deoshi Film critic review|url=http://www.apunkachoice.com/movies/mov172/nayak-review.html|publisher=ApunKaChoice.Com|accessdate=2010-08-09}}</ref><ref>{{cite web|title='Nayak' Review|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Nayak/|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-08-09|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616190649/http://www.planetbollywood.com/Film/Nayak/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Nayak Movie Review|url=http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/572/2/nayak-movie-review|accessdate=2010-08-09|archive-date=2010-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100424062028/http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/572/2/nayak-movie-review|url-status=dead}}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, ಕಪೂರ್ ''ಬಧಾಯಿ ಹೋ ಬಧಾಯಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದಡೂತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಲಿವುಡ್ ನ ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರ ''ನಟ್ಟಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್'' ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/BadhaaiHoBadhaai/ |title=Film Review - Badhaai Ho Badhaai |publisher=Planet-Bollywood |date=2002-06-14 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616190740/http://www.planetbollywood.com/Film/BadhaaiHoBadhaai/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.apunkachoice.com/titles/bad/badhai-ho-badhai/mid_214/reviews-editor/ |title=Badhai Ho Badhai Movie Review - Hindi Movie |publisher=Apunkachoice.com |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> ಇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ರಿಷ್ತೆ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಅಮೋಘ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/Rishtey/ |title=Film Review - Rishtey |publisher=Planet-Bollywood |date=2002-12-06 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616190753/http://www.planetbollywood.com/Film/Rishtey/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://wwww.fullhyderabad.com/profile/movies/822/2/rishtey-movie-review |title=Rishtey Review - Rishtey Movie Review on fullhyd.com |publisher=.fullhyderabad.com |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> ''ಓಂ ಜೈ ಜಗದೀಶ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/6918/index.html |title=Om Jai Jagadish : Movie Review by Taran Adarsh |publisher=Bollywoodhungama.com |date=2002-07-19 |accessdate=2010-08-09}}</ref> ಕಪೂರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ''ಅರ್ಮಾನ್'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್ ದಂತಕಥೆ [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]] ರ ಜೊತೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಹಾಗು ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತಜ್ಞನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/Armaan/ |title=Film Review - Armaan |publisher=Planet-Bollywood |date=2003-05-16 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616190802/http://www.planetbollywood.com/Film/Armaan/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/857/2/armaan-movie-review |title=Armaan Review - Armaan Movie Review on fullhyd.com |publisher=Fullhyderabad.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2010-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828120956/http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/857/2/armaan-movie-review |url-status=dead }}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, ''ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮೇಲ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಅಭಿನಯದ ವಿಪುಲ ಅವಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಬಲವಾದ ತಾರಾಬಳಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಕಪೂರ್ ಅವರ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/CalcuttaMail/ |title=Film Review - Calcutta Mail |publisher=Planet-Bollywood |date=2003-09-05 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2010-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100424000240/http://planetbollywood.com/Film/CalcuttaMail/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/sep/05mail.htm |title=Anil's cleverly packaged one-man show |publisher=Rediff.com |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> ''ಮುಸಾಫಿರ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಅವರು ಬೆಳ್ಳಿ ತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮನರಂಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/7305/index.html |title=Musafir : Movie Review by Taran Adarsh |publisher=Bollywoodhungama.com |date=2004-12-10 |accessdate=2010-08-09}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.planetbollywood.com/Film/Musafir/ |title=Bollywood - Film Review - Musafir |publisher=Planetbollywood.com |date=2004-12-10 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403032911/http://www.planetbollywood.com/Film/Musafir/ |url-status=dead }}</ref> ''ಮೈ ವೈಫ್'ಸ್ ಮರ್ಡರ್'' ಎಂಬ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರೋಗಪೀಡಿತನಾದ ಪತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವ ಸಂಯಮದ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದರು, ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅವರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|title=My Wife's Murder: Movie review by Taran Adarsh|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/review/7248/index.html|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=2010-08-09}}</ref><ref>{{cite web|title=Film Review - My Wifes Murder|url=http://www.planetbollywood.com/Film/MyWifesMurder/|publisher=Planet Bollywood|accessdate=2010-08-09|archive-date=2011-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110616191105/http://www.planetbollywood.com/Film/MyWifesMurder/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Anil Kapoor's A Series Of Unfortunate Events|url=http://www.rediff.com/movies/2005/aug/19raja.htm|publisher=Rediff|accessdate=2010-08-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/1429/2/my-wifes-murder-movie-review|title=My Wifes Muder: Review|accessdate=2010-08-09|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721070034/http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/1429/2/my-wifes-murder-movie-review|url-status=dead}}</ref> ಅನೀಸ್ ಬಾಜ್ಮೀಯವರ ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ ''ನೋ ಎಂಟ್ರಿ'' (2005)ಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷ ಕಪೂರ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಹಣ ಸೂರೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=211 |title=ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ 2005 |access-date=2012-07-29 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://archive.is/20120729115127/www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=211 |url-status=live }}</ref> ಕಪೂರ್ 2005ರ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರ ''ಚಾಕೊಲೇಟ್'' ನಲ್ಲಿ ನಿಸ್ತೇಜ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/review/7643.html |title=Chocolate Bollywood Movie Review |publisher=IndiaGlitz |date=2005-09-17 |accessdate=2010-08-09 |archive-date=2010-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810203013/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/review/7643.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://sify.com/movies/bollywood/review.php?id=13941564&ctid=5&cid=2425 |title=Movie Review:Chocolate |publisher=Sify.com |date= |accessdate=2010-08-09}}</ref> 2007ನೇ ವರ್ಷದ ಅನಿಲ್ ರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ''[[Salaam-e-Ishq: A Tribute to Love]]'' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದರೂ, ವಿದೇಶಗಳ ಗಲ್ಲಾಪಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=overseas_earners |title=BoxOffice India.com |publisher=BoxOffice India.com |date= |accessdate=2010-08-09 |archiveurl=https://archive.is/20120525225821/http://www.boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=overseas_earners |archivedate=2012-05-25 |url-status=live }}</ref> 21ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅನೀಜ್ ಬಾಜ್ಮಿಯವರ ''ವೆಲ್ಕಂ'' ಚಿತ್ರವೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗು ಚಿತ್ರವನ್ನು ವರ್ಷದ ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Top Grosses by Decades and Years - 2007|url=http://www.ibosnetwork.com/asp/topgrossersbyyear.asp?year=2007|publisher=IBOS|accessdate=2010-08-09|archive-date=2012-12-08|archive-url=https://archive.is/20121208194810/http://www.ibosnetwork.com/asp/topgrossersbyyear.asp?year=2007|url-status=dead}}</ref> ಸುಭಾಶ್ ಘಾಯ್ ರ ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಂಡ್ ವೈಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಪೂರ್ ರ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ನಟನೆಯು ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Black and White: Review by Taran Adarsh|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/reviews/2008/black-and-white-review-070308.html|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=2010-08-09|archive-date=2012-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021092127/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/reviews/2008/black-and-white-review-070308.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Black & White is a relevant watch|url=http://www.rediff.com/movies/2008/mar/07black.htm|publisher=Rediff|accessdate=2010-08-09}}</ref><ref>{{cite web|title=Black & White Review by Subhash K Jha|url=http://www.nowrunning.com/movie/3796/bollywood.hindi/black-white/1531/review.htm|accessdate=2010-08-09|date=8 March 2008|archive-date=2012-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008180937/http://www.nowrunning.com/movie/3796/bollywood.hindi/black-white/1531/review.htm|url-status=dead}}</ref> 2008ರ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ, ಅಬ್ಬಾಸ್ ಮಸ್ತಾನ್ ರ ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರ, ''ರೇಸ್'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿತು. ವಿಜಯ್ ಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ಯರ, ''ತಶನ್'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫಿಲಂಸ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಅನಿಲ್ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರ, ''ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್'' ಅವರ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಚಿತ್ರವು 12 ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಹಾಗು ''ಯುವರಾಜ್'' ಚಿತ್ರವು 21ನೇ ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌|ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್]] ಹಾಗು ಕತ್ರೀನ ಕೈಫ್ ರನ್ನು ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡ ''ಯುವರಾಜ್'' ಚಿತ್ರವು, ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್'' ಹಲವಾರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಹಾಗು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೇವಲ US $15 ದಶಲಕ್ಷ ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ $352 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣವನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್'' ತಂಡದೊಂದಿಗೆ 66ನೇ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು, ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಕಪೂರ್ 2008ರ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ರೀಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಲಮ್ ಡಾಗ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಗ್ರಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹಾಗು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರತೆರೆ ನಟರ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. === 2010 === 2010ರಲ್ಲಿ, ಕಪೂರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ ''24'' ರ ಎಂಟನೇ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಮಿಸ್ತಾನ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಮರ್ ಹಸ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[Mission: Impossible IV]] ಹಾಗು ''ಪವರ್'' ಎರಡರಲ್ಲೂ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Pradhan Singh, Manisha">{{cite news|url=http://www.businessofcinema.com/news.php?newsid=17087|title=Amitabh Bachchan, Anil Kapoor, Sanjay Dutt & Ajay Devgn starrer Power begins shooting|accessdate=2010-10-08|author=Pradhan Singh, Manisha|date=2010-10-08|publisher=''BusinessofCinema''|archive-date=2011-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107160755/http://businessofcinema.com/news.php?newsid=17087|url-status=dead}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ === 2002ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರ ''ಬಧಾಯಿ ಹೋ ಬಧಾಯಿ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಮೈ ವೈಫ್'ಸ್ ಮರ್ಡರ್ (2005), ಹಾಗು'' ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್'' (2007)ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ''ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್'' ಚಿತ್ರವು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಹಾಗು ಅವರ ಪುತ್ರ ಹರಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ (2007) ಹಾಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ - ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸಿ/ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ(ಚಲನಚಿತ್ರ)ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಷಯ್ ಖನ್ನ ಹಾಗು ಅರ್ಶದ್ ವಾರ್ಸಿ ಅಭಿನಯದ ''ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್: ದಿ ಕಾನ್ ಇಸ್ ಆನ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {{Main|List of Anil Kapoor's awards and nominations}} == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ನಟ === {| class="wikitable sortable " |- style="background:#ccc;text-align:center" ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ಇತರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 1979 | ''ಹಮಾರೆ ತುಮ್ಹಾರೆ '' | ವಿಪಿನ್ | |- | rowspan="2"|1980 | ''ಏಕ್ ಬಾರ್ ಕಹೋ '' | | |- | ''ವಂಶ ವೃಕ್ಷಂ '' | | ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ |- | 1981 | ''ಹಮ್ ಪಾಂಚ್ '' | | |- | 1982 | ''ಶಕ್ತಿ'' | ರವಿ ಕುಮಾರ್ | |- | rowspan="2"|1983 | ''[[ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ]] '' | ವಿಜಯ್ | ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ |- | ''ವೋ ಸಾತ್ ದಿನ್'' | ಪ್ರೇಂ ಪ್ರತಾಪ್ ಪಟಿಯಾಲವಾಲೆ | |- | rowspan="4"|1984 | ''ಮಶಾಲ್'' | ರಾಜಾ | ಫಿಲಂಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ |- | ''ಅಂದರ್ ಬಾಹರ್ '' | ರಾಜಾ | |- | ''ಲೈಲಾ'' | ಕುಮಾರ್ ದೇಶ್ರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ | |- | ''ಲವ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ '' | | |- | rowspan="4"|1985 | ''ಸಾಹೇಬ್ '' | ಸುನಿ ಶರ್ಮ | |- | ''ಯುದ್ಧ್'' | ಸರ್ಕಾರಿ ವಕೀಲ ಅವಿನಾಶ್/ಜೂನಿಯರ್ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ | |- | ''ಮೊಹಬ್ಬತ್'' | ಶೇಖರ್ | |- | ''ಮೇರಿ ಜಂಗ್ '' | ಅರುಣ್‌ ವರ್ಮಾ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ{/0 |- | rowspan="8"|1986 | ''ಕಹಾ ಕಹಾ ಸೆ ಗುಜರ್'' | | |- | ''ಪ್ಯಾರ್ ಕಾ ಸಿಂಧೂರ್ '' | | |- | ''ಚಮೇಲಿ ಕಿ ಶಾದಿ '' | ಚರಣ್‌ದಾಸ್ | |- | ''ಆಪ್ ಕೆ ಸಾಥ್ '' | ವಿಮಲ್ | |- | ''ಜಾನ್ ಬಾಜ್'' | ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ | |- | ''ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ಹೈ ಪ್ಯಾರ್ ಕರೆಂಗೆ'' | ಆನಂದ್‌ | |- | ''ಕರ್ಮ'' | ಜಾನಿ/ಗ್ಯಾನೇಶ್ವರ್ | |- | ''ಇನ್ಸಾಫ್ ಕಿ ಆವಾಜ್ '' | | |- | rowspan="4"|1987 | ''ಇತಿಹಾಸ್'' | | |- | ''Mr. ಇಂಡಿಯಾ'' | ಅರುಣ್ ವರ್ಮ/Mr.ಇಂಡಿಯಾ | ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಕಿ-ಫೈ(ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ) ಚಿತ್ರ |- | ''ಹಿಫಾಜತ್ '' | ರಾಮ್ ಕುಮಾರ್/ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ | |- | ''ಠಿಕಾನ'' | ರವಿ | |- | rowspan="6"|1988 | ''ಕಸಮ್'' | | |- | ''ರಾಮ್-ಅವತಾರ್ '' | ಅವತಾರ್ | |- | ''ವಿಜಯ್'' | ಅರ್ಜುನ್ | |- | ''ಸೋನೆ ಪೇ ಸುಹಾಗಾ'' | ರವಿ ಕುಮಾರ್/ಜೋಗಿಂದರ್ | |- | ''ತೇಜಾಬ್'' | ಮಹೇಶ್ ದೇಶಮುಖ್ (ಮುನ್ನಾ) | ವಿಜೇತ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ಇನ್ತೆಕಾಂ '' | | |- | rowspan="8"|1989 | ''ರಾಮ್ ಲಖನ್ '' | ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಲಖನ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ | |- | ''ಜೋಷೀಲೆ'' | ಕರಣ್ | |- | ''ಈಶ್ವರ್ '' | ಈಶ್ವರ್ ಚಂದ್ ವಿಷ್ಣುನಾಥ್ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ರಖವಾಲ'' | | |- | ''ಅಭಿಮನ್ಯು '' | ಮನ್ನು/ಅಭಿಮನ್ಯು ಅಮೆರಿಕ ಪುರಿ <br /> /ಅಬ್ದುಲ್ ಜಬ್ಬಾರ್ | |- | ''ಆಗ್ ಸೆ ಖೇಲೆಂಗೆ'' | ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ರವಿ ಸಕ್ಸೇನಾ /ರಾಜ ಸಕ್ಸೇನಾ | |- | ''ಕಾಲ ಬಜಾರ್ '' | ವಿಜಯ್ | |- | ''ಪರಿಂದಾ '' | ಕರಣ್ | ಆಸ್ಕರ್ಸ್ ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ |- | rowspan="6"|1990 | ''ಆವಾರ್ಗಿ'' | ಆಜಾದ್ | |- | ''ಕಿಷೆನ್ ಕನೈಯ್ಯ '' | ಕಿಷೆನ್/ಕನೈಯ್ಯ ದ್ವಿಪಾತ್ರ | |- | ''ಘರ್ ಹೋ ತೋ ಐಸಾ '' | | |- | ''ಜೀವನ್ ಏಕ್ ಸಂಘರ್ಷ್'' | ಕರಣ್ | |- | ''ಅಂಬಾ'' | | |- | ''ಜಮೈ ರಾಜಾ'' | ರಾಜಾ | |- | rowspan="4"|1991 | ''ಜಿಗರ್ವಾಲಾ '' | ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ | |- | ''ಬೇನಾಮ್ ಬಾದಶ'' | ದೀಪಕ್ | |- | ''ಪ್ರತೀಕಾರ್'' | ಕೃಷ್ಣ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ್ | |- | ''ಲಮ್ಹೆ'' | ವೀರೇಂದ್ರ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಘ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | rowspan="6"|1992 | ''ಬೇಟಾ '' | ರಾಜು | ವಿಜೇತ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ಜಿಂದಗಿ ಏಕ್ ಜುವ '' | ಹರಿಕಿಶನ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಹ್ಯಾರಿ | |- | ''ಹಮ್ಲಾ '' | ಶಿವ | |- | ''ಖೇಲ್'' | ದೇವದಾಸ್/ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ | |- | ''ಹೀರ ರಾಂಜ್ಹ'' | ದೀದ್ಹೋ/ರಾಂಜ್ಹ | |- | ''ಅಪರಾಧಿ '' | ಶಿವ | |- | rowspan="2"|1993 | ''ರೂಪ್ ಕಿ ರಾಣಿ ಚೋರೊಂಕಾ ಕಾ ರಾಜಾ'' | ರಮೇಶ್ ವರ್ಮ /ರೋಮಿಯೋ | |- | ''ಗುರು ದೇವ್ '' | ಗುರು(ಗೌರವ್) | |- | rowspan="4"|1994 | ''ಲಾಡ್ಲಾ'' | ರಾಜು | |- | ''ಅಂದಾಜ್'' | ಅಜಯ್‌ | |- | ''[[1942: A Love Story]]'' | ನರೇನ್ ಸಿಂಗ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''Mr. ಆಜಾದ್ '' | ಆಜಾದ್ | |- | 1995 | ''ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ'' | ಆನಂದ್ ಸಿಂಗ್/ಸಿಕಂದರ್ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಕರಣ |- | rowspan="3"|1996 | ''ರಾಜಕುಮಾರ್ '' | ರಾಜಕುಮಾರ್ | |- | ''ಲೋಫರ್'' | ರವಿ ಕುಮಾರ್ | |- | ''Mr. ಬೇಚಾರ'' | ಆನಂದ್ ವರ್ಮ | |- | rowspan="4"|1997 | ''ಜುದಾಯಿ'' | ರಾಜ್‌ | |- | ''ವಿರಾಸತ್'' | ಶಕ್ತಿ ಠಾಕೂರ್ | ವಿಜೇತ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ದೀವಾನಾ ಮಸ್ತಾನಾ'' | ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ (ರಾಜ)/ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್. ಬನ್ಸಿ ರಾವ್ | |- | ''ಚಂದ್ರಲೇಖ'' | | ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ, ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="3"|1998 | ''ಕಭಿ ನಾ ಕಭಿ'' | ರಾಜೇಶ್ವರ್ (ಅಲಿಯಾಸ್ ರಾಜ) | |- | ''ಘರ್ವಾಲಿ ಬಹರ್ವಾಲೀ'' | ಅರುಣ್ | |- | ''ಝೂಟ್ ಬೋಲೇ ಕೌವ ಕಾಟೆ'' | ಶಂಕರ್ ಶರ್ಮ/ರಾಮನುಜ್ | |- | rowspan="4"|1999 | ''ಹಮ್ ಆಪಕೆ ದಿಲ್ ಮೆ ರೆಹತೆ ಹೈ'' | ವಿಜಯ್ | |- | ''ಬಿವಿ ನಂ.1'' | ಲಖನ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ಮನ್ನ್'' | ರಾಜ್‌ | |- | ''ತಾಲ್'' | ವಿಕ್ರಾಂತ್ ಕಪೂರ್ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು |- | rowspan="4"|2000 | ''ಬುಲಂದಿ'' | ಧರಂರಾಜ್ "ದಾದಾ" ಠಕೂರ್/ಅರ್ಜುನ್ ಠಕೂರ್ | |- | ''ಪುಕಾರ್'' | ಮೇಜರ್ ಜೈದೇವ್ ರಾಜ್ವಂಶ್ | ವಿಜೇತ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ಹಮಾರಾ ದಿಲ್ ಆಪಕೆ ಪಾಸ್ ಹೈ'' | ಅವಿನಾಶ್ | |- | ''ಕಾರೋಬಾರ್ '' | ರಾಜೀವ್ | |- | rowspan="2"|2001 | ''ಲಜ್ಜಾ'' | ರಾಜು | |- | ''[[Nayak: The Real Hero|ನಾಯಕ್]] '' | ಶಿವಾಜಿ ರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ | |- | rowspan="3"|2002 | ''ಬಧಾಯಿ ಹೊ ಬಧಾಯಿ'' | ರಾಜಾ | |- | ''ಓಂ ಜೈ ಜಗದೀಶ್'' | ಓಂ ಬಾತ್ರ | |- | ''ರಿಷ್ತೆ'' | ಸುರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ | |- | rowspan="2"|2003 | ''ಅರ್ಮಾನ್'' | Dr. ಆಕಾಶ್ ಸಿನ್ಹಾ | |- | ''ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮೇಲ್ '' | ಅವಿನಾಶ್ | |- | 2004 | ''ಮುಸಾಫಿರ್ '' | ಲಕ್ಕಿ | |- | rowspan="4"|2005 | ''ಬೇವಫಾ'' | ಆದಿತ್ಯ ಸಹಾಯ್ | |- | ''ಮೈ ವೈಫ್'ಸ್ ಮರ್ಡರ್ '' | ರವಿ ಪಟವರ್ಧನ್ | |- | ''ನೋ ಎಂಟ್ರಿ'' | ಕಿಷೆನ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ಚಾಕಲೇಟ್ '' | ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ ಕ್ರಿಶನ್ ಪಂಡಿತ್ | |- | rowspan="2"|2006 | ''ಹಮ್ಕೋ ದೀವಾನ ಕರ್ ಗಯೇ '' | ಕರಣ್ ಒಬೆರಾಯ್ | |- | ''ಡರ್ನಾ ಜರೂರಿ ಹೇ'' | ಕರಣ್ ಚೋಪ್ರ | |- | rowspan="2"|2007 | ''[[Salaam-e-Ishq: A Tribute To Love]]'' | ವಿನಯ್ | |- | ''ವೆಲ್ ಕಮ್'' | ಸಾಗರ್ ಪಾಂಡೆ ಅಲಿಯಾಸ್ ಮಜ್ನು ಭಾಯ್ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | rowspan="6"|2008 | ''ಮೈ ನೇಮ್ ಇಸ್ ಆಂಟನಿ ಗೊಂಜಾಲ್ವಿಸ್ '' | ಖುದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ | |- | ''ಬ್ಲಾಕ್ &amp; ವೈಟ್ '' | ರಾಜನ್ ಮಾಥುರ್ ಆಗಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ | |- | ''ರೇಸ್ '' | ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ'ಕೋಸ್ಟ (R.D.) | |- | ''ತಶನ್ '' | ಲಖನ್ ಸಿಂಗ್ ಬಲ್ಲೆಬಾಜ್ (ಭೈಯ್ಯಾಜಿ) | |- | ''[[ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್ ಮಿಲಿಯನೇರ್]]'' | ಪ್ರೇಮ್‌ ಕುಮಾರ್‌ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ-ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಪಾತ್ರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಕ್ಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | ''ಯುವರಾಜ್ '' | ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಯುವರಾಜ್ | |- | rowspan="2"|2009 | ''[[Shortcut: The Con is on]]'' | ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಿ ಖುದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ | |- | ''ವಾಂಟೆಡ್‌'' | ''ಜಲ್ವಾ'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆ |- | rowspan="2"|2010 | ''24'' | ಕಮಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಮರ್ ಹಸ್ಸನ್ | ನಿಯಮಿತ ಸರಣಿ (ಸರಣಿ 8) |- | ''ನೋ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ '' | ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಅರ್ಜುನ್ ಸಿಂಗ್ | |- | rowspan="4"|2011 | ''ಪವರ್'' | ಬಾಲರಾಜ್‌ | ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, 12ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ<ref name="Pradhan Singh, Manisha"/> |- | ''ತೇಜ್ಜ್'' | | ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ |- | ''[[Mission: Impossible – Ghost Protocol]]'' | ಬ್ರಿಜ್ ನಾಥ್ | ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, 16ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ |- | ''ರೇಸ್ 2'' | ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ'ಕೋಸ್ಟ (R.D.) | ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ |} === ನಿರ್ಮಾಪಕ === * 2002: ''ಬಧಾಯಿ ಹೋ ಬಧಾಯಿ'' * 2005: ''ಮೈ ವೈಫ್'ಸ್ ಮರ್ಡರ್'' * 2007: ''ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್'' * 2009: ''[[Short Kut: The Con is On]]'' * 2010: ''ಆಯಿಷಾ'' * 2010: ''ನೋ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ '' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDB name|0438463}} {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareAwardBestActor 1981-2000}} {{FilmfareAwardBestSupportingActor 1981-2000}} {{FilmfareCriticsAwardBestPerformance}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME =Kapoor, Anil | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH =1959-12-24 | PLACE OF BIRTH =[[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Kapoor, Anil}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1959 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬೈಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರತೆರೆ ನಟರ ಗಿಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್]] 5p28t1guqzo1vmrq3k8yp0qafxkwa1q 0 28007 1375697 1367932 2026-06-22T16:11:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375697 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = City of St. Louis |settlement_type = [[Independent City]] |nickname = Gateway City, STL, Gateway to the West,<ref>{{Cite web|url=http://www.globosapiens.net/travel-information/St.+Louis-698.html| publisher=Globosapians | title=Visiting the Gateway to The West | accessdate=2008-05-15}}</ref> Mound City,<ref>[http://www.slpl.org/slpl/interests/article240099632.asp St. Louis Public Library on "Mound City"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001231020/http://www.slpl.org/slpl/interests/article240099632.asp |date=2008-10-01 }}.</ref><ref>[http://www.stltoday.com/blogzone/the-editors-desk/the-editors-desk/2008/05/offended-by-the-lou/ STLtoday.com on "The Lou"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080522094145/http://www.stltoday.com/blogzone/the-editors-desk/the-editors-desk/2008/05/offended-by-the-lou/ |date=2008-05-22 }}.</ref> |image_skyline = St. Louis wiki montage.jpg | imagesize = 275px | image_caption = From top left: The [[Cathedral Basilica of Saint Louis|Cathedral Basilica]], [[Saint Louis Art Museum]], [[Gateway Arch]], St. Louis skyline, [[Washington University]], [[Apotheosis of St. Louis]], [[Jewel Box (St. Louis, Missouri)|Forest Park Jewel Box]] |website = http://stlouis-mo.gov |image_flag =Flag of St. Louis, Missouri.svg |image_seal =SaintLouisSeal.png |image_map = Map of Missouri highlighting Saint Louis City.svg |map_caption = Location in the state of [[Missouri]] |coordinates_region =US-MO |subdivision_type =[[Countries of the world|Country]] |subdivision_type1 =[[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_type2 =[[List of counties in Missouri|County]] |subdivision_type3 = [[Table of United States Metropolitan Statistical Areas|Metro]] |subdivision_name =United States |subdivision_name1 =[[Missouri]] |subdivision_name2 =[[Independent City]] |subdivision_name3 = [[Greater St. Louis]] |government_type = [[Mayor–council government]] |leader_title = Mayor |leader_name = [[Francis G. Slay]] ([[democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1703 |established_title2 = Founded |established_date2 = 1764 |established_title3 = [[Municipal corporation|Incorporated]] |established_date3 = 1822 |area_magnitude = 1 E8 |area_total_km2 = 171.3 |area_total_sq_mi = 66.2 |area_land_km2 = 160.4 |area_land_sq_mi = 61.9 |area_water_km2 = 11.0 |area_water_sq_mi = 4.2 |population as of 2010: |population_total = 319,294 [[List of United States cities by population|(59th]]) |population_as_of = 2010 |population_metro = 2,845,298 ([[Table of United States Metropolitan Statistical Areas|18th]]) |population_density_km2 = 1,983 |population_density_sq_mi = 5,150 |population_demonym = St. Louisan |population_footnotes = <ref name = "StL P-D 022511">[http://www.stltoday.com/news/local/metro/article_4af01497-bca8-5b63-8cc6-1c724c11dd08.html Census shows city is 'hollowing out'], ''[[St. Louis Post-Dispatch]]'' (February 25, 2011)</ref> <ref name = "StL Quick Facts">[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/29/29510.html St. Louis city QuickFacts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130912001257/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/29/29510.html |date=2013-09-12 }}, U.S. [[Census Bureau]] (July 1, 2009)</ref> <!-- <ref name="2008 pop">{{Cite web|url=http://www.sos.mo.gov/MOroster/county_officials.pdf |format=PDF |title=Missouri County Officials |publisher=[[Missouri]] ([[Secretary of State (U.S. state government)|Secretary of State]]) |page=145 |accessdate=2009-11-08}}</ref> --> <!-- <ref name="2007 Census estimate challenges" /> --> |timezone = [[North American Central Time Zone|CST]] |utc_offset = &minus;6 |timezone_DST = [[North American Central Time Zone|CDT]] |utc_offset_DST = &minus;5 |area_code = [[Area code 314|314]] |latd = 38 |latm = 37 |lats = 38 |latNS = N |longd = 90 |longm = 11 |longs = 52 |longEW = W |elevation_ft = 466 |elevation_m = 142 |elevation_footnotes = <ref name="St. Louis Elevation">{{Cite web | title = St. Louis City, Missouri – Population Finder – American FactFinder | publisher = [[United States Geological Survey|U.S. Geological Survey]] | url = http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=106:3:3712217792123411::NO::P3_FID:765765 | date = 1980-10-24 | accessdate = 2008-12-23}}</ref> |website = [http://stlouis.missouri.org/ http://stlouis.missouri.org/] |}} '''ಸೆಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್''' [[ಅಮೆರಿಕ]]ದ [[ಮಿಸೌರಿ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನಗರ. ಈ ನಗರ [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮಿಸೌರಿ]] ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ತಿಥವಾಗಿದೆ. ==References== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[br:Saint-Louis]] 4i5ru4w32q5dx6oua18kh541c1ynnku 0 28771 1375711 1369096 2026-06-22T20:04:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375711 wikitext text/x-wiki {{Other uses|Hawkeye (disambiguation)}} '''ಹಾಕ್-ಐ''' ಎನ್ನುವುದು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]], [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಚೆಂಡಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕವಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://sports.espn.go.com/sports/tennis/wimbledon08/news/story?id=3452293 ಟೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲ್ ಇನ್ ಟು ಕ್ವೆಷ್ಚನ್ ಹಾಕ್-ಐಸ್ ಆಕ್ಯುರೆಸಿ - ಟೆನ್ನಿಸ್ - ESPN]. Sports.espn.go.com (೨೦೦೮-೦೬-೧೯). ೨೦೧೦-೦೮-೧೫ ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಟೆನ್ನಿಸ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಇದೀಗ ಇದು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಂಡಿನ ಮುಂದಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹ್ಯಾಂಪಷೈರ್ನಲ್ಲಿನ ರೋಮ್ಸೇಯಲ್ಲಿನ ರೋಕ್ ಮ್ಯಾನರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ಇಂಜಿನೀಯರ್‌ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಡಾ. ಪಾಲ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಶೆರ್ರಿಯವರು ಅದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="espacenet">[http://v3.espacenet.com/textdoc?DB=EPODOC&amp;IDX=WO0141884&amp;F=0&amp;QPN=WO0141884 ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬಾಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಬಾಲ್ ಗೇಮ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071025011754/http://v3.espacenet.com/textdoc?DB=EPODOC&IDX=WO0141884&F=0&QPN=WO0141884 |date=2007-10-25 }} esp@cenet ಪೇಟೆಂಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್, ೨೦೦೧-೦೬-೧೪</ref> ನಂತರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸನ್‌ಸೆಟ್ + ವೈನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೋನಿಯು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="BBC12670063" /> ==ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು== ಎಲ್ಲಾ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ತ್ರಿಕೋಣೀಕರಣ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಅತೀ-ವೇಗದ ವೀಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಸಮಯಾಧಾರಿತ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="espacenet" /> ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತೀ ವೇಗದ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಒದಗಿಸುವ ವೀಡಿಯೋ ಫೀಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಂಡಿನ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಅನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹವು ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾವು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಚೆಂಡಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿರುವ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತದನಂತರ ಪ್ರತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಚೆಂಡಿನ ೩D ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು ಚೆಂಡು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಹಾದಿಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ಚೆಂಡಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾಗುವ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸಹ "ಊಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅದು ದತ್ತಾಂಶಮೂಲದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಗುಣಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಈ ಸಂವಹನಗಳನ್ನು ಸಹ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="espacenet" /> ಚೆಂಡಿನ ಹಾದಿಯ ಮತ್ತು ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರರ್ಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೀರ್ಪುಗಾರರು, ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರಿಗೆ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಅಪ್ಪಟವಾದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪೂರಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಕೈವಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಟಗಾರರು, ಆಟಗಳು, ಪ್ರತಿ ಚೆಂಡಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್== ಎಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್, ಹ್ಯಾಂಪಶೈರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎನ್ನುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ೨೦೦೬ ರ ಜೂನ್ ೧೪ ರಂದು, ವಿಸ್ಡೆನ್ ಗ್ರೂಪ್ ನೇತೃತ್ವದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಮೂಹವು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು,<ref>{{cite web|url=http://content-usa.cricinfo.com/ci/content/current/story/250365.html |title=Cricinfo - Hawk-Eye bought by Wisden Group |publisher=Content-usa.cricinfo.com |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾರ್ಕ್ ಗೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಡೆನ್‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]]ಗಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಕ್-ಐ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬಹುದು. ೨೦೧೦ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾದ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಘಟಕವಾಗಿ ೨೦೧೧ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನ]] ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸೋನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="BBC12670063">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/business-12670063|title=Hawk-Eye ball-tracking firm bought by Sony|publisher=BBC News|date=7 March, 2011|accessdate=2011-03-07}}</ref> ===ಕ್ರಿಕೆಟ್=== ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೊದಲು ೨೦೦೧ ರ ಮೇ ೨೧ ರಂದು ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ೪ ಬಳಸಿತು. ಇದನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬಹುಪಾಲು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಚಲಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸಿದವು. ೨೦೦೮/೨೦೦೯ ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಐಸಿಸಿ]] ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ತಂಡವೊಂದು ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ನಿರ್ಣಯದ ವಿರುದ್ಧ ತಂಡವೊಂದು ಸಮ್ಮತಿಸದಿದ್ದರೆ ಮೂರನೇ ಅಂಪೈರ್‌ಗೆ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍‌ಗೆ ತಾಕುವವರೆಗೆ ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಿತು ಎಂಬ ಕುರಿತಂತೆ ಮೂರನೇ ಅಂಪೈರ್ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಾಕಿದ ನಂತರದ ಊಹಾತ್ಮಕ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=https://icc-cricket.yahoo.com/about-icc/rules-regulations.html |title=About ICC - Rules and Regulations |publisher=Icc-cricket.yahoo.com |date=2009-01-01 |accessdate=2009-06-01 |archive-date=2008-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226210155/http://icc-cricket.yahoo.com/about-icc/rules-regulations.html |url-status=dead }}</ref> ಲೆಗ್ ಬಿಫೋರ್ ವಿಕೆಟ್ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ತಾಗುತ್ತಿತ್ತೇ ಎಂದು ನೋಡಲು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ನ ಕಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಚೆಂಡಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಗ್ ಬಿಫೋರ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಧಾನ ಚಲನೆಯ ಅಥವಾ ಹಾಕ್-ಐ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮೂರನೇ ಅಂಪೈರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿಖರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಶಂಕೆಗಳು ಉಳಿದೇ ಇವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.theroar.com.au/2008/01/24/nine-admits-hawk-eye-not-foolproof/ |title=Nine admits Hawk-Eye not foolproof » The Roar - Your Sports Opinion |publisher=The Roar |date=2008-01-24 |accessdate=2009-06-01}}</ref> ಬೌಲಿಂಗ್ ವೇಗದ ಬಗ್ಗೆ ಇದರ ನೈಜ ಸಮಯದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೌಲಿಂಗ್‌ನ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಂತರ, ತಿರುಗುವಿಕೆ/ತಿರುವಿನ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯಂತಹ ಬೌಲರ್‌ನು ಚೆಂಡೆಸೆಯುವ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓವರ್‌ನ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ, ನಿಧಾನಗತಿಯ ಚೆಂಡೆಸತಗಳು, ಬೌನ್ಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲೆಗ್ ಕಟರ್‌ಗಳಂತರ ಬೌಲರ್‌ನ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೌಲರ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಹ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಕ್-ಐ ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಎಷ್ಟು ಚೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ರನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ೨-ಡಿ ಛಾಯಾರೇಖರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳು ಎದುರಿಸಿದ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆಂಡು ನಿಖರವಾಗಿ ಪುಟಿದ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಬೌಲರ್‌ನು ಎಸೆದ ಚೆಂಡಿನ ವೇಗವು (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಮಯವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು) ಸಹ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ===ಟೆನಿಸ್=== ೨೦೦೪ ರ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಕ್ಯಾಪ್ರಿಯಾಟಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪರಾಭವಗೊಂಡ [[ಸೆರೆನಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಅವರು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಮರುಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿದ್ದ ಮೇರಿಯಾನಾ ಆಲ್ವೆಸ್ ಅವರನ್ನು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ತಪ್ಪುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲೈನ್ ಕಾಲಿಂಗ್ ಸಹಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟೋ-ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ತೀರಾ ನಿಖರವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದಿತು.<ref>[http://www.popularmechanics.com/outdoors/sports/technology/cameras-fouls-and-referees ಕ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಸ್ ಎಂಡ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ರಿಪ್ಲೇಸ್ ರೆಫರೀಸ್? - ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್]. PopularMechanics.com (೨೦೧೦-೦೫-೧೨). ೨೦೧೦-೦೯-೦೩ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ೨೦೦೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಟಿಎಫ್) ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯಾಮ್ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವ ಐಟಿಎಫ್‌ನ ಅತೀ ವೇಗ ಕ್ಯಾಮರಾ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ೮೦ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹಾಕ್-ಐ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಂತೆ), ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡೊಂದನ್ನು "ಔಟ್" ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದವು "ಇನ್" ಆಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭವೂ ಇತ್ತು. {{Citation needed|date=June 2009}} ಇದನ್ನು ವೃತ್ತವಾಗಿ ನಕ್ಷೆಯಾಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಷವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಪದಲೋಪವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. {{Citation needed|date=June 2009}} ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ೦}ವಿಂಬಲ್ಡನ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಟೋಯಿಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್, ಡೇವಿಸ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕಪ್ನಂತಹ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೬ ಯುಸ್ ಓಪನ್ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನೂ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸಂಘಟನೆಯು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.usopen.org/en_US/news/articles/2006-08-10/200608101155219422122.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-11 |archive-date=2006-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060821194409/http://www.usopen.org/en_US/news/articles/2006-08-10/200608101155219422122.html |url-status=dead }}</ref> ಇದನ್ನು ಐಬಿಎಮ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪರ್ತ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೬ ರ ಹಾಪ್‌ಮನ್ ಕಪ್ನಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರು ಲೈನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಥಮ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ರೆಫರಿಗಳು ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಚೆಂಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ೧೦ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು. ೨೦೦೬ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಸ್ಡಾಕ್-೧೦೦ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ, ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಆಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಲೈನ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು. ೨೦೦೭ ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಲೈನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ೨೦೦೭ ನೇ ವರ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಗ್ರಾಂಡ್-ಸ್ಲಾಮ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಲಾರ್ಡ್ ಲೇವರ್ ಅರೆನಾದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಪ್ರತಿ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ೨ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಟೈಬ್ರೇಕ್ ಆಟವಾಡಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ಸೆಟ್‌ನ ಅಡ್ವಾಂಟೇಜ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ೧೨ ಆಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ೨ ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು, ಅಂದರೆ, ೬ ಸಮ, ೧೨ ಸಮ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ತಪ್ಪಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ೨ ರ ಬದಲಾಗಿ ೩ ತಪ್ಪಾದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಬಳಸದೇ ಬಿಡುವ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವು ಮುಂದಿನ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಮುಂದೂಡವು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ, ಅಮೇಲಿಯೋ ಮೌರೆಸ್ಮೋ ಅವರ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಇನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು, ಚೆಂಡು ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಔಟ್ ಎಂದು ಹಾಕ್-ಐ ತೋರಿಸಿತು ಆದರೆ ಅದು ಇನ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆ ಅಂಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಟವಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೌರೆಸ್ಮೋ ಅವರು ತಾವು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಅಂಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. [[File:Hawk eye.svg|thumb|alt=Ball compared with impact.|ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ.]] ಕೆಲವು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ವಿವಾದಗಳೊಡನೆ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ೨೦೦೭ ದುಬೈ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದ ರಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ನಂತರ ಔಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಚೆಂಡೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅಂಪೈರ್ ಅವರು ಚೆಂಡನ್ನು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಮೈಕಲೆ ಯೂಜ್ನಿ ಅವರು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಚೆಂಡು ೩ ಮಿಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |author=12:00PM Friday Mar 02, 2007 By Barry Wood |url=http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&objectid=10426649 |title=Tennis: Nadal blames line calling system for losing - 02 Mar 2007 - nzherald: Sports news - New Zealand and International Sport news and results |publisher=nzherald |date=2007-03-02 |accessdate=2009-06-01 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929222401/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&objectid=10426649 |url-status=deviated |archivedate=2007-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929222401/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&objectid=10426649 }}</ref> ನಂತರ ಯೂಜ್ನಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಚೆಂಡಿನ ಗುರುತು ಹೊರಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ತಾವು ಯೋಚಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಇಂತಹ ಪ್ರಕಾರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ದೋಷವನ್ನು ಲೈನ್ಸ್‌ಮೆನ್ ಮತ್ತು ಅಂಪೈರ್‌ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನುಡಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆವೇ ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಾಕ್-ಐ ತಪ್ಪಾಗಿದೆಯಂದು ಗುರುತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು.<ref name="Archive.gulfnews.com">{{cite web |url=http://archive.gulfnews.com/indepth/dubaitennis2007/men/10108379.html |title=Gulfnews: Hawk-Eye leaves Nadal and Federer at wits' end |publisher=Archive.gulfnews.com |date=2007-03-03 |accessdate=2009-06-01 |archive-date=2009-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129111245/http://archive.gulfnews.com/indepth/dubaitennis2007/men/10108379.html |url-status=dead }}</ref> ಗಟ್ಟಿ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಉಳಿಸಿದ ಗುರುತು, ಅಂಗಣದೊಂದಿಗೆ ಚೆಂಡು ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ (ಗುರುತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಒತ್ತಡದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ) {{Citation needed|date=July 2010}}. ೨೦೦೭ ವಿಂಬಲ್ಡನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಸೆಂಟರ್ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ೧ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಹಾಯಕಾವಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ೩ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಟೈಬ್ರೇಕರ್‌ಗೆ ಸೆಟ್ ತೆರಳಿದರೆ, ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಟೈಬ್ರೇಕ್ ಇರದ ಅಂತಿಮ ಸೆಟ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆಯರ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸೆಟ್, ಪುರುಷರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸೆಟ್) ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಟವು ೬-೬ ಮತ್ತು ೧೨-೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮೂರಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಟೇಮುರ್ಜ್ ಗ್ಯಾಬಶ್ವಿಲಿ ಅವರು ಸೆಂಟರ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಹಾಕ್-ಐ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಫೆಡರರ್ ವಿರುದ್ಧದ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಫೆಲ್ ನಡಾಲ್ ಅವರು ಔಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪಿತ್ತ ಹೊಡೆತವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ನಯವಾಗಿ ಲೈನ್‌ಗೆ ಸವರಿಕೊಂಡತೆ ಚೆಂಡು ಇನ್ ಎಂದು ಹಾಕ್-ಐ ತೋರಿಸಿತು. ಇದು ಫೆಡರರ್ ಅವರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ಹಾಕ್-ಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿಡುವಂತೆ ಅಂಪೈರ್ ಅವರಿಗೆ (ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೇ) ವಿನಂತಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/tennis/article2051307.ece | work=The Times | location=London | title=HawkEye creator defends his system after Federers volley | first=Will | last=Pavia | date=2007-07-10 | accessdate=2010-05-04 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಬೆಡ್ರಿಚ್ ನಡುವಿನ ೨೦೦೯ ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಡ್ರಿಚ್ ಅವರು ಔಟ್ ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಅಂಗಣದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಸಿದ ನೆರಳಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೂಲ ತೀರ್ಪು ಅಂತಿಮವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/berdych-joins-federer-in-anti-hawk-eye-club_100147546.html|title=Berdych joins Federer in anti-Hawk-Eye club|date=2009-01-27|accessdate=2009-06-29|archive-date=2012-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120921100537/http://www.thaindian.com/newsportal/sports/berdych-joins-federer-in-anti-hawk-eye-club_100147546.html|url-status=deviated|archivedate=2012-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120921100537/http://www.thaindian.com/newsportal/sports/berdych-joins-federer-in-anti-hawk-eye-club_100147546.html}}</ref> ಇವಾನ್ ಲ್ಯೂಬಿಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಂಡಿ ಮುರ್ರೆ ನಡುವಿನ ೨೦೦೯ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ವೆಲ್ಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಿಯ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮುರ್ರೆ ಅವರು ಔಟ್ ಎಂಬ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಆ ಕ್ಷಣದ ಮರು ಪ್ರಸಾರವು ಚೆಂಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಔಟ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗೆರೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ಪುಟಿದಿದ್ದಾಗಿ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚೆಂಡಿನ ಮೊದಲ ಪುಟಿದೇಳುವಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗೆರೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಎರಡನೆಯ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿತ್ತೆಂದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/UserFiles/File/Ljubicic%20Challenge.pdf |title=ಹಾಕ್-ಐ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ |access-date=2011-04-11 |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004143718/http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/UserFiles/File/Ljubicic%20Challenge.pdf |url-status=deviated |archivedate=2011-10-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004143718/http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/UserFiles/File/Ljubicic%20Challenge.pdf }}</ref> ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುರ್ರೆ ಅವರು ಲ್ಯೂಬಿಸಿಕ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅದು ಔಟ್ ಆಗಿತ್ತೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆಂದು ಮರು ಪ್ರಸಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಇನ್ ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಆಟೋ-ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಲೈನ್ ಕಾಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಾತ್ರ ನೇರವಾಗಿ ಇನ್/ಔಟ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮರುಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಲ್ಲದು. ಹಾಕ್-ಐ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪ್ರಕಾರ <ref>http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/?page_id=೧೦೧೧{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಾಸರಿ ೩.೬ ಮಿಮೀ ದೋಷದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚೆಂಡಿನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವ್ಯಾಸವು ಚೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೫% ದೋಷವನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸಿ ೬೭ ಮಿಮೀ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಚೆಂಡಿನ ತುಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ====ನಿಯಮಗಳ ಏಕೀಕರಣ==== ೨೦೦೮ ರ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೆ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಟಿಎಫ್), ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ಸ್ (ಎಟಿಪಿ), ಮಹಿಳಾ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಎ), ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಕಮಿಟಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಹಾಕ್-ಐ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಘರ್ಷಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯು ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಆಟಗಾರನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಲವಾರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="tind1">{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/tennis/hawkeye-makes-history-thanks-to-rare-british-success-story-at-wimbledon-454677.html|title=Hawk-Eye makes history thanks to rare British success story at Wimbledon|publisher=[[The Independent]]|accessdate=೨೦೧೦-೧೨-೦೩|date=೨೦೦೭-೦೬-೨೩|first=Paul|last=Newman|archive-date=2011-08-18|archive-url=https://www.webcitation.org/611hL1Xal?url=http://www.independent.co.uk/sport/tennis/hawkeye-makes-history-thanks-to-rare-british-success-story-at-wimbledon-454677.html|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನಿಯಮಿತ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ದೋಷವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="tind1" /> ಹಲವು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="tind1" /> ೨೦೦೮ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು, ಈ ಹಿಂದೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಸಂಯೋಜಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಿಯಮಗಳ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು: ಪ್ರತಿ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಮೂರು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗದ ಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಟೈ ಬ್ರೇಕರ್‌ಗೆ ಸೆಟ್ ತಲುಪಿದರೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶ. ಮುಂದಿನ ನಿಗದಿತ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ೨೦೦೮ ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tennis/7305404.stm|title=Hawk-Eye challenge rules unified|date=2008-03-19|accessdate=2008-08-22 | work=BBC News}}</ref> ===ಸಾಕರ್=== ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕ್ರೀಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗೋಲು-ಗೆರೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ಸೆಕೆಂಡುಗಳೊಳಗೆ ಮ್ಯಾಚ್ ರೆಫರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾದ ದಿ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು "ಫಿಫಾದಿಂದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, (ಆದರೆ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂದರೆ ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಒಳಗೇ ಸೂಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಟದ ನಿಯಮಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು IFAB ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಿತು).<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2274405.ece ಯೂಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523230019/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2274405.ece |date=2011-05-23 }} ಇನ್ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ (ಸಾಕರ್): ಟೈಮ್ಸ್ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್.</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಕ್-ಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದವರು ಶೇಕಡಾ ೧೦೦ ಯಶಸ್ವಿಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೆಂದು ಫಿಫಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರಾದ ಜೆರೋಮ್ ವಾಲ್ಕೆ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಟದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವೀಡಿಯೋ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ಹಿಂದೆ ಒಲವು ತೋರಿತ್ತು. ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ನ ಸರಿಹೊಂದುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಳಿಸಿದ ಡಾ. ಪೌಲ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಯುವ ಸಂಭವವಿದೆ. "ವಿವರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಿನ ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಫಿಫಾದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಇದು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="test">[http://www.goal.com/en-us/news/1786/fifa/2011/03/14/2394555/fifa-open-to-hawk-eye-goal-line-technology GOAL.com], ಹಾಕ್-ಐ ಗೋಲ್-ಲೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಫಿಫಾ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪, ೨೦೧೧.</ref> ===ಸ್ನೂಕರ್‌=== ವಿಶ್ವ ಸ್ನೂಕರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರಸಾರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸ್ನೂಕರ್‌ ಆಟಗಾರರ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಟಗಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬಿಬಿಸಿಯು ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2007/04_april/04/snooker.shtml |title=Press Office - BBC Sport to feature Hawk-eye in World Snooker Championship coverage |publisher=BBC |date= |accessdate=2009-06-01}}</ref> ನೈಜವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು ಕ್ರಮ ತಪ್ಪಿದಾಗ ಆಟಗಾರರು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಹ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದೀಗ ಪ್ರತಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿಯು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. ಬಿಬಿಸಿಯು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ವೆಂಬ್ಲೇಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೦೯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್‌ಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಸ್ನೂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ರೆಫರಿಯ ನಿರ್ಣಯಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ===ಗೇಲಿಕ್ ಆಟಗಳು=== ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ಗೇಲಿಕ್ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಗೇಲಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨ ರಂದು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಕ್ರೋಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ನಡೆಯಿತು. ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಡೌನ್ ನಡುವಿನ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕಿಲ್ಕೆನ್ನಿ ನಡುವಿನ ಹರ್ಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಡಬಲ್ ಹೆಡರ್ ನಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.irishtimes.com/sports/gaa/2011/0324/1224292988742.html ಯೂಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023132200/http://www.irishtimes.com/sports/gaa/2011/0324/1224292988742.html |date=2012-10-23 }} ಇನ್ ಗೇಲಿಕ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಎಂಡ್ ಹರ್ಲಿಂಗ್. ದಿ ಐರಿಷ್ ಟೈಮ್ಸ್.</ref> ==ಸಂದೇಹಗಳು== ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್‌ನಂತಹ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ನೋಟಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಾಕ್-ಐ ಇದೀಗ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖ್ಯಾತನಾಮರು ಟೀಕಿಸಿದರು{{Citation needed|date=July 2010}}. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸೈಮಂಡ್ಸ್ ಅವರು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ [[ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ]] ಅವರು ಮಾಡಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮನವಿಯ ಕುರಿತಂತೆ ಟೀಕಿಸಿದವು. ಹಾಕ್-ಐ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಚೆಂಡು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಔಟ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/UserFiles/File/kumble%20to%20symonds.pdf ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಅಂಪೈರ್ ಸ್ಟೀವ್ ಬಕ್ನರ್ ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಂಡ್ರೂ ಸೈಮಂಡ್ಸ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಎಲ್‌ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮನವಿಯ ಹಾಕ್-ಐ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004143947/http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/UserFiles/File/kumble%20to%20symonds.pdf |date=2011-10-04 }}. (ಪಿಡಿಎಫ್). ೨೦೧೦-೦೮-೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ನಡಾಲ್ ಮತ್ತು ಫೆಡರರ್ ನಡುವಿನ ೨೦೦೮ ರ ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಔಟ್ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಸುಮಾರು ೧ ಮಿಮೀನಷ್ಟು ಒಳಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದ ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಒಳಗೇ ಇತ್ತು.<ref>[https://spectrum.ieee.org/computing/software/hawkeye-in-the-crosshairs-at-wimbledon-again IEEE ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್: ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾದ ಹಾಕ್-ಐ]. Spectrum.ieee.org. ೨೦೧೦-೦೮-೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ೩.೬ ಮಿಮೀ ಅಂಕಿಅಂಶದ ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/sport/2007/jul/11/tennis.wimbledon ಬಿಗ್ ಡಿಬೇಟ್: ಹಾಕ್-ಐ ಅನ್ನು ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಟೀಕಿಸಿದ್ದು ಸರಿಯೇ? ] ಕ್ರೀಡೆ ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ೨೦೧೦-೦೮-೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇತರ ಕೆಲವರು ಈ ೩.೬ ಮಿಮೀ ಅಂತರವು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಮತ್ತು ಈ ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ಚೆಂಡಿನ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಪಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚೆಂಡು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಗಲುತ್ತಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚೆಂಡಿನ ಪಥವನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೆಂಡಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಪಥಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮೈದಾನದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಚೆಂಡು ಮೈದಾನದತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಗುಲುವ ಮುನ್ನ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪುಟಿಯುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಊಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.topendsports.com/sport/cricket/equipment-hawkeye.htm ಹಾಕ್-ಐ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]. Topendsports.com (೨೦೦೧-೦೪-೨೧). ೨೦೧೦-೦೮-೧೫ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಈ ಮೇಲಿನಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ-ವಿಮರ್ಶೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ<ref>ಕಾಲಿನ್ಸ್, ಹೆಚ್. ಮತ್ತು ಇವಾನ್ಸ್, ಆರ್. ೨೦೦೮. "ಯು ಕೆನಾಟ್ ಬೀ ಸೀರಿಯಸ್! 'ಹಾಕ್-ಐ'" ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನದೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅರಿವು. ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈನ್ಸ್ ೧೭:೩</ref> ಲೇಖನವೊಂದು ಈ ಹಲವು ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಲೇಖಕರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಇದು ಬಹುಶಃ ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ದೋಷದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದರ ವೈಫಲ್ಯವು ಸಂಗತಿಗಳ ಹುಸಿಯಾದ ನಿಖರವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಖರತೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರರು ಅಥವಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಒಪ್ಪದೇ ಅವರು ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಸತ್ಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು ಎಂದೂ ಸಹ ಲೇಖಕರು ವಾದಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಚೆಂಡು ಪುಟಿದ ನಂತರ ಅದರ ಬಾಗಿದ ಪಥವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು: ಚೆಂಡು ಪುಟಿಯುವ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ತಗಲುವ ನಡುವಿನ ಸಮಯವು ನಿಖರವಾದ ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂರು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು (ಕನಿಷ್ಠ) ರೂಪಿಸಲು ಅತೀ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಾಗಬಹುದು. ಚೆಂಡು ಪುಟಿಯುವಾಗ ಅದರ ವಕ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಎಳೆದ ಗೆರೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರದ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರುವಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಟೆನ್ನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೆಯ ಕುರಿತಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಹಾಕ್-ಐ ನ ನಿರೂಪಿಸವಿಕೆಯು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಲೇಖನವು ವಾದಿಸಿತು. ಹಾಕ್-ಐ ನ ತಯಾರಕರು ಹಲವು ಇಂತಹ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಲೇಖಕರು ಅವರ ವಾದವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. {{Expand section|date=May 2008}} ==ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ== [[File:BLIC-2005-Hawkeye.jpg|thumb|ಆಟದಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ]] ಹಾಕ್-ಐ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಅನ್ನು ವೀಡಿಯೋ ಆಟವಾದ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೫ ಎಂಬ ವೀಡಿಯೋ ಆಟದಲ್ಲಿ ಆಟವು ಬಹುತೇಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರದಂತೆ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಲಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೭, ಆಷಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೦೯ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೦೧೦ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಕೋಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅಂತಹುದೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಮಾಷ್ ಕೋರ್ಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ೩ನ Xbox ೩೬೦ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಹಾಕ್-ಐ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಬಳಸದ ಚೆಂಡಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾಲೆಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ ಇದು PSP ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿಲ್ಲ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== * ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯಾಮ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == * [http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/ ಹಾಕ್-ಐ ನಾವಿನ್ಯತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629034124/http://www.hawkeyeinnovations.co.uk/ |date=2011-06-29 }} * [http://video.google.co.uk/videoplay?docid=3469862161470408694&amp;hl=en-GB ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಾಕ್-ಐ ನ ವೀಡಿಯೋ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217174455/http://video.google.co.uk/videoplay?docid=3469862161470408694&hl=en-GB |date=2012-02-17 }} * [http://www.howitworksdaily.com/technology/top-five-facts-controversial-hawk-eye-moments/ ಹೌ ಇಟ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ - ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹಾಕ್-ಐ ಕ್ಷಣಗಳು] {{Cricket equipment}} {{tennis box}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾಂಪಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋನಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸಾಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸಾಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] 0bsfi35v5wni7lp3zfzkqo0yzpzqhu4 0 64218 1375690 1337338 2026-06-22T14:40:30Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1375690 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Milo_closeup.jpg|thumb]] ಮಾಲ್ವೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಥೆಸ್ಪಿಸಿಯ ಪಾಪ್ಸುಲಿನ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಈ ಮರವನ್ನು ಹೂವರಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಕರಾವಳಿ, [[ಬಂಗಾಳ]], ಅಂಡಮಾನ್, [[ಮೈಸೂರು]], ಮದ್ರಾಸು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಲು ಸೊಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಲುಮರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ೯-೧೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಈ ಮರದ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಹೃದಯಾಕಾರದ ಎಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಹಳದಿ, ಕಾಯಿ ಬುಗುರಿಯಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮರ ತುಂಬ ಗಟ್ಟಿ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಾಲವಿದೆ. ದೋಣಿ, ಬಂದೂಕದ ಹಿಡಿ, ಗಾಡಿಚಕ್ರ, ಪಟ್ಟೆಗಳು, ವ್ಯವಸಾಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೇಣಿ, ಕುಂಟೆ, ಮೇಣಿಹಿಡಿ ಮುಂತಾದವನ್ನೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸಲು ಇದರ ಮರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಬರುವ ನಾರನ್ನು ಒರಟಾದ ಹಗ್ಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೀಪ ಉರಿಸಲು ಹಿಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೂವಿನಿಂದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಯಿ, ಎಲೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಬಿಳಿ ಹುಲಿಸೊಪ್ಪಿನ ಚೂರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಕಜ್ಜಿ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] kf8yx7svrslxklj6jgw1lrwem3dvtva 1375691 1375690 2026-06-22T14:52:05Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1375691 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Portia tree | image = Starr 070124-3910 Thespesia populnea.jpg | image2 = Thespesia populnea from Tirupur IMG 20180815 131551.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Rivers, M.C.|author2=Mark, J.|date=2017 |title=''Thespesia populnea'' |volume=2017 |article-number=e.T61788175A61788179|doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T61788175A61788179.en|access-date=27 June 2022}}</ref> | genus = Thespesia | species = populnea | authority = ([[Carl Linnaeus|L.]]) [[Daniel Solander|Sol.]] ex [[Manuel Pio Correia|Corrêa]]<ref name="GRIN">{{GRIN | access-date=17 November 2009}}</ref> | synonyms = * ''Abelmoschus acuminatus'' <small>(Alef.) Müll.Berol </small> * ''Azanza acuminata '' <small>Alef. </small> * ''Bupariti populnea'' <small> (L.) Rothm. </small> * ''Hibiscus bacciferus '' <small>Blume </small> * ''Hibiscus blumei'' <small> Kuntze </small> * ''Hibiscus litoreus'' <small> J.Presl </small> * ''Hibiscus populifolius '' <small>Salisb. [Illegitimate] </small> * ''Hibiscus populneoides '' <small>Roxb. </small> * ''Hibiscus populneus '' <small>L. </small> * ''Malvaviscus populneus'' <small> (L.) Gaertn. </small> * ''Parita populnea '' <small>(L.) Scop. </small> * ''Thespesia howii'' <small> S.Y. Hu </small> * ''Thespesia macrophylla '' <small>Blume </small><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2515863 Thespesia populnea (L.) Sol. ex Corrêa — The Plant List<!-- Bot generated title -->]</ref> }} [[ಚಿತ್ರ:Milo_closeup.jpg|thumb]] ಮಾಲ್ವೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಥೆಸ್ಪಿಸಿಯ ಪಾಪ್ಸುಲಿನ<ref name="portia">{{cite encyclopedia |last=Yule |first=Henry, Sir. |editor-last=Crooke |editor-first=William |title=PORTIA |encyclopedia=The Hobson-Jobson Anglo-Indian dictionary |url=https://dsalsrv04.uchicago.edu/cgi-bin/app/hobsonjobson_query.py?qs=PORTIA&searchhws=yes |date=1903 |location=London |isbn=978-1-870836-11-1 |pages=727 |quote=In S. India the common name of the ''Thespesia populnea'', Lam. (N.O. Malvaceae), a favourite ornamental tree, thriving best near the sea. The word is a corruption of Tamil ''Puarassu'', 'Flower-king; [''puvarasu'', from ''pu'', 'flower,' ''arasu'', 'peepul tree']. |access-date=2 August 2019 |archive-date=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927103605/https://dsalsrv04.uchicago.edu/cgi-bin/app/hobsonjobson_query.py?qs=PORTIA&searchhws=yes }}</ref> '''ಫೆಸಿಫಿಕ್ ರೋಸ್‍ವುಡ್''',<ref>{{PLANTS|id=THPO3|taxon=Thespesia populnea|accessdate=9 December 2015}}</ref> ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಈ ಮರವನ್ನು ಹೂವರಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಕರಾವಳಿ, [[ಬಂಗಾಳ]], ಅಂಡಮಾನ್, [[ಮೈಸೂರು]], ಮದ್ರಾಸು ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಲು ಸೊಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. [[ರಸ್ತೆ]]ಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಲುಮರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ೯-೧೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ<ref name="TradTree">{{cite web |url=http://www.agroforestry.net/tti/Thespesia-milo.pdf |first1=J. B. |last1=Friday |first2=Dana |last2=Okano |title=Thespesia populnea (milo) |date=April 2006 |publisher=The Traditional Tree Initiative |access-date=20 February 2009}}</ref> ಈ ಮರದ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಹೃದಯಾಕಾರದ ಎಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಹಳದಿ, ಕಾಯಿ [[ಬುಗುರಿ]]ಯಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ==ಉಪಯೋಗಳು== ಮರ ತುಂಬ ಗಟ್ಟಿ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಾಲವಿದೆ. [[ದೋಣಿ]], [[ಬಂದೂಕು|ಬಂದೂಕ]]ದ ಹಿಡಿ, ಗಾಡಿಚಕ್ರ, ಪಟ್ಟೆಗಳು, ವ್ಯವಸಾಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮೇಣಿ, ಕುಂಟೆ, ಮೇಣಿಹಿಡಿ ಮುಂತಾದವನ್ನೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸಲು ಇದರ ಮರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಬರುವ ನಾರನ್ನು ಒರಟಾದ [[ಹಗ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೀಪ ಉರಿಸಲು ಹಿಪ್ಪೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೂವಿನಿಂದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಯಿ, ಎಲೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಬಿಳಿ ಹುಲಿಸೊಪ್ಪಿನ ಚೂರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, [[ಕಜ್ಜಿ]] ಮುಂತಾದ [[ಚರ್ಮರೋಗ]]ಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] gxkbjp5am6gmo5jzj1s0qcvh5epojvj 0 70158 1375729 1354355 2026-06-23T04:23:00Z ~2026-36242-00 100145 /* ಪ್ಲಮ್ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು 2015 */ 1375729 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Plums African Rose - whole, halved and slice.jpg|thumb]] '''ಪ್ಲಮ್''' ''[[ಪ್ರೂನಸ್]]'' [[ಜಾತಿ]]ಯ ಉಪಜಾತಿ ''ಪ್ರೂನಸ್''‍ನ ಒಂದು ಹಣ್ಣು. ಈ ಉಪಜಾತಿಯು ಇತರ ಉಪಜಾತಿಗಳಿಂದ ([[ಪೀಚ್]]‍ಗಳು, [[ಚೆರಿ]]ಗಳು, [[ಪೇಡಸ್|ಬರ್ಡ್ ಚೆರಿಗಳು]], ಇತ್ಯಾದಿ) [[ಕುಡಿ]]ಗಳು ಒಂದು ಅಂತ್ಯ [[ಮೊಗ್ಗು]] ಹಾಗೂ ಏಕಾಂಗಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು (ಗೊಂಚಲುಗೊಂಚಲಾಗಿರದೆ) ಹೊಂದಿ, [[ಹೂವು]]ಗಳು ಗಿಡ್ಡನೆಯ [[ಸಸ್ಯ ಕಾಂಡ|ಕಾಂಡಗಳ]] ಮೇಲೆ ಒಂದರಿಂದ ಐದರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದು, ಮತ್ತು [[ಹಣ್ಣು]] ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಒಂದು ತೋಡು ಹಾಗೂ ನಯವಾದ [[ಪೈರೀನಾ|ಗೊರಟೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪಕ್ವ ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣು ಅದಕ್ಕೆ ಮಾಸಲು ಬೂದು ಹಸಿರು ರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುವ ಬೂದು-ಬಿಳಿ ಲೇಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಗುಣಗಳಿಂದಲೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ದುಬಾರಿ. ಈ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ವಿವರ ಕೆಳಗಿದೆ. ==ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿನ ಸೇವನೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳು== *ಪ್ಲಮ್‌ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಆ್ಯಂಟಿಯಾಕ್ಸಿಡಂಟ್ ಅಂಶಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. *ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನಾರಿನಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸರಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. *ಮಲಬದ್ಧತೆ ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. *ಜೀವಕೋಶಗಳು ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾಗಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. *ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. *ದೇಹವು ಕಬ್ಬಿಣಂಶವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. *ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. *ಲ್ಯೂಟೀನ್‌, ಝಿಕ್ಸಾಂತಿನ್ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ನರಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬಲ್ಲದು. *ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿನ ನಿಯಾಸಿನ್, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6, ಪ್ಯಾಂಟೊಥೆನಿಕ್, ಆ್ಯಸಿಡ್ ಅಂಶಗಳು ಮರೆಗುಳಿತನ (ಅಲ್ಜಮೈರ್) ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. *ಮುಪ್ಪಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. *ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ 113 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಅಂಶವಿದ್ದು, ಅದು ರಕ್ತದ ಏರೊತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. *ಪ್ಲಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೆಂಪು ನೀಲಿ ಪಿಗ್ಮೆಂಟ್‌ಗಳು– ಆ್ಯಂಥೊಸಿಯಾನಿನ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಾರ ಸತ್ವ== {| class="wikitable" |- !ಪೋಷಕಾಂಶ|| ಪ್ರಮಾಣ ||ವಿಟಮಿನ್‍ಗಳು|| ಪ್ರಮಾಣ || ಖನಿಜಾಂಶ || ಪ್ರಮಾಣ |- |ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್|| 11.42 || ವಿತಾಮಿನ್ ಎ || 2% || ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ || 1% |- |ಶಕ್ತಿ || 46 ಕಿ.ಕ್ಯಾಲರಿ || ಬೀಟಾ ಕೆರೊಟಿನ್ || 2% || ಕಬ್ಬಿಣ || 1 % |- |ಕೊಬ್ಬು || 0.28ಗ್ರಾಂ || ರಿಥಯಾಮಿನ್ ವಿ-ಬಿ 1 || 2% || ಮೆಗ್ನಿಸಿಯಂ || 2 % |- |ಪ್ರೋಟೀನು || 0.7ಗ್ರಾಂ. || ರಿಬೊಫ್ಲವಿನ್ ಬಿ 2 || 2% || ಮ್ಯಾಂಗನೀಸು || 2% |- |ನಾರಿನ ಅಂಶ || 1.4ಗ್ರಾಂ. || ನಿಯಾಸಿನ್ï ಬಿ 3 || 3% || ಫಾಸ್ಪರಸ್ || 2 % |- |ಸಕ್ಕರೆ || 9.92 ಗ್ರಾಂ|| ಪ್ಯಾಂಟೊಥೆನಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಬಿ 5 || 3% || ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ || 3 % |- | || || ವಿಟಾಮಿನ್ ಬಿ 6 || 2% || ಜಿಂಕ್ || 1 % |- | || || ಪೊಲೆಟ್ ಬಿ 9 || 1 % || ಪೋಷಕಾಂಶ || |- | || || ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ || 11% || ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ || |- | || || ವಿಟಮಿನ್ ಇ || 2 % || || |- | || || ವಿಟಾಮಿನ್ ಕೆ || 6 % || || |- |} <ref>[http://www.nutrition-and-you.com/plums.html Plums nutrition facts]</ref> ==ಪ್ಲಮ್‌ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ== *ಪ್ಲಮ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಥೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. *ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಮೇಣದಂಥ ಹೊದಿಕೆ ಇರುವುದು ಇದರ ತಾಜಾತನ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣ. ಪ್ಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಬೇಧಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಯುರೋಪಿನ್ ಪ್ಲಮ್ (ಪ್ರೂನಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ) ಜಪಾನಿಸ್ ಪ್ಲಮ್ (ಪ್ರೂನಸ್ ಸ್ಯಾಲಿಸಿನ ಅಂಡ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್) ಇವುಗಳ ಹೆಸರು. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಜಾಮ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ಲಮ್ ವೈನ್ ತಯಾರಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಮ್ ಜರ್ಕಮ್ ಎಂಬ ಮದ್ಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ಲಮ್ ಹಣ್ಣನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಮಾರುವ ಪರಿಪಾಠವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ, ಹಸಿರು ಹಾಗೂ ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಮ್‌ ಇರುತ್ತದೆ. *[ಪ್ಲಮ್‌ ಮರವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ಪ್ಲಮ್ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು 2015== *'''ದಶ ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ಗಳಲ್ಲಿ''' {| class="wikitable" |- ! ಸ್ಥಾನ || ದೇಶ || ಉತ್ಪಾದನೆ (ದಶಲಕ್ಷಟನ‌ಗಳಲ್ಲಿ) |- | 1 || ಚೀನಾ || |- | 2 || ಭಾರತ || 738,345 |- | 3 || ಸರ್ಬಿಯಾ || 512,645 |- | 4 || ರೊಮಾನಿಯಾ || |- | 5 || ಚಿಲಿ || 305,556 |- | 6 || ಟರ್ಕಿ || 305,108 |- | 7 || ಇರಾನ್ || 226,956 |- | 8 || ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೊವೊನಾ || 220,000 |- | 9 || ಇಟಲಿ || 210,564 |- | 10 || ಅಮೇರಿಕ || 210,001 |- | ಒಟ್ಟು || ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ || 11,528,337 |- |} <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/01/448901.html |title=ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿನ ಫಲಗಳು |access-date=2016-11-02 |archive-date=2016-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101120403/http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/01/448901.html |url-status=dead }}</ref> ==ನೋಡಿ== [[ಸೇಬು]] [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ]] rgocu9srwc4h6ql8ernjxgarxdzs5y4 0 76155 1375721 1333745 2026-06-22T23:46:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375721 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:5S Tools drawer.jpg|thumb|5S ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]5S ಎನ್ನುವುದು ಕೆಲಸದ ಜಾಗವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. seiri, seiton, seiso, seiketsu, ಮತ್ತು shitsuke ಎಂಬ [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಯ]] ಐದು ಪದಗಳನ್ನು S ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಶುರುವಾಗುವ ಐದು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ ಪದಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.graphicproducts.com/articles/what-is-5s/|title=What Is 5S? - Sort, Set In Order, Shine, Standardize, Sustain|publisher=}}</ref> ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸದ ಜಾಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಕೆಲಸದ ಜಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="creativesafetysupply.com">{{cite web|url=http://www.creativesafetysupply.com/content/education-research/5S/index.html|title=5S Comprehensive Education and Resource Center|publisher=}}</ref> ಈ ಶಿಷ್ಟೀಕರಣದ (standardization) ಬಗ್ಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದು ತೀರ್ಮಾನಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಇದು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. == 5S == ಮೂಲ ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ 5S ಪದಗಳು ಹೀಗಿವೆ. "sort", "straighten", "shine", "standardise", and "sustain". ಬೇರೆ ಅನುವಾದಗಳೂ ಸಾಧ್ಯ ಇದೆ. ===Seiri===<!--ವಿಂಗಡಿಸಿ--> ==== {{nihongo|整理||Sort}} ==== * ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಸರಿಯಾಗಿ) ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಬೇಡದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು. * ತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು. * ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. * ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. * ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು. * ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು. * ಅನಗತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸುವುದು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು. * ನಿಯತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಅಗತ್ಯ. * ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಅನಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಒಂದು ಕೆಂಪುಗುರುತಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ನಿರುಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ನಿವಾರಣೆ. ===Seiton===<!--standalone titles to better handle redirects--> ==== {{nihongo|整頓||Set}} ==== *"set in order", "straighten", ಅಥವಾ "streamline" ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು. * ಬಳಕೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಟುಕುವಂತೆ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಸಮಯ ಪೋಲಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. * ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಮೊದಲು ಬಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಎಂಬುದರ ಪಾಲನೆ (first-come-first-served). * ಕೆಲಸದ ಹರಿವನ್ನು ([[:w: Workflow|Workflow]]) ಸರಾಗ ಮತ್ತು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು. * ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿಯತವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು. ===Seiso===<!--standalone titles to better handle redirects--> ==== {{nihongo|清掃||Shine}} ==== * "sweep", "sanitize", ಅಥವಾ "scrub" ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು. * ಕೆಲಸದ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ಹದಗೆಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. * ಕೆಲಸದ ಜಾಗವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಕೆಲಸದ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಏನಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಜಾಗದ ಪರಿಚಯ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಐವತ್ತು ಅಡಿ ಒಳಗಿನಲ್ಲಿ ಐದೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಂತೆ ಇರುವುದು. ===Seiketsu ===<!--standalone titles to better handle redirects--> ==== {{nihongo|清潔||Standardize}} ==== * ಕೆಲಸದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಟೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು (Standardize) * ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮನೆವಾರ್ತೆ(housekeeping) ಹಾಗೂ ಕೆಲಸದ ಜಾಗದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ. * ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟೀಯತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ. * ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿಡುವುದು. * ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೂ ಶಿಷ್ಟತೆಯ (standard) ಪಾಲನೆ. ===Shitsuke===<!--standalone titles to better handle redirects--> ===={{nihongo|躾||Sustain}}==== * ಕೆಲಸದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು (working order). * ಇದಕ್ಕೆ "do without being told" (ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಮಾಡುವುದು) ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. * ನಿಯತವಾದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ (regular audits). * ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತುಗಾರಿಕೆ == ಹೆಚ್ಚುವರಿ 5S == safety, security, satisfaction ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನೂ (ಅಂಶಗಳನ್ನೂ) ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 5S ಗಣದಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿ. === Safety === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "Safety" (ಸುರಕ್ಷತೆ) ಅಂಶ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Lean and Environment Training Modules|url=http://gsn.nist.gov/pubs/module5_6S.pdf|publisher=United States Government, Green Supply Network|accessdate=12 July 2012|archive-date=16 ಜನವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116090608/http://gsn.nist.gov/pubs/module5_6S.pdf|url-status=dead}}</ref> ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. === Security === "Security" (ಭದ್ರತೆ) ಅಂಶವನ್ನೂ ಕೂಡ ಸೇರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed| date = July 2012}} == 5S ಮೂಲ/ಹುಟ್ಟು == 5S [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯವಾದ ಒಂದು ತಂತ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[Just in time (business)|Just in Time]] ಉತ್ಪಾದನೆ<ref>{{cite book | title = Machine That Changed The World | first1 = James | last1 = Womack | first2 = Daniel | last2 = Jones | first3 = Daniel | last3 = Roos | ISBN = 978-1-84737-055-6 | year = 1991 | publisher = Productivity Press}}</ref> 5S ತಂತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು Osadaರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು Hirano ಅವರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು.<ref name = 5-pillars>{{cite book | year = 1995 | last = Hirano | first = Hiroyuki | title = 5 Pillars of the Visual Workplace | location = Cambridge, MA | publisher = Productivity Press | isbn = 978-1-56327-047-5 | url = }}</ref><ref name = Osada>{{cite book | year = 1995 | last = Osada | first = Takashi | title = The 5S’s: Five keys to a Total Quality Environment. | location = US | publisher = Asian Productivity Organization | isbn = 9283311167 | url = }}</ref> == 5S ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿಧಗಳು== 5S ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಕಾರ್ಯರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಇದು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="creativesafetysupply.com"/> 5S ತಂತ್ರದ ಮೂಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದು knowledge-economy ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ಮಾಹಿತಿ, ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಥವಾ ಮೀಡಿಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="ceiton">{{cite web|url=http://ceiton.com/CMS/EN/company/profile.html#Origin|title=CEITON – Profile|publisher=}}</ref> 5S ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[:W:Infineon Technologies|Infineon Technologies]] ಮತ್ತು Nonin Medical.<ref>{{Cite web|title = Manufacturing Storage Case Studies {{!}} Lista|url = http://www.listaintl.com/resource-center/white-papers-and-case-studies/case-studies/manufacturing|website = www.listaintl.com|accessdate = 2015-09-27|archive-date = 2015-09-28|archive-url = https://web.archive.org/web/20150928084925/http://www.listaintl.com/resource-center/white-papers-and-case-studies/case-studies/manufacturing|url-status = dead}}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== Seiri ===ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳು=== *[[ಕೈಜೆನ್]] *[[ನೇರ ಉತ್ಪಾದನೆ (ಲೀನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್)|ಲೀನ್ ಮ್ಯಾನುಪ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಹೊರಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.ejnana.com/2013/01/5s.html 5S ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170201155351/http://www.ejnana.com/2013/01/5s.html |date=2017-02-01 }}, ಇಜ್ಞಾನ.ಕಾಂ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] 8oqk876x03p20mtk07eoyjop82z1ddn 0 79285 1375739 1336550 2026-06-23T08:46:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375739 wikitext text/x-wiki '''ಆತುಕೂರಿ ಮೊಲ್ಲ''' (తెలుగు:ఆతుకూరి మొల్ల) (1440–1530)[[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ]] ಕವಿಯಿತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳೂ ಆದ್ಯಳೂ ಆದ ಮಹಿಳೆ. [[ಚಿತ್ರ:Atukuri Molla 2017 stamp of India.jpg|thumb|ಆತುಕೂರಿ ಮೊಲ್ಲ]] ==ಜೀವನ== ಕುಂಬಾರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳು. ತಂದೆ ಆತುಕೂರಿ ಕೇಶನ ಶೆಟ್ಟಿ. ಗುರು ಲಿಂಗ ಜಂಗಮಾರ್ಚನಪರನಾದ ಶಿವಭಕ್ತ. ಇವಳಿಗೂ ಶ್ರೀಶೈಲಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ. ತನ್ನ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ== ಗೋಪವರ ಶ್ರೀಕಂಠಮಲ್ಲೇಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತನಗೆ ಕವಿತಾಶಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. [[ನೆಲ್ಲೂರು]] ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಗೋಪವರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವಳನ್ನು ನೆಲ್ಲೂರು ಮಂಡಲ ಕವಯಿತ್ರಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಇವಳ ಕಾಲ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನನ್ನಯ್ಯ ತಿಕ್ಕನ, ಭೀಮನ, ನಾಚನಸೋಮನ, ರಂಗನಾಥ, ಶ್ರೀನಾಥ ಮಹಾಕವಿಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇವಳು ಶ್ರೀನಾಥನ ಅನಂತರದ ಕವಿಯಿತ್ರಿ ಅಂದರೆ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದವಳು ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಜನ್ಮತಃ ಶಿವಭಕ್ತಳಾದರೂ ಈಕೆಗೆ ರಾಮಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ. ತನಗಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನರಾದ ಮಹಾಕವಿಗಳು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ [[ರಾಮಾಯಣ]]ವನ್ನು ಬರೆದರೂ ತಾನೂ ರಾಮಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಳು. ಹಾಗೆ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅವಳಿಗೆ ರಾಮನಾಮಸ್ಮರಣ ಜನ್ಮತಾರಕವೆಂಬ ಅಚಲವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು. ಅಜ್ಞರಿಗೂ ತಜ್ಞರಿಗೂ ಸರ್ವರಿಗೂ ಮುಕ್ತಿ ಭುಕ್ತಿಪ್ರದಾತ ಶ್ರೀರಾಮನೇ ಎಂದು ಅವಳ ನಂಬಿಕೆ. ತಾನು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯಾವಂತಳಲ್ಲವೆಂದು ವಿನಯದಿಂದ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವಳು. ಜಟಿಲವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಪದಗಳಿಗಿಂತ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ತಿಳಿ ತೆಲುಗಿನ ನುಡಿಗಳನ್ನೇ ಇವಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಹಾಗಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಕವಿತ್ವ ಮೂಕ, ಕಿವುಡರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ==ಗ್ರಂಥ ವಿಮರ್ಶೆ== ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸಾಕೇತಪುರವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ಶಾಬ್ದಿಕವಲ್ಲ, ಚಮತ್ಕಾರಜನ್ಯ. ಸುಲಭವಾದ ಶ್ಲೇಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಬಾಹ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನಲ್ಲದೆ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಹಜವಾದ ಸಭ್ಯತಾರುಚಿ ಔಚಿತ್ಯಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ತಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಇವಳ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಕಾಂಡಗಳೂ ಶರವೇಗದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಮಂಥರಾವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೇ ಈಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿಲ್ಲ. ಸೀತಾವಿಯೋಗ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ದುಃಖ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಸುಂದರ, ಯುದ್ಧಕಾಂಡಗಳೂ ತುಸು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿವೆ. ಕಾಲನೇಮಿವೃತ್ತಾಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಕಾವ್ಯದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮೃದು ಮಧುರವಾದ, ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾದ ಗಾದೆಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈಕೆಯ ಕಾವ್ಯ ಪಂಡಿತ ಪಾಮರರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.hindu.com/yw/2003/12/06/stories/2003120601630300.htm A news paper article about Molla background] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001002705/http://www.hindu.com/yw/2003/12/06/stories/2003120601630300.htm |date=2007-10-01 }} *[http://www.vepachedu.org/Women.html Vepachedu Telugu Women author list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228095712/http://www.vepachedu.org/Women.html |date=2018-12-28 }} *{{IMDb title|0290694|Kathanayika Molla}} *[http://www.cscsarchive.org:8081/MediaArchive/Library.nsf/0/E435A9CD7D7CE517652570670034A0BC?OpenDocument&Start=1&Count=1000&ExpandView&StartKey=Women Indian women authors]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.tirumala.org/sapthagiri/112002/molla.htm Molla biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021209055352/http://www.tirumala.org/sapthagiri/112002/molla.htm |date=2002-12-09 }} *[http://www.hindu.com/2006/11/26/stories/2006112615960500.htm A news article about Women holding candles in front of Molla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001001405/http://www.hindu.com/2006/11/26/stories/2006112615960500.htm |date=2007-10-01 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆತುಕೂರಿ ಮೊಲ್ಲ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಕವಿ]] ajl31g4gnkbgunvgsn3yvaqxp4yrerh 0 80793 1375720 1333650 2026-06-22T23:33:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375720 wikitext text/x-wiki {{databox}} ::<big>'''2016 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್'''</big> ==ಪೀಠಿಕೆ== *1896 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಆ ನಂತರ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ). 1896 ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಕೇವಲ ಐದು ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸಮ್ಮರ್ ಓಲಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ: ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್, ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್, ಫೆನ್ಸಿಂಗ್, ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಈಜು. 2012 ರಲ್ಲಿ 26 ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ 28/32 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ(ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ).ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತಿ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿವೆ. *ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ತಂಡ, ಹೀಗೆ ಪುನರ್ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:ಆಧುನಿಕ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ತಂಡ, ಪುರುಷರ ವೈಯಕ್ತಿಕ; ಮಹಿಳೆಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ತಂಡ; ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪದಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ಮುಖ್ಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು== {{col-begin}} {{Col-1-of-2}} # ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ # ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ # ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ # ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಚೆಂಡಾಟ # ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ # ಓಡ / ಕಾಯಕ್ # ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ (ಟ್ರ್ಯಾಕ್, ರಸ್ತೆ, ಪರ್ವತ, ಬಿಎಮ್ಎಕ್ಸ್) # ಡೈವಿಂಗ್ # ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ (ಕುದುರೆ ಜಂಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಈವೆಂಟಿಂಗ್) # ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ # ಹಾಕಿ # ಗಾಲ್ಫ್ # ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ # ಹ್ಯಾಂಡ್ಬಾಲ್ # ಜೂಡೋ # ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಥಲಾನ್ {{Col-2-of-2}} # ದೋಣಿ # ರಗ್ಬಿ 7s # ತೇಲುವ # ಶೂಟಿಂಗ್ # ಕಾಲ್ಚೆಂಡು / ಫುಟ್ಬಾಲ್ # ಈಜು # ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಈಜು # ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ # ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ # ಟೆನಿಸ್ # ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ # ಟ್ರೈಯಥ್ಲಾನ್ # ವಾಲಿಬಾಲ್ (ಒಳಾಂಗಣ) # ವಾಟರ್ ಪೋಲೋ # ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ # ಕುಸ್ತಿ '''ಒಟ್ಟು : 32''' {{col-end}} ===ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು=== # ಗಾಲ್ಫ್ (2016 ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ) # ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ (2016 ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ) # ಒಟ್ಟು 34 ====ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು==== ಬೇಸ್ಬಾಲ್ (2008 ರಲ್ಲಿ) ಸಾಫ್ಟ್ಬಾಲ್ (2008 ರಲ್ಲಿ) ====ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳು==== # ಹತ್ತುವುದು # ಕರಾಟೆ # ರೋಲರ್ ಕ್ರೀಡಾ # ಸ್ಕ್ವ್ಯಾಷ್ # ವೇಕ್‍ಬೋರ್ಡ್(Wakeboard) # ವೂಶು # ಸರ್ಫಿಂಗ್ # ನೃತ್ಯ # ಬೌಲಿಂಗ್ # ನೆಟ್ಬಾಲ್ '''ಒಟ್ಟು : 44 ಸಂಭಾವ್ಯ.''' ==ಹಿಂದಿನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು== (ಇವು ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಕೆಲವು. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು) (these are just some of the sports that have once been part of the Olympic program. More can be found on Discontinued Olympic Sports). {{col-begin}} {{Col-1-of-2}} # ಚೆಂಡಾಟ # ಮೋಟಾರ್ ಬೋಟಿಂಗ್ # ಪೋಲೋ # ಟಗ್ ಆಫ್ ವಾರ್ # ದೂರದ ಧುಮುಕುವುದು # ನೀರೊಳಗಿನ ಈಜು {{Col-2-of-2}} * ೭.ಈಜು ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ ಓಟದ * ೮. ಕ್ರಿಕೆಟ್ * ೯. ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ * ೧೦. ಶ್ಲೇಷೆ (paume) * ೧೧. ರಾಕೆಟ್ {{col-end}} ==ಪ್ರಾಚೀನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‍ ಕ್ರೀಡೆಗಳು== *ಪ್ರಾಚೀನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಘಟಕಗಳು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ರೀಡಾಕ್ರಿಯೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. # ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ # ಕುದುರೆ ಘಟನೆಗಳು: ರಥದ ಓಟ, ರೈಡಿಂಗ್ # ಪಂಕ್ರಾಟಿಯನ್ # ಪೆಂಟಾಥ್ಲಾನ್: ಡಿಸ್ಕಸ್, ಜಾವೆಲಿನ್, ಜಂಪ್, ರನ್ನಿಂಗ್, ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ # ರನ್ನಿಂಗ್ # ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (Wrestling) ==ನೋಡಿ== *[[೨೦೧೬ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್|ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2016]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == *http://www.topendsports.com/events/summer/sports/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160711174018/http://www.topendsports.com/events/summer/sports/ |date=2016-07-11 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು]] 1g17dton0vaethrv3rvqrp7srzteqq2 0 81510 1375680 1366561 2026-06-22T11:59:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375680 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson |name=ಸಾಕ್ಷಿ ಮಲಿಕ್‌ |image=Sakshi Malik in 2016.jpg |image_size= |caption= |headercolor= |birth_name= |fullname= |nickname= |birth_date={{birth date and age|df=yes|1992|9|3}} |birth_place=ರೊಹ್ಟಕ್,<ref>http://g2014results.thecgf.com/athlete/wrestling/1022441/s_malik.html|publisher=[[Commonwealth Games Federation]]|accessdate=7 March 2016}}</ref> [[ಹರ್ಯಾಣ]], [[ಭಾರತ]] |death_place= |death_date= |residence= |website= |country=[[ಭಾರತ]] |sport=ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ |event=೫೮&nbsp;ಕೆ.ಜಿ.&nbsp;ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ |collegeteam= |club= |team= |turnedpro= |coach=ಈಶ್ವರ್ ದಹಿಯಾ |retired= |worlds= |regionals= |nationals= |olympics=ಕಂಚಿನ ಪದಕ |paralympics= |highestranking= |pb= |medaltemplates={{MedalCountry |ಭಾರತ}} {{MedalSport | ಮಹಿಳೆಯರ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ}} {{MedalCompetition|[[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]]}} {{MedalBronze| [[ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2016|೨೦೧೬ ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ]]|೫೮ ಕೆ. ಜಿ}} {{MedalCompetition|ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್}} {{MedalSilver|೨೦೧೪ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ|೫೮ ಕೆ.ಜಿ.}} {{MedalCompetition|ಏಷ್ಯನ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್}} {{MedalBronze|೨೦೧೫ ಏಷ್ಯನ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್|೬೦ ಕೆ.ಜಿ.}} {{MedalCompetition|ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ }} {{MedalBronze|೨೦೧೩ ಜೋಹಾನ್ಸ್ಬರ್ಗ್<ref>https://www.iat.uni-leipzig.de/datenbanken/dbfoeldeak/daten.php?wkid=02496A00E99C49BA9851C7C5378648F1&gkl=5|{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |೬೩ ಕೆ.ಜಿ. }} |show-medals= |height={{convert|162|cm|ft|abbr=on}} (2016)<ref>{{Cite web |url=https://www.rio2016.com/en/athlete/sakshi-malik |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-19 |archive-date=2016-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817094118/https://www.rio2016.com/en/athlete/sakshi-malik |url-status=dead }}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160817094118/</ref><ref>https://www.rio2016.com/en/athlete/sakshi-malik|archivedate=17{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} August 2016}}</ref>|weight=೫೮ ಕೆ. ಜಿ}} '''ಸಾಕ್ಷಿ ಮಲಿಕ್‌''' (ಜನನ: ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೨) ೫೮ ಕೆ.ಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾಡುವ [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] [[ಮಲ್ಲ ಯುದ್ಧ|ಕುಸ್ತಿಪಟು]]. ರಿಯೋನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೦೧೬[[ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2016|ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಇವರು ೫೮ ಕೆ.ಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕುಸ್ತಿಪಟುಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ, [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೨೦೧೪ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಮತ್ತು ದೊಹಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೨೦೧೫ ಏಷ್ಯನ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web |url=http://sports.ndtv.com/commonwealth-games-2014/news/227599-commonwealth-games-2014-sakshi-malik-gets-silver-in-women-s-58kg-freestyle-wrestling |title=Sakshi Malik Gets Silver in Women's 58kg Freestyle Wrestling |access-date=2016-08-20 |archive-date=2016-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105204930/http://sports.ndtv.com/commonwealth-games-2014/news/227599-commonwealth-games-2014-sakshi-malik-gets-silver-in-women-s-58kg-freestyle-wrestling |url-status=dead }}</ref> == ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ತರಬೇತಿ == ಮಲಿಕ್ 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1992 ರಂದು ಹರ್ಯಾಣದ ರೋಹ್ಟಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೋಖ್ರಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ,<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/sakshi-malik-bronze-medal-india-wrestling-wrestler-58-kg-result-coach-2982083/|title=Sakshi Malik has done her village Mokhra and whole India proud: coach Ishwar Singh Dahiya|last1=Sharma|first1=Nitin|date=18 August 2016|work=The Indian Express|accessdate=21 August 2016}}</ref> ದೆಹಲಿ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮದ ಬಸ್ ವಾಹಕದ ಸುಖ್ಬಿರ್, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಸುದೇಶ್ ಮಲಿಕ್ ರವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="beti_khilao">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/Beti-Khilao-will-become-a-reality-Sakhsis-mom/articleshow/53762237.cms|title="Beti Khilao" will become a reality : Sakshi's mom|date=19 August 2016|work=Times of India|accessdate=18 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/sakshi-malik-all-you-need-to-know-about-winner-of-india-s-first-medal-at-rio-116081800146_1.html|title=Sakshi Malik: All you need to know about winner of India's first medal at Rio|date=18 August 2016|publisher=Business Standard|accessdate=18 August 2016}}</ref> ಅವರ ತಂದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಸ್ತಿಪಟುಯಾಗಿದ್ದ ಅಜ್ಜ ಬದ್ಲು ರಾಮ್ ನವರಿಂದ ಕುಸ್ತಿಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="beti_khilao" /><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/i-would-like-others-to-take-inspiration-from-her-says-sakshis-father/article9002640.ece|title=I would like others to take inspiration from her, says Sakshi's father|date=18 August 2016|work=The Hindu|accessdate=18 August 2016}}</ref> ರೋಹಟಕ್ನ ಛೋಟು ರಾಮ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಅಖಾಡಾದಲ್ಲಿ, ತರಬೇತುದಾರ ಈಶ್ವರ್ ದಾಹಿಯಾ ಅವರ ಕೆಳಗೆ 12 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. == ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ಮಲಿಕ್ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ಸು 2010 ರಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು, 58 ಕೆ.ಜಿ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಡೇವ್ ಷುಲ್ಟ್ಜ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ (2014) ಯಲ್ಲಿ, ಅವರು 60 ಕೆ.ಜಿ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. === ೨೦೧೪ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ === ಮಲಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ನ (ಎಡ್ವಿಗ್ ಗೊನೊಏಯಿಯ (Edwige Ngono Eyia) ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ೪-೦ ಅಂತರದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಸೆಮಿಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆನಡಾದ ಬ್ರಾಕ್ಸ್‍ಟೊನ್(Braxton stone)ನ್ನು ೩-೧ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಪದಕ ಖಾತ್ರಿಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನೈಜೀರಿಯಾದ ಅಮಿನತ್‌ ಅಡೆನೇಯಿ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ೪-೦ ಯಿಂದ ಸೋತರು<ref>http://g2014results.thecgf.com/athlete/wrestling/1022441/s_malik.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225151502/http://g2014results.thecgf.com/athlete/wrestling/1022441/s_malik.html |date=2018-12-25 }} title=Glasgow 2014 - Sakshi Malik Profile|date=2015-07-30|accessdate=2015-10-27|</ref> === ೨೦೧೪ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ === ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ರಂದು ಮಲಿಕ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ೧೬ರ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಸೆನೆಗಲ್‌ನ Anta Sambou ರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೪-೧ ಅಂತರದಿಂದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೆಟ್ರಾ Olli ಯಿಂದ ೧-೩ರ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋತ್ತು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದರು<ref>http://indiaatsports.in/news/2014/09/10/sakshi-malik-exits-in-quarterfinal-of-freestyle-womens-60kg-on-day-3-of-wrestling-world-championships-at-tashkent/1003974 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225151512/http://indiaatsports.in/news/2014/09/10/sakshi-malik-exits-in-quarterfinal-of-freestyle-womens-60kg-on-day-3-of-wrestling-world-championships-at-tashkent/1003974 |date=2018-12-25 }} title=Sakshi Malik exits in quarterfinal of Freestyle women's 60kg on Day 3 of Wrestling World Championships at Tashkent</ref> === ೨೦೧೫ ಏಷ್ಯನ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ === ೨೦೧೫ ಏಷ್ಯನ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್‌ನ್ನು ದೋಹಾ, ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.೯ ಮೇ ೨೦೧೫ ರಂದು, ೬೦ ಕೆ.ಜಿ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಐದು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ, ಮಲ್ಲಿಕ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಕಂಚಿನ ಪದಕ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚೀನಾದ ಲುವೊ ಕಿಯಾನ್‍ಜಾನ್)(Luo Xiaojuan) ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು ಆದರೆ ತಪ್ಪು ತೀರ್ಪಿನಿಂದಾಗಿ ೪-೫ ರಿಂದ ಸೋತರು. ಅವರು‌ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಮುಂಖ್ತುಯ ತುಂಗಲಾಗ್(Munkhtuya Tungalag)ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಲವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ೧೩-೦ ಯಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು, ಮೂರನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಯೊಶಿಮಾ ಕಯಾಮಾ (Yoshimi Kayama) ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲುವ ಮುನ್ನ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಅಯಾಲಿಮ್ ಕಾಸಿಮೊವ(Ayaulym Kassymova)ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/wrestling/Sakshi-Lalita-win-bronze-in-Asian-Wrestling-Championship/articleshow/47211667.cms|title=Sakshi, Lalita win bronze in Asian Wrestling Championship - Times of India|date=2015-05-09]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇವರು ತನ್ನ ತವರು [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರ್ಯಾಣಗೆ]] ಹಿಂದಿರಿಗಿದಾಗ ಇವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇವರ ತರಬೇತುದಾರ ಈಶ್ವರ್ ದಹಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ಛೋಟು ರಾಮ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಸ್ವಾಗತ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref>[http://www.news18.com/news/haryana/haryana-wrestler-sakshi-malik-bags-bronze-in-doha-gets-grand-welcome-733401.html title=Haryana wrestler Sakshi Malik bags bronze in Doha, gets grand welcome]</ref> === ೨೦೧೬ ರಿಯೋ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ === ಮಲಿಕ್‌ರವರು ೫೮ ಕೆ.ಜಿ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಜಾಂಗ್ ಲಾನ್(Lan) ಅವರನ್ನು ಮೇ ೨೦೧೬ರ ವಿಶ್ವ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ೨೦೧೬[[ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2016|ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಅರ್ಹತೆ ಪದೆದರು.<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/wrestlers-vinesh-phogat-sakshi-malik-grab-rio-2016-berths/1/660933.html Wrestlers Vinesh Phogat, Sakshi Malik grab Rio 2016 berths]</ref> ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ೩೨ರ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಜೋಹಾನಾ ಮ್ಯಾಟ್ಸನ್ (Mattsson) ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ೧೬ರ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮರಿಯಾನ ಚರ್ದಿವೇರ (Mariana Cherdivara) ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ, ರಶಿಯಾದ ವಲೆರಿಯಾ ಕೊಬ್ಲೊವಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತು ರೆಫೆಶಾಝ್ ಸುತ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾದರು, ಅವರ ಮೊದಲ ರೆಫೆಶಾಝ್ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಓರ್ಕಾನ್​ ಪುರ್ವೆಡೊರ್ಜ್‌ರವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪದಕದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್, ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್‌ದ ಐಸಿಲೊ ಟೈನಿಬೆಕೊವಾರನ್ನು ೮-೫ ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಗೂ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಪಂದ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ೦-೫ರಿಂದ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ನಂತರದ ಬೌಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತತ ೫ ಅಂಕ ಕಲೆಹಾಕಿದ ಸಾಕ್ಷಿ, ಎದುರಾಳಿ ಜೋಹನ್ನಾ ಅವರನ್ನು ಮಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ಹಾಗೂ ೨೦೧೬ ರಿಯೋ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪದಕ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು.<ref>[http://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/sakshi-malik-bronze-medal-wrestling-wrestler-58-kg-bout-match-result-video-streaming-2981836/ title=Sakshi Malik wins bronze medal in women’s wrestling 58kg category, opens India’s account at Rio 2016 Olympics]</ref><ref>[https://www.espn.in/olympics/story/_/id/17326933 sakshi-wins-bronze-stunning-comeback|title=Sakshi wins bronze in stunning comeback;17 August 2016]</ref> ==ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ== * ಹರಿಯಾಣದ ರೋಹ್ಟಕ್-ನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ಮಲಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಸತ್ಯವ್ರತ್ ಕಡಿಯಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಭಾನುವಾರ ವಿವಾಹವಾದರು. 2016 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮದುವೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/04/481681.html |title=ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಸಾಕ್ಷಿ;ಪಿಟಿಐ;4 Apr, 2017 |access-date=2017-04-04 |archive-date=2017-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404014412/http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/04/481681.html |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು == * ೨ ಕೋಟಿ (ಯು. ಎಸ್. ಡಿ ೩೦೦,೦೦೦) ಹರ್ಯಾಣ ಸರ್ಕಾರ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಅನುದಾನದ ಜೊತೆಗೆ. * <span class="nowrap"></span>೫೦ ಲಕ್ಷ (ಯು. ಎಸ್. ಡಿ ೭೪೦೦೦) [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಿಂದ]], ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ. * <span class="nowrap">೨೦ ಲಕ್ಷ</span> (ಯು. ಎಸ್. ಡಿ ೩೦೦೦೦) ಭಾರತೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್. * <span class="nowrap"></span>೧೫ ಲಕ್ಷ (ಯು. ಎಸ್. ಡಿ ೨೨೦೦೦) ಜೆ. ಎಸ್. ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಗುಂಪುನಿಂದ. * ೧.೦೧ ಲಕ್ಷ (ಯು. ಎಸ್. ಡಿ ೧೫೦೦) [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌|ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್‌ನಿಂದ]]<ref>[http://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/sakshi-malik-set-to-get-richer-by-at-least-rs-2-5-crore-after-bronze-medal-2982125/ title=Sakshi Malik set to get richer by at least Rs 2.5 crore after bronze medal at Rio 2016 Olympics;date=17 August 2016]</ref> *ರಾಜೀವಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ:ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಜಯಿಸಿದ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ವಿಜೇತೆ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಸಾಕ್ಷಿ ಮಲಿಕ್, ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಪ್ರಣವ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ]] ದಿ.29 Aug, 2016 ಸೋಮವಾರ ರಾಜೀವಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಪದಕ, ಪ್ರಮಾನಪತ್ರ ಹಾಗೂ ರೂ. 7.5 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಖೇಲ್‌ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಣವ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಂದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/08/29/434676.html ರಾಜೀವಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]</ref> * ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ೨೦೧೭ರ ಸಾಲಿನ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>[http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=157675 title=Padma Awards 2017 announced]</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 2016ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ]] *[[ಪಿ.ವಿ. ಸಿಂಧು]] *[[ದೀಪಾ ಕರ್ಮಾಕರ್]] *[[ಸಂದೀಪ್ ತೋಮರ್]] (57 ಕೆಜಿ), *[[ಯೋಗೇಶ್ವರ್ ದತ್]] (65 ಕೆಜಿ) *[https://www.facebook.com/sakshi.malik.5 Sakshi Malik | Facebook] *[http://www.hindustantimes.com/other-sports/rio-medallist-sakshi-malik-to-tie-the-knot-reports/story-afCYTG6hR2CmG5FvEXqdAI.html sakshi-malik-to-tie-the-knot] *ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ:12 ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸು, ಯಶಸ್ಸು...;10 Oct, 2016 [http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/10/444110.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161010181303/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/10/444110.html |date=2016-10-10 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] ns3fxfpilvayo4l1wjlnoqzip0hozo0 0 82634 1375725 1334712 2026-06-23T03:10:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375725 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅನಿಲ್ ಧೀರುಭಾಯ್ ಅಂಬನಿ | image = Anil Ambani Reliance.jpg | caption = | birth_name = anil dirubai ambani | birth_date = ೦೪-೦೬-೧೯೫೯ | birth_place = ಮುಂಬಯಿ | nationality = ಭಾರತೀಯ | other_names = | occupation = ಚೇರ್ಮನ್ ಆಫ್ ಅನಿಲ್ ಧಿರುಭಾಯ್ ಅಂಬಾನಿ ಗ್ರೂಪ್ | known_for = }} '''ಅನಿಲ್ ಧೀರುಭಾಯ್ ಅಂಬಾನಿ''' ಉದ್ಯಮಿ, [[ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ]]ಯವರ ಕಿರಿಯ ಮಗ. ಇವರು ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ [[ಕೋಕಿಲಾಬೆನ್ ಧೀರೂಭಾಯಿ]] ಅಂಬಾನಿಯವರ ಜೊತೆ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಅಣ್ಣ [[ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ]]. ಶ್ರೀಮತಿ ದೀಪ್ತಿ ಸಲಗಾಂವಕರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ನೀನಾ ಕೊಠಾರಿ ಇವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯರು.ಅವರು ಜೂನ್ ೪ ೧೯೫೯ರಂದು [[ಮುಂಬಯಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಇವರು [[ಮುಂಬಯಿ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ, ಕೆ.ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿಎಸ್ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ, ವಾರ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ==ರಿಲಯನ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ== ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ ''ದಿಗ್ಗಜ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಾರ''ರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ರಿಲಯನ್ಸ ಗ್ರೂಪ್ನ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯವರು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಮಹಾಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಾದ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇನ್ಪ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಪವರ್ ಮತ್ತು [http://rcom.co.in/ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಇವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>http://www.reliancecapital.co.in/</ref><ref>http://www.rinfra.com/home.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://in.reuters.com/finance/stocks/officerProfile?symbol=RLCM.NS&officerId=76505 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407091847/http://in.reuters.com/finance/stocks/officerProfile?symbol=RLCM.NS&officerId=76505 |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಳು== ೨೦೧೬ರ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಬಿಲಿಯನೇರ್'' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಬಾನಿಯವರ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯವು ೩.೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಅವರು ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಲವಾರು ಇವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ೪೪ ಎಫ್ಎಮ್ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಡಿಟಿಎಚ್ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ, ಅವರು ಮಾಜಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ ಟೀನಾಮುನಿಮ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅನ್ಮೋಲ್ ಮತ್ತು ಅನ್ಶುಲ್ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮರಣದನಂತರ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, ಟೆಲಿಕಾಂ ಮನರಂಜನೆ, ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು, ಪವರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಪ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚ್ ರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಅಂಬಾನಿಯವರು ಬೃಹತ್ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿ ಅಂದರೆ ೬೦ ಸೆಕೆಂಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐಪಿಒ ಆಗಿದೆ, ಹೀಗೆ ಭಾರತದ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀವೇಗವಾಗಿ ನಡೆದ ವಹಿವಾಟು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಮತ್ತೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಅಂಬಾನಿಯವರು ಆಡ್ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ ನ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿನಿಮಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಯ ಬಹುತೇಕ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಚೊಚ್ಚಲ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದ್ಧಾರೆ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಆಡ್ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು "ರಿಲಯನ್ಸ್ ಮೀಡಿಯವರ್ಕ್ಸ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿ ಡ್ರೀಮ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ರೊಂದಿಗೆ [[ಅಮೇರಿಕ]]ದ ೧.೨ ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಜಾಯಿಂಟ್ ವೆಂಚರಿಯು ಅಂಬಾನಿಯವರ ಮನರಂಜನಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಗೆ ಕರೆತರುವಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಲಿಂಕ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್ರವರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಲಿಂಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನೇಮಕವಾದ ವಾರ್ ಹಾರ್ಸ್, ದಿ ಹೆಲ್ಪ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅಂಬಾನಿಯವರನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೊಗಿಗಳು ಎಡಿಎ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ಪನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವನಣಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಉತ್ಪಾದನ, ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವ, ನವೀಕರಿಸಲಾಗದ ಮೂಲಗಳ ವಿತರಣೆ, [[ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]], [[ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್, ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.[[ರಿಲಯನ್ಸ್]] ಗ್ರೂಪನ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್: ಭಾರತದ ಟಾಪ್ ೫ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಷೇರುದಾರರು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರೀ ಅಂಬಾನಿಯವರು ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಥಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಿಷ್ಠಿತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಿಲಯನ್ಸ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್, ನಿಪ್ಪಾನ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಜಪಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗು ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಭಾವಿ ಉದ್ಯಮ ಟಿ.ವಿ ವಾಹಿನಿಗಳಾದ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ, ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್, ವಾರ್ಟನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಂಡಳಿಯ ಹಾಗೂ ಯುಕೆಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ವಾರ್ವಿಕ್ ಬಿಜಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಹೈದರಾಭಾದ್ ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಜಿನೆಸ್ (ಐ.ಎಸ್.ಬಿ) ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಐ.ಎಸ್.ಬಿಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಉದ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳು- ವಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಕೆಲ್ಲಾಗ್ ನೊಂದಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯವರು, ಭಾರತೀಯ ಚೀನಾ ಸಿ.ಇ.ಒ ವೇದಿಕೆಗೆ ಹಾಗು ಅಮೇರಿಕಾ-ಭಾರತ ಸಿ.ಇ.ಒ ವೇದಿಕೆಗೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ೬ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನೆಯಾದ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಕೋಕಿಲಾಬೆನ್ ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ- ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ ಮಲ್ಟಿ-ಸ್ಪೆಷಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು, ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶೈಕ್ಷ್ಯಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಧೀರೂಭಾಯಿ ಅಂಬಾನಿ]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷಣ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಗುಜರಾತ್ನ ಗಾಂಧಿನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಹಮದಭಾದ್ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಖಾಸಗಿ ಸಮಕಾಲಿನ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ - ಹಾರ್ಮನಿ ಆರ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮತಿ ಟೀನಾ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯವರು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯವರು ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ರನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅರ್ಧ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಕರು ಹಾಗು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು== ಇವರಿಗೆ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, ಬಿಸ್ನಸ್ ಇಂಡಿಯ '೧೯೯೭ ವರ್ಷದ ಉದ್ಯಮಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಜೂನ್ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾವೀಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ತನ್ನ "ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುಸಹಸ್ರಮಾನದ ಲೀಡರ್ಸ್" ಪಟ್ಟಿಗೆ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿಯವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ "ಹೊಸ ನಾಯಕ" ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ವಾರ್ಟನ್ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯು "ಮೊದಲ ವಾರ್ಟನ್ ಭಾರತೀಯ ಅಲುಮ್ನಿ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನಿಂದ 'ಎಂಟ್ರಪ್ರಿನರ್ ಆಫ್ ದಿ ಡಿಕೇಡ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪ್ಲಾಟ್ಸ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ೨೦೦೪ರ 'ವರ್ಷದ ಸಿ.ಇ.ಓ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಟಿ.ಎನ್.ಎಸ್ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 'ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಹಾಗು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅನಿಲ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರು 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿ'ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. [https://economictimes.indiatimes.com/?from=mdr ಇಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್] ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಭಾರತದ ಟಾಪ್ ೧೦೦ ಸಿ.ಇ.ಒಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರು ೪ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] 50vm5ex9r898nac4dmk33yyn7nk87wo 0 83467 1375746 1337556 2026-06-23T11:40:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375746 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡುಗಳೊಡಗೂಡಿ ಸಾಂಕುಶ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡು ಪ್ರಪಂಚದ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇದರ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ) ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸ. ==ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆ== ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿ ಅವನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟುಗಳ ಜನನಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾದಂದಿನಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಲ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಕಳೆದ ಒಂಬತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅರಸುತನ ಇಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಾತ್ರ. ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅರಸನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದವರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಕೈಸೇರಿದೆ; ಇಂದು ಅದು ಪ್ರಜಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅರಸನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದ್ವಿಸದನಗಳುಳ್ಳ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ತತ್ತ್ವಶಃ ಅದು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅರಸನೊಂದಿಗೆ ಅವಿರತ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು. 1215ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಕಾರ್ಟವೆಂಬ ಮಹಾಸನ್ನದಿಗೆ ಜಾನ್ ದೊರೆಯ ಅಂಕಿತ ಬಿದ್ದಂದಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕ್ರಮ ಸಾಂಕುಶ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಹಾಗು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.<ref>http://kn.vikaspedia.in/education/cb6c95ccdcb7ca3cbfc95-c85ca4ccdcafcc2ca4ccdca4cae-cb0cc2ca2cbfc97cb3cc1-caaca6ccdca7ca4cbfc97cb3cc1/c97ccdcb0c82ca5cbecb2caf-3</ref> ==ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಕಾಸ== ಇಂಗ್ಲೆಂಡನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸುಧಾರಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ, ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾದ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ-ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಅರಸರ, ಶ್ರೀಮಂತರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ರಮವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬ್ರಿಟಿನ್ನಿನ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಅರಸರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗವೂ ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮನ್ಯರೂ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು ಅಗತ್ಯ.ಕ್ರಿ. ಶ. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ದೇಶದ ಕ್ರಮವಾದ ಇತಿಹಾಸಯುಗ ಆರಂಭವಾಯಿತಾದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಮುಂಬರಲಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರೂಪರೇಷೆಗಳು. ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು ಮೂಡಿದ್ದುವು. ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಐಬೀರಿಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಜನಾಂಗದವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಯೂರೋಪಿನ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕೆಲ್ಟಿಕ್ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನ ಈ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ಇಂದಿನ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 55ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸ್ಸರ್ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಲಿರಿಸಿದ್ದ. ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ ರೋಮನ್ ವಸಾಹತು ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕ್ರಿ. ಶ. 85ರ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನುಳಿದು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇತರ ಭಾಗ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧೀನವಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಗಳೂ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೂ ನಿರ್ಮಿತವಾದುವು. ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನೀಯ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹೊಂದಿತು.<ref>http://kn.vikaspedia.in/education/cb6c95ccdcb7ca3cbfc95-c85ca4ccdcafcc2ca4ccdca4cae-cb0cc2ca2cbfc97cb3cc1-caaca6ccdca7ca4cbfc97cb3cc1/c97ccdcb0c82ca5cbecb2caf-1</ref> ==ಲಂಡನ್ ಕೇಂದ್ರ == ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಲಂಡನ್ ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಆದರೆ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತ ಬಂತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಆಂಗ್ಲ, ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಹಾಗು ಜ್ಯೂಟ್ ಜನಾಂಗದವರೂ ಅನಂತರ ಡೇನಿಸ್ ಜನರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿ ಪ್ರಬಲಗೊಂಡು 500-800ರ ವರೆಗೆ ಕೆಂಟ್, ಎಸಿಕ್ಸ್. ವೆಸಿಕ್ಸ್, ಸಸಿಕ್ಸ್, ಪೂರ್ವ ಆಂಗ್ಲಿಯ, ಮರ್ಸಿಯ ಹಾಗೂ ನಾರ್ಥಾಂಬ್ರಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಕ್ರ್ರಿ.ಶ. 597ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪ್ರಥಮ ಗ್ರಿಗೊರಿ ಕಳಿಸಿದ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರದ ಮಂಡಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಜನರನ್ನು ಆ ಮತಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ ಏಕತೆ ಸಾಧಿಸಿತು. ಮುಂದೆ 9ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ವೆಸಿಕ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿದವು. ಎಗ್ಬರ್ಟ್ ಎಂಬುವನು ಹೀಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿದ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಭುವಾದ. ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಬಲಯುತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಟ್ಯೂಟಾನಿಕ್ ಜನರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಮನೆತನದಿಂದ ಅರಸರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜನಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಾಗು ಸೇನಾನಾಯಕನಾಗಿ, ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದಲೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಮಂಡಲಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಆತ ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದ. ಸರ್ಕಾರದ ಸಕಲಾಧಿಕಾರಗಳು ಅರಸನಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದುವು. ಜನಾಂಗದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅರಸ ಮೀರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಾಸನ ಹಾಗು ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಂಡಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಡಳಿತ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಹಾಗೂ ಪಾದ್ರಿಗಳ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು. ಷ್ಯೆರ್-ಮೂಟ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಸಭೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಸನಾದವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೈಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾಲದಿಂದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಗಳು ಏರ್ಪಡಲಾರಂಭಿಸಿದುವು.ನ್ಯಾಯವಿಧಾನ ಅರಸನಲ್ಲಿ ನಿಹಿತವಾಗಿತ್ತು. ಲಿಖಿತ ಕಾಯಿದೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ರೂಢಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅರಸನ ಇಚ್ಛೆಗಳೂ ನ್ಯಾಯದಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಕೆಂಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಅರಸ ಎಥೆಲ್‍ಬರ್ಟ್ 600ರಲ್ಲಿ 90 ದಂಡಾಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ. ಅನಂತರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರಸರು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲೆತ್ನಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಪು ಕೊಡಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದ್ದುವಲ್ಲದೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಖಾಸಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.historylearningsite.co.uk/britain-1700-to-1900/political-changes/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-10-21 |archive-date=2016-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013220905/http://www.historylearningsite.co.uk/britain-1700-to-1900/political-changes/ |url-status=dead }}</ref> ==ನಾರ್ಮನ್ನರ ಆಳ್ವಿಕೆ (1066-1154): ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ== ಈ ನಾಡಿನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರಾದ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‍ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಹೊಂದಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಮಂಡಲಿ ಪ್ರಥಮ ವಿಲಿಯಂಗೆ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೊಪ್ಪಿಸಿತು. ಯಾರ್ಕ್‍ನ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪ್ರಧಾನ ಗುರುವಿನಿಂದ 1066ರ ಕ್ರಿಸ್‍ಮಸ್ ದಿನದಂದು ವೆಸ್ಟ್‍ಮಿನ್ಸ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಮಂಡಿ (1066-87) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೆ ಸಶಕ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಜೆಗಳ ನಂಬುಗೆ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಬಹುವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅವನು ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯ ರೀತಿನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಉಂಬಳಿ ಹಾಗು ಸಾಮಂತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬಲಗೊಂಡು ಅರಸನಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಜಹಗೀರಿ ಸಾಮಂತ ಪದ್ಧತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗವೊಂದು ಬೆಳೆದು ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಭೂಮಿ ಅರಸನ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ಮುಂದೆ ಪ್ರಥಮ ಹೆನ್ರಿಯಂಥ (1100-35) ಅರಸರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟೂ ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿನ್ನಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಹೊಸ ರೂಪತಳೆದು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿತು. ಅರಸನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಸಮಾಜ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಚರ್ಚ್ ಹಾಗು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಸೈನಿಕ ಉಂಬಳಿಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಯುಂಟಾಗಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು. ಅನಂತರ ಅರಸನಾದ ದ್ವಿತೀಯ ಹೆನ್ರಿ (1154-89) ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅರಸನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ಇದು ಮುಂದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಜಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಸಹಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮುಂತಾದ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮಾಜದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಕ್ರಮದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಪ್ರಬಲರಾಗತೊಡಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಗಳಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು. ಸಮಯ ಒದಗಿದಾಗ ಅವರು ಅರಸನ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅರಸ ತನ್ನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನಿನ ಆಶ್ರಯವನ್ನೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಾಗು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೆರವನ್ನೂ ಪಡೆದ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕ್ರಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದುವು. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವರಮಾನ ಇಲಾಖೆ ರೂಪಿತವಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯ ಇಲಾಖೆ ಖಚಿತಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ==ನಾರ್ಮನ್ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆ== ನಾರ್ಮನ್ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಕನ್‍ಸೀಲಿಯಂ ಹಾಗು ಕ್ಯೂರಿಯ ರೀಜಿಸ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದವು. ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಕನ್‍ಸೀಲಿಯಂ ಅಥವಾ ಮಹಾಸಭೆ ಆಂಗ್ಲೊ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಕಾಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮಂಡಲಿಯಂತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಅದರಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅರಸನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗದವರೂ ಶ್ರೀಮಂತರೂ ಕ್ರೈಸ್ತಪಾದ್ರಿಗಳೂ ಸಾಮಂತರೂ ಈ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆಡಳಿತ, ಶಾಸನ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯ ಸಂಬಂಧವಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅರಸನಿಗೆ ಈ ಸಭೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಭೆಯ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಅರಸ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನಾದರೂ ಇದರ ನಿಬಂಧನೆಗೊಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅರಸನ ನಿರ್ಣಯವೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯ. ಕ್ಯೂರಿಯ ರೀಜಿಸ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಭೆ ಮ್ಯಾಗ್ನಮ್ ಕನ್‍ಸೀಲಿಯಂಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಈ ಸಭೆ ಅರಸನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಭೆಯೂ ಅರಸನಿಗೆ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಲಹೆ ಹಾಗು ಸಹಕಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಸನಿಗೆ ಹೊಣೆಯಾದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ರಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ==ಚಾರ್ಟರ್ ಆಫ ಲಿಬರ್ಟಿಸ್== ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದವರ ಸಹೃದಯತೆ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಹೆನ್ರಿ ದೊರೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಸನ್ನದು (ಚಾರ್ಟರ್ ಆಫ ಲಿಬರ್ಟಿಸ್) ಒಂದು ಹೊಸ ಪಥವನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಅದು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನಿಯತ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ಕ್ಯೂರಿಯ ರೀಜಿಸ್ ಎಂಬ ಸಭೆಯೇ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂದಾಯ ಸಂಬಂಧವಾದ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ವರಮಾನ ಇಲಾಖೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉಗಮ ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ದ್ವಿತೀಯ ಹೆನ್ರಿ ದೊರೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸನ ಈ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾಭಾವನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿತಾದರೂ ಮುಂದೆ ಜಾನ್‍ನಂಥ ದೊರೆಗಳು ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗಪಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಆದರೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಮಂತರ ವಿರುದ್ಧ ಅರಸನಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ==ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ (1215)== ದ್ವಿತೀಯ ಹೆನ್ರಿಯ ಅನಂತರ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆತನ ಮಗ ಜಾನ್ ದೊರೆಯ ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗೂ ಸಾಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ ಎಂಬ ಮಹಾಸನ್ನದು. ಅರಸನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದಾಗ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬರಿಯ ಧರ್ಮಗುರು ಸ್ಟೀಫನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಟನ್ನನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಅರಸನ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತರು ಹಾಗು ಪಟ್ಟಣಿಗರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಶಾಸನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಸನ್ನದಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಲು ಜಾನ್ ದೊರೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯ ಪಡಿಸಿದರು. ಅರಸನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಮಂತರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವೋ ಎಂಬಂತೆ ಜಾನ್ ದೊರೆ 1215ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಈ ಮಹಾಸನ್ನದಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದ. ಈ ಸನ್ನದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನಂತಿದೆ. ಅರಸನ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೊಳಪಡಿಸುವುದೇ ಇದರ ಪ್ರಥಮ ಗುರಿ. ಅರಸನಾದವ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಹಣ ಹೀರದಂತೆ ಆತನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಈ ಸನ್ನದು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿತು. ಜಮೀನುದಾರರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಿತಿಯೊಂದರ ರಚನೆಯ ಅಗತ್ಯ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಆಗಲಿ ಕಾನೂನಿನನ್ವಯವಾಗಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯರೀತಿಯಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡಕೂಡದೆಂದೂ ಆತನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಷ್ಟಪಡಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರಜಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗು ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ ನೇರವಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಪ್ರಜಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅರಸ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟಾಗಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಬೇಡಿಕೆಯನ್ನಿಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಶೀಘ್ರಗತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅರಿವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ==ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಉದಯ== ಜಾನ್ ದೊರೆ ಹಣದ ಅಭಾವ ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಕ್ರಮ ಮುಂದೆ ತೃತೀಯ ಹೆನ್ರಿಯ (1216-72) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು. ಅರಸನ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಮಹಾಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ನೇಮಕದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಗ್ನ ಕಾರ್ಟದ ಮೂಲಕ ಅರಸನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಇತಿಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅರಸರಿಗೆ ಹಣದ ಅಭಾವವಿದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಸಮಿತಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಬಂದು ಅದು ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ತೃತೀಯ ಹೆನ್ರಿ ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅರಸ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದರ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮವೇ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಉದಯ. == ಹೆನ್ರಿ ಆಳ್ವಿಕೆ== ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅರಸನ ಸಮಿತಿಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು. ಮುಂದೆ ಹೆನ್ರಿ ವಯಸ್ಕನಾದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅನೇಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರಸನ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. 1258ರ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಅರಸ ತನ್ನ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಹಾಸಮಿತಿಯ ಮುಂದಿಟ್ಟ. 1258ರ ಜೂನ್ 1ರಂದು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಮಹಾ ಸಮಿತಿಯವರು ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ತತ್ಸಂಬಂಧವಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರಸನ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು.ಆಂತರಿಕ ಕಲಹ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧವೂ ನಡೆಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಶ್ರೀಮಂತವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಯೆಮನ್-ಡಿ-ಮಾಂಟ್ ಫರ್ಟ್ ಎಂಬುವನು ಅರಸನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ 1265ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟನ್ನು ಕರೆದ. ಇದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಅರ್ಲ್ ದರ್ಜೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರು. ರನ್ ದರ್ಜೆಯ ಹದಿನೆಂಟು ಶ್ರೀಮಂತರು, ಸೈಮನ್ನಿನ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಷೈರಿನಿಂದಲೂ ಇಬ್ಬರು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರು. ಪ್ರತಿ ಬರೋವಿನಿಂದಲೂ (ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ಊರು) ಇಬ್ಬರು ನಾಗರಿಕರಂತೆ 21 ಬರೋಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು-ಹೀಗೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ಸೈಮನ್ನನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಎಂದು ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು. ಇದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 700 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ 1965 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನು ತನ್ನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸಪ್ತಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನಾಚರಿಸಿತು. ==ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಕಾಸ== 1272ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರಥಮ ಎಡ್ವರ್ಡ್ (1272-1307) ದೊರೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವವಾದದ್ದು. ಈತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಸ್ಥಿರತೆ ಪಡೆಯಿತು. 1295ರಲ್ಲಿ ಸೈಮನ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಮಾದರಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಥಮ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ದೊರೆ ಅನೇಕ ಮಹತ್ತ್ವದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1275, 1285 ಹಾಗು 1290ರ ವೆಸ್ಟಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ಶಾಸನಗಳು. ಸಂವಿಧಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಈತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಯೂರಿಯ ರೀಜಿಸ್ ಎಂಬ ಸಭೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಭೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂಗವಾಯಿತು. ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕಾಯಿದೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ರಚಿತಗೊಂಡುವು. ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು, 14ನೆಯ ಶತಮಾನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪ್ರಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಅರಸನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಲಾರಂಭಿಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ, ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬಲಗೊಂಡರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗು ಅನಾನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಅರಸನೆದುರಿಗೆ ಇರಿಸುವ, ಅರಸನ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವ ಸಭೆಯಂತೆ ಇದ್ದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಕ್ರಮೇಣ 1327ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಶಾಸನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ತೃತೀಯ ವಿಲಿಯಂನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಹಾಗೂ ಅಡಳಿತ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ದೊರೆಯಾದವ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸಮ್ಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕರ ಹೇರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅರಸನ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಹೊಣೆಯಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದಲ್ಲಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಏರಿಳಿತಗಳು, ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಅರಸನನ್ನು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದುವು. (ನೋಡಿ- ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ-ಚರಿತ್ರೆ) ==ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆ ಹಾಗೂ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಗಳ ಉಗಮ== ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಈ ಮೊದಲು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಅರಮನೆಯ ಸಭಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸಭಾವಲಯದ ಹೊರಗೆ ನಿಂತೇ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1341ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಬೇರೆಡೆ ಸಭೆ ಸೇರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ ಶ್ರೀಮಂತರು. ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ಅರಸನಿಂದ ಮನ್ನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ರೀಮಂತರು ಶ್ರೀಮಂತಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರು. ಷೈರ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ನಗರ ಹಾಗೂ ಬರೋ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವುಗಳೇ ಮುಂದೆ ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾಡ್ಸ್ ್) ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು ತಳೆದುವು.ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದಂದಿನಿಂದ ಆ ಸಭೆಯ ಮಹತ್ತ್ವ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ರಿಚರ್ಡನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ (1377-1399) ಆರಂಭ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಡಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಭೇದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅರಸ ಹಾಗೂ ಕಾಮನ್ಸ್‍ಸಭೆ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಆದರೆ ದ್ವಿತೀಯ ರಿಚರ್ಡ್ ದೊರೆ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲನಾಗ ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆ ಆತನನ್ನು 1399ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್‍ನ ಹೆನ್ರಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಗಟ್ಟಿತು. 1399ರ ರಕ್ತರಹಿತ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಈ ಘಟನೆ ಅರಸನ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಜೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ನು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಸೊತ್ತಾಯಿತು. ಇದುವರೆಗೆ ಅರಸ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಶ್ರೀಮಂತರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ಶ್ರೀಮಂತರ ವಶವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆ ಪ್ರಬಲಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ==ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಆಳ್ವಿಕೆ== ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅನಂತರ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆತನ ಮಗ ಐದನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಿದ್ದನಾದ್ದರಿಂದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟೇ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಹಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಆರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೀಗೆ ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್ ಅರಸರ 60 ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅವಿರೋಧ ಆಧಿಕಾರ ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅರಸನ ಸಮಿತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು ಮುಂದಿನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೆಯ ರೂಢಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರ ವಾಕ್‍ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗದಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಅರಸ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಸಮಿತಿಯ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮಸೂದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು, ಆಸಾಮಿ ಹಾಜರಿ ಮುಂತಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನ ಸ್ಥಾನದ ಉಗಮವಾಗಿ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಆತನ ಪ್ರಮುಖ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಶಾಸನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆಗೆ ಸಮನಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1439ರ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಮೀನುಳ್ಳವರಿಗೆ ಷೈರಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರೊ. ಆಡಮ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ 1399-1460ರ ವರೆಗಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿತ್ತು. ಆಡಳಿತದ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಂಡವು. ==ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರ ಕಾಲ== ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಆರಂಭ: ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ (1485-1603) ನಿರಂಕುಶದ್ದಾದರೂ ರಾಜವೈಭವದ ಘನ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಾಲವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರ್ವಕಾಲ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯಪದ್ಧತಿ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮುಂತಾದ ವೃತ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಅರಸರ ನಿರಂಕುಶತ್ವಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ತಳೆದಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರದೇಶಗಳೊಡನೆ ಯುದ್ಧಗಳಾವುವೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅರಸರಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟನ್ನು ಕರೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಬೀಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅರಸರು ವೈಭವಯುತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಆಳಿದರು. ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರ ಈ 120 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತ ಕಾಲ ವೈಭವಯುತ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕಾಲವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಏಳನೆಯ ಹೆನ್ರಿ (1485-1509), ಎಂಟನೆಯ ಹೆನ್ರಿ (1509-1547) ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಾಣಿ (1558-1603) ಇವರು ಪ್ರಬಲರೂ ಚಾಣಾಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದು ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಕುಶಲ ನಿರಂಕುಶರಾಗಿ - ಆದರೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು - ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರೂಪ ತಳೆಯಿತು. ==ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರಚನೆ== ಇವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರಚಿತಗೊಂಡು ಮುಂದೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಧರ್ಮಗುರುಗಳು, ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದು ದೇಶದ ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅರಸರ ನಿರಂಕುಶತ್ವದ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿ ಇಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅಲ್ಲದೆ ಶಾಸನಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿತ್ತು; ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಟಾರ್ ಚೇಂಬರ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಇದರ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲಿನ ಸುವರ್ಣಕಾಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ==ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರು== ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರು ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯರು ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಾಣಿಗೆ ಸುಧಾರಣಾಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತರು. ರೋಮ್‍ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡು, ಅರಸನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಬಲ ಕುಗ್ಗಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮುಂದುವರಿದುವು. ಅರಸರು ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಥಾಮಸ್ ಮೋರ್‍ನಂಥ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಕಾರ್ಯಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಟ್ಯೂಡರ್ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 166 ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಒಟ್ಟು 462 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ನವಜಾಗೃತಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಪ್ರಥಮ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಾಣಿಯ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೌಕಾಬಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರದೇಶಗಳೊಡನೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನವಯುಗವೊಂದರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಜಾಗೃತಗೊಂಡರಲ್ಲದೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಜನ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದುಗೂಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಕೋಕ್, ಪೈಮ್, ಹ್ಯಾಂಪ್ಡೆನ್, ಕ್ರಾಮ್‍ವೆಲ್‍ರಂಥ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಜನತೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನೊದಗಿಸಿದರು. ==ಸ್ಟೂಯರ್ಟ್ ಅರಸರ ಕಾಲ== ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪನೆ : ಪ್ರಥಮ ಜೇಮ್ಸ್‍ನ (1603-1625) ಆಳ್ವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸ್ಟೂಯರ್ಟ್ ಅರಸರ ಆಡಳಿತ ಕಾಲ (1603-1704) ಅರಸನಿಗೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೂ ನಡುವೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಘರ್ಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ನಡೆದು, ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇಂದಿನ ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಾದ ಅರಸ, ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡವು. 1603ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರಥಮ ಜೇಮ್ಸ್ ದೊರೆ ದೈವದತ್ತ ಅಧಿಕಾರತತ್ತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡಿ ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅರಸನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೂರ್ಣರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಜೇಮ್ಸನ ಒಟ್ಟು 22 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪ್ರತಿಸಲವೂ ದೊರೆಯ ನಿರಂಕುಶತ್ವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅದು ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಿತು. == ಪ್ರಥಮ ಚಾರಲ್== ಅನಂತರ 1625ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರಥಮ ಚಾರಲ್ಸನೂ ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ಆಳಲೆತ್ನಿಸಿದ. ಆದರೆ ಆಗ ಪ್ರಜೆಗಳ ಬಲ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅರಸನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ 1628ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಕ್ಕುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು (ದಿ ಪಿಟಿಷನ್ ಆಫ್ ರೈಟ್ಸ್) ಅರಸನ ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಇದು 1215ರ ಮಹಾಸನ್ನದಿನ ಅನಂತರದ ಮಹಾಸನ್ನದು. ಅರಸನ ಅನ್ಯಾಯದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅಂಕುಶಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ದೊರೆ ನಿರ್ವಾಹವಿಲ್ಲದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದ ಆದರೆ ಮರುವರ್ಷದಿಂದಲೇ (1629) ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಡಳಿತವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ. ಥಾಮಸ್ ವೆಂಟ್ವರ್ತ್ ಹಾಗೂ ಲಾಡ್ ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಮುಂದೆ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ; ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ವಿರೋಧಿಸಿದವರನ್ನು ಹಿಂಸೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ. ಆದರೆ ಇದು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. 1640ರಲ್ಲಿ ಹಣದ ಅಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ ದೊರೆ ಮತ್ತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟನ್ನು ಕರೆದ. ಲಾಂಗ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿರುವ ಇದು ಅನೇಕ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಚಾರಲ್ಸ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತಲ್ಲದೆ ದೊರೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು. ಅನಂತರ ಇದು ಆರು ಮಹತ್ತ್ವದ ಲಿಖಿತ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಅರಸನ ನಿರಂಕುಶತ್ವವನ್ನೂ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನೂ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದೇ ಇವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ. ಈ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಚೇಂಬರ್ ಮುಂತಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ರದ್ಧುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಗವಾಯಿತು. ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಪಾರಮ್ಯತತ್ತ್ವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅನಂತರದ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ರಾಜ ಮನೆತನದವರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತರು ದೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರು. 1642ರ ಜೂನ್ 1ರಂದು ದೊರೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಆಗ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ 1642ರಂದ 1649ರವರೆಗೆ ನಡೆದು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಪಕ್ಷದ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. 1649ರಲ್ಲಿ ಚಾರಲ್ಸ್ ದೊರೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು; ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮವೆಲ್ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾದ; ಲಿಖಿತ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದ. ಈತನ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು.ಪರಮಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಹಾಬ್ಸ್‍ನ ಲೆವಿಯಥಾನ್ (1651) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ. (ನೋಡಿ- ಹಾಬ್ಸ್,-ತಾಮಸ್) ==ಸಂವಿಧಾನ ಬದ್ಧ ರಾಜತ್ವ== ಕ್ರಾಮ್‍ವೆಲ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಅರಾಜಕತೆಯನ್ನನುಭವಿಸಿದ ಜನ ಪುನಃ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ತಂದರು. ದ್ವಿತೀಯ ಚಾರಲ್ಸ ಅರಸನಾದ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಅರಸನ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ಚಾರಲ್ಸನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ (1660-1685) ಕಾಲ ಸಂವಿಧಾನ ಬದ್ಧವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಹತ್ವದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಜಹಗೀರಿ ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ಉಂಬಳಿಯ ಪದ್ಧತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಅರಸೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಗೊಂಡದ್ದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅರಸನನ್ನು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದೆಂಬ ತತ್ತ್ವ ನಿಶ್ಚಿತಗೊಂಡಿತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ದೊರೆ ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತಾದ. ಆತ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಉಳ್ಳ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ಹೇರುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಹಾಗೂ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅಧಿಕಾರ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅರಸನ ವಿರುದ್ಧ ಕೂಡ (ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲಿ) ನಿರ್ಣಯ ಕೊಡುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಿತು. ಆಸಾಮಿ ಹಾಜರಿ ಕಾಯಿದೆ (1679) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಇವಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಯವಾಗಿ ವ್ಹಿಗ್ ಹಾಗೂ ಟೋರಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ಮಂತ್ರಿ ಸಂಪುಟ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಹೊಂದಿತು. ==ದ್ವಿತೀಯ ಜೇಮ್ಸ್ (1685-88)== ದ್ವಿತೀಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ದೊರೆಯ ಅನಂತರ ಆತನ ತಮ್ಮನಾದ ದ್ವಿತೀಯ ಜೇಮ್ಸ್ (1685-88) ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ. ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಈತನ ಪ್ರಯತ್ನ 1688ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅರಸನ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ (ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ) ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜಾನ್ ಲಾಕ್‍ನಂತ (1632-1704) ರಾಜಕೀಯ ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡಿದರು. ಜೇಮ್ಸನ ಪಲಾಯನದ ಅನಂತರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಆರೆಂಜಿನ ವಿಲಿಯಂ ಹಾಗೂ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಮೇರಿ ಇವರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜರಾಣಿಯರನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿತು. 1689ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ಮಾನ್ಯವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿತು. ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಲಭಿಸಿತು. ==ಮಂತ್ರಿ ಸಂಪುಟದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯ ಉಗಮ== ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಯುಗದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1688ರ ರಕ್ತ ರಹಿತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಸ್ಥಿರಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ವ್ಯವಹಾರದ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳು ಬೆಳೆದುಬಂದುವು. ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ತತ್ತ್ವಗಳು ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದುವಲ್ಲದೆ ಹ್ಯಾನೋವರ್ ಮನೆತನದ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಸಂಪುಟ (ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್) ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದುವು. ದೊರೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ನಡುವಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. ಈಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಾಗೃತಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು) ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕಾತರ ಹೊಂದಿದರು. ==ಪ್ರಥಮ ಜಾರ್ಜ್ (1714-27) ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ಜಾರ್ಜ್‍ರ (1727-60) ಆಳ್ವಿಕೆ== ಪ್ರಥಮ ಜಾರ್ಜ್ (1714-27) ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ಜಾರ್ಜ್‍ರ (1727-60) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಪದ್ಧತಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಜಾರ್ಜನಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆತ ಸಂಪುಟದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ (ಸಂಪುಟ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಮಂತ್ರಿಯೊಬ್ಬ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮುಂದೆ ಆತನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯೆಂಬ ನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿದ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಬಹುಮತ ಪಡೆದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಥಮ ಜಾರ್ಜ್ ದೊರೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಯಿತು. 1721ರಲ್ಲಿ ಸಂಪುಟದ ಮುಖಂಡತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ ವ್ಹಿಗ್ ಪಕ್ಷದ ವಾಲ್ ಪೋಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡ. ಈತ ತನಗೆ ಸರಿದೋರದ ಕೆಲ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ. ಅನಂತರ ದ್ವಿತೀಯ ಜಾರ್ಜ್ ಅರಸನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ವಾಲ್‍ಪೋಲ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದು 1748ರ ವರೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಈತನ ಯುದ್ಧನೀತಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಜನತೆಗೆ ಸರಿಬೀಳದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಈತನನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿತ್ವ ತ್ಯಜಿಸಲು ಒತ್ತಾಯ ಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಈತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಯ ಹಾಗೂ ಆ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲ ಪುರುಷನೇ ವಾಲ್‍ಪೋಲ್. ==ತೃತೀಯ ಜಾರ್ಜ್ ಟೋರಿ== 1760ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದ ತೃತೀಯ ಜಾರ್ಜ್ ಟೋರಿ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪುಟದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪಡೆದು ತಾನೇ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಯತ್ನಿಸಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಪಡೆದ. ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸಿದ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿರೋಧ ಬೆಳೆದು ಬಂದು ಅರಸ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಘನತೆ ಹಾಗೂ ಆಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. 1783ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಪಿಟ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೊರೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಪಿಟ್ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲೆತ್ನಿಸಿದ. 1785ರಲ್ಲಿ ಆತ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ರಚನೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಸೂದೆಯೊಂದನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ. ಆದರೆ ಅರಸನ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಬಾಧಿತ ಚುನಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಚರ್ಚೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳು ದೊರಕಿದವು. ಮುಂದೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವಿಲಿಯಂನ (1831-1837) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಹಿಗ್ ಪಕ್ಷ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಉದಿಸಿದ್ದ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದು ಅವಶ್ಯವಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಜನತೆ ಮತ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಚಳವಳಿಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಮೂರು ಸಲ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸುಧಾರಣಾ ಮಸೂದೆ 1832ರ ಜೂನ್ 7 ರಂದು ಕಾಯಿದೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಅನಿಯಮಿತ ರೂಢಿಗಳು ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದುವು, 2,000 ದಿಂದ 4,000ದ ವರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಊರುಗಳು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದುವು. ಚುನಾವಣೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 95 ರಿಂದ 160ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 658ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ ಕೊಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದಾಯವೇ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 1832ರ ಈ ಕಾಯಿದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿತು. ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಂತು. ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ರಚಿತಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಹಿಗ್ ಪಕ್ಷ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಸ್ಯಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ರದ್ಧುಗೊಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು. ಪೌರಸಭಾ ಕಾಯಿದೆಯ (1835) ಮೂಲಕ ನಗರಾಡಳಿತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಿತಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. ==ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಣಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ== ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಣಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1837-1902) ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಸರ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಪೀಲ್, ಡಿಸ್ರೇಲಿ, ಗ್ಲಾಡ್‍ಸ್ಟನ್ ಇವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ಇವರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಅದನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದರು. 1867ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ದ್ವಿತೀಯ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮತಕೊಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈಗಾಗಲೇ 1832ರ ಕಾಯಿದೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಗುಪ್ತಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1884ರ ತೃತೀಯ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಕೂಲಿಕಾರರಿಗೆ ಮತ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂತು. ಅಲ್ಲದೆ ಏಳನೆಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅರಸನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1901-1910) ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯೊಂದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧದ ಮಹತ್ತ್ವದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. 1909ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ವಿತ್ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆ ಸಮ್ಮತಿಸದೆ ಬಜೆಟ್ಟನ್ನು ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆ ತಡೆಹಿಡಿದಾಗ ಸಂವಿಧಾನ ಸಂಬಂಧವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿತು. ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದುವು. ಆಸ್ಕ್ವಿತ್ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ. ಕೊನೆಗೆ 1910ರಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಐದನೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ದೊರೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ (1910-1936) ಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1911ರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ ಇತರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಅದರ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೆ 1949ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಲಾಡ್ರ್ಸ್ ಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.1918ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯನ್ವಯ 21 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ 30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಮತ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 1928ರಲ್ಲಿ 21 ವರ್ಷದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮತಕೊಡುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ಈ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 18 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು== 1642ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೊರೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತ ಗುಂಪುಗಳು ಮುಂದೆ ಟೋರಿ ಹಾಗು ವ್ಹಿಗ್ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದುವು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪದ್ಧತಿ ಬಲಗೊಂಡಂತೆ ಈ ಪಕ್ಷಗಳೇ ಕನ್ಸರ್‍ವೇಟಿವ್ (ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ) ಹಾಗೂ ಲಿಬರಲ್ (ಉದಾರವಾದಿ) ಪಕ್ಷಗಳಾದುವು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದು ಪ್ರಥಮ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಕನ್ಸರ್‍ವೇಟಿವ್ ಹಾಗೂ ಲೇಬರ್ (ಕಾರ್ಮಿಕ) ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ಥಿರತೆ ತಳೆದಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂದು ದ್ವಿಪಕ್ಷ ಪದ್ಧತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಭದ್ರ ತಳಹದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಸಂಘಟಿತ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಇಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲಾಧಾರಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದಂತೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವೂ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.ಹೀಗೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗುಣವಾಗಿ ವಿಕಸಿತವಾಗಿರುವುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟೈ. ತನ್ನದೇ ಆದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನ ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ ಅದು ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತೌರಾಗಿದೆ. ಅಲಿಖಿತವೆಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲೂ ಕೆನಡ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಎಷ್ಟೋ ಸಂವಿಧಾನಗಳು ಇದುವರೆಗೆ ಅಸ್ತ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದು ಉರುಳಿಹೋಗಿವೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಾವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸುಭದ್ರತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} t6ynz0m8x4nl26q57uovek8qy3rkts9 0 135466 1375717 1369856 2026-06-22T22:22:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375717 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Tehri Dam Lake.JPG|thumb|ಟಿಹರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸರೋವರದ ವಿಸ್ತೃತ ದರ್ಶನ]] '''ಹೊಸ ಟಿಹರಿ''' ಭಾರತದ [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಟಿಹ್ರಿ ಗಢ್‌ವಾಲ್|ತೆಹ್ರಿ ಗಡ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ]] ಒಂದು ನಗರ ಮತ್ತು ಪುರಸಭಾ ಮಂಡಲಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಟಿಹ್ರಿ ಗಢ್‌ವಾಲ್|ತೆಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಆಡಳಿತ ಪೀಠವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Lake_created_By_Tehri_Dam_on_river_Bagirathie.jpg|thumb| ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಟಿಹರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸರೋವರ]] == ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು == ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ ದೇವಿ ಕುಂಜಾಪುರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚಂದ್ರಬದಾನಿ ದೇವಿ, ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ್ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ್ ಮಂದಿರ, ಮಹಾಸರ್ ತಾಲ್, ಸೆಹಸ್ತ್ರ ತಾಲ್, ಮತ್ತು ಖಟ್ಲಿಂಗ್ ಹಿಮನದಿ. ಟಿಹ್ರಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇವು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಖಂಡ್]] ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪನ್ವಾಲಿ ಕಾಂತಾ, ಬೇಲ್‍ಬಾಗಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ಮತ್ತು ಖೇತ್ ಪರ್ವತ್ ಸೇರಿವೆ. ಪನ್ವಾಲಿ ಕಾಂತಾ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ಹೊಸ ಟೆಹ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಟಿಹ್ರಿ ಸರೋವರದ ನೋಟಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ಡೋಬ್ರಾ ಚಾಂತಿ ಸೇತುವೆಯು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಏಕಪಥದ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೋಬ್ರಾದಿಂದ ಚಾಂತಿಗೆ 440 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಟಿಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನರೇಂದ್ರನಗರ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗಂಗಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಡೂನ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.  [[ಚಿತ್ರ:Shri_Aadinath_Digamber_Jain_Mandir,_New_Tehri.jpg|thumb| ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥ್ ದಿಗಂಬರ್ ಜೈನ್ ಮಂದಿರ, ಹೊಸ ಟಿಹ್ರಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20130506093804/http://www.npptehri.com/ Nagar Palika Parishad Tehri (New Tehri)] * [https://web.archive.org/web/20071210172501/http://210.212.78.56/50cities/tehri/english/home.asp New Tehri city, Official website] * [http://tehri.nic.in Tehri district, Official website] * [http://www.uttarakhandyatra.in/new-tehri-tourism.html New Tehri - How To Reach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100928110827/http://www.uttarakhandyatra.in/new-tehri-tourism.html |date=2010-09-28 }} * [http://www.tehritourism.com New Tehri - General Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218085058/http://tehritourism.com/ |date=2014-12-18 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] lhp86cwugfamr2tfvundhl5xzsv7j38 0 142838 1375692 1345922 2026-06-22T15:17:30Z ~2026-36184-73 100139 /* Avara ಹಿರಿಮೆ */ 1375692 wikitext text/x-wiki '''ಶರಣ ಗೆಜ್ಜಗಾರ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಶಾ''' ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಚನಕಾರ ಹಾಗೂ ಶರಣ. ಈತನ ಜನ್ಮದ ಹೆಸರು ಮುದ್ದಣ. '''ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ''' ಇವನ ಅಂಕಿತನಾಮ.<ref>{{Cite web |url=https://www.lingayatreligion.com/K/Sharanaru/Ghattivalayya |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-06-18 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201194355/https://lingayatreligion.com/K/Sharanaru/Ghattivalayya |url-status=dead }}</ref> == '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ಮಗನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ಮದ್ದಳೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ [[ಶಿವ|ಶಿವಾನುಭವವನ್ನು]] ನರ್ತನದ ಮೂಲಕ ಸಾರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಈತನ ಭಕ್ತಿಯುತ ಜೀವನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು, ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರಸಿ ಇವನ ಹೆಂಡತಿ ಅನ್ಯಪುರುಷನಿಗಾಗಿ ಈತನನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯ ಮೇಲಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಸುಳ್ಳಾದಾಗ ಆತ ವೈರಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದತ್ತ ನಡೆದು ವಚನಕಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. <ref>https://kanaja.karnataka.gov.in/vachanasahitya/%e0%b2%98%e0%b2%9f%e0%b3%8d%e0%b2%9f%e0%b2%bf%e0%b2%b5%e0%b2%be%e0%b2%b3%e0%b2%af%e0%b3%8d%e0%b2%af/</ref> == Avara ಹಿರಿಮೆ== '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ '''೧೪೭''' ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. <ref>https://vachana.sanchaya.net/vachanakaaras/82</ref>ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರ ಡಾಂಭಿಕ, ಅರ್ಥಹೀನ ನಡವಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಭಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಶರಣರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಡಾಂಭಿಕ ಭಕ್ತಿಯ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸೇರಲು ಅನರ್ಹರೆಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ವಚನದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ [[ಗುರು]]-[[ಲಿಂಗ]]-[[ಜಂಗಮ]] ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ ತನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರುತ್ತಾ ಅಂದಿನ ಶರಣರ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು. [[ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು]] ಈತನನ್ನು ಕುರಿತು ''ಅಂಗದ ಮೇಲಣ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಅಂಗದೊಳಗಣ ಲಿಂಗವ ಹಿಂಗದಂತಿರಬೇಕು, ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನಂತೆ'' ಎಂದು ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. [[ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ]] ''ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಆಸೆ ಮನದೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕು ತಿರುಗಾಡುತಿಹ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಿಯದೋ ನಿರ್ವಾಣ, ಘಟ್ಟಿವಾಳಂಗಲ್ಲದೆ'' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಬಸವೇಶ್ವರ|ಬಸವಣ್ಣ]] ''ಕೂಡಲ ಚೆನ್ನಸಂಗಾ ನಿನ್ನ ಶರಣ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನಲ್ಲದೆ ನೆರೆ ಅರಿವವರಾರೋ'' ಎಂದು ಮೆಚ್ಚಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಈತನನ್ನು ಅದೃಷ್ಯಕವಿ ''ದೃಢಶರಣಸೀಮಂತ ಮಣಿ'' ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾನೆ. ==ಹುಸ್ಸುಳೆ ಮಗನ ವಚನಗಳು== <ref>https://kanaja.karnataka.gov.in/vachanasahitya/%E0%B2%98%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A8-%E0%B2%B5%E0%B2%9A%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/</ref> ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನ ೧೫೦ ವಚನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ೧.ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದಿ ನಾವೆಂಬವಂಗೆ ಹಿಂಗದು ನೋಡಾ! ತನು ಸೂತಕ ಮನ ಸೂತಕ. ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕದು ತನುವಿನಲ್ಲಿರದು. ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ನಿಲ್ಲು ಮಾಣು.<ref>https://aralimara.com/2021/04/26/vachana-16/</ref> ೨.ಇಷ್ಟ ಬಾಹ್ಯವಾಯಿತ್ತೆಂದು ಸಮಯ ಒಪ್ಪದಿದೆ ನೋಡಾ! ಅರಿವು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವಿಧಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚಾಡಲೇತಕ್ಕೆ? ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ಎಂದೆ. 3.ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಶಾಟಿ ಬ್ಯಾಡ ತುಲ್ಲಾರಿ ಹೊಡಿತಿನಿ ==ಮರಣ== '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ನರ್ತನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ತನ್ನ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದನು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 7tjfm0h9pp785j5b7us0p7zkdw2sa8y 1375693 1375692 2026-06-22T15:24:43Z ~2026-36184-73 100139 1375693 wikitext text/x-wiki '''ಶರಣ ಗೆಜ್ಜಗಾರ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಶಾ''' ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ವಚನಕಾರ ಹಾಗೂ ಶರಣ. ಈತನ ಜನ್ಮದ ಹೆಸರು ಮುದ್ದಣ. '''ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ ಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ದಲಿಂಗ''' ಇವನ ಅಂಕಿತನಾಮ.<ref>{{Cite web |url=https://www.lingayatreligion.com/K/Sharanaru/Ghattivalayya |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-06-18 |archive-date=2023-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201194355/https://lingayatreligion.com/K/Sharanaru/Ghattivalayya |url-status=dead }}</ref> == '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ಮದ್ದಳೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತ [[ಶಿವ|ಶಿವಾನುಭವವನ್ನು]] ನರ್ತನದ ಮೂಲಕ ಸಾರುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಈತನ ಭಕ್ತಿಯುತ ಜೀವನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು, ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅರಸಿ ಇವನ ಹೆಂಡತಿ ಅನ್ಯಪುರುಷನಿಗಾಗಿ ಈತನನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯ ಮೇಲಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಸುಳ್ಳಾದಾಗ ಆತ ವೈರಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದತ್ತ ನಡೆದು ವಚನಕಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ. <ref>https://kanaja.karnataka.gov.in/vachanasahitya/%e0%b2%98%e0%b2%9f%e0%b3%8d%e0%b2%9f%e0%b2%bf%e0%b2%b5%e0%b2%be%e0%b2%b3%e0%b2%af%e0%b3%8d%e0%b2%af/</ref> == ಅವರ ಹಿರಿಮೆ== '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ '''೧೪೭''' ವಚನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. <ref>https://vachana.sanchaya.net/vachanakaaras/82</ref>ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರ ಡಾಂಭಿಕ, ಅರ್ಥಹೀನ ನಡವಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಭಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಶರಣರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಡಾಂಭಿಕ ಭಕ್ತಿಯ ವೇಷಧಾರಿಗಳು ಸೇರಲು ಅನರ್ಹರೆಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ವಚನದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ [[ಗುರು]]-[[ಲಿಂಗ]]-[[ಜಂಗಮ]] ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ ತನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರುತ್ತಾ ಅಂದಿನ ಶರಣರ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು. [[ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು]] ಈತನನ್ನು ಕುರಿತು ''ಅಂಗದ ಮೇಲಣ ಲಿಂಗಕ್ಕಿಂತ ಅಂಗದೊಳಗಣ ಲಿಂಗವ ಹಿಂಗದಂತಿರಬೇಕು, ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನಂತೆ'' ಎಂದು ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. [[ಮೋಳಿಗೆ ಮಾರಯ್ಯ]] ''ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದ ಆಸೆ ಮನದೊಳಗೆ ಹೊಕ್ಕು ತಿರುಗಾಡುತಿಹ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲಿಯದೋ ನಿರ್ವಾಣ, ಘಟ್ಟಿವಾಳಂಗಲ್ಲದೆ'' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಬಸವೇಶ್ವರ|ಬಸವಣ್ಣ]] ''ಕೂಡಲ ಚೆನ್ನಸಂಗಾ ನಿನ್ನ ಶರಣ ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನಲ್ಲದೆ ನೆರೆ ಅರಿವವರಾರೋ'' ಎಂದು ಮೆಚ್ಚಿ ನುಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಈತನನ್ನು ಅದೃಷ್ಯಕವಿ ''ದೃಢಶರಣಸೀಮಂತ ಮಣಿ'' ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾನೆ. == ಅವರ ವಚನಗಳು== <ref>https://kanaja.karnataka.gov.in/vachanasahitya/%E0%B2%98%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B2%AF%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A8-%E0%B2%B5%E0%B2%9A%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/</ref> ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯನ ೧೫೦ ವಚನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ೧.ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿತವ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದಿ ನಾವೆಂಬವಂಗೆ ಹಿಂಗದು ನೋಡಾ! ತನು ಸೂತಕ ಮನ ಸೂತಕ. ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕದು ತನುವಿನಲ್ಲಿರದು. ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ನಿಲ್ಲು ಮಾಣು.<ref>https://aralimara.com/2021/04/26/vachana-16/</ref> ೨.ಇಷ್ಟ ಬಾಹ್ಯವಾಯಿತ್ತೆಂದು ಸಮಯ ಒಪ್ಪದಿದೆ ನೋಡಾ! ಅರಿವು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವಿಧಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚಾಡಲೇತಕ್ಕೆ? ಚಿಕ್ಕಯ್ಯಪ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲ ಎಂದೆ. == ಅವರ ಮರಣ== '''ಘಟ್ಟಿವಾಳಯ್ಯ''' ನರ್ತನ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ತನ್ನ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದನು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] m9u93f50y7lk6eaih9h376ogl8vb94c 0 144422 1375707 1368467 2026-06-22T18:03:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375707 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು|name=Samcheong-dong|translit_lang1=Korean|translit_lang1_type=[[Hangul]]|translit_lang1_info=삼청동|translit_lang2=|image_skyline=Seoul-Samcheong.dong-01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_map=|mapsize=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=<!-- name of a location map, can be North Korea, South Korea or South Korea Seoul -->|coor_pinpoint=<!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) -->|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[South Korea]]|subdivision_type1=[[Regions of Korea|Region]]|subdivision_name1=|seat_type=Capital|seat=|parts_type=|parts_style=para|p1=|government_type=|leader_title=Mayor|leader_name=|area_footnotes=|area_total_km2=1.49|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=<ref name="encyber" />|population_total=5374|population_as_of=2001|population_density_km2=auto|blank_name_sec1=[[Korean dialects|Dialect]]|blank_info_sec1=|footnotes=}} [[ಚಿತ್ರ:Seoul-Samcheongdong-traditional.houses-01.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Seoul-Samcheongdong-traditional.houses-01.jpg/220px-Seoul-Samcheongdong-traditional.houses-01.jpg|thumb| ಸ್ಯಾಮ್ಚಿಯೊಂಗ್ಡಾಂಗ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆಗಳು]] '''ಸ್ಯಾಮ್‌ಚಿಯೊಂಗ್-ಡಾಂಗ್''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ]] [[ಸೌಲ್|ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಜೊಂಗ್ನೊ-ಗು ನೆರೆಹೊರೆಯಾದ ''ಡಾಂಗ್'' ಆಗಿದೆ. ಇದು ಜೊಂಗ್ನೊದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಜಿಯೊಂಗ್‌ಬೊಕ್‌ಗುಂಗ್‌ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="encyber">{{Cite web|url=http://www.encyber.com/search_w/ctdetail.php?masterno=732202&contentno=732202|title=삼청동 (Samcheong-dong 三淸洞)|publisher=Doosan Encyclopedia|language=Korean|archive-url=https://archive.today/20130122061149/http://www.encyber.com/search_w/ctdetail.php?masterno=732202&contentno=732202|archive-date=2013-01-22|access-date=2008-04-23}}</ref> <ref name="Jongno-gu">{{Cite web|url=http://www.jongno.go.kr/wcms4/dong/intro/history.jsp?dp=4&id=21|title=Origin of Samcheong-dong's name|publisher=Jongno-gu official site|language=Korean|archive-url=https://archive.today/20040530102953/http://www.jongno.go.kr/wcms4/dong/intro/history.jsp?dp=4&id=21|archive-date=2004-05-30|access-date=2008-04-23}} </ref> ಈ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ನೆರೆಹೊರೆಯು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಹನೋಕ್ ಕೊರಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕೊರಿಯಾದ ಆಡಿಟ್ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣೆ ಮಂಡಳಿಯು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. == ಆಕರ್ಷಣೆ == * ಕೊರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ *[https://web.archive.org/web/20081015204038/http://www.velvet.or.kr/english/emain.htm ವೆಲ್ವೆಟ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು] == ಸಹ ನೋಡಿ == * ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} * {{Cite web|url=http://www.encyber.com/search_w/ctdetail.php?masterno=139888&contentno=139888|title=종로구 (Jongno-gu 鍾路區)|publisher=Doosan Encyclopedia|language=Korean|archive-url=https://archive.today/20121204161724/http://www.encyber.com/search_w/ctdetail.php?masterno=139888&contentno=139888|archive-date=2012-12-04|access-date=2008-04-22}} * {{Cite web|url=http://www2.guro.go.kr/site/gu/page.jsp?code=guf040100010|title=Chronicle of Beopjeong-dong and Haengjeong-dong|publisher=[[Guro-gu]] Official website|language=Korean|access-date=2022-08-08|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006120702/http://www2.guro.go.kr/site/gu/page.jsp?code=guf040100010|url-status=deviated|archivedate=2014-10-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006120702/http://www2.guro.go.kr/site/gu/page.jsp?code=guf040100010}} * {{Cite web|url=http://www.mapo.go.kr/Design/html_cms/e_ward/03_office_dong_law.jsp|title=Mapo Information|website=The chart of Beopjeong-dong assigned by Haengjeong-dong (행정동별 관할 법정동 일람표)|publisher=[[Mapo-gu]] Official website|language=Korean|archive-url=https://web.archive.org/web/20071105043941/http://www.mapo.go.kr/Design/html_cms/e_ward/03_office_dong_law.jsp|archive-date=2007-11-05}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.jongno.go.kr/english/index.jsp ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊಂಗ್ನೊ-ಗು ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್] * (in Korean) [http://www.jongno.go.kr/index.jsp ಜೊಂಗ್ನೊ-ಗು ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್] * (in Korean) [https://web.archive.org/web/20050427054105/http://www.jongno.go.kr/wcms4/page?pageId=550302150 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಡಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಜೊಂಗ್ನೊ-ಗು ಸ್ಥಿತಿ] * (in Korean) [https://web.archive.org/web/20061113050705/http://www.jongno.go.kr/wcms4/dong/index.jsp?dp=4 Samcheong-dong ನಿವಾಸ ಕಚೇರಿ] * (in Korean) [http://www.jongno.go.kr/wcms4/page?pageId=290025133&C_290008854_290008855=%EC%82%BC%EC%B2%AD%EB%8F%99&C_290008854_0=290009417&C_290008854_290008853=%EC%82%BC%EC%B2%AD%EB%8F%99&LIST_PAGE_ID_290008854=270005366 ಸ್ಯಾಮ್ಚಿಯೊಂಗ್-ಡಾಂಗ್ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ]{{Dead link|date=May 2018|bot=InternetArchiveBot}} * [http://english.visitkorea.or.kr/enu/SH/SH_EN_7_4.jsp?cid=561239 ಸ್ಯಾಮ್‌ಚಿಯಾಂಗ್-ಡಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191228043403/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SH/SH_EN_7_4.jsp?cid=561239 |date=2019-12-28 }} {{Interwikineeded}} 6yjv432z11ufjsbwo07x594s79pas9s 0 146460 1375718 1369920 2026-06-22T22:29:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375718 wikitext text/x-wiki '''ಹೋಲಿಕಾ''' ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಸಿಂಹಿಕಾ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ''ಅಸುರಿ'' ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸಿ. ಅವಳು ಅಸುರ ರಾಜ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ]] ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ|ಪ್ರಹ್ಲಾದನ]] ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ. ''ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ'' (ಹೋಲಿಕಾ ಸಾವು) ಕಥೆಯು ಪಾಪದ ಮೇಲೆ ಸದಾಚಾರದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿಕಾವು ಬಣ್ಣಗಳ ಹಬ್ಬವಾದ [[ಹೋಳಿ|ಹೋಳಿಯ]] ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. == ದಂತಕಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Prahlada_holika,_13th_century_Keshava_temple_Somanathpur.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Prahlada_holika%2C_13th_century_Keshava_temple_Somanathpur.jpg/220px-Prahlada_holika%2C_13th_century_Keshava_temple_Somanathpur.jpg|left|thumb| ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲ್ಪ.]] ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]] ಎಂಬ ರಾಜನು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು [[ಅಸುರ|ಅಸುರರಂತೆ ಅಮರನಾಗಲು]] ಬಯಸಿದನು. ಈ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಅವರು [[ಬ್ರಹ್ಮ|ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ]] ವರವನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ [[ತಪಸ್ಸು]] ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ವರವು [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ]] ಐದು ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು: ಅವನನ್ನು ಮಾನವ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿ, ಮನೆಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ''ಅಸ್ತ್ರ'' (ಉತ್ಕ್ಷೇಪಕ ಆಯುಧಗಳು) ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ''ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ'' (ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಆಯುಧಗಳಿಂದ) ಕೊಲ್ಲಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಈ ಆಸೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಅಜೇಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು, ಅದು ಅವನನ್ನು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ತನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೇವರೆಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಅವನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕೊಂದನು. ಅವನ ಮಗ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]] ಅವನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆಯನ್ನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಅವರು [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಹೋಲಿಕಾಗೆ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆದನು. ಹೋಲಿಕಾಗೆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವ ವಿಶೇಷವಾದ ವಸ್ತ್ರವಿತ್ತು. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂರುವಂತೆ ಹುಡುಗನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನೊಂದಿಗೆ ದೀಪೋತ್ಸವದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೆಂಕಿಯು ಘರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹೋಲಿಕಾದಿಂದ ವಸ್ತ್ರವು ಹಾರಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ಹೋಲಿಕಾ ಸುಟ್ಟು ಸತ್ತಳು, ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಹೊರಬಂದನು.<ref>[http://www.hinduismtoday.com/pdf_downloads/pagers/Hindu-Festival_Holi_broadsheet-color.pdf Holi: Splashed with colors of friendship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925012100/https://www.hinduismtoday.com/pdf_downloads/pagers/Hindu-Festival_Holi_broadsheet-color.pdf |date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 }} Hinduism Today, Hawaii (2011)</ref> ವಿಷ್ಣುವು ನಂತರ [[ನರಸಿಂಹ]] (ಅರ್ಧ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಸಿಂಹ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಹಗಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಲ), ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು (ಒಳಾಂಗಣ ಅಥವಾ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ), ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದನು (ನೆಲ, ನೀರು ಅಥವಾ ಗಾಳಿ)., ತದನಂತರ ತನ್ನ ಸಿಂಹದ ಉಗುರುಗಳಿಂದ (ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಆಯುಧವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಉಡಾವಣೆಯಾದ ಆಯುಧವಾಗಲಿ) ರಾಜನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ನೀಡಿದ ಐದು ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವರವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜನಾಂಗವು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಬಲವಂತ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಇದು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. == ಹೋಲಿಕಾ ದಹನದ ಮೂಲ == [[ಚಿತ್ರ:Holika_Dahan,_Kathamandu,_Nepal.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Holika_Dahan%2C_Kathamandu%2C_Nepal.jpg/250px-Holika_Dahan%2C_Kathamandu%2C_Nepal.jpg|thumb|250x250px| ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ್, ಕಥಾಮಂಡು, ನೇಪಾಳ]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ]] ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೋಳಿಕಾಳ ಮರಣವನ್ನು ಹೋಳಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಪೈರನ್ನು ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೋಲಿಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇವೆ, ಆದರೆ ಹೋಳಿಕಾ ದಹನವು ಹೋಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ, ರಾಜ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದುಷ್ಟತನದ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಥೆಯು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಹೋಳಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹೋಲಿಕಾವನ್ನು ಸುಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಹೋಲಿಕಾಳ ಸಾವಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: * ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಹೋಲಿಕಾವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. * [[ಬ್ರಹ್ಮ|ಬ್ರಹ್ಮನು]] ಹೋಲಿಕಾಗೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಯಾರಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಲು ಎಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ, ಅವಳು ಮಾಡಿದಳು * ಹೋಲಿಕಾ ನಿಜವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯವಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಕೇಡು ಬರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದ ಆಕೆ ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಆ ಹುಡುಗನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೊಟ್ಟಳು, ತನ್ನನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡಿದಳು. * ಹೋಲಿಕಾ ಚಿತೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಾಗ, ಅವಳು ತನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಯ ಕವಚದ ಶಾಲನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದಳು. ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, ಅವನು ಹೋಲಿಕಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮೇಲೆ ಶಾಲನ್ನು ಬೀಸಿದ ಗಾಳಿಯ ರಭಸವನ್ನು ಕರೆದು ಅವನನ್ನು ಉಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಸಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.<ref>The Meaning of Holi [http://www.parmarth.com/updates/janfeb2005/holi.html Parmarth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315230225/http://www.parmarth.com/updates/janfeb2005/holi.html |date=2015-03-15 }} Retrieved 26 October 2007</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ''[[ಬಿಬಿಸಿ|BBC]]'' [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/holi_1.shtml ಯಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಯ ಮೂಲಗಳು]. {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] er77dwab4zb13p8vpe5cu6v6tndhyki 0 156220 1375705 1373125 2026-06-22T17:55:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375705 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Smita Patil 2013 stamp of India.jpg | caption = ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 2013 ರ ಭಾರತದ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ | birth_date = {{birth date|1955|10|17|df=y}} | birth_place = [[Poona]], [[Bombay State]], India | death_date = {{death date and age|1986|12|13|1955|10|17|df=y}} | death_place = [[ಬಾಂಬೆ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಭಾರತ | occupation = ನಟಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಸುದ್ದಿ ನಿರೂಪಕಿ | yearsactive = 1974–1986 | notable_works = {{ubl|''ಮಂಥನ್'' (1976)|''ಭೂಮಿಕಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭೂಮಿಕಾ'' (1977)|''ಜೈತ್ ರೆ ಜೈತ್'' (1978)|'' ಚಕ್ರ (1981 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಕ್ರ'' (1981)| ''ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್'' (1982)| ''ಬಜಾರ್ (1982 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಜಾರ್'' (1982)|''ಅಕಲೇರ್ ಶಾಂಧನೇ|ಅಕಲೇರ್ ಶಾಂಧಾನೇ'' (1982)|''ಆರ್ತ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆರ್ತ್'' (1982)|''ಉಂಬರ್ಥ''(1982)|''ಮಂಡಿ (1983 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಂಡಿ'' (1983)|''ಆಜ್ ಕಿ ಆವಾಜ್'' (1984) |''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' (1985)|''ಅಮೃತ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಮೃತ್'' (1986)|''ವಾರಿಸ್ (1988 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಾರಿಸ್'' (1988) )}} | spouse = [[ರಾಜ್ ಬಬ್ಬರ್]] | children = ಪ್ರತೀಕ್ ಬಬ್ಬರ್ | parents = ಶಿವಾಜಿರಾವ್ ಗಿರ್ಧರ್ ಪಾಟೀಲ್ (ತಂದೆ) | nationality = | honors = [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (1985) }}   '''ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್''' (17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1955-13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1986) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|last=Gulzar|last2=Nihalani, Govind|last3=Chatterji, Saibal|publisher=Popular Prakashan|year=2003|isbn=81-7991-066-0|page=601}}</ref><ref name="Kapoor2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O3Lt1sOKGxwC&pg=PA6699|title=The Indian Encyclopaedia: Biographical, Historical, Religious, Administrative, Ethnological, Commercial and Scientific. Indo-Pak War-Kamla Karri|last=Subodh Kapoor|date=1 July 2002|publisher=Cosmo Publication|isbn=978-81-7755-257-7|pages=6699–|access-date=29 December 2012}}</ref> [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಟೀಲ್, ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news |title=Top heroines of Bollywood |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/2 |url-status=live |access-date=24 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/2 |archive-date=28 November 2020}}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಎರಡು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಒಂದು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಎರಡು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಮರಾಠಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 1985 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pjqOM04aGJ8C&pg=PA310|title=The Women's Companion to International Film|last=Annette Kuhn|publisher=University of California Press|year=1990|isbn=978-0-520-08879-5|pages=310–|author-link=Annette Kuhn|access-date=29 December 2012}}</ref> [[ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್|ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್]] ಅವರ ''ಚರಣದಾಸ್ ಚೋರ್'' (1975) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪಾಟೀಲ್ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tGgm0z6vthYC&pg=PA82|title=Hyderabad: the social context of industrialisation, 1875–1948|last=Si. Vi Subbārāvu|publisher=Orient Blackswan|year=2007|isbn=978-81-250-1608-3|pages=82–|access-date=29 December 2012}}</ref><ref name="Heide2006">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_3fi_o1JzY4C&pg=PA208|title=Bollywood Babylon: Interviews with Shyam Benegal|last=William van der Heide|date=12 June 2006|publisher=Berg|isbn=978-1-84520-405-1|pages=208–|access-date=29 December 2012}}</ref> ಆಕೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಳುವಳಿಯಾದ ಸಮಾನಾಂತರ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು.<ref>{{Cite news |last=Lahiri, Monojit |date=20 December 2002 |title=A blazing talent remembered |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/12/20/stories/2002122001290500.htm |url-status=dead |access-date=1 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031003193833/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2002/12/20/stories/2002122001290500.htm |archive-date=3 October 2003}}</ref> ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯವು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಥನ (1976) ''ಭೂಮಿಕಾ'' (1977), ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ''ಜೈತ್ ರೇ ಜೈತ್'' (1978) ಅಕ್ರೋಷ (1980) ಚಕ್ರ (1981), ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ''ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್'' (1982) ''ಬಜಾರ್'' (1982) ಉಂಬರ್ತಾ (1982) ಶಕ್ತಿ (1982) ಅರ್ಥ್ (1982) ''[[ಅರ್ಧ್ ಸತ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರ್ಧ ಸತ್ಯ]]'' (1983) ''ಮಂಡಿ'' (1983) ''ಆಜ್ ಕಿ ಆವಾಜ್'' (1984) ''ಚಿದಂಬರಂ'' (1985) ''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' (1985) ''ನೃತ್ಯ'' (1987) [41987) [4,1987] [41988] ಮತ್ತು ''ವಾರಿಸ್'' (1987) <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O3Lt1sOKGxwC&pg=PA6699|title=The Indian Encyclopaedia: Biographical, Historical, Religious, Administrative, Ethnological, Commercial and Scientific. Indo-Pak War-Kamla Karri|last=Subodh Kapoor|date=1 July 2002|publisher=Cosmo Publication|isbn=978-81-7755-257-7|pages=6699–|access-date=29 December 2012}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSubodh_Kapoor2002">Subodh Kapoor (1 July 2002). [https://books.google.com/books?id=O3Lt1sOKGxwC&pg=PA6699 ''The Indian Encyclopaedia: Biographical, Historical, Religious, Administrative, Ethnological, Commercial and Scientific. Indo-Pak War-Kamla Karri'']. Cosmo Publication. pp.&nbsp;6699–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;<bdi>978-81-7755-257-7</bdi><span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 December</span> 2012</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0aFH2KFhFOkC&pg=PA202|title=Journalism And Mass Communication|last=Hena Naqvi|date=1 January 2007|publisher=Upkar Prakashan|isbn=978-81-7482-108-9|pages=202–|access-date=29 December 2012}}</ref> ನಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಪಾಟೀಲ್ ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂಬೈನ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರ, ಅವರ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳೆಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Reminiscing Smita Patil |url=http://movies.indiainfo.com/tales/smitapatil.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814112650/http://movies.indiainfo.com/tales/smitapatil.html |archive-date=14 August 2007 |access-date=14 August 2007}} "Reminiscing About Smita Patil"</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ನಟ ರಾಜ್ ಬಬ್ಬರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1986ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ರಂದು ತಮ್ಮ 31ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯ ತೊಡಕುಗಳಿಂದಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಆಕೆಯ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಆಕೆಯ ಮಗ ಪ್ರತೀಕ್ ಬಬ್ಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ.<ref>{{Cite web |date=17 October 2017 |title=Remembering Smita Patil on her 62nd birth anniversary |url=https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/remembering-smita-patil-on-her-62nd-birth-anniversary-4895128/lite/ |access-date=20 August 2022 |website=Indian Express}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Aga_Khan_Bridge_in_Pune.jpg|thumb|ಪಾಟೀಲ್ [[ಪುಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದು.]] ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 1955ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರಂದು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] [[ಪುಣೆ]] ಹಿಂದೂ-ಮರಾಠಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕಾರಣಿ ತಂದೆ ಶಿವಾಜಿರಾವ್ ಗಿರ್ಧಾರ್ ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ತಾಯಿ ವಿದ್ಯಾತಾಯಿ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಖಾಂದೇಶ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಶಿರ್ಪುರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Smita Patil: Celebrating legendary actress birth anniversary with a glimpse into her life, movies, and songs |language=en |work=News18 India |url=https://www.news18.com/movies/smita-patil-celebrating-legendary-actress-birth-anniversary-with-a-glimpse-into-her-life-movies-and-songs-8620282.html |access-date=20 October 2023}}</ref><ref name="Sharma2004">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5ePXdIGYe6oC&pg=PA298|title=Mass Communication : Theory & Practice In The 21St Century|last=D. Sharma|date=1 January 2004|publisher=Deep & Deep Publications|isbn=978-81-7629-507-9|page=298|access-date=29 December 2012}}</ref><ref name="UCLA">{{Cite web |title=Smita Patil |url=https://southasia.ucla.edu/culture/cinema/stars/smita-patil/ |access-date=3 April 2021 |website=MANAS |publisher=UCLA Social Sciences }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Print-Pothukuchi-Relate-2019">{{Cite web |last=Pothukuchi |first=Madhavi |date=17 October 2019 |title=Smita Patil — the 'real' woman Indian women could relate to |url=https://theprint.in/theprint-profile/smita-patil-real-woman-indian-women-relate/306732/ |access-date=3 April 2021 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಅನಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ದೇಶ್ಮುಖ್, ಬೋಧಕವರ್ಗದ ನಿಯೋನಾಟಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯಾ ಪಾಟೀಲ್ ಸೇಥ್, ಕಾಸ್ಟ್ಯೂಮ್ ಡಿಸೈನರ್.<ref>{{Cite news |date=17 October 2021 |title=Smita Patil as remembered by her sister: Funny, generous, uncaged |language=en |work=Scroll.in |url=https://scroll.in/reel/1007792/smita-patil-as-remembered-by-her-sister-funny-generous-uncaged |access-date=20 November 2023}}</ref> ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಟೀಲ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=30 October 2018 |title=Lesser known facts about Smita Patil |language=en |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/lesser-known-facts-about-smita-patil/photostory/66427051.cms |access-date=20 November 2022}}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಪುಣೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಗುಂಪುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಎಫ್ ಟಿ ಐ ಐ|ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] (ಎಫ್ಟಿಐಐ) ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರು ಆಕೆಯನ್ನು ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SLkABAAAQBAJ|title=Encyclopedia of Indian Cinema|last=Rajadhyaksha|first=Ashish|last2=Willemen|first2=Paul|date=10 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-94318-9|pages=173–174}}</ref><ref>{{Cite web |last=Farook |first=Farhana |date=16 October 2020 |title=Smita Patil – An incomplete dream |url=https://in.news.yahoo.com/smita-patil-a-tribute-on-her-65th-birth-anniversary-094752164.html |access-date=5 May 2021 |website=Yahoo Entertainment}}</ref> ಕುಟುಂಬವು ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. .<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Maithili |date=31 October 2015 |title=The making of Smita Patil |url=https://www.dnaindia.com/analysis/column-the-making-of-smita-patil-2140367 |access-date=3 April 2021 |website=DNA India |language=en}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಚೊಚ್ಚಲ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸು (1974-1980) === 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಮುಂಬೈ ದೂರದರ್ಶನ ದೂರದರ್ಶನ ಸುದ್ದಿ ಓದುಗರಾಗಿ ಪಾಟೀಲ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=17 October 2018 |title=स्मिता पाटिल बॉयोग्राफी |url=https://www.newstrend.news/177026/smita-patil-biography-hindi/ |access-date=15 April 2020 |website=newstrend.news |publisher=Newstrend}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zX4GY37rG8kC&q=Smita+Patil+|title=One Hundred Indian Feature Films: An Annotated Filmography|last=Banerjee|first=Shampa|last2=Anil Srivastava|publisher=Taylor & Francis|year=1988|isbn=0-8240-9483-2|ref=Ba}}</ref> ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರವು ಅರುಣ್ ಖೋಪ್ಕರ್ ಅವರ ಎಫ್ಟಿಐಐ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ತಿವ್ರಾ ಮಾಧ್ಯಮ'' ದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema: An Enchanting Close-Up of India's Hindi Cinema|last=Gulazāra|last2=Govind Nihalani|last3=Saibal Chatterjee|publisher=Popular Prakashan|year=2003|isbn=978-81-7991-066-5|page=601|access-date=29 December 2012}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SLkABAAAQBAJ|title=Encyclopedia of Indian Cinema|last=Rajadhyaksha|first=Ashish|last2=Willemen|first2=Paul|date=10 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-94318-9|pages=173–174}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRajadhyakshaWillemen2014">Rajadhyaksha, Ashish; Willemen, Paul (10 July 2014). [https://books.google.com/books?id=SLkABAAAQBAJ ''Encyclopedia of Indian Cinema'']. Routledge. pp.&nbsp;173–174. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;<bdi>978-1-135-94318-9</bdi>.</cite></ref> ನಂತರ [[ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್|ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್]] ಆಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ 1974ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ''ಚರಣದಾಸ್ ಚೋರ್'' ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Smita Patil |url=https://southasia.ucla.edu/culture/cinema/stars/smita-patil/ |access-date=3 April 2021 |website=MANAS |publisher=UCLA Social Sciences }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://southasia.ucla.edu/culture/cinema/stars/smita-patil/ "Smita Patil"]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''MANAS''. UCLA Social Sciences<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 April</span> 2021</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=2019-06-01 |title=Did you know Shyam Benegal's Manthan was India's first crowdfunded film? |url=https://www.mid-day.com/articles/did-you-know-shyam-benegals-manthan-was-indias-first-crowdfunded-film/20203176 |access-date=2019-06-16 |website=[[Mid-Day]] |archive-date=2019-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616070514/https://www.mid-day.com/articles/did-you-know-shyam-benegals-manthan-was-indias-first-crowdfunded-film/20203176 |url-status=dead }}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವು ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರವಾದ ಮಂಥನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಲು ಸಹಕಾರದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ [[ದಲಿತ|ಹರಿಜನ]] ಮಹಿಳೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Us Salam |first=Ziya |date=12 September 2012 |title=Shyam Benegal's Manthan (1976) |language=en |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/manthan-1976/article3892670.ece |access-date=2017-07-21}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top Earners 1976 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=182&catName=MTk3Ng== |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210050538/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=182&catName=MTk3Ng== |archive-date=2009-02-10 |access-date=2017-07-11 |publisher=boxofficeindia.com |archivedate=2013-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020100250/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=182&catName=MTk3Ng== }}</ref> ನಂತರ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಭೂಮಿಕಾ'' ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಲ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶದ ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ.<ref>{{Cite web |last=Vaiju Mahindroo |date=19 November 2011 |title='Hansa Wadkar' is the most difficult film I have done so far: Smita Patil |url=http://indiatoday.intoday.in/story/smita-patil-in-shyam-benegal-film-hansa-wadkar/1/160599.html |access-date=27 September 2014 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dinesh Raheja |author-link=Dinesh Raheja |last2=Jitendra Kothari |title=The Best of Smita Patil – Bhumika |url=http://specials.rediff.com/movies/2006/dec/14slide1.htm |access-date=1 December 2012 |website=Rediff.com}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0aFH2KFhFOkC&pg=PA202|title=Journalism And Mass Communication|last=Hena Naqvi|date=1 January 2007|publisher=Upkar Prakashan|isbn=978-81-7482-108-9|pages=202–|access-date=29 December 2012}}<cite class=" citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHena_Naqvi2007">Hena Naqvi (1 January 2007). [https://books.google.com/books?id=0aFH2KFhFOkC&pg=PA202 ''Journalism And Mass Communication'']. Upkar Prakashan. pp.&nbsp;202–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;<bdi>978-81-7482-108-9</bdi><span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 December</span> 2012</span>.</cite></ref> ಹಠಾತ್ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಡಮ್ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ನಟಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.<ref>{{Cite web |last=Parthiban |first=Praveena |date=15 December 2019 |title=Reminiscing Smita Patil, a rare talent gone too soon |url=https://thefederal.com/features/reminiscing-smita-patil-a-rare-talent-gone-too-soon/ |access-date=3 April 2021 |website=The Federal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Anuj |date=17 July 2014 |title=Smita Patil's Bhumika (1977) |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/bhumika-1977/article6221624.ece |access-date=27 September 2014 |website=The Hindu}}</ref> 1976ರಲ್ಲಿ ''ನಿಶಾಂತ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಶಬಾನಾ ಆಜ್ಮಿ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾನೆಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪಾಟೀಲ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |last=Ziya Us Salam |date=4 October 2012 |title=Smita Patil's debut film Nishant (1975) |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/nishant-1975/article3965004.ece |access-date=2014-09-27}}</ref><ref>{{Cite news |title=Shabana Azmi recalls going to Cannes with Smita Patil, Shyam Benegal for 1976 film Nishant; shares pic |work=News18 |url=https://www.news18.com/news/movies/shabana-azmi-recalls-going-to-cannes-with-smita-patil-shyam-benegal-for-1976-film-nishant-shares-pic-5185303.html |access-date=16 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top Earners 1978 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=184&catName=MTk3OA== |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213231634/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=184&catName=MTk3OA== |archive-date=2009-02-13 |access-date=2017-07-12 |publisher=boxofficeindia.com |archivedate=2009-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090213231634/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=184&catName=MTk3OA== }}</ref> 1977ರಲ್ಲಿ ''ಜೈತ್ ರೇ ಜೈತ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಟೀಲ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ-ಮರಾಠಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news |title=Happy Birthday, Dr Mohan Agashe: A look at the best Marathi movies of veteran star |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/happy-birthday-dr-mohan-agashe-a-look-at-the-best-marathi-movies-of-veteran-star/photostory/84671378.cms?from=mdr |access-date=2024-02-10 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite book|title=Cinema India: The Visual Culture of Hindi Film|last=Dwyer|first=Rachel|publisher=Rutgers University Press|year=2002|isbn=978-0-81353-175-5}}</ref> === ಸಮಾನಾಂತರ ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆ (1981-1987) === ಪಾಟೀಲ್ 1970ರ ದಶಕದ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಬಾನಾ ಅಜ್ಮಿ ಮತ್ತು ದೀಪ್ತಿ ನಾವಲ್ ಅವರಂತಹ ನಟಿಯರು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |last=Sarma |first=Ramya |date=16 October 2015 |title=When she was good, she was very, very good |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/tribute-to-smita-patil/article7770080.ece |access-date=4 May 2021 |issn=0971-751X}}</ref> ಅವರ ಕೆಲಸವು [[ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್|ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್]], ಗೋವಿಂದ್ ನಿಹಲಾನಿ, [[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]] (''ಸದ್ಗತಿ'', 1981) ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ (''ಚಿದಂಬರಂ'', 1985) ಮತ್ತು [[ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್]] ಅವರಂತಹ ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]] ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_3fi_o1JzY4C&pg=PA208|title=Bollywood Babylon: Interviews with Shyam Benegal|last=William van der Heide|date=12 June 2006|publisher=Berg|isbn=978-1-84520-405-1|pages=208–|access-date=29 December 2012}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWilliam_van_der_Heide2006">William van der Heide (12 June 2006). [https://books.google.com/books?id=_3fi_o1JzY4C&pg=PA208 ''Bollywood Babylon: Interviews with Shyam Benegal'']. Berg. pp.&nbsp;208–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;<bdi>978-1-84520-405-1</bdi><span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 December</span> 2012</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0|title=Satyajit Ray: The Inner Eye|last=Andrew Robinson|publisher=University of California Press|year=1989|isbn=978-0-520-06946-6|pages=[https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0/page/258 258]–|access-date=29 December 2012|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pothukuchi |first=Madhavi |date=17 October 2019 |title=Smita Patil — the 'real' woman Indian women could relate to |url=https://theprint.in/theprint-profile/smita-patil-real-woman-indian-women-relate/306732/ |access-date=3 April 2021 |website=ThePrint |language=en-US}}<cite class=" citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPothukuchi2019">Pothukuchi, Madhavi (17 October 2019). [https://theprint.in/theprint-profile/smita-patil-real-woman-indian-women-relate/306732/ "Smita Patil — the 'real' woman Indian women could relate to"]. ''ThePrint''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 April</span> 2021</span>.</cite></ref> ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸಿನೆಮಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸ್ತ್ರೀತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಶಕ್ತ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ|title=Bollybook: The Big Book of Hindi Movie Trivia|last=Chaudhuri|first=Diptakirti|date=2014|publisher=Penguin Books|isbn=978-93-5118-799-8|language=en|access-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420025038/https://books.google.com/books?id=gq-CBAAAQBAJ|archive-date=20 April 2021}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tk5gBAAAQBAJ&pg=PT139|title=100 Bollywood Films|last=Dwyer|first=Rachel|date=2005|publisher=Roli Books Pvt. Ltd.|isbn=9788174369901}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/essentialguideto00jhas|title=The Essential Guide to Bollywood|last=K. Jha|first=Subhash|last2=Bachchan|first2=Amitabh|date=2005|publisher=Lustre Press|isbn=978-81-7436-378-7|language=en|author-link=Subhash K. Jha|author-link2=Amitabh Bachchan}}</ref> ಚಕ್ರ (1981) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಪಾಟೀಲ್, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZsKR1RKoJKUC&dq=suraiya+nargis+madhubala+meena+kumari&pg=PA101|title=Filming the Gods: Religion and Indian Cinema|last=Dwyer|first=Rachel|date=2006|publisher=Routledge|isbn=0415314240}}</ref> ಕೊಳೆಗೇರಿ ನಿವಾಸಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಚಕ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ ಬಾಂಬೆಯ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite interview|title=Satish Kaushik revisits Chakra|date=10 July 2019|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/satish-kaushik-debut-film-chakra-first-of-many-5792127/|access-date=11 April 2023|archivedate=31 October 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 September 2017 |title=Classical Kishore: 10 Songs Of The Legendary Singer Based On Indian Ragas |url=http://www.inuth.com/my-space/the-classical-kishore-kumar-10-songs-of-the-legendary-singer-based-on-indian-raagas/ |access-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archive-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206134317/https://www.inuth.com/my-space/the-classical-kishore-kumar-10-songs-of-the-legendary-singer-based-on-indian-raagas/ |url-status=dead }}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ''ಬಜಾರ್'' (1982) ಮತ್ತು ''ಆಜ್ ಕಿ ಆವಾಜ್'' (1984) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಎರಡು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>[https://books.google.com/books?id=HsRbAAAAMAAJ&q=+Bazaar Bazaar]. p. 25.</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Deepali |date=2017-08-05 |title=Evolution of the rape scene |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-evolution-of-the-rape-scene-2520956 |access-date=2021-02-10 |website=DNA India |language=en}}</ref> <nowiki><i id="mw-A">ಮಂಡಿ</i></nowiki> ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ (1983) ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>[https://archive.today/20130202030643/http://www.screenindia.com/news/1982--On-the-sets-of-Mandi/3375/ 1982: On the sets of Mandi by Screen]</ref> ವೈವಾಹಿಕ ನಾಟಕ ಅರ್ಥ್ (1982) ನಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YT9xDwAAQBAJ|title=100 Essential Indian Films|last=Dasgupta|first=Rohit K.|last2=Datta|first2=Sangeeta|date=2018|publisher=[[Rowman & Littlefield]]|isbn=978-1-4422-7799-1|language=en|author-link=Rohit K. Dasgupta}}</ref> ಶಬಾನಾ ಆಜ್ಮಿ ಎದುರು ನಟಿಸುವಾಗ "ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ" ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Sarma |first=Ramya |date=16 October 2015 |title=When she was good, she was very, very good |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/tribute-to-smita-patil/article7770080.ece |access-date=4 May 2021 |issn=0971-751X}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSarma2015">Sarma, Ramya (16 October 2015). [https://www.thehindu.com/features/metroplus/tribute-to-smita-patil/article7770080.ece "When she was good, she was very, very good"]. ''The Hindu''. [[ಐಎಸ್ಎಸ್ಎನ್ (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|ISSN]]&nbsp;[[issn:0971-751X|0971-751X]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 May</span> 2021</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |last=Walia |first=Neha |date=28 May 2010 |title=Easy come, easy go? Nah |url=https://www.tribuneindia.com/2010/20100528/ttlife1.htm#12 |access-date=15 July 2021 |location=Chandigarh, India}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಲವಾರು ಗಮನಾರ್ಹ ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಉಂಬರ್ತಾದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು (1982), ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ-ಮರಾಠಿಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=25th National Film Awards |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm25thNFAAward.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010041511/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm25thNFAAward.aspx |archive-date=10 October 2014 |access-date=4 October 2011 |publisher=[[International Film Festival of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Indian Cinema '80/'81 |url=http://dff.nic.in/2011/IP1981.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232755/http://dff.nic.in/2011/IP1981.pdf |archive-date=3 March 2016 |access-date=22 September 2014}}</ref><ref>{{Cite web |date=2009-02-01 |title=BoxOffice India.com |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=189&catName=MTk4Mw== |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201143724/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=189&catName=MTk4Mw== |archive-date=1 February 2009 |access-date=2021-10-15 |archivedate=2013-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928072533/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=189&catName=MTk4Mw== |url-status=deviated }}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Sood |first=Samira |date=17 October 2020 |title=Smita Patil in Aakhir Kyon? is an example of how art and mainstream films aren't so far apart |url=https://theprint.in/feature/reel-take/smita-patil-in-aakhir-kyon-is-an-example-of-how-art-and-mainstream-films-arent-so-far-apart/524966/ |access-date=3 April 2021 |website=ThePrint |language=en-US}}</ref> ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಹೇಳಿದ್ದುಃ {{ನುಡಿಮುತ್ತು|"ನಾನು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಣ್ಣ ಸಿನಿಮಾಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ... ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. 1977-78 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಸಿನಿಮಾ ಚಳುವಳಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳು ಬೇಕಾಗಿದ್ದವು. ನನ್ನನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ವಿನಾಕಾರಣ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಷಯ ಆದರೆ ಅದು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಹಣ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಣ್ಣ ಸಿನಿಮಾದ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಬದ್ಧತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ದೊಡ್ಡ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನನಗೆ ಏನು ಸಿಕ್ಕಿತು? ಅವರಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳು ಬೇಕು, ನಾನು ನನಗಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ.<ref>{{Cite web |title=Remembering The Timeless Bhuika... |first=Monojit |last=Lahiri |work=The Sunday Indian |url=http://www.thesundayindian.com/en/story/remembering-the-timeless-bhuika/275/48561/ |access-date=2021-04-03 |archive-date=2021-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923234210/http://www.thesundayindian.com/en/story/remembering-the-timeless-bhuika/275/48561/ |url-status=deviated |archivedate=2021-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210923234210/http://www.thesundayindian.com/en/story/remembering-the-timeless-bhuika/275/48561/ }}</ref>}} ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ ಖೋಸ್ಲಾ, ರಮೇಶ್ ಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು [[ಬಲದೇವ ರಾಜ್ ಚೋಪ್ರಾ|ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ]] ಅವರಂತಹ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಆಕೆಯನ್ನು "ಅತ್ಯುತ್ತಮ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆಕೆಗೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kXfFAAAAQBAJ&pg=PA145|title=The Melodramatic Public: Film Form and Spectatorship in Indian Cinema|last=Ravi Vasudevan|date=2011|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-11812-6|pages=145–}}</ref> ಆಕೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕೂಡ ಆಕೆಯ ಹೊಸ ತಾರಾಗಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite web |date=5 October 2013 |title=Box Office 1982 |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=188&catName=MTk4Mg== |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005013955/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=188&catName=MTk4Mg== |archive-date=5 October 2013 |access-date=9 September 2019 |website=[[Box Office India]] |archivedate=5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005013955/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=188&catName=MTk4Mg== }}</ref> ಶಕ್ತಿ (1982) ಮತ್ತು ''ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್'' (1982) ನಂತಹ ಆಕೆಯ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್|ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಆಕರ್ಷಕ ಪಾತ್ರಗಳು.<ref>{{Cite news |date=28 November 2019 |title=Top Comedy Nett Grossers - Housefull 4 Tops |publisher=boxofficeindia.com |url=https://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=5659 |access-date=28 November 2019}}</ref> ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ "ಗಂಭೀರ" ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು "ಹಿಂದಿ ಸಿನೆಮಾ" ಮಸಾಲಾ ಎರಡರಲ್ಲೂ ನಟಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Jha |first=Subhash K. |date=23 January 2017 |title=Ramesh Sippy on casting Amitabh Bachchan and Dilip Kumar together in Shakti |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/ramesh-sippy-casting-amitabh-bachchan-dilip-kumar-together-shakti/ |access-date=14 July 2021 |website=Bollywood Hungama}}</ref><ref name="Tribune-Dhillon-Superstar-2015">{{Cite web |last=Singh Dhillon |first=Chitvan |date=13 November 2015 |title=Superstar Smita |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/entertainment/superstar-smita-157290 |access-date=3 April 2021 |website=Tribune India News Service}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಮಾನ್ಯಾ ಪಾಟೀಲ್ ಸೇಥ್, "ಸ್ಮಿತಾ ದೊಡ್ಡ-ಬಜೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮಕ್ ಹಲಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಳೆ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೃದಯಂತರಾಳದಿಂದ ಅತ್ತರು. ಅವರು ಸರಿಯಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು". 1984 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ವಿಶ್ವ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=O1L2DAAAQBAJ|title=INDIAN CINEMA A VISUAL VOYAGE|last=NFDC|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting|isbn=9788123021928}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mohamed |first=Khalid |date=8 December 2017 |title=Remembering the legend that was Smita Patil |url=https://www.khaleejtimes.com/wknd/bollywood/remembering-the-legend-that-was-smita-patil |access-date=3 April 2021 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 October 2013 |title=Box Office 1982 |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=188&catName=MTk4Mg== |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005013955/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=188&catName=MTk4Mg== |archive-date=5 October 2013 |access-date=9 September 2019 |website=[[Box Office India]] |archivedate=5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005013955/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=188&catName=MTk4Mg== }}</ref><ref>{{Cite web |title=Worth their weight in gold (80s) |url=http://www.boxofficeindia.co.in/worth-their-weight-in-gold-80s/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111104732/http://www.boxofficeindia.co.in/worth-their-weight-in-gold-80s/ |archive-date=11 January 2016 |access-date=2016-01-02 |website=Box office India |archivedate=2011-11-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111105190334/http://www.boxofficeindia.co.in/worth-their-weight-in-gold-80s/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=Awards of the Montreal World Film Festival – 1984 |url=http://www.ffm-montreal.org/en/awards/33-awards-of-the-montreal-world-film-festival-1984.html |access-date=13 March 2014 |website=Montreal World Film Festival |archive-date=13 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313184947/http://www.ffm-montreal.org/en/awards/33-awards-of-the-montreal-world-film-festival-1984.html |url-status=dead }}</ref> ಭೀಗಿ ಪಾಲ್ಕೇನ್, ''ತಾಜುರ್ಬಾ'', ''ಆಜ್ ಕಿ ಆವಾಜ್'', ಆವಾಮ್ ಮತ್ತು ''ಹಮ್ ದೋ ಹಮಾರೇ ದೋ'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಬಬ್ಬರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ ಪಾಟೀಲ್ ನಂತರ ಆತನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=17 October 2016 |title=Remembering Smita Patil: Why The Actress is Irreplaceable |url=https://www.news18.com/news/movies/remembering-smita-patil-why-the-actress-is-irreplaceable-in-indian-cinema-1302347.html |access-date=4 May 2021 |website=News18.com |language=en}}</ref><ref name="google book nVbGBgAAQBAJ">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nVbGBgAAQBAJ&pg=PT225|title=Wuthering Heights (Annotated)|last=Emily Bronte|publisher=Bronson Tweed Publishing|pages=225–|id=GGKEY:JXQKH8ETFJN}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=December 2023|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಿ. ವಿ. ಶ್ರೀಧರ್ ಅವರು 1982 ರಲ್ಲಿ ''ದಿಲ್-ಎ-ನಾದನ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜೇಶ್ ಖನ್ನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/filmindia194915unse|title=Film India|last=Patel|first=Baburao|date=1949|publisher=Bombay|others=New York The Museum of Modern Art Library|pages=78}}</ref><ref name="Bajaj2014">{{Cite book|title=On & Behind the Indian Cinema|last=J.K. Bajaj|date=26 March 2014|publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd|isbn=978-93-5083-621-7|pages=2008–|chapter=3, Year wise Popular Films with their main cast|access-date=4 August 2015|chapter-url=https://books.google.com/books?id=_1UqAwAAQBAJ&pg=PA2008-IA87}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ಖನ್ನಾ ಅವರು 'ಆಹಿರ್ ಕ್ಯೋನ್?' ನಂತಹ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯಾದರು.''ಆಖೀರ್ ಕ್ಯೋನ್?'', ''ಅನೋಖಾ ರಿಶ್ತಾ'', ಅಂಗಾರೇ, ''ನಜ್ರಾನಾ'', ''ಅಮೃತ.'' <ref>{{Cite web |url=http://www.ebay.com/itm/India-Bollywood-1986-Angaaray-press-book-Rajesh-Khanna-Smita-Patil-Raj-Babbar-/390762826596?pt=LH_DefaultDomain_0&hash=item5afb478b64 |title=Angaaray press book - Rajesh Khanna, Smita Patil and Raj Babbar |access-date=2014-05-27 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034720/http://www.ebay.com/itm/India-Bollywood-1986-Angaaray-press-book-Rajesh-Khanna-Smita-Patil-Raj-Babbar-/390762826596?pt=LH_DefaultDomain_0&hash=item5afb478b64 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Box Office 1987 |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=193&catName=MTk4Nw== |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012172152/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=193&catName=MTk4Nw== |archive-date=12 October 2012 |access-date=28 March 2021 |website=[[Box Office India]] |archivedate=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121012172152/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=193&catName=MTk4Nw== }}</ref> ಆಹಿರ್ ಕ್ಯೋನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ? ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಖನ್ನಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಜೋಡಿಯು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=13 August 2011 |title=Movie Overview - Smita Patil and Rajesh Khanna's Aakhir Kyon |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/parties-and-events/cast-and-crew-at-dvd-launch-of-tamas/ |access-date=15 May 2012 |website=Bollywood Hungama}}</ref> ಆಹಿರ್ ಕ್ಯೋನಲ್ಲಿನ "ದುಷ್ಮನ್ ನಾ ಕರೇ ದೋಸ್ತ್ ನೆ ವೋ" ಮತ್ತು "ಏಕ್ ಅಂಧೇರಾ ಲಕ್ಷ ಸಿತಾರೇ" ಹಾಡುಗಳು? ಚಾರ್ಟ್ ಬಸ್ಟರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದವು. ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite news |last=Motwani |first=Monica |date=20 September 2001 |title=1987 files |work=Screen |url=http://www.screenindia.com/20010928/f19.html |url-status=dead |access-date=2 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20011031023302/http://www.screenindia.com/20010928/f19.html |archive-date=31 October 2001}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅಮೃತ್ ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಐದನೇ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಶ್ರೀದೇವಿಯವರ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ ನಜ್ರಾನಾ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 1987ರ ಅಗ್ರ 10 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=29 September 1991 |title=Collections - Nazrana |url=https://books.google.com/books?id=Q5UqAAAAYAAJ&q=nazrana |access-date=20 July 2023 |publisher=Update Video Publication |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-01-15 |title=Boxofficeindia 1986 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=192&catName=MTk4Ng== |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115225618/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=192&catName=MTk4Ng== |archive-date=15 January 2013 |access-date=2021-10-18 |archivedate=2012-10-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121012172139/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=192&catName=MTk4Ng== |url-status=deviated }}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-01-15 |title=Boxofficeindia.com |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=125&catName=MTk4MC0xOTg5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115031410/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=125&catName=MTk4MC0xOTg5 |archive-date=15 January 2013 |access-date=2021-10-18 |archivedate=2012-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120503222646/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=125&catName=MTk4MC0xOTg5 |url-status=deviated }}</ref>  "ಪಾಟೀಲ್ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ನಟಿ. ಅವರ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿನಯಗಳು ಲೇಸರ್ ತರಹದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥ್ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಜೈತ್ ರೆ ಜೇತ್ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ. ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಟನೆ ಚಾಪ್ಸ್. ಆರಂಭಿಕ ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳ ಕಡಿಮೆ ಕೀಲಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರದ ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಮೇಲಿನ ರೆಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ: ರೂಪಾಂತರವು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ." ''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' (1987) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ ಅಭಿನಯದ ಕುರಿತು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರರಂಗದೊಂದಿಗೆ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವು ಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=17 October 2016 |title=Remembering Smita Patil: Why The Actress is Irreplaceable |url=https://www.news18.com/news/movies/remembering-smita-patil-why-the-actress-is-irreplaceable-in-indian-cinema-1302347.html |access-date=4 May 2021 |website=News18.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.news18.com/news/movies/remembering-smita-patil-why-the-actress-is-irreplaceable-in-indian-cinema-1302347.html "Remembering Smita Patil: Why The Actress is Irreplaceable"]. ''News18.com''. 17 October 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 May</span> 2021</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=q7UEAQAAIAAJ&q=%22Mr.+Lambu%22|title=75 Glorious Years of Indian Cinema|last=Ojha|first=Rajendra|date=1988|publisher=Screen World Publication|location=[[Google Books]]|page=95,176}}</ref> 1987ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' ಉದ್ವಿಗ್ನ ಮತ್ತು ಉರಿಯುವ ಸೋನ್ಬಾಯಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಕೇತನ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಟೀಲ್ ಮರು-ತಂಡವಾದಾಗ ಅವರ ವಾದಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ (ಮತ್ತು ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅಂತಿಮ) ಪಾತ್ರವು ಬಂದಿತು.<ref>[http://imgur.com/vRi4j As seen here]</ref><ref>{{Cite web |title=15th Moscow International Film Festival (1987) |url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1987 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116194338/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1987 |archive-date=16 January 2013 |access-date=2013-02-18 |website=MIFF}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಡುಕ ಸಣ್ಣ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಮಸಾಲೆ-ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಬಹಳ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಕೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |last=Singh Dhillon |first=Chitvan |date=13 November 2015 |title=Superstar Smita |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/entertainment/superstar-smita-157290 |access-date=3 April 2021 |website=Tribune India News Service}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSingh_Dhillon2015">Singh Dhillon, Chitvan (13 November 2015). [https://www.tribuneindia.com/news/archive/entertainment/superstar-smita-157290 "Superstar Smita"]. ''Tribune India News Service''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 April</span> 2021</span>.</cite></ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದಂದು, ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ತನ್ನ "ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ 25 ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Prasad |first=Shishir |last2=Ramnath |first2=N. S. |last3=Mitter |first3=Sohini |date=27 April 2013 |title=25 Greatest Acting Performances of Indian Cinema |url=http://forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/0 |access-date=27 January 2015}}</ref> ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯನ್ನು "ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನ" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Kempley |first=Rita |date=18 November 1989 |title='Spices' (NR) |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/style/longterm/movies/videos/spices.htm |access-date=18 October 2021}}</ref><ref>{{Cite book|title=Cinemas of India|last=Thorval|first=Yves|publisher=Macmillan India|year=2000|isbn=0-333-93410-5|pages=181–182}}</ref><ref>Meer, Ameena http://bombsite.com/issues/29/articles/1262 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514080436/http://bombsite.com/issues/29/articles/1262 |date=14 ಮೇ 2013 }} Fall 1989, Retrieved 13 May 2013</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DIVlw5AzQTgC&pg=PA133|title=Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|last=Ganti|first=Tejaswini|publisher=[[Routledge]]|year=2004|isbn=978-0-415-28853-8|author-link=Tejaswini Ganti|access-date=16 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010235326/https://books.google.com/books?id=DIVlw5AzQTgC&pg=PA133|archive-date=10 October 2019}}</ref> === ಮರಣೋತ್ತರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು (1987-1989) === ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣೋತ್ತರ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದೇಬ್ಶಿಶು.'' ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಭಾವನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಹಮ್ ಫರಿಷ್ಟೇ ನಹಿ, ಇನ್ಸಾನಿಯತ್ ಕೆ ದುಷ್ಮನ್, ಥಿಕಾನಾ, ''ಊಂಚ್ ನೀಚ್ ಬೀಚ್'' ಮತ್ತು ''ವಾರಿಸ್'' ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite news |last=Ray |first=Kunal |date=2015-10-17 |title='Smita struggled with curious contradictions' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/books/literary-review/maithili-rao-speaks-with-kunal-ray-about-smita-patil-a-brief-incandescence/article7769651.ece |access-date=2022-03-09 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |title=Debashishu |url=http://www.mybindi.com/arts-entertainment/WHATSON/bengali_filmfest.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090717060502/http://www.mybindi.com/arts-entertainment/WHATSON/bengali_filmfest.html |archive-date=17 July 2009}}</ref><ref>{{Cite news |last=Rangoonwala |first=Firoze |date=24-25 December 1987 |title=1987: a year of cinematic mediocrity |work=[[Arab Times]] |url=https://archive.org/details/ArabTimes1987KuwaitEnglish/Dec%2024%201987%2C%20Arab%20Times%2C%20%237127%2C%20Kuwait%20%28en%29/page/n7/mode/2up |access-date=27 April 2023}}</ref> ಟಿಕಾನಾ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ವಾರಿಸ್ಗೆ, ಪಾಟೀಲ್ ವ್ಯಾಪಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite news |last=KBR |first=Upala |date=30 June 2011 |title=Does Bollywood need a no-pregnancy clause? |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Does-Bollywood-need-a-no-pregnancy-clause/articleshow/9038577.cms |access-date=28 June 2015}}</ref> 1989ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಲಿಯೋಂ ಕೆ ಬಾದ್ಷಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವಾರಿಸ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ನಟನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ ಸ್ಟಾರ್ & ಸ್ಟೈಲ್-ಲಕ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20080617205737/http://www.bollywoodhungama.com/movies/cast/5274/index.html Galiyon Ka Badshah 1989] ''Bollywood Hungama'' Retrieved 17 December 2011</ref><ref>''[[Waaris (1988 film)|Waaris]]''</ref><ref>{{Cite web |last=Box Office India |title=Top Earners 1988 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=194&catName=MTk4OA== |archive-url=https://web.archive.org/web/20090131224648/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=194&catName=MTk4OA== |archive-date=31 January 2009 |access-date=3 March 2017 |publisher=boxofficeindia.com |archivedate=31 ಜನವರಿ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131224648/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=194&catName=MTk4OA== |url-status=deviated }}</ref><ref name="boi89">{{Cite web |date=15 January 2013 |title=Box Office 1989 |url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=195&catName=MTk4OQ== |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115225557/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=195&catName=MTk4OQ== |archive-date=15 January 2013 |website=[[Box Office India]] |access-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archivedate=15 ಜನವರಿ 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115225557/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=195&catName=MTk4OQ== }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಪಾಟೀಲ್ ಸಕ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆ ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಕೆ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web |date=17 October 2016 |title=Remembering Smita Patil: Why The Actress is Irreplaceable |url=https://www.news18.com/news/movies/remembering-smita-patil-why-the-actress-is-irreplaceable-in-indian-cinema-1302347.html |access-date=4 May 2021 |website=News18.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.news18.com/news/movies/remembering-smita-patil-why-the-actress-is-irreplaceable-in-indian-cinema-1302347.html "Remembering Smita Patil: Why The Actress is Irreplaceable"]. ''News18.com''. 17 October 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 May</span> 2021</span>.</cite></ref><ref name="ibnlive">{{Cite web |date=13 December 2006 |title='25 years on, a phenomenon named Smita Patil ' |url=http://ibnlive.in.com/news/25-years-on-phenomenon-named-smita-patil/211601-8-66.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108034535/http://ibnlive.in.com/news/25-years-on-phenomenon-named-smita-patil/211601-8-66.html |archive-date=8 January 2012 |access-date=27 December 2011 |website=IBN Live |archivedate=8 ಜನವರಿ 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120108034535/http://ibnlive.in.com/news/25-years-on-phenomenon-named-smita-patil/211601-8-66.html }}</ref><ref>{{Cite web |date=20 May 2023 |title=Smita Patil's Bhumika is the celebrity biopic that should have been the blueprint for The Dirty Picture, Mahanati |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/smita-patil-bhumika-celebrity-biopic-should-have-been-blueprint-for-the-dirty-picture-mahanati-8618328/lite/ |access-date=12 September 2023 |website=Indian Express}}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ನಟ ರಾಜ್ ಬಬ್ಬರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದಾಗ, ಆಕೆ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಆಕೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite web |date=13 December 2006 |title='She was a great human being' |url=http://www.rediff.com/movies/2006/dec/13smita.htm |access-date=27 December 2011 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> ರಾಜ್ ಬಬ್ಬರ್ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ನಾದಿರಾ ಬಬ್ಬರ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>{{Cite web |title=On Smita Patil's death anniversary, remembering her sensational affair with a married Raj Babbar |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/smita-patil-death-anniversary-sensational-affair-raj-babbar-1106182-2017-12-13 |access-date=13 December 2019 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 December 2021 |title=Raj Babbar remembers late wife Smita Patil on death anniversary with old pic: She was a noble soul |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/raj-babbar-remembers-late-wife-smita-patil-on-death-anniversary-with-old-pic-she-was-a-noble-soul-101639387864623.html |access-date=12 December 2022 |website=Hindustan Times}}</ref> ಬಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಪಾಟೀಲ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1982ರ ಭೀಗಿ ಪಾಲ್ಕೀನ್ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{Cite news |last=Sarma |first=Ramya |date=16 October 2015 |title=When she was good, she was very, very good |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/tribute-to-smita-patil/article7770080.ece |access-date=4 May 2021 |issn=0971-751X}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSarma2015">Sarma, Ramya (16 October 2015). [https://www.thehindu.com/features/metroplus/tribute-to-smita-patil/article7770080.ece "When she was good, she was very, very good"]. ''The Hindu''. [[ಐಎಸ್ಎಸ್ಎನ್ (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|ISSN]]&nbsp;[[issn:0971-751X|0971-751X]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 May</span> 2021</span>.</cite></ref> ಅವರ ಮಗ, ನಟ ಪ್ರತೀಕ್ ಬಬ್ಬರ್ ಅವರು 28 ನವೆಂಬರ್ 1986 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Throwback: When Smita Patil refused to take a maternity leave and danced despite being pregnant |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/throwback-when-smita-patil-refused-to-take-a-maternity-leave-and-danced-despite-being-pregnant/articleshow/105976738.cms |access-date=16 December 2023 |website=Times of India}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dhingra |first=Deepali |date=16 July 2012 |title=Prateik's learning curve |work=Mid-Day |url=http://www.mid-day.com/articles/prateiks-learning-curve/172626 |url-status=live |access-date=27 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721134039/https://www.mid-day.com/articles/prateiks-learning-curve/172626 |archive-date=21 July 2019}}</ref> == ಸಾವು == ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 31ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಜನನದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ (ಪ್ಯುರೆಪರಲ್ ಸೆಪ್ಸಿಸ್) 1986ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0|title=Satyajit Ray: The Inner Eye|last=Andrew Robinson|publisher=University of California Press|year=1989|isbn=978-0-520-06946-6|pages=[https://archive.org/details/satyajitrayinner00robi_0/page/258 258]–|access-date=29 December 2012|url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAndrew_Robinson1989">Andrew Robinson (1989). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:satyajitrayinner00robi_0|''Satyajit Ray: The Inner Eye'']]</span>. University of California Press. pp.&nbsp;[[iarchive:satyajitrayinner00robi_0/page/258|258]]–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;<bdi>978-0-520-06946-6</bdi><span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 December</span> 2012</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_Q5lAAAAMAAJ|title=Film stars in Indian politics|last=Ram Awgnihotri|publisher=Commonwealth Publishers|year=1998|isbn=978-81-7169-506-5|access-date=29 December 2012}}</ref> ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್]] ಅವರು "ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ" ದಿಂದಾಗಿ ಪಾಟೀಲ್ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2 February 2005 |title=Smita Patil - Memories from Mrinal da |url=http://www.rediff.com/movies/2005/feb/02mrinal.htm |access-date=28 December 2010 |website=Rediff.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 December 2013 |title=Prateik Babbar on mother Smita Patil: Got to be her sunshine kid |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/prateik-babbar-on-mother-smita-patil-got-to-be-her-sunshine-kid-458026 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140612025136/http://movies.ndtv.com/bollywood/prateik-babbar-on-mother-smita-patil-got-to-be-her-sunshine-kid-458026 |archive-date=12 June 2014 |access-date=8 July 2014 |website=NDTV |archivedate=12 ಜೂನ್ 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140612025136/http://movies.ndtv.com/bollywood/prateik-babbar-on-mother-smita-patil-got-to-be-her-sunshine-kid-458026 }}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ಮಗನನ್ನು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]] ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರು ಬೆಳೆಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Lalwani |first=Vickey |date=22 May 2014 |title=Dad was not around while I was growing up |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Dad-was-not-around-while-I-was-growing-up/articleshow/35462990.cms?imageid=29941634#slide7 |url-status=live |access-date=8 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140525050739/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Dad-was-not-around-while-I-was-growing-up/articleshow/35462990.cms?imageid=29941634#slide7 |archive-date=25 May 2014}}</ref> ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆ ತನ್ನ ಸಮಾಧಿಯ ಆಚೆಗೂ ತಲುಪಿದ ಒಂದು ಆರಾಧನಾ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಕೆಯ ನಿಧನದ ಬಗ್ಗೆ, ಕವಿ [[ಕೈಫಿ ಅಜ್ಮಿ|ಕೈಫಿ ಆಜ್ಮಿ]] ಅವರು ದತ್ತಿ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಸತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಮಗ ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Bhawana Somaaya |date=12 December 2016 |title=Her Last Few Hours: Smita Patil Loved Life Till The End |url=https://www.thequint.com/on-smita-patils-death-anniversary-a-vivid-recollection-of-her-last-few-hours-and-her-final-fight-raj-babbar |access-date=14 December 2020 |website=The Quint}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TdM2Ben3alIC|title=Wanted Cultured Ladies Only!: Female Stardom and Cinema in India, 1930s-1950s|last=Majumdar|first=Neepa|publisher=University of Illinois Press|year=2009|isbn=978-0-252-09178-0}}</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಣ == ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]] ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣ ನಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=Top heroines of Bollywood |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/2 |url-status=live |access-date=24 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/2 |archive-date=28 November 2020}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/2 "Top heroines of Bollywood"]. ''[[ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ|India Today]]''. [https://web.archive.org/web/20201128234730/https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/2 Archived] from the original on 28 November 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 August</span> 2020</span>.</cite></ref> ಆಕೆಯನ್ನು [[ನರ್ಗಿಸ್|ನರ್ಗೀಸ್]] ನಂತರ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Raja Sen |date=29 June 2011 |title=Readers Choice: The Greatest Actresses of all time |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-greatest-actresses-of-all-time/20110629.htm |access-date=22 September 2011 |website=Rediff.com}}</ref> 2022ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ಔಟ್ಲುಕ್ ಇಂಡಿಯಾದ 75 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿಯರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=75 Bollywood Actresses Who Ruled The Silver Screen With Grace, Beauty And Talent |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/75-bollywood-actresses-who-ruled-the-silver-screen-with-grace-beauty-and-talent-news-216694/amp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.outlookindia.com/art-entertainment/75-bollywood-actresses-who-ruled-the-silver-screen-with-grace-beauty-and-talent-news-216694/amp |archive-date=16 August 2022 |access-date=16 August 2022 |website=Outlook India}}</ref> ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಚರಣದಾಸ್ ಚೋರ್'' ಮತ್ತು ಮಂಥನಕ್ಕಾಗಿ ''Rediff.com'' ನ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚೊಚ್ಚಲ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news |title=Best Bollywood Debutants Ever |work=Rediff.com |url=https://m.rediff.com/movies/2008/nov/24sd6-best-actresses-ever.htm |url-status=live |access-date=24 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://m.rediff.com/movies/2008/nov/24sd6-best-actresses-ever.htm |archive-date=28 November 2020}}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 70 ಮತ್ತು 80ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ, ''[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ಟೈಲ್ ಐಕಾನ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=15 September 2011 |title=Thinking man's sex symbol |url=https://www.hindustantimes.com/photos/entertainment/thinking-man-s-sex-symbol/photo-ktBtYJCdPomR11VoG7UCFO.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.hindustantimes.com/photos/entertainment/thinking-man-s-sex-symbol/photo-ktBtYJCdPomR11VoG7UCFO.html |archive-date=2022-08-16 |access-date=2021-11-27 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 April 2016 |title=Top 10 Beautiful Actresses of Bollywood during 70's |url=https://www.indiaherald.com/Movies/Read/125738/Top-10-Beautiful-Actresses-of-Bollywood-during-70-s- |access-date=27 February 2020 |website=India Herald}}</ref> ತನ್ನ "ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿಯರ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ 5ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' "50 ಸುಂದರ ಮುಖಗಳು" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಇರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=8 June 2012 |title=10 iconic and eternal beauties of Bollywood |url=http://in.lifestyle.yahoo.com/photos/10-iconic-and-eternal-beauties-of-bollywood-slideshow/actress-photo-1339137407.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611042029/http://in.lifestyle.yahoo.com/photos/10-iconic-and-eternal-beauties-of-bollywood-slideshow/actress-photo-1339137407.html |archive-date=11 June 2012 |access-date=12 June 2012 |website=Yahoo! India Lifestyle}}</ref><ref>{{Cite web |title=Photos - 50 Beautiful Faces: 100 years of Indian Cinema |url=https://m.photos.timesofindia.com/movies/100-yrs-of-indian-cinema/50-beautiful-faces-100-years-of-indian-cinema/morphshow/19713202.cms |access-date=23 December 2021 |website=[[The Times of India]]}}</ref> 2023ರಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್ ಮಸಂದ್ ಅವರು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Rajeev Masand |title=The eyes have it: Hindi cinema's best actresses |url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/the-eyes-have-it-hindi-cinemas-best-actresses-2320786-2023-01-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230122142138/https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/the-eyes-have-it-hindi-cinemas-best-actresses-2320786-2023-01-12 |archive-date=22 January 2023 |access-date=12 September 2023 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sukanya Verma |title=Bollywood's top tawaifs |url=https://specials.rediff.com/movies/2006/oct/30slid7.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128142138/https://specials.rediff.com/movies/2006/oct/30slid7.htm |archive-date=28 November 2023 |access-date=10 September 2022 |website=Rediff.com}}</ref> ನಟಿಯಾಗಿ ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಶೈಲಿಗೆ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]'' ಸುರೇಶ್ ಕೊಹ್ಲಿ, "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಬಹುಶಃ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಪವರ್ಹೌಸ್ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಭಿನಯದೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ". ಹಲವಾರು ನಟಿಯರು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Kohli, Suresh |date=22 September 2011 |title=Smita Patil - Immortal performances |work=Deccan Herald |url=http://www.deccanherald.com/content/150885/immortal-performances.html |access-date=22 November 2019}}</ref> ನಟಿ [[ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ (ನಟಿ)|ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ]], "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನು ತುಂಬಾ ಮೆಚ್ಚುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಭೂಮಿ ಪೆಡ್ನೇಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿತ್ರಣಗಳಿಂದ "ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ನಾಯಕಿಯರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ" ನಟಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Smita Patil award makes me feel more confident, says Deepika Padukone |url=https://www.ndtv.com/entertainment/smita-patil-award-makes-me-feel-more-confident-says-deepika-padukone-628276 |access-date=20 February 2018 |website=NDTV India}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bhumi Pednekar thanks yesteryear actors for ushering change on screen |url=https://www.zeebiz.com/india/news-bhumi-pednekar-thanks-yesteryear-actors-for-ushering-change-on-screen-145782 |access-date=15 January 2021 |website=Zee Business}}</ref> [[ಕತ್ರಿನಾ ಕೈಫ್]], "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |date=19 September 2016 |title=Smita Patil an inspiration, she showed us not even sky is the limit, says Katrina Kaif |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/smita-patil-an-inspiration-she-showed-us-not-even-sky-is-the-limit-says-katrina-kaif-3039289/lite/ |access-date=12 October 2020 |website=Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |title=Did you know? The late Smita Patil inspired Somy Ali to become an actress |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/did-you-know-the-late-smita-patil-inspired-somy-ali-to-become-an-actress-news-303610/amp |access-date=17 July 2023 |website=Outlook India}}</ref> [[ರೇಖಾ]] ಅವರು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ತನಗಿಂತ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರಿಗಿಂತಲೂ "ಉತ್ತಮ ನಟ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{Cite web |date=17 December 2017 |title=Smita Patil is a far better actor than me, says Rekha |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/smita-patil-a-far-better-actor-than-me-says-rekha/story-sE6e3iA8IQcSHUHpOeU6DO.html |access-date=30 December 2022 |website=Hindustan Times |agency=Press Trust of India}}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಸಹ-ನಟ [[ಓಂ ಪುರಿ]] ಹೇಳಿದರುಃ"ಸ್ಮಿತಾಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇತ್ತು. ಆಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆ ಬಂದಿತು. ಆಕೆ ಬೋಹೀಮಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಕೆ ವರ್ಗ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬಬ್ಲಿ ಜೀವನದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಆಕೆಯು ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೀಳರಿಮೆ ಅಥವಾ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರರಾಗಿದ್ದರು". ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇಃ ದಿ ಇನ್ನರ್ ಐ'' ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ರೇ ಒಮ್ಮೆ "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref >{{Cite news |title=Smita Patil: The Woman Behind The Image |work=Rediff.com |url=https://www.rediff.com/movies/special/smita-patil-the-woman-behind-the-image/20151015.htm |url-status=live |access-date=28 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://m.rediff.com/amp/movies/special/smita-patil-the-woman-behind-the-image/20151015.htm |archive-date=28 November 2020}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.rediff.com/movies/special/smita-patil-the-woman-behind-the-image/20151015.htm "Smita Patil: The Woman Behind The Image"]. ''Rediff.com''. [https://web.archive.org/web/20201128234730/https://m.rediff.com/amp/movies/special/smita-patil-the-woman-behind-the-image/20151015.htm Archived] from the original on 28 November 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 October</span> 2022</span>.</cite></ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TnkcLvYRNfMC&q=smita+patil|title=Satyajit Ray: The Inner Eye|last=Robinson|first=Andrew|date=1989|publisher=University of California Press|isbn=9780520069466|language=en|author-link=W. Andrew Robinson}}</ref> ಅರುಣಾ ವಾಸುದೇವ್ ಅವರು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ "ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F7IaAQAAIAAJ&q=The+new+Indian+cinema%0ABy+Aruna+Vasudev+%C2%B7|title=The New Indian Cinema|last=Vasudev|first=Aruna|date=1986|publisher=Macmillan India|isbn=9780333909287|language=en}}</ref> ಸುಮಿತಾ ಎಸ್. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, "ಐಡಿ1ನಲ್ಲಿ", ಹೊಸ ಸಿನೆಮಾ "ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮಹೇಶ್ ಭಟ್," ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು ಇತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=l8T0uwJtMxkC&q=Smita+Patil+|title=National Identity in Indian Popular Cinema, 1947-1987|last=S. Chakravarty|first=Sumita|date=2011|publisher=University of Texas Press|isbn=9780292789852|language=en}}</ref> ನಾನು ಅರ್ಥ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಇಬ್ಬರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ನಟಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ನಾನು ಬಯಸಿದ್ದೆ. ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ (ಶಬಾನಾ ಅಜ್ಮಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ) ಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ನನಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಇದೆ." ನಟ ನವಾಜುದ್ದೀನ್ ಸಿದ್ದಿಕಿ ಅವರು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿ," ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Smita looked very serene and happy |work=Rediff.com |url=https://m.rediff.com/movies/report/smita-looked-very-serene-and-happy/20231017.htm |url-status=live |access-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019234730/https://m.rediff.com/movies/report/smita-looked-very-serene-and-happy/20231017.htm |archive-date=19 October 2023}}</ref> ಆದರೆ ಆಕೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗೆ ಎದುರಾದ ತಕ್ಷಣ, ಯಾರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನವರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಅವಳ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. "<ref>{{Cite news |title=Nawazuddin Siddiqui applauds Smita Patil’s enduring beauty: The West was drawn to her |work=Bollywood Hungama |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/nawazuddin-siddiqui-applauds-smita-patils-enduring-beauty-says-west-drawn/ |url-status=live |access-date=28 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310234730/https://www.bollywoodhungama.com/amp/news/features/nawazuddin-siddiqui-applauds-smita-patils-enduring-beauty-says-west-drawn/ |archive-date=10 March 2024}}</ref> == ಸ್ವಾಗತ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ == === ನಟನಾ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಚಿತ್ರ === ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆ ಕಲಾಭವನ ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು "ಸಮಾನಾಂತರ ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತರಂಗ ಚಳುವಳಿಯ ರಾಣಿ" ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯಕ್ಕೂ ಪಾಟೀಲ್ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Smita Patil - Finest actresses Bollywood has ever had |url=https://www.indiatoday.in/magazine/30-years-ago-on-india-today/story/20061204-smita-patil-bollwood-talented-and-art-actor-781968-2006-12-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.indiatoday.in/magazine/30-years-ago-on-india-today/story/20061204-smita-patil-bollwood-talented-and-art-actor-781968-2006-12-03 |archive-date=16 August 2022 |access-date=28 July 2022 |website=India Today}}</ref> ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ಮೈಥಿಲಿ ರಾವ್, "ಕಲೆ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ, ಸ್ಮಿತಾ ತನ್ನ ಪರದೆಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿನ ಅದ್ಭುತ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಒಂದು ಆಯಸ್ಕಾಂತವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌|ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್]]'' ಗಾರ್ಗಿ ನಂದ್ವಾನಾ, "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಭೀತರಾಗಿ ಅಜ್ಞಾತ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಾದು ಹೋದವು-ಆ ಕಾಲದ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶಾಪವು ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಅನುಭವದ ಅಂತರ್ಗತವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು, ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲತೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite web |date=30 September 2015 |title=How Smita Patil put gravitas into the gravy |url=https://scroll.in/reel/758241/how-smita-patil-put-gravitas-into-the-gravy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://amp.scroll.in/article/758241/how-smita-patil-put-gravitas-into-the-gravy |archive-date=16 August 2022 |access-date=16 September 2020 |website=Scroll.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Smita Patil's pathbreaking filmography that celebrated the female experience |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/feminism-through-smita-patils-lens-in-a-short-lived-career-she-prised-open-a-space-for-feminist-interventions-8986498/lite/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821142138/https://indianexpress.com/article/entertainment/feminism-through-smita-patils-lens-in-a-short-lived-career-she-prised-open-a-space-for-feminist-interventions-8986498/lite/ |archive-date=21 August 2023 |access-date=28 October 2023 |website=Indian Express}}</ref> ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಥ-ಪ್ರದರ್ಶಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ನೈತಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=15 October 2007 |title=25 Must See Bollywood Movies |url=http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015033906/http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms |archive-date=15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 |website=Indiatimes Movies |access-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |url-status=deviated |archivedate=15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015033906/http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ''Indiatimes Movies''. 15 October 2007. Archived from [http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015033906/http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms |date=2007-10-15 }} on 15 October 2007.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=17 October 2021 |title=How Smita Patil has influenced the idea of cinema, identity, and the independent woman |url=https://www.firstpost.com/entertainment/how-smita-patil-has-influenced-my-idea-of-cinema-identity-and-the-independent-woman-10058261.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329142138/https://www.firstpost.com/entertainment/how-smita-patil-has-influenced-my-idea-of-cinema-identity-and-the-independent-woman-10058261.html/amp |archive-date=29 March 2023 |access-date=16 February 2023 |website=Firstpost}}</ref> ಮಂಥನದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಹುಡುಗಿಯ ಪಾತ್ರ, ''ಭೂಮಿಕಾ'' ನಟಿ, ಆಕ್ರೋಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಹಿಳೆ, ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಗೇರಿ ನಿವಾಸಿ, ಅರ್ಥ್ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆ, ''ಮಂಡಿ'' ವೇಶ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕಿ, ಆಹಿರ್ ಕ್ಯೋನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದ ಮಹಿಳೆ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಟೀಲ್ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಲವಾದ ಮಹಿಳೆ.<ref>{{Cite web |date=17 October 2020 |title=Smita Patil in Aakhir Kyon? is an example of how art and mainstream films aren't so far apart |url=https://theprint.in/feature/reel-take/smita-patil-in-aakhir-kyon-is-an-example-of-how-art-and-mainstream-films-arent-so-far-apart/524966 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811142138/https://theprint.in/feature/reel-take/smita-patil-in-aakhir-kyon-is-an-example-of-how-art-and-mainstream-films-arent-so-far-apart/524966/?amp |archive-date=11 August 2021 |access-date=19 October 2022 |website=The Print}}</ref> ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ತನ್ನ ''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' ಆಕೆಯ ಅಭಿನಯವನ್ನು "ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ 25 ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Prasad |first=Shishir |last2=Ramnath |first2=N. S. |last3=Mitter |first3=Sohini |date=27 April 2013 |title=25 Greatest Acting Performances of Indian Cinema |url=http://forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/0 |access-date=27 January 2015}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFPrasadRamnathMitter2013">Prasad, Shishir; Ramnath, N. S.; Mitter, Sohini (27 April 2013). [http://forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/0 "25 Greatest Acting Performances of Indian Cinema"]. ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್ (ಭಾರತ)|Forbes]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 January</span> 2015</span>.</cite></ref> ''[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]]'' ತನ್ನ ಬಾಲಿವುಡ್‌ನ "80 ಐಕಾನಿಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ಭೂಮಿಕಾ'' ಮತ್ತು ''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ'' ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ 24 ಮತ್ತು 8ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭೂಮಿಕಾ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನಟ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಭಾಗಗಳೊಳಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಹನ್ಸಾ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite journal|url=https://tanqeed.com/filmfare-top-80-iconic-performances-old-article-2010/|title=80 Iconic Performances|journal=Filmfare Via Tanqeed.com|date=4 June 2010|accessdate=27 November 2018}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 March 2024 |title=10 Trailblazing Women From Bollywood |url=https://www.ndtv.com/entertainment/womens-day-special-10-trailblazing-female-characters-5200044 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310142138/https://www.ndtv.com/entertainment/womens-day-special-10-trailblazing-female-characters-5200044/amp/1 |archive-date=10 March 2024 |access-date=9 March 2024 |website=NDTV India}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == == ಪ್ರಶಂಸೆಗಳು == === ಪೌರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === {| class="wikitable" !ವರ್ಷ. !ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ !ಕೆಲಸ. !ಫಲಿತಾಂಶ !ರೆಫ್. |- |1985 |[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] |[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1980-1989)|ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ]] |<ref>{{Cite web |date=21 May 2014 |title=Padma Awards Directory (1954–2014) |url=https://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Year_Wise_main_25042017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209002842/http://mha.gov.in/sites/upload_files/mha/files/Year_Wise_main_25042017.pdf |archive-date=9 February 2018 |access-date=23 February 2018 |website=Ministry of Home Affairs - India}}</ref> |} === ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === {| class="wikitable" !ವರ್ಷ. !ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ !ವರ್ಗ. !ಕೆಲಸ. !ಫಲಿತಾಂಶ !ರೆಫ್. |- |1977 |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | rowspan="2" |''ಭೂಮಿಕಾ''| |<ref>{{Cite web |title=25th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/images/Documents/92_25thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103082138/https://dff.nic.in/images/Documents/92_25thNfacatalogue.pdf |archive-date=3 January 2020 |access-date=2 September 2020 |website=Directorate of Film Festivals}}</ref> |- | rowspan="2" |1978 |[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ| |<ref>{{Cite web |title=Check out all the Filmfare Awards Winners from 1953 to 2020 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |access-date=30 December 2021 |website=Filmfare}}</ref> |- |ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಮರಾಠಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ-ಮರಾಠಿ |''ಜೈತ್ ರೇ ಜೈತ್''| |<ref name="MarathiAwards">{{Cite web |last=Reed |first=Sir Stanley |year=1984 |title=Directory and Year Book Including Who's Who |url=https://books.google.com/books?id=xU3jAAAAMAAJ |website=The Times of India}}</ref> |- |1980 |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | rowspan="2" |''ಚಕ್ರ.''| |<ref>{{Cite web |title=28th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/images/Documents/89_28thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725172353/http://dff.nic.in/images/Documents/89_28thNfacatalogue.pdf |archive-date=25 July 2020 |access-date=2 September 2020 |website=Directorate of Film Festivals}}</ref> |- |1982 | rowspan="2" |[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2" |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ| |<ref>{{Cite web |title=29th Filmfare Awards - Nominees and {{sic|nolink=1|Winner}} |url=https://archive.org/details/FilmfareAwards |access-date=10 May 2022 |website=The Times Group |via=Internet Archive}}</ref> |- | rowspan="3" |1983 |''ಬಜಾರ್''| |<ref>{{Cite journal|journal=Filmfare|title=Some things never change at the awards...Thank the lord|issue=April 2002|last=Gahlot, Deepa|url=http://downloads.movies.indiatimes.com/site/april2002/fb3.html|accessdate=2011-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070703170426/http://downloads.movies.indiatimes.com/site/april2002/fb3.html|archivedate=3 July 2007}}</ref> |- |ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಮರಾಠಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ-ಮರಾಠಿ | rowspan="2" |''ಅಂಬಾರ್ಥಾ''| | rowspan="2" |<ref name="MarathiAwards" /> |- |ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ| |- | rowspan="2" |1984 | rowspan="3" |[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2" |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ |''ಆರ್ಥ್''| | rowspan="2" | |- |''ಮಂಡಿ''| |- |1985 |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |''ಆಜ್ ಕಿ ಆವಾಜ್''| |<ref name="SmitaAwards" /> |- |1987 |ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ-ಹಿಂದಿ |''ಮಿರ್ಚ್ ಮಸಾಲಾ''| |<ref name="SmitaAwards">{{Cite news |title=Smita Patil - All her award winning performances |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/smita-patil-award-winning-performances/photostory/49416248.cms |access-date=15 September 2021}}</ref> |- |1989 |ಸ್ಟಾರ್ &amp;amp; ಸ್ಟೈಲ್-ಲಕ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |''ವಾರಿಸ್''| |<ref>{{Cite news |title=List of awards and nominations received by Smita Patil |work=The Times of India |url=https://m.timesofindia.com/topic/Smita-Patil/awards |access-date=29 September 2022}}</ref> |}   1986ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ನಟಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಟಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.priyadarshniacademy.com/smita-patil-memorial-awards.php |title=Official site - Smita Patil Memorial Award for Best Actress |access-date=2024-03-30 |archive-date=2024-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224231935/https://priyadarshniacademy.com/smita-patil-memorial-awards.php |url-status=dead }}</ref> 2012ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Time Out">{{Cite web |last=staff |title=Smita Patil Documentary and Short Film Festival |url=https://www.timeout.com/pune/events/smita-patil-documentary-and-short-film-festival |access-date=19 December 2015 |website=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222151010/https://www.timeout.com/pune/events/smita-patil-documentary-and-short-film-festival |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=7 December 2018 |title=7th Smita Patil international film festival to be held in Pune on December 8–9 |url=https://www.hindustantimes.com/pune-news/7th-smita-patil-international-film-festival-to-be-held-in-pune-on-december-8-9/story-EiOo4iO5n1fNnfVEJhrqyN.html |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 September 2018 |title=Every life matters, says the man who has saved scores |work=The Times of India |location=Pune |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/every-life-matters-says-the-man-who-has-saved-scores/articleshow/65739732.cms}}</ref><ref>{{Cite web |title=Salvage army |url=https://punemirror.indiatimes.com/others/sunday-read/salvage-army/articleshow/65371969.cms |website=Pune Mirror }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=November 2023|bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cop documents work of Pune's unsung hero |url=https://punemirror.indiatimes.com/pune/civic/cop-documents-work-of-punes-unsung-hero/articleshow/64626498.cms |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525090409/https://punemirror.indiatimes.com/pune/civic/cop-documents-work-of-punes-unsung-hero/articleshow/64626498.cms |archive-date=25 May 2019 |access-date=15 February 2019 |website=Pune Mirror |archivedate=25 ಮೇ 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190525090409/https://punemirror.indiatimes.com/pune/civic/cop-documents-work-of-punes-unsung-hero/articleshow/64626498.cms }}</ref> 2015ರಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ಮೈಥಿಲಿ ರಾವ್ ಅವರು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ಃ ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಇನ್ಕಾಂಡೆಸೆನ್ಸ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, "ಸ್ಮಿತಾ-ಎ ಮೈನರ್ ರೆಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಆಫ್ ಎ ಮೇಜರ್ ನಟಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ರೆಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟೀವ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=12 December 2015 |title=Maithili Rao's book on Smita Patil gives marvellous insights |url=https://www.hindustantimes.com/books/maithili-rao-s-book-on-smita-patil-gives-marvellous-insights/story-OC2kY8TxoHRR9AMG0XPblL.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.hindustantimes.com/books/maithili-rao-s-book-on-smita-patil-gives-marvellous-insights/story-OC2kY8TxoHRR9AMG0XPblL_amp.html |archive-date=16 August 2022 |access-date=11 August 2022 |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=Remembering Smita Patil |url=https://www.mid-day.com/mumbai-guide/famous-personalities/article/remembering-smita-patil-16578196 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.mid-day.com/amp/mumbai-guide/famous-personalities/article/remembering-smita-patil-16578196 |archive-date=16 August 2022 |access-date=27 September 2021 |website=Mid Day}}</ref> 1989ರಲ್ಲಿ, ಮೀರಾ ದಿವಾನ್, ಅವರ ಮೇಲೆ "ಸರ್ಚಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಸ್ಮಿತಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="RealSmita">{{Cite news |title=Smita Patil: The Woman Behind The Image |work=Rediff.com |url=https://www.rediff.com/movies/special/smita-patil-the-woman-behind-the-image/20151015.htm |url-status=live |access-date=28 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://m.rediff.com/amp/movies/special/smita-patil-the-woman-behind-the-image/20151015.htm |archive-date=28 November 2020}}</ref> ಒಡಿಸ್ಸಿ ನರ್ತಕಿ ಝೇಲಂ ಪರಾಂಜಪೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ "ಸ್ಮೃತಾಲಯ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು (1989ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ). ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ಗೆ ದಿವಂಗತ ನಟಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=15 October 2015 |title=Remembering Smita Patil: Attend this tribute organised by the actor's childhood friend |url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/remembering-smita-patil-attend-this-tribute-organised-by-the-actor-s-childhood-friend/story-PWreNRuHOnFhdpa0iwCi6J.html |access-date=10 September 2019 |website=Hindustan Times}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ 100 ವರ್ಷಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ|ಇಂಡಿಯಾ ಪೋಸ್ಟ್]] 3 ಮೇ 2013 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news |date=3 May 2013 |title=President Pranab Mukherjee releases stamps on 50 Bollywood personalities |work=The Economic Times |agency=PTI |url=https://economictimes.indiatimes.com/president-pranab-mukherjee-releases-stamps-on-50-bollywood-personalities/articleshow/19870256.cms |access-date=3 April 2021}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಶಿವಾಜಿರಾವ್ ಗಿರಿಧರ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 1996ರಲ್ಲಿ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಹ-ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಧುಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=About Us |url=http://smitapatilpublicschool.org/SPPSAboutUs.aspx |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20150714043524/http://smitapatilpublicschool.org/SPPSAboutUs.aspx |archive-date=14 July 2015 |access-date=26 May 2013 |website=Smita Patil Public School |archivedate=14 ಜುಲೈ 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150714043524/http://smitapatilpublicschool.org/SPPSAboutUs.aspx }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ, ಇಂಡೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ದಿವಂಗತ ನಟಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ 11 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Restoring Smita Patil's legacy |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/opinion/views/restoring-smita-patils-legacy/articleshow/21738569.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128142138/https://bangaloremirror.indiatimes.com/opinion/views/restoring-smita-patils-legacy/articleshow/21738569.cms |archive-date=28 November 2011 |access-date=22 January 2021 |website=Mumbai Mirror}}</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು [[ವಾರ್ಸಾ]] ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್]] "ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ ರೆಟ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್" ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ರೆಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನಟಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |title=Poland pays tribute to actress Smita Patil |url=https://www.ndtv.com/entertainment/poland-pays-tribute-to-actress-smita-patil-608770 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.ndtv.com/entertainment/poland-pays-tribute-to-actress-smita-patil-608770/amp/1 |archive-date=16 August 2022 |access-date=11 January 2021 |website=NDTV}}</ref> 2023ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಮಗ ಪ್ರತೀಕ್ ಬಬ್ಬರ್ ತನ್ನ ದಿವಂಗತ ತಾಯಿಗೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರತೀಕ್ ಪಾಟೀಲ್ ಬಬ್ಬರ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡನು. "ನನ್ನ ಹೆಸರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ನನಗೆ, ಜನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಂಪರೆಯ, ನನ್ನ ಪರಂಪರೆಯ, ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಜ್ಞಾಪನೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Prateik Babbar pays tribute to late mother Smita Patil; changes name to Prateik Patil Babbar |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/features/prateik-babbar-pays-tribute-late-mother-smita-patil-changes-name-prateik-patil-babbar/ |access-date=29 August 2023 |website=Bollywood Hungama}}</ref><ref>{{Cite web |title=Prateik Babbar pays tribute to his mother actress Smita Patil, adds Patil to his name |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/prateik-babbar-pays-tribute-to-mother-smita-patil-adds-patil-to-his-name-news-292434/amp |access-date=10 September 2023 |website=Outlook India}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == === ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ === * 2012ರಲ್ಲಿ, ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಇಂಡಿಯಾ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ತನ್ನ "ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ 25 ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಅರ್ಥ್ (1982) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="25 must see">{{Cite web |date=15 October 2007 |title=25 Must See Bollywood Movies |url=http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015033906/http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms |archive-date=15 October 2007 |website=Indiatimes Movies |access-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archivedate=15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071015033906/http://movies.indiatimes.com/Special_Features/25_Must_See_Bollywood_Movies/articleshow/msid-1250837,curpg-8.cms |url-status=deviated }}</ref> * 2013ರಲ್ಲಿ, ''ನ್ಯೂಸ್ 18'' ತನ್ನ "100 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ 1982ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ಉಂಬರ್ತಾ ಮತ್ತು ಅಕಲೇರ್ ಶಾಂಧನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=17 April 2013 |title=100 Years of Indian Cinema: The 100 greatest Indian films of all time |url=http://www.news18.com/photogallery/movies/100-years-of-indian-cinema-the-100-greatest-indian-films-of-all-time-903065.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425234818/http://ibnlive.in.com/photogallery/13200-56.html |archive-date=25 April 2013 |access-date=29 April 2021 |website=[[News18]] |page=36}}</ref> * 2022ರಲ್ಲಿ, ನಟಿ ರಿಚಾ ಚಡ್ಡಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ನೋಟವನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Richa Chadha revisits late Smita Patil's iconic look, Prateik Babbar reacts |url=https://zeenews.india.com/people/richa-chadha-revisits-late-smita-patils-iconic-look-prateik-babbar-reacts-2444582.html |access-date=26 November 2022 |website=Zee News}}</ref> * 2023ರಲ್ಲಿ, ನಟಿ ಮಾಧುರಿ ಪವಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೈತ್ ರೇ ಜೈತ್ ಅವರ ನೋಟವನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=Madhuri Pawar pays tribute to late actress Smita Patil on her birth anniversary with iconic 'Jait Re Jait' look |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/marathi/madhuri-pawar-pays-tribute-to-late-actress-smita-patil-on-her-birth-anniversary-with-iconic-jait-re-jait-look/articleshow/104497619.cms |access-date=26 October 2023}}</ref> === ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ === * 2015ರಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ಮೈಥಿಲಿ ರಾವ್, ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್ಃ ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಇಂಕಾಂಡೆಸೆಬ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iMFMDQAAQBAJ&q=smita+patil|title=Smita Patil: A Brief Incandescenceb|last=Rao|first=Maithili|date=2015|publisher=HarperCollins Publishers India|isbn=9789351775133|language=en|author-link=Maithili Rao}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] 8nu01my2rha5nixpcy6gz5pk848nzus 0 178520 1375728 1335057 2026-06-23T04:20:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375728 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Short description|ಚೈನೀಸ್ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕಿ}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox person | name = <!-- Full name in English --> | native_name = <!-- Chinese characters --> | native_name_lang = zh | image = <!-- Example.jpg --> | caption = <!-- Caption for image --> | birth_date = <!-- {{birth date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | birth_place = <!-- City, Province, China --> | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} (if applicable) --> | occupation =ಯು ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕಿ | years_active = <!-- e.g., 1930s–1980s --> | known_for = ಯು ಒಪೆರಾದ ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರು }} '''ಅಭಿಮಾನಿ ರುಯಿಜುವಾನ್''' ಚೀನಾದ ಪ್ರಮುಖ ಒಪೆರಾ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಯು ಒಪೆರಾ ದ ತಾರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಬಟರ್‌ಫ್ಲೈ ಲವರ್ಸ್ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಪೆರಾ '''"ದಿ ಸ್ಯಾಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಲಿಯಾಂಗ್ ಶಾನ್ಬೋ ಅಂಡ್ ಝು ಯಿಂಗ್ಟೈ"''' ನಲ್ಲಿ ಲಿಯಾಂಗ್ ಶಾನ್ಬೋ ಅವರ ಅನೇಕ ಅಭಿನಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಅವರು 1989 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 1990 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು.50 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಅವರು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಕೊನೆಯದಾಗಿ 1993 ರಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಚೀನಾ ರಂಗಭೂಮಿ ಸಂಘ|ಚೀನೀ ನಾಟಕಕಾರರ ಸಂಘದ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕೃತ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="Lee1998">{{cite book|last=Lee|first=Lily Xiao Hong|title=Biographical Dictionary of Chinese Women|url=https://books.google.com/books?id=XOGdnCPJSOMC&pg=PA160|year=1998|publisher=M.E. Sharpe|isbn=978-0-7656-0798-0|pages=160–}}</ref><ref name=scco>{{cite web|url=http://www.shchineseoperas.org/ArtistDetail.aspx?id=165&pagetype=mjmj&artType=yueju|title=范瑞娟|publisher=Shanghai Center of Chinese Operas|accessdate=6 October 2020|language=Chinese|archive-date=9 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809174936/http://www.shchineseoperas.org/ArtistDetail.aspx?id=165&pagetype=mjmj&artType=yueju|url-status=dead}}</ref> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ== ಜನವರಿ 6, 1924 ರಂದು ಮಧ್ಯ ಝೆಜಿಯಾಂಗನ ಶೆಂಗ್‌ಝೌ|ಶೆಂಗ್ ಕಂಟ್ರಿನ ಹುವಾಂಗ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಫು ರುಯಿಜಾನ್, 1935ರ ವಸಂತಕಾಲದಿಂದ ಲಾಂಗ್‌ಫೆಂಗ್ ಸ್ಟೇಜ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುವಾಂಗ್ ಬಿಂಗ್ವೆನ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಪೆರಾವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು..<ref name=scco/> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುವ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಲಾಂಗ್‌ಫೆಂಗ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಶಾವೊಕ್ಸಿಂಗ್, ನಿಂಗ್ಬೋ ಮತ್ತು ಝುಜಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1938 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಯುಯೆಶೆಂಗ್ ವುಟೈ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Lee1998"/> ಅವರು 1940 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, 1944 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಿಜಿ ಚುನ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಫು ಕ್ವಾನ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಜೊತೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. 1944 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಅವರು ನರ್ತಕಿ ಯುವಾನ್ ಕ್ಸುಯೆಫೆನ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ ಝೌ ಬಾವೊಕೈ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, '''ಲಿಯಾಂಗ್ ಶಾನ್ಬೋ ಮತ್ತು ಝು ಯಿಂಗ್ಟೈ''' ನಲ್ಲಿ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಸಿಯಾನ್ಕ್ಸಿಯಾ ಕಿಯಾಂಗ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. '''ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಲಿನ್ಸ್ ವೈಫ್''' ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸ್ಮರಣೀಯರು, ಮೊದಲು ಮೇ 1946 ರಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು 1948 ರ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಂಗ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ನಿಯು ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಲಿನ್ ಅವರ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು..<ref name="Lee1998"/> ''ಲವ್ ಫಾರ್ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಿವರ್ಸ್'' (1948) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಫ್ಯಾನ್ ರುಯಿಜುವಾನ್ ಅವರನ್ನು "ಯುಯೆಜುವಿನ ಹತ್ತು ಸಹೋದರಿಯರಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಟಕಕಾರ ಟಿಯಾನ್ ಹಾನ್ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, 1950 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡವು ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್, ಝೌ ಎನ್ಲೈ ಮತ್ತು ಝೌ ಯಾಂಗ್ (ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ) ಸೇರಿದಂತೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀಜಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ '''ಲಿಯಾಂಗ್ ಶಾನ್ಬೋ''' ಮತ್ತು '''ಹೊಸ ವರ್ಷದ ತ್ಯಾಗ'''ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. 1953 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಯಾನ್ ರುಯಿಜುವಾನ್ ಮತ್ತು ಯುವಾನ್ ಕ್ಸುಯೆಫೆನ್ ನಟಿಸಿದ '''ಲಿಯಾಂಗ್ ಶಾನ್ಬೋ''' ವರ್ಣಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು..<ref name="Lee1998"/> 1950 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಫ್ಯಾನ್ ರುಯಿಜುವಾನ್ ಯುರೋಪ್, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು, ನಂತರ ಶಾಂಘೈ ಯುಯೆಜು ರಂಗಮಂದಿರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಶಾಂಘೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವರು '''ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಾಯಲ್ ಸೋಲ್ಸ್''', '''ಸೌತ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಕಾಕ್''' ಮತ್ತು '''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಲಿವಾ''' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ '''ಲಿಯಾಂಗ್ ಶಂಬೊ''' ಮತ್ತು '''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಲಿವಾ''' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 1990 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಲು ರುಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಾಂಗ್ ಗೈಫೆಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ '''ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ನೀಡಲ್''' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು..<ref name="Lee1998"/> ಫ್ಯಾನ್ ರುಯಿಜುವಾನ್ 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಂದು ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ 93 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಸ್ಮಾರಕ ಸೇವೆ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://yishu.httpcn.com/baike/xijudashi_fanruijuan.shtml|title=范瑞娟|publisher=Httpcn Inc.|accessdate=11 October 2020|language=Chinese|archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929085230/http://yishu.httpcn.com/baike/xijudashi_fanruijuan.shtml|url-status=dead}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Fan, Ruijuan}} [[Category:1924 births]] [[Category:2017 deaths]] [[Category:People from Shengzhou]] [[Category:Actresses from Shaoxing]] [[Category:Singers from Zhejiang]] [[Category:Male impersonators in Yue opera]] [[Category:Yue opera actresses]] [[Category:20th-century Chinese actresses]] [[Category:20th-century Chinese women singers]] luumukq6phyz7b96yx620qmo2wmq90y 0 179260 1375706 1374557 2026-06-22T18:03:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375706 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --> | name = S. R. Crockett | image = Picture of Samuel Rutherford Crockett.jpg | image_size = | alt = | caption = Samuel Rutherford Crockett, by [[Elliott & Fry]] | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1859|09|24}} | birth_place = [[Balmaghie]], [[Kirkcudbrightshire]], Scotland | death_date = {{Death date and age|df=yes|1914|04|16|1859|09|24}} | death_place = [[Tarascon-sur-Rhône]], [[French Third Republic|France]] | resting_place = Balmaghie | occupation = Minister, writer | language = | nationality = Scottish | citizenship = | education = | alma_mater = [[University of Edinburgh]] | period = 1890-1914 | genre = Novel, magazine and periodical serial | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | awards = | signature = Signature of Samuel Rutherford Crockett (1859–1914).png | signature_alt = | website = | portaldisp = }} '''ಸ್ಯಾಮುಯಲ್ ರದರ್ಫರ್ಡ್ ಕ್ರಾಕಟ್ '''1860-1914 ಆಂಗ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಪಾದ್ರಿ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[ಎಡಿನ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಟ್ಸರ್‍ಲೆಂಡ್, ಇಟಲಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಬಂದು ಮತ್ತೆ ಎಡಿನ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ [[ವೇದಾಂತ]]ವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ. 1886ರಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ಲೋಥಿಯನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾದ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ== ಅದೇ ವರ್ಷ ''ಡಲ್ಸ್ ಕೊರ್'' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. 1893ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಸ್ಟಿಕಿಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್'' ಎಂಬ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಅನಂತರ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ''ದಿ ರೇಯ್‍ಡರ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಲಿಲ್ಯಾಕ್ ಸನ್‍ಬಾನೆಟ್'' ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಈತನಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ತಂದವಾಗಿ ಈತ ಪಾದ್ರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬರೆವಣಿಗೆಯ ಕಡೆಗೇ ಪೂರ್ಣ ಗಮನವಿತ್ತ. ಈತ ಬರೆದ ಸುಮಾರು 40 ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ'' ದಿ ಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಸ್ ಹ್ಯಾಗ್ಸ್'' (1895), ''ದಿ ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾನ್ ''(1896), ''ಕಿಟ್ ಕೆನಡಿ ''(1899)'' ದಿ ಲವ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ ಆನ್'' (1904), ದಿ ''ಹ್ವೈಟ್ ಪ್ಲ್ಯೂಮ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾವರೆ (1''909)-ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಕಾದಂಬರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈತ ಕೇಲ್‍ಯಾರ್ಡ್ ಪಂಥದ ಮುಂದಾಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ಆರ್.ಎಲ್. ಸ್ಟೀವನ್‍ಸನ್ನದ ಮೆಚ್ಚಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನೆಯಬಹುದು. == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == [[File:Samuel-crockett-vanity-fair.jpg|thumb|300px|[[List of Vanity Fair caricatures|Caricature]] of author Samuel Rutherford Crockett from the 5 August 1897 issue of ''[[Vanity Fair (UK magazine)|Vanity Fair]]'']] [[File:Argosy 191411.jpg|thumb|Crockett's ''Hal o' the Ironsides'' was originally published in [[Argosy (magazine)|''The Argosy'']] in 1914.]] * ಕಿರ್ಕ್‌ಕುಡ್‌ಬ್ರೈಟ್‌ಶೈರ್‌ನ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಬಳಿಯ ಲಾರೀಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೊಕೆಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು . ಇದನ್ನು [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ]] ಥಾಮಸ್ ಪೀಚ್ ವೀರ್ ಯಂಗ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1932 ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು..<ref>{{Cite web|url=http://www.scottisharchitects.org.uk/building_full.php?id=223631|title = Dictionary of Scottish Architects - DSA Building/Design Report (April 14, 2022, 5:32 pm)}}</ref> * ಕ್ರಾಕೆಟ್ ಅವರ 1901 ರ ಕಾದಂಬರಿ ''ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ''ವನ್ನು 1922 ರಲ್ಲಿ ''ಎ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ'' ಎಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ಗನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗನ್]] ನಟಿಸಿದರು<ref>{{Cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6af5490c|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118230829/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6af5490c|url-status=dead|archive-date=18 January 2017|title = A Lowland Cinderella (1922)}}</ref> . * ''1923 ರಲ್ಲಿ ಲಿಲಾಕ್ ಸನ್‌ಬಾನೆಟ್ ಅನ್ನು''ಚಿತ್ರ ಪರದೆಗಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು; ಇದನ್ನು ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜೋನ್ ಮಾರ್ಗನ್, ವಾರ್ವಿಕ್ ವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿನ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6aee1ca9|archive-url=https://web.archive.org/web/20190416222713/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6aee1ca9|url-status=dead|archive-date=16 April 2019|title = The Lilac Sunbonnet (1923)}}</ref>. * 2014 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಗ್ಯಾಲೋವೇ ರೈಡರ್ಸ್<ref>{{cite web |url=http://www.gallowayraiders.co.uk/ |title=Home |website=gallowayraiders.co.uk}}</ref> ಅನ್ನು [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ''ಗ್ಯಾಲೋವೇ ರೈಡರ್ಸ್ ''ಕ್ರೊಕೆಟ್ ವಸ್ತುಗಳ ಎರಡು ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ; ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ ಡಾ. ಇಸ್ಲೇ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸನ್ ಅವರ 'ದಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸನ್ ಆರ್ಕೈವ್'; ಮತ್ತು ಕ್ರೊಕೆಟ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ರಿಚರ್ಡ್ ಡಿ. ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರ 'ದಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ಆರ್ಕೈವ್'. * ಕೆಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ <ref>{{cite web | url=http://archiveshub.ac.uk/data/gb237coll-183 | title=The papers of Samuel Rutherford Crockett | publisher=Edinburgh University | access-date=4 January 2012 | url-status=dead | archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20130805164859/http://archiveshub.ac.uk/data/gb237-coll-183 | archive-date=5 August 2013 | df=dmy-all }}</ref> . ಅವರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಮಾಹಿತಿಯು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ದಿನಾಂಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. * 1989 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಇಸ್ಲೇ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು: ''ದಿ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್ ಕ್ರೊಕೆಟ್'' ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಕಟಣೆಯಾಯಿತು. ISBN <bdi>9781-9-10601-14-3</bdi> * ಜೆಆರ್ಆರ್ ಟೋಲ್ಕಿನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ತೋಳ-ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "'ವಾರ್ಗ್ಸ್' (ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ) ಸಂಚಿಕೆಯು ಎಸ್ಆರ್ ಕ್ರೊಕೆಟ್ ಅವರ ''ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್‌ನ'' ಒಂದು ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ , ಬಹುಶಃ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಣಯ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ಒಂದು".ಟೋಲ್ಕಿನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Rateliff|Tolkien|2007|p=216}} == ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು == ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೊಕೆಟ್ ಅವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ 66 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸನ್ ಮತ್ತು ''ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಕ್ರೊಕೆಟ್'' ಅವರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ . ಮೂಲ ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಪ್ರಕಾಶಕರ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮರಣದ 100 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನಂತರ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಮುದ್ರಣ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದದ್ದು ''ದಿ ಗ್ಯಾಲೋವೇ ಕಲೆಕ್ಷನ್'' . ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕೃತಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಿತ [[ಸಣ್ಣಕಥೆ|ಸಣ್ಣ ಕಥೆ]]ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. * ''ಡಲ್ಸೆ ಕೋರ್'' (1886) ಲಂಡನ್, ಕೆಗನ್, ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. * ''ದಿ ಸ್ಟಿಕಿಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್'' (1893) ಲಂಡನ್ ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್ * ''ದಿ ರೈಡರ್ಸ್'' (1894) ಲಂಡನ್, ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್ * ''ಮ್ಯಾಡ್ ಸರ್ ಉಚ್ಟ್ರೆಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಲ್ಸ್'' (1894) ಲಂಡನ್, ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್ * ''ದಿ ಲಿಲಾಕ್ ಸನ್‌ಬೊನೆಟ್'' (1894) ಲಂಡನ್, ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್ * ''ದಿ ಪ್ಲೇಆಕ್ಟ್ರೆಸ್'' (1894) ಲಂಡನ್, ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್ * ''ಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಸ್ ಹ್ಯಾಗ್ಸ್'' (1895) ಲಂಡನ್, ಇಸ್ಬಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಬಾಗ್ ಮಿರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ್'' (1895) ಲಂಡನ್, ಬ್ಲಿಸ್, ಫೋಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್. * ''ಎ ಗ್ಯಾಲೋವೇ ಹರ್ಡ್'' (1895) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಆರ್. ಫೆನ್ನೊ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಕ್ಲೆಗ್ ಕೆಲ್ಲಿ'' (1896) ಲಂಡನ್, ಮೆಥುಯೆನ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ದಿ ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾನ್'' (1896) ಲಂಡನ್, ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಹಾರ್ಪರ್ & ಬ್ರದರ್ಸ್, 1896 * ''ಸ್ವೀಟ್‌ಹಾರ್ಟ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್'' (1896) ಲಂಡನ್, ವೆಲ್ಸ್, ಗಾರ್ಡ್ನರ್, ಡಾರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಲ್ಯಾಡ್ಸ್ ಲವ್'' (1897) ಲಂಡನ್, ಬ್ಲಿಸ್, ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಲೋಚಿನ್ವರ್'' (1897) ಲಂಡನ್: ಮೆಥುಯೆನ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ದಿ ಸರ್ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ ಟೋಡಿ ಲಯನ್'' (1897) ಲಂಡನ್: ಗಾರ್ಡ್ನರ್, ಡಾರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಎ. ಸ್ಟೋಕ್ಸ್ * ''ದಿ ರೆಡ್ ಆಕ್ಸ್'' (1898) ಲಂಡನ್: ಸ್ಮಿತ್, ಎಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಹಾರ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಬ್ರದರ್ಸ್. * ''ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಬೇರರ್'' (1898) ಲಂಡನ್: ಮೆಥುಯೆನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಡಿ. ಆಪಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ, 1898 * ''ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್'' (1899) ಲಂಡನ್: ಸ್ಮಿತ್, ಎಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ * ''ಕಿಟ್ ಕೆನಡಿ'' (1899) ಲಂಡನ್: ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. ಟೊರೊಂಟೊ: ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರಿಗ್ಸ್. * ''ಅಯೋನ್ ಮಾರ್ಚ್'' (1899) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಜೋನ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್'' (1900) ಲಂಡನ್: ವಾರ್ಡ್, ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಕಂ. ಟೊರೊಂಟೊ: ಕಾಪ್, ಕ್ಲಾರ್ಕ್. * ''ದಿ ಸ್ಟಿಕಿಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್ ವೂಯಿಂಗ್'' (1900) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಲಿಟಲ್ ಅನ್ನಾ ಮಾರ್ಕ್'' (1900) ಲಂಡನ್: ಸ್ಮಿತ್, ಎಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಲವ್ ಐಡಿಲ್ಸ್'' (1901) ಲಂಡನ್: ಜಾನ್ ಮುರ್ರೆ. * ''ಸಿಂಡರೆಲ್ಲಾ'' (1901) ಲಂಡನ್: ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. * ''ದಿ ಫೈರ್‌ಬ್ರಾಂಡ್'' (1901) ಲಂಡನ್: ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. * ''ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಕಲ್'' (1901) ಲಂಡನ್: ಸ್ಮಿತ್, ಎಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಓ' ದಿ ಮೂನ್'' (1902) ಲಂಡನ್: ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. * ''ಕಾರ್ನ್ ಹೂವು'' (1902) ಲಂಡನ್: ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. * ''ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇನ್'' (1903) ಲಂಡನ್: ಇಸ್ಬಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಕಂ. * ''ದಿ ಬ್ಯಾನರ್ ಆಫ್ ಬ್ಲೂ'' (1903) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಲವ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ ಆನ್ನೆ'' (1903) ಲಂಡನ್: ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಮ್ಯಾಕ್'' (1904) ಲಂಡನ್: ವಾರ್ಡ್, ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ರೈಡರ್ಲ್ಯಾಂಡ್'' (1904) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ರೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಟೇಲ್ಸ್'' (1904) ಲಂಡನ್: ಆಡಮ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಲಾಕ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್. * ''ಸೇವಕಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್'' (1905) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಚೆರ್ರಿ ರಿಬ್ಬ್ಯಾಂಡ್'' (1905) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಕಿಡ್ ಮೆಕ್‌ಘೀ'' (1905) ಲಂಡನ್: ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ( ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಫಿಶರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆನ್ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ)'' * ''ಸರ್ ಟೋಡಿ ಕ್ರೂಸೋ'' (1905) ಲಂಡನ್: ವೆಲ್ಸ್, ಗಾರ್ಡ್ನರ್, ಡಾರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ. * ''ದಿ ವೈಟ್ ಪ್ಲುಮ್ಸ್ ಆಫ್ ನವಾರ್ರೆ'' (1906) ಲಂಡನ್: ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ . * ''ಲಿಟಲ್ ಎಸ್ಸನ್'' (1907) ಲಂಡನ್: ವಾರ್ಡ್, ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಮಿ ಅಂಡ್ ಮೈನ್'' (1907) ಲಂಡನ್: ಟಿ. ಫಿಶರ್ ಅನ್ವಿನ್. * ''ವಿಡಾ'' (1907) ಲಂಡನ್: ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ಡೀಪ್ ಮೋಟ್ ಗ್ರೇಂಜ್'' (1908) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಪೆನ್ನಿಲೆಸ್'' (1908) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಬ್ಲೂಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೀದರ್'' (1908) ಲಂಡನ್: ಎವೆಲೀ, ನ್ಯಾಶ್. * ''ರೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್'' (1908) ಲಂಡನ್: ಆಡಮ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಲಾಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ದಿ ಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೌಂಟೇನ್'' (1909) ಲಂಡನ್: ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ. * ''ರೋಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್'' (1909) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಸೆವೆನ್ ವೈಸ್ ಮೆನ್'' (1909) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಮೈ ಟೂ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್'' (1909) ಲಂಡನ್: ದಿ ಸೀಡರ್ ಪ್ರೆಸ್. * ''ದಿ ಡ್ಯೂ ಆಫ್ ದೇರ್ ಯೂತ್'' (1910) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಯಂಗ್ ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ನಿಕ್'' (1910) ಲಂಡನ್: ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಂ. * ''ದಿ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಎ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಡ್ರೆಸ್ಸಸ್'' (1911) ಲಂಡನ್: ಎವೆಲೀ, ನ್ಯಾಶ್. * ''ಲವ್ ಇನ್ ಪೆರ್ನಿಕೆಟ್ಟಿ ಟೌನ್'' (1911) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಸ್ಮಗ್ಲರ್ಸ್'' (1911) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಮಾಸ್ ಟ್ರೂಪರ್ಸ್'' (1912) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್ ( ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಪ್ಯಾಟ್ಸಿ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ)'' * ''ಸ್ವೀಟ್‌ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಅಟ್ ಹೋಮ್'' (1912) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಸ್ಯಾಂಡಿಯ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣ'' (1913) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಎ ಟ್ಯಾಟರ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್'' (1913) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಯಾಂಡ್'' (1914) ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ಹಾಲ್ ಒ' ದಿ ಐರನ್‌ಸೈಡ್ಸ್'' (1915) ಮರಣೋತ್ತರ ಲಂಡನ್; ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ಅಜುರೆ ಹ್ಯಾಂಡ್'' (1917) ಮರಣೋತ್ತರ ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್. * ''ದಿ ವೈಟ್ ಪೋಪ್'' (1920) ಮರಣೋತ್ತರ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್; ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ. * ''ರೋಗ್ಸ್ ದ್ವೀಪ'' (1926) ಮರಣೋತ್ತರ ಲಂಡನ್: ಹಾಡರ್ & ಸ್ಟೌಟನ್ * ''ಪೀಟರ್ ದಿ ರೆನೆಗೇಡ್'' (2016) ಮರಣೋತ್ತರ: ಟರ್ರಿಫ್: ಆಯ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20170118230829/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6af5490c] *[https://web.archive.org/web/20190416222713/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6aee1ca9] * http://www.scottisharchitects.org.uk/building_full.php?id=223631 * [http://www.gallowayraiders.co.uk/ gallowayraiders.co.uk] Society website. * {{Gutenberg author |id=1590}} * [http://www.unco.scot Works by S.R.Crockett at www.unco.scot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241125232534/https://www.unco.scot/ |date=2024-11-25 }} * {{Internet Archive author |sname=Samuel Rutherford Crockett}} * {{Librivox author |id=10382}} * [http://www.dumfries-and-galloway.co.uk/people/crockett.htm "Samuel Rutherford Crockett"], ''Dumfries and Galloway'' * http://www.aytonpublishing.co.uk/srcrockett.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703182016/https://www.aytonpublishing.co.uk/srcrockett.html |date=2022-07-03 }} * {{LCAuth|n50018355|S. R. Crockett|81|ue}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] adxhv8hrvc2z3b46afxx5sqhdk6v43c 2 179426 1375738 1375501 2026-06-23T07:53:31Z 2511069shreya.v 100051 1375738 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು ಶ್ರೇಯ.ವಿ .ನನ್ನ ಜೀವನ ಕಥೆ ಎರಡು ವಿಶೇಷ ಜಗಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಂದು  ಚೆರುವು .ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಚನ್ನಪತನ , ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಊರು ಅದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ರಂಗರಂಗಿನ ಮರ ಕೆತ್ತನೆ  ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು  ಬೆಳವಣಿಗ ಬ್ಯಾಂಗಲೋರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ  ಆಯಿತು . ಚಿಕ್ಕ ಊರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಲೈಫ್ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಚನ್ನಾಗಿ ಕೂತಾಗಿದೆ ನನ್ನ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ  ಅಮ್ಮ ಪೊಲೀಸ್ , ಅಪ್ಪ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ನನ್ನ ಅರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ ಅಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಇದೆ. ನನ್ನ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಖುಷಿ ಖುಷಿಯಾಗಿ ಇದ್ಧು ನೋಡಲು ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುತೇನೆ 50n98rl7b9aem8ywpeag2rsl3oatyxh 2 179435 1375681 1375678 2026-06-22T12:01:43Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375681 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ _____________ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ____________________ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ***** _____________________________________ <<<<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>>> " ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki>***</nowiki>ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು*** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮುಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ fznn4u5j6gt2q4sfm5x2rv61r62yca6 1375682 1375681 2026-06-22T12:02:43Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375682 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ _____________ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ____________________ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ***** _____________________________________ <<<<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>>> " ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki>***</nowiki>ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು*** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ sp4lcv7p0ovm9zhsyzef7dg3ejqecqe 1375683 1375682 2026-06-22T12:24:17Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375683 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ _____________ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ____________________ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ***** _____________________________________ <<<<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>>> " ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki>***</nowiki>ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು*** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 5 j3heielsncblzytjvj0aa792te8vh38 1375684 1375683 2026-06-22T12:28:49Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375684 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ _____________ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ____________________ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ***** _____________________________________ <<<<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>>> " ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki>***</nowiki>ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು*** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು 5 jijmj0v7i4ecj6amwfg7qnbhwivrg0z 1375685 1375684 2026-06-22T12:31:16Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375685 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ _____________ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ____________________ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ***** _____________________________________ <<<<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>>> " ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki>***</nowiki>ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು*** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು 5 e0zwe4tguz0sv196ci9dr0phgx15p8h 1375686 1375685 2026-06-22T12:39:33Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375686 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ _____________ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ a2quh08yc88dn3r3fbf5vpaldr65fnw 1375687 1375686 2026-06-22T12:41:29Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375687 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ewjnrizohqjy7sdwywh9zel9q3zlfu5 1375688 1375687 2026-06-22T13:14:43Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375688 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರೂಪಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ grwgr3zbogy94gtpuewpxqziz6p7b4m 1375689 1375688 2026-06-22T13:15:52Z ~2026-36094-65 100135 /* */ 1375689 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ 74h8emxgsfdhkvfud5xhj5pa1wrznkj 1375699 1375689 2026-06-22T16:37:42Z ~2026-36116-88 100140 1375699 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ವರದಿಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" ನಮ್ಮಸಾಧಕರು ಕಾಲಂ- ತಾರಾತನ ಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994 eypvq4noyp8zco2gwuo9jjcgjzo9eri 1375700 1375699 2026-06-22T17:07:15Z ~2026-36116-88 100140 /* */ 1375700 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ವರದಿಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" ನಮ್ಮಸಾಧಕರು ಕಾಲಂ- ತಾರಾತನ ಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993. 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994. 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994. 6 ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಕ "ಸಾಕ್ಷರ ಗುಮ್ಮಟ"- ಶ್ರೀ ನಂದಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ *10-6-1996. 7 ಸೂಜಿ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಕುಂಚ ಹಿಡಿದಾಗ-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಶೈಲ ಕೊರಹಳ್ಳಿ* 2-4-1996. 8 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ- "ತುಷಾರ-11-1997" ತುಷಾರೊತ್ಸವ * ಡಾ. ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. 9 ಗಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವ ಬೈಚಬಾಳಗಿಲ್ಲ- "ಸುದ್ದಿಮೂಲ" ಮೂಡಬಿದರೆ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಆರ್. ಎಂ. ಪೂಜಾರಿ -6-9-1997. 10 ಬೈಚಬಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ- " ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ವಿಶೇಷ ವರದಿ * ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹುಲಗಬಾಳಿ-23-11-98 01bniralc7ezzbsqct843qec9c29hve 1375701 1375700 2026-06-22T17:10:30Z ~2026-36116-88 100140 /* */ 1375701 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ಲೇಖನಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" ನಮ್ಮಸಾಧಕರು ಕಾಲಂ- ತಾರಾತನ ಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993. 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994. 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994. 6 ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಕ "ಸಾಕ್ಷರ ಗುಮ್ಮಟ"- ಶ್ರೀ ನಂದಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ *10-6-1996. 7 ಸೂಜಿ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಕುಂಚ ಹಿಡಿದಾಗ-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಶೈಲ ಕೊರಹಳ್ಳಿ* 2-4-1996. 8 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ- "ತುಷಾರ-11-1997" ತುಷಾರೊತ್ಸವ * ಡಾ. ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. 9 ಗಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವ ಬೈಚಬಾಳಗಿಲ್ಲ- "ಸುದ್ದಿಮೂಲ" ಮೂಡಬಿದರೆ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಆರ್. ಎಂ. ಪೂಜಾರಿ -6-9-1997. 10 ಬೈಚಬಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ- " ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ವಿಶೇಷ ವರದಿ * ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹುಲಗಬಾಳಿ-23-11-98 5zcrk99j9dakxfq4lo0d33wr8li8ilo 1375702 1375701 2026-06-22T17:35:30Z ~2026-36116-88 100140 /* */ 1375702 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ಲೇಖನಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" ನಮ್ಮಸಾಧಕರು ಕಾಲಂ- ತಾರಾತನ ಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993. 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994. 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994. 6 ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಕ "ಸಾಕ್ಷರ ಗುಮ್ಮಟ"- ಶ್ರೀ ನಂದಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ *10-6-1996. 7 ಸೂಜಿ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಕುಂಚ ಹಿಡಿದಾಗ-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಶೈಲ ಕೊರಹಳ್ಳಿ* 2-4-1996. 8 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ- "ತುಷಾರ-11-1997" ತುಷಾರೊತ್ಸವ * ಡಾ. ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. 9 ಗಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವ ಬೈಚಬಾಳಗಿಲ್ಲ- "ಸುದ್ದಿಮೂಲ" ಮೂಡಬಿದರೆ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಆರ್. ಎಂ. ಪೂಜಾರಿ -6-9-1997. 10 ಬೈಚಬಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ- " ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ವಿಶೇಷ ವರದಿ * ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹುಲಗಬಾಳಿ-23-11-98 11ಈ ನೆಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆತ್ಮಈ ಕೃತಿ- "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ"ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ * ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ-6-12-98 12 ಬೈಚಬಾಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಸಪ್ಪಳ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ- "ಪ್ರಪಂಚ" ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಗತಿ- *ಪಾಪು-10-1-1999 13 ಸಿರಿಂಜ್ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ- "ಉಷಾಕಿರಣ" ಮನೋವಿಕಾಶ ಕಾಲಂ * ರಾಜಕುಮಾರ ಧನಶೆಟ್ಟಿ-1-3-1999 14 ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲೊಬ್ಬ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕ- "ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ" ಪರಿಚಯ ಅಂಕಣ *ದಾನಪ್ಪ ಬಗಲಿ -2-4-1999 15 ಗೋರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ"- * ಡಾ. ಉಮೇಶ್ ಕೊಳೇಕರ- 12-03-2000 qfwszqjbd8tdbu3yo7ch0xoxo1vhggu 2 179440 1375694 2026-06-22T15:58:34Z Sandeepa S Hegde 100002 ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರ ಲೇಖನ ಕರಡು ಸೃಷ್ಟಿ 1375694 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ विभिन्न ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚುಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ นುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'अಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು (2026) ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಉಚಿತ ರಂಗ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ. ==充ಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು विभिन्न ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} 87rh6mbvt2otir668ognjhm3wlbotcs 1375695 1375694 2026-06-22T16:02:51Z Sandeepa S Hegde 100002 /* ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ */ 1375695 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ विभिन्न ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚುಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ นುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'अಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು (2026) ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಉಚಿತ ರಂಗ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು विभिन्न ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} 9q8myeujdjppplae5405oa2jas4ssn0 1375696 1375695 2026-06-22T16:05:29Z Sandeepa S Hegde 100002 ಪದಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1375696 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚುಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ นುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'अಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು (2026) ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಉಚಿತ ರಂಗ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} j6nwzqbeiflz070m3tt3k51r8lndz3s 1375734 1375696 2026-06-23T06:18:37Z Sandeepa S Hegde 100002 ಪದಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1375734 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚು ಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ‌ ನುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=o8lBvnFbL2M</ref> === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'ಅಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ರಂಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರಿಂದ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿವಿಧ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Gl88jgufGvc</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} 2iyy0o90dkh8r1p26lhr4csmt1xorfz 1375736 1375734 2026-06-23T06:50:57Z Sandeepa S Hegde 100002 ಪದಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1375736 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚು ಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ‌ ನುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=o8lBvnFbL2M</ref> === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'ಅಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ರಂಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರಿಂದ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿವಿಧ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Gl88jgufGvc</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು]] rjv232ezwlabmgybmtihslagq0ecf8m 1 179441 1375724 2026-06-23T02:38:33Z ~2026-36292-97 100144 /* Adarsh HS today bhavisya */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1375724 wikitext text/x-wiki == Adarsh HS today bhavisya == today adarsh HS bhavisya [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2026-36292-97|&#126;2026-36292-97]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2026-36292-97|talk]]) ೦೮:೦೮, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) tikdhce5ygyr8t7r40fvf8e29h87coc 3 179442 1375730 2026-06-23T04:46:38Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375730 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2510510chandhanab}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೧೬, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 8n3im32a1a3ufm28594nw774xuuhn1g 3 179443 1375731 2026-06-23T05:16:14Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375731 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2541354Pallavi.N}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೬, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) ljqfn7t8g6jfm1p0gbbypyp8fkldlxm 3 179444 1375732 2026-06-23T05:16:19Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375732 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2541388Suparna}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೬, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 9jm622ehkq5qu9v80kygfop0lyucaee 0 179445 1375735 2026-06-23T06:43:35Z Sandeepa S Hegde 100002 ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರ ಹೊಸ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಲೇಖನ 1375735 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚು ಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ‌ ನುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=o8lBvnFbL2M</ref> === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'ಅಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಸಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ರಂಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರಿಂದ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿವಿಧ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Gl88jgufGvc</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] r5c1sh4baf87i48881eewesfu7c233y 2 179446 1375740 2026-06-23T10:17:27Z 2511171tejaswi 100017 ಹೊಸ ಪುಟ: ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನನ್ನ ಹೆಸರು ತೇಜಸ್ವಿ ಸಿ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ನಾನು ಈವಾಗ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಡಿಗ್ರಿ ಮಾಡುತಿದ್ದೇನೆ 1375740 wikitext text/x-wiki ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನನ್ನ ಹೆಸರು ತೇಜಸ್ವಿ ಸಿ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ನಾನು ಈವಾಗ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಡಿಗ್ರಿ ಮಾಡುತಿದ್ದೇನೆ 3a3jh5sbdsiqls7x0fkbayszfx1p94q 1375741 1375740 2026-06-23T10:23:03Z 2511171tejaswi 100017 ನನ್ನ ಪರಿಚಯ. 1375741 wikitext text/x-wiki ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನನ್ನ ಹೆಸರು ತೇಜಸ್ವಿ ಸಿ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು. ನಾನು ಈವಾಗ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಡಿಗ್ರಿ ಮಾಡುತಿದ್ದೇನೆ. ತುಂಬು ಹೃದಯದ ಅಭಿನಂದೆನೆಗಳು. ncv5uwxql5qcy98f35tpssm957wngi5 1375742 1375741 2026-06-23T10:28:00Z 2511171tejaswi 100017 1375742 wikitext text/x-wiki ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನನ್ನ ಹೆಸರು ತೇಜಸ್ವಿ ಸಿ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು. ನಾನು ಈವಾಗ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಡಿಗ್ರಿ ಮಾಡುತಿದ್ದೇನೆ. ತುಂಬು ಹೃದಯದ ಅಭಿನಂದೆನೆಗಳು. ನಾನು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತೆನೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಗುತ್ತೇನೆ, ಮತ್ತು ಕುಣಿಯುತ್ತೇನೆ.ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ! gjqdjhwn19v4r3zfq0kmz3n1pmfjb7r 1375743 1375742 2026-06-23T10:29:28Z 2511171tejaswi 100017 ಪುಟದ ಮಾಹಿತಿ ತಗೆದು 'yo' ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ 1375743 wikitext text/x-wiki yo mwmyi3dg8fi79a48kp8zywz5cdv1cu1 1375744 1375743 2026-06-23T10:30:18Z 2511171tejaswi 100017 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 1375744 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2 179447 1375745 2026-06-23T11:00:14Z 2511171tejaswi 100017 ನನ್ನ ಪರಿಚಯ. 1375745 wikitext text/x-wiki ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ತೇಜಸ್ವಿ ಸಿ, ಎರಡನೇ ವರ್ಷದ ಬಿಕಾಂ (ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. r6zwbjkg36og0hd780gr1sn1bwketup