ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 14520 1375812 1347182 2026-06-24T23:03:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375812 wikitext text/x-wiki (೧೭೮೩-೧೮೫೯) [[File:Baronet,1st,Sir Jamsetjee Jejeebhoy,statue, Tamil Nadu481.jpg|thumb|right|300px|'ಸರ್, ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್, ಪ್ರತಿಮೆ, ಮುಂಬಯಿ']] ''''ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್',''' ರವರು <ref>[http://www.sirjjschoolofart.in/Default.aspx 'ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್']{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೭೮೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಮುಂಬಯಿ]]ನ ಒಂದು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾರ್ಸಿ ಬಡಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಜೀಜೀಭಾಯ್ ರವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ, ಇವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ಅನಾಥ ಮಗುವಿನ ಲಾಲನೆಪಾಲನೆ, ಅವರ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.೧೬ ನೆಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ===ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ=== ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಮೊದಲಬಾರಿ ಕಲ್ಕತ್ತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಿದರು. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬಂದರಿನ ಮುಖಾಂತರ, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಚೈನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರ ಮಧ್ಯೆ ಆಗಾಗ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಕಲಹಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಮುಂಬಯಿನವಾಸಿ,ಜೀಜೀಭಾಯಿಯವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೊರದೇಶಗಳ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ===ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಯಾಣ=== ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು, ’(East India Company's fleet)',[[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಫ್ಲೀಟ್ ಜೊತೆ ಮಾಡಿದರು. ’(Sir Nathaniel Dance)”, [[ಸರ್ ನಾಥಾನೆಲ್ ಡಾನ್ಸ್]] ರವರ ಕರೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಈ ಹಡಗು, ’(French squadron)” [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನ್ಯದಳ]] ವನ್ನು”(Pulo Aura)’ [[ಪೌಲೊ ಔರ]], ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿತು. ಆಗ”(Rear-Admiral Charles-Alexandre Léon Durand Linois)’, [[ರೆರ್ -ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ -ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಲೆ ಡಿರಂಡ್ ಲಿನೊಯಿಸ್]] ರವರು ಯುದ್ಧದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ರೀತಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್ ತಮ್ಮ ೪ ನೆಯ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ]] ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ (Indiaman) ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಈ ನೌಕೆಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ರ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಜೀಜೀಭಾಯ್ ಅವರನ್ನು ಕೈದಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ,”(Cape of Good Hope)’ [[ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಗುಡ್ ಹೋಪ್]], ಗೆ ಒಯ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕೈದಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟರು. ಇಂತಹ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಸೈರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಜೀಜೀಭಾಯ್ ಅವರು, ಸುಮಾರು ಸಮಯ ಕಾದಿದ್ದು, ಕಲ್ಕತ್ತಕ್ಕೆ ಡಾನಿಶ್ ದೇಶದ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಾಪಸ್ ಬಂದರು. ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅಂಜದ, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೇ ಸದಾ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಜೀಜೀಭಾಯ್ ರವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚೈನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದರು. ಈ ಬಾರಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗ ಸುಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲವೂ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯಿತು. ===ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು=== ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜೀಜೀಭಾಯ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ ದಿಟ್ಟತನ ಹಾಗೂ ಕಷ್ಟ ಸಹಿಷ್ಣತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಭಾರಿಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅವರ ಹೆಸರು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಕೀರ್ತಿ, ಸನ್ಮಾನಗಳು ಅವರನ್ನರಸಿ ಬಂದವು. ನಂತರ ಅವರು, ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಖಾಯಂಆಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. 'ಎದೆಗಾರಿಕೆ’,'ದೃಢನಿರ್ಧಾರ ','ವ್ಯವಹಾರಜ್ಞಾನ’,'ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ’ ಗಳಿಂದಾಗಿ, ’ಜೀಜೀಭಾಯ್ ’ ರವರು ಧನವಂತರಾದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಾರೋಭಾರ್ ನ್ನು ಜಮಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮೩೬ ನಲ್ಲಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್ ರವರ [[ಫರ್ಮ್]] ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧೀಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನೌಕರಿದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು. ಕುದುರಿದ ವ್ಯಾಪಾರ, ಲೇವಾದೇವಿಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಧನಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟ್ರೇಡರ್, ಜೀಜೀಭಾಯ್ ರವರು ಬಾಟಲ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಅವರನ್ನು ಗೆಳೆಯರು "[[ಮಿಸ್ಟರ್.Bottlewaller]]" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವಾಗಲೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ " [[Bottlewaller]]" ಅಂತ ಹೇಳಿಕೊಂಡು, ಪತ್ರಗಳಿಗೆ, ಚೆಕ್ ಗಳಿಗೆ ಸಹಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಪರಿಶ್ರಮ ದಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಂದವರು. ಬಡತನ, ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಪರದಾಟ, ಮುಂತಾದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿತ್ತು., ಜೀಜೀಭಾಯ್ ಸಂಕಟಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರಿಗೆಲ್ಲಾ, ’[[ಹಿಂದು]]’,”[[ಮುಸಲ್ಮಾನ್]]”, ಮತ್ತು”[[ಪಾರ್ಸಿ]]” ಮತೀಯರೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ===ಅನಾಥರಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ=== ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲಾಕಾಲೇಜ್ ಗಳು, ಧರ್ಮಶಾಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತರಾದವರಿಗೆ, ವೃದ್ಧರಿಗೆ, ಧನಸಹಾಯವನ್ನು, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ (ಮುಂಬಯಿ, ನವ್ ಸಾರಿ,ಸೂರತ್, ಮತ್ತು ಪುಣೆ)ಗಳ ಜನರಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಜೀಜೀಭಾಯ್, ರವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಕಾರ್ಯಗಳು,ಇಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಬಡತನ, ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ನೊಂದಿದ್ದ ಜೀಜೀಭಾಯ್ ’ಅನಾಥರಿಗೆ”, ’ಆರ್ತರಿಗಾಗಿ” ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ : ’[[ಬಾವಿಗಳು]]’, ”[[ನೀರಿನ ರೆಸೆರ್ವೊಯರ್ಸ್]],”[[ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು]]” ಮತ್ತು ’[[ದಾರಿಗಳು]]”. ಹೀಗೆ ಮುಂಬಯಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಉಜ್ವಲಗೊಳಿಸಿದ, ಜೀಜೀಭಾಯ್ ರವರು, ೧೮೫೯, ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಒಟ್ಟು ಬಡವರ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ದಾನಧನದ ಮೊತ್ತ, ೨೩೦,೦೦೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡಗಳು. ===ಮಾಹಿಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ವೇ ನಿರ್ಮಾಣ=== ”[[ಮಾಹಿಮ್ ಕಾಸ್ ವೇ]]’, ಕಟ್ಟಲು ಮುಂದಾಳಾದುತನ, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ’[[ಭವ್ಯ ಶಾಲಾ]]”, ’[[ಕಾಲೇಜ್ ]]” ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಯೋಗದಾನ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಮಾಹಿಮ್ ಒಡ್ಡುದಾರಿ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಧನದ ನೆರವು ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. '[[Mahim Causeway]]’, ಮುಂಬಯಿನ ಜನರಿಗೆ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ದ್ವೀಪ ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲೋಸುವವೇ ಕಾಸ್ ವೆ ಕಟ್ಟಲು, ಜೀಜೀಭಾಯ್ ರವರ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ, '[[ಲೇಡಿ ಅವಾಬಾಯಿ ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್]]' ಯವರ ಕೂಡಿಟ್ಟ ಧನದಿಂದ, ೧, ೫೫, ೮೦೦ ರೂ. ಖರ್ಚುಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆಮಾಡಿದ ಹಣಸಹಾಯದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ದಾರಿಗುಂಟಕಟ್ಟಿದ ರಸ್ತೆ, ಮುಂಬಯಿಮತ್ತು ಮಾಹಿಮ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಆ ರಸ್ತೆಗೆ, [[Lady Avabai]] ಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ೧೮೪೧ ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಶುರುವಾಗಿ, ೪ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮುಗಿಯಿತು. [[Sir J.J Hospital]] ಸರ್. ಜೆ. ಜೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಸೇರಿದಂತೆ, ಜೀಜೀಭಾಯ್ ಯವರು ಸುಮಾರು, ೧೨೬ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯಮಾಡಿದ್ದರು. ಹಲವಾರು Charities, ಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ, '''ಅವರು ಧನಸಹಾಯಮಾಡಿದ ’[[ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು]]” :''' * ’[[Sir J. J. School of Art]]”, (ಸರ್ ಜೆ. ಜೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್) * ”[[The Sir J.J. College of Architecture]]’, (ಸರ್ ಜೆ. ಜೆ. ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್) * ”[[The Sir J.J. Institute of Applied Art]]’ ಮತ್ತು, * ’[[Seth R.J.J. High School]]” (ಸೇಠ್ ಆರ್. ಜೆ. ಜೆ ಹೈಸ್ಕೂಲ್). * [[ಬಡಪಾರ್ಸಿಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ಸಹಾಯ]] ಮಾಡಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ನಿಧಿಯನ್ನು * "[[Sir Jamsetjee Jeejebhoy Parsi Benevolent Fund]]", ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಹಾಯನಿಧಿ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ===ಪಾರ್ಸಿ ಪಂಚಾಯತ್=== 'ಪಾರ್ಸಿ ಜನಸಮುದಾಯದ ಜೀವನಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಆಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ, [[Bombay Parsi Panchayat]], ೧೧೦-ವರ್ಷದ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ’[[Bombay Presidency]]”, ಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು, ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸದಿರುವುದು 'ಜಮ್ ಸೆಟ್ ಜಿ ಜೀಜೀಭಾಯ್'ರವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಪಾರ್ಸಿದೇವಾಲಯದ ಹಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬಳಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ’[[Bombay Parsi Panchayat]]', ನ ದುರ್ವ್ಯವಹಾರ, [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾರ್ಸಿ]] ಗಳನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸಿತ್ತು. ೧೮೩೮ರ ನಂತರ, ’ಪಾರ್ಸಿ ಪಂಚಾಯತ” ನ ಬಗ್ಗೆ ಜನರ ಗೌರವಾದರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ಮಾತು ಬಂತು. ನಂತರ, ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯ ತಮ್ಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಂತ ಪಾರ್ಸಿ ಉದ್ಯೋಗಪತಿಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ದಯಾಳು ಹಾಗೂ ಬಡವರ ಬಂಧುವಾಗಿದ್ದ, ಜೀಜೀಭಾಯ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಆದರವಿತ್ತು. ಆವರಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ ಬಡಬಗ್ಗರ ಬಗ್ಗೆ ಕನಿಕರವೂ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ದಾನಮಾಡುವ ಧಾರಾಳತನವೂ ಇತ್ತು. ಈ ಜನಹಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಆಗಿನ ’[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದವರು]]”, ಅವರಿಗೆ " Baronet" [[ಬಾರೋನೆಟ್]] ಪದವಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಸಿಗಳು]] rfjtezv7261556l8znhbmxrnsa4gw38 0 15128 1375822 1348835 2026-06-25T06:21:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375822 wikitext text/x-wiki {{ಮೂಲಧಾತು/ಟೈಟೇನಿಯಮ್}} '''ಟೈಟೇನಿಯಮ್''' ಒಂದು [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಲೋಹ]] [[ಮೂಲಧಾತು]]. ಹಗುರವಾಗಿರುವ ಈ ಲೋಹ ಜಂಗು ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲದ ತಾಕತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಶಕ್ತಿಯುತ, ಹಗುರ [[ಮಿಶ್ರಲೋಹ]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿಶ್ರಲೋಹಗಳು [[ಗಗನನೌಕೆ]], [[ವಿಮಾನ]], [[ಕೃತಕ ಅವಯವ]], ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾತುವನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ನ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಗ್ರೆಗೊರ್]] [[೧೭೯೧]]ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಅನ್ವೇಶಿಸಿದರು.<ref name="Emsley2001p452">{{harvnb|Emsley|2001|p=452}}</ref> [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ]]ದ ಬಲಾಢ್ಯ [[ಟೈಟನರು]] ಇದರ ಹೆಸರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾದರು. ಇದು [[ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ|ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದ]] 4ನೆಯ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತೀಕ Ti. [[ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ]] 22. ಪರಮಾಣು ತೂಕ 47.9. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ [Ar] 3d² 4s². 1947ರ ವರೆಗೆ ಟೈಟಾನಿಯಮನ್ನು ವಿರಳ ಧಾತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಕ್ರೋಲನ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಅಧಿಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ 9ನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಧಾತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಪದರದಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಸುಮಾರು 0.63% ಉಂಟು.<ref name="Stwertka19982">{{cite book|title=Guide to the Elements|last=Stwertka|first=Albert|date=1998|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-508083-4|edition=Revised|pages=81–82|chapter=Titanium|chapter-url=https://books.google.com/books?id=K3RWAAAAYAAJ}}</ref> ವಿಲಿಯಮ್ ಗ್ರೆಗೋರ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲಿನ ಕಪ್ಪು ಮರಳಿನಿಂದ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ (1791). ಆದರೆ ಮುಂದೆ 1795ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲ್ಯಾಪ್‌ರಾಥ್ ಎಂಬಾತ ಹಂಗರಿಯ ಒಂದು ಖನಿಜದಿಂದ ಇದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಈಗಿರುವ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು.<ref>Klaproth, Martin Heinrich (1795) [https://books.google.com/books?id=5zFGAAAAYAAJ&pg=PA233 "Chemische Untersuchung des sogenannten hungarischen rothen Schörls"] (Chemical investigation of the so-called Hungarian red tourmaline [rutile]) in: ''Beiträge zur chemischen Kenntniss der Mineralkörper'' (Contributions to the chemical knowledge of mineral substances), vol. 1, (Berlin, Germany): Heinrich August Rottmann, 233–244. From page 244: ''"Diesem zufolge will ich den Namen für die gegenwärtige metallische Substanz, gleichergestalt wie bei dem Uranium geschehen, aus der Mythologie, und zwar von den Ursöhnen der Erde, den Titanen, entlehnen, und benenne also diese neue Metallgeschlecht: Titanium; … "'' (By virtue of this I will derive the name for the present metallic substance — as happened similarly in the case of uranium — from mythology, namely from the first sons of the Earth, the Titans, and thus [I] name this new species of metal: "titanium"; … )</ref> ಅವನು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೊದಲ ಮಕ್ಕಳಾದ ಟೈಟಾನರುಗಳ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟ. ಗ್ರೆಗೋರನಾಗಲಿ ಕ್ಲ್ಯಾಪ್‌ರಾಥ್‌ನಾಗಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಧಾತುವಾಗಿರದೇ ಅದರ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿತ್ತು. ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಧಾತುವನ್ನು [[ಜೋನ್ಸ್ ಬೆರ್ಜೆಲಿಯಸ್|ಬರ್ಜೀ಼ಲಿಯಸ್]] 1825 ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ. == ದೊರಕುವಿಕೆ == ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೈಗಾರಿಕೋಪಯುಕ್ತ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ವಿರಳ. ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಅದುರುಗಳೆಂದರೆ ರುಟ್ವಿಲ, ಅನತ್ಸೆ (ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡಿನ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳು) ಮತ್ತು ಇಲ್ಮೆನೈಟ್ (FeTiO₃).<ref name="EBC">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|title=Titanium|date=2006|url=http://www.britannica.com/eb/article-9072643/titanium|access-date=19 January 2022}}</ref><ref name="Emsley2001p453">{{harvnb|Emsley|2001|p=453}}</ref> ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಇಲ್ಮೆನೈಟ್ ಹೇರಳವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಅದುರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಹಾಗೂ ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳು ಕೂಡಿದ್ದು, ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಸುಮಾರು 32% ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣ 37% ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಅದುರುಗಳು ಅಮೆರಿಕ, ಕೆನಡ, ಭಾರತ, ಬ್ರಜಿ಼ಲ್, ನಾರ್ವೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಸ್ವೀಡನ್, ರಷ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಮರಳಿನಿಂದ 1939ರಲ್ಲಿ 237,835 ಟನ್ ಇಲ್ಮೆನೈಟನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತಿರುವಾಂಕೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 18  ಟನ್ನಿನಷ್ಟು ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉತ್ಪಾದನೆ == ಟೈಟಾನಿಯಮ್ಮಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೊದಲು ಬಲು ಕಠಿಣವಾದ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇಂಗಾಲ, ಆಕ್ಸಿಜನ್, ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮುಂತಾದ ಅಲೋಹಗಳೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಟೆಟ್ರಕ್ಲೋರೈಡಿನಿಂದ ಈ ಲೋಹವನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಇಲ್ಮೆನೈಟ್ ಅಥವಾ ರುಟೈಲನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೋರಿನ್ನಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಂಗಾವಿಸುವರು. ಅನಂತರ ಹೀಗೆ ಬಂದ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಟೆಟ್ರಕ್ಲೋರೈಡನ್ನು ಆಂಶಿಕ ಆಸವನದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕರಗಿದ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮಿನಿಂದ ಆರ್ಗಾನ್ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ 800⁰C ಸುಮಾರಿಗೆ ಅಪಕರ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದು ಕ್ರೋಲನ ಪದ್ಧತಿ.<ref name="Greenwood1997p955">{{harvnb|Greenwood|Earnshaw|1997|p=955}}</ref> ಹಂಟರನ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮಿನ ಬದಲು ಸೋಡಿಯಮನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.<ref name="Roza2008p9">{{harvnb|Roza|2008|p=9}}</ref> ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಸ್ಪಂಜಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ಮಿಶ್ರಲೋಹ ಮಾಡಲು ಕಚ್ಚಾಮಾಲು ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಶುದ್ಧವಾದ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಬೇಕಾದರೆ ಈ ಸ್ಪಂಜನ್ನು ಆರ್ಗಾನ್ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಪದಿಂದ ಕರಗಿಸಿ ಲೋಹದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಎರಕ ಹೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. == ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು == ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಹಗುರಾದ, ಬೆಳ್ಳಿಯ ಹೊಳಪಿನ ಲೋಹ.<ref name="Stwertka1998">{{cite book|title=Guide to the Elements|last=Stwertka|first=Albert|date=1998|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-508083-4|edition=Revised|pages=81–82|chapter=Titanium|chapter-url=https://books.google.com/books?id=K3RWAAAAYAAJ}}</ref> ಇದನ್ನು ಬಲು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಸದ ತಂತಿಯನ್ನಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದು. ಸಾಂದ್ರತೆ 4.51 g/ml, ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣ 0.125, ದ್ರವನ ಬಿಂದು 1670⁰ C, ಕುದಿಬಿಂದು 3260⁰ C. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ನಿಷ್ಪಟುತ್ವವುಳ್ಳದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಹದ ಮೇಲಿರುವ ಆಕ್ಸೈಡಿನ ಒಂದು ಪೊರೆ ರಕ್ಷಣಾಕವಚದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ತುಕ್ಕುನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪ್ಲಾಟಿನಮಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿದೆ; ಇದು ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಲೋಹದ ಮೇಲೆ ಬಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದ ದ್ರಾವಣಕ್ಕಾಗಲಿ, ಕೊಠಡಿ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ಆಮ್ಲಗಳಿಗಾಗಲೀ ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೊರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಲೋಹವಾಗುವುದು ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಗುಣ. ಟೈಟಾನಿಯಮನ್ನು ತಾಮ್ರ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಲೋಹಗಳೊಡನೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲೋಹಗಳೊಡನೆಯೂ ಮಿಶ್ರ ಲೋಹೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref name="ECE738">{{cite book|title=The Encyclopedia of the Chemical Elements|last=Hampel|first=Clifford A.|date=1968|publisher=Van Nostrand Reinhold|isbn=978-0-442-15598-8|page=738}}</ref> ಮಿಶ್ರಲೋಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದರ ತನ್ಯತೆಯನ್ನು 35,000 lb/in² ದಿಂದ 200,000lb/in² ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಲೋಹದ ತನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ತೂಕ ಇವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಮಾನ, ಚಿಮ್ಮುವ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{harvnb|Donachie|1988|pp=13–16, Appendices H and J}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ತುಕ್ಕುನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತುಕ್ಕುಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರವ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗಿರುವ ಹಡಗಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಫೆರೊಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಎಂಬ ಮಿಶ್ರಲೋಹವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಕ್ಕನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವಾಗ ಅದರ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ನೈಟ್ರೊಜನ್‌ಗಳ ಕೊನೆಕೊನೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಫೆರೊಟೈಟಾನಿಯಮನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕೂಡ ಈ ಲೋಹವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು == ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್, TiO₂. ಇದು ತನ್ನ ಬಿಳಿಯ ವರ್ಣ, ಅಪಾರದರ್ಶಕತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ನಿಷ್ಪಟುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರಾದದ್ದು. ಇದನ್ನು ಬಿಳಿವರ್ಣದ್ರವ್ಯವೆಂದು ಎನ್ಯಾಮಲ್ ವರ್ಣಲೇಪನಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="HistoryAndUse">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=yb9xTj72vNAC|title=The History and Use of Our Earth's Chemical Elements: A Reference Guide|last=Krebs|first=Robert E.|date=2006|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-33438-2|edition=2nd|location=[[Westport, CT]]}}</ref> ರಬ್ಬರ್, ಕಾಗದ, ಜವಳಿ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಟೆಟ್ರಕ್ಲೋರೈಡು (TiCl₄) ಟೈಟಾನಿಯಮನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಸಂಯುಕ್ರ. ಆರ್ದ್ರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಲವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹೊಂದಿ ಬಿಳಿಹೊಗೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಟೆಟ್ರಕ್ಲೋರೈಡಿನಿಂದ ಜಲಾಭೇದ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿನಿರೋಧಕ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಟೈಟಾನಿಯಮಿನ ಕೆಲವು ಎಸ್ಟರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಟೈಟಾನಿಯಮ್ ಲೋಹದ ಗುಣಧರ್ಮಗಳು ಎಷ್ಟೋ ರೀತಿಯಿಂದ ಆದರ್ಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಲೋಹವು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯದಾದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಉಪಯೋಗಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಇದು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿಗುವಂತಾದರೆ ಇದನ್ನು ಉಗಿಬಂಡಿ, ಬಸ್ಸು, ಹಡಗು ಮತ್ತಿತರ ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://books.google.com/books?id=7iwDAAAAMBAJ&pg=RA2-PA46 "Titanium: Our Next Major Metal"], ''[[Popular Science]]'', October 1950—one of first general public detailed articles on Titanium * [http://www.periodicvideos.com/videos/022.htm Titanium] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) * [http://www.essentialchemicalindustry.org/metals/titanium.html Titanium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211011040746/https://www.essentialchemicalindustry.org/metals/titanium.html |date=2021-10-11 }} at The Essential Chemical Industry – online (CIEC Promoting Science at the University of York) * [http://titanium.org International Titanium Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201104222936/http://titanium.org/|date=4 November 2020}} * [http://www.msm.cam.ac.uk/phase-trans/2003/titanium.movies/titanium.html Metallurgy of Titanium and its Alloys, Cambridge University] * [http://indexmundi.com/en/commodities/minerals/titanium/titanium_table15.html World Production of Titanium Concentrates, by Country] * [http://seekingalpha.com/article/194965-titanium-metal-of-the-gods?source=email Metal of the gods] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಟೈಟಾನಿಯಮ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೋಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 4h3dhdq02rksjpeejg9lbcibm0aiezr 0 20320 1375815 1347779 2026-06-25T01:37:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375815 wikitext text/x-wiki [[File:GSMLogo.svg|thumb|ಜಿಎಸ್ಎಮ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತ ಚಿತ್ರ.]] '''ಜಿಎಸ್ಎಮ್''' ('''ಸಂಚಾರಿ-ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:''' ಮೂಲತ: ''''' ಗ್ರೂಪ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಮೊಬೈಲ್'' ''' ) ವಿಶ್ವದ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ]]ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.ಇದರ ಉತ್ತೇಜಕ [[GSM ಒಕ್ಕೂಟ|GSM ಸಂಘ]]ದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸುಮಾರು 80% ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = GSM World statistics | publisher = GSM Association | date = 2007 | url = http://www.gsmworld.com/newsroom/market-data/market_data_summary.htm | accessdate = 2009-01-10}}</ref> 212ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶ-ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 3 [[1000000000 (ಸಂಖ್ಯೆ)|ಶತಕೋಟಿ]]ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು GSM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title = About GSM Association | publisher = GSM Association | url = http://www.gsmworld.com/about/index.shtml | accessdate = 2007-01-08}}</ref><ref>{{cite web | title = Two Billion GSM Customers Worldwide | publisher = 3G Americas | date = [[June 13]], [[2006]] | url = http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=109&STORY=/www/story/06-13-2006/0004379206&EDATE= | accessdate = 2007-01-08 }}</ref> ಇದರ ಸರ್ವತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ನಿರ್ವಾಹಕ|ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು]]ಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ತಿರುಗಾಟ]]ವನ್ನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಚಂದಾದಾರರು ತಮ್ಮ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವೆಡೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಸಂಕೇತಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್-ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳು [[ಡಿಜಿಟಲ್]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ GSM ತನ್ನ ಹಿಂದಿನವುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ''ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರು'' ([[2G]]) ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸಹ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. GSM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸರ್ವತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ (ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ ಒಂದು ಜಾಲದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ತಿರುಗಾಡಬಹುದಾದ ಅನುಕೂಲ) ಮತ್ತು ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ (GSM ಅಳವಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ವಿಕ್ರಯಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವ ವಿಕ್ರಯಿಯಿಂದಾದರೂ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲರು)<ref>{{cite web | title = Texas Instruments Executive Meets with India Government Official to outline Benefits of Open Standards to drive mobile phone penetration | publisher = Texas Instruments | date = [[July 12]], [[2006]] | url = http://focus.ti.com/docs/pr/pressrelease.jhtml?prelId=sc06127 | accessdate = 2007-01-08 | archive-date = 2006-10-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061021025029/http://focus.ti.com/docs/pr/pressrelease.jhtml?prelId=sc06127 | url-status = dead }}</ref>) ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ (ಜಾಲ ಸೇವಾಕರ್ತೃವಿಗೆ) ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|ಶೀಘ್ರ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ]] (SMS, "ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)GSM ಹೊಂದಿದೆ, ಇದೀಗ ಇತರೆ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೂ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಅನುಕೂಲವೇನೆಂದರೆ ಈ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ [[ತುರ್ತು ಕರೆ ಸಂಖ್ಯೆ|ತುರ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ]][[1-1-2|112]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[9] ^ [http://www.acma.gov.au/WEB/STANDARD/pc=PC_100575 ಅಸ್ಟ್ರೆಲಿಯಾ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ(ACMA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100101201450/http://www.acma.gov.au/WEB/STANDARD/pc=pc_100575 |date=2010-01-01 }}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ತುರ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಹಳೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲ GSM ದೂರವಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹೆಚ್ಚಿದ ಗಣನೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕ್ಷಮತೆಗಳ [[3GPP#ಮಾಪನಗಳು|ರಿಲೀಸ್ '97]] ಆವೃತ್ತಿ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪಾಕೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ ಸೇವೆ|ಜನರಲ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ ಸರ್ವಿಸ್]] (GPRS). ರಿಲೀಸ್ '99 [[GSMನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿ ದತ್ತಾಂಶ ವರ್ಧನೆ|GSM ವಿಕಸನಕ್ಕಾಗಿ ವರ್ಧಿತ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಮಾಣ]] (EDGE) ಬಳಸಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ರವಾನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == 1982ರಲ್ಲಿ, [[ಐರೋಪ್ಯ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಆಡಳಿತದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಯುರೋಪ್ ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ]] ([[CEPT]]) ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಗ್ರೂಪ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಮೊಬೈಲ್ (GSM)ನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = Brief History of GSM & GSMA | publisher = GSM World | url = http://www.gsmworld.com/about-us/history.htm | accessdate = 2007-01-08}}</ref> 1987ರಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, 13 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು [[ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆ|ಕರಾರು ದಸ್ತಾವೈಜು]]ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.<ref>{{cite news | title = Happy 20th birthday, GSM | publisher = [[ZDNet]] | url = http://news.zdnet.co.uk/leader/0,1000002982,39289154,00.htm | date = 2007-09-07 | accessdate = 2007-09-07 | archive-date = 2008-10-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081020002543/http://news.zdnet.co.uk/leader/0,1000002982,39289154,00.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite pressrelease | title = Global Mobile Communications is 20 years old | publisher = [[GSM Association]] | url = http://www.gsmworld.com/news/press_2007/press07_48.shtml | date = 2007-09-06 | accessdate = 2007-09-07}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, [[ಟೊರ್ಲೆವ್ ಮಸೆಂಗ್|ಟಾರ್ಲೇವ್ ಮ್ಯಾಸೆಂಗ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[SINTEF]] ರೂಪಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | title = Inventor of the GSM system | publisher = [[Gemini]] | url = http://www.ntnu.no/gemini/2005-01e/gsm.htm | accessdate = 2008-10-31 | archive-date = 2009-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090326082458/http://www.ntnu.no/gemini/2005-01e/gsm.htm | url-status = dead }}</ref> 1989ರಲ್ಲಿ, GSM ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾನಕಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುರೋಪಿನ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮಾನಕ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ETSI)ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು GSM ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತವನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ GSM ಜಾಲವನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ [[ಫಿನ್ಲೆಂಡ್|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರೆಡಿಯೋಲಿಂಜ|ರೇಡಿಯೊಲಿಂಜಾ]]ಸಂಸ್ಥೆ [[ಎರಿಕ್ಸನ್|ಎರಿಕ್ಸನ್‌]]ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = Nokia delivers first phase GPRS core network solution to Radiolinja, Finland | publisher = Nokia | date = [[January 24]], [[2000]] | url = http://press.nokia.com/PR/200001/775038_5.html | accessdate = 2006-01-08 | archive-date = 2006-03-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060321231749/http://press.nokia.com/PR/200001/775038_5.html | url-status = dead }}</ref> 1993ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 48 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 70 ಸೇವಾಕರ್ತೃಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ GSM ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲಗಳು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title = History and Timeline of GSM | publisher = Emory University | url = http://www.emory.edu/BUSINESS/et/P98/gsm/history.html | accessdate = 2006-01-09 | archive-date = 2014-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140716063002/http://www.emory.edu/BUSINESS/et/P98/gsm/history.html | url-status = dead }}</ref> == ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು == === ಕೋಶೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಲ === {{main|Cellular network}} GSM [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ|ಕೋಶೀಯ ಜಾಲ]]ವಾಗಿದೆ, ಅರ್ಥಾತ್ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ]]ಗಳು ನಿಕಟ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅರಸಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. GSM ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಐದು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರಗಳ ಕೋಶಗಳುಂಟು—[[ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಕೋಶ|ಮ್ಯಾಕ್ರೊ]], [[ಮೈಕ್ರೊ ಕೋಶ|ಮೈಕ್ರೊ]], [[ಪಿಕೊ ಕೋಶ|ಪಿಕೊ]], [[ಫಿಂಟೊ ಕೋಶ|ಫೆಮ್ಟೊ]] ಮತ್ತು ಅಂಬ್ರೆಲಾ ಕೋಶಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ-ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ರೊ ಕೋಶಗಳು ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾವರದ ಛಾವಣಿಯ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಮೂಲ ಶಾಖೆ|ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ]] [[ಸ್ಪರ್ಶ ತಂತು (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ)|ಸ್ಪರ್ಶತಂತು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೈಕ್ರೋ ಕೋಶಗಳು ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾವರದ ಛಾವಣಿಯ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪರ್ಶತಂತುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇಂತಹವುಗಳು ನಗರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪಿಕೊ ಕೋಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ ಕೋಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ-ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಡಜನ್ ಮೀಟರುಗಳ ವರೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒಳಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ.ಫೆಮ್ಟೊ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗೃಹ ವಲಯ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕದಾರರ ಜಾಲದೊಂಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಅಂಬ್ರೆಲಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕೋಶಗಳುಳ್ಳ ನೆರಳಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿ, ಅಂತಹ ಕೋಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಫರ್ಶ ತಂತುವಿನ ಎತ್ತರ, ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು (ಕೆಲವು ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ವರೆಗಿನ) ಪ್ರಸರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಕೋಶದ ಅಡ್ಡಲಾದ ತ್ರಿಜ್ಯವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.GSM ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸಬಲ್ಲ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವು {{convert|35|km|mi|0}}. ವಿಸ್ತರಿತ ಕೋಶ<ref>[24] ^ [http://www.allbusiness.com/electronics/computer-electronics-manufacturing/6838169-1.html ಮೊಟೊರೊಲದವರು ದೂರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ GSM ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ- ಹೊಸ ವಿಸ್ತರಿತ ಸೆಲ್ ಜೊತೆಗೆ 300 % ಅಧಿಕ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿ..]</ref> ವೊಂದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಕೋಶದ ತ್ರಿಜ್ಯದ ಎರಡರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇರಬಹುದು, ಸ್ಪರ್ಶತಂತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಟೈಮಿಂಗ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್|ಟೈಮಿಂಗ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ GSM ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪಿಕೊಸೆಲ್ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ, ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಫರ್ಶ ತಂತುಗಳಿಂದ ರೇಡಿಯೊ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಳಾಂಗಣ ವಿತರಿತ ಸ್ಪರ್ಶತಂತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ರವಾನಿಸಲು, ಶಕ್ತಿ ವಿಚ್ಛೇದಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಪುನರಾವರ್ತಕ|ಒಳಾಂಗಣ ಪುನರಾವರ್ತಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಇದರ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಳಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕರೆ ಕ್ಷಮತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು.ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಒಂದು ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಒಳಾಂಗಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶದಿಂದ ಕಟ್ಟಡದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗುವ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. GSMನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ [[ಸಮನ್ವಯತೆ]] [[ಗಾಸಿಯನ್ ನ ಕನಿಷ್ಠ-ಕದಲು ಸೂಚಿಕೆ|ಗಾಸಿಯನ್ ಕನಿಷ್ಟ-ಸೂಚಿಕೆ]] (GMSK), ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿರಂತರ-ಹಂತ [[ತರಂಗಾಂತರ ಕದಲು ಸೂಚಿಕೆ|ಆವರ್ತನ ಕದಲು ಸೂಚಿಕೆ.]] GMSKದಲ್ಲಿ, ವಾಹಕದೊಳಗೆ ಸಮನ್ವಯತೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಕೇತವನ್ನು [[ತರಂಗಾಂತರ ಸಮನ್ವಯ|ಆವರ್ತನಾ ತರಂಗಾಂತರ]]ಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುವ ಮುಂಚೆ, [[ಗಾಸಿಯನ್ ಕಾರ್ಯ|ಗಾಸಿಯನ್]] [[ಲೋ ಪಾಸ್ ಫಿಲ್ಟರ್|ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಶೋಧಕ]]ದ ಮೂಲಕ ನುಣುಪುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ವ್ಯತಿಕರಣ]]ವನ್ನು ನೆರೆಯ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (ಪಕ್ಕದ ತರಂಗಗಪಟ್ಟಿಯ ವ್ಯತಿಕರಣ). === ಶ್ರಾವ್ಯ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿಕರಣ === ಕೆಲವು ಶ್ರಾವ್ಯ ಸಾಧನಗಳು [[ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಾಂತರ ವ್ಯತಿಕರಣ|ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳ ವ್ಯತಿಕರಣ]] (RFI)ಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ, ಇವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು/ವರ್ಜಿಸಲು, ಶ್ರಾವ್ಯ ಸಾಧನಗಳೊಳಗೆ ಹಚ್ಚುವರಿ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಉಪಮಾರ್ಗ ವಿದ್ಯುತ್ಸಂಚಾಯಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ವಿನ್ಯಾಸಕರಿಗೆ ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Managing Noise in Cell-Phone Handsets | publisher = Maxim Integrated Products | date = 2001-01-24 | url = http://www.maxim-ic.com/appnotes.cfm/an_pk/668 | accessdate = 2009-04-22 | archive-date = 2009-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091031215734/http://www.maxim-ic.com/appnotes.cfm/an_pk/668 | url-status = dead }}</ref> ನಿಕಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು GSM ದೂರವಾಣಿಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ "ಡಿಟ್, ಡಿಟ್ ಡಿ-ಡಿಟ್, ಡಿಟ್ ಡಿ-ಡಿಟ್, ಡಿಟ್ ಡಿ-ಡಿಟ್" ಶಬ್ದವನ್ನು ಹಲವು ಶ್ರಾವ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳಾದ PAಗಳು, ನಿಸ್ತಂತು ಧ್ಯನಿಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಶ್ರಾವ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ದೂರದರ್ಶನಗಳು, ಗಣಕಗಳು, ನಿಸ್ತಂತು ದೂರವಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತ ಸಾಧಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಈ ಶ್ರಾವ್ಯ ಸಾಧನಗಳು GSM ದೂರವಾಣಿಯ[[ಸಮೀಪ ಮತ್ತು ದೂರ ಕ್ಷೇತ್ರ|ನಿಕಟ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೋ ಸಂಕೇತಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರಾವ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಘನರೂಪದ ವರ್ಧಕಗಳನ್ನು [[ಶೋಧಕ (ರೇಡಿಯೋ)|ವೇದಕ]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕ್ಲಿಕ್ ಶಬ್ದವೇ [[ಸಮಯ ವಿಭಜನ ಬಹ್ವಂಶವುಳ್ಳ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ|TDMA]] ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಈ ಸಂಕೇತಗಳು ಕಾರ್ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿಕರಣ ಮಾಡುವ ಸಾದ್ಯತೆಗಳಿವೆ.ಇದು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು USನ ನಿಯೋಗ FCC, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯತಿಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳ 15ನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಾಲನೆಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. === GSM ತರಂಗಾಂತರಗಳು === {{main|GSM frequency ranges}} GSM ಜಾಲಗಳು ಹಲವು ವಿವಿಧ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. (2Gಗಾಗಿ [[GSM ತರಂಗಾಂತರ ಮಿತಿ|GSM ತರಂಗಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿ]] ಮತ್ತು 3Gಗಾಗಿ [[UMTS ತರಂಗಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿ|UMTS ತರಂಗಾಂತರದ ಬ್ಯಾಂಡ್.]]ಹಲವು [[2G]] GSM ಜಾಲಗಳು 900&nbsp;MHz ಅಥವಾ 1800&nbsp;MHz ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಎರಡೂ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿನ (ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು 850&nbsp;MHz ಮತ್ತು 1900&nbsp;MHz ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ 900 ಮತ್ತು 1800&nbsp;MHz ತರಂಗಾಂತರದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು [[3G]] GSM ಜಾಲಗಳು 2100&nbsp;MHz ತರಂಗಾಂತರದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅಪರೂಪದ 400 ಮತ್ತು 450&nbsp;MHz ತರಂಗಾಂತರದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕೆಲವನ್ನು ಮೊದಲ-ತಲೆಮಾರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ತರಂಗಾಂತರಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. GSM-900 ಸಂಚಾರಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸಲು (ಅಪ್ಲಿಂಕ್) 890–915&nbsp;MHz ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ (ಡೌನ್ಲಿಂಕ್‌) 935–960&nbsp;MHz ತರಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, 200 kHzಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ 125 RF ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು (ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 0 to 124) ನೀಡುತ್ತದೆ. 45 MHzರ ಡ್ಯೂಪ್ಲೇ ಅಂತರಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಂಗಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ತರಲು GSM-900 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ 'ವಿಸ್ತರಿತ GSM', E-GSM, 880–915&nbsp;MHz (ಅಪ್ಲಿಂಕ್) ಮತ್ತು 925–960&nbsp;MHz (ಡೌನ್ಲಿಂಕ್) ಬಳಸಿ, 50 ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು (ತರಂಗಪಟ್ಟಿ ಸಂಖ್ಯೆ 975 ರಿಂದ 1023 ಮತ್ತು 0) ಮೂಲ GSM-900 ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ [[ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಾಂತರ|ರೇಡಿಯೊ ತರಂಗಾಂತರ]] ಪಟ್ಟಿಗೆ ಎಂಟು ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಹದಿನಾರು ಅರ್ಧ-ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಕ್ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು [[ಸಮಯ ವಿಭಜಿತ ಬಹುಘಟಕೀಕರಣ|ಸಮಯ ವಿಭಾಗೀಯ ಬಹುಘಟಕೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.ಎಂಟು ರೇಡಿಯೊ ಸಮಯಾವಧಿಗಳುಂಟು, ಇವನ್ನು (ಎಂಟು [[ಸ್ಫೋಟ ಸಂವಹನ|ಸ್ಫೋಟ]] ಅವಧಿಗಳ ನೀಡುವಿಕೆ) ಒಂದು [[ಸಮಯ ವಿಭಜನ ಬಹ್ವಂಶವುಳ್ಳ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ|TDMA]] ಕಟ್ಟುವಿನೊಳಗೆ ಗುಂಪಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.ಎಲ್ಲಾ ಎಂಟು ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಮಾಣವು 270.833 kbit/s ಆಗಿದ್ದು ಕಟ್ಟಿನ ಅವಧಿ 4.615&nbsp;ms ಆಗಿರುತ್ತದೆ.. ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸರಣಾ ಶಕ್ತಿಯು GSM850/900ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 2 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು GSM1800/1900ರಲ್ಲಿ 1 ವ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಧ್ವನಿ ಕೊಡೆಕ್‌ಗಳು === GSM 3.1&nbsp;kHz ಧ್ವನಿಯನ್ನು 5.6 ಮತ್ತು 13 kbit/ಸೆಕೆಂಡ್ ನಡುವೆ ತುರುಕಿಸಲು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿ [[ಕೋಡೆಕ್|ಕೊಡೆಕ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಮೂಲತ:, ನಿಗದಿತವಾಗಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಎರಡು ಕೊಡೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣ]] (5.6&nbsp;kbit/ಸೆಕೆಂಡ್) ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ]] (13&nbsp;kbit/ಸೆಕೆಂಡ್). ಇವು [[ರೇಖೀಯ ಅಂದಾಜು ಸಂಕೇತೀಕರಣ]] (LPC) ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದವು. ಬಿಟ್‌ರೇಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ದಕ್ಷತೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಕೊಡೆಕ್‌ಗಳು ಶ್ರಾವ್ಯದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ವಾಯು ಅಂತರ್ಮುಖ ಪದರವು ಸಂಕೇತದ ಉತ್ತಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆದ್ಯತೀಕರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. 1997ರಲ್ಲಿ GSMನ್ನು [[ವರ್ಧಿತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ]] (EFR) ಕೊಡೆಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.3gpp.org/ftp/Specs/archive/06_series/06.51/0651-401.zip |publisher=ETSI |title=GSM 06.51 version 4.0.1 |date=December 1997 |format=ZIP |accessdate=2007-09-05}}</ref> ಇದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ 12.2 kbit/ಸೆಕೆಂಡ್ ಕೊಡೆಕ್. ಅಂತಿಮವಾಗಿ,[[UMTS]]ನ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ, EFRನ್ನು [[ಪರಿವರ್ತಿತ ಬಹು ಪ್ರಮಾಣ|AMR-ನ್ಯಾರೊಬ್ಯಾಂಡ್,]] ಎಂಬ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ-ಪ್ರಮಾಣ ಕೊಡೆಕ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಿದಾಗ ವ್ಯತಿಕರಣದ ವಿರುಧ್ಧ ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದ ತರಂಗಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೇಡಿಯೋ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಕಡಿಮೆ ದೃಢವಾದರೂ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. === ಜಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣ === [[ಚಿತ್ರ:Gsm network.png|thumbnail|505px|right|GSM ಜಾಲದ ರಚನೆ]] ಗ್ರಾಹಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, '''GSM''' ಹಿಂದಿನ ಜಾಲವು ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರಣ, ಬಹಳ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. * [[ಮೂಲ ಶಾಖೆಯ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ([[ಮೂಲ ಶಾಖೆ|ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕರು). * [[ಜಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಚ್ಚಿಂಗ್ ಉಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಜಾಲ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (ಸ್ಥಿರ ಜಾಲವನ್ನು ಹೋಲುವ ಜಾಲದ ಭಾಗ). ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಗೊರಟೆ ಜಾಲವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[GPRS ಕೋರ್ ಜಾಲ|GPRS ಗೊರಟೆ ಜಾಲ]] (ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟು-ಆಧಾರಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಜಾಲದ ಭಾಗ). * ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳೂ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|SMS]] ಹಲವಾರು [[GSM ಸೇವೆಗಳು|GSM ಸೇವೆ]]ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. === ಚಂದಾದಾರರ ಗುರುತಿನ ಘಟಕ === {{main|Subscriber Identity Module}} GSMನ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಚಂದಾದಾರ ಗುರುತು ಘಟಕ|ಚಂದಾದಾರರ ಗುರುತಿನ ಘಟಕ]]ವನ್ನು, '''SIM (ಸಿಮ್‌) ಕಾರ್ಡ್‌''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. SIM ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್|ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌]] ಆಗಿದ್ದು, ಬಳಕೆದಾರರ ಚಂದಾ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ/ಳಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನಂತರ ತನ್ನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ದೂರವಾಣಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು SIMಬದಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ವಾಹಕರು ದೂರವಾಣಿ ಒಂದೇ SIMಹೊಂದುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಅವರು ವಿತರಿಸಿದ SIMಮಾತ್ರ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಗೆ SIM ಲಾಕಿಂಗ್ ಎನ್ನಲಾಗಿ, ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರ್ವಾಹಕರು ತಾವು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಹೀಗೇಕೆಂದರೆ ಚಂದಾಗಳಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯಗಳ ಕಾರಣ ಅವರು ವಿತರಿಸುವ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳು [[ವಿನಾಯಿತಿ ಕೊಡುವುದು|ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಚಂದಾದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿ ಲಾಕ್‌ನ್ನು ತೆಗೆಸಬಹುದು; ಖಾಸಗಿ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಲಾಕ್‌ನ್ನು ತೆಗೆಯಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ತರಹೇವಾರಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳ ಲಾಕ್‌ನ್ನು ತಾವೇ ತೆಗೆಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಕೆಲವು ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ಅನ್‌ಲಾಕ್ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತವೆ.ಲಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಾಧನದ ಗುರುತು|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಗುರುತು]] (IMEI) ಸಂಖ್ಯೆ, ([[ಚಂದಾದಾರ ಗುರುತು ಘಟಕ|SIM]] ಕಾರ್ಡ್‌ ಗುರುತಿಸುವ) ಖಾತೆಗಲ್ಲ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಕಾಸ್ಟಾ ರೀಕಾ, ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳೂ ಅನ್ಲಾಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ. ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಎಪ್ರಿಲ್ 1|1 ಏಪ್ರಿಲ್]] [[2006]]ರ ವರೆಗೆ ಇದೇ ವಿವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಖಾತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರುವುದು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಯಿತು, ಆದರೂ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಅವಧಿಯ (ಸುಮಾರು 24 ತಿಂಗಳುಗಳ) ನಂತರ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಅನ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. === GSM ಭದ್ರತೆ === ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡು GSM ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಪ್ರಿ ಷೇರ್ಡ್ ಕೀ|ಪ್ರಿ-ಷೇರ್ಡ್ ಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಸವಾಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಧೃಢೀಕರಣ|ಸವಾಲು-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಚಂದಾದಾರರ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಂದಾದಾರರು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದವನ್ನು ಗೂಢಗೊಳಿಸಬಹುದು.[[ವ್ಯವಸ್ಥೆ|UMTS]]ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಐಚ್ಛಿಕ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚಂದಾದಾರ ಗುರುತು ಘಟಕ|USIM]]ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಿದೆ, ಇದು ಇನ್ನೂ ಉದ್ದನೆಯ ದೃಢೀಕರಣದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬಳಸಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಜಾಲ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಹ ದೃಢೀಕರಣದ ಅನುಕೂಲವೂ ಉಂಟು - ಆದರೆ GSM ಕೇವಲ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿಕ್ರಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ). ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಭದ್ರತಾ ಮಾದರಿಯು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲಿ, ಸೀಮಿತ ದೃಢೀಕರಣದ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿದೆ; ಯಾವುದೇ [[ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ|ತಿರಸ್ಕರಿಸದಿರುವ ಕ್ರಮ]]ಗಳನ್ನಲ್ಲ. GSM ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಗೂಢ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹವಾಮಾರ್ಗದ ಧ್ವನಿ ಗೌಪ್ಯತೆಗಾಗಿ [[A5/1]] ಮತ್ತು [[A5/2]] [[ಸಂವಹನ ಪಥ ಸಂಕೇತ ಪದ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. A5/1ನ್ನು ಮೊದಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶಗಳ್ಲಿ ಒಂದು ಸಬಲ ಕ್ರಮಾವಳಿ (ಅಲ್ಗೊರಿದಂ) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ; A5/2 ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ; [[ಸಂಕೇತ ಪದಗ್ರಾಹಿ ಆಕ್ರಮಣ]] ಬಳಸಿ A5/2ನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ರೈನ್ ಬೊ ಟೇಬಲ್|ರೇನ್‌ಬೊ ಟೆಬಲ್]] ಅಟ್ಯಾಕ್ ಮೂಲಕ A5/1ನ್ನು ಒಡೆಯಬಲ್ಲ [[FPGA]]ಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯ ತನಗಿದೆಯೆಂದು<ref>http://blog.washingtonpost.com/securityfix/2008/02/research_may_spell_end_of_mobi.html</ref> ಪಿಕೊ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಇಂಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹಲವು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೈಫರ್‌ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಸದೃಢ ಸೈಫರ್‌ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು. == ಮಾನಕಗಳ ಮಾಹಿತಿ == [[ETSI]] ರೂಪಿಸಿರುವ ಮಾನಕಗಳಲ್ಲಿ GSM ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಮಾದರಿ ವಿವರಣೆಗಳು === * GSM ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ರೂಪಿಸಿರುವ GSM 07.07 ಆದೇಶ ಗಣಗಳು(ME), " ಸರಣಿ ಅಂತರ್ವರ್ತಕಗಳ ಮೂಲಕ ದೂರವಾಣಿಯ GSM ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ AT ಆದೇಶಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ctiforum.com/standard/standard/etsi/0707.pdf |title=TS 100 916 - V07.04.00 - ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೋಶೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಹಂತ 2+); AT ಆದೇಶ ಗಣಗಳು GSM ಬಳಕೆದಾರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ (ME) (GSM 07.07 version 7.4.0 Release 1998) |access-date=2009-08-19 |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419213411/http://www.ctiforum.com/standard/standard/etsi/0707.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ [[ಹೇಯ್ಸ್ ನ ಆದೇಶ ಗಣ|ಹೇಯ್ಸ್ ನ ಆದೇಶ ಗಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ.]] * [[3GPP]] TS 27.007 - AT ಆದೇಶ ಗಣಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ (UE).<ref>[http://www.3gpp.org/ftp/Specs/html-info/27007.htm 3GPP ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್: 27.007]</ref> * ಇದರ ಜೊತೆಗೆ GSM 07.05 AT ಆದೇಶಗಳು ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಪ್ರಸರಣಾ ಸೇವೆ|CBS]]ಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>[35] ^ [http://www.ctiforum.com/standard/standard/etsi/0705.pdf GTS 07.05 - Version 5.5.0 - ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೋಶೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (2+ನೇ ಹಂತ); ದತ್ತ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ- ದತ್ತ ಮಂಡಲ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; ಸಾಧನಗಳು (DTE - DCE) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅಂತರ್ವರ್ತನಗಳು...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090611191232/http://www.ctiforum.com/standard/standard/etsi/0705.pdf |date=2009-06-11 }}</ref><ref>[36] ^ [http://www.developershome.com/sms/ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ/ SMS ಶಿಕ್ಷಣ]</ref> '''''' == ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ == {{commonscat|GSM Standard}} * [[ಒಪನ್ BTS]] * [[ನಿಸ್ತಂತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ]] * [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕ|ಸಂಚಾರಿ ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕ]] * [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಚಂದಾದಾರ ಗುರುತು|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಚಂದಾದಾರ ಗುರುತು]] (IMSI) * [[MSISDN|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಚಂದಾದಾರ ISDN ಸಂಖ್ಯೆ]] (MSISDN) * [[ಹ್ಯಾಂಡಾಫ್]] * [[ಸಂದರ್ಶಕ ಸ್ಥಳ ದಾಖಲಾತಿ]] (VLR) * [[Um ಅಂತರ್ವರ್ತನ]] * [[GSM ತರಂಗಾಂತರ ಮಿತಿ|GSM ತರಂಗಾಂತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ]] * [[GSM-R]] (GSM-ರೈಲ್ವೆ) * [[GSM ಸೇವೆಗಳು]] ** [[GSM ಸ್ಥಳೀಕರಣ]] ** [[ಬಹು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ]] (MMS) ** [[ನಿಸ್ತಂತು ಅನ್ವಯಿಕ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]] (WAP) ** [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಪ್ರಸರಣೆ]] ** [[NITZ|ಜಾಲ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನ]] (NITZ) * ಮಾನಕಗಳು ** [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಮಾನಕಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]] ** [[GEO-ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ರೇಡಿಯೋ ಅಂತರ್ವರ್ತನ|GEO-ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ರೇಡಿಯೋ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿ]] ** [[ಸಮರ್ಥ ಜಾಲ]] ** [[ಪಾರ್ಲೆ]] * [[RTP ದ್ವನಿ ಚಿತ್ರ ಸ್ವರೂಪ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist}} {{refbegin}} * ಸಿಗ್ಮಂಡ್ M. ರೆಡ್ಲ್, ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ K. ವೆಬರ್, ಮಾಲ್ಕಮ್ W.ಒಲಿಪಂತ್ (ಮಾರ್ಚ್ 1995): "ಆನ್ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು GSM", ಅರ್ಟೆಕ್ ಹೌಸ್, ISBN 978-0-89006-785-7 * ಸಿಗ್ಮಂಡ್ M. ರೆಡ್ಲ್, ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ K. ವೆಬರ್, ಮಾಲ್ಕಮ್ W. ಒಲಿಪಂತ್ (ಮೇ 1998): "GSM ಅಂಡ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್", ಅರ್ಟೆಕ್ ಹೌಸ್, ISBN 978-0-89006-957-8 * ಫ್ರಿದೆಲ್ಮ್ ಹಿಲ್ಲೆಬ್ರಂಡ್, ed. (2002): "GSM ಆಂಡ್ UMTS, ದಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್", ಜಾನ್ ವಿಲ್ಲೆ ಅಂಡ್ ಸನ್ಸ್ ISBN 0470 84322 5 * ಮೈಕೆಲ್ ಮೌಲಿ, ಮರಿಯ-ಬರ್ನರ್ಡಿಟ್ಟೆ ಪೌಟೆಟ್ (ಜೂನ್ 1992): "ದಿ GSM ಸಿಸ್ಟಮ್ ಫಾರ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ಸ್", ISBN 0-945592-15-9. {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.gsmworld.com/ GSM ಒಕ್ಕೂಟ– GSM ನಿರ್ವಹರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮೂಹ (ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಸೈಟ್)] – ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನಿರೂಪಣೆಯಿದೆ. * [http://www.3gpp.org 3GPP -ಈ GSM ಮಾಪನಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ]. * [http://www.qrctech.com/freq_chart_24x36.pdf ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ತರಂಗಾಂತರ ಪಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327122221/http://www.qrctech.com/freq_chart_24x36.pdf |date=2009-03-27 }} * [http://www.spectran.com/Frequenzplan-GSM900_en.shtml GSM ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922193101/http://www.spectran.com/Frequenzplan-GSM900_en.shtml |date=2008-09-22 }} * [http://wiki.thc.org/gsm/ ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ GSM ಸಾಫ್ವ್ ವೇರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805213220/http://wiki.thc.org/gsm |date=2009-08-05 }} * [http://www.wifinotes.com/mobile-communication-technologies/gsm-architechture.html GSM ಸಂರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090813064712/http://www.wifinotes.com/mobile-communication-technologies/gsm-architechture.html |date=2009-08-13 }} * [http://www.gsmfordummies.com GSM ಕಲಿಕಾ-ತರಬೇತಿ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ]] 1ok1lhftbckdwuqn4vgwtz39kr0bye6 0 20357 1375794 1335177 2026-06-24T13:05:28Z ~2026-36622-89 100171 /* ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ */ 1375794 wikitext text/x-wiki [[File:Amrutha Someshwara.JPG|thumb|ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] '''ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ<ref>{{Cite web |url=http://www.kanaja.in/dinamani/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4-%E0%B2%B8%E0%B3%8B%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-14 |archive-date=2016-08-14 |archive-url=https://archive.today/20160814065931/http://www.kanaja.in/dinamani/%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4-%E0%B2%B8%E0%B3%8B%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0/ |url-status=live }}</ref>''' (27, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1935 – 06, ಜನವರಿ 2024) [[ತುಳು ನಾಡು|ತುಳುನಾಡಿನ]] ಒರ್ವ ಸಾಹಿತಿ.<ref>http://tuluacademy.org/kn/1994-1995/</ref> ಹಿರಿಯ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ.<ref>{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/dinamani/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-09-23 |archive-date=2014-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140609215547/http://kanaja.in/archives/dinamani |url-status=dead }}</ref> ಕಾವ್ಯ, ಸಣ್ಣಕತೆ,<ref>http://yaksharangabykateelusitla.blogspot.com/2016/01/ambrosia-sprinkling-of-da-amrutha.html</ref> ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರು. ==ಪರಿಚಯ== ===ಹುಟ್ಟು=== ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರರು ಮಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ಕೋಟೆಕಾರು ಗ್ರಾಮದ ಅಡ್ಕ ಎಂಬಲ್ಲಿ 1935 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27‌ ರಂದು ಹುಟ್ಟಿರುವರು. ===ಸಾವು=== ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರರು ತಮ್ಮ ೮೯ನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೨೦೨೪ ರ ಜನವರಿ ೦೬, ಶನಿವಾರ ೯.೧೫ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಗೃಹ ಸೋಮೇಶ್ವರದ "ಒಲುಮೆ"ಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಸಾಹಿತಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ಸಜ್ಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2024/jan/06/veteran-literature-amrutha-someshwara-passes-away-509707.html</ref>. ===ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ=== ಕೋಟೆಕಾರಿನ ಸ್ಟೆಲ್ಲ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಅನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ [[ಆನಂದಾಶ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. [[ಸಂತ|ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಅಲೋಶಿಯಸ್‌ನ ಹಳೆವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟರ ಶಿಷ್ಯರು. ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಓದಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಂ. ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇಡಿಯಾಪು ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ 1958ರಿಂದ ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅಮೃತರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಪುತ್ತೂರಿನ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೬೭ರಿಂದ ಪುತ್ತೂರಿನ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ರತ್ತರಾದರು. ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ=== ಕನ್ನಡ ಸಂಘ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಘ ಇಂತಹ ಕೂಟಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಮೃತರು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಬಗೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒಲವುಳ್ಳವರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಕ್ರತಿ 'ಎಲೆಗಿಳಿ' ಎಂಬ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ಸoಕಲನ ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. '''ರುದ್ರಶಿಲೆ ಸಾಕ್ಷಿ''', '''ಕೆಂಪು ನೆನಪು''' ಅವರ ಇನ್ನೆರಡು ಸಂಕಲನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ವನಮಾಲೆ, ಭ್ರಮಣ ಉಪ್ಪು ಗಾಳಿ ಮೊದಲಾದ ಕವನ ಸಂಕಲನ, ತೀರದ ತೆರೆ ಕಾದಂಬರಿ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೃತಿ ಸಂಪುಟ, ತುಳು ಪಾಡ್ದನದ ಕಥೆಗಳು, ಅವಿಲು, ತುಳು ಬದುಕು, ಯಕ್ಷಗಾನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು, ಭಗವತಿ ಆರಾಧನೆ, ಮೋಯ-ಮಲೆಯಾಳ ನಿಘಂಟು ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತುಳುವಿನಲ್ಲೂ ಬರೆಯಬಲ್ಲ ಅಮೃತರು 'ತಂಬಿಲ', 'ರಂಗಿತ' ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ, 'ಗೋಂದೋಳು', 'ರಾಯ ರಾವುತೆ' ಮೊದಲಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು. ಸಾಕಷ್ಟು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದು. ==ಅಮೃತರು ಬರೆದ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು== === ಸಣ್ಣ ಕಥಾ ಸಂಕಲನ === # ರುದ್ರಶಿಲೆ ಸಾಕ್ಷಿ # ಕೆಂಪು ನೆನಪು #ಎಲೆಗಿಳಿ #ಮಾನವತೆ ಗೆದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು. === ಕವನ ಸಂಕಲನ === # ವನಮಾಲೆ(೧೯೭೫) # ಭ್ರಮಣ(೧೯೭೪) # ಜ್ಯೋತಿ ದರ್ಶನವಾಯಿತು(೧೯೮೯) # ಉಪ್ಪುಗಾಳಿ(೧೯೯೨) # ಕರೆಗಾಳಿ === ಕಾದಂಬರಿ === # ತೀರದ ತೆರೆ(೧೯೭೪) === ರೇಡಿಯೋ ರೂಪಕ === # ವಿಶ್ವರೂಪ(೧೯೮೨) ===ನಾಟಕ ಕೃತಿಗಳು=== #ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ್ಯ(೧೯೮೨) # ವೀರರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕದೇವಿ(೨೦೧೫) #ಗೋಂದೋಳು(೧೯೮೨) === ನೃತ್ಯರೂಪಕ=== # ಸಪ್ತ ಮಾತೃಕೆಯರು(೧೯೯೦) # ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ(೧೯೯೦) # ನಿಸರ್ಗ ವಿಜಯ(೧೯೯೨) #ಸಂಭವಾಮಿ ಯುಗೇಯುಗೇ(೧೯೯೨) #ಸಹನಾ ಸಂದೇಶ(೧೯೯೫) #ನಾಟ್ಯವೇದ #ಕರ್ಣವೇದ #ಛಲದಂಕೆ ಅಂಬೆ # ಭರತಾಗಾಥಾ ===ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ=== #ಬಡೆಕ್ಕಿಲ ವೆಂಕಟರಮಣ ಭಟ್ಟರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳು. #ಮಹನೀಯ ಚೇತನಗಳು. ===ಸಹ ಸಂಪಾದನೆ=== #ನಾಟ್ಯಮೋಹನ #ಆಮ್ಮೆಂಬಳ ಆರುವತ್ತು. #ಉಳ್ಳಾಲ ಇತಿ ಆದಿ ===ಸಂಪಾದನೆ=== #ಸುಂದರಕಾಂಡ #ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಸಂಕಥನ #ವಜ್ರಕುಸುಮ #ಯಕ್ಷಗಂಗೋತ್ರಿ ===ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಾದೆಗಳು=== # ಸಿಂಗಾರ ಗಾದೆಗಳು(೧೯೮೭) ===ಕುಚೋದ್ಯ ಕೋಶ=== #ಆಪಾರ್ಥಿನೀ(೧೯೮೭) ===ನವಸಾಕ್ಷರರಿಗಾಗಿ=== #ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡ #ಉತ್ಸವಗಳು #ಯಕ್ಷಗಾನಗಳು ===ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತನೆ=== #ಭಗವತಿ ಆರಾಧನೆ ===ಅಂಕಣ ಲೇಖನ ಸಂಕಲನ=== #ದೀಪದ ಕೆಳಗೆ. ===ಶಬ್ದಕೋಶ=== #ಮೋಯ ಮಲಯಾಳ ಕನ್ನಡ ಪದಕೋಶ. ===ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ=== #ಹೃದಯ ವಚನಗಳು. ===ಯಕ್ಷಗಾನಗಳು=== #ಅಮರಶಿಲ್ಪ(೧೯೭೮) #ಸಹಸ್ರ ಕವಚ ಮೋಕ್ಷ(೧೯೮೧) #ಕಾಯಕಲ್ಪ(೧೯೮೨) #ಮಹಾಶೂರ ಭೌಮಾಸುರ #ಮಹಾಕಲಿ ಮಗದೇಂದ್ರ #ತ್ರೀಪುರ ದಹನ #ಪೌಂಡ್ರಕ ವಾಸುದೇವ #ಆಚಾರ್ಯ ವಿಶ್ವರೂಪ #ಶಬ್ಧವೇದಿ #ಆದಿಕವಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ #ದಂಭದಮನ #ಗುರುತೇಜ #ಅಂಧಕಮೋಕ್ಷ #ಘೋರಮಾರಕ #ವೀರಕಲ್ಕುಡ #ಕಾಯಕಲ್ಪ #ಗಂಗಾವತರಣ. #ಭುವನಭಾಗ್ಯ #ವಾತಾಪಿ ಜೀರ್ಣೋಭವ #ವಂಶವಾಹಿನಿ #ಚಂದ್ರಮತಿ ಸ್ವಯಂವರ #ಪಾದುರ ಪ್ರದಾನ ===ಧ‍್ವನಿ ಸುರುಳಿ=== #ಶ್ರೀ ಭಗವತಿ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು. #ಧರ್ಮಜ್ಯೋತಿ. #ಶರಣು ಶಭರೀಶ #ಕದಳೀವನ #ಗೀತಜ್ಯೋತಿ. #ಪ್ರಮೋದ ಪ್ರಸಾದ #ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಸ್ತವನಾಂಜಲಿ. #ಶ್ರೀ ಭಗವತಿ ಭಕ್ತಿಸುಮಾಂಜಲಿ. #ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣೋದೇವಿ ದಿವ್ಯಾಂಜಲಿ. ===ಜನಾಂಗ ಪರಿಚಯ=== #ಕೊರಗರು ==ತುಳು ಕೃತಿಗಳು == ===ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ=== #ತಂಬಿಲ(೧೯೮೪) #ರಂಗೀತ(೧೯೮೨) ===ತುಳು ನಾಟಕ ಸಂಪುಟಗಳು === # ತಂಬಿಲ # ರಂಗೀತ # ಗೋಂದೊಲು # ರಾಯರಾವುತೆ # ತುಳು ನಾಟಕ ಸಂಪುಟ #ಕೊಡಿಮರ #ತುಳುನಾಡ ಕಲ್ಕುಡೆ #ಆಟೊ ಮುಗಿಂಡ್ #ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಾದ. #ಉಳ‍್ಳಾಲೊದ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕಾ ದೇವಿ. ===ಅನುವಾದ=== #ಕಲೇವಾಲ. ===ಪಾಡ್ದನ ಸಂಗ್ರಹ=== #ಬಾಮಕುಮಾರ ಸಂದಿ. #ತುಳುಪಾಡ್ದನ ಸಂಗ್ರಹ. ===ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಾದೆಗಳು=== #ಪೊಸಗಾದೆಲು ===ನೃತ್ಯರೂಪಕ=== #ಎಳುವೇರ್ ದೆಯ್ಯಾರ್ #ತುಳುವಾಲ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ===ರೇಡಿಯೊ ರೂಪಕ=== #ಮದನಗ #ಪೆರಿಂಜಗುತ್ತು ದೇವಪೂಂಜ #ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ್ಯ === ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ === # ಸಿರಿ ಪನ್ಪಿ ಅಭಿನಂಧನ ಗ್ರಂತೊನು ಅರೆನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು, ಅಬಿಮಾನಿಲು ಅರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ===ಅನುವಾದಿತ ನಾಟಕ=== #ಜೋಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ<ref>https://www.udayavani.com/taxonomy/term/5347/1{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ತುಳು ಜಾನಪದ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕಗಳು === # ಅವಿಲು(೧೯೭೮) # ತುಳು ಬದುಕು(೧೯೮೪) # ತುಳು ಪಾಡ್ದನ ಕಥೆಗಳು(೧೯೬೨) #ಬಾಮಾಕುಮಾರ ಸಂದಿ(೧೯೭೮) #ಕೊರಗರು(೧೯೭೮) #ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆ<ref>http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/131897/5/05_chapter%201.pdf</ref>(೧೯೧೯೯೫) #ತುಳುಜಾನಪದದ ಕೆಲವು ನೋಟ(೨೦೦೭) === ಯಕ್ಷಗಾನ ಗ್ರಂಥಗಳು === # ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೃತಿ ಸಂಪುಟ # ಘೋರ ಮಾರಕ (ಏಡ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿ ಯಕ್ಷಗಾನ) # ಯಕ್ಷಾಂದೋಳ # ಯಕ್ಷತರು # ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಹಸ್ರಕವಚಮೋಕ್ಷ # ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾಯಲ್ಪ # ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಮರವಾಹಿನಿ # ಯಕ್ಷಗಾನ ತ್ರಿಪುರ ಮಥನ # ಅರುಣಸಾರಥ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು # ಯಕ್ಷಗಾನ ಛಾಯಾವತರಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಸಂಗಗಳು # ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಮರವೀರದ್ವಯ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ # ಮಾರಿಷಾ ಕಲ್ಯಾಣ(೨೦೦೦) # ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು # ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಕೊಡುಗೆ # ಮಹಾಕಲಿ ಮಗಧೇಂದ್ರ === ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ಅಮರಶಿಲ್ಪಿ ವೀರಕಲ್ಕುಡ(೧೯೭೮) # ಸಹಸ್ತ ಕವಚ ಮೋಕ್ಷ(೧೯೮೧) # ಕಾಯಕಲ್ಪ(೧೯೮೨) # ಅಮರವಾಹಿನಿ(೧೯೮೩)# ===ತುಳುಭಾವಗೀತೆ=== #ಪನ್ನೀರ್ #ಸಿಂಗಾರ #ಆಟಿಕಳೆಂಜ ===ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು=== #ಮಾಯೊದಪುರಲ್ #ಮಲೆತ ತುಡರ್ #ಕ್ಷೇತ್ರ ದರ್ಶನ #ಸುಗಿಪು ದುನಿಪು #ರಂಗನ್ ತೂಯನದೆ # ಪೂಪೂಜನೆ #ಪೂ ಪರಂದ್ === ಇತರ ಪುಸ್ತಕಗಳು === # ಎಳುವೆರ್ ದೆಯ್ಯಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇತರ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕೊ # ಅಪಾರ್ಥಿನಿ ಅರ್ಥಕೋಶ # ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರರಿಗೆ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಅಮೃತರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. #[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] #[[ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] #[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] #[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಪುರಸ್ಕ್ರತರು. #ತಲ್ಲೂರು ಕನಕಾ -ಅಣ್ಣಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>https://www.google.co.in/?gfe_rd=cr&ei=sHh9Vd_TMOTI8Aev7L_wCQ#q=ಅಮೃತ+ಸೋಮೇಶ್ವರರಿಗೆ+ಪ್ರಶಸ್ತಿ</ref> #ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>http://kannadigaworld.com/kannada/167977.html</ref><ref>http://v4news.com/ಸಾಹಿತಿ-ಅಮೃತ-ಸೋಮೇಶ್ವರರಿಗೆ/{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> #ಹಲಸಂಗಿ ಗೆಳೆಯರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸಿ<ref>http://medianine.in/kasaragod.php?id=2767{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> #ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಭಾಷಾ ಸಮ್ಮಾನ್‌’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>http://www.kannadaprabha.com/karnataka/sahitya-akademi-bhasha-samman-for-someshwar/301114.html{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.<ref>http://themangaloremirror.in/dr-amrutha-someshwara-award/</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ರೂ.1 ಲಕ್ಷ ನಗದು ಹಾಗೂ ತಾಮ್ರ ಪದಕ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/08/31/516845.html ಡಾ.ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ್‌ಗೆ ಭಾಷಾ ಸಮ್ಮಾನ್‌;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;31 Aug, 2017]</ref> #ಕೀರಿಕ್ಕಾಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news |title=Yakshagana {{!}} Kannada Yakshagana {{!}} Yakshagana Video {{!}} Yakshagana Audio {{!}} Yakshagana Artist {{!}} Yakshagana Troops |url=http://www.bayalata.com/?1~427~%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86%20%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81%20%E0%B2%B6%E0%B2%A4%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8B%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%B5%20%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0,%20%E0%B2%A1%E0%B2%BE%7C%20%E0%B2%85%E0%B2%AE%E0%B3%83%E0%B2%A4%20%E0%B2%B8%E0%B3%8B%E0%B2%AE%E0%B3%87%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%B0%20%E0%B2%85%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86%20%E0%B2%95%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81%20%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF%20-&SearchText= |work=bayalata}}</ref> # ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>http://avadhimag.com/?p=212120</ref> ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿ== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ಲೇಖಕರು]] tkm1tcw5poa65yvt89k3qs5z102fkyg 0 21571 1375813 1347447 2026-06-25T00:12:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375813 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Hksycss.jpg|thumb|ಜಾಗತೀಕರಣವು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.]] ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯು ಜಗದ ಜಾಲದ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡುವಿಕೆಯು ''''''ಜಾಗತೀಕರಣ''' ''' ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ ಈ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ : [[ವ್ಯಾಪಾರ, ವೃತ್ತಿ|ವ್ಯಾಪಾರ]], [[ವಿದೇಶೀ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ]], [[ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವು|ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವು]], [[ಜನರ ವಲಸೆ|ವಲಸೆ]], [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕತೆ]]ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜೊತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಮನ್ವಯತೆ.<ref name="bhagwati">{{cite book | last = Bhagwati | first = Jagdish | authorlink = | coauthors = | title = In Defense of Globalization | publisher = Oxford University Press | year = 2004 | location = Oxford, New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = }}</ref>. ಏನೇ ಆದರೂ ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಸಂಯೋಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಶೀಲಾ ಎಲ್. ಕ್ರೌಚರ್. ''ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಬಿಲಾಂಗಿಂಗ್: ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಇನ್ ಎ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್. '' ರೋವ್ಮ‌ನ್ &amp; ಲಿಟಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್. (2004). p.10</ref> [[ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ|ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಅಥವಾ ಭಾಷೆ, ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು. == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == 1897ರಲ್ಲಿ "ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ದೈತ್ಯರು" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕದ ಖ್ಯಾತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಚಿವರಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ತೇಜ್ ರಸ್ಸೆಲ್]]ರಿಂದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pastor-russell.com/volumes/V4/Study_07.html |title=''ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಅರ್ಮಗೆಡ್ಡಾನ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್, 1897 ಪೇಜಸ್ 365-370 |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105192022/http://www.pastor-russell.com/volumes/V4/Study_07.html |url-status=dead }}</ref> 1960ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1980ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಎ.ಜಿ.ಹಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್, ed. "ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಇನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ". ನಾರ್ಟನ್. (2004). p. 4</ref> [[ಚಿತ್ರ:The_United_Nations_Secretariat_Building.jpg|thumb|right|ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] [[ಯುಎನ್|ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]] [[ಇಎಸ್‌ಸಿ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಎ|ಇಎಸ್‌ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎ]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಜಾಗತೀಕರಣವು " ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಇದು ಸರಕುಗಳು, ಬಂಡವಾಳಗಳ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಹರಿವಿನ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಶ್ರಮದ ಹರಿವಿಗೆ ಕುರಿತಾದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವು ಹೊಸ ವಿದ್ಯಮಾನವಲ್ಲ. ಇದು 90ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಿತಗೊಂಡ ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮೂರನೇ ಭಾಗದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಜಾಗತಿಕರಣ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಕುಂಠಿತವಾಗಲು ಕಾರಣ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. ಏನೇ ಆದರೂ ಜಾಗತೀಕರಣವು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ... "<ref>[http://www.escwa.un.org/information/publications/edit/upload/grid-02-2.pdf ಸಮ್ಮರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆ‍ಯ್‌ನುವಲ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ರೀಜನಲ್ ಇಂಟಗ್ರೇಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಎಸ್‌ಸಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091122085134/http://www.escwa.un.org/information/publications/edit/upload/grid-02-2.pdf |date=2009-11-22 }} ಬೈ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಕಮಿಶನ್ ಫಾರ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಏಶಿಯಾ</ref> [[ಸಾಸ್ಕಿಯಾ ಸಸೆನ್|ಸಸ್ಕಿಯ ಸಸ್ಸೆನ್]] ಹೇಳುವಂತೆ "ಜಾಗತೀಕರಣದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಇದು ಹಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರ್ರೀಯ ಎಂದುಕೊಂಡ ವಿಷಯಗಳನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಿಯಮಗಳು, ಬಂಡವಾಳವಾಳ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿ, ನಗರ ಸ್ಥಳ, ಐಹಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ತೊಡಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last = Sassen | first = Saskia | authorlink = http://www.columbia.edu/~sjs2/ | title = Territory, Authority, Rights: From Medieval to Global Assemblages | publisher = Princeton University Press | year = 2006 | url = http://press.princeton.edu/titles/8159.html | isbn = 0691095388}}</ref> [[ಕ್ಯಾಟೋ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್|ಕ್ಯಾಟೋ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನ [[ಟಾಮ್ ಜಿ.ಪಾಮರ್]] ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ " ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಲವಂತದ ನಿರಾಕರಣೆ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಅಧಿಕ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ."<ref>[http://www.cato.org/pubs/letters/palmer-catoletters.pdf ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಈಸ್ ಗ್ರೇಟ್!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050529172036/http://www.cato.org/pubs/letters/palmer-catoletters.pdf |date=2005-05-29 }} ಬೈ ಟಾಮ್ ಜಿ. ಪಾಮರ್, ಸೀನಿಯರ್ ಫೆಲೋ, ಕ್ಯಾಟೋ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್</ref> [[ಜಾಗತೀಕ ವ್ಯಾಪಾರ|ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ]], [[ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ]], [[ಸರಬರಾಜಿನ ಸರಪಳಿ|ಸರಣಿಪೂರಣ]] ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯು ಕೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಈ ಎರಡೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಜಗದ ಏಕತಾನತೆಯ ವಾದದ ಮೂಲಕ [[ಥಾಮಸ್ ಎಲ್.ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್]] ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವು ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಫ್ರೀಡ್‌ಮನ್, ಥಾಮಸ್ ಎಲ್. "ದಿ ಡೆಲ್ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್". ''ಎಮರ್ಜಿನ್ ಎ ರೀಡರ್.'' ಎಡ್. ಬರ್ಕ್‌ಲೇ ಬರಿಯೋಸ್. ಬೋಸ್ಟನ್: ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಸೇಂಟ್. ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್, 2008. 49</ref> [[ಚಿತ್ರ:HSBC Tower.jpg|upright|thumb|ಹೆಚ್ ಎಸ್ ಬಿ ಸಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ದೊಡ್ಡ ಲೇವಾದೇವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ನೋಮ್ ಕೋಮ್‌ಸ್ಕಿ|ನೋಮ್ ಚೊಮ್‌ಸ್ಕಿ]] ವಾದಿಸುತ್ತಾ, ಜಾಗತೀಕರಣ ಪದವ‍ನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ನವಮುಕ್ತ ರೀತಿಯಾದ [[ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ]]ವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?ItemID=9780 |title=ಝಡ್‌ನೆಟ್, ಕಾರ್ಫೊರೇಟ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್, ಕೊರಿಯಾ ಅಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್, ನೋಮ್ ಕೋಮ್‌ಸ್ಕಿ ಇಂಟರ್‌ವೀವ್ಡ್ ಬೈ ಸನ್ ವೂ ಲೀ, ಮಂಥ್ಲೀ ಜುಂಗ್‌ಆ‍ಯ್ಂಗ್, 22ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006 |access-date=2009-11-13 |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226131925/http://www.zmag.org/content/showarticle.cfm?ItemID=9780 |url-status=dead }}</ref> [http://en.wikipedia.org/wiki/Herman%20Daly ಹರ್ಮನ್ ಈ.ಡಾಲಿ] ವಾದಿಸುತ್ತಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಂಬಂಧ, ಒಪ್ಪಂದ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿನಿಮಯದ ಸಾದ್ಯತೆಗೆ ಇದು ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=August 2009}} [[ಹೈಯಕ ಸಂಸ್ಥೆ|ಹಾಯೆಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌]]ನ [[ಅಡ್ರಿಯನ್ ರೇವಿಯರ್|ಅಡ್ರಿಯನ್ ರಾವಿಯರ್]] ಅವರು ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು "ಜಾಗತೀಕರಣವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರಮ ಹಂಚಿಕೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧ ನಿವಾರಣೆ, ಸಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂವಹನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ." ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://libertarianpapers.org/articles/2009/lp-1-10.pdf ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಪೀಸ್: ಎ ಹಯ್ಕೀನ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಟಿವ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಬೈ ಅಡ್ರಿಯನ್ ರೇವಿಯರ್, ಸೀನಿಯ ಫೆಲೋ, ಹಯೆಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ "ಜಾಗತೀಕರಣವು ಅಂತರದೇಶೀಯ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ಗಳ ತ್ವರಿತ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲವೆ ಕೊನೆಗಾಣುವಿಕೆಯ ಪದ್ಧತಿಪೂರ್ವಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ." ಎಂದು [[ಟಕಿಸ್ ಫೊಟೊಪೌಲಸ್|ಟಾಕಿಸ್ ಫೊಟೊಪೌಲೋಸ್]] ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರೆ ಪ್ರವತ್ತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಡೆಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅದಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಪೃವತ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮವು ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮ್ಮುಖ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವಿದ್ಯಮಾನ ಇದಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು: ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣದಲ್ಲಿಯ ಸರಕು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ, ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಒದಗಿದ ಅನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತತೆಯು ನವಮುಕ್ತ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣ್ಯತೆಯಿರುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಸಮಾನತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ ಎಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಏಕೀಕರಣ; ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. <ref> [http://www.inclusivedemocracy.org/dn/vol7/takis_globalisation.htm "ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್, ದಿ ರಿಫಾರ್ಮಿಸ್ಟ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಆಂಟಿ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ’ಮೋಮೆಂಟ್’"], ಟಕಿಸ್ ಫೊಟೊಪೊಲಸ್, ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಅಂಡ್ ನೇಚರ್: ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ, vol.7, no.2, (ಜುಲೈ 2001)</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಜಾಗತೀಕರಣ ಉಗಮದ ಇತಿಹಾಸವು ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ.ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು [[ಆಧುನಿಕ ಯುಗ|ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತೀಕರಣವು ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದ ಅತೀ [[ಆಳ ಇತಿಹಾಸ|ಆಳದ ಐತಿಹಾಸಿಕ]] ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರಮಾವಧಿಯ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ [[ಅವಲಂಬಿತ ಸಿಧ್ಧಾಂತ|ಅವಲಂಬಿತ ಸಿದ್ದಾಂತ]]ದ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೆ ಗಂಡರ್ ಫ್ರಾಂಕ್|ಆಂಡ್ರೆ ಗುಂಡರ್ ಫ್ರಾಂಕ್]] ಪ್ರಮುಖರು.[[ಮೂರನೆಯ ಸಹಸ್ರಮಾನ|ಮೂರನೇ ಮಿಲೆನಿಯಂ]] ಬಿ.ಸಿ ಯಲ್ಲಿನ [[ಸಮರ್|ಸಮ್ಮರ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆ|ಇಂಡಸ್ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆ]]ಯ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇತ್ತು ಎಂದು ಫ್ರಾಂಕ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಆಂಡ್ರೆ ಗುಂಡರ್ ಫ್ರಾಂಖ್, "ರಿಯೋರಿಯಂಟ್: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಇನ್ ದಿ ಏಶಿಯನ್ ಏಜ್" ಯು.ಸಿ.ಬರ್ಕ್‌ಲೇ ಪ್ರೆಸ್, 1998</ref> ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವವರು ಇದು ಜಾಗತೀಕರಣರಣ ಐರಿಹಾಸಿಕ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Silk route.jpg|thumb|right|ಸಿಲ್ಕ ರಸ್ತೆಯ ವಿಸ್ತಾರ]] [[ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಪಾರ್ಥಿಯನ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಹನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಹಾನ್ ರಾಜಪರಂಪರೆ]]ಯ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ರೂಪವನ್ನು ಇತರರು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಸಿದ ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಗಡಿಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆದು ಮುಂದೆ ರೋಮ್ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ [[ರೇಷ್ಮೆಯ ಹೆದ್ದಾರಿ|’ರೆಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ’]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}} [[ಇಸ್ಲಮಿಕ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್|ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ]] ಕೂಡಾ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. [[ಇಸ್ಲಮಿಕ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್#ಎಕಾನಮಿ|ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್#ಏಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ|ಶೋಧಕರು]] [[Muslim Agricultural Revolution|ಬೆಳೆ]], ವ್ಯಾಪಾರ, ಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಮುಸ್ಲಿಮ ಕೃಷಿಕರ ಕ್ರಾಂತಿ|ಜಾಗತೀಕರಣ]]ಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ದೃಡವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಬೆಳೆಗಳಾದ [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಮತ್ತು [[ಹತ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯ ಎಲ್ಲ [[ಮುಸ್ಲಿಮ ಜಗತ್ತು|ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಗತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ [[ಅರೇಬಿಕ್]] ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಹಜ್|ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆ]] ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕಾಸ್ಮೊಪೊಲಿಟನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯ್ತು.{{Citation needed|date=August 2009}} [[ಮಂಗೊಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ [[ರೇಷ್ಮೆಯ ಹೆದ್ದಾರಿ|ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆಯ]] ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರಿಕೊಂಡವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ]]ನಂಥ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಲಾಭಯುತವಾಗಿ ಯುರೇಸಿಯಾದ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. [[ಹನ್ನೆರಡನೇಯ ಶತಮಾನ|ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನ]]ದ [[ಪಾಕ್ಸ್ ಮಂಗೋಲಿಯಾ|ಪಾಕ್ಸ್ ಮಂಗೋಲಿಕಾ]]ವು ಕೆಲವು ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಅಂಚೆಯ ಸೇವೆ|ಅಂಚೆ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೆಯೇ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತೀ ವೇಗವಾಗಿ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಾದ]] [[ಬಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್|ಗಡ್ಡೆ ಪ್ಲೇಗ್‌]] ಕೂಡಾ ಹರಡಿತು. <ref>ಜ್ಯಾಕ್ ವೆದರ್‌ಫೋರ್ಡ್, ''ಗೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಘ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ವರ್ಲ್ಡ್'', ಕ್ರೌನ್, 2004</ref> ಈ ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವ ಹಂತದ ಜಾಗತಿಕ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಪುರಾತನ ಜಾಗತೀಕರಣ|ಪ್ರಾಚೀನ ಜಾಗತೀಕರಣ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಯಾಣ|ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಖಂಡಗಳು ಶೋಧನೆ]]ಯಾಗುವವರೆಗೆ [[ಪುರಾತನ ಜಗ|ಪುರಾತನ ಪ್ರಪಂಚದ]] ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಹಿವಾಟು ಎಂಬುದು ಸೀಮಿತವಾದುದಾಗಿತ್ತು.ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನವು ಜಾಗತೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದ ಕಾಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ನವ ಜಗ|ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚವು]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಜೈವಿಕ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೇಷಿಯಾ|ಯುರೇಶಿಯಾ]] ದೇಶಗಳ ಜೊತೆ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಹಂತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಜಾಗತೀಕರಣ|ಜಾಗತೀಕರಣ ಪೂರ್ವ]] ಹಂತ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಡಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮುಂತಾದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಉನ್ನತಿಯ ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಹಂತವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 16ನೇ ಶತಮಾನ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಇಬೆರಿಯನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ]]ದ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಕಾಸ್ಟೈಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಶೋಧನಾ ನೌಕೆಗಳನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕದ|ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಶೃಂಗ|ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದವು. ಈ ಹೊಸ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದವು. {{Citation needed|date=August 2009}} ಜಾಗತಿಕ ಸಮನ್ವಯವು 16 ಮತ್ತು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಿರಿದಾಯಿತು. [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು [[ಅಮೆರಿಕದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ|ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಜಾಗತೀಕರಣವು [[ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ರೂಪಾಂತರ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.15ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಶೋಧನೆಯ ಕಾಲ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ [[ಗುಯ್ನಿಯಾದ ಕಂಪನಿ|ಗ್ಯೂನಿಯಾ ಕಂಪನಿ]], [[ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು|ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ]]ಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯು ಈ ಕಂಪೆನಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. {{Citation needed|date=August 2009}} 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸಭೆ|ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅರ್ಥರ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌‌ಬೆಲ್‌ (ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ)|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು]](1600ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತೀಕರಣ ಒಂದು ವ್ಯಾವಾಹಾರಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಯ್ತು. ನಂತರ [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]](1602) ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] (1628)ಗಳೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯ ಅಂಶಗಳು ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ‍್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ದಾಸ್ತಾನುಗಳ [[ಷೇರುಗಳು|ಹಂಚಿಕೆಯ]] ಜಂಟಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಇದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಮುನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು{{Citation needed|date=August 2009}} ಆಧುನೀಕರಣದತ್ತ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ 19ನೇ ಶತಮಾನವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. [[ಕೈಗಾರೀಕರಣ|ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು]] ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ [[ಅಳತೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕ ಮಟ್ಟ]]ವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣವು 19ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ,ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ]] ಆಡಳಿತದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಅಫೀಮು ಯುದ್ಧಗಳು|ಅಫಿಮ್ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪ್ ದೇಶಗಳ ರಪ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಾದರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಯುರೋಪ್‌ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಅದರಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಹಾರಾದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಾದ [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]], [[ವಜ್ರಗಳು|ವಜ್ರ]], ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪ್‌ನ ಕೆಲವು ವಸಾಹತುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಡುವೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹಾರಾದ ಕೆಲಭಾಗ ಹಾಗೂ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಪಂಚ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಟ್ಟವು. "20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ "ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ"ವು ಮುರಿದು ಬೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು." ಎಂದು ಜಾನ್ ಮಯ್ನಾರ್ಡ್ ಕೀನ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.pbs.org/wgbh/commandingheights/shared/minitext/tr_show01.html</ref> {{cquote| The inhabitant of London could order by telephone, sipping his morning tea, the various products of the whole earth, and reasonably expect their early delivery upon his doorstep. Militarism and imperialism of racial and cultural rivalries were little more than the amusements of his daily newspaper. What an extraordinary episode in the economic progress of man was that age which came to an end in August 1914.}}[[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಎಂದು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ವಿ ಎಮ್ ಯೀಟ್ಸ್|ವಾಯ್.ಎಂ.ಯೀಟ್ಸ್]] ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ವಿಎಂ ಯೀಟ್ಸ್. ವಿಂಗ್‌ಡ್ ವಿಕ್ಟರಿ. ಜೊನಥನ್ ಕೇಪ್. ಲಂಡನ್. 1962 pp54-55</ref> 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಾದ [[ಚಿನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟ|ಚಿನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟ]]ದಲ್ಲಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು [[ಮಹಾನ್ ಕುಸಿತ|ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]] ಜಾಗತೀಕರಣದ ಈ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸಭೆ|ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]],[[ದೂರದರ್ಶನ]] ಮತ್ತು [[ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಟ್ಟ ಸಂಗೀತ|ಮುದ್ರಿತ ಸಂಗೀತ]] ಮೂಲಕ [[ಅಮೇರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ|ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2000ದ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೈಗಾರೀಕರಣ|ಔಧ್ಯಮಿಕ]] ಜಗತ್ತು ದೊಡ್ಡ [[2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ|ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>{{Cite news | url = http://www.forbes.com/2009/01/14/global-recession-2009-oped-cx_nr_0115roubini.html | title = A Global Breakdown Of The Recession In 2009 | author = [[Nouriel Roubini]] | date = January 15, 2009}}</ref> ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣದ ಏರಿಕೆಯ ನಂತರ ಜಗತ್ತು [[ಅಜಾಗತೀಕರಣ|ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ವಿಮುಖ]]ವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/04/AR2009030404221.html ಎ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಟ್ರೀಟ್ ಆ‍ಯ್ಸ್ ಎಕಾನಮೀಸ್ ಡ್ರೈ ಅಪ್]. ದಿ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್. ಮಾರ್ಚ್ 5, 2009.</ref><ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=100781975 ಎಕಾನಮಿಕ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಪೋಸಸ್ ಥ್ರೀಟ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಟೇಬಿಲಿಟಿ]. NPR. ಫೆಬ್ರುವರಿ 18, 2009.</ref> ಕೆವಲ ಅರ್ಧದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನ ಶೇಕಡಾ 45ರಷ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪತ್ತ್ತನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದೆ.<ref>[http://www.reuters.com/article/ousiv/idUSTRE52966Z20090310 45 ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ದ್ಸ್ ವೆಲ್ತ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯ್ಡ್: ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಸಿಇಓ ]. ರಾಯಿಟರ್ಸ್. ಮಾರ್ಚ್ 10, 2009.</ref> == ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ == ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ರಾಜಕೀಯ ದುರಿಣರು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಸಿ ಮುಂದೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಚಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು [[ಬ್ರೆಟ್ಟನ್ ವುಡ್ಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಬ್ರೆಟ್ಟನ್ ವುಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ ರಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಶನ್ ಅಂಡ್ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ (ದಿ [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್|ವರ್ಲ್ದ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]) ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾನಿಟರಿ ಫಂಡ್]] ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.[[ದರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ|ಜನರಲ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಟಾರೀಫ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಟ್ರೇಡ್]] (ಗ್ಯಾಟ್) ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಖರ್ಚು, ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಧಾರದ ಮಾತುಕತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಮೇಲಿನ ಹಲವಾರು ತಡೆಗಳು ಇಲ್ಲದಾದವು. ಇದು ಜಾಗತೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಉನ್ನತಿ ಕಾಣಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಟ್ ಒಪ್ಪಂದಿಂದಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: * ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಂಬಲ: ** [[ಸೇವಾಶುಲ್ಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ]]ಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ, ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಿಲ್ಲದೇ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರದೇಶ|ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಲಯ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ** ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ [[ಧಾರಣ|ಸಂಗ್ರಾಹಕ]]ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ** [[ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದ ಕಡಿತ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ. ** ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ [[ಸಹಾಯಧನ|ಸಬ್ಸಿಡಿ]]ಯ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಡಿತ, ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ನೀಡುವುದು. ** ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ. ** ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಡನೆ ಕಾನೂನಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ]]ಗಳ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ. ** ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಗೆ ಉನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ. ತಡೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೈನಾ ನೀಡಿದ [[ಹಕ್ಕುಪತ್ರ|ಪೆಟೆಂಟ್‌]]ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವುದು.) ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಜಗದಗಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತಾನತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈಗೀಗ ಮನಗಾಣಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಜಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ಜರ್ಗನ್ ಓಸ್ಟರ್ಯಾಮ್ಮೆಲ್ ಅಂಡ್ ನೀಲ್ಸ್ ಪಿ.ಪೀಟರ್‌ಸನ್. ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್: ಎ ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ.(2005) P.8</ref> ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಾನ ವೇದಿಕೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಒ ರಚನೆಗೆ [[ಉರುಗ್ವೆ ಸುತ್ತು|ದಿ ಉರುಗ್ವೆ ರೌಂಡ್]] (1986 ರಿಂದ 1994)<ref>WTO.org,(2009)</ref> ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಇತರ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾದ ಯುರೋಪ್‌ನ [[ಮಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ|ಮ್ಯಾಸ್‌ಟ್ರಿಚ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ]](NAFTA)ಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಬೆಲೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1970ರಲ್ಲಿ 8.5%ರಷ್ಟಿದ್ದ ಜಗತ್ತಿನ ರಫ್ತು, 2001ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ 16.1% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/tables/exports2.htm |title=http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/tables/exports2.htm |access-date=2009-11-13 |archive-date=2008-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080712023541/http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/tables/exports2.htm |url-status=dead }}</ref>(ಬ್ರೋಕನ್ ಇಂಕ್){{Citation needed|date=September 2009}} == ಜಾಗತೀಕರಣದ ಮಾಪನ == [[ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣ]]ವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ವಿಭಿನ್ನ ಹೊಳಹುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಪನಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಜಾಗತೀಕರಣದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹರಿವು ಮುಖ್ಯವಾದವು: * [[ಸರಕು|ವಸ್ತು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸೇವೆ]]ಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಅಳತೆ ಅಥವಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತಲಾ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ [[ನಿರ್ಯಾತ|ರಫ್ತು]] ಮತ್ತು [[ಆಯಾತ|ಆಮದು]]. * [[ಕೂಲಿ|ಶ್ರಮ]]/[[ಜನರು|ಜನ]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿವ್ವಳ [[ಜನರ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕೆ|ವಲಸೆ]] ದರ, ವಲಸೆಯ ಆಂತರಿಕ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಹೊರಹರಿವು. * [[ಅಸಲು ಬಂಡವಾಳ (ಆರ್ಥಿಕ)|ಬಂಡವಾಳ]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತಲಾ ಆದಾಯ ದಮೇಲೆ ಆಂತರಿಕ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ. * [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕತೆ]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹರಿವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನುಪಯೋಗಿಸುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ (ಬದಲಾವಣೆಯ ದರವೂ ಕೂಡಾ) ಅನುಪಾತ. (ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ತಾಟಸ್ಥ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನೆಲೆಗಳಾದ ದೂರವಾಣಿ, ವಾಹನಗಳು, ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್) ಜಾಗತೀಕರಣವು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಲ್ಲ, ಸ್ವಿಸ್ [[ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆ]]KOF ಬಹುವಿಧ ಮಾಪನದ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಜಾಗತೀಕರಣ ಸೂಚಿ|ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಪಟ್ಟಿಯು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.ಈ ಮೂರು ವಿಧಗಳು ಈ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಜಾಗತೀಕರಣದ ಒಟ್ಟು ಪಟ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ಉಪ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ನೈಜ ಆರ್ಥಿಕ ಹರಿವು, ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂಪರ್ಕದ ಅಂಕಿಅಂಶ, ಮಾಹಿತಿ ಹರಿವಿನ ಅಂಕಿಅಂಶ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಡ್ರೆಹೆರ್, ಗ್ಯಾಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ(2008) ವಿವರವಾಗಿ 122 ದೇಶಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>ಅಕ್ಸೆಲ್ ಡ್ರೆಹರ್, ನೋಯೆಲ್ ಗಸ್ಟನ್, ಪಿಮ್ ಮಾರ್ಟನ್ಸ್, ''ಮೆಶರಿಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್: ಗೇಜಿಂಗ್ ಇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್'', ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್, ISBN 978-0-387-74067-6.</ref> ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]]ನ್ನು ಜೊತೆಗೆ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]], [[ಸ್ವೀಡನ್‌|ಸ್ವೀಡನ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಳಿವೆ.ಕೆಓಎಫ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಠ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, [[ಹೈಟಿ|ಹೈತಿ]], [[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]], [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರೀಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಕೇಂದ್ರ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಬುರುಂಡಿ]].<ref>[http://www.globalization-index.org/ ಕೆಓಎಫ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್]</ref> [[ಎ.ಟಿ.ಕೆರ್ನೆಯ್]] ಮತ್ತು [[ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಯನೀತಿ|''ಫಾರಿನ್ ಪಾಲಿಸಿ'']] ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು, [[ಜಾಗತೀಕರಣ ಸೂಚಿ|ಜಾಗತೀಕರಣ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.2006ರ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್‌|ಸಿಂಗಾಪುರ]], [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಡ್ಜರ‍್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಕೆನಡ|ಕೆನಡಾ]], ಮತ್ತು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ದೇಶಗಳು ಅತೀ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. ಮತ್ತು [[ಇಂಡೊನೇಷಿಯ|ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ]], ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್]] ದೇಶಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. == ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಜಾಗತೀಕರಣವು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ಔದ್ಯಮಿಕ - ಗ್ರಾಹಕರ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಬಾಹುಳ್ಯದಿಂದ ವಿದೇಶೀ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಗದಗಲ ''ಉತ್ಪಾದನಾ'' ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗತ್ಯತೆ. ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸರಂಜಾಮುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಹೊರಗಿನ ಗಡಿಯೊಳಗಿನ ಹರಿವು.{{Citation needed|date=March 2009}} * ''ಹಣಕಾಸು'' - ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗತ್ಯತೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಜಗದಗಲದ ರಚನೆಯು ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಡಳಿತಗಳಿಗಿಂತ ಬೇಗ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಭದ್ರತೆಯು 2008ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Yangshan-Port-Containers.jpg|thumb|right|2005-2007ರ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಂಗಹೈ ಬಂದರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಬಂದರು ಎಂದು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದೆ. [44][46][48]]] * ''ಆರ್ಥಿಕ'' - ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಾಸ್ತವವು ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿನಿಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಅಂತರ್‌ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದ ಧಾರಕವಲ್ಲ.{{Citation needed|date=March 2009}} * ''ರಾಜಕೀಯ'' - ಜಾಗತೀಕರಣ ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸರ್ಕಾರವು ಉಳಿದ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಖಾತ್ರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಸ್ಟಿಪೋ]]. '' ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್ ಮೆನಿಫೆಸ್ಟೋ.'' ''ಗೈಡ್ ಟು ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್'', ISBN 978-0-9794679-2-9, http://www.worldfederalistmanifesto.com</ref> ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಯುತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ವಂತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಚೈನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಚೈನಾ ಇದೇ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಚೈನಾವು ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯಮ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಶಕ್ತಿಗಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಸಬಲವಾಗಿದೆ.<ref>ಹರ್ಸ್ಟ್ ಈ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್. Social Inequality: Forms, Causes, and consequences, 6th ed. ಸೋಶಿಯಲ್ ಇನ್‌ಈಕ್ವಲಿಟಿ: ಫೋರಮ್ಸ್, ಕಾಸಸ್, ಅಂಡ್ ಕಾನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್, ಆರನೇ ಮುದ್ರಣP.91</ref> * ''ಸಂವಹನೀಯ'' -ಸಂಪರ್ಕ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮಾಹಿತಿ ಹರಿವಿನ ಹೆಚ್ಚಳ. ಗಾಜಿನೆಳೆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಂವಹನದಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ, ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ]]ದ ಲಭ್ಯತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆ. * ''[[ಭಾಷೆ]]'' - ಅತೀ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]].<ref>http://www.answerbag.com/q_view/53199</ref> ** ಸುಮಾರು 35 ಶೇಕಡಾ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ಗಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‍ನಲ್ಲಿವೆ. ** ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 40ರಷ್ಟು ಬಾನುಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷನಲ್ಲಿವೆ. ** ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತರಷ್ಟು ಅಂತರಜಾಲ ಸಂವಹನವು ಇಂಗ್ಲಿಷನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://anthro.palomar.edu/language/language_1.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726183602/http://anthro.palomar.edu/language/language_1.htm |url-status=dead }}</ref> * ''ಸ್ಪರ್ಧೆ'' - ಉತ್ತಮವಾದ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಜಗದಗಲಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ನೈಪುಣ್ಯತೆಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://workinfonet.bc.ca/lmisi/Making/CHAPTER2/TANDG1.HTM |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2007-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602122847/http://workinfonet.bc.ca/lmisi/making/chapter2/TANDG1.HTM |url-status=dead }}</ref> * ''ವಾತಾವರಣ'' - ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನದ ಸವಾಲುಗಳಾದ [[ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]], ಗಡಿಭಾಗದ ನೀರು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾಲಿನ್ಯ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತೀ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಷಜಂತುಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು.ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಪಾರಿಸರಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಾಗಿ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಹೊಲಸು ಉದ್ಯಮದ ಹಂತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲಕ ಜನರ ಜೀವನ ಮಟ್ತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. * ''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'' - ಅಡ್ಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ; [[ಅರಿವು|ಜಾಗೃತಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಚಾರದ ಹೊಸ ವಿಭಾಗಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ವಿದೇಶೀ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಜನರ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತಮಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಾವು ಮತ್ತು [[ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರವೃತಿ|ಕೊಳ್ಳುಬಾಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯು ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.[[ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ರೂಪಾಂತರ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆ]]ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ. ** [[ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗೆ ಉತ್ತಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರವೇಶದ ಹರಡುವಿಕೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್]] ಮತ್ತು ಬಾಲಿವುಡ್ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌|ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳ ರಫ್ತು.) ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರೀತಿಯ ಆಮದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದುದು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುರುಟಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ [[ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಸಜಾತೀಕರಣ|ಕಳೆದುಹಾಕಬಹುದು]]. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ತಿಳಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ** ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಪ್ರಯಾಣ|ಪ್ರವಾಸ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]].ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 500,000 ಜನರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/world/feedarticle/8477508 ಸ್ವೈನ್ ಫ್ಲೂ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ಸ್ ಈಯು ವಾರ್ನಿಂಘ್ ಆನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಟು ಯುಎಸ್]. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್.'' ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2009.</ref> ** ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ವಲಸೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆ]]ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ. ** ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಆಹಾರ) ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ (ಆಗಾಗ ಆಯಾ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ) ಹರಡುವುದು. ** ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗೀಳನ್ನು [[ಪೋಕಮೊನ್|ಪೋಕ್‌ಮನ್]], [[ಸುಡೊಕು]], [[ನುಮ ನುಮ]], [[ಒರಿಗಮಿ|ಒರಿಗಾಮಿ]], [[ಐಡಲ್ ಸರಣಿ]], [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯುಟ್ಯೂಬ್]], [[ಆರ್ಕುಟ್]], [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್]] ಮತ್ತು [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್|ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌]]ನ ಮೂಲಕ ಜಗದಗಲ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರಜಾಲ ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ** ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ಫಿಫಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ಫಿಫಾ ವರ್ಲ್ದ್ ಕಪ್]] ಮತ್ತು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಒಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗ]]ಳಾದಂತಹ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ** ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ.[[ಅಲ್-ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್|ಆಲ್-ಬ್ಲಾಕ್ಸ್]] ರಗ್ಬಿ ತಂಡದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾದ ’ಅಡಿಡಾಸ್‌’ ರಗ್ಬಿ ಆಟವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಅಂತರ್‌ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal | last = Scherer | first = J. | authorlink = J. Scherer | title =Globalization, promotional culture and the production/consumption of online games: Engaging Adidas's “Beat Rugby” campaign | journal = New Media & Society | volume = 9 | pages = 475–496 | database = Communication Abstract | year = 2007 | doi = 10.1177/1461444807076978 }} [http://0-www-ca3.csa.com.prospero.murdoch.edu.au/ids70/view_record.php?id=2&amp;recnum=11&amp;log=from_res&amp;SID=7nus1npgqrn36608043cjgh1b3&amp;mark_id=search%3A2%3A35%2C10%2C20 http://0-www-ca3.csa.com.prospero.murdoch.edu.au/ids70/view_record.php?id=2&amp;recnum=11&amp;log=from_res&amp;SID=7nus1npgqrn36608043cjgh1b3&amp;mark_id=search%3A2%3A35%2C10%2C20]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''ಸಾಮಾಜಿಕ'' - [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆ]]ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾನವೀಯ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="globall">ಪವೆಲ್ ಝಲೆಸ್ಕಿ'' ಗ್ಲೋಬಲ್ ನಾನ್-ಗವರ್ನಮೆಂಟಲ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್: ಜಿಯೋಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಥರ್ಡ್ ಸೆಕ್ಟರ್'', [in:] ಗವಿನ್, ಡರಿಯುಸ್ಝ್ &amp; ಗ್ಲಿನ್ಸ್ಕಿ, ಪಿಯೊಟ್‌ರ್ [ed.]: "ಸಿವಿಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ",ಐಎಫ್‌ಐಎಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, ವಾರ್ಸ್ವಆವಾ 2006 </ref> * ''ತಾಂತ್ರಿಕ'' ** [[ಜಾಗತಿಕ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಆಧಾರ ರಚನೆ|ಜಾಗತಿಕ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಯಥೇಚ್ಛ ಹರಿವು [[ಅಂತರಜಾಲ]], [[ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳು|ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ]], [[ಜಲಂರ್ತಾಗಾಮಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಬಲ್‌|ಜಲಾಂತರ್ಗತ ಗಾಜಿನ ತಂತಿ]], ಮತ್ತು [[ಸಂಚಾರೀ ದೂರವಾಣಿ|ನಿಸ್ತಂತು ದೂರವಾಣಿ]]ಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ** ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ನಿಯಮ|ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾಯಿದೆ]], [[ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸನ್ನದು|ಪೇಟೆಂಟ್]] ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು. * ''ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ/ನೈತಿಕ'' ** [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧದ ನ್ಯಾಯಲಯ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಯದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಲಯ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ. ** [[ಅಪರಾಧಿಗಳ ಆಮದು|ಅಪರಾಧಿಗಳ ಹಸ್ತಾಂತರ]] ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಅಪರಾಧ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ** [[ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನು|ಜಾಗತಿಕ ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನಿ]]ನ ಹುಟ್ಟು. === ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:McDonald's National Route Sekime Store 20050421.jpg|thumb|ಜಪಾನಿನ ಮೆಕ್ ಡೋನಲ್ದ್ಸನ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಪುರಾವೆ.]] ಮಾನವನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಭಾವದ ಸಂಕೇತವೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜನರು ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರ, ಉಡುವ ಬಟ್ಟೆ-ಬರೆ, ನಂಬುಗೆ, ಆಚರಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿ.ಜಾಗತೀಕರಣವು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಎರ್ಲಾ ಝ್ವಿಂಗ್ಲೆಯವರ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್‌ನ "ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್" ಎನ್ನುವ ಲೇಖನ ಹೇಳುವಂತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಜನರು ಕೆಲವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://magma.nationalgeographic.com/2000/culture/global/section1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821105426/http://magma.nationalgeographic.com/2000/culture/global/section1.html |url-status=dead }}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯ ಜನರು [[ಜಪಾನೀಸ ನೂಡಲ್ಸ|ಜಪಾನಿನ ನ್ಯೂಡಲ್ಸ್‌]]ನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಬಹುದು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ಜನರು ಇಟಲಿಯ [[ಮಾಂಸದ ಚೆಂಡುಗಳು|ಮೀಟ್‌ಬಾಲ್ಸ್‌]]ನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಬಹುದು.ಭಾರತವು [[ಸಾಂಬಾರ್‌|ಮಸಾಲೆ]] ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಗಿಣ್ಣು ಹೆಸರುವಾಸಿ.ಅಮೆರಿಕದ ಬರ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಕರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.[[ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಯು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 31,000 ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.ಕುವೈತ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಟಾ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಕೂಡ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಆಹಾರದ ಜಾಗತಿಕರಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಈ ಕಂಪನಿಯೇ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನವು ಪವಿತ್ರವಾದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.ದೇಹ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಹುದುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರತಾಗಿಸಿ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂತರಂಗದ ಭಾವನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅಮೆರಿಕದ ಜನತೆ [[ಧ್ಯಾನ]] ಅಥವಾ [[ಯೋಗ]]ವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.ಜಾಗತೀಕರಣದ ನಂತರ ಇದೀಗ ಇದು ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆತ್ಮದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಚೈನಾದ ಹಚ್ಚೆ ಕಲೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಹಚ್ಚೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದಿನ ಯುವ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.wimbledon.org/en_GB/news/blogs/2009-06-26/200906261246030870437.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090629064022/http://www.wimbledon.org/en_GB/news/blogs/2009-06-26/200906261246030870437.html |url-status=dead }}</ref> ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಹಾಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಹಚ್ಚೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ ಅವರಿಗೇ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ<ref>https://www.theguardian.com/lifeandstyle/lostinshowbiz/2008/aug/18/bodyartblunders</ref> ಇದನ್ನು [[ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ವಿತರಣ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ]]ಯನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂತರಜಾಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮುರಿದುಹಾಕಿದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಜನರು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಬಹುದು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಜೊತೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂವಹನವನ್ನು ಅಂತರಜಾಲವು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯು ಭಾಷೆಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. === ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು === {{See also|Alter-globalization|Participatory economics|Global Justice Movement}} ಜಾಗತೀಕರಣವು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ]]ತೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.ವಾತಾವರಣದ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ವಿಷಮತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322024752/http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/index.html |url-status=dead }}</ref>[[ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣವು [[ಉದ್ಯಮ|ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸಾಯ|ಕೃಷಿ]]ಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕಿದೆ. ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>ಲಾಂಗ್‌ವರ್ತ್‌, ರಿಚ್‌ವರ್ಡ್,ಸಿ. ''[https://books.google.com/books?id=bk2mGAAACAAJ ಕಾಟ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್ಲ್: ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ಏಜ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲಿಸಮ್]''.ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ, 2007.</ref> ==== ಶ್ರಮದ ಅಂಗಡಿ ==== [[ಚಿತ್ರ:Maquiladora.JPG|thumb|right|ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮಾಖಿಲಾ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೂಲಸಂಪತ್ತಿನ ಕೊರತೆಯಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಣ್ಣ ದೇಶಗಳ ಇಂತಹ "ರಫ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯ"ದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಭವಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣವು ಔದ್ಯಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ಮುದ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಬಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮದ ಮುಖೇನ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪರಿಣಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅಸಲು ಬಂಡವಾಳದ ಸಂಗ್ರಹ|ಬಂಡವಾಳದ ಶೇಖರಣೆ]]ಯಿಂದ [[ಕೂಲಿ ಬೆಲೆ|ಶ್ರಮದ ವೆಚ್ಚ]]ವನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಕರ [[ಸಿಹಿಯಂಗಡಿ|ಶ್ರಮದ ಅಂಗಡಿ]] ಎಂಬುದು ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯ ಮಾತು. [[ಜಾಗತೀಕ ಬದಲಾವಣೆ|ಜಾಗತಿಕ ವಿನಿಮಯ]]ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರಮದಾಂಗಡಿಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿ [[Nike, Inc.|ನೈಕ್‌]]ನಂಥ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಶೂಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.globalexchange.org/campaigns/sweatshops/nike/faq.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090917090011/http://www.globalexchange.org/campaigns/sweatshops/nike/faq.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವ ಬಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} ಈ ರೀತಿಯ ಶ್ರಮದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಗದಗಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಕ್ಷಿಸಿದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ.ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೂಲಿ ಮಂಡಲಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಂಡಲಿ]]ಯು [[ಸಭ್ಯ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಧಿ|ದಿ ಡೀಸೆಂಟ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಫೇರ್ ಕಾಂಪಿಟಿಶನ್]] ನಿಯಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿತ್ತು ಆದರೆ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಮದು, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಯಂಗಡಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>ಗೋವ್‌ಟ್ರಾಕ್, S. 3485</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತಿರುಳು [[ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ]]ರಿಲ್ಲದ, [[ಬಲವಂತದ ಕೂಲಿ|ಬಲವಂತದ ಕಾರ್ಮಿಕ]]ರಿಲ್ಲದ, [[ಸಹಚರ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸಂಘಟನಾ ಮುಕ್ತ]], ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಮಷ್ಟಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಭ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.educatingforjustice.org/stopnikesweatshops.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002195050/http://www.educatingforjustice.org/stopnikesweatshops.htm |url-status=dead }}</ref> ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಜಾಗತೀಕರಣವು ತಂದಿದೆ ಎಂದು [[ಟಿಝಿಯಾನ ಟೆರ್ರನೋವಾ]] ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಅಂಕೀಯ ಸಂವೇದನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಲಲುವವನು ಕಾರ್ಮಿಕನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಅಂಕೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದ(ಆ‍ಯ್ನಿಮೇಶನ್, [[ಮಾತಿನ ಮನೆ|ಮಾತಿನ ಕೋಣೆ]]ಯ ಗುಂಪು, ಆಟಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲ.ಆಟದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಗೋಲ್ಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>ಟೆರ್ರಿ ಪ್ಲೀವ್. ಟೆನ್ ಕೀ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಥಿಯರಿಸ್ಟ್.2008.P 78</ref> ==== ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ==== [[ಅಲನ್ ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್|ಅಲನ್ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಪಾನ್]] ಅವರು, ಶೇರುದಾರರ ಷೇರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ಭ್ರಮೆ ಎಂದು ಆಘಾತವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ದಿ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೀಗನ್|ರೀಗನ್]]-[[ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಥ್ಯಾಚರ್‌|ಥ್ಯಾಚರ್]] ಮಾದರಿಯು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವು ಅಮೆರಿಕದ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹಣಕಾಸು|ಹಣಕಾಸಿನ]] ಬಲವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇನ್ನು ನಾವು ಜರ್ಮನ್ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇದ್ರೀಕೃತವಾದ [[ಸ್ಕಾಂಡಿನಾವಿಯಾ|ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]]ದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಪದ್ಧತಿ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವ]]ದಿಂದ ಬಲಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರು ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವ್ವನು ಹೊಂದಿವೆ.ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯಗಟ್ಟಲೆ ಜನ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವಂತೆ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref>[[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಯರ್ಸನ್|ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೇಯರ್ಸನ್]] [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/11/AR2009031103218.html?wpisrc=newsletter "ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಎ ಬೆಟ್ಟರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ"], ದಿ [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್|ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]], ಮಾರ್ಚ್ 12, 2009.</ref> == ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತೀಕರಣ == ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಉನ್ನತಿಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಏಳ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.[[ಹೋಲಿಸುವ ಅನುಕೂಲತೆ|ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲ]]ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸಲಹೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವು ವ್ಯಾಪಾರ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಂಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರದ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="The End of Poverty">{{cite book | last = Sachs | first = Jeffrey | authorlink = | coauthors = | year = 2005 | title = The End of Poverty | publisher = The Penguin Press | location = New York, New York | isbn = 1-59420-045-9}}</ref><ref name="World Bank, Poverty Rates, 1981 - 2002">{{cite web|url=http://siteresources.worldbank.org/DATASTATISTICS/Resources/table2-7.pdf|title=World Bank, Poverty Rates, 1981 - 2002|accessdate=2007-06-04|format=PDF}}</ref> ಯುಎಸ್‌ಏ [[ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ರೋಮ್|ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ರೋಮ್‌]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ.[[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಸ್ಟಿಪೋ]] ಸಲಹೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಾರದು, ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿರುವಂತೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೆರವಾಗಬೇಕು.<ref>{{Cite web |url=http://www.usacor.org/archive/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-13 |archive-date=2010-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100520180352/http://www.usacor.org/archive/index.html |url-status=dead }}</ref> [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಲೈಸೆಝ್ ಫೇರ್|ಕನಿಷ್ಠ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಂಡವಾಳಿಶಾಹಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಪ್ರತಿಪಾದಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಪ್ರಭುತ್ವಶಾಹಿಗಳು|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕ]]ರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವಂತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ|ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ಮತ್ತು [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ|ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವ]]ದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳಾದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು [[ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವು ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವದ ಲಾಭಯುತ ಹರಡುವಿಕೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="The End of Poverty"/> [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಜಾಗತೀಕರಣ|ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಜಾಗತೀಕರಣ]]ದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಭಾವದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು, [[ವಿಶ್ವ ನಾಗರೀಕ|ಜಾಗತಿಕ ನಾಗರಿಕ]]ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಘಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣವೆಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಾದಿಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದೆಂದರೆ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮೊದಲೇ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಡಾವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=February 2007}} ಸುಲಭ ನೋಟ ಜಾಗತೀಕರಣವು, ಸ್ವಾಗತಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಕಣ್ತಪ್ಪನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು [[ನೇರ ಚುನಾವಣೆ|ನೇರ ಆಯ್ಕೆ]]ಯ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್‌ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಭೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾಜಿ [[ಕೆನಡಾದ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಕೆನಡಿಯನ್ ಸೆನೆಟರ್]] [[ಡಗ್ಲಾಸ್ ರೋಶೆ]] [[ಕೆನಡಾದ ಆಜ್ಞೆ|ಓ.ಸಿ]] ಯಂತಹ ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಜಾಗತೀಕರಣ ಪರ == <br />{{Main|ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿ}} {{See also|Alter-globalization|Participatory economics|Global Justice Movement}} ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯು ಜಾಗತೀಕರಣದ [[ನವಉದಾರವಾದ|ಪ್ರಗತಿಪರ]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪದವಾಗಿದೆ. [[ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಮರ್ಶೆ|ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯು ಈ ಬಗೆಯ ಗುಂಪುಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳಾದ ಸಾರ್ವಬೌಮತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿರ್ಣಯಾಕತೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಜನರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿನಮಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯ ಕಾನೂನಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ತಡೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]] ಅಥವಾ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಿಟರಿ ನಿಧಿ]]ಯಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ [[ನವೋಮಿ ಕೆಲಿನ್|ನವೋಮಿ ಕ್ಲೈನ್]] ತಮ್ಮ [[:ನೋ ಲೋಗೋ: ಬ್ರಾಂಡ್ ಬುಲ್ಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಾಕಿಂಗ್ ಏಮ್|ನೋ ಲೋಗೊ]] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುವಂತೆ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧವು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಂತಹ ಅಗಣಿತ [[ಆಶ್ರಯ ಸಂಬಂಧ|ಪ್ರತ್ಯೇಕ]] [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref> ನೋ ಲೋಗೊ: ನೋಸ್ಪೇಸ್, ನೋಚಾಯ್ಸ್, ನೋಜಾಬ್ಸ್, ನವೋಮಿ ಕ್ಲೆಯಿನ್</ref> ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳು|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ]], ಶಕ್ತಿ ಬಾಹುಳ್ಯದ ಬಹು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ|ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನಿನ{{Citation needed|date=October 2008}} ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ,[[ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣ]][[ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚಿ|ವಾತಾವರಣ]]ದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು [[ಮಳೆಯ ಕಾಡುಗಳು|ಮಳೆಯ ಅರಣ್ಯ]]ಗಳನ್ನು{{Citation needed|date=October 2008}} ಅವಲಂಬಿಸಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಯುತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ [[ಕೂಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಕಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕು]]ಗಳ{{Citation needed|date=October 2008}} ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು (ಹಿರ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಥಾಂಪ್ಸನ್)<ref>ಹರ್ಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ "ದಿ ಪ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್" ಪಬ್ಲಿಶ್‌ಡ್: ಕೋ ಆಪರೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್, Vol. 37, No. 3, 247-265 (2002)DOI: 10.1177/0010836702037003671 http://cac.sagepub.com/cgi/content/short/37/3/247 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225153755/http://cac.sagepub.com/cgi/content/short/37/3/247 |date=2010-02-25 }}</ref> ಸಂದಿಗ್ಧ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಮೋರಿಸ್, ಡಗ್ಲಾಸ್ "ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮೀಡಿಯಾ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ದಿ ಕೇಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಮೀಡಿಯಾ", ''ಶೇಪಿಂಗ್ ದ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸೊಸೈಟಿ'', [[ಎಂಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್]] 2003. ಕರ್ಟಸಿ ಲಿಂಕ್(ಪ್ರೀ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ವರ್ಶನ್) http://www3.fis.utoronto.ca/research/iprp/c3n/CI/DMorris.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304030415/http://www3.fis.utoronto.ca/research/iprp/c3n/CI/DMorris.htm|date=2009-03-04}}</ref><ref>[http://convention.allacademic.com/asa2003/view_paper_info.html?pub_id=179&amp;part_id1=13161 http://convention.allacademic.com/asa2003/view_paper_info.html?pub_id=179&amp;part_id1=13161] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228081453/http://convention.allacademic.com/asa2003/view_paper_info.html?pub_id=179&part_id1=13161 |date=2008-02-28 }} ಪೊಡೊಬ್ನಿಕ್, ಬ್ರೂಸ್, ''ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್: ಸೈಕಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇವೊಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಮೂಮೆಂಟ್'', p. 2.</ref> ಪೊಡೊಬ್ನಿಕ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಈ ರೀತಿಯ ಗುಂಪುಗಳು ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಿಗ್ಲಿಟ್ಝ್ ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್0ಡ್ರ್ಯೂ ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ<ref>ಸ್ಟಿಗ್ಲಿಟ್ಝ್, ಜೋಸೆಫ್ ಅಂಡ್ ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ''ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಫಾರ್ ಆಲ್: ಹೌ ಟ್ರೇಡ್ ಕೆನ್ ಪ್ರೊಮೋಟ್ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್''.2005 p. 54 n.23</ref>: {{cquote|The anti-globalization movement developed in opposition to the perceived negative aspects of globalization. The term 'anti-globalization' is in many ways a misnomer, since the group represents a wide range of interests and issues and many of the people involved in the anti-globalization movement do support closer ties between the various peoples and cultures of the world through, for example, aid, assistance for refugees, and global environmental issues.}}ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು [[ಜಾಗತೀಕ ನ್ಯಾಯ ಚಲನೆ|ಜಾಗತಿಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಚಳುವಳಿ]], ಜಾಗತೀಕರಣ-ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿ, ಚಳುವಳಿಗಾಗಿ ಚಳುವಳಿ (ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ), ಜಾಗತೀಕರಣ ಬದಲಾವಣಾ ಚಳುವಳಿ, [[ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತೀಕರಣ|ಜಾಗತೀಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ]] ಚಳುವಳಿ(ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚಳುವಳಿ)ಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಮರ್ಶೆಯೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನ ಹಾನಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಶ್ರಮದ ಬೆಲೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾದಂತಹ ಬಡತನ, ಅಸಮಾನತೆ, ಅನ್ಯಾಯವು ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆ, ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಜನರ ತಲಾ ವರಮಾನದಂಥ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಂಥ ಅಳತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಪನಗಳಾದ [[ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಬುನಾದಿ|ನ್ಯೂ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌]] <ref>{{Cite web |url=http://www.neweconomics.org/gen/uploads/dl44k145g5scuy453044gqbu11072006194758.pdf |title=ದಿ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ |access-date=2009-11-13 |archive-date=2009-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004090854/http://www.neweconomics.org/gen/uploads/dl44k145g5scuy453044gqbu11072006194758.pdf |url-status=dead }}</ref> ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಸಂತೋಷದ ಗ್ರಹ ಸೂಚಿ|ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.neweconomics.org/gen |title=ದಿ ನ್ಯೂ ಎಕಾನಮಿಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ |access-date=2009-11-13 |archive-date=2008-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081112041209/http://www.neweconomics.org/gen/ |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೀಳು, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವೈಫಲ್ಯವು ಬೃಹತ್ತಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹದಗೆಡುವಿಕೆ, ಹೊಸ ಹೊಸ ಖಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಪರಾವಲಂಬನೆಯು<ref name="The Hidden Connections">{{cite book | last = Capra | first = Fritjof | authorlink = | coauthors = | year = 2002 | title = The Hidden Connections | publisher = Random House | location = New York, New York | isbn = 0-385-49471-8}}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಜಾಗತೀಕರಣದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಲ್ಲದ ಆದರೂ ನೈಜ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿರೋಧೀ ವಿಚಾರಗಳು ವಿವಿಧ ಕವಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು [[ನವೋಮ್ ಕೋಮ್‌ಸ್ಕಿ|ನೋಮ್ ಕೋಮ್‌ಸ್ಕಿ]] ನಂಬುತ್ತಾರೆ<ref>ನೋಮ್ ಖೋಮ್‌ಸ್ಕಿ ಝೆಡ್‌ನೆಟ್ 07 ಮೇ 2002 / ದಿ ಕ್ರೊಏಶನ್ ಫೆರಲ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2002 [http://www.zmag.org/content/TerrorWar/chomskygab.cfm http://www.zmag.org/content/TerrorWar/chomskygab.cfm] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20070807064137/https://www.zmag.org/content/TerrorWar/chomskygab.cfm |date=2007-08-07 }}</ref><ref>ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ಬೈ Sniježana Matejčić, ಜೂನ್ 2005 [http://www.galerija-rigo.hr/05/chomsky en 2.htm]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{cquote|The term "globalization" has been appropriated by the powerful to refer to a specific form of international economic integration, one based on investor rights, with the interests of people incidental. That is why the business press, in its more honest moments, refers to the "free trade agreements" as "free investment agreements" (Wall St. Journal). Accordingly, advocates of other forms of globalization are described as "anti-globalization"; and some, unfortunately, even accept this term, though it is a term of [[propaganda]] that should be dismissed with ridicule. No sane person is opposed to globalization, that is, international integration. Surely not the left and the workers movements, which were founded on the principle of international solidarity&nbsp;— that is, globalization in a form that attends to the rights of people, not private power systems. }} {{cquote|The dominant propaganda systems have appropriated the term "globalization" to refer to the specific version of international economic integration that they favor, which privileges the rights of investors and lenders, those of people being incidental. In accord with this usage, those who favor a different form of international integration, which privileges the rights of human beings, become "anti-globalist." This is simply vulgar propaganda, like the term "anti-Soviet" used by the most disgusting commissars to refer to dissidents. It is not only vulgar, but idiotic. Take the [[World Social Forum]], called "anti-globalization" in the propaganda system -- which happens to include the media, the educated classes, etc., with rare exceptions. The WSF is a paradigm example of globalization. It is a gathering of huge numbers of people from all over the world, from just about every corner of life one can think of, apart from the extremely narrow highly privileged elites who meet at the competing World Economic Forum, and are called "pro-globalization" by the propaganda system. An observer watching this farce from Mars would collapse in hysterical laughter at the antics of the educated classes.}} ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುವಂತೆ: * '''ಬಡ ದೇಶಗಳು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ''' : ಜಾಗತೀಕರಣವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬಡ ದೇಶಗಳ ಬಹುಮುಖ್ಯ ರಫ್ತು ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.[[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ|ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಬೆಳೆಗಳ ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೇಶಗಳು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ([[ಇಯು|ಈಯು]] ರೀತಿಯ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೇಸಾಯ ನೀತಿ|ಕಾಮನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪಾಲಿಸಿ]]) ನೀಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="Hurst E. Charles P.41">ಹರ್ಸ್ಟ್ ಈ. ಚಾರ್ಲ್ಸ್. ಸೋಶಿಯಲ್ ಇನ್‌ಈಕ್ವಲಿಟಿ: ಪಾರ್ಮ್ಸ್, ಕಾಸಸ್, ಂಡ್ ಕಾನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್, 6th ed. P.41</ref> * '''ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಡತನದ ಶೋಷಣೆ''' : ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ದುರ್ಬಲ ದೇಶಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಯುತ ದೇಶಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳು ಶೋಷಿಸುತ್ತಿವೆ.ಅಸಂಖ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಔದ್ಯಮಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಬಳವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮರಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಕೆಲಸಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಪ್ಪಿದ್ದರೂ, "ಶೋಷಣೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದಾರಾದರೂ ಬಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಈ ಮೊದಲಿನ ಕೆಲಸವು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದು ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಕೊಸ್ಸುಡೊವ್ಸ್ಕಿ, ಮಿಶೆಲ್. ದಿ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಡರ್/ ಬೈ ಮಿಶೆಲ್ ಕೊಸ್ಸುಡೊವ್ಸ್ಕಿಮುದ್ರಣ 2nd ed. ಇಂಪ್ರಿಂಟ್ ಶಾಂತಿ ಬೇ, Ont. : ಗ್ಲೋಬಲ್ ಔಟ್‌ಲುಕ್, c2003.</ref> * '''ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ''' : ವಿದೇಶೀ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಕಡಲಾಚೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಭ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಅದರೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿನಿಮಯದ ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=October 2008}}ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗಗಳ{{Citation needed|date=October 2008}} ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಿದು.{{Citation needed|date=October 2008}}ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಆ ದೇಶದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೆಳದರ್ಜೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿಲ್ಲನ ಗರು ಹಾಜರಿಯಿಂದ ಕೆಳವರ್ಗದ ಜನರು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಏರುವುದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ದಿ ಡಿಕ್ಲೈನಿಂಘ್ ಮಿಡಲ್ ಕ್ಲಾಸ್: ಎ ಫರ್ದರ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್, ಜರ್ನಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಬೈ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆ.ಮ್ಯಾಕ್ ಮೋಹನ್, ಜಾನ್ ಎಚ್. ಶೆಟರ್; ಮಂತ್ಲೀ ಲೇಬರ್ ರಿವ್ಯೂ, Vol. 109, 1986</ref> * '''ದುರ್ಬಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು''' : ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಎಂದೂ ಬೆಳೆಯದ ಅಸಂಖ್ಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಇಳಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಕ್ಷೀಣ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದಾಲಾಯಿಸಬಹುದು<ref name="Hurst E. Charles P.41"/> * '''ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೋಷಣೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ''' : ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ದೇಶವು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಲ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ.ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಕ ಹಾಗೂ ಶೋಷಣೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಲ್ಲುಗಣಿಯ ಕೆಲಸ, ನೌಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ನೋಟು ಮುದ್ರಣ. ಜೊತೆಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಅಕ್ರಮ ವ್ಯಾಪಾರ, ಮಕ್ಕಳ ಜೀತ, ಬಲವಂತದ ಕಾರ್ಮಿಕ, ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಅಶ್ಲೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮತ್ತಿತರ ನಿಷಿದ್ಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು.<ref name="Edmonds_Pavcni">{{cite journal | last = Pavcnik | first = Nina | year = 2005 | month = September | title = Child Labor in the Global Economy | journal = Journal of Economic Perspectives | volume = 19 | issue = 1 | pages = 199–220 | doi = 10.1257/0895330053147895 }}</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್|ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಬ್ರಾಂಕೋ ಮಿಲಾನೊವಿಕ್]] ಸಮಾನತೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಈ ಮೊದಲೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವನಣಿಗೆಯ ಅಂದಾಜು ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿದೆ."ನೂರಾರು ಕಾಗದಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ದೇಶಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮಿಪ್ಯತೆ ಅಥವಾ ದೂರವಾಗುವಿಕೆಯ ಆದಾಯವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಾವು ನಂಬಿದ್ದು ಸುಳ್ಳು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು" ಎಂದು ಮಿಲಾನೊವಿಕ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಅಂಕಿ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಜೊತೆ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪುನರ್‌ಗುಣಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ತೊಡಕಿನ ಅಂದಾಜನ್ನೂ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.ಜಾಗತಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 65[[ಗಿನಿ ಸಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಗಿನಿ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್]] ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು 70ಗಿನಿ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=19907&prog=zch,zgp&proj=zsa,zted |title=ಡೆವಲಪಿಂಘ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ವರ್ಸ್ ಆಫ್ ದೆನ್ ಇನ್ಸ್ ಥಾಟ್ - ಕಾರ್ನೆಗೀ ಎಂಡೋವ್‌ಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪೀಸ್ |access-date=2024-05-16 |archive-date=2008-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113060007/http://carnegieendowment.org/publications/index.cfm?fa=view&id=19907&prog=zch,zgp&proj=zsa,zted |url-status=dead }}</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸಮಾನತೆಯ ಮಟ್ಟವು ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಲ್ಲ. ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಅಸಮಾನತೆಯ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿದೆ. ಜಾಗತೀಕರಣವು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಿದೆ, ಸಾಂಘಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಮೌಖಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಭಾಗಶಃ ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯೂ ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.forumsocialmundial.org.br/index.php?cd_language=2&id_menu= |title=ಫೋರಮ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಮುಂಡಿಯಲ್ |access-date=2023-09-21 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918063356/http://www.forumsocialmundial.org.br/index.php?cd_language=2&id_menu= |url-status=dead }}</ref> ಚರ್ಚುಗಳ ಸಂಘಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಂಗಡಗಳು, [[ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು|ಕೃಷಿ]] ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, [[ರಕ್ಷಣಾಕರ್ತರು|ರಕ್ಷಣಾಕಾರ]]ರು, [[ಅರಾಜಕತಾವಾದ|ಬಂಡಾಯಗಾರ]]ರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಕ ಸಹಕಾರಿಗಳ ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=October 2008}}.ಕೆಲವು [[ಸುಧಾರಣಾ ವಾದ|ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ]]ಗಳು, (ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ) ಕೆಲವರು ಹೆಚ್ಚು [[ಕ್ರಾಂತಿ|ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]]ಗಳು (ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಿಂತ ಮಾನವೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಂಬುವವರು), ಇನ್ನು ಕೆಲವರು [[ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ|ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರರು]] ಜಾಗತೀಕರಣವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಜಾಗತೀಕರಣದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೇನೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಲ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ, 2001ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ, 8ರಲ್ಲಿ 7ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ 2001ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.ಹಾಗೂ " 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ವಿನಿಮಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ".ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬಡತನವನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೂಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1997ರಿಂದ 1998ರವರೆಗೆ 1.2 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಹಣದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವರದಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದೆ.<ref>ವೇಡ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಹಂಟರ್. 'ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಈಕ್ವಲಿಟಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್‌ಕಮ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯುಶನ್', ಫಿನಾನ್ಸ್ &amp; ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್, Vol 38, No 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001</ref> ಶಾಂಪೇನ್ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸಮಾನತೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೋಚರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರಿಯಬಹುದಾದಂಥದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_n13_v31/ai_16531823 |title=ಕ್ಸೇಬಿಯರ್ ಗೊರೊಸ್ಟಿಯಾಗ, "ವರ್ಲ್ಡ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಬಿಕಮ್ ಎ ’ಶಾಂಪೇನ್ ಗ್ಲಾಸ್’ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ವಿಲ್ ಫಿಲ್ ಇಟ್ ಫುಲ್ಲರ್ ಫಾರ್ ಎ ವೆಲ್ತ್ದೀ ಪ್ಯೂ ’ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್, ಜನವರಿ 27, 1995 ' |access-date=2012-07-11 |archive-date=2012-07-11 |archive-url=https://archive.is/20120711152253/findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_n13_v31/ai_16531823 |url-status=live }}</ref> 1992ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವರದಿಯು ಹೊಂದಿರುವ ವಿವರದಂತೆ, 82.7ಶೇಕಡಾ ಜಗತ್ತಿನ ಆದಾಯವು ಶೇಕಡಾ20ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಯನ್ನು ನಿಯಂತರ್ಣದಲ್ಲಿರಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ವರಮಾನದ ವಿನಿಮಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್. 1992 ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್, 1992 (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್)</ref> {| class="wikitable" | + 1989ರ ನಿವ್ವಳ ತಲಾ ವರಮಾನದ ಹಂಚಿಕೆ |- !ಶೇಕಡಾವಾರು ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಆದಾಯ |- | ಗರಿಷ್ಠ 20% | 82.7% |- | ದ್ವಿತೀಯ 20% | 11.7% |- | ತೃತೀಯ 20% | 2.3% |- | ಚತುರ್ಥ 20% | 1.4% |- | ಕನಿಷ್ಠ 20% | 1.2% |} ''ಮೂಲ: ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್'' ''1992ರ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್'' <ref name="1992 Human Development Report">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/reports/global/1992/en/|title=Human Development Report 1992|accessdate=2007-07-08}}</ref> [[ನ್ಯಾಯ ವ್ಯಾಪಾರ|ದರ ವ್ಯಾಪಾರ]] ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವಾದಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ವು ಬಡ ದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚು [[ಆರ್ಥಿಕ ಅನುಕೂಲ|ಹಣಕಾಸು ಖರ್ಚಿನ]] ಪ್ರಯೋಜನದ ಮೇಲೆ ಗಳಿಸುವ ಲಾಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.epinet.org/content.cfm?id=1589= NAFTA at 10, ಜೆಫ್ ಫಾಕ್ಸ್, ಎಕಾನಮಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್, D.C.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಮೆರಿಕೀಕರಣವು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತು ಸಂಬಂಧೀ ಸೇವೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗತೀಕರಣವು ವಿಭಿನ್ನ ಕವಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಣ]]ದ ಜಾಗತೀಕರಣ ವಿಮರ್ಶೆ.2005ರ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವರದಿಯು<ref>{{Cite web |url=http://www.uis.unesco.org/template/pdf/cscl/IntlFlows_EN.pdf |title=2005 ಯುನೆಸ್ಕೋ ವರದಿ |access-date=2009-11-13 |archive-date=2010-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100705155924/http://www.uis.unesco.org/template/pdf/cscl/IntlFlows_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯವು ಪೂರ್ವ ಏಶಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿನಿಮಯವಾಗಿದೆ.2002ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ದೇಶಗಳ ನಂತರದ ಮೂರನೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ.1994 ಮತ್ತು 2002ರ ಮಧ್ಯೆ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ರಫ್ತು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು. ಈ ನಂತರ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಶಿಯಾ]]ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಫ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಮುಂದೋಡಿದೆ.ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಏಶಿಯಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವುದು ವಾಸ್ತವದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು [[ಸಂಘಟನಾ ವಾದ|ಕಾರ್ಪೋರೇಟಿಸ್ಟ]]ರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ವಿದ್ಯಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news | first = Laurence | last = Lee | title = WTO blamed for India grain suicides | url = http://english.aljazeera.net/NR/exeres/2ED53A8B-1058-49CF-B9FF-3D96639456D1.htm | publisher = [[Al Jazeera]] | date = 17 May 2007 | accessdate = 2007-05-17 }}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಕಾನೂನಿನ [[ಸಂಘದ ಪದಾರ್ಥ|ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಅಸ್ತಿತ್ವ]]ದ ರೂಪಗಳ ಬಲದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="The Corporation">{{cite book | last = [[Joel Bakan|Bakan]] | first = Joel | authorlink = | coauthors = | year = 2004 | title = The Corporation | publisher = Simon & Schuster | location = New York, New York | isbn = 0-7432-4744-2}}</ref><ref name="Confessions of an Economic Hit Man">{{cite book | last = Perkins | first = John | authorlink = John Perkins (author)| coauthors = | year = 2004 | title = Confessions of an Economic Hit Man | publisher = Berrett-Koehler | location = San Francisco, California | isbn = 1-57675-301-8}}</ref> === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ. === ''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ'' : [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ]], [[ಏಶಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾದ|ಏಶಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ]], [[ವಿಶ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ವೇದಿಕೆ|ವಿಶ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ]] (ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್). 2001ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌|ಬ್ರೆಝಿಲ್‌]]ನ [[ಪೋರ್ಟೋ ಅಲೆಗ್ರ್|ಪೋರ್ಟೊ ಅಲೆಗ್ರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್, ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತ."ಪರ್ಯಾಯ ಜಗತ್ತು ಸಾಧ್ಯ" ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು.ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‍ಎಫ್‌ನ ನಿಯಮಗಳ ತದ್ರೂಪನ್ನು ವೇದಿಕೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್ ಇದೀಗ ಆವರ್ತನ ಸಭೆಯಾಗಿದೆ: ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಪೋರ್ಟೋ ಅಲೆಗ್ರ್‌ನಲ್ಲಿ 2002 ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿತ್ತು.2004ರಲ್ಲಿ ಏಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈ]]ಗೆ (ಈ ಹಿಂದೆ ಬಾಂಬೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಾರತದ ನಗರ) ಚಲಿಸಿತು.ಈ ಕೊನೆಯ ಸಂದರ್ಶನವು 75,000 ಸದಸ್ಯರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳು ಡಬ್‌ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತದ್ರೂಪ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆ]]ಯು (ಈಎಸ್‌ಎಫ್) 2002ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು."ಯುದ್ಧ, ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದಾರವಾದದ ವಿರೋಧ" ಎನ್ನುವುದುಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಇದು 60,000 ಸದಸ್ಯರ (ಸಂಘಟನಾಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ 1,00,000 ಜನರ) ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡು ಯುದ್ಧ ವಿರುದ್ಧದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇತರ ಎರಡು ಇಎಸ್‌ಎಪ್‌ನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 2003ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಚಳುವಳಿಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಚರ್ಚೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಾಗತೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಅರಿವುಂಟು ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು "ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ"ದಂಥವುಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಯ ಸಂಘಟನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬಲವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಗಾದರೂ, ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಬಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ) ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್‌ಎಫ್, ಉತ್ತರದ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ನಡೆಸುವ "ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆ"ಯ ಜಾತ್ರೆಗಿಂತ ತುಂಬ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಬಡವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗಳನ್ನು ದಾನಿಗಳು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.pambazuka.org/en/category/features/39464 ಪಂಬಝುಕಾ ನ್ಯೂಸ್]</ref> == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == {{col-begin|colwidth=30em}} * [[ಪರ್ಯಾಯ ಜಾಗತೀಕರಣ]] * [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ]] * [[ಪುರಾತನ ಜಾಗತೀಕರಣ]] * [[ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ವಿನಿಮಯ]] * [[ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಸಜಾತೀಕರಣ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]] * [[ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ವಿಮುಖತೆ]] * [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಮರ್ಶೆ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ]] * [[ಜಾಗತಿಕ ವಾದ]] * [[ಜಾಗತೀಕತೆ]] * [[ಮಹಾನ ಪರಿವರ್ತನೆ|ಮಹಾ ಪರಿವರ್ತನೆ]] * [[ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬಿ, ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಶ್ರಿತ|ಅಂತರಾವಲಂಬಿತ]] * [[ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾದ]] * [[ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ಪದ್ಧತಿ]] * [[ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ|ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ವಾದ]] * [[ಬದಲಾವಣೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ|ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]] {{col-end}} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{refbegin|2}} * {{cite book | last = Barbara | first = Christopher | title = International legal personality: Panacea or pandemonium? Theorizing about the individual and the state in the era of globalization | publisher = Verlag Dr. Müller | year = 2008 | location = Saarbrücken | pages = | url = http://www.amazon.com/International-legal-personality-pandemonium-globalization/dp/3639115147/ref=sr_1_2?ie=UTF8&s=books&qid=1230743211&sr=1-2 | doi = | id = | isbn = 3639115147 }} * {{cite book| last = Barzilai| first = Gad| title = Beyond Relativism: Where is Political Power in Legal Pluralism| publisher = The Berkeley Electronic Press| year = 2008| pages = 395–416| url = http://www.bepress.com/til/default/vol9/iss2/art4/| issn = 15651509| access-date = 2009-11-13| archive-date = 2008-06-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20080626081227/http://www.bepress.com/til/default/vol9/iss2/art4/| url-status = dead}} * ಬಾಸ್ಟರ್ಡಾಸ್-ಬೋಡಾ, ಅಲ್ಬರ್ಟ್ (2002), “ವರ್ಲ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಪಾಲಿಸಿ ಇನ್ ದಿ ಎರಾ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್: ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಇಂಟರ್‌ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಪ್ರಾಮ್ ದಿ ಪ್ರೆಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಆಫ್ ’ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಸಿಟಿ’", ''ನೋವ್ಸ್ ಎಸ್‌ಎಲ್, ರಿವೆಸ್ಟಾ ದೆ ಸೋಶಿಯೋಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕಾ'' (ಬಾರ್ಸೆಲೋನಾ), http://www6.gencat.net/llengcat/noves/hm02estiu/metodologia/a_bastardas1_9.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100703115622/http://www6.gencat.net/llengcat/noves/hm02estiu/metodologia/a_bastardas1_9.htm |date=2010-07-03 }}. * {{cite book | last = von Braun | first = Joachim | coauthors = Eugenio Diaz-Bonilla | title = Globalization of Food and Agriculture and the Poor | publisher = Oxford University Press | year = 2007 | location = Oxford | pages = | url = http://www.ifpri.org/PUBS/otherpubs/globalpoor.asp | doi = | id = | isbn = 9780195695281 }} * [[ಪೀಟರ್ ಎಲ್.ಬರ್ಗರ್|ಪೀಟರ್ ಬರ್ಗರ್]], ''[http://www.thefreelibrary.com/Four+faces+of+global+culture-a020319595 ಫೋರ್ ಫೇಸಸ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಲ್ಚರ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' (ದಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್, ಫಾಲ್ 1997). * {{cite book | last = Friedman | first = Thomas L. | authorlink = Thomas L. Friedman | coauthors = | title = [[The World Is Flat]] | publisher = Farrar, Straus and Giroux | year = 2005 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-374-29288-4 }} * {{cite book | last = Grinin | first = Leonid | authorlink = Leonid Grinin | title = Globalization and Sovereignty: Why do States Abandon their Sovereign Prerogatives? | url = http://old.uchitel-izd.ru/index.php?option=content&task=view&id=155&Itemid=97 }} * {{cite book | last = Haggblade | first = Steven | coauthors = et al. | title = Transforming the Rural Nonfarm Economy: Opportunities and Threats in the Developing World | publisher = Johns Hopkins University Press | year = 2007 | location = | pages = 512 | url = http://www.ifpri.org/pubs/jhu/transformrural.asp | doi = | id = | isbn = 978-0-8018-8663-8 }} * {{cite book | last = Kitching | first = Gavin | authorlink = Gavin Kitching | title = Seeking Social Justice through Globalization. Escaping a Nationalist Perspective | publisher = Penn State Press | year = 2001 | url = http://www.gavinkitching.com/africa_3.htm | isbn = 0271021624 | access-date = 2009-11-13 | archive-date = 2007-11-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071128130328/http://www.gavinkitching.com/africa_3.htm | url-status = dead }} * ಗೆರ್ನೋಟ್ ಕೊಹ್ಲರ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಎಮಿಲಿಯೋ ಜೋಸ್ ಶೇವ್ಸ್ (ಎಡಿತರ್ಸ್) "ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್:ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್" ಹಾವ್ಪ್‌ಪವ್ಜ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನೋವಾ ಸೈನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್ Perspectives” (http://www.novapublishers.com/) ISBN 1-59033-346-2.ವಿತ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯುಶನ್ ಬೈ[[ಸಮಿರ್ ಅಮಿನ್]], [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಚೇಸ್ ಡನ್]], [[ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೆ ಗಂಡರ್ ಫ್ರಾಂಕ್|ಾ‍ಯ್ಂಡ್ರೆ ಗಂಡರ್ ಫ್ರಾಂಕ್]], [[ಇಮಾನ್ಯುವಲ್ ವಾಲರ್‌ಸ್ಟೈನ್|ಇಮಾನ್ಯುವೆಲ್ ವಾಲೆರ್‌ಸ್ಟೀನ್]] * {{cite book | last = [[Jerry Mander|Mander, Jerry]] | first = | authorlink = | coauthors = [[Edward Goldsmith]] | title = The case against the global economy : and for a turn toward the local | publisher = Sierra Club Books | year = 1996 | location = San Francisco | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-87156-865-9 }} * {{cite book | last = [[Karl Moore|Moore, Karl]] | first = | authorlink = | coauthors = [[David Lewis]] | title = Origins of Globalization | publisher = Routledge | year = 2009 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = }} * {{cite book | last = Murray | first = Warwick E. | authorlink = | coauthors = | title = Geographies of Globalization | publisher = Routledge/Taylor and Francis | year = 2006 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0415317991 }} * {{cite book | last = Osterhammel | first = Jurgen | authorlink = Jurgen Osterhammel | coauthors = [[Niels P. Petersson]] | title = Globalization: A Short History | publisher = Princeton University Press | year = 2005 | location = Princeton, NJ | pages = | url = http://www.amazon.com/Globalization-Short-History-Jurgen-Osterhammel/dp/0691121656/ref=sr_1_1?ie=UTF8&s=books&qid=1238939576&sr=1-1 | doi = | id = | isbn = 0-691-12165-6 }} * Raffaele Feola, La Globalizzazione dell'Arte. L'UTOPIA DEL GLOBALE, ನಪೋಲಿ 2009. * {{cite book |author=Reinsdorf, Marshall and Matthew J. Slaughter |title=International Trade in Services and Intangibles in the Era of Globalization |year=2009 |pages= |isbn=9780226709598 |publisher=The University of Chicago Press |location=Chicago}} * {{cite book | last = Sen | first = Amartya | authorlink = Amartya Sen | coauthors = | title = [[Development as Freedom]] | publisher = Oxford University Press | year = 1999 | location = Oxford, New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 019289330 }} * {{cite book | last = Sirkin | first = Harold L | coauthors = James W. Hemerling and Arindam K. Bhattacharya | title = Globality: Competing with Everyone from Everywhere for Everything | publisher = Business Plus | year = 2008 | location = New York | pages = 292 | url = http://www.bcg.com/globality | doi = | id = | isbn = 0446178292 | access-date = 2009-11-13 | archive-date = 2008-09-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080923010617/http://www.bcg.com/globality | url-status = dead }} * {{cite book | last = Smith | first = Charles | authorlink = Charles Emrys Smith | coauthors = | title = International Trade and Globalisation, 3rd edition | publisher = Anforme | year = 2007 | location = Stocksfield | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 1905504101 }} * {{cite book | last = Steger | first = Manfred | authorlink = | coauthors = | title = Globalism: the new market ideology | publisher = Rowman & Littlefield Publishers | year = 2002 | location = Lanham, MD | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0742500721 }} * {{cite book | last = Steger | first = Manfred | authorlink = | coauthors = | title = Globalization: A Very Short Introduction | publisher = Oxford University Press | year = 2003 | location = Oxford, New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-280359-X }} * {{cite book | last = Stiglitz | first = Joseph E. | authorlink = Joseph E. Stiglitz | coauthors = | title = [[Globalization and Its Discontents]] | publisher = W.W. Norton | year = 2002 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-393-32439-7 }} * {{cite book | last = Stiglitz | first = Joseph E. | authorlink = Joseph E. Stiglitz | coauthors = | title = [[Making Globalization Work]] | publisher = W.W. Norton | year = 2006 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-393-06122-1 }} * {{cite book | last = Tausch | first = Arno | authorlink = | coauthors = | title = Multicultural Europe: Effects of the Global Lisbon Process | publisher = Nova Science Publishers | year = 2008 | location = Hauppauge, NY | pages = | url = https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=7489 | doi = | id = | isbn = 978-1-60456-806-6 | access-date = 2009-11-13 | archive-date = 2011-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110714202952/https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=7489 | url-status = dead }} * {{cite book | last = Tausch | first = Arno | authorlink = | coauthors = | title = Titanic 2010? The European Union and its failed “Lisbon strategy | publisher = Nova Science Publishers | year = 2009 | location = Hauppauge, NY | pages = | url = https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=8314 | doi = | id = | isbn = 978-1-60741-826-9 | access-date = 2009-11-13 | archive-date = 2011-07-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110714203010/https://www.novapublishers.com/catalog/product_info.php?products_id=8314 | url-status = dead }} * {{cite book | last = Wolf | first = Martin | authorlink = Martin Wolf | coauthors = | title = Why Globalization Works | publisher = Yale University Press | year = 2004 | location = New Haven | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 978-0300102529 }} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{External links|date=June 2009}} {{wikiquote}} {{Wiktionary|globalisation|globalization}}{{commons}} * [http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/unctad/2004/0614devglob.pdf 2004ರ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112025759/http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/unctad/2004/0614devglob.pdf |date=2008-11-12 }} [http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/unctad/2004/0614devglob.pdf ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಿಗರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112025759/http://www.globalpolicy.org/socecon/trade/unctad/2004/0614devglob.pdf |date=2008-11-12 }} * [http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=2915 ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್, Dec.10, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927002701/http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=2915 |date=2009-09-27 }} ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮೋರ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸಡ್ * [http://www.caei.com.ar/en/home.htm ರ್ಜಂಟೈನ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217071234/http://www.caei.com.ar/en/home.htm |date=2009-12-17 }} * [http://ideas.repec.org/b/cis/ebook0/001.html ಅರ್ನೋತೌಶ್ (2006), ‘ಫ್ರಾಮ್ ದಿ “ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್” ಟೊವರ್ಡ್ಸ್ “ವಿಯೆನ್ನಾ ಕಾನ್ಸೆನ್ಸಸ್”?] [http://ideas.repec.org/b/cis/ebook0/001.html ಎ ಕ್ವಾಂಟಿಟಿವ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆನ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್, ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್’. ] [http://ideas.repec.org/b/cis/ebook0/001.html ಪೇಪರ್, ಪ್ರಿಪೇರಡ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡಿಸ್ಕಶನ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ಅಪ್ ಟು ದಿ ಈಯು-ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮ್ಮಿತ್ 2006, ಮೇ 11, 2006 ಟು ಮೇ 12, 2006, ವಿಯೆನ್ನಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ] [http://ideas.repec.org/b/cis/ebook0/001.html ಸೆಂಟ್ರೋ ಅರ್ಜಂಟಿನೋ ಡೆ ಎಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನೇಲ್ಸ್, ಬ್ಯುನೋಸ್ ಏರ್ಸ್] * [http://ideas.repec.org/p/pra/mprapa/4616.html ಅರ್ನೋ ತವುಶ್ (2007), ‘“ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿವ್ ಕ್ರಿಯೇಶನ್”?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118203757/http://ideas.repec.org/p/pra/mprapa/4616.html |date=2008-11-18 }} [http://ideas.repec.org/p/pra/mprapa/4616.html ಸಮ್ ಲಾಂಗ್-ಟರ್ಮ್ ಶುಂಪಿಟೀರಿಯನ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಲಿಸ್ಬನ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್’ ಎಂಟೆಲೆಕಿಯ ಈ-ಬೊಕ್ಸ್, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಾಡಿಝ್/ಮಲಗಾ (ಸ್ಪೇನ್), ಮ್ಯುನಿಚ್ ಪರ್ಸನಲ್ರಿಪೆಕ್ ಆರ್ಚಿವ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್, ಐಡಿಯಾಸ್/ರೆಪೆಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118203757/http://ideas.repec.org/p/pra/mprapa/4616.html |date=2008-11-18 }} * [http://www.searchsiren.com/?p=29 ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಆನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫ್ರೀಲ್ಯಾನ್ಸ್] * [http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2007/20070501/default.htm ಎಂಬ್ರೇಸಿಂಗ್ ದಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್: ಕಾಂಪೀಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್0ಡ್ ಪ್ರಾಸ್ಪರಿಂಗ್ ಇನ್ ಎ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919112208/http://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/2007/20070501/default.htm |date=2008-09-19 }} ಎ ಸ್ಪೀಚ್ ಬೈ [[ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌|ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಚೇರ್‌ಮನ್ [[ಬೆನ್ ಬೆರ್ನಂಕ್]] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6279679.stm ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಶೇಕ್ಸ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್] ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ * [http://csab.wustl.edu/workingpapers/GlobalizationLondon123.pdf ಗ್ಲೊಬಲೈಸೇಶನ್: ವಂಡರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಒರ್ ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625032331/http://csab.wustl.edu/workingpapers/GlobalizationLondon123.pdf |date=2008-06-25 }} ಬೈ ಮುರ್ರೇ ವೈಡೆನ್‌ಬಾಮ್ * [http://utip.gov.utexas.edu/ ಇನ್‌ಈಕ್ವಲಿಟಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] ಫ್ರಂ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] * [http://irows.ucr.edu ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಓನ್ ವರ್ಲ್ಡ್-ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್] ಅಟ್ [[ಯುಸಿ ರಿವರ್‌ಸೈಡ್]] * [http://www.ecologyandsociety.org/vol12/iss1/art24/main.html ರೆಸಿಲಿಯನ್ಸ್, ಪಾನಾರ್ಕಿ, ಆ‍ಯ್0ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್-ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್] ಫ್ರಂ ದಿ [[ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ|ಎಕಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ಜರ್ನಲ್ * [http://www.tradewatch.org.au/blog ರೀಥಿಂಕಿಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161202072330/http://tradewatch.org.au/blog/ |date=2016-12-02 }} * [http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=AFA_CALC_IN3 ಓಇಸಿಡಿ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] * [http://www.sussex.ac.uk/Users/ssfa2/thirdwaveweb.htm ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಥಿಯರೀಸ್] * [http://qed.princeton.edu/main/MG ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100203184525/http://qed.princeton.edu/main/MG |date=2010-02-03 }}-ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ವಿತ್ ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ * [http://www.globalizationandme.com/ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091121032203/http://www.globalizationandme.com/ |date=2009-11-21 }} ವ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ವ್ಯೂಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ * [http://www.polyarchy.org/essays/english/globalism.html ಗ್ಲೋಬಲಿಸಮ್/ಆ‍ಯ್0ಟಿ ಗ್ಲೋಬಲಿಸಮ್: ಎ ಸರ್ವೇ ಅಂಡ್ ಎ ವ್ಯೂ] === ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ === * [http://archives.cbc.ca/economy_business/business/clip/12844/ ಸಿಬಿಸಿ ಆರ್ಚಿವ್] ಸಿಬಿಸಿ ಟೆಲೆವಿಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಓನ್ ದಿ ಓಪನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೋಸ್ಕೋ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ (1990)- ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಇಂಟು ಫಾರ್ಮರ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ * [http://www.squeezedthefilm.com ಸ್ಕ್ವೀಝ್‌ಡ್: ದಿ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಇನ್ ದಿ ಏಶಿಯಾ-ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928055042/http://www.squeezedthefilm.com/ |date=2007-09-28 }} 2007 ಫಿಲ್ಮ್ ಅಬೌಟ್ ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್ ಇನ್ [[ಥೈಲೆಂಡ್|ಥಾಯ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅಂಡ್ ದಿ [[ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]]. {{Trade}} {{Supranationalism/World government topics|state=autocollapse}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾಗತೀಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಸರ್ಕಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ವಾದ]] r2hjkszba6or2irugg6xki9ghl3ogke 0 23117 1375809 1346226 2026-06-24T19:47:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375809 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Chapatiroll.jpg|thumb]] '''ಚಪಾತಿ'''ಯು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಉಬ್ಬಿರದ ಚಪ್ಪಟೆ ರೊಟ್ಟಿ. ಇದರ ರೂಪಾಂತರಗಳು ತುರ್ಕ್‌ಮೇನಿಸ್ತಾನ್, ಯೂಗ್ಯಾಂಡಾ, ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು ಟಾಂಜಾನೀಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ [[ಘಾನಾ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ [[ಅಕ್ಬರ್]]‌ನ ವಜೀರ್ನಾಗಿದ್ದ ಅಬುಲ್-ಫಜಲ್ ಇಬ್ನ್ ಮುಬಾರಕ್ ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಸ್ತಾವೇಜಾದ ''ಐನ್-ಇ-ಅಕ್ಬರಿ''ಯಲ್ಲಿ ''ಚಪಾತಿ''ಯ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=acU_m5P68CM%20chapati ಚಪಾತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ]</ref> ಇದು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹುಳಿಯಿಲ್ಲದ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಭಾರತ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]] ನಲ್ಲೂ ಚಪಾತಿಯು ಪ್ರಧಾನ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚಪಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>https://kitchenkemistry.wordpress.com/2012/03/05/chapathi-whole-wheat-flat-bread/</ref><ref>https://www.cooksinfo.com/chapati-flour</ref> ಇದನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ, ಖಾದ್ಯ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ತವಾ (ಫ್ಲಾಟ್ ಬಾಣಲೆ) ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಪಾತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಆಹಾರ]]ವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋದವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಚಪಾತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.thebetterindia.com/59404/chapati-movement-india-revolt/</ref><ref>https://www.infodriveindia.com/india-export-data/roti-chapati-export/fc-united_arab_emirates/fp-dubai-report.aspx</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಚಪಾತಿ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ "ಸ್ಲ್ಯಾಪ್" ಮತ್ತು "ಫ್ಲಾಟ್", ಇದು ಒದ್ದೆಯಾದ ಅಂಗೈ ಕೈಗಳ ನಡುವೆ ತೆಳುವಾದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿರುವ ಗೋಧಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಚಪಾತಿಯೂ ಒಂದು. ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೊದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನ್ನದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕಾರ್ಬೊನೈಸ್ಡ್ ಗೋಧಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಯ ಗೋಧಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವಜರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೋಧಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>https://www.desiblitz.com/content/history-of-chapati</ref> ರೋಟಿ ಜೊತೆಗೆ ಚಪಾತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ವಲಸಿಗರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ==ಚಪಾತಿಗೆ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು== ಚಪಾತಿಗೆ ರೊಟ್ಟಿ, ರೊಟ್ಲಿ, ಸಫತಿ, ಶಬಾತಿ,<ref>https://maldivescook.com/recipe/roshi/</ref> ಫುಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ರೋಶಿ<ref>{{Cite web |url=https://kitchen.nine.com.au/recipes/huni-roshi-maldivian-chapati/a431478b-b5bc-4055-96e8-35c813fff731 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-04 |archive-date=2019-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191015031437/https://kitchen.nine.com.au/recipes/huni-roshi-maldivian-chapati/a431478b-b5bc-4055-96e8-35c813fff731 |url-status=dead }}</ref> ಎಂದೂ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ==ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು== [[ಗೋಧಿ]] ಹಿಟ್ಟು ೫ ಕಪ್, ೧ ಚಮಚ,ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ೩ ಚಮಚ,[[ತುಪ್ಪ]] ೨ ಚಮಚ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಮಾಡಿದ ನೀರು ೧ ಕಪ್, ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಉಪ್ಪು.<ref>{{cite web |title=Soft Chapati, How to make easy chapati recipe |url=https://www.kannammacooks.com/soft-chapati-recipe/ |website=Kannamma Cooks |accessdate=4 January 2020 |date=15 July 2016}}</ref> ===ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ=== ಒಂದು ಅಗಲವಾದ ಪಾತ್ರೆಗೆ ನೀರು, ತುಪ್ಪ, ಹಾಕಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಲಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ [[ಗೋಧಿ]] ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಹಾಕಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಲಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ [[ಎಣ್ಣೆ]] ಹಾಕಿ ಕಲಸಿಟ್ಟು, ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಲಟ್ಟಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ತವ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಚಪಾತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಕಾಯಿಸಿ ಅದು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಬ್ಬಿದ ನಂತರ [[ತುಪ್ಪ]] ಸವರಿ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಚಪಾತಿಯನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು. [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಪಾತಿಗಳನ್ನು ಬಾಣಲೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾಗಶಃ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ತದನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಜ್ವಾಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಪಾತಿ ಉಬ್ಬಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಉಬ್ಬಿದ ಚಪಾತಿಯನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಫುಲ್ಕಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://punampaul.com/chapati/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-04 |archive-date=2020-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928064017/https://punampaul.com/chapati/ |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 8lpn74807ocwhx9l3cs1nhwly8hun3f 0 23768 1375823 1375441 2026-06-25T07:05:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375823 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Dublin |native_name = Baile Átha Cliath |native_name_lang = ga |image_flag = Flag of Dublin.svg |flag_size = 125px |image_shield = Dublin_city_coa.gif |shield_size = 125px |motto = {{lang|la|Obedientia Civium Urbis Felicitas}} <br /> [[Latin language|Latin]]: literally, "The citizens' obedience is the city's happiness" (rendered more loosely as "Happy the city where citizens obey" by the council itself<ref>{{Cite web |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/Pages/MansionHouse.aspx |title=Dublin City Council ''Dublin City Coat of Arms'' (retrieved 15 February 2009 |access-date=24 ಜೂನ್ 2010 |archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111094106/http://www.dublincity.ie/YOURCOUNCIL/LORDMAYORDUBLIN/Pages/MansionHouse.aspx |url-status=dead }}</ref>) |image_skyline = Dublin_lead_image.jpg |imagesize = 240px |image_caption = '''Top:''' [[Dublin Custom House]], '''Middle''': [[O'Connell Street]], '''Bottom left:''' [[Temple Bar, Dublin|Temple Bar]], '''Bottom right:''' [[Phoenix Park]]. |pushpin_map = Ireland |mapsize = 230px |pushpin_label = Dublin |map_caption = Location of Dublin in Ireland |coordinates_region = IE |subdivision_type = [[Country]] |subdivision_name = [[Republic of Ireland|Ireland]] |subdivision_type1 = [[Province]] |subdivision_name1 = [[Leinster]] |government_type = [[Cities in Ireland|City]] |leader_title = [[Lord Mayor of Dublin|Lord Mayor]] |leader_name = [[Emer Costello]] ([[Labour Party (Ireland)|Labour]]) |unit_pref = Metric |area_total_km2 = 114.99 |area_urban_km2 = 921 |population_total = 506,211 |population_density_km2 = 4398 |population_urban = 1,045,769 |population_metro = 1,661,185 | population_blank1_title= [[Demonym]] | population_blank1 = Dubliner, Dub, | population_blank2_title = Ethnicity<br /><small>(2006 Census)</small> | population_blank2 = {{Collapsible list | title = Ethnic groups | frame_style = border:none; padding: 0; <!--NOTICE: This will hide the borders and make rows closer (padding)--> | title_style = | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = '''90.85% White''' | 2 = 81.25% White Irish | 3 = 9.23% White Other | 4 = 0.37% Irish Traveller | 5 = &nbsp; | 6 = '''3.34% Asian/Asian Irish''' | 7 = &nbsp; | 8 = '''1.12% Black/Black Irish''' | 9 = &nbsp; | 10 = '''1.47% Mixed Race/Other''' | 11 = &nbsp; | 12 = '''3.22% Not Stated'''}} |timezone = [[Western European Time|WET]] |utc_offset = 0 |timezone_DST = [[Irish Standard Time|IST]] |utc_offset_DST = +1 |latd = 53 |latm = 20 |lats = 52 |latNS = N |longd = 6 |longm = 15 | longs = 35 |longEW = W |coordinates_display = inline,title |postal_code_type = [[List of Dublin postal districts|Postal districts]] |postal_code = D1-18, 20, 22, 24, D6W |area_code = 01 |website = [http://www.dublincity.ie www.dublincity.ie] }} '''ಡಬ್ಲಿನ್''' ({{pronEng|ˈdʌblɨn}}, {{IPA-en|ˈdʊblɨn|}}ಅಥವಾ {{IPA-en|ˈdʊbəlɪn|}}) ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ (ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://geography.ie/geography/junior_senior/social/docs/dublin.pdf |title=The Growth and Development of Dublin |format=PDF |accessdate=2009-10-21 |archive-date=2007-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071118185236/http://www.geography.ie/geography/junior_senior/social/docs/dublin.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://everything2.com/title/primate+city |title=Primate City Definition and Examples |accessdate=2009-10-21}}</ref>) ಹಾಗು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನ ರಾಜಧಾನಿ. [[ಐರಿಶ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''''ವಾಲ್ಯಾಹಾ ಕ್ಲೀಯ''''' {{IPA-ga|bˠalʲə aːha klʲiəh|}} ಅಥವಾ '''''ಅಥ್ ಕ್ಲಯಾಥ್''''' {{IPA-ga|aːh cliə(ɸ)|}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೆಸರಿನ ಆಂಗ್ಲ ರೂಪಾಂತರವು ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯ ''ದುಬ್ಹ್ ಲಿನ್ನ್'' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು "ಕಪ್ಪು ಕೊಳ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪೂರ್ವ ಕಡಲ ತೀರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ರಿವರ್ ಲಿಫಿ]] ಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂಲವಾಗಿ ಒಂದು [[ವೈಕಿಂಗ್]] ನೆಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡರೂ, [[ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ [[ನಾರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ನಂತರ ದ್ವೀಪದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಯಿತು. ಇಂದು, ನಗರವು [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 23ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.lefigaro.fr/assets/pdf/bourse-patrimoine/financial.pdf |title=GFCI5_3covers.qxd |format=PDF |date= |accessdate=2009-07-08}}</ref><ref>[http://server-uk.imrworldwide.com/cgi-bin/b?cg=downloadsedo&amp;ci=cityoflondon&amp;tu=http://217.154.230.218/NR/rdonlyres/102CD2E5-FB72-4B9B-A30C-56FD592B5B61/0/BC_RS_GFCI4.pdf GFCI Index 2008]</ref> ಹಾಗು ಯಾವುದೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref name="yjwuoo">{{Cite web |url=http://www.talkingcities.co.uk/quick_guides/dublin_guide.htm |title=ಟಾಕಿಂಗ್ ಸಿಟೀಸ್ |access-date=2010-06-24 |archive-date=2009-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006134051/http://www.talkingcities.co.uk/quick_guides/dublin_guide.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="axdqer">[http://www.irishexperience.net/ ದಿ ಐರಿಶ್ ಎಕ್ಸ್ಪೀರಿಯನ್ಸ್]</ref>. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಂದು [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿ]] ಎಂದು [[GaWC]] ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC - The World According to GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=2009-06-03 |accessdate=2009-07-08 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4509 |title=The 2008 Global Cities Index |publisher=Foreign Policy |date= |accessdate=2009-07-08 |archive-date=2012-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120201233354/http://www.foreignpolicy.com/articles/2008/10/15/the_2008_global_cities_index |url-status=dead }}</ref> ಆಲ್ಫಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ - ಇದು ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 25 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC - The World According to GaWC 2008 |publisher=Globalization and World Cities Research Network: [[Loughborough University]] |accessdate=2009-11-06 |date=2009-06-03 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> ಡಬ್ಲಿನ್, [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಲೆ, ಆಡಳಿತ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗು ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. == ಹೆಸರು == ಡಬ್ಲಿನ್ ಎಂಬ ಪದವು ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯ ದುಬ್ಹ್ ಲಿನ್ನ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಅರ್ಥ "ಬ್ಲಾಕ್ ಪೂಲ್"(ಕಪ್ಪು ಕೊಳ). ಆಧುನಿಕ ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರೆಂದರೆ ''{{lang|ga|Baile Átha Cliath}}'' ("ಅಡೆತಡೆಯ ಹಾಯ್ಗಡದ ನಗರ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ).''{{lang|ga|Áth Cliath}}'' ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಸ್ಥಳ-ನಾಮ]]. ಇದು [[ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಸಮೀಪ ಲಿಫೆ ನದಿಯ ಹಾಯ್ಗಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸ್ಥಳ-ನಾಮ.''{{lang|ga|Baile Átha Cliath}}'' ಮುಂಚೆ ಆಂಗಿಯೇರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಂದಿರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಕ್ತ [[ವೈಟ್ ಫ್ರಯಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಚರ್ಚ್]] ನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರದ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ನೆಲೆಯು [[ರಿವರ್ ಪೋಡಲ್]] ನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಈಗಿನ ವುಡ್ ಕ್ವೇ ಪ್ರದೇಶದ [[ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್]] ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕಿರುವ ಲಿಫೆ ನದಿಯ ಒಂದು ಉಪನದಿ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರು ಈ ದುಬ್ಹ್ ಲಿನ್ನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಲಂಗರು ಹಾಕಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಪೋಡಲ್ ಉಪನದಿಯ ಮೂಲಕ ಲಿಫೆ ನದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು. ದುಬ್ಹ್ ಲಿನ್ನ್ ಹಾಗು ಪೋಡಲ್ ನದಿಗಳನ್ನು 1700ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲಾಯಿತು ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಈ ನದಿಗಳ ನೆನಪು ಅಳಿಸಿಹೋಯಿತು. ಇಂದಿನ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದುಬ್ಹ್ ಲಿನ್ನ್ ನದಿಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಕ್ಯಾಸಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಬೆಟ್ಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ]]ಯ ಎದುರಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ''[[ದಿ ಕ್ಯಾಟಲ್ ರೈಡ್ ಆಫ್ ಕೂಲೆಯ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ''[[ಟೈನ್ ಬೊ ಕುಲಿಂಜೆ]]'' ''[[ಡಬ್ಲಿನ್ಡ್ ರಿಸ್ಸ ರಾಟರ್ ಅಥ್ ಕ್ಲಯಾಥ್]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ''ಡಬ್ಲಿನ್ ನನ್ನು ಅಥ್ ಕ್ಲಯಾಥ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ''ದುಬ್ಹ್'' ನ್ನು ''ಡು'''ವ್''' '' ಅಥವಾ ''ಡು'''ಫ್''' '' ಎಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು [[ಓಲ್ಡ್ ನಾರ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ''Dy'''f''' lin'' (ಡೈಫ್ಲಿನ್) [[ಓಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ನಲ್ಲಿ ''Di'''f''' elin'' (ಡೈಫ್‌ಲಿನ್) ಹಾಗು ಆಧುನಿಕ [[ಮಾಂಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ''Di'''v''' lyn'' (ಡಿವಿಲಿನ್) ಎಂದೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಗೇಲಿಕ್ ಲಿಪಿ]] ಯಲ್ಲಿ, ''bh'' ಅಕ್ಷರವನ್ನು ''b'' ಅಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು 'ಡು{{unicode|ḃ}} ಲಿನ್ನ್' ಅಥವಾ 'ಡು{{unicode|ḃ}} ಲಿನ್ನ್' ಎಂದು ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯ ಅರಿವಿರದವರು ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಹೆಸರನ್ನು ''ಡಬ್ಲಿನ್'' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Dublin}} [[ಚಿತ್ರ:Dublin castle.JPG|thumb|left|ಡಬ್ಲಿನ್ ಕೋಟೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Dublin01.jpg|thumb|left|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್]] ಗ್ರೀಕ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗು ಭೂಪಟ ತಯಾರಕ [[ಟಾಲಮಿ]]ಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಈಗಿನ ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮಾನವ ವಸತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 140 A.D.ಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಒಂದು ವಸಾಹತನ್ನು ಅವರು ಸೂಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು {{lang|la|''[[Eblana|Eblana Civitas]]''}}ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 'ದುಬ್ಹ್ ಲಿನ್ನ್' ನಲ್ಲಿನ ವಸಾಹತನ್ನು ಬಹುಶಃ ಮೊದಲ ಶತಮಾನ BCಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವರೆಗೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ 841ರ<ref>{{Cite web |url=http://www.nalanda.nitc.ac.in/resources/english/etext-project/history/ireland/book-2chapter2.html |title=ಏ ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ - ಥಾಮಸ್ ಡಿ'ಅರ್ಚಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಗೀ(1825-1868) |access-date=2010-06-24 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092231/http://www.nalanda.nitc.ac.in/resources/english/etext-project/history/ireland/book-2chapter2.html |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರಿಗೆ [[ನಾರ್ಸ್]]ಅಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನೂತನ ನಗರವು ಮುಂಚಿನ ಐರಿಶ್ ಹೆಸರಿನ [[ಆಂಗ್ಲ ರೂಪ]] ಹಾಗು ನಂತರದ ಐರಿಶ್ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಕಾಷೆಲ್]] ನ ರಾಜ [[ಬ್ರಯಾನ್ ಬೋರು]] ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರವನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದಾಗ, 841 ಹಾಗು 999ರ ನಡುವಿನ ಬಹುತೇಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ನಾರ್ಸ್‌ರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Davies">{{cite book | last = Davies | first = Norman | authorlink = Norman Davies | title = The Isles: a history | publisher = Macmillan | year = 1999 | location = London | pages = 1222 | isbn = 0-333-76370}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1014ರ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಕ್ಲೋನ್ಟರ್ಫ್]] ನ ನಂತರವೂ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರವನ್ನು ನಾರ್ಸ್ ದೊರೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.1169-1172ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ವಶ]]ವಾಗುವವರೆಗೆ ನಾರ್ಸ್ ಪ್ರಭಾವವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.<ref name="Davies"/> ಡಬ್ಲಿನ ನ ಕಡೆ ಹೈ ಕಿಂಗ್ (ಅರ್ಡ್ ರಿ) ಸಹ [[ಮಧ್ಯ ಯುಗ]]ದ [[ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]]ಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರಾಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ 1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುವ ತನಕ ನಗರದ ಸಂಘ-ಆಧಾರಿತ [[ಮಿತಜನತಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು. ಇಸವಿ 1348ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು [[ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆತ್]] ಗೆ ತುತ್ತಾಯಿತು,<ref>"''[https://books.google.com/books?id=R688at3KskQC&amp;pg=PA49&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]'' ". ಬ್ರಯಾನ್ ಇಗೊಯೇ (2009). ಪು.49.</ref> ಇದು 14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನ್ನು ವಿನಾಶ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ರೋಗ.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=yw3HmjRvVQMC&pg=PA58&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false ಬ್ಲಾಕ್ ಡೆತ್]'' ". ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬೈರ್ನೆ (2004). ಪು.58. ISBN 0-313-32492-1</ref> [[ಚಿತ್ರ:Custom House, Dublin.jpg|thumb|ರಿವರ್ ಲಿಫೆ ಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಕಸ್ಟಮ್ ಹೌಸ್]] ಕಳೆದ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ನಗರವು [[ವೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್]] ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. ಕಳೆದ 1600ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 10,000ದಷ್ಟಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1700ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 50,000ದಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಯಿತು. 1649-51ರಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪ್ಲೇಗ್ ರೋಗದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಬೆಳೆಯಿತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=gI8MYY6ASdcC&pg=PA34&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false ಡಬ್ಲಿನ್: ಏ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]'' ". ಸಿಯೋಭನ್ ಮಾರಿ ಕಿಲ್ಫೆದರ್(2005). [[ಆಕ್ಸ್ಫಾರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]]. pp. 34-35. ISBN 0-19-518201-4</ref> [[ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಗರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಲಂಡನ್ ನಂತರ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆನಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಗರದಲ್ಲೇ ಐದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಕಳೆದ 1759ರಲ್ಲಿ St. ಜೇಮ್ಸ್'ಸ್ ಗೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಗಿನಿಸ್]] ಬ್ರೂಅರಿ (ಮಧ್ಯ ತಯಾರಿಸುವ ಸ್ಥಳ)ಯು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಗೆ, ಗಿನಿಸ್ ಬ್ರೂಯರಿಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಗಿನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರನ್ನು ಕೆಳ ದರ್ಜೆಯ ನೌಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರು 1960ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಐರಿಶ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಐರಿಶ್ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಿನಿಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. UKಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಲಂಡನ್‌ನ ಪಾರ್ಕ್ ರಾಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯಾಗಿ ಬ್ರೂಯರಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1742ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಂಡೆಲ್]] ರ "[[ಮೆಸ್ಸಿಯ]]" ತಂಡವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಫಿಶ್ಆಮ್ಬಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ನ್ಯೂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು. [[St. ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್'ಸ್]] ಹಾಗು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳ ಗಾಯಕವೃಂದದಿಂದ 26 ಬಾಲಕರು ಹಾಗು ಐದು ಪುರುಷರು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:OConnellBridgeDublin.jpg|thumb|left|ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಬ್ರಿಜ್ ಹಾಗು ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಎರಡೂ ಹೆಸರನ್ನು ಡೆನಿಯಲ್ ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್, ಹಾಗು ಲಿಬರ್ಟಿ ಹಾಲ್ ನ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ]] [[ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್, 1800]]ರ ನಂತರ, [[ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾನ]] [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ, ಡಬ್ಲಿನ್ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆದರೂ ಡಬ್ಲಿನ್ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಕ್ಕೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಡಬ್ಲಿನ್, ಹದಿನೆಂಟನೆ ಹಾಗು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನಗಳ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ: ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇಂಧನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾದ ಹಡಗು ತಯಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Davies"/> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ]], ಕಾರ್ಖಾನೆ-ಆಧಾರಿತ ಲೈನೆನ್ [[ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಿಕೆ]] ಹಾಗು ನೌಕಾನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಡಬ್ಲಿನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು.<ref name="Lyons">{{cite book | last = Lyons | first = F.S.L. | authorlink = F.S.L. Lyons | title = Ireland since the famine | publisher = Collins / Fontana | year = 1973 | location = Suffolk | isbn = 0-00-633200-5 | pages = 880}}</ref> ಕಳೆದ 1916ರ [[ಈಸ್ಟರ್ ರೈಸಿಂಗ್]](ಈಸ್ಟರ್ ದಂಗೆ) ನಗರದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಐರಿಶ್ ಯುದ್ಧ]] ಹಾಗು [[ಐರಿಶ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ವು ನಗರದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.{{POV-statement|date=December 2009}} ದಿ [[ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್]] ಸರಕಾರವು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಡೈಲ್ (ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತು) ನ್ನು [[ಲೆಯಿನ್‌ಸ್ಟರ್ ಹೌಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Carlisle Bridge, Sackville St.jpeg|thumb|ಏಕೀಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟೆರೇಸ್‌ಗಳು ನದಿಯಿಂದ ಹಾದು GPO ಎಡೆಗೆ ಸಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಲಿಸಲ್ ಬ್ರಿಜ್ c. 1840, ವೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.|link=Special:FilePath/Carlisle_Bridge,_Sackville_St.jpeg]] ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ದೆಸೆ ಬದಲಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಫಲ ಕಂಡಿತು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಐರಿಶ್ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಡಬ್ಲಿನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೂ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. [[ದಿ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ]] (ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ II)ಯ ಮೂಲಕ, 1960ರ ದಶಕದ ತನಕವೂ, ಡಬ್ಲಿನ್ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೂ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು.ಹಿಂದಿನ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಯುರೋಪ್‌ನ ನಗರವೆಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ[[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನಗರವು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ದಿ ಬ್ಲೂ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]]'' ಹಾಗು ''[[ಮೈ ಲೆಫ್ಟ್ ಫೂಟ್]]'' ಮುಂತಾದ ಹಲವು ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಈ ಅವಧಿಯ ನಗರದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದವು. ಇದು ನಂತರದ ಸಿನಿಮಾ ಕಲೆ ಹಾಗು [[ಚಿತ್ರ-ನಿರ್ಮಾಣ]]ದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, [[ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]]ವನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ನಗರದ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ, ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜಿಯನ್]] ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹುರುಪಿನ ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭವಾಯಿತು.{{POV-statement|date=December 2009}} ಕಳೆದ 1997ರಿಂದೀಚೆಗೆ,ಅಗಾಧವಾದ ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಹಾಗು ವಸತಿ, ಸಾರಿಗೆ, ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಭೂದೃಶ್ಯವು ವಿಪುಲವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಿದೆ. ([[ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೆಶನ್ ಇನ್ ಡಬ್ಲಿನ್]] ನೋಡಿ). ಕೆಲವೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ರಸ್ತೆ ಮೂಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಬ್ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಕಳೆದ 12ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ, ನಗರವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ವಿವಿಧ[[ಭೂರಾಜಕೀಯ]]ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು: * [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಆಧಿಪತ್ಯ]] (1171–1541) * [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (1541–1800) * [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲೆಂಡ್]]ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಒಂದು ದ್ವೀಪ(1801–1922) * [[ಐರಿಶ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] (1919–1922),<ref>ಈ ರಾಜ್ಯವು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ [[ರಷ್ಯಾ]]ವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ದ್ವೀಪದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು.</ref> [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ವಿಭಜನೆ]]ನಂತರ 1922ರಿಂದ, ನಗರವು [[ಐರಿಶ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು(1922–1949) ಹಾಗು ಪ್ರಸಕ್ತ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಆ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವೆಂದರೆ [[ಗಾರ್ಡನ್ ಆಫ್ ರಿಮೆಂಬರೆನ್ಸ್]]. ಕಳೆದ 2003ರಲ್ಲಿ [[BBC]] ಯುರೋಪಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, 112 ನಗರ ಹಾಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ 11,200 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, [[ಯುರೋಪ್]] ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಡಬ್ಲಿನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/3156680.stm BBC ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೇ]</ref> ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರ ಅಥವಾ ಕೌಂಟಿಯ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಡಬ್]]" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗು ಕಲೆ === ನಗರವು ಒಂದು ವಿಶ್ವ-ವಿಖ್ಯಾತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದೆ, ಇವರಲ್ಲಿ [[ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ]]ರಾದ [[ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಬಟ್ಲರ್ ಏಟ್ಸ್]], [[ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ]] ಹಾಗು [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಬೆಕೆಟ್]] ಮುಂತಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ಬರಹಗಾರರು ಹಾಗು ನಾಟಕಕಾರರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್]], [[ಜೊನಾಥನ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್]], ಹಾಗು [[ಡ್ರ್ಯಾಕುಲ]]ದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್]] ರ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಇದು ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ''[[ಯುಲಿಸ್ಸಸ್]]'', ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ರಚನೆಗೊಂಡಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ಡಬ್ಲಿನರ್ಸ್]]'' ಎಂಬುದು ಜಾಯ್ಸ್ ರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. ಇದರಲ್ಲಿ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಗರದ ಇತರ ಹೆಸರಾಂತ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ [[J.M.ಸಿಂಜ್]], [[ಸಿಯಾನ್ ಓ'ಕಾಸೆಯ್]], [[ಬ್ರೆಂಡನ್ ಬೆಹನ್]], [[ಮೇವೆ ಬಿಂಚಿ]], ಹಾಗು [[ರಾಡಿ ಡಾಯ್ಲೆ]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಹಾಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಡಬ್ಲಿನ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಹಾಗು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]]ಸೇರಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:KellsFol032vChristEnthroned.jpg|thumb|upright|ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕೆಲ್ಲ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಚಿತ್ರ ಪುಟ]] ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಂಗಮಂದಿರಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ನಟರು ಡಬ್ಲಿನ್‌ ನ ರಂಗ ಮಂದಿರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ [[ನೋಯೆಲ್ ಪರ್ಸೆಲ್]], [[ಸರ್ ಮೈಕಲ್ ಗಮ್ಬೋನ್]], [[ಬ್ರೆಂಡನ್ ಗ್ಲೀಸನ್]], [[ಸ್ಟೀಫನ್ ರಿಯ]], [[ಕಾಲಿನ್ ಫಾರ್ರೆಲ್]], [[ಕಾಲ್ಮ್ ಮೆಯನೆಯ್]] ಹಾಗು [[ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಬೈರ್ನೆ]] ಪ್ರಮುಖರು. ಜನಪ್ರಿಯ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ [[ಗೈಟಿ]], [[ಅಬ್ಬೆ]], [[ಒಲಂಪಿಯ]] ಹಾಗು [[ಗೇಟ್]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಗೈಟಿ]]ರಂಗಮಂದಿರವು ಸಂಗೀತ ಹಾಗು ಅಪೆರಾದಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಈ ರಂಗಮಂದಿರವು ಸಂಜೆಯ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಒಂದು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಲೈವ್ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯಗಾರಿಕೆ, ಹಾಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. [[ಅಬ್ಬೆ]] ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು 1904ರಲ್ಲಿ ಕವಿ [[ಏಟ್ಸ್]] ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ತಂಡವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ನಗರದ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಲೇಖಕರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸಿಂಜ್]], ಸ್ವತಃ ಏಟ್ಸ್ ಹಾಗು [[ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ]]. ಕಳೆದ 1928ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಗೇಟ್]] ಯೂರೋಪಿನ ಹಾಗು ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. [[ಗ್ಲಾಸ್ನೇವಿನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ [[ದಿ ಹೆಲಿಕ್ಸ್]] ನ ಮಹೋನಿ ಹಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್, [[ಐರಿಶ್ ಕಲೆ]] ಹಾಗು ಐರಿಶ್ ಕಲಾತ್ಮಕ ರಂಗ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಮಾಂಕ್ಸ್ A.D. 800ನಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿದ ಒಂದು ವಿಶ್ವ-ವಿಖ್ಯಾತ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಹಾಗು [[ಇನ್ಸ್ಯುಲರ್ ಕಲೆ]]ಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ದಿ [[ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕೆಲ್ಸ್]] ನ್ನು, [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಬೆಟ್ಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ]], ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಮುದ್ರಣ, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗು [[ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆ]]ಗಳ ಒಂದು ಭಂಡಾರವಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಗಣಿಯ ಕೋಟ್ಯಧೀಶ್ವರ (ಹಾಗು ಗೌರವ ಐರಿಶ್ ಪ್ರಜೆ) [[ಸರ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಚೆಸ್ಟರ್ ಬೆಟ್ಟಿ]] (1875–1968)ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಗಳು 2700 B.C.ಯ ದಿನಾಂಕದಿಂದೀಚಿನದು ಹಾಗೂ ಏಷಿಯ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗು ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದಲೂ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾಕಾರರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ [[St. ಸ್ಟೀಫನ್'ಸ್ ಗ್ರೀನ್]] ನ ಸುತ್ತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ [[ಚಿತ್ರಶಾಲೆ]] ಗಳನ್ನು ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಣಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಐರಿಶ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್]], ದಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ದಿ [[ಹಗ್ ಲೇನ್ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], [[ದಿ ಸಿಟಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ದಿ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹೈಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], [[ದಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಹಾಗು [[ದಿ ರಾಯಲ್ ಹೈಬೇರ್ನಿಯನ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನ ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.: [[ಕಿಲ್ಡೇರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಬ್ಯಾರಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆ ಹಾಗು ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗ ಹಾಗು [[ಮೆರ್ರಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚರಿತ್ರೆ ವಿಭಾಗ.<ref>{{Cite web |url=http://www.museum.ie/en/homepage.aspx |title=ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ |access-date=2010-06-24 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107003023/http://www.museum.ie/en/homepage.aspx%20 |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಗೀತ, ಅಪೆರಾ ಹಾಗು ನಾಟಕ ಸಂಘಗಳು === ಡಬ್ಲಿನ್ ಹಲವು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ನಾಟಕ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗು ಅಪೆರಾದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರೂರಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ: ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್, ಲಿರಿಕ್ ಅಪೆರಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್, ದಿ ಪಯೋನೀರ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ & ಡ್ರಮಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ, ದಿ ಗ್ಲಾಸ್ನೇವಿನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಸೆಕೆಂಡ್ ಏಜ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿ, ಅಪೆರಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿ, ಅಪೆರಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಾತ್ಮೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಾತ್ಗರ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಇದು ಕಳೆದ 1913ರಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಗು ಕಿರು ಅಪೆರಾ(ಏಕಾಂತ ಗೀತನಾಟಕ)ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಒಕ್ಲಹೋಮ!]]'', ''[[ಕಾರೌಸೇಲ್]]'', ''[[ದಿ ಮಿಕ್ಯಡೋ]]'', ''[[ಗೈಸ್ ಅಂಡ್ ಡಾಲ್ಸ್]]'', ''[[ದಿ ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೆನ್ಜನ್ಸೆ]]'', ''[[ಮಿ ಅಂಡ್ ಮೈ ಗರ್ಲ್]]'', ''[[ಮೈ ಫೇರ್ ಲೇಡಿ]]'', ''[[ದಿ ಯಿಯೋಮನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಾರ್ಡ್]]'', ''[[ಗಿಗಿ]]'', ''[[ಫಿಡ್ಲರ್ ಆನ್ ದಿ ರೂಫ್]]'', ''[[ದಿ ಗೊಂಡೋಲಿಯೆರ್ಸ್]]'', ''[[ಎನಿಥಿಂಗ್ ಗೋಸ್]]'', ''[[ದಿ ಮೆರ್ರಿ ವಿಡೊ]]'', ''[[ಐಯೋಲಂತೆ]]'', ''[[ದಿ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[HMS ಪಿನಾಫೋರ್]] '' ಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತಕ, ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾನ್ಸರ್ಟ್ ಹಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ [[ರೋಡ್ಜರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಸ್ಟೀನ್]] ರ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ನವೆಂಬರ್ 2010ರಲ್ಲಿ, 1913ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ''[[ದಿ ಮಿಕ್ಯಾಡೋ]]'' ವನ್ನು NCHನಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅಪೆರಾದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಬರೋಕ್ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಎಡೆಗಿನ ತನ್ನ ಒಲವಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬರೋಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://tcdlocalportal.tcd.ie/pls/public/staff.detail?p_unit=music&p_name=johnstoa |title=Baroque Music in Dublin, Ireland}}</ref> === ರಾತ್ರಿಜೀವನ ಹಾಗು ಮನರಂಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:TempleBar.JPG|thumb|ಟೆಂಪಲ್ ಬಾರ್, ನಗರದ ರಾತ್ರಿ ಜೀವನ ಹಾಗು ಮನರಂಜನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು.]] ಡಬ್ಲಿನ್ ರಾತ್ರಿಜೀವನ ಹುರುಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು,ಯುರೋಪ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ತಾರುಣ್ಯದ ನಗರವೆಂದು ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ - 50%ನಷ್ಟು ಪ್ರಜೆಗಳು 25 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="yjwuoo"/><ref name="axdqer"/> ಇದಲ್ಲದೆ 2007ರಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 2009ರಲ್ಲಿ, ಡಬ್ಲಿನ್ [[ಯುರೋಪ್]] ನ ಸ್ನೇಹಪರ ನಗರವೆಂಬ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ದೊರಕಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.breakingnews.ie/ireland/?jp=MHAUCWGBKFOJ |title=BreakingNews.ie - ''ಡಬ್ಲಿನ್ ವೋಟೆಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಿಟಿ'' (13 ಮಾರ್ಚ್ 2007) |access-date=2010-06-24 |archive-date=2008-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080127043146/http://www.breakingnews.ie/ireland/?jp=MHAUCWGBKFOJ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2009/0504/breaking14.htm |title=ಐರಿಶ್ ಟೈಮ್ಸ್ - ''ಡಬ್ಲಿನ್ ವೋಟೆಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ'' (4 ಮೇ 2009) |access-date=2012-06-04 |archive-date=2009-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091015113633/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2009/0504/breaking14.htm |url-status=dead }}</ref> ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಂತೆ, ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪಬ್ ಗಳಿವೆ. [[St. ಸ್ಟೀಫನ್'ಸ್ ಗ್ರೀನ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಲ್ಲೂ- ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾರ್ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಕಾಂಡೆನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ವೆಕ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಗು ಲೀಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹಾಗು ಪಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾತ್ರಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ [[ಟೆಂಪಲ್ ಬಾರ್]] ಪ್ರದೇಶ, ಇದು [[ರಿವರ್ ಲಿಫೆ]]ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮನರಂಜನೆಯ ತಾಣ ಆಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ನ [[ಸ್ಟಾಗ್]] ಹಾಗು [[ಹೆನ್ ಪಾರ್ಟೀಸ್]] ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/scotland/3578303.stm ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆನ್ ಸ್ಟಾಗ್/ಹೆನ್ ಪಾರ್ಟೀಸ್ ಇನ್ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ (ವ್ಹಿಚ್ ಮೆನ್ಶನ್ಸ್ ದೆಯರ್ ಪಾಪ್ಯುಲಾರಿಟಿ ಇನ್ ಡಬ್ಲಿನ್)], ಮೆನ್ಶನಿಂಗ್ ಡಬ್ಲಿನ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 15 2009ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪಡೆದಿದೆ.</ref> ಇದು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. (ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಚಾರ್ಲಿ ಹುಗ್ಹೆಯ್]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು), ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹಾಗು ಕಲಾವಿದರ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹಾಗು [[ಬೀದಿ ಬದಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರು]] ಹಾಗು ಆತ್ಮೀಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಗೀತ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಲೈವ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನಜನಿತವಾಗಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ [[U2]], [[ದಿ ಡಬ್ಲಿನರ್ಸ್]], [[ಹಾರ್ಸ್ಲಿಪ್ಸ್]], [[ದಿ ಬೂಮ್ಟೌನ್ ರಾಟ್ಸ್]], [[ಬಾಯ್ಜೊನ್]], [[ರೋನನ್ ಕೇಟಿಂಗ್]], [[ಥಿನ್ ಲಿಜ್ಜಿ]], [[ಪ್ಯಾಡಿ ಕಾಸೆಯ್]], [[ಸಿನೆಯಡ್ ಓ' ಕಾನ್ನೊರ್]], [[ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಅಂಡ್ [[ಮೈ ಬ್ಲಡಿ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್]] ತಂಡಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿನೆಮಾ ಮಂದಿರಗಳೆಂದರೆ [[ಸವೊಯ್ ಸಿನೆಮಾ]] ಹಾಗು [[ಸಿನೆವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನೆಮಾ]], ಎರಡೂ ಲಿಫೆ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಹಾಗು ವಿಶೇಷವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಟೆಂಪಲ್ ಬಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐರಿಶ್ ಫಿಲಂ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]], ಡಿ'ಒಲಿಯೇರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಿನೆಮಾ ಹಾಗು ಸ್ಮಿತ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಉಪನಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಧುನಿಕ ಮಲ್ಟಿಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಿನೆಮಾಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಲಿಫೆ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಈಸ್ಟ್ ಲಿಂಕ್ ಟೋಲ್ ಬ್ರಿಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ [[ದಿ O2, ಡಬ್ಲಿನ್]](ಮುಂಚೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತ) ಸಂಗೀತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ತವರೆನಿಸಿದೆ. === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Croke park all ireland.jpg|thumb|ಕ್ರೋಕೆ ಪಾರ್ಕ್, ಯುರೋಪ್ ನ ಮೂರನೇ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಹಾಗು ಗೇಲಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ತವರು.]] ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಕ್ರೀಡೆಗಳೇ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ: [[ಸಾಕರ್]], [[ಗೇಲಿಕ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]], [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಹಾಗು [[ಹರ್ಲಿಂಗ್]]. ವಿಶ್ವದ [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಆಡಳಿತ ಸಮಿತಿ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಗ್ಬಿ ಬೋರ್ಡ್]] ಗೆ ಇದು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.irb.com/aboutirb/organisation/index.html |title=International Rugby Board Organisation: About Us |publisher=[[International Rugby Board]] |accessdate=2009-11-06 |archive-date=2011-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110922095704/http://www.irb.com/aboutirb/organisation/index.html |url-status=dead }}</ref> ಡಬ್ಲಿನ್ 2010ರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್]] ಎಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="uefacupfinalcomestonewdublinstadium1">{{Cite web |url=http://www.dublincity.ie/Press/PressReleases/PressReleasesJanuary2009/Pages/2011UEFACupFinalcomestonewDublinstadium.aspx |title=ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ - ''2011 UEFA ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ಕಮ್ಸ್ ಟು ನ್ಯೂ ಡಬ್ಲಿನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ'' |access-date=2010-06-24 |archive-date=2009-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090923175147/http://www.dublincity.ie/Press/PressReleases/PressReleasesJanuary2009/Pages/2011UEFACupFinalcomestonewDublinstadium.aspx |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Aviva Stadium 3.jpg|thumb|left|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಗ್ಬಿ &amp; ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅವಿವಾ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ತವರಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/Aviva_Stadium_3.jpg]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಿದೆ,<ref>[http://www.justreservations.com/croke-park-fixtures.asp ಕ್ರೋಕೆ ಪಾರ್ಕ್ ಫಿಕ್ಸ್ಚರ್ಸ್ - UEFA ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071002074101/http://www.justreservations.com/croke-park-fixtures.asp |date=2007-10-02 }} 2006</ref> [[ಕ್ರೋಕೆ ಪಾರ್ಕ್]], 82,500ರಷ್ಟು<ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/sport/gaelic-football/10-things-that-the-gaas-new-directorgeneral-paraic-duffy-should-do-1229596.html|title=10 things that the GAA's new director-general Paraic Duffy should do|accessdate=2007-11-28}}</ref> ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು [[ಗೇಲಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾ ಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಗೇಲಿಕ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹಾಗು [[ಹರ್ಲಿಂಗ್]]ಆಟಗಳನ್ನು ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೂಲ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[U2]] ನಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಬಿ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್]] ನಂತಹ ಕಲಾಕಾರರು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಗೇಲಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಬೋರ್ಡ್]] ತಮ್ಮ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು [[ಪಾರ್ನೆಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ [[ಗೇಲಿಕ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ತಂಡದ ಉಪನಾಮ "[[ದಿ ಡಬ್ಸ್]]" ಎಂದಿದೆ. [[ಲಾನ್ಸ್ಡೌನ್ ರೋಡ್]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು (ಇದರ ಒಡೆತನವನ್ನು [[ಐರಿಶ್ ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಹೊಂದಿದೆ) [[ಐರಿಶ್ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಟೀಮ್]] ಹಾಗು ದಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಾಕರ್ ಟೀಮ್]] ಎರಡೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ನಿಲ್ಲಲು ಹಾಗು ಕೂರಲು ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 49,000 ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[IRFU]], [[FAI]] ಹಾಗು ಸರಕಾರದ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಇದನ್ನು 50,000 ಜನರು [[ಸರ್ವ ಆಸನದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] [[ಅವಿವಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 29 ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, [[ಅವಿವಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] 2011ರ [[ಯುರೋಪ ಲೀಗ್]] ಫೈನಲ್(UEFA ಕಪ್)ಗೆ ಆತಿಥೇಯ ನೀಡುತ್ತದೆಂದು [[Uefa]] ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.lrsdc.ie/ |title=LRSDC.ie - ಹೋಂಪೇಜ್ ಆಫ್ ಲಾನ್ಸ್ಡೌನ್ ರೋಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿ (IRFU ಅಂಡ್ FAI JV) |access-date=2010-06-24 |archive-date=2016-05-18 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160518050241/http://www.lrsdc.ie/ |url-status=dead }}</ref> ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] ಹಾಗು [[ಸಾಕರ್]] ಹೋಂ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ಸ್ ನ್ನು [[ಕ್ರೋಕೆ ಪಾರ್ಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲೆಯಿನ್ಸ್ಟರ್ ರಗ್ಬಿ]]ಯನ್ನು [[RDS ಅರೇನಾ]]ನಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ [[ಡಾನಿಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ರಗ್ಬಿ ಆಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನ ಆರು ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ, [[ಬೊಹೇಮಿಯನ್ಸ್]], [[ಶಾಮ್ರಾಕ್ ರೋವರ್ಸ್]], [[ಶೆಲ್ಬೌರ್ನೆ]], [[St ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್]], {{afc|University College Dublin}} ಹಾಗು [[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಫಿಂಗಲ್]]. [[ಫಿಬ್ಸ್‌ಬರೊ]] ದ [[ದಾಲಿಮೌಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಐರಿಶ್ ಸಾಕರ್ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತವರೆನಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್ [[ಬೊಹೇಮಿಯನ್ಸ್]] ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಶಾಮ್ರಾಕ್ ರೋವರ್ಸ್]] [[ಟಾಲಘಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರೆ, {{fc|St Patrick's Athletic}} ನಗರದ ಹೊಸ ಕ್ಲಬ್ ಹಾಗು ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಇಂಚಿಕೋರ್]]ನ [[ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ, {{fc|Sporting Fingal}}, [[ಸಂಟ್ರಿ]]ಯ [[ಮಾರ್ಟನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ. [[ಫಸ್ಟ್ ಡಿವಿಷನ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಇತರ ಸೀನಿಯರ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳೆಂದರೆ, {{fc|Shelbourne}}, ಇದು [[ಡ್ರಮ್ಕೊಂಡ್ರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಟೋಲ್ಕ ಪಾರ್ಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು {{afc|University College Dublin}}, [[ಬೆಲ್ಫೀಲ್ಡ್]] ನ [[UCD ಬೌಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ಲಾನ್ಚರ್ಡ್‌ಸ್ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಸೆಂಟರ್]] ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡ. ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಶೆಲ್ಬೌರ್ನೆ ಪಾರ್ಕ್]] ([[ಗ್ರೇಹೌಂಡ್ ರೇಸಿಂಗ್]] ಹಾಗು ಲೆಪರ್ಡ್ಸ್‌ಟೌನ್([[ಹಾರ್ಸ್ ರೇಸಿಂಗ್]])ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಡಬ್ಲಿನ್ ಕುದುರೆ ಪ್ರದರ್ಶನವು [[ಬಾಲ್ಸ್ ಬ್ರಿಜ್‌]]ನ [[RDS]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು 1982ರಲ್ಲಿ [[ಶೋ ಜಂಪಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ಸ್]] ನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅಖಾಡವು [[ಸೌತ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ರೋಡ್]] ನ [[ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]], [[ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಲ್]], [[ಹಾಕಿ]] ಹಾಗು [[ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ - ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವೆಂದರೆ [[ಸಂಟ್ರಿ]] ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾರ್ಟನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]], ಇದು 2003ರ [[ಸ್ಪೆಷಲ್ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್]] ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಈಗಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಆಡುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ವೂಲ್ಫ್ ಹೌಂಡ್‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]] ನನ್ನು 1980ರಿಂದಲೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗು [[ವುಮನ್ಸ್ ಮಿನಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]] ನನ್ನು 1983ರಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಮಹಿಳಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.womensminimarathon.ie/race_information/facts_and_figures.5.LE.asp - ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಿಗರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227091845/http://www.womensminimarathon.ie/race_information/facts_and_figures.5.LE.asp |date=2010-02-27 }} 16ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ 2009</ref> {| class="wikitable" |- !ಕ್ಲಬ್ !ಕ್ರೀಡೆ !ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು !ಸ್ಥಳ !ಸ್ಥಾಪನೆ |- | [[ಬೊಹೇಮಿಯನ್ F.C.]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ]] | [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ವಿಭಾಗ]] | [[ಡಾಲಿಮೌಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] | 1890 |- | [[ಡಬ್ಲಿನ್ GAA]] | [[ಗೇಲಿಕ್ ಆಟಗಳು]] | ವಿವಿಧ | [[ಪಾರ್ನೆಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] | 1884 |- | [[ಲೆಯಿನ್ಸ್ಟೆರ್ ರಗ್ಬಿ]] | [[ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್]] | [[ಮ್ಯಾಗ್ನರ್ಸ್ ಲೀಗ್]] | [[RDS ಅರೇನಾ]] | 1875 |- | [[ಶಾಮ್ರಾಕ್ ರೋವರ್ಸ್ F.C.]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ]] | [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ವಿಭಾಗ]] | [[ಟಾಲ್ಘಟ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1901 |- | [[ಶೆಲ್ಬೌರ್ನ್ F.C.]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ]] | [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮೊದಲ ವಿಭಾಗ]] | [[ಟೋಲ್ಕ ಪಾರ್ಕ್]] | 1895 |- | [[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಫಿಂಗಲ್ F.C.]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ]] | [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ವಿಭಾಗ]] | [[ಮಾರ್ಟನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2007 |- | [[St ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್'ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ F.C.]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ]] | [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ವಿಭಾಗ]] | [[ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್]] | 1929 |- | [[UCD FC]] | [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ]] | [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ವಿಭಾಗ]] | [[UCD ಬೌಲ್]] | 1895 |} === ಶಾಪಿಂಗ್ === [[ಚಿತ್ರ:Clerys 12-10-2006.jpg|thumb|ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೆರ್ಯ್ಸ್' ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Moore Street market, Dublin.jpg|thumb|ಮೂರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.]] ಡಬ್ಲಿನ್ [[ಐರಿಶ್ ಜನರಿಗೆ]] ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವು ಹಲವಾರು ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]], [[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]], [[ಸ್ಟೀಫನ್'ಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಜೆರ್ವಿಸ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]], ಪವರ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಗು ಹೊಸದಾಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಇಲಾಕ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] ಸೇರಿವೆ. ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಾಂತ ಅಂಗಡಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬ್ರೌನ್ ಥಾಮಸ್]] ಹಾಗು ಅದರ ಸಹೋದರಿ ಶಾಖೆ [[BT2]]. ಬ್ರೌನ್ ಥಾಮಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೂಟೀಕ್(ಬಟ್ಟೆಗಳ ಅಂಗಡಿ) ಗಳಿವೆ [[ಹರ್ಮೆಸ್]], [[ಟಿಫ್ಫಾನೀಸ್]], [[ಚಾನೆಲ್]] ಹಾಗು [[ಲೂಯಿಸ್ ವುಯಿಟ್ಟನ್]]. ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಸರಕಿನ ಮಳಿಗೆ]]ಗಳಿವೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ಲೆರ್ಯ್ಸ್]], ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಟ್ಸ್]], ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಬ್ರೌನ್ ಥಾಮಸ್]] ಹಾಗು ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದೆಬೆನ್ಹಾಮ್'ಸ್ (ಹಿಂದಿನ [[ರೋಚೆಸ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್]]). ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸಂಚಾರಿ ಗಾಯಕರಿಗೆ ಹಾಗು ಬೀದಿ-ಬದಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ ಉತ್ತಮ ಶಾಪಿಂಗ್ ಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. €750 ದಶಲಕ್ಷ ಹಣದಿಂದ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ದೊರೆತಿದೆ. ನಾರ್ದನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ 47 ಹೊಸ ಅಂಗಡಿಗಳು, 175 ವಸತಿಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಹಾಗು ನಾಲ್ಕು-ಸ್ಟಾರ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಅರ್ನಾಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, [[ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]], [[ಅಬ್ಬೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಹಾಗು [[ಲಿಫೆ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಯೋಜನೆಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. [[ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಪ್ಲೆನೆಲಾ]]ಗೆ(ಯೋಜನಾ ಮಂಡಳಿ) ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ,16 ಮಹಡಿಗಳ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು. ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ 14 ಹೊಸ ಕೆಫೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ 149-ಕೊಠಡಿಗಳ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್ ಸೇರಿತ್ತು. [[ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]]ನ ಎದುರಿರುವ ಪ್ರಿನ್ಸ್'ಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೌರ ರಸ್ತೆ ಹಾಗು ಪಾದಚಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಲಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Frank |last=McDonald |authorlink= |coauthors= |title=Arnotts granted planning permission for scaled-down city centre scheme |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2008/0729/1217279096592.html |work=[[The Irish Times]] |publisher= |date=29 July 2008 |accessdate=18 January 2009 |archiveurl=https://archive.today/20130111032808/http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2008/0729/1217279096592.html |archivedate=11 ಜನವರಿ 2013 |url-status=live }}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ, 580 ಚಿಲ್ಲರೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref>{{cite news |first=Paul |last=Anderson |authorlink= |coauthors= |title=Around 600 jobs to go at Arnotts and Boyers |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2008/0215/breaking54.html?via=rel |work=[[The Irish Times]] |publisher= |date=15 February 2008 |accessdate=18 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120050315/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2008/0215/breaking54.html?via=rel|archivedate=20 January 2012}}</ref><ref>{{cite news |first=Ciaran |last=Hancock |authorlink= |coauthors= |title=Low-key launch of new Arnotts store amid gloom |url= |work=The Irish Times |publisher= |date=28 November 2008 |accessdate=18 January 2009 }}</ref> ನಾರ್ದನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ 2013ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Jack |last=Fagan |authorlink= |coauthors= |title=Sombre mood at shopping centre conference |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/commercialproperty/2008/1119/1227026403989.html |work=The Irish Times |publisher= |date=19 November 2008 |accessdate=18 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101230224819/http://www.irishtimes.com/newspaper/commercialproperty/2008/1119/1227026403989.html|archivedate=30 December 2010}}</ref> ಹೊಸ ಶಾಪಿಂಗ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಹಾಗು ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಷ್ಟದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನಗರವು ಒಂದು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೂರೇ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>{{cite news |first=Kevin |last=Doyle |authorlink= |coauthors= |title=Let us open up for Sunday shoppers says Moore Street |url=http://www.herald.ie/national-news/city-news/let-us-open-up-for-sunday-shoppers-says-moore-street-1979287.html |work=The Herald |publisher= |date=17 December 2009 |accessdate=28 December 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಒಂದು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ<ref>{{cite news |first=John |last=McKenna |authorlink= |coauthors= |title=Public appetite for real food |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/health/2007/0703/1183326703779.html |work=The Irish Times |publisher= |date=7 July 2007 |accessdate=28 December 2009 |archiveurl=https://archive.today/20120907124832/http://www.irishtimes.com/newspaper/health/2007/0703/1183326703779.html |archivedate=7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |first=Sinead |last=Van Kampen |authorlink= |coauthors= |title=Miss Thrifty: Death to the shopping centre! |url=http://www.independent.ie/lifestyle/independent-woman/fashion-beauty/miss-thrifty-death-to-the-shopping-centre-1892296.html |work=The Irish Independent |publisher= |date=21 September 2009 |accessdate=28 December 2009 }}</ref>. ಕಳೆದ 2007ರಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಏಕೈಕ ಹೋಲ್‌ಫುಡ್ಸ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಫುಡ್ ಕೋ-ಆಪ್]], [[ದಿ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಳಿಗೆಗೆ ಮರುಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಇದು ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂತಾದವಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Sinead |last=Mooney |authorlink= |coauthors= |title=Food Shorts |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/magazine/2007/0707/1183410407879.html |work=The Irish Times |publisher= |date=7 July 2007 |accessdate=28 December 2009 |archiveurl=https://archive.today/20130103235602/http://www.irishtimes.com/newspaper/magazine/2007/0707/1183410407879.html |archivedate=3 ಜನವರಿ 2013 |url-status=live }}</ref><ref>[http://dublinfood.coop/ ಡಬ್ಲಿನ್ ಫುಡ್ ಕೋ -ಆಪ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್] ''ref. '' ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ / ನ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ / ರೀಸೆಂಟ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ / ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಆರ್ಚಿವ್ ''</ref> ಕಳೆದ 1990ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ, ಡಬ್ಲಿನ್ ಉಪನಗರ ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಬಿಡಿಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಡನ್ಡ್ರಮ್ ಟೌನ್ ಸೆಂಟರ್]], ಯುರೋಪ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ([[ಲುಆಸ್]] ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್ ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[ಬ್ಲಾಂಚರ್ಡ್ಸ್ ಟೌನ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಟಾಲಘಟ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ [[ದಿ ಸ್ಕ್ವೆರ್]] ([[ಲುಆಸ್]] ರೆಡ್ ಲೈನ್ ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[ಕ್ಲೋನ್ಡಾಲ್ಕಿನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಲಿಫೆ ವ್ಯಾಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಕೂಲಾಕ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ತ್ ಸೈಡ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್, ಹಾಗು [[ಸ್ವೊರ್ಡ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆವಿಲಿಯನ್ಸ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್. === ಉತ್ತರಭಾಗ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ === [[ಚಿತ್ರ:Ulster Bank Dublin.jpg|thumb|ರಿವರ್ ಲಿಫೆಯು ನಗರವನ್ನು ಉತ್ತರಭಾಗವಾಗಿ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ.]] ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಮಯದ ತನಕ ಒಂದು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ವಿಭಾಗವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ರಿವರ್ ಲಿಫೆ]] ವಿಭಜಕ ರೇಖೆಯಾಗಿತ್ತು. ''[[ಉತ್ತರಭಾಗ]]'' ವನ್ನು ಕೆಲವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗ]]ವೆಂದು ಕರೆದರೆ (ಕೆಲವು ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ''[[ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ]]'' ವನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಹಾಗು [[ಮೇಲ್ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಕೆಲವು ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Trinity college front arch.jpg|thumb|ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಡಬ್ಲಿನ್|link=Special:FilePath/Trinity_college_front_arch.jpg]] ಡಬ್ಲಿನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಹಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ 20 ತೃತೀಯ-ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ 2012ರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಆಗಲಿದೆ.<ref name="uefacupfinalcomestonewdublinstadium1"/> ಕಳೆದ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡಬ್ಲಿನ್]] ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ಏಕೈಕ ಘಟಕವಾದ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]] ನ್ನು 1592ರಲ್ಲಿ [[ಎಲಿಜಬಥ್ I]]ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಚಾರ್ಟರ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಇಮ್ಯಾನ್ಸಿಪೇಷನ್]](ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಮೋಚನೆ) ತನಕವೂ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು.; [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಹೈರಾರ್ಕಿ]]ಯು 1970ರ ತನಕವೂ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಾಲೇಜ್ ಗ್ರೀನ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಹಾಗು 15,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] (NUI) ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದೆ. ಇದು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಡಬ್ಲಿನ್]] (UCD)ನ ಸಹಾಯಕ ''ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂಗ'' ಕ್ಕೆ ಸಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 22,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]](DCU) ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ,ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಹಾಗು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸುಮಾರು 10,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದಿ [[ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ಸ್ ಇನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] (RCSI), NUIಯಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಒಂದು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್]]. ಇದು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[St. ಸ್ಟೀಫನ್'ಸ್ ಗ್ರೀನ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ದಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಮೇನೂಥ್]], NUIನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಘಟಕ. ಇದು [[Co. ಕಿಲ್ಡೇರ್]]ನೆರೆಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು{{convert|25|km|mi|0|abbr=on}}ನಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. ಐರಿಶ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಹಾಗು ನಿರ್ವಹಣಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಶನ್ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾಗು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿನ್'ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]](DIT) ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾಲೇಜ್ ಎನಿಸಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ತೃತೀಯ-ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹಲವು ಕಲೆ ಹಾಗು ಮಾನವಿಕ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಗ್ರಾಂಜೆಗೋರ್ಮನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಉಪನಗರಗಳಾದ [[ಟಾಲಘಟ್]] ಹಾಗು [[ಬ್ಲಾನ್ಚರ್ಡ್ಸ್ ಟೌನ್]] ಎರಡು ಸಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಟಾಲಘಟ್]], ಹಾಗು [[ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಬ್ಲಾನ್ಚರ್ಡ್ಸ್ ಟೌನ್]]. ಪೋರ್ಟೊಬೆಲ್ಲೋ ಕಾಲೇಜ್ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.portobello.ie/about_us/portobello_college.htm |title=Portobello College Dublin |publisher=Portobello.ie |date= |accessdate=2009-06-23 |archive-date=2009-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090630132649/http://www.portobello.ie/about_us/portobello_college.htm |url-status=dead }}</ref> ದಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್]](NCAD) ಹಾಗು [[ಡುನ್ ಲೋಘೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ಡಿಸೈನ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]](DLIADT) ಕಲೆ, ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗು ಮಾಧ್ಯಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತರಬೇತಿ ಹಾಗು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಬಿಸ್ನಿಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]](DBS) ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಅತ್ಯಂತದ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ತೃತೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು 9,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜ್ ಆಂಗಿಯೇರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ದಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] (NCI) ಸಹ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಗ್ರಿಫ್ಫಿತ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡಬ್ಲಿನ್]], [[ದಿ ಗೆಯಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಟಿಂಗ್]] ಹಾಗು [[ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಾಲೇಜ್]]. ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಇಕನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]], ಸರ್ ಜಾನ್ ರೋಜರ್ಸನ್'ಸ್ ಕ್ವೆ, ಡಬ್ಲಿನ್ 2ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಫ್ಫೇರ್ಸ್]] ಸಹ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == [[ಚಿತ್ರ:Grand Canal Dublin 2006.jpg|thumb|ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೆನಾಲ್]] ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ "ಡಬ್ಲಿನ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಡುನ್ ಲೋಘೈರ್-ರಾತ್ಡೌನ್]], [[ಫಿಂಗಲ್]] ಹಾಗು [[ದಕ್ಷಿಣ ಡಬ್ಲಿನ್‌]]ನ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನೆರೆಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಕೌಂಟಿ ಡಬ್ಲಿನ್]] ನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರದೇಶ]]ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ 505,739ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಈ ನಡುವೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,045,769ರಷ್ಟಿತ್ತು (ನೆರೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಗರ ಹಾಗು ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ). ಅದೇ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೌಂಟಿ ಡಬ್ಲಿನ್]] ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,186,159ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,661,185ರಷ್ಟಿತ್ತು. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು 2021ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು 2.1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು [[CSO]] ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.rte.ie/news/2007/0402/dublin.html ಕಾಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಪ್ರೂಡ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಫಾರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ] 2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007</ref> ಇಂದು, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ 40% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ {{convert|100|km|mi|-0|abbr=on}} ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} === ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ === ಡಬ್ಲಿನ್ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 1990ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯ ಜಾಲವು ಹರಡಿದೆ ಹಾಗು ಇದೀಗ ಡಬ್ಲಿನ್ ವಲಸಿಗರ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮೂಲತಃ ಯುವಕರು ಹಾಗು ಅವಿವಾಹಿತರು<ref>[https://archive.is/20120910025040/www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2007/0712/breaking69.htm ಮೋಸ್ಟ್ ನ್ಯೂ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಯಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸಿಂಗಲ್] 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009</ref>. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ ಬಂದವರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ]], [[ಪೋಲಂಡ್]] ಹಾಗು [[ಲಿಥುವಾನಿಯ]]ದಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಜೆಗಳು.<ref>"[https://www.theguardian.com/media/2006/mar/12/pressandpublishing.business3 ಡಬ್ಲಿನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ಸ್ ಏ ನ್ಯೂ ಇರ ಇನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್]". Guardian.co.uk. ಮಾರ್ಚ್ 12, 2006</ref> ಯುರೋಪ್ ನ ಹೊರಭಾಗದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸಿಗರಿದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಚೀನಾ]], [[ನೈಜೀರಿಯ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], ಹಾಗು [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]].{{Citation needed|date=July 2009}} ಮಧ್ಯ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಲಿಟಲ್ ಆಫ್ರಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5626100 ಐರಿಶ್ ಇಕಾನಮಿ ಅಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರಂಟ್ಸ್]". NPR: ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 8, 2006.</ref> [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 10%ನಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿದ್ದಾರೆ, ಇದಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಡಬ್ಲಿನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಗಮನಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಏಶಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 40%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರು [[ಗ್ರೇಟರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.rte.ie/news/2007/0726/census.html ಫಾರಿನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ಸ್ ನೌ 10% ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್] 26 ಜುಲೈ 2007</ref> ಕಳೆದ 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸಂಜಾತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು 14.5%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದರೆ,ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ 17.3%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>"[http://opencities.britishcouncil.org/web/index.php?p_dublin_en ಡಬ್ಲಿನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330062241/http://opencities.britishcouncil.org/web/index.php?p_dublin_en |date=2013-03-30 }}". OPENCities, ಏ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್.</ref> == ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Dublin City North 2009.jpg|thumb|ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ನೋಟ]] {{Main|Economy of Dublin}} === ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಜೀವನ ಮಟ್ಟ === [[File:DublinSpireDusk.jpg|thumb|right|ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಓ'ಕಾನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ದಿ ಸ್ಪೈರ್ ಆಫ್ ಡಬ್ಲಿನ್.ದಿ ಸ್ಪೈರ್(ಉದ್ದದ ಗೋಪುರ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಉಜ್ವಲ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ]] ಡಬ್ಲಿನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಸಾಧಾರಣ [[ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ಕಳೆದ 10-15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕೋಚನ]]ದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್-ಟೈಗರ್]] ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡಂಕಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ). ಏಕಾಏಕಿಯಾಗಿ ನಗರದ [[ಜೀವನ ಮಟ್ಟ]]ವು ಏರಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವು ಸಹ ಗಗನಕ್ಕೇರಿತು. {{Citation needed|date=February 2009}}ಕಳೆದ 2009ರಲ್ಲಿ, ಡಬ್ಲಿನ್ ನನ್ನು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.citymayors.com/economics/usb-purchasing-power.html ಸಿಟಿ ಮೆಯರ್ಸ್ - ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'ಸ್ ರಿಚೆಸ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಬೈ ಪರ್ಚೆಸಿಂಗ್ ಪವರ್ ಇನ್ 2009 '' ]</ref> ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಡಬ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವದ 25ನೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ನಗರ.<ref>[http://www.finfacts.ie/costofliving.htm ಗ್ಲೋಬಲ್/ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಸರ್ವೇ ರಾನ್ಕಿಂಗ್ಸ್ 2007/2008, ಸಿಟೀಸ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್, ಯುರೋಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119023927/http://www.finfacts.ie/costofliving.htm |date=2007-11-19 }} 2007</ref> ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತನೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.citymayors.com/economics/expensive_cities2.html ಸಿಟಿ ಮೆಯರ್ಸ್ - ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆನ್ಸಿವ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ 2008'' ]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಎರಡನೇ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] ಹಾಗು [[ಲಂಡನ್]] ಗಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದರೂ [[ಜ್ಯೂರಿಚ್]] ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ 2009ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ಹತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು.<ref>[http://www.citymayors.com/economics/richest_cities.html ಲಂಡನ್ ಇಸ್ ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆನ್ಸಿವ್ ಸಿಟಿ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್, ವೈಲ್ ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಸಿಟೀಸ್ ಆರ್ ಹೋಂ ಟು ಹೈಯೆಸ್ಟ್ ಅರ್ನರ್ಸ್]</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಉದ್ಯಮವೆಂದರೆ ಬಹುಶಃ [[ಬ್ರೂಯಿಂಗ್]] (ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ){{Citation needed|date=February 2009}}: [[ಗಿನಿಸ್]] (ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಿಯರ್ ಮದ್ಯ)ನ್ನು 1759ರಿಂದಲೂ [[St. ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೂಯರಿ]] ಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಟೈಗರ್ ವರ್ಷಗಳ ಉದಯದಿಂದ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಗ್ರ ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟ, [[ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗು ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಗ್ರೇಟರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯ]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]], [[ಗೂಗಲ್]], [[ಅಮೆಜಾನ್]], [[ಇಬೇ]], [[ಪೇಪಾಲ್]], [[ಯಾಹೂ!]], [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಹಾಗು [[Pಫೈಜರ್]](ಇತರ ಮುಂತಾದವು) ಇದೀಗ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹಾಗು/ಅಥವಾ ನಗರ ಹಾಗು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ{{Citation needed|date=February 2009}}. [[ಇಂಟೆಲ್]] ಹಾಗು [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪಕಾರ್ಡ್‌]]ಗಳು [[ಕೌಂಟಿ ಕಿಲ್ಡೇರ್]] ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ [[ಲೆಯಿಕ್ಸ್ ಲಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ,{{convert|15|km|mi|0|abbr=on}} ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಹಣಕಾಸು ಹಾಗು ವಾಣಿಜ್ಯವು ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ - [[IFSC]] ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ €1 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಹಲವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಕಾಮರ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]). [[ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್]] (ISEQ), [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]] (INEX) ಹಾಗು [[ಐರಿಶ್ ಎಂಟರ್‌ರ್ಪ್ರೈಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]] (IEX)ಗಳೂ ಸಹ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷ]]ದ ವರ್ಷಗಳು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಗೃಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಬೇಡಿಕೆಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಕಾರಣ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2008}} ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [http://www.ddda.ie/ ಡಬ್ಲಿನ್ ಡಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071218192010/http://www.ddda.ie/ |date=2007-12-18 }}, [http://www.spencerdock.ie/ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್ ಡಾಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070517101551/http://www.spencerdock.ie/ |date=2007-05-17 }} ಹಾಗು ಇತರೆ. ಇವುಗಳು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ "ಬಹುಮಹಡಿ" ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಂಚೆ ಹೇರಲಾಗಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ, [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಹಾಲ್]], ಕೇವಲ {{convert|59.4|m|ft|1|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ;ಈಗಾಗಲೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ [http://www.skyscrapernews.com/news.php?ref=323 ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ಗೇಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211231133/http://www.skyscrapernews.com/news.php?ref=323 |date=2007-02-11 }}, ಒಂದು {{convert|117|m|ft|0|abbr=on}}ಕಟ್ಟಡ ({{convert|134|m|2|abbr=on|lk=out}}ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). {{convert|120|m|ft|0|abbr=on}} [http://www.skyscrapernews.com/buildings.php?id=1338 ಬ್ರಿಟನ್ ಕ್ವೇ ಟವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211231057/http://www.skyscrapernews.com/buildings.php?id=1338 |date=2007-02-11 }} ಹಾಗು {{convert|120|m|ft|0|abbr=on}} [[ಪಾಯಿಂಟ್ ವಿಲೇಜ್]] ನ ಬುರುಜಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ [[U2 ಟವರ್]] [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ದ್ವೀಪದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಕಳೆದ 2005ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 800,000 ಜನರಿಗೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ 600,000 ಜನರು ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ,ಮಿಕ್ಕ 200,000 ಜನರು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{PDFlink|[http://www.dubchamber.ie/Uploads/Policy.pdf Dublin employment]|256&nbsp;KB}}</ref> ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರವು, [[ಡಬ್ಲಿನ್-ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು,ಅದು 3 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಡುವೆ [[ಐರಿಶ್ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 3-5%ರಷ್ಟು ಮಧ್ಯಮ-ಅವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.rte.ie/news/2007/0418/economy.html ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರೆಡಿಕ್ಟ್ಸ್ ಲೆಸ್ ಗ್ರೋಥ್]</ref> === ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === {{Main|Transport in Dublin}} [[ಚಿತ್ರ:Hueston Station.jpg|thumb|ಡಬ್ಲಿನ್ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಚಿತ್ರ:Luas Citadis 301 3015 (Dublin tram), June 2007.jpg|thumb|right|ದಿ ಲುಆಸ್ ಟ್ರಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.]] ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ಸಹ ಆಗಿದೆ. [[M50 ಮೋಟಾರ್ ವೇ]](ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀ ದಟ್ಟಣೆಯ ರಸ್ತೆ), ಒಂದು ಅರೆ-[[ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2008ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ವೆಸ್ಟ್-ಲಿಂಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, [[ಲುಕಾನ್]] ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ರಿವರ್ ಲಿಫೆಗೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸೇತುವೆಗಳಿಗೆ €2 ಸುಂಕವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ವೆಸ್ಟ್-ಲಿಂಕ್]] ಟಾಲ್ ಬ್ರಿಜ್‌ನ್ನು [[eFlow]]ತಡೆ-ರಹಿತ ಸುಂಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಹಾಗು ಕಾರುಗಳ ಪೂರ್ವನೋಂದಣಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು-ಹಂತಗಳ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = E-Flow Website | publisher = eFlow | url = http://eflow.ie/| doi = | accessdate = 2009-02-15 }}</ref> ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಉಪ-ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ನಿರ್ಮಾಣವೇ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಪೋರ್ಟ್ ಟನ್ನಲ್]], ಇದು 2006ರ ಕೊನೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರಿ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಉಪ-ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾದ €1 ಶತಕೋಟಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಹಾಗು ಬಾಹ್ಯ ವಲಯದ ಮಾರ್ಗವೂ ಸಹ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಆಂತರಿಕ ವಲಯದ ಮಾರ್ಗವು ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದ ಸುತ್ತ ಸರಿಸುಮಾರು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಬಾಹ್ಯ ವಲಯವು, ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಎರಡು ನಾಲೆಗಳಾದ ದಿ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಕನ್ಯಾಲ್‌]] ಹಾಗು [[ರಾಯಲ್ ಕನ್ಯಾಲ್]]ಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವರ್ತುಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ಸುಮಾರು 200 ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಗರ ಹಾಗು ಉಪನಗರಗಳ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಬಸ್‌]]ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ (ಬಸ್ ಅಥಾ ಕ್ಲಯಾಥ್), ಇದು 1987ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ಬಸ್ 3408 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗು 1067 ಬಸ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರಯಾಣ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸ್ಟೇಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಲ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟಗಳಿವೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗಗಳು ಒಂದು ಭಿನ್ನ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ). [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಬ್ ಅರ್ಬನ್ ರೈಲ್]] ಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಐದು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯ]]ದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ರೈಲುಗಳು [[ಡ್ರೋಗ್ಹೆಡ]] ಹಾಗು [[ಡುನ್ಡಾಲ್ಕ್]] ನಂತಹ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಬೇ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರಿಯ ರಾಪಿಡ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಟ್]](DART) ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಮಾರ್ಗಗಳ [[ಲೈಟ್ ರೈಲ್]]/[[ಟ್ರ್ಯಾಮ್]] ಸಂಪರ್ಕಜಾಲ [[ಲುಆಸ್]] ನ್ನು 2004ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ (ಸೀಮಿತ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯ ಕೊರತೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಲುಅಸ್ ನ ಐದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು 2014ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು 2012ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Dublin Metro North and Metro West, Republic of Ireland | publisher = Railway-technology.com | url = http://www.railway-technology.com/projects/dublin-metro/ | doi = | accessdate = 2008-02-22 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:DublinBus45a.JPG|thumb|right|ವಿಶೇಷವಾದ ನೀಲಿ ಹಾಗು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಡಬಲ್ ಬಸ್.]] [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಮೆಟ್ರೋ]] (ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ/ನೆಲದಡಿಯ ಮಾರ್ಗ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 2005ರ ಐರಿಶ್ ಸರಕಾರದ [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ 21]] ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೃಢಪಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮೆಟ್ರೋ ಎಲ್ಲ ವಾಹನ ಸಂಚಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ಕಾರ್ಯಾರಂಭದ ನಂತರ [[ಲುಆಸ್]]ಟ್ರ್ಯಾಮ್ ಅಥವಾ [[DART]] ನಂತೆ ವಾಹನ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೆಟ್ರೋ ನಾರ್ತ್ ಪ್ರಸ್ತಕ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಾಟೆರ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]], [[ಡ್ರಮ್ಕೊಂಡ್ರ]] ([[ಕ್ರೋಕೆ ಪಾರ್ಕ್]], ಇಂಟರ್ ಸಿಟಿ ಹಾಗು ಸಬ್ ಅರ್ಬನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ), [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಬ್ಯಾಲಿಮುನ್]], [[ಸ್ವೊರ್ಡ್ಸ್]] ಹಾಗು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್]] ''ಮೆಟ್ರೋ ವೆಸ್ಟ್'' ದೊಡ್ಡ ಉಪನಗರಗಳಾದ [[ತಾಲಘಟ್]], [[ಕ್ಲೊಂಡಲ್ಕಿನ್]] ಹಾಗು [[ಬ್ಲಾನ್ಚರ್ಡ್ಸ ಟೌನ್]] ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಪೋರ್ಟ್]] ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ [[ಬಂದರು]] ಎನಿಸಿದೆ ಹಾಗು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್]] ದ್ವೀಪದ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟಣೆಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Dublin Bikes.jpg|thumb|ಡಬ್ಲಿನ್ ಬೈಕುಗಳು]] [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಬೈಕ್ಸ್]] [[ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬೈಸಿಕಲ್ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ]] ಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಬ್ಲಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 2009ರಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್-ನಿರ್ಮಿತ <ref name="Dublin's long-awaited wheel deal on track for September roll-out">{{cite web|author=Rosita Boland|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/weekend/2009/0613/1224248748656.html?via=mr|title=Dublin's long-awaited wheel deal on track for September roll-out|date=13 June 2009|publisher=''[[The Irish Times]]''|accessdate=10 March 2010|archiveurl=https://archive.today/20130103142123/http://www.irishtimes.com/newspaper/weekend/2009/0613/1224248748656.html?via=mr|archivedate=3 ಜನವರಿ 2013|url-status=live}}</ref> 450 ಬೆಳ್ಳಿ ಬಣ್ಣದ [[ಯೂನಿಸೆಕ್ಸ್]] ಬೈಸಿಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="2,000 join Dublin bicycle scheme">{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2009/0913/bicycles.html|title=2,000 join Dublin bicycle scheme|date=13 September 2009|publisher=[[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]]|accessdate=10 March 2010}}</ref> ಡಬ್ಲಿನ್ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ 17ನೇ ನಗರ (ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ಕೋಪನ್ಹಾಗೆನ್]], [[ಲಿಯೋನ್]], ಹಾಗು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರಗಳು ಸೇರಿವೆ), ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]], ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2,000 join Dublin bicycle scheme"/><ref name="Gormley hails Dublin bike scheme">{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2009/0913/breaking7.html|title=Gormley hails Dublin bike scheme|date=13 September 2009|publisher=''[[The Irish Times]]''|accessdate=10 March 2010|archiveurl=https://archive.today/20130103090533/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2009/0913/breaking7.html|archivedate=3 ಜನವರಿ 2013|url-status=live}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು [[JCಡಿಕಾಕ್ಸ್]] ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿತು.<ref name="Free bikes scheme is hit by vandals -- after just one day">{{cite web|author=Andrew Phelan|url=http://www.herald.ie/national-news/city-news/free-bikes-scheme-is-hit-by-vandals--after-just-one-day-1885887.html|title=Free bikes scheme is hit by vandals -- after just one day|date=14 September 2009|publisher=''[[Evening Herald]]''|accessdate=10 March 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100303025219/http://www.herald.ie/national-news/city-news/free-bikes-scheme-is-hit-by-vandals--after-just-one-day-1885887.html|url-status=dead}}</ref> === ಸಂವಹನ ಹಾಗು ಮಾಧ್ಯಮ === ಡಬ್ಲಿನ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಸಂವಹನ]] ಎರಡಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು, [[ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳು, [[ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಹಾಗು [[ದೂರದರ್ಶನ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. [[ರೈಡಿಯೋ ಟೆಯಿಲಿಫಿಸ್ ಐರೆಯನ್ನ್]] (RTÉ) ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳು ಹಾಗು ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳನ್ನು [[ಡಾನಿಬ್ರೂಕ್, ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫೇರ್ ಸಿಟಿ]] ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸೋಪ್ ಅಪೆರಾ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಡಬ್ಲಿನ್ ಉಪನಗರ ''ಕಾರೈಗ್ ಟೌನ್'' ನಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. [[TV3]], [[ಸಿಟಿ ಚಾನೆಲ್]] ಹಾಗು [[ಸೆಟಂಟ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್]] ಸಹ ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿವೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಟುಡೆ FM]] ಹಾಗು [[ನ್ಯೂಸ್ ಟಾಕ್]], ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಸರಕಾರೀ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಐರ್ಕಾಮ್]] ಮುಂತಾದ[[ಆನ್ ಪೋಸ್ಟ್]] ಹಾಗು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಾಗು ಮೊಬೈಲ್/ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ [[ಮೀಟಿಯರ್]], [[ವೊಡಫೋನ್]] ಹಾಗು [[O2|O₂]] ಎಲ್ಲವೂ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆವೂರಿವೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ''[[ದಿ ಐರಿಶ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಹಾಗು ''[[ಐರಿಶ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್]]'', ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ''[[ದಿ ಇವ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]'' ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರೌಢ (15+)ಶ್ರೋತೃಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ [[RTÉ ರೇಡಿಯೋ 1]](30.3%), [[FM104]] (13.3%), [[ಡಬ್ಲಿನ್'ಸ್ 98]] (11.9%),[[RTÉ 2fm]] (10.4%), [[Q102]] (7%), [[ಸ್ಪಿನ್ 1038]](7%), [[ನ್ಯೂಸ್ ಟಾಕ್]](6.8%), [[ಟುಡೆ FM]](5.7%), [[RTÉ ಲಿರಿಕ್ fm]](2.7%), [[ಡಬ್ಲಿನ್'ಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ಮಿಕ್ಸ್ 106.8]](2.6%) ಹಾಗು [[ಫ್ಯಾಂಟಮ್ FM]](1.8%). 35 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯೋಮಾನದವರಲ್ಲಿ, ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಈ ವಯಸ್ಸಿನ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ FM104 (24.9%), ಸ್ಪಿನ್ 1038 (17.3%) ಹಾಗು ಡಬ್ಲಿನ್'ಸ್ 98(15.6%)ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.mii.ie/attachments/wysiwyg/6051/RadioListenershipUpdate.pdf ಮಿಡಿಯವರ್ಕ್ಸ್ - ''ರೇಡಿಯೋ ಲಿಸ್ನರ್‌ಶಿಪ್ ಅಪ್ -ಡೇಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಡಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಯ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು: RTÉ [[ರೈಡಿಯೋ ನ ಗೆಲ್ಟಚ್ಟ]] ಹಾಗು [[ರೈಡಿಯೋ ನ ಲೈಫ್ 106.4fm]], ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಸಹ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲೆ ಇವೆ. == ಸರಕಾರ == === ನಗರ === [[ಚಿತ್ರ:Dublincityhall.JPG|thumb|ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್, ಕಾರ್ಕ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಡಬ್ಲಿನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ನ ಮುಂಚಿನ ಪೀಠ.|link=Special:FilePath/Dublincityhall.JPG]] ನಗರಾಡಳಿತದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ''[[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]'' (ಹಿಂದಿನ ''[[ಡಬ್ಲಿನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]]'' )ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಡಳಿತದ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗುವ [[ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ಡಬ್ಲಿನ್]] ಕೈಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇವರು [[ಮ್ಯಾನ್ಷನ್ ಹೌಸ್]] ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಸಭೆಗಳು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹಿಂದೆ ''ರಾಯಲ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 1850ರಲ್ಲಿ ನಗರಾಡಳಿತದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಹಲವು ಆಡಳಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು [[ವುಡ್ ಕ್ವೇ]]ಯ ''ಸಿವಿಕ್ ಆಫೀಸಸ್'' ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದೆ. ದಿ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ 52 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಏಕಸಭೆಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಾಗಿದೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಆರಿಸಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷವು (ಅಥವಾ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕೂಟವೂ ಆಗಿರಬಹುದು) ಯಾವ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕೂರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು, ಯಾವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಹಾಗು ಯಾರನ್ನು ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್‌ರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಕೌನ್ಸಿಲ್, ವಸತಿ, ಟ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ನಿರ್ವಹಣೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಒಳಚರಂಡಿ, ಯೋಜನೆ ಮುಂತಾದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಮುಂಗಡಪತ್ರವನ್ನು ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2009ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕೂಟವೆಂದರೆ''ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್'', ಇದು [[ಲೇಬರ್]] ಹಾಗು [[ಫೈನ್ ಗೇಲ್]] ಪಕ್ಷಗಳ ಕೂಟ. [[ಫಿಯನ ಫಯಿಲ್]], [[ಸಿನ್ನ್ ಫೆಯಿನ್]], [[ಗ್ರೀನ್ಸ್]] ಹಾಗು ಪಕ್ಷಾತೀತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಗಳು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಎಮೆರ್ ಕಾಸ್ಟೆಲ್ಲೋ]] ಪ್ರಸಕ್ತ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್, ಇವರನ್ನು ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವವರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಕೋರಿಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳು, [[ಜನರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮುಂಗಡಪತ್ರದ ರಚನೆ]] ಹಾಗು ನಗರ ಸಭೆಗಳು ಸಹ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>[http://www.rte.ie/news/2008/0422/local.html?rss RTÉ ನ್ಯೂಸ್ - ''ಎಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಮೆಯರ್ಸ್ ಇನ್ ಪ್ಲಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್ govt'' ]</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರ === ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತು, ''[[ಓಯಿರೀಚ್ಟಾಸ್]]'', ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗು ಎರಡು ಸದನಗಳಾದ [[ಡೈಲ್ ಐರೆಯನ್ನ್]](ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಡೆಪ್ಯೂಟೀಸ್) ಹಾಗು [[ಸೀನಾಡ್ ಐರೆಯನ್ನ್]](ಸೆನೆಟ್)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನ [[ಫಿನಿಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನ [[ಆರಾಸ್ ಅನ್ ಉಚ್ಟಾರೈನ್]] ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಐರಿಶ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್]] ರ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸ. ಒಯಿರೀಚ್‌ಟಾಸ್‌ನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು [[ಲೆಯಿನ್ಸ್ಟರ್ ಹೌಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತವೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಂಚಿನ ಡ್ಯೂಕ್‌ನ ಅರಮನೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 1922ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಐರಿಶ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ]]ದ ತರುವಾಯ ಐರಿಶ್ ಸಂಸತ್ತುಗಳಿಗೆ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ತವರಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:gbuildings.jpg|thumb|ಸರಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಿಂದಿನ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್.]] [[ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟಾವೋಯಿಸೇಚ್]], ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಚೇಂಬರ್(ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಹಾಗು ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಗಳಿಗೆ ''[[ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್]]'' ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳ(1921ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ) ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ(1911ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ) ಹಾಗು ಥಾಮಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಲಿ ಡೀನ್ ಹಾಗು ಸರ್ [[ಆಸ್ಟನ್ ವೆಬ್ಬ್]] ಇದನ್ನು ''[[ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್]]'' ಆಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಕಳೆದ 1921ರಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸದರನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಲೆಯಿನ್ಸ್ಟರ್ ಹೌಸ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಇದನ್ನು, ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸರಕಾರವು ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವಾಸವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಕಟ್ಟಡದ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಈ ನಡುವೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಟ್ಟಡವು ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಾಗಿ([[UCD]]ಯ ಒಂದು ಭಾಗ) 1989ರವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟಾವೋಯಿಸೇಚ್: ಗೈಡ್ ಟು ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್(2005)</ref> ಸಂಸತ್ತಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಈ ಕಟ್ಟಡ ಹಾಗು ಲೆಯಿನ್ಸ್ಟರ್ ಹೌಸ್ ಎರಡೂ, ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಗಳಾಯಿತು. [[ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನ ಹಿಂದಿನ [[ಐರಿಶ್ ಹೌಸಸ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] [[ಕಾಲೇಜ್ ಗ್ರೀನ್]] ನಲ್ಲಿ ಇವೆ. == ಹವಾಮಾನ == {{Unreferenced section|date=August 2009}} ಡಬ್ಲಿನ್, ಹಿತಕರವಾದ ಚಳಿಗಾಲ, ತಂಪಾದ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ, ಹಾಗು ಮಿತವಾದ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರತೆಯಿಲ್ಲದ ತಾಪಮಾನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ಕಡಲ [[ಸಮಶೀತೊಷ್ಣದ ಹವಾಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಡಬ್ಲಿನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ರಾಜಧಾನಿಗಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್, ಸರಾಸರಿ [[ಲಂಡನ್‌]]ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಜನವರಿ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನವು {{convert|7.6|°C|0|abbr=on}}ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನವು {{convert|18.9|°C|0|abbr=on}}ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="met30year">{{cite web |url=http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp |title=30 Year Averages |publisher=[[Met Éireann]] |accessdate=2009-09-30 |archive-date=2015-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910051034/http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp |url-status=dead }}</ref> ಮೇ ಹಾಗು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳು ಸರಾಸರಿ ಬಿಸಿಲಿನ ತಿಂಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಸರಾಸರಿ 76 ಮಿಮೀ. ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು ಮಳೆಯ ತಿಂಗಳೆನಿಸಿವೆ. 50 ಮಿಮೀ. ನೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನದ ತಿಂಗಳೆನಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣವು( ಹಾಗು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವ ನೀರಿನ ಇತರ ರೂಪಗಳು) 732.7 ಮಿಮೀ ರಷ್ಟಿದೆ,<ref name="met30year"/>. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಸಿಡ್ನಿ]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] ಹಾಗು [[ಡಲ್ಲಾಸ್]] ಗಿಂತಲೂ ಸಹ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಡಬ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಅಕ್ಷಾಂಶದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ದೀರ್ಘವಾದ ಬೇಸಿಗೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೂ ಸುಮಾರು 17 ಗಂಟೆಗಳ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಉದಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದವರೆಗೂ ಏಳೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಅತೀ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕು ಹಾಗು ಮುಸ್ಸಂಜೆಯನ್ನು ನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಷದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದಿನದಂದು ಅಧಿಕೃತ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಅವಧಿಯಾದ 04:56ಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ 04:00 ಗಂಟೆಗೆ ಬೆಳಕು ಮೂಡಬಹುದು. ಮಬ್ಬುಕತ್ತಲು(ಮುಸ್ಸಂಜೆ) ಸಹ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ವರ್ಷದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದಿನದಂದು 22:00 ಗಂಟೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ನಂತರ 23:00 ಗಂಟೆವರೆಗೆ ಮಬ್ಬುಕತ್ತಲು ಕವಿಯಬಹುದು. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಿಕ್ಕ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ನಗರವು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ]] ಗಳಾದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು, ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು, ಭೂಕಂಪಗಳು ಹಾಗು ಸುನಾಮಿಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಬಿರುಗಾಳಿ ವ್ಯೂಹದ("ಪ್ರಚಂಡ ಬಿರುಗಾಳಿ") ಪ್ರಬಲ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಡಬ್ಲಿನ್‌‌ಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಗು ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಯದ ಒಂದು ಚಂಡಮಾರುತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, {{convert|151|km/h|mph|0|abbr=on}}ನ ಒಂದು ಹೊಯ್ಗಾಳಿಯು, 24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1997ರಲ್ಲಿ [[ಕೇಸ್ಮೆಂಟ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಹದವಾದ ತಾಪಮಾನದಿಂದ, ತಾಪಮಾನದ ತೀವ್ರತೆಗೆ ನಗರವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅತಿ ತಂಪಿನ ತಿಂಗಳೆಂದರೆ ಡಿಸೆಂಬರ್, ಜನವರಿ ಹಾಗು ಫೆಬ್ರವರಿ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ., ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ {{convert|31|°C|0|abbr=on}}ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತ {{convert|12|°C|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಸಿಲಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[2003ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹೀಟ್ ವೇವ್]] ಹಾಗು [[2006ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹೀಟ್ ವೇವ್]] ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತವೆಂದರೆ ಮಳೆ. ನಗರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಮೇ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಮಪಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಿಮದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ (ಸರಾಸರಿ, ಕೇವಲ 4.5 ದಿನಗಳು). ಹಿಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ಮಳೆ]]ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ(ಸರಾಸರಿ, ಸುಮಾರು 9.5 ದಿನಗಳು) ಹಾಗು ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲ ಹಾಗು ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿರಳ ಮಾದರಿಯ ಹವಾಮಾನವೆಂದರೆ [[ಗುಡುಗು,ಸಿಡಿಲಿನ ಮಳೆ]], ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 4.1 ದಿನಗಳಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹವಾಮಾನವಿರುತ್ತದೆ. {{Infobox Weather |metric_first=Yes <!--Entering Yes will display metric first. Leave blank for imperial--> |single_line=Yes <!--Entering Yes will display metric and imperial units on same line.--> |location = Dublin Airport 1961-1990 |Jan_Hi_°C = 7.6 |Jan_REC_Hi_°C = 16.6 <!--REC temps are optional; use sparely--> |Feb_Hi_°C = 7.5 |Feb_REC_Hi_°C = 15.3 |Mar_Hi_°C = 9.5 |Mar_REC_Hi_°C = 21.3 |Apr_Hi_°C = 11.4 |Apr_REC_Hi_°C = 20.5 |May_Hi_°C = 14.2 |May_REC_Hi_°C = 23.4 |Jun_Hi_°C = 17.2 |Jun_REC_Hi_°C = 25.1 |Jul_Hi_°C = 18.9 |Jul_REC_Hi_°C = 27.6 |Aug_Hi_°C = 18.6 |Aug_REC_Hi_°C = 28.7 |Sep_Hi_°C = 16.6 |Sep_REC_Hi_°C = 23.9 |Oct_Hi_°C = 13.7 |Oct_REC_Hi_°C = 21.2 |Nov_Hi_°C = 9.8 |Nov_REC_Hi_°C = 18.0 |Dec_Hi_°C = 8.4 |Dec_REC_Hi_°C = 16.2 |Year_Hi_°C = 12.8 |Year_REC_Hi_°C = 28.7 |Jan_Lo_°C = 2.5 |Jan_REC_Lo_°C = -9.4 |Feb_Lo_°C = 2.5 |Feb_REC_Lo_°C = -6.2 |Mar_Lo_°C = 3.1 |Mar_REC_Lo_°C = -6.7 |Apr_Lo_°C = 4.4 |Apr_REC_Lo_°C = -3.7 |May_Lo_°C = 6.8 |May_REC_Lo_°C = -1.0 |Jun_Lo_°C = 9.6 |Jun_REC_Lo_°C = 1.5 |Jul_Lo_°C = 11.4 |Jul_REC_Lo_°C = 4.8 |Aug_Lo_°C = 11.1 |Aug_REC_Lo_°C = 4.1 |Sep_Lo_°C = 9.6 |Sep_REC_Lo_°C = 1.7 |Oct_Lo_°C = 7.6 |Oct_REC_Lo_°C = -0.6 |Nov_Lo_°C = 4.2 |Nov_REC_Lo_°C = -3.4 |Dec_Lo_°C = 3.4 |Dec_REC_Lo_°C = -10.1 |Year_Lo_°C = 6.4 |Year_REC_Lo_°C = -10.1 <!--Optional: Mean daily temperature --> |Jan_MEAN_°C = 5.0 |Feb_MEAN_°C = 5.0 |Mar_MEAN_°C = 6.3 |Apr_MEAN_°C = 7.9 |May_MEAN_°C = 10.5 |Jun_MEAN_°C = 13.4 |Jul_MEAN_°C = 15.1 |Aug_MEAN_°C = 14.9 |Sep_MEAN_°C = 13.1 |Oct_MEAN_°C = 10.6 |Nov_MEAN_°C = 7.0 |Dec_MEAN_°C = 5.9 |Year_MEAN_°C = 9.6 <!--**** use mm or cm but NOT both! ****--> <!-- Optional: This is total Precipitation. Rain & Snow fields can be used instead if Precip is NOT filled in --> |Jan_Precip_cm = |Jan_Precip_mm = 69.4 |Feb_Precip_cm = |Feb_Precip_mm = 50.4 |Mar_Precip_cm = |Mar_Precip_mm = 53.8 |Apr_Precip_cm = |Apr_Precip_mm = 50.7 |May_Precip_cm = |May_Precip_mm = 55.1 |Jun_Precip_cm = |Jun_Precip_mm = 56.0 |Jul_Precip_cm = |Jul_Precip_mm = 49.9 |Aug_Precip_cm = |Aug_Precip_mm = 70.5 |Sep_Precip_cm = |Sep_Precip_mm = 66.7 |Oct_Precip_cm = |Oct_Precip_mm = 69.7 |Nov_Precip_cm = |Nov_Precip_mm = 64.7 |Dec_Precip_cm = |Dec_Precip_mm = 75.6 |Year_Precip_cm = |Year_Precip_mm = 732.7 <!-- Optional: Rain and Snow can be used if Precip IS NOT filled in --> <!--**** use mm or cm but NOT both! ****--> |Jan_Rain_cm = |Jan_Snow_cm = |Feb_Rain_cm = |Feb_Snow_cm = |Mar_Rain_cm = |Mar_Snow_cm = |Apr_Rain_cm = |Apr_Snow_cm = |May_Rain_cm = |May_Snow_cm = |Jun_Rain_cm = |Jun_Snow_cm = |Jul_Rain_cm = |Jul_Snow_cm = |Aug_Rain_cm = |Aug_Snow_cm = |Sep_Rain_cm = |Sep_Snow_cm = |Oct_Rain_cm = |Oct_Snow_cm = |Nov_Rain_cm = |Nov_Snow_cm = |Dec_Rain_cm = |Dec_Snow_cm = |Year_Rain_cm = |Year_Snow_cm = |Jan_Rain_mm = | Jan_Snow_mm = |Feb_Rain_mm = |Feb_Snow_mm = |Mar_Rain_mm = |Mar_Snow_mm = |Apr_Rain_mm = |Apr_Snow_mm = |May_Rain_mm = |May_Snow_mm = |Jun_Rain_mm = |Jun_Snow_mm = |Jul_Rain_mm = |Jul_Snow_mm = |Aug_Rain_mm = |Aug_Snow_mm = |Sep_Rain_mm = |Sep_Snow_mm = |Oct_Rain_mm = |Oct_Snow_mm = |Nov_Rain_mm = |Nov_Snow_mm = |Dec_Rain_mm = |Dec_Snow_mm = |Year_Rain_mm = |Year_Snow_mm = <!-- Optional: Average monthly Sunshine hours --> |Jan_Sun= 56 |Feb_Sun= 71 |Mar_Sun= 112 |Apr_Sun= 156 |May_Sun= 183 |Jun_Sun= 180 |Jul_Sun= 167 |Aug_Sun= 158 |Sep_Sun= 129 |Oct_Sun= 96 |Nov_Sun= 72 |Dec_Sun= 53 |Year_Sun= 1433 <!-- Optional: Average daily % Humidity --> |Jan_Hum= 86 |Feb_Hum= 84 |Mar_Hum= 82 |Apr_Hum= 79 |May_Hum= 76 |Jun_Hum= 76 |Jul_Hum= 78 |Aug_Hum= 81 |Sep_Hum= 82 |Oct_Hum= 85 |Nov_Hum= 86 |Dec_Hum= 86 |Year_Hum= 82 <!-- Optional: Average number of rainy, snowy and precipitation days --> |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = |Jan_Precip_days = 18 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = |Feb_Precip_days = 14 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = |Mar_Precip_days = 16 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = |Apr_Precip_days = 14 |May_Rain_days = |May_Snow_days = |May_Precip_days = 16 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = |Jun_Precip_days = 14 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = |Jul_Precip_days = 13 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = |Aug_Precip_days = 15 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = |Sep_Precip_days = 15 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = |Oct_Precip_days = 16 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = |Nov_Precip_days = 16 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = |Dec_Precip_days = 18 <!-- Optional: Average number of rainy, snowy and precipitation days for Year. If not present, will be filled by a sum of data above. --> |Year_Rain_days = |Year_Snow_days = |Year_Precip_days = 185 |source = [http://www.met.ie/climate/dublinairport.asp Met Éireann] }} == ಅಪರಾಧ == ಕಳೆದ 2004-2007ರ<ref>[http://www.garda.ie/Controller.aspx?Page=90 ಗಾರ್ಡ ಆನ್ಯುಅಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್] 2004-2007 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> [[ಆನ್ ಗರ್ಡ ಸಿಯೋಚನ]]ದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಲಾ 1,000ದಂತೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {{See also|List of twin towns and sister cities in the Republic of Ireland}} === ಅವಳಿ ನಗರಗಳು — ಸಹೋದರಿ ನಗರಗಳು === ಡಬ್ಲಿನ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಸಹೋದರಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="Dublin">{{cite web|url=http://www.dublincity.ie/Press/FactsAboutDublin/Pages/FactsAboutDublin.aspx|title=Dublin City Council: Facts about Dublin City|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 Dublin City Council|accessdate=2009-07-14|archive-date=2014-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410225048/http://www.dublincity.ie/Press/FactsAboutDublin/Pages/FactsAboutDublin.aspx|url-status=dead}}</ref> * '''[[ಬಾರ್ಸಿಲೋನ]]''', [[ಸ್ಪೇನ್]] (1998)<ref>{{cite web |url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257345983_3,00.html |title=Ciutats agermanades &#124; Relacions bilaterals &#124; L'acció exterior &#124; Barcelona internacional &#124; El web de la ciutat de Barcelona |publisher=W3.bcn.es |date=2009-06-18 |accessdate=2009-06-23 |archive-date=2010-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429103055/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257345983_3,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Barcelona">{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006-2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}</ref> * '''[[ಲಿವರ್ಪೂಲ್]]''', [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ]] (1997)<ref>{{cite web |author=Neil Peterson |url=http://www.liverpool.gov.uk/Community_and_living/Twinning/index.asp |title=Liverpool City Council twinning |publisher=Liverpool.gov.uk |date=2008-11-17 |accessdate=2009-06-23 |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706031557/http://www.liverpool.gov.uk/Community_and_living/Twinning/index.asp |url-status=dead }}</ref> * '''[[ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್]]''', [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] (1986) <ref>{{cite web |url=http://www.sjeconomy.com/sistercities/dublin.asp |title=City of San José - Economic Development - Dublin, Ireland Sister City |publisher=Sjeconomy.com |date=2009-06-19 |accessdate=2009-06-23 |archive-date=2009-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313065350/http://www.sjeconomy.com/sistercities/dublin.asp |url-status=dead }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸಿಟಿ]] * [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] * [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[GRP ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಜಾನ್ ಫ್ಲಿನ್ನ್ ಹಾಗು ಜೆರ್ರಿ ಕೆಲ್ಲೆಹೆರ್, ''ಡಬ್ಲಿನ್ ಜರ್ನೀಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ'' (ಹೈ ಟೇಬಲ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, 2003) ISBN 0-9544694-1-0 * ಹನ್ನೆ ಹೆಮ್, ''ಡಬ್ಲಿನರ್ಸ್, ಆನ್ ಆಂತ್ರಪಾಲೊಲಜಿಸ್ಟ್'ಸ್ ಅಕೌಂಟ್'', ಓಸ್ಲೋ, 1994 * ಪ್ಯಾಟ್ ಲಿಡ್ಡಿ, ''ಡಬ್ಲಿನ್ ಏ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್- ಫ್ರಂ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಟು ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್, 2000) ISBN 0-946841-50-0 * ಮೌರಿಸ್ ಕ್ರೈಗ್, ''ದಿ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಅರ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಟು 1880'' (ಬ್ಯಾಟ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್, ಪೇಪರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಆವೃತ್ತಿ 1989) ISBN 0-7134-2587-3 * [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]], ''ಸೇವಿಂಗ್ ದಿ ಸಿಟಿ: ಹೌ ಟು ಹಾಲ್ಟ್ ದಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಶನ್ ಆಫ್ ಡಬ್ಲಿನ್ '' (ಟೋಮಾರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್, 1989) ISBN 1-871793-03-3 * ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಪಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ''ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಇನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ 1680–1760'' ([[ಯೇಲ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], 2001) ISBN 0-300-09064-1 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Dublin}} * {{wikivoyage|Dublin}} * [http://www.dublincity.ie ಡಬ್ಲಿನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] - ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ * [http://www.visitdublin.com ಡಬ್ಲಿನ್ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್] - ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಜಾಲತಾಣ * [http://www.transportfordublin.ie/ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಡಬ್ಲಿನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318054357/http://www.transportfordublin.ie/ |date=2010-03-18 }} - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲತಾಣ * [http://www.flickr.com/photos/41182695@N08/sets/72157622745270034/ ಡಬ್ಲಿನ್ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ ] ಡಬ್ಲಿನ್ ಹಾಗು ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ. * [http://www.dalkeyphotos.com ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ] ದಕ್ಷಿಣ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ನಗರಗಳಾದ ಡನ್ ಲೋಘೈರೆ, ಡಾಲ್ಕೆಯ್ ಹಾಗು ಕಿಲ್ಲಿನೆಯ್ ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು {{County Dublin}} {{IrishCities}} {{Capital cities of the European Union}} {{European Capital of Culture}} {{List of European capitals by region}} {{Host cities of the Eurovision Song Contest}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:988ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಕರಾವಳಿ ನೆಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡಬ್ಲಿನ್]] [[ವರ್ಗ:ಲೀನ್ಸ್ಟರ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಕೌಂಟಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದ ನೆಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡಬ್ಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಿನ ಬಂದರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್ ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] 8z4rxvhpjdpb73gby018ot6pcve2j9e 0 24675 1375817 1348197 2026-06-25T03:28:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375817 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=June 2010}} [[ಚಿತ್ರ:27-alimenti, miele, Taccuino Sanitatis, Casanatense 4182..jpg|thumb|200px|ಜೇನುಸಾಕಣೆ, tacuinum sanitatis casanatensis (14ನೆಯ ಶತಮಾನ)]] [[ಚಿತ್ರ:Cueva arana.svg|200px|right|thumb|ಸ್ಪೇನ್‌ನ<ref>[1]</ref> ವಲೆನ್ಷಿಯಾದ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ೮೦೦೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಗುಹೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ]] ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ '''ಜೇನು ಸಾಕಣೆ''' ಅಥವಾ '''ಜೇನುಕೃಷಿ''' ಎಂದರೆ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಅಥವ ಜೇನುಹುಳಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಪೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಜೇನು ಮೇಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು, ಜೇನುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೇರೆ ಮನೆ(ಪೆಟ್ಟಿಗೆ)ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು, ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಇತರರಿಗೆ ಹೊಸ ಜೇನುಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಜೇನು ಕೃಷಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. == ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲಗಳು === 20,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳ ತಳಿಗಳಿವೆ <ref>[http://www.biology-online.org/articles/bee-species-outnumber-mammals-birds.html "ಬೀ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಔಟ್‌ನಂಬರ್ ಮ್ಯಾಮಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬರ್ಡ್ಸ್ ಕಂಬೈನ್ಡ್ "] ಬಯಾಲಜಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಕ್ಸೆಸ್ ದಿನಾಂಕ: 28/09/2009</ref>. ಬಹುತೇಕ ತಳಿಗಳು ಏಕಾಂಗಿಗಳು<ref>[http://www.insectpix.net/solitary_bees_gallery.htm "ಸಾಲಿಟರಿ ಬೀಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070225035450/http://www.insectpix.net/solitary_bees_gallery.htm |date=2007-02-25 }} ಸಾಲಿಟರಿ ಬೀಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್, ದಿನಾಂಕ: 28/09/2009</ref>, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಜೇನುನೊಣಗಳು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ, ಉ.ದಾ. ಮಾಸೊನ್ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಬಲ್ ಜೇನುನೊಣಗಳು. ಜೇನುಸಾಕಣೆ, ಅಥವಾ ಜೇನುಕೃಷಿಯು, 100,000 ವರೆಗು ಪ್ರತ್ಯೇಕವು ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಿಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಫೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. [[ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಜೇನುಕೃಷಿಕರಿಂದ ಪೋಷಿಸುವ ತಳಿ ಎಂದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜೇನುನೊಣ (''ಅಪಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ'' ). ಈ ತಳಿಯು ಅನೇಕ ಉಪ-ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮೂಲ ವಿವಿಧತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಇಟಾಲಿಯ ಜೇನುನೊಣ (''ಅಪಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ ಲಿಂಗುಸ್ಟಿಕ'' ), ಯುರೋಪಿನ ಡಾರ್ಕ್ ಜೇನುನೊಣ (''ಅಪಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ'' ), ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಯೊಲನ್ ಜೇನುನೊಣ (''ಅಪಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ ಕಾರ್ನಿಕ'' ). ಟ್ರೊಪಿಕ್ಸ್ (ಉಷ್ಣ ಕಟಿಪ್ರದೇಶ)ಗಳಲ್ಲಿ, ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ''ಅಪಿಸ್ ಕೆರನ'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಇತರ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಅಪಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ'' ದ ಎಲ್ಲಾ ಉಪ-ತಳಿಗಳು ಒಳ-ಸಂಗೋಪನೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಕರವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಂಗೋಪನೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವೈವಿದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಗೋಪನೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಸಂಕರವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ: ರೋಗ ಮತ್ತು ಪರೋಪಜೀವಿ ನಿರೋಧಶಕ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಗುಂಪು ನಡವಳಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಯಾಗುವಿಕೆ, ಬಹುಫಲಪ್ರದ ಸಂಗೋಪನೆ, ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಕರದ ಕೆಲವನ್ನು, ಬಕ್‌ಪಾಸ್ಟ್ ಬೀ ಅಥವಾ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್ ಬೀಗಳಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರ ಗುರುತಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ತಳಿಗಳ ಬೆರಕೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಆರಂಭದ F1 ಸಂಕರಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಸಂಕರ ಶಕ್ತಿ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಜೇನು ತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ. ಇದರ ಅನಾನುಕೂಲತೆಗಳೆಂದರೆ, ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮಾಯವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಂಕರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿ ಹವಣಿಸುವಂತವು. === ಕಾಡಿನ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುವಿಕೆ === ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮಾನವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷಿಯ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾಡಿನ ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಪುರಾವೆಗಳೆಂದರೆ ಸುಮಾರು 13,000 BCE ಕಾಲದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು. ಕಾಡಿನ ವಸಾಹತುಗಳಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಗೆಯಿಂದ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಸ್ಥಳವಾದ ಮರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲನ್ನು ಮುರಿದು ಬಯಲುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇದು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಸ್ಥಳದ ಭೌತಿಕ ಧ್ವಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸುವಿಕೆ === ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಮಾನವರು ಪೊಳ್ಳಾದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ, ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ, ಮಡಿಕೆ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ನೇಯ್ದ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಬುಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ "ದುಂಡಗಿನ ಮರದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಿಂದ" ಮಾಡಿದ ಕೃತಕ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಪಳಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/beekeeping.htm |title=ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆ |access-date=2010-09-12 |archive-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203227/http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/beekeeping.htm |url-status=dead }}</ref> 2422 ಬಿಸಿಇ ಮೊದಲು, 5ನೆಯ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದಿಂದ, ನ್ಯುಸೆರೆ ಇನಿಯ ಸೂರ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸಗಾರರು ಜೇನುಗೂಡುಗಳೊಳಗೆ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿ, ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕೀಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://beelore.com/2008/02/23/beekeeping-in-ancient-egypt/ ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆ]</ref> ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿವರಣೆಯ ಸ್ಮಾರಕಲೇಖನಗಳನ್ನು 26ನೆಯ ರಾಜವಂಶದ (ಸಿರ್ಕ 650 ಬಿಸಿಇ) ಪಬಾಸರವರ ಗೋರಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಜೇನು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಕಾರದ ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.agropolis.fr/pdf/rencontres-apiculture-2008/pays/Egypte.pdf ಎಪಿಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಡಾ ಟರೆಕ್ ಇಸ್ಸಾ ಎಬಿಡಿ ಎಲ್-ವಹಾಬ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಮುಚ್ಚಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಮಡಿಕೆಗಳು ತುತಂಕಾಮುನ್‌ನಂತಹ ಫರೋಗಳ ಗೋರಿಯ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವದ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ (ಕ್ರೆಟ್ ಮತ್ತು ಮೈಸೆನಯ್‌), ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಜೇನುಕೃಷಿಯು ಇತ್ತೆಂದು, ನೋಸ್ಸೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು, ಹೊಗೆಯಾಡಿಸುವ ಮಡಿಕೆಗಳು, ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಹಿಂಡಿ ತೆಗೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಉಪಕರಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು, ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಉದ್ದಿಮೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ - ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಾಂಟ್ರ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಎವನ್ಸ್ ಎಂದು, ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೊಳಗಾದವರು ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದ ಉಂಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುಕೃಷಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹರಲಂಪೊಸ್ ವಿ, ಹರಿಸ್ಸಿಸ್, ಅನಸ್ಟಸಿಯೊಸ್ ವಿ. </ref> ಪುರಾತನವಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರವು, ಜೇನುಸಾಕಣಿಕೆಯನ್ನು ರೆಹೋವ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರಾಯೇಲ್‌]]ನ, ಜೊರ್ದನ್ ವಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕಂಚು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾಲದ ಪುರಾತನವಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.thaindian.com/newsportal/india-news/oldest-known-archaeological-example-of-beekeeping-discovered-in-israel_10091110.html ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹಣೆಯಂತೆ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117161429/http://www.thaindian.com/newsportal/india-news/oldest-known-archaeological-example-of-beekeeping-discovered-in-israel_10091110.html |date=2015-11-17 }} (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1st, 2008)</ref> ಒಣಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸುಡದ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದ ಮೂವತ್ತು ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು, ಸುಮಾರು 900 BCE ಕಾಲದ, ನಗರದ ಅವನತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೆರುಸಲೆಮ್‌ನ ಹಬ್‌ರೆವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತನವಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಅಮಿಹೈ ಮಜಾರ್‌ರವರಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಮಜಾರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ದವಾದ ಮೂರು ಸಾಲಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ, 100 ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇವು ವಾರ್ಷಿಕ 500 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮುಗಳ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಮತ್ತು 70 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮುಗಳ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಮೇಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವು 3,000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ಪುರಾತನ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>ಮಝರ್, ಅಮಿಹಾಯ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನಿಟ್ಜ್-ಕೊಹೆನ್, ನಾವಾ, (ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007) [http://www.rehov.org/Rehov/publications/Mazar_NEA70_4.pdf ''ಇಟ್ ಈಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಹನಿ: ಬೀಕೀಪಿಂಗ್ ಅಟ್ ಟೆಲ್ ರೆಹೊವ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170620221131/http://www.rehov.org/Rehov/publications/Mazar_NEA70_4.pdf |date=2017-06-20 }} ಪೂರ್ವದ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ, ಸಂಪುಟ 70, ಸಂಖ್ಯೆ 4, ಐಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎನ್ 1094-2076</ref> ಹೈಫ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಜ್ರಾ ಮರ್ಕಸ್, ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ತಜ್ಞರು, ನಿಯರ್ ಈಸ್ಟ್‌ನ ಪುರಾತನ ಕಲೆಯು ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಪುರಾತನ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟದ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜೇನುನೊಣಗಳ ವಾಸಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟೋಟಲ್‌]]ರವರಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಮನ್ ಲೇಖಕರಾದ ವಿರ್ಗಿಲ್, ಗೈಯಸ್ ಜೂಲಿಯಸ್ ಹೈಜಿನಸ್, ವರ್ರೊ, ಮತ್ತು ಕೊಲೊಮೆಲ್ಲ ಇವರಿಂದ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಜೇನುನೊಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನ === 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ಜೇನುನೊಣದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶಬ್ದವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುವ ವರೆಗೂ ಇದರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆದಿ ಪರಿಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಟರೆಂದರೆ ಸ್ವಮೆರ್‌ದಮ್, ರೆಹ್‌ನೈ ಆಂಟ್‌ವಾನ್ ಪರ್ಚಾಲ್ಟ್ ದೆ ರಿಯಾಮರ್, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಬೊನೆತ್, ಮತ್ತು ಬ್ಲೈಂಡ್ ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾ ಹ್ಯುಬರ್. ಜೇನುನೊಣಗಳ ಆಂತರಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂಗವಿಚ್ಚೇದಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಮೆರ್‌ದಮ್ ಮತ್ತು ರಿಯಾಮರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಗೂಡಿನ ಒಳಗಡೆ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲು ಗಾಜಿನ ಗೋಡೆಯ ಅವಲೋಕನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ರಿಯಾಮರ್ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತೆರೆದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ನೊಣಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವು ಹೇಗೆ ಗರ್ಭಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಅವಗಾಹನ ಇರಲಿಲ್ಲ; ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಕೂಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಯವರಿಗೂ ಯಾರೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು "ತಾವಾಗಿಯೇ ಗರ್ಭಧರಿಸುತ್ತವೆ" ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನೇರ ಶಾರೀರಕ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲದೆ, ಗಂಡು ಜೇನುನೊಣದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ "ಆವಿಯು" ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಗೂಡಿನ ಪರಿಮಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಗಂಡು ಜೇನುನೊಣಗಳಿಂದ ಶಾರೀರಕ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿ ಗರ್ಭಧರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಪರಿಮಿತಿಯಿಂದ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹರ್ಬರ್. ರಿಯಾಮರ್'ರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಹರ್ಬರ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೇಣದ ಜೇನುಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು, ಸುಧಾರಿತ ಗಾಜಿನ-ಗೋಡೆಯ ಅವಲೋಕನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕದ ಹಾಳೆಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯಬಹುದಾತಂಹ ವಿಭಾಗೀಯ ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ಇದು ಗೂಡಿನ ಒಳಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನೇರ ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತರಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಅವರ ಇಪ್ಪತ್ತರ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಅವರು ಕುರಡರಾದರೂ, ಹರ್ಬರ್‌ ಪ್ರತಿದಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು, ಜಾಗರೂಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು, ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲು, ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ, ಫ್ರಾನ್ಕೊಯಿಸ್ ಬರ್ನೆನ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೇನುಗೂಡು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹರ್ಬರ್ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. ಗಂಡುಜೇನುನೊಣಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಕೂಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಜೇನು ಗೂಡುಗಳ ಹೊರಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಿಂದ ಅತೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಗಂಡು ಜೇನುನೊಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅನೇಕ ಸಫಲ ಕೂಡುವಿಕೆಗಳಿಂದ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಗರ್ಭಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಅವರೇ ಮೊದಲು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿದ್ದು. ಅವರು ಮತ್ತು ಬರ್ನೆನ್ಸ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗವಿಚ್ಛೇಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ರಾಣಿಜೇನುನೊಣಗಳ ಅಂಡಾಶಯಗಳ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯಾಣುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ದ್ರವ ಅಥವಾ ವೀರ್ಯದ ಶೇಖರಣೆಯಬಗ್ಗೆ ಹಾಗು ಗಂಡು ಡ್ರೋನ್ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಪುರುಷಜನನಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಹರ್ಬರ್ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ "ಆಧುನಿಕ ಜೇನುನೊಣಗಳ-ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತೃ" ಎಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ "ನವೆಲ್ಸ್ ಅಬ್ಸೆರ್ವೆಷನ್ಸ್ ಸರ್ ಲೆಸ್ ಎಬಿಲೆಸ್ (ಅಥವಾ "ನ್ಯೂ ಅಬ್ಸೆರ್ವೇಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಬೀಸ್") [https://books.google.com/books?id=cQwAAAAAQAAJ&amp;printsec=titlepage&amp;dq=Nouvelles+Observations+sur+Les+Abeilles#PPP5,M1 ]) ಜೇನುನೊಣಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಿದೆ. === ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಗೂಡುಗಳ ಆವಿಷ್ಕರಣ === ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮುಂಚಿನ ಪದ್ದತಿಯು, ಜೇನು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ಸಮೂಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಡು ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಠೋರವಾಗಿ ಮುರಿದು ನಾಶಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಜೇನುಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಇದ್ದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಶಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ಣ ಸಂಸಾರದ ಗೂಡಿನಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಜರಡಿ ಅಥವಾ ಮಕರಿಯ ಮೂಲಕ ಕಠೋರವಾಗಿ ಹಿಂಡಿ ಸೋಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಹಾನಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಅಶುಭ್ರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಕೂಡಲೇ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಶೋಷಿಸಿ ತಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳ ವಸಾಹತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಬೇಟೆಯ-ಸಂಗ್ರಹಗಾರರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಿಕೆಯು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ನ್ಯೂನತೆಯು ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ "ನಿಲ್ಲಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯ" ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇಕರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೇನುನೊಣಗಳ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು, ಅದರ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಸತತವಾದ ಉತ್ಪವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ವಿಶೇಷತಳಿಗಳ ಪೋಷಣೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಬೆಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೊನಾಸ್ಟೆರೀಸ್ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅಲ್ಲಿ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಮೇಣವು ಮೇಣಬತ್ತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಮತ್ತು ವೈನ್‌ಗಳು ಬೆಳೆಯದಂತಹ ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಳಿಬರಿಸಿದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸರಾಯಿಯ ಪಾನೀಯವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. 18ನೆಯ ಮತ್ತು 19ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಫಲ ಹಂತಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಯಿತು, ಇದು ಜೇನಿನ ಫಸಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಜೇನುನೊಣಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ರಕ್ಷಿಸುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಹಳೇ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೊಸಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ನಡುವಣ ಹಂತಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ 1768/1770ರಲ್ಲಿ ಥೋಮಸ್ ವಿಲಿಯಮ್‌ರಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವರು ನಾಶವಾಗುವಂತಹ ಹಳೆಯ ಸ್ಕೆಪ್ ಆಧಾರಿತ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಅಭಿವೃಧಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಜೇನಿನ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref>ಥಾಮಸ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಮನ್, ''ಎ ಟ್ರೀಟೈಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಬೀಸ್'' (ಲಂಡನ್, 1768, 2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ 1770).</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೈಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರದ ಮರದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು (ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ) "ಜೇನುನೊಣಗಳು ತಮ್ಮ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ", "ವಿತರಣೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ಬಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ" [ಜೇನುಗೂಡಿನ {{convert|10|in|mm|adj=mid|-diameter}} ಒಳಗೆ].<ref>ವೈಲ್ಡ್‌ಮನ್, ಅಪ್.ಸಿಟ್., 2ನೆಯ (1770) ಆವೃತ್ತಿ., 94-95 ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ</ref> ಅವರು ಮಹು-ಮಹಡಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ವಿವರಿಸಿದರು, ಮೇಲಿನವುಗಳ ಆಧುನಿಕ ಉಪಯೋಗದ ಭವಿಷ್ಯನುಡಿಯುವುದು: ಅನುಕ್ರಮ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು (ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮೇಲಿನವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಅಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದಾಗ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಸಾರ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಇದರಿಂದ ಜೇನಿನ ಫಸಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು. ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನುಗೂಡುಗಳ ಆಧುನಿಕ ಉಪಯೋಗದ ಮುಂದೋರಿಸುವಿಕೆಯಾದ, ಜೇನುನೊಣಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಣದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇಳೀಜಾರು ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ" ಜೇನು ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವೈಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸಹ ವಿವರಿಸಿದರು<ref>ವೈಲ್ಡ್‌ಮನ್, ಅಪ್.ಸಿಟ್., 2ನೆಯ (1770) ಆವೃತ್ತಿ., 112-115 ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ.</ref>. ವೈಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಪುಸ್ತಕವು, ಮೊದಲೇ ಸ್ವಮೆರ್‌ದಮ್, ಮರಾಲ್ಡಿ ಮತ್ತು ದೆ ರೆಯುಮುರ್ ಅವರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಜೇನುನೊಣಗಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ-ಅವರು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ರಿಯಾಮರ್‌ರ ಹೇಳೀಕೆಯ ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು-ಮತ್ತು ಅವರು 1750ರ ಕಾಲದ ಬ್ರಿಟನಿಯ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತಹ ಜೇನುಗೂಡುಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರರ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಹ ವಿವರಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Lorenzo Langstroth.jpg|right|200px|thumb|ಲೊರೆಂಜೊ ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೊತ್ (1810-1895)]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ವಲಸೆಬಂದ ಯೋರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ವಂಶಸ್ಥರಾದ, ಲೊರೆಂಜೊ ಲೊರೈನ್ ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಇವರಿಂದ ಸಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಗೂಡುಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಹರ್ಬರ್‌ರ ಮುಂಚಿನ ಶೋಧನೆಯಾದ, ನಂತರ "ದಿ ಬೀ ಸ್ಫೇಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಲಾದ, ಮೇಣದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಳತೆಯನ್ನು, ಮೊದಲು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದವರು ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್, ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮೇಣದಿಂದ ತುಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಡುವೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಖಾಲಿ ದಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ "ಜೇನುನೊಣದ ಜಾಗದ" ಅಳತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ (5 ಮತ್ತು 8&nbsp;ಮಿಮೀ ನಡುವೆ, ಅಥವಾ 1/4 ರಿಂದ 3/8"), ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಸಮಚತುಷ್ಕೋನದ ಜೇನು ಗೂಡಿನ ಪೇಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಮರದ ಚೌಕಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದರು, ಅನುಕ್ರಮ ಚೌಕಗಳ ನಡುವಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಒಂದೇರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಪೇಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ ಅಥವಾ ಜೇನು ಗೂಡಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರದ, ಸಮಾಂತರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಜೇನುಸಾಕಣೆಗಾರರಿಗೆ, ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡದೆ, ಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೊರೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಜೇನು ಗೂಡಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಚೌಕವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಇದು ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡದೇ ನಿದಾನವಾಗಿ ತೆಗೆದು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಲಿಯಾದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮರುಶೇಖರಣೆಗಾಗಿ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಒಳಗೆ ಮರಳಿ ಸೇರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 1853ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್'ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ, ''[http://openlibrary.org/b/OL7148643M ದಿ ಹೈವ್ ಆಂಡ್ ಹನೀ-ಬೀ]'', ಬೀ ಸ್ಫೇಸ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಮರು ಪರಿಶೀಧನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಗೂಡುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನು-ಹುಟ್ಟಿನ-ಗೂಡುಗಳ ಆವಿಷ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜೇನು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ. {{See also|Beekeeping in the United States}} === ಜೇನು ಗೂಡುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಕಾಸ === ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್'ರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕಾದ]] ಎರಡೂ ಕಡೆ ಜೇನುಸಾಕಣೆಗಾರರಿಂದ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಅಶ್ಯಕತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ವಿಕಸಿಸಿದವು: ಯುಎಸ್‌ಎನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದದಂತ್ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಜೇನುಗೂಡುಗಳೇ ಪ್ರಭಲವಾಗಿವೆ; ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೆ-ಲಯನ್ಸ್ ತೊಟ್ಟಿ-ಜೇನುಗೂಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಅಂದರೆ 1930ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಅದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾಲೆರ್ ಸ್ಮಿತ್ ಜೇನುಗೂಡು ಈಗಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಕಾಂಡಿನಾವಿಯನ್ ದೆಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತೊಟ್ಟಿ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏನೇ ಆದರೂ, ಯುಎಸ್‌ಎ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಮತ್ತು ದದಂತ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಳಿದವು, ಅದಾಗ್ಯೂ [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೆಡನ್]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], ಜರ್ಮನಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಇಟಲಿ]] ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೇನುಗೂಡಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹಿಂಪುಟಿಸಲು, ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೇನುನೊಣಗಳ ವಿವಿಧ ಉಪತಳಿಗಳ ಮರು ಉತ್ಪಾದಕ ಗುಣ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಆದರಿಸಿ, ಜೇನುಗೂಡಿನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ವಿಕಸಿಸಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದೇತರಹದ ವಿಷಯಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ, ಜೇನುಗೂಡುಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾಗುತ್ತವೆ: ಇವು ಎಲ್ಲವು ಚೌಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಮಚತುಷ್ಕೋನಾಕಾರವಾಗಿವೆ; ಇವೆಲ್ಲವು ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ; ಇವೆಲ್ಲವು ಮಹಡಿ, ಸಂಸಾರದ-ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಹನಿ-ಸೂಪೆರ್, ಶಿಖರದ-ಫಲಕ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕವಾಗಿ ಸೆದರ್, ಪೈನ್, ಅಥವಾ ಸಿಪ್ರೆಸ್ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚುಚುಮದ್ದಿನಿಂದ ಆಕಾರನೀಡಿದ ಪಟ್ಟನೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ರಾಣಿಹುಳುಗಳ ನಿಷೇಧಕಗಳನ್ನು ಹನಿಸೂಪೆರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದ-ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ನಡುವೆ ಇರಿಸಿ, ಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೆಶದಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಇರುವುದರ ನಂತರದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವಂತೆ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗು, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಸಣ್ಣಹುಳುಗಳ ತೊಂದರೆಯಿಂದ, ಜೇನುಗೂಡಿನ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ವರ್ಷದ ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ) ತಂತಿಯ ಮೆಷ್ (ಬಲೆ)ಯಿಂದ ಮತ್ತು ತಗೆಯಬಹುದಾದಂತಹ ಟ್ರೇಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಆದಿ ಪರಿಶೋಧಕರು. === 19ನೆಯ ಶತಮಾನವು ಜೇನು ಗೂಡುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು, ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು, ಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಶೇಖರಣೆಯ ಸುಧಾರಣೆ, ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿವರ್ತನಕಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಶೋಧಕರನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿದೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನಕಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವರೆಂದರೆ: '''ಜಾನ್ ಝಿಯರ್ಝನ್''', ಆಧುನಿಕ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಪಿತಾಮಹರಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಅಧುನಿಕ ಜೇನು ಗೂಡುಗಳು ಇವರ ವಿನ್ಯಾಸದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. '''ಎಲ್. ಎಲ್. ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್''', "ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಪಿತೃ" ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದರು, ಲೊರೆಂಜೊ ಲೊರೈನ್ ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಆಧುನಿಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ''ದಿ ಹೈವ್ ಆಂಡ್ ಹನಿ-ಬೀ'' 1853ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು. '''ಮೊಸೆಸ್ ಕ್ವಿನ್‌ಬಿ''' ರನ್ನು,’ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಪಿತೃ’ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇವರು ''ಮಿಸ್ಟೆರೀಸ್ ಆಫ್ ಬೀ-ಕೀಪಿಂಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌'' ನ ಲೇಖಕರು. '''ಅಮೋಸ್ ರೂಟ್''', ಸತತವಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿ ಮುದ್ರಣ ಗೊಳಿಸಿದ ''ಎ ಬಿ ಸಿ ಆಫ್ ಬೀ ಕಲ್ಚರ್‌'' ನ ಲೇಖಕರು. ರೂಟ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಗೂಡುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜೇನುನೊಣದ-ಪ್ಯಾಕೆಜ್‌ಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಆದಿಪರಿಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. '''ಎ.ಜೆ. ಕೂಕ್''', ''ದಿ ಬೀ-ಕೀಪರ್ಸ್' ಗೈಡ್; ಅಥವಾ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಪಿಯರಿ'' ನ ಲೇಖಕರು, 1876. '''ಡಾ. ಸಿ.ಸಿ. ಮಿಲ್ಲೆರ್''' ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 1878ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ಅವರ ಏಕೈಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕ, ''ಪಿಪ್ಟಿ ಯಿಯರ್ಸ್ ಅಮೋಂಗ್ ದಿ ಬೀಸ್'', ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೆಲಿನ ಅವರ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ಉಳಿಸಿತು. ಇಟಲಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ '''ಮಜೋರ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ದೆ ಹ್ರುಸ್ಚ್‌ಕಾ''' ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಶೋಧನೆಯು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿತು. 1865ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮುವ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸರಳ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅವರ ಮೂಲ ಕಲ್ಫನೆಯು ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಲೋಹದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಯ ಒಳಗೆ ಗಿರ್ರನೆ ತಿರುಗಿಸಿ, ಆಗ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರ ಚಿಮ್ಮುವ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತದಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಖಾಲಿಯಾದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದಂತೆ ಜೇನು ಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಸೇರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ - ಇದು ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಮಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಏಕೈಕ ಸಂಶೊಧನೆಯು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಫಸಲಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಯುಕೆನಲ್ಲಿ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನರಿಂದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ '''ಬ್ರದೆರ್ ಆಡಮ್''' ಮತ್ತು ಅವರ ಬಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಬೀ ಮತ್ತು ’ಹನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್‌ಲೆಸ್’ ಸೇರಿ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಲೆ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಂಶೋಧಕರಾದ '''ಆರ್.ಒ.ಬಿ. ಮಾನ್ಲೆ''', ಇನ್ನೂ ಸಹ ಯುಕೆನಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆದಿ ಸಂಶೋಧಕರೆಂದರೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಹೆರೋಡ್-ಹೆಂಪ್ಸಾಲ್ ಮತ್ತು ಗಲೆ. == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆ == === ಸ್ಥಿರ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Lithuanian Museum of Ancient Beekeeping.jpg|thumb|left|ಲಿಥುಯಾನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಟ್ರಿಪೆಯಿಕಿಯಾಯ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮರದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು]] ಸ್ಥಿರ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಜೇನು ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ತಗೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಜೇನು ಹುಟ್ಟನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡದೆ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ, ದುಂಡನೆಯ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಮಡಿಕೆಯಂತಹ ಯಾವುದೆ ಟೊಳ್ಳು ರಚನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವರೊರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೋಲ್‌ಬ್ರೂಡ್‌ ಜೇನುನೊಣಗಳ ರೋಗಗಳಿಗೆ ತಪಾಸಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಾನೂನು ಭಾಹಿರವಾಗಿವೆ. == ಆಧುನಿಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆ == === ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಚಲಿಸಲಾಗುವ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೇಲಿನಿಂದ ತೆರೆಯಲಾಗುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಾಧಿತ ಜೇನುಗೂಡಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇದರ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್ ಜೇನುಗೂಡು ಜಾನ್ ಝಿಯರ್ಝನ್’ರ ಪಾಲಿಷ್ ಜೇನುಗೂಡಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ವರ್ಗದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಾಫ್‌ಮನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್, ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಮನ್ಲೆ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತಹದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು (ಸ್ಮಿಥ್, ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಮತು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್) ಕಾಣುವಂತಹದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೆಪ್‌ (ದುಂಡನೆಯ ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ)ಗಳು, ಟೊಳ್ಳು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಯ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಚೌಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ಈಗ ಬಹುತೇಕ ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿವೆ, ಜೇನು ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜೇನುಹುಳುಗಳ ಸಂಸಾರದ ರೋಗತಪಾಸಣೆ ಸಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಯುಕೆನಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಾಸಗಾರರಿಂದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಂತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಜಂಗುಳಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಈಗಲೂ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ದುಂಡಗಿನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು === ಕೆಲವು ಹವ್ಯಾಸದ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ವಿಯಟ್ನಮ್ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref name="Honey Hunting' 1999"/>. ಈ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್‌ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದ ನಂತರ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಜೇನುಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು, ಲಾಂಗ್ಸ್‌ಟ್ರೊತ್‌ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಕೇವಲ 20% ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಆರಂಭದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ಸಹ ಜೇನುನೊಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆತ್ತಬೇಕಾದ ಭಾರವು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುವ ದೇಶಗಳಾದ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷಿಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, 'ಬೀಸ್ ಫರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ ಜೇನುಗೂಡುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಫಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{cite web| last =Gregory | first =Pam | title =Better beekeeping in top-bar hives| publisher =Bees For Development | url =http://www.beesfordevelopment.org/info/info/topbar/better-beekeeping-in-topb-2.shtml | format =Web article | accessdate =2008-03-12 }}</ref> === ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪು === [[ಚಿತ್ರ:Cursodeapicultura.jpg|thumb|ಕುಟುಕಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.]] ಜೇನುನೊಣಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯು ಆದ್ಯತೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಬಹುತೇಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೊವೀಸ್ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸ್ತತ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಲೆಗವುಸು ಮಾದರಿಯ ಉಡುಪು ಅಥವಾ ಟೋಪಿ ಮತ್ತು ಮುಸುಕನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನುಭವಶೀಲ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಕೆಲವುಸಲ ಹಸ್ತತ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸದೇ ಇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇವು ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಮುಖ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆ ಇವೆರಡು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಮುಸುಕನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರನಿಗೆ ತೆರೆದ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಹಾರುವ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಂದ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ದಯಾಳು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಫಲ್ಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆಕಡೆಗಿಂತ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಕುಟುಕವು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋವಿಗೆ ಮತ್ತು ಊತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬೆತ್ತಲೆ ಕೈ ಮೇಲಿನ ಕುಟುಕದ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಜೂಡಲೇ ಉಗುರುನಿಂದ ತೆಗೆದು ವಿಷ ಒಳಸೇರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳು ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ (ಆದರೆ ವರ್ಣ ರಂಜಿತವಾಗಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಮೃಧುವಾದ ಬಟ್ಟೆಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಗಾಢಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ರೋಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಭಕ್ಷಕ ಸಮೂಹದಿಂದ (ಕರಡಿಗಳು, ಸ್ಕಂಕ್ಸ್, ಮುಂತಾದವು) ಗರಿಷ್ಟ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾಬ್ರಿಕ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕುಟುಕುವ ಕೊಂಡಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಫೆರೊಮೊನ್‌ (ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಪ್ತವಾಗಿತುವ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರವ) ಹೊರಚಿಮ್ಮಲು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ, ಆಗ ಇದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಉಳಿದ ಕುಟುಕಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ದವಾಗಿ ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಕವಚ ಹೊಂದಿದ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿನೆಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಈ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಸೇದುವ ಸಾಧನ === [[ಚಿತ್ರ:Bee smoker.jpg|thumb|250px|ಬೀ ಸ್ಮೋಕರ್]] {{Main|Bee smoker}} ಹೊಗೆಯು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರ ಮೂರನೇ ಪಂಕ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧನ. ಬಹುತೇಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು "ಸೇದುವ ಸಾಧನವನ್ನು" ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ — ಇದು ವಿವಿಧ ಇಂದನಗಳ ಅಸಂಪೂರ್ಣ ದಹನದಿಂದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಹೊಗೆಯು ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಬೆಂಕಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಭವನೀಯ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಪರಿತ್ಯಾಗದ ಪೂರ್ವಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ಮೇಯಿಸುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮಾಡುವ ಗದ್ದಲವನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾವಲುಗಾರ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಫೆರೊಮೊನ್‌‌ನ್ನು ಸಹ ಹೊಗೆಯು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಉದ್ಭವಿಸುವ ಗೊಂದಲವು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸದೇ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ತೆರೆದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜೇನುನೊಣವು ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯು ಬಾತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಇದು ಕುಟುಕಲು ಬೇಕಾದಲ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಮುಕರಿದ ಜೇನುನೊಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಗೆಯು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮುಕರಿದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಕರಿದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅವು ಕಡಿಮೆ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನವ ಹಿಂಡು ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸೇದುವ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕಲ್ಮಶಗೊಳ್ಳದ ಯಾವುದೇ ಉರುವಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಉರುವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸ್ಸಿಯನ್, ಹುರಿಮಾಡಿದ ನೂಲು, ಗೋಣಿತಾಟು, ಪೈನ್ ಮರದ ಎಲೆಗಳು, ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ರಟ್ಟು, ಮತ್ತು ಕೆಲಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಅಥವಾ ಒರಟು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಕೂಡಲೇ ದೊರೆಯುವ, ಅನಪಾಯಕಾರಿ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ತೆಂಗಿನಮರದ ನಾರುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ತಿರುಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಮುದ್ದೆಮಾಡಿದ ಹತ್ತಿಯಂತಹ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉರುವಲುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹೊಗೆಯ ಎರೊಸೊಲ್ ಕೇನುಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇತರ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಸುಮಕ್ ಸಸಿಯನ್ನು ಉರುವಲನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇದು ದಟ್ಟವಾದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲವಾಗಿ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ "ದ್ರವರೂಪದ ಹೊಗೆಯನ್ನು" ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು ನೀರು ಆಧಾರಿತ ದ್ರಾವಣವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೀಸೆಯಿಂದ ಜೇನುನೊಣಗಳಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಕುಟುಕುಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳು === ಕೆಲವು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ತಾವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಷ್ಟೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಕದಿಂದ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲೂ ಕೆಲವುಸಲ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೇನುಸಾಕನೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರತಿವಿಷಗಳನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ IgG) ತಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಜೇನುನೊಣದ ವಿಷ, ಫೋಸ್‌ಫೊಲಿಪೇಸ್ ಎ2 (ಪಿಎಲ್‌ಎ) ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿವಿಷಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಜೇನುನೊಣದ ಕುಟುಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಸಹ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಕುಟುಕದಿಂದ ವಿಷ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಈ ಉಡುಪುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕುಟುಕದ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಷದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಎಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತೆಗೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆ === {{Unreferenced section|date=August 2010}} ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರಮವು ಜೇನುಸಾಕಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಅಗೌರವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯೋಜನೀಯವಾಗಿ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಫಸಲಿನ ಸಿಂಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಕೃತಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ತೆರಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಕೃತಕವಾಗಿ ಗರ್ಭದರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ನೀರನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು, ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ದುರ್ಭಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. == ನಗರದ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಲಿನ ಜೇನುಸಾಕಣೆ == ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೇನುಸಾಕಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟು, ನಗರದ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯು, ಕಡಿಮೆ ಔದ್ಯೋಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ನಗರದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಹೊಂದುವ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮೂಹದಿಂದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಜೇನುಕೃಷಿಯು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರೀಸ್, ಬರ್ಲಿನ್, ಲಂಡನ್, ಟೊಕ್ಯೊ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., ಸೇರಿವೆ. 2010ರವರೆಗು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾರಾದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ $2,000 ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/32925739/ns/world_news-europe/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-12 |archive-date=2010-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916083030/http://www.msnbc.msn.com/id/32925739/ns/world_news-europe/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-big-apple-where-honey-talks/article1502842/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-12 |archive-date=2010-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100322194352/http://www.theglobeandmail.com/news/world/the-big-apple-where-honey-talks/article1502842/ |url-status=dead }}</ref> ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಗರದ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ಯಾರೀಸ್, ಹಾಗು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ 156 ನಗರಸಭೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ 10 ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ 3ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2003ರ ವರೆಗೂ ವಾನ್‌ಕೊವೆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾನ್‌ಕೊವೆರ್‌ ನಗರದ ಹಾಲ್‌ನ ಮೇಲು ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vancouversun.com/health/Bees+make+Vancouver+city+hall+hive+activity/2703840/story.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-12 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329151112/http://www.vancouversun.com/health/Bees+make+Vancouver+city+hall+hive+activity/2703840/story.html |url-status=dead }}</ref> == ಜೇನುನೊಣದ ಸಮೂಹಗಳು == === ವರ್ಗಗಳು === ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: * ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದೇ ಫೋಷಣೆಯ ಹೆಣ್ಣು ಹುಳು ಆಗಿರುತ್ತದೆ; * ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಜೇನುಗುಳುಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಇವು 30,000–50,000 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; * ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಡು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ಇವು ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಬರಗಾಲ ಅಥವಾ ಚಳಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಜೇನು ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಮಾತ್ರ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೌಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು ಇದರ ಸಂತತಿ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಜೀವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅದರ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೋಷಣೆಯ ಮಹತ್ವದ ಕಾಲವಾದ, ವಸಂತಕಾಲದ ಕೊನೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಳ್ಳೆ ಜಾತಿಯ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶರೀರದ ಭಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾದ 3,000 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಇದು ಅನನ್ಯಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ; ಫಲಭರಿತ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ 1,500 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದಲೇ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸದ ಜೇನುಹುಳು ಗಿಂತಲೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ತಮ ಫಲಪಾಕವನ್ನು ಸೇವನೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಇದು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಹುಳುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಫೆರೊಮೋನ್‌‍ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ "ರಾಣಿ ಹುಳುವಿನ ದ್ರವಗಳನ್ನು" ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆಡಹುದರಿಂದ ರಾಣಿ ಹುಳು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೇನು ಗೂಡುನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯಗಳನ್ನು (ಮರುಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಗ್ರಂಥಿ) ದಹಿಸಿ, ಅವು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡದಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==== ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳುಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆ ==== ಬೆಳವಣಿಗೆಯ 15 ದಿನಗಳ ನಂತರ ರಾಣಿ ಹುಳು ಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೂಡುವಿಕೆಯ ಗಂಡುಹುಳುವಿನ (ಮೇಟಿಂಗ್ ಪ್ಲೈಟ್) ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹಾರುವ ಮೊದಲು ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ 3–7 ದಿನಗಳ ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೂಡುವಿಕೆಯ ಗಂಡುಹುಳು (ಮೇಟಿಂಗ್ ಪ್ಲೈಟ್) ಅನ್ನು 'ನುಪ್ಚಿಯಲ್ ಪ್ಲೈಟ್' ಎಂದು ಸಹ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ನಿಲುವಿನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವು, ಜೇನುಗೂಡಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಸೆಕಂಡುಗಳ ವರೆಗಷ್ಟೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಹಾರಾಟಗಳು 5 ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ 30 ನಿಮಿಢಗಳ ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾರಾಟದಲ್ಲೂ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಡು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಡಜೆನ್ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಸಾವಿರಾರು ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಫಲವತ್ತತೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮ ಡ್ರೋನ್ ಹುಳುಗಳಿಂದ ಪಡೆದು ಶೇಖರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾತಾವರಣ ಅನಾನುಕೂಲದಿಂದಲೊ ಅಥವಾ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಒಳಗೇ ಬಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಯೊ - ಕೂಡುವಿಕೆಗೆ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಆಚೆ ಹೋಗಲು ದಾದ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ - ಅದು ಫಲವತ್ತಾಗದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ’ಡ್ರೋನ್‌ನ ಸ್ವಭಾವನ್ನು’ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಜೇನುಗೂಡು ಅವನತಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕೂಡುವಿಕೆಯು ಜೇನುಗೂಡುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅನೆಕ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಪ್ರಬಲ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳಿಂದ ಬೆರ್ಪಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿ - ಕೇವಲ ಪ್ರಬಲವಾದ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅವುಗಳ ಗೀನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಹಾಯಲು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ==== ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ==== ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅತಿಯಾಗಿ ಉದ್ರೆಕಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ನಿಲುಗಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣದ ಜೀವಮಾನವು ಕೇವಲ 6 ವಾರಗಳಷ್ಟೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಶರತ್ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಮರಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯದಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಮಕರಂದ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯದಿದ್ದಾಗ, ತರುಣ ಜೇನುನೊಣವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಸೇರಿ 16 ವಾರಗಳ ವರೆಗೂ ಜೀವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಜೀವನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣವು ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣದ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" |- ! ಸಮಯ." ! ಕಾರ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆ |- | 1-3ನೆಯ ದಿನಗಳು | ಕೋಶಗಳನ್ನು ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾವಿಗೆ ಕೊಡುವುದು |- | 3-6 ದಿನ | ಹೊಡ್ಡ ಮರಿಹುಳುಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು |- | 6-10 ದಿನ | ಚಿಕ್ಕ ಮರಿಹುಳುಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು |- | 8-16 ದಿನ | ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಧೂಳಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು |- | 12-18 ದಿನ | ಮೇಣ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ |- | 14 ದಿನದ ನಂತರ | ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಕಾವಲುಗಾರರು; ಮಕರಂದ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಧೂಳಿಯ ಹುಡುಕಾಟ |} ==== ಗಂಡು ಜೇನುನೊಣಗಳು (ಡ್ರೋನ್ಸ್) ==== ಡ್ರೋನ್ಸ್ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಜೇನುನೊಣಗಳು (ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು), ಇವು ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎರಡರಷ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಪರಾಗ ಅಥವಾ ಮಕರಂದಕ್ಕಾಗಿ ಮೇವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಕೇವಲ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದ ಕೂಡುವಿಕೆಯ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ಅವನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸಲು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂನತೆಯ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಅಥವಾ ಜಂಗುಳಿಯ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲೇ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು. ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಋತು ಮುಗಿದಾಗ, ತಣ್ಣನೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹರಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಗಂಡು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಯಲು ಜೇನು ಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಹೋಡಿಸುತ್ತವೆ. ==== ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳು ==== {| class="wikitable" |- ! ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತ ! ರಾಣಿ ! ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣ ! ಗಂಡು ಜೇನುನೋಣ |- | ಮೊಟ್ಟೆ | 3 ದಿನಗಳು | 3 ದಿನಗಳು | 3 ದಿನಗಳು |- | ಮರಿಹುಳು | 8 ದಿನಗಳು | 10 ದಿನಗಳು | 13 ದಿನಗಳು |- | ಪೊರೆಹುಳು | 4 ದಿನಗಳು | 8 ದಿನಗಳು | 8 ದಿನಗಳು |- | ಒಟ್ಟು | 15 ದಿನಗಳು | 21 ದಿನಗಳು | 24 ದಿನಗಳು |- |} === ಜೇನುನೊಣ ಸಮೂಹದ ರಚನೆ === ಪಳಗಿಸಿದ ಜೇನುನೊಣದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯಾವಾಗಿ ಸಮಚತುಷ್ಕೋನದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಒಳಗೆ ಎಂಟರಿಂದ ಹತ್ತು ಸಮನಾಂತರದ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು, ಪೊರೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ, ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಲಂಬವಾದ ಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪಕ್ಕದಿಂದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಜೇನು ಗೂಡಿನ ಮೂಲಕ ಲಂಬವಾಗಿ ಸೀಳಿದರೆ, ಹುಳಗಳ ಮರಿಗಳನ್ನೊಂದಿದ ಗೂಡು, ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಜೇನುಹುಟ್ಟಿನ 5-8 ಚೌಕಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಯಾಕಾರದ ಚೆಂಡಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಿಯ ಹೊರಗಿನ ಎರಡು ಜೇನುಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮಕರದ ದೀರ್ಘಾವದಿಯ ಶೇಖರಣೆಗಾಗಿಯೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೇನುನೊಣಗಳ ಗೂಡಿನ ಮಧ್ಯದೊಳಗೆ, ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಒಂಟಿ ಚೌಕವು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಚೌಕದ ತುದಿಯ ವರೆಗು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಬಹುದಾದ ಮುಚ್ಚಿದ ಮರಿಗಳ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳ ತೇಪೆಯ ಮೇಲೆ ಇಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿ ವರೆಗು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮಕರಂದ-ತುಂಬಿದ ಕೋಶಗಳ ಕಮಾನು ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಚೌಕದ ಶಿಖರದ ವರೆಗು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಜೇನುತುಪ್ಪ-ತುಂಬಿದ ಕೋಶಗಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನು ಇರುತ್ತದೆ. ಮಕರಂದವು ಮರಿಹುಳುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಮೃದ್ಧ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ, ಜೇನುತುಪ್ಪವು ಸಹ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ಶಕ್ತಿ ಸಮೃದ್ಧ ಆಹಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಪೋಷಣೆಯ ಜೇನು ಹುಳುಗಳು, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮಕರಂದವನ್ನು ತಾವು ಸೇವಿಸಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ’ರಾಯಲ್ ಜೆಲ್ಲಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಿ ಹುಳುಗೆ ಉಣಿಸಿದ ರಾಯಲ್ ಜೆಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅದು ರಾಣಿ ಹುಳೂವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆಯೊ ಅಥವಾ ಕೆಲಸದ ಜೇನು ಹುಳುವಾಗುತ್ತದೊ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಿಹುಳುಗಳ ಚೌಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮರಿಗಳ ಗೂಡಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡುತ್ತವೆ. ಆದುನಿಕ ಜೇನುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು, ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ’ಸೂಪೆರ್ಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮರಿಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸೂಪೆರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಜೇನುನೊಣದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಮತ್ತು ಇದರ ಮರಿಗಳ ಗೂಡನ್ನು ನಾಶಮಾಡದೆ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ’ಕದಿಯಲಾಗಿದ್ದರೆ’, ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರ ಈ ಶೇಖರಣೆಗಳನ್ನು ಜೇನು ನೊಣಗಳ ಸಕ್ಕರೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ನ್ ಪಾನಕಗಳಿಂದ ಮರು ತುಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ಜೇನುನೊಣ ಸಮೂಹದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ === ಜೇನುನೊಣ ಸಮೂಹದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ವೆಳವಣೀಗೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮರಿಹುಳುಗಳಿಗೆ ಉಣಿಸಲು ಪರಾಗ ಲಭ್ಯವಾದ ಕೂಡಲೇ, ಮರಿಗಳ ಗೂಡಿನ ತ್ವರಿತ ವಿಸ್ತಾರದೊಂದಿಗೆ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಬೇಗ ಜನವರಿಯಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲೂ ಸಹ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಪೋಷಣೆಯು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುವುದು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ), ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಫಸಲಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮುಖ್ಯ ’ಮಕರಂದ ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ’ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ರಚಿಸುವ ಜೇನುನೊಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂತತಿಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯವು, ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ಹರಳುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎರಡು ಮಕರಂದದ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ: ಒಂದು ವಸಂತಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಗಸ್ಟ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಮಕರಂದದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಮಕರಂದ ಪ್ರವಾಹ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೇನುನೊಣ ಸಮೂಹವು ಫಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಗರಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರನ ಪರಿಣತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವು ನಿವಾರಣೆ, ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವ ಊರವಣೆಯ ಯುಕ್ತಿಯುತ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಮೂಹವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರನಿಗೆ ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅವನ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮ, ಆ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಅವನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಸಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ, ಅವನು ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವ ಊರವಣೆಯನ್ನು ಹೊಸಾ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಉತ್ತಮ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದ್ದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಆರಂಭದ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಫಸಲನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಜೇನುಸಾಕಣೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಫಲವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. == ಹೊಸ ಸಮೂಹಗಳ ರಚನೆ == === ಸಮೂಹದ ಮರುಉತ್ಪಾದನೆ; ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆ === {{Main|Swarming (honey bee)}} [[ಚಿತ್ರ:Essaim d'abeilles en vol (modifiée).jpg|thumb|right|250px|ಭೂಮಿಗಿಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸಮೂಹ]] ಎಲ್ಲಾ ಸಮೂಹಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವ, ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಣಿಹುಳುವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಉತ್ತಮವಾದ ರಾಣಿ ಹುಳುವೇ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ಆಯುಷಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರಾಣಿಹುಳು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡುವಾಗ ಅದನ್ನು ಫಲವತಾಗಿಸುವುದಾ ಅಥವಾ ಬೇಡವಾ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸಿದರೆ ಅದು ಹೆಣ್ಣು ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಗಂಡು ಡ್ರೋನ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಜೇನುಹುಟ್ಟುನಲ್ಲಿ ಅದು ಎದುರಿಸುವ ಪೋಷಣೆಯ ತೆರೆದ ಕೋಶದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಯಾವ ತರಹದ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕೆಲಸದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಫಲವತ್ತಾದ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡ್ರೋನ್ ಕೋಶವನ್ನು ಕಂಡಲ್ಲಿ ಅದು ಫಲವತ್ತಾಗದ ಡ್ರೋನ್ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಸಲ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಫಲವತ್ತಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವಾಗ ಅದು ವಿವಿಧ ಪೆರೋಮೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವು ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುತ್ತವೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವನ್ನು ’ರಾಣಿಹುಳುವಿನ ದ್ರವ್ಯಗಳ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯು ಇವು ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಪೆರೋಮೋನ್‌ಗಳು (ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು). ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳುವಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿದ್ದ ವಿರ್ಯವು ಮುಗಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೆರೋಮೋನ್‌ಗಳು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ, ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣ ತಡವರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸಾ ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಣಿಹುಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದಾಗ (ಕಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಂಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ), ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾದ ವೀರ್ಯ ಮುಗಿದುಹೋಗಿ ಅದು ಫಲವತ್ತಾದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ (ಅದು ’ಡ್ರೋನ್ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವ’ ರಾಣಿ ಹುಳುವಾದಾಗ), ಅಥವಾ ಅದರ ಪೆರೋಮೋಗಳು ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ, ಅವು ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಣ್ಣು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲಸದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಅಲ್ಲಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಪಾಲಿಸುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿವೆ: # ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆ : ಗುಂಪುಗೂಡಿಸದೆ ಒಂದೇ ಜೇನುಗೂಡಿನೊಳಗೆ ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು # ಮುಕರುವ ಕೋಶದ ಉತ್ಪಾದನೆ: ಜೇನುಗೂಡಿನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಎರಡು ಸಮೂಹಗಳಾಗಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವುದು ''ಅಪಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಫೆರಾ'' ದ ವಿವಿಧ ಉಪ-ತಳಿಗಳು ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ವಿವಿಧ ದಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ವಿಕಸನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗೂಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕಪ್ಪು ಸಂತತಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಗುಂಪುಗೂಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೀಗಿರುವಾಗ ಹೆಹ್ಚ್ಚು ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಬಣ್ಣದ ವಿಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಂಪುಗೂಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆಯು ಕಾಣಲಾಗುವ ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಉಪ ತಳಿಗಳ ಸಂಕರವನ್ನು ಮಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ನಿಜಾಂಶವು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆಯು ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರಿಂದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಕಾರಣ ತನ್ನ ಹಳೇ ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಜೇನುಗೂಡು ಗುಂಪುಗೂಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಶೇಖರಣೆಯು ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಕೇವಲ ಹೊಸಾ ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಳೇ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವನ್ನು ಮಾಯವಾಗಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಹೊಸಾ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳ ತಯಾರಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೋಷಣೆಯ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ವಿಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಡಜನ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ - ಮತ್ತು ಇವು ಪೋಷಣೆಯ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುನ ತುದಿಯ ಸುತ್ತಲು ಇರುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಹ್ಚಾಗಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Honeycomb 20090206 jhansonxi.jpg|thumb|right|ನೆಲಮನೆಯ ಅಡ್ಡತೊಲೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಮೇಣದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳು]] ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಮೊದಲ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಕಾವುಕೊಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಳೇ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ಹುಳು ಗೂಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಾಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತರುಣ ಜೇನುನೊಣಗಳು (ಮೇಣ-ತಯಾರಿಸುವವು), ಇವು ಹೊಸಾ ಜೇನುಗುಡಿನ ತಳಪಾಯವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಯೋಗ್ಯವಾದ ಟೊಳ್ಳು ಮರಗಳು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಸಂದುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಗುಂಪಿನಿಂದ ಅನ್ವೇಷಕರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಪೂರ್ಣ ಗುಂಪು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿ, ತರುಣ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಜೇನು</span>ನೊಣಗಳು ಹಳೇ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಕೊಂಡ ತೇನುತುಪ್ಪದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೊಸಾ ಸಂಸಾರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟನ್ನು ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ತರುಣ ಜೇನುನೊಣಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಣವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಲೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹಳೇ ಜೇನುನೊಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರುಣ ಜೇನುನೊಣಗಳೇ ಇರಲು ಹವಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕನ್ನಿಕೆ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮೊದಲ ಗುಂಪಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ (’ಪ್ರೈಮ್ ಸ್ವಾರ್ಮ್’), ಮತ್ತು ಮಗಳಾದ ರಾಣಿ ಹುಳು ಕೂಡಲು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಹಳೇ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇದರಿಂದ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೊಸಾ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. === ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ವಿಷಯಾಂಶಗಳು === ಸಮೂಹದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸಾರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ವರೆಗು ಗುಂಪಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಗವನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ಮರಿಹುಳುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಸಂಸಾರದಿಂದ ತುಂಬುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ವಸಂತಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನುಗೂಡಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಶೇಖರಣೆಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಸಹಜಗುಣದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ಎಂದರೆ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣಕ್ಕೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಯಾವುದೇ ಕೋಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತ್ತು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಂಬಾ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಾಗ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಗುಂಪು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿನ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲೇ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾವುಕೊಡುವ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ. ಗೂಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಮರಿಹುಳುಗಳು ಇಲ್ಲದ ಆದರೆ ಕೆರೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸಾ ಸಂಸಾರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅತೀ ಚುರುಕಾದ ತರುಣ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಗೂಡನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣದ ವಯಸ್ಸು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಳಗಿನ ರಾಣಿ ಜೇನು ನೊಣಗಳು ಜೇನುಗೂಡು ಅತಿಯಾಗಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಾಗ ಹೊರತುಪಡೆಸಿ ಬೇರೆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಾದ ರಾಣಿ ಹುಳುಗಳು ಅವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಗುಂಪುಗೂಡಿ ಸಲಿಸುತ್ತವೆ. ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಮೂಹವನ್ನು ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಸೂಚನೆಯಾದ ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳ ಉದ್ಗಮಕ್ಕಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮೂಹವು ಗುಂಪುಗೂಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಂದು ಡಜನು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳ ಮೊದಲವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾದಾಗ, ಮರಿಹುಳುವಿನ ಆಹಾರದಾನದ 8 ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಕನ್ನಿಕೆಯ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣ ಪೊರೆಹುಳುವಾಗಿ ಏಳು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು, ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಹೊಸಾ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸಾ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಜೇನುತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಸಾಗಣೆಯು ಗುಂಪಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಕುಟುಕುವಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಒಲವು ತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಹೊರಡುವ ಗುಂಪು 24 ಗಂಟೆಗಳ ವರೆಗೂ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಇಂತಹ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹಸ್ತತ್ರಾಣಗಳು ಅಥವಾ ಮುಸುಕಿನ ಅವಶ್ಯಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Essaim d'abeilles posé.JPG|thumb|right|250px|ಒಂದು ಕೊಂಬೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತಹ ಸಮೂಹ]] ಈ ಗುಂಪು ಹೊಸಾ ತಾಣದ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಈ ಅವಶ್ಯಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡಲು, ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರ ಈ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊಸಾ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇವು ಕಾಡು ಜೇನುನೊಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ತಮ್ಮ ತಾಣವನ್ನು ಟೊಳ್ಳು ಮರದಲ್ಲಿ, ಅಗೆದ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ, ತ್ಯಜಿಸಿದ ಚಿಮಣಿಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕಪಾಟಿನ ಹಿಂದೆ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೂಲ ಜೇನು ಗೂಡಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ, ತನ್ನ ಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಿಕೆಯ ರಾಣಿಹುಳು ಇನ್ನೂ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಹೊರ ಬರದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಿ ರಾಣಿ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ರಾಣಿ ಹುಳು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತವೆ, ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಹುಳು ಸಹ ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪುಚಲನೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಕ್ರಮದ ಗುಂಪು ಚಲನೆಯನ್ನು ’ನಂತರದ-ಗುಂಪುಚಲನೆ’ ಅಥವಾ ’ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತೀ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಸಾವಿರ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇವು ಹತ್ತರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರೈಮ್ ಗುಂಪನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ನಂತರದ-ಗುಂಪು ಉಳಿಗಾಲದ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮೂಲ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಉಳಿಗಾಲವನ್ನು ಬೆದರಿಸಿರಬಹುದು. ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರನ ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಜೇನುಗೂಡು ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಾಗ, ಬರಿದಾದ ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತೆರೆದ ಸಂಸಾರದ ಜೋಡಿ ಚೌಕಗಳಿಂದ ತುಂಬುವುದು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಬ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮರುತುಂಬಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡುವಿಕೆಯು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಎರಡನೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂತತಿ ಅಥವಾ ಜೇನುನೊಣದ ಉಪ-ತಳಿಗಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುಂಪುಗೂಡುವಿಕೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಟಲಿಯ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಬಹಳ ಫಲಭರಿತವಾಗಿದ್ದು ಗುಂಪುಗೂಡುವ ಒಲವನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ; ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಯುರೋಪಿನ ಕಪ್ಪು ಜೇನುನೊಣಗಳು ಗುಂಪುಗೂಡಿಸದೇ ತಮ್ಮ ಹಳೇ ರಾಣಿ ಹುಳುವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪ-ತಳಿಗಳು ಬೆಳೆದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಿಕಸನ ಸಂಬಂಧಿತ ಒತ್ತಡಗಳೇ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ. === ಕೃತಕ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ === ಸಮೂಹವು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಂತಹ ಸಮೂಹವನ್ನು ’ರಾಣಿ ಇಲ್ಲದ’ ಸಮೂಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ಹುಳುವಿನ ಗೈರು ಹಾಜರಾತಿಯು ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೆರೋಮೋಗಳು ಮಂಕಾದಾಗಷ್ಟೇ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಸಂತತಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವ ಫಲವತ್ತಾದ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣ ಇಲ್ಲದೆ ಸಮೂಹವು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳು ಮೂರುದಿನದ ಒಳಗಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿರುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆವುಗಳನ್ನು ’ತ್ವರಿತ ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳನ್ನಾಗಿ’ ಮಾಡಲು ವಿಸ್ತಾರಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಶೇಂಗಾ ಬೀಜದ-ಮಾದರಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ಇಂಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸಂಸಾರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೇತಾಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರಾಣಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮರಿಹುಳುವಿಗೆ ಸಾಧಾರಣ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಹಾರ ನೀಡಲಾಗುವುದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪರಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಪೋಷಣೆಯ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಹೈಪೊಫಾರಂಜಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ರಾಯಲ್ ಜೆಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಆಹಾರವು ಮರಿಹುಳುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿ ಪೊರೆಹುಳುವಾದ ನಂತರ ಇದು ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವಾಗಿ ಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಅಂಡಾಶಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ಜೇನುನೊಣ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಮತ್ತು ಇದು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸದ ಜೇನುನೊಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಪೆರೋಮೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಹೊಸಾ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಮಾಡುವ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ''ಸಮೂಹವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವಿಕೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ, ಅವರು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಸಾರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತೆರವು ಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹಳೇ ರಾಣಿ ಜೇನುಹುಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮೂರುದಿನದ ಒಳಗಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಇಡುವ ತರುಣ ’ಪೋಷಣೆಯ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು’ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಸಂಸಾರದ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಪೋಷಣೆಯ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪರಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇತರ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ’ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ’ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸಾ ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಲಾಗಿವೆ ಅಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಜೇನುನೊಣ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದ ತಕ್ಷಣ ಆರೈಕೆಯ ಜೇನುನೊಣಗಳು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಜೇನುಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ತುರ್ತು ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. == ವಿಶ್ವದ ಜೇನುಸಾಕಣೆ == {| class="wikitable sortable" |+ 2005ರ ವಿಶ್ವದ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ |- | ಉತ್ಪಾದನೆ<br /> (ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್) | ಬಳಕೆ<br /> (ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್) | ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ <br /> ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು | ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ <br /> ಜೇನುಗೂಡುಗಳು |- ! colspan="5" align="left"| ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ |- | [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್]] | align="right"| 71.46 | align="right"| 52 | | |- | [[ರಷ್ಯಾ]] | align="right"| 52.13 | align="right"| 54 | | |- | [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]] | align="right"| 37.00 | align="right"| 40 | | |- | [[ಜರ್ಮನಿ]] (*2008) | align="right"| 21.23 | align="right"| 89 | align="right"| 90,000* | align="right"| 1,000,000* |- | ಹಂಗೇರಿ | align="right"| 19.71 | align="right"| 4 | | |- | [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯ]] | align="right"| 19.20 | align="right"| 10 | | |- | [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್‌]] | align="right"| 16.27 | align="right"| 16 | | |- | [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] | align="right"| 15.45 | align="right"| 30 | | |- | [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] | align="right"| 11.22 | align="right"| 2 | | |- | ಸರ್ಬಿಯಾ | align="right"|3 to 5 | align="right"| 6.3 | align="right"| 30,000 | align="right"| 430,000 |- | ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌[52] | align="right"| 2.5 | align="right"| 5 | align="right"| *4,000 | align="right"| *150,000 |- ! colspan="5" align="left"| ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ |- | [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]] (*2006, **2002) | align="right"| 70.306* | align="right"| 158.75* | align="right"| 12,029** (210,000 ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರರು) | align="right"| 2,400,000* |- | [[ಕೆನಡಾ]] | align="right"| 45 (2006); 28 (2007) <ref>[http://www.statcan.gc.ca/pub/23-221-x/23-221-x2007000-eng.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220119131243/https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/23-221-x/23-221-x2007000-eng.pdf |date=2022-01-19 }} ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಆಫ್ ಹನಿ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಪಲ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ; 2007</ref> | align="right"| 29 | align="right"|13,000 | align="right"|500,000 |- ! colspan="5" align="left"| ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ |- | [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]] | align="right"| 93.42 (ಸರಾಸರಿ 84)<ref name="vef.hr">[http://www.vef.hr/vetarhiv/papers/2009-79-4-9.pdf ಎಕನಾಮಿಕ್ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೀಕೀಪಿಂಗ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಕ್ರೊಯೇಶಿಯಾ] VETERINARSKI ARHIV 79 (4), 397-408, 2009</ref> | align="right"| 3 | | |- | [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] | align="right"| 50.63 | align="right"| 31 | | |- | [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]] | align="right"| 33.75 | align="right"| 2 | | |- | [[ಉರುಗ್ವೆ]] | align="right"| 11.87 | align="right"| 1 | | |- ! colspan="5" align="left"| ಓಸಿಯಾನಿಯ |- | [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | align="right"| 18.46 | align="right"| 16 | | |- | [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | align="right"| 9.69 | align="right"| 8 | | |- ! colspan="5" align="left"| ಏಷ್ಯಾ |- | [[ಚೀನಾ]] | align="right"| 299.33 (ಸರಾಸರಿ 245) | align="right"| 238 | | align="right"| 7,200,000 <ref name="vef.hr"/> |- | [[ಟರ್ಕಿ]] | align="right"| 82.34 (ಸರಾಸರಿ 70) | align="right"| 66 | | align="right"| 4,500,000 <ref name="vef.hr"/><ref>{{Cite web |url=http://web.uniud.it/eurbee/Proceedings/beekeeping%20in%20EU.pdf |title="ದಿ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬೀಕೀಪಿಂಗ್ ಇನ್ ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಇಯು" |access-date=2010-09-12 |archive-date=2005-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051218011253/http://web.uniud.it/eurbee/Proceedings/beekeeping%20in%20EU.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]] | | | | align="right"| 3,500,000 <ref name="vef.hr"/> |- | [[ಭಾರತ]] | align="right"| 52.23 | align="right"| | [45] | | align="right"| 9,800,000 <ref name="vef.hr"/> |- | [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ]] | align="right"| 23.82 | align="right"| 27 | | |- | [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌]] | align="right"| 13.59 | align="right"| 0 | | |- | ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ | align="right"| 10.46 | align="right"| 10 | | |- ! colspan="5" align="left"| ಆಫ್ರಿಕಾ |- | [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]] | align="right"| 41.23 | align="right"| 40 | | align="right"| 4,400,000 |- | [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ಟಾಂಜೇನಿಯಾ]] | align="right"| 28.68 | align="right"| 28 | | |- | [[ಅಂಗೋಲ|ಅಂಗೋಲಾ]] | align="right"| 23.77 | align="right"| 23 | | |- | [[ಕೀನ್ಯಾ]] | align="right"| 22.00 | align="right"| 21 | | |- | [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] (*1997) | align="right"| [16] | align="right"| | align="right"| 200,000* | align="right"| 2,000,000* |- | [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರೀಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯ]] | align="right"| 14.23 | align="right"| 14 | | |- | [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]] (*1997) | align="right"| 4.5% | align="right"| | align="right"| 27,000* | align="right"| 400,000* |- | colspan="5"|<small>''ಮೂಲ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ([http://faostat.fao.org/site/340/default.aspx ಎಫ್‌ಎಒ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310232049/http://faostat.fao.org/site/340/default.aspx |date=2007-03-10 }}), ಆಗಸ್ಟ್ 2007.'' </small><br /><small></small> |} <small>ಮೂಲಗಳು</small><small></small> * <small>ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್: beekeeping.com <ref>{{Cite web |url=http://www.beekeeping.com/countries/denmark.htm |title=ಎಪಿಸರ್ವಿಸಸ್ - ಬೀಕೀಪಿಂಗ್ - ಎಪಿಕಲ್ಚರ್ - ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್/ಡೇನೆಮಾರ್ಕ್ |access-date=2010-09-12 |archive-date=2016-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317214228/http://www.beekeeping.com/countries/denmark.htm |url-status=dead }}</ref> (1996)</small> * <small>ಅರಬ್ ದೇಶಗಳು: beekeeping.com <ref>{{Cite web |url=http://www.beekeeping.com/articles/us/arab_countries.htm |title=ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ಬೀಸ್ ಅಂಡ್ ಹನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಅರಬ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ |access-date=2010-09-12 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040112/http://www.beekeeping.com/articles/us/arab_countries.htm |url-status=dead }}</ref> (1997)</small> * <small>ಯುಎಸ್‌ಎ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಕನ್ಸಾಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲಾ ಸೆಂಟರ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.nationalaglawcenter.org/assets/crs/RS20759.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-12 |archive-date=2010-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126151732/http://nationalaglawcenter.org/assets/crs/RS20759.pdf |url-status=dead }}</ref> (2002), ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ರೀಸೋರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.agmrc.org/agmrc/commodity/livestock/beesapiculture/ |title=ಜೇನುನೊಣಗಳು |access-date=2010-09-12 |archive-date=2006-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061006121928/http://www.agmrc.org/agmrc/commodity/livestock/beesapiculture/ |url-status=dead }}</ref> (2006)</small> * <small>ಸರ್ಬಿಯಾ <ref>{{Cite web |url=http://www.pcela.co.yu/pcelarstvoSrbiaE.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-12 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329200829/http://www.pcela.co.yu/pcelarstvoSrbiaE.htm |url-status=dead }}</ref></small> <small></small> == ಜೇನು ಸುಗ್ಗಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು == <gallery> File:Protection.jpg|ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೇನುಸಾಕಣೆದಾರ File:Langstroth Frames.jpg|ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು File:Smoker.jpg|ಜೇನು ಹುಟ್ಟನ್ನು ಸೇದುವುದು File:Bee blower 9124.JPG|ಊದುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು. File:Opening-cells.jpg|ಕೋಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು File:Fork-Beekeeping.jpg|ಕೋಶಗಳ ಮುಚ್ಚಳ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಮುಳ್ಳು ಚಮಚ File:Discovered_honey.jpg|ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು. File:Extractor Beekeeping.jpg|ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು File:Filtering_of_honey.jpg|ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸೋಸುವುದು File:Honey-miel.jpg|ಜಾಡಿಗಳಿಗೆ ಸುರಿಯುವುದು (ಪಕ್ವವಾದ ನಂತರ) </gallery> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಕೃಷಿ]] * ಬಯೋಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ * ಪಾಸ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜೇನುನೊಣದ ಜೀವನಚಕ್ರ * ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆ * ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆ * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೇನುಸಾಕಣೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} {{BeeColonyMemberTypes}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikibooks|Beekeeping}} {{Commons|Beekeeping}} * [http://www.ibra.org.uk/ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೀ ರೀಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್] * [http://www.apicultura.com/apimondia/ ದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಬೀಕೀಪರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705134907/http://www.apicultura.com/apimondia/ |date=2008-07-05 }}, ಎಪಿಮೊಂಡಿಯಾ * [http://www.beekeepingmaster.com/honey-bees-beekeeping/ ಬೀಕೀಪರ್ಸ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಬ್ಲಾಗ್ ಫಾರ್ ಬಿಗಿನರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102002818/http://www.beekeepingmaster.com/honey-bees-beekeeping/ |date=2011-01-02 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೇನುಸಾಕಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ]] qnm0goq0jo4it3sr7q1cneps8ag3r4w 0 26898 1375808 1346202 2026-06-24T19:39:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375808 wikitext text/x-wiki [[File:Comparison of units of area.png|thumb|ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (ಕೆಂಪು ಚೌಕ) ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, [[ಚದರ ಮೈಲಿ]] (ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಳದಿ ಚೌಕ)]] ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಗುಣಿತದಲ್ಲಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಚಿಹ್ನೆ:km² ) ಎಂಬುದು ಚದರ ಮೀಟರ್‌ನ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶದ ಎಸ್‌ಐ ಘಟಕ. ೧ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ:<ref>http://www.unitconversion.org/unit_converter/area-s.html</ref> * ೧,೦೦೦,೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್ (ಮೀ^೨) * ೧೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಹೆ) ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ: * ೦.೩೮೬೧ ಚದರ ಮೈಲುಗಳು * ೨೪೭.೧ ಎಕರೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ: * ೧ ಮೀ೨ = ೦.೦೦೦೦೦ಮೀ ಕಿ.ಮೀ^೨ * ೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್ = ೦.೦೧ (೧೦-೨) ಕಿ.ಮೀ^೨ * ೧ ಚದರ ಮೈಲಿ = ೨.೫೮೯೯ ಕಿ.ಮೀ^೨ * ೧ ಎಕರೆ = ಸುಮಾರು ೦.೦೦೪೦೪೭ ಕಿ.ಮೀ^೨ "ಕಿ.ಮೀ^೨" ಚಿಹ್ನೆ ಎಂದರೆ (ಕಿ.ಮೀ)^೨. ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎನ್ನುವುದು ಕಿಲೋಮೀಟರಿನ ದ್ವಿಗುಣ, ಕಿಲೋ-ಚದರ ಮೀಟರಿನ ದ್ವಿಗುಣ ಕಿ(ಮೀ^೨) ಅಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೩ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಎಂಬುದು ೩×(೧,೦೦೦ ಮೀ)^೨ = ೩,೦೦೦,೦೦೦ ಮೀ^೨ ಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ೩,೦೦೦ ಮೀ^೨ ಅಲ್ಲ. ==೧ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು== ===ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು=== [[File:Caldey Island map 1952.jpg|thumb|300px|೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆರ್ಡನೆನ್ಸ್ ಸರ್ವೆ ನಕ್ಷೆಯ ಭಾಗ. ಗ್ರಿಡ್ ಲೈನ್‌ಗಳು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚೌಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎಂದು ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಟೋಪೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಿಡ್ ಲೈನ್‌ಗಳು ೧,೦೦೦ ಮೀಟರ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. * ೧:೧೦೦,೦೦೦ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ೧ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚೌಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಚೌಕವು ಒಂದು ಚದರ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ೧ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. * ೧:೫೦,೦೦೦ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ಗ್ರಿಡ್ ರೇಖೆಗಳು ೨ ಸೆಂ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೌಕವು ೨ ಸೆಂ.ಮೀ ನಿಂದ ೨ ಸೆಂ.ಮೀ (೪ ಸೆಂ.ಮೀ^೨) ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ೧ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. * ೧:೨೫,೦೦೦ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ಗ್ರಿಡ್ ರೇಖೆಗಳು ೪ ಸೆಂ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೌಕವು ೪ ಸೆಂ.ಮೀ ನಿಂದ ೪ ಸೆಂ.ಮೀ (೧೬ ಸೆಂ.ಮೀ^೨) ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ೧ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಿಡ್ ರೇಖೆಗಳು ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ===ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳು=== ಅನೇಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಗೋಡೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅವು ಅನುಸರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಗೋಡೆಯ ನಗರಗಳ ಅಂದಾಜು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಒಂದು ಆಯತ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಕಾರ (ದೀರ್ಘವೃತ್ತ)ಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[File:Dimensions of the old city of Delft.svg|260px|right|thumb|ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ನ ನಕ್ಷೆ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (ದಿನಾಂಕ ೧೬೫೯). ಗೋಡೆಗಳು ಸುಮಾರು ೧ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ]] * ಡೆಲ್ಫ್ಟ್, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] (ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೋಡಿ) ೫೨°೦′೫೪″N ೪°೨೧′೩೪″E ಡೆಲ್ಫ್ಟ್‌ನ ಗೋಡೆಯುಳ್ಳ ನಗರವು ಸರಿಸುಮಾರು ಆಯತಾಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆಯತದ ಅಂದಾಜು ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು ೧.೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೦.೮೧ ಮೈಲಿ) ಆಗಿತ್ತು. ಆಯತದ ಅಂದಾಜು ಅಗಲ ಸುಮಾರು ೦.೭೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೦.೪೭ ಮೈಲಿ) ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಅಳತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಆಯತವು ೧.೩೦×೦.೭೫ = ೦.೯ ಕಿ.ಮೀ^೨ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಲುಕ್ಕಾ ([[ಇಟಲಿ]]) ೪೩°೫೦′೩೮″N ೧೦°೩೦′೨″E ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರವು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಆಯತಾಕಾರದ ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂತರವು ೧.೩೬ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೦.೮೫ ಮೈಲಿ) ಆಗಿದೆ. ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂತರವು ೦.೮೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೦.೫೦ ಮೈಲಿ) ಆಗಿದೆ. ಈ ಆಯಾಮಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಯತವು ೧.೩೬×೦.೮೦ = ೧.೦೮೮ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. * ಬ್ರೂಗ್ಸ್ ([[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]]) ೫೧°೧೨′೩೯″N ೩°೧೩′೨೮″E ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರವಾದ ಬ್ರೂಗ್ಸ್, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಅರೆ-ಪ್ರಮುಖ ಅಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅಂಡಾಕಾರದ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘವೃತ್ತದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂತರ (ಅರೆ-ಪ್ರಮುಖ ಅಕ್ಷ) ೨.೫೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧.೫೭ ಮೈಲಿ). ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ (ಸೆಮಿ-ಮೈನರ್ ಆಕ್ಸಿಸ್) ಗರಿಷ್ಠ ಅಂತರವು ೧.೮೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧.೧೨ ಮೈಲಿ) ಆಗಿದೆ. ಈ ಆಯಾಮಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣ ದೀರ್ಘವೃತ್ತವು ೨.೫೩ × ೧.೮೧ × (π/೪) = ೩.೫೯೭ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. *ಚೆಸ್ಟರ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] 53°12′1″N 2°52′45″W<ref>https://chesterwalls.info/chestermap.html</ref> ಚೆಸ್ಟರ್ ಚಿಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಾರ್ತ್‌ಗೇಟ್‌ನಿಂದ ವಾಟರ್‌ಗೇಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 855 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. ಈಸ್ಟ್‌ಗೇಟ್‌ನಿಂದ ವೆಸ್ಟ್‌ಗೇಟ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು ೫೮೯ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. ಈ ಆಯಾಮಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಯತವು (೮೫೫/೧೦೦೦) × (೫೮೯/೧೦೦೦) = ೦.೫೦೪ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ===ಉದ್ಯಾನವನಗಳು=== ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಖರವಾಗಿ ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: * ರಿವರ್‌ಸೈಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್, ಯುಕೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20120419013431/http://www.medway.gov.uk/environmentandplanning/countrysidesites/riversidecountrypark.aspx</ref> * ಬ್ರಿಯರ್ಲಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಯುಕೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20121108034331/http://www.ashfield-dc.gov.uk/ccm/navigation/leisure-and-culture/tourism-and-heritage/country-parks-and-trails/brierley-forest-park-visitor-centre-/;jsessionid=F08C5878102681F9392CAAFF7EAB8DF7</ref> * ರಿಯೊ ಡಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಯುಎಸ್<ref>http://www.parks.ca.gov/?page_id=22277</ref> * ಜೋನ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಯೋವಾ, ಯುಎಸ್<ref>{{Cite web |url=http://jonescountytourism.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-09-28 |archive-date=2023-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928070456/http://jonescountytourism.com/ |url-status=dead }}</ref> * ಕೀಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಡಲ್ಲಾಸ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಯುಎಸ್ * ಹೋಲ್-ಇನ್-ದ-ವಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್ & ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗ್ರೌಂಡ್, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮನನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಬೇ ಆಫ್ ಫಂಡಿ, ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್, ಕೆನಡಾ<ref>https://web.archive.org/web/20120605053208/http://friendsofoakcliffparks.org/kiesthistory.htm</ref> * ಡೌನಿಂಗ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, [[ಕೆನಡಾ]] * ಸಿಟಾಡೆಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಪೊಜ್ನಾನ್, [[ಪೋಲೆಂಡ್]]<ref>https://www.paih.gov.pl/investment_support/industrial_and_technology_parks/mielec</ref> * ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಂಪಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್, ಸಿಡ್ನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ೬.೬೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು=== ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಕ್ರಾಫ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮೊಗ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಕೋರ್ಸ್ ೧೨೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಫೇರ್‌ವೇ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ರಂಧ್ರದ ಆಚೆಗೆ ೪೦ ಮೀಟರ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ೬,೦೦೦ ಮೀಟರ್ (೬,೬೦೦ ಎಕರೆ) ೧೮-ಹೋಲ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಊಹಿಸಿದರೆ, ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ೮೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೦.೮ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://grandmanancamping.com/maps.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-09-28 |archive-date=2017-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170512171010/http://www.grandmanancamping.com/maps.php |url-status=dead }}</ref> * ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್, ಯುಕೆ<ref>https://bcparks.ca/downing-park/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.sopa.nsw.gov.au/media/pdfs/publications/fact_sheets/parklands_fact_sheet |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-09-28 |archive-date=2018-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112141445/https://www.sopa.nsw.gov.au/media/pdfs/publications/fact_sheets/parklands_fact_sheet |url-status=dead }}</ref> * ನಾರ್ಥಾಪ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪಾರ್ಕ್, ವೇಲ್ಸ್, ಯುಕೆ * ಟ್ರೋಫಿ ಕ್ಲಬ್, ಲೆಬನಾನ್, ಇಂಡಿಯಾನಾ, ಯುಎಸ್ * ಕಿಂಗ್ಡಾವೊ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂಟ್ರಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್, ಕಿಂಗ್ಡಾವೊ, ಶಾಂಡಾಂಗ್, ಚೀನಾ * ಅರೇಬಿಯನ್ ರಾಂಚಸ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್, ದುಬೈ * ಶರ್ಮ್ ಎಲ್ ಶೇಖ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು: ಶರ್ಮ್ ಎಲ್ ಶೇಖ್, ದಕ್ಷಿಣ ಸಿನೈ, ಈಜಿಪ್ಟ್ * ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್, ಲೇಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ವಾರಿ, ಎನ್‌ಎಸ್‌ಡಬ್ಲೂ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ * ===ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು=== * ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಹಳೆಯ ನಗರವು ಸುಮಾರು ೧ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://www.sciencevale.com/milton-park/{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಮಿಲ್ಟನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ಶೈರ್, ಯುಕೆ. * ಮೈಲೆಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಮೈಲೆಕ್, ಪೋಲೆಂಡ್ * ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಫ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸೌತ್ ಗಿಲ್ಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ<ref>https://web.archive.org/web/20131012085638/http://www.amity.edu/Mauritius/MauritiusAttraction.asp</ref> * ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (SVNIT), ಸೂರತ್, ಭಾರತ * ಐಲ್ ಆಕ್ಸ್ ಸೆರ್ಫ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಮಾರಿಷಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. * ಪೆಂಗ್ ಚೌ ದ್ವೀಪ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ * ==ಸಹ ನೋಡಿ== * [https://en.wikipedia.org/wiki/Conversion_of_units ಘಟಕಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆ] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Metric_prefix "ಕೀ" ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯದ ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಎಸ್‌ಐ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Square_Kilometre_Array ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅರೇ], [https://en.wikipedia.org/wiki/South_Africa ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ] ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ [https://en.wikipedia.org/wiki/Radio_telescope ರೇಡಿಯೋ ದೂರದರ್ಶಕ], ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ೧ ಕಿ.ಮೀ^೨ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ * ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಳತೆ]] 1vvqm5fr606ytdes15ibnronl4nfbwu 0 29862 1375814 1347499 2026-06-25T00:24:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375814 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Sheep and cow in South Africa.jpg|thumb|375px|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಹಾಗು ಹಸುವನ್ನು(ಎಳೆ ಕರು) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ]] '''ಜಾನುವಾರು''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು]] ಕೃಷಿ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ, [[ಆಹಾರ]], [[ನಾರು]] ಹಾಗು ದುಡಿಮೆಯಂತಹ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ "ಜಾನುವಾರು" ಎಂಬ ಪದವು ಕೋಳಿಸಾಕಣೆ ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವುಗಳ ಸೇರ್ಪಡಿಕೆಯು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋಳಿಸಾಕಣೆಯನ್ನು, "ಜಾನುವಾರು" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಜೀವನಾಧಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು(ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆ) ಆಧುನಿಕ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯ]] ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ಎಡೆಗೆ ಮಾರ್ಪಾಡಾದಂದಿನಿಂದ ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಪ್ರಾಣಿ-ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು, ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ತನ್ನ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಮಾನವರಿಂದ ಪಳಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು 'ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ'. ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ನಡವಳಿಕೆ, ಜೀವನ ಚಕ್ರ, ಹಾಗು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಲವು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಡಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಡಾಗ್|ನಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು, ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆಡುಗಳು ಹಾಗು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 8000 BCEನಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಂದಿಗಳನ್ನು, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]] ಹಾಗು [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು 7000 BCEನಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪಳಗಿಸುವ ಪುರಾತನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸುಮಾರು 4000 BCEಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ<ref name="BoL">{{cite web | title=Breeds of Livestock | url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/ | publisher=Department of Animal Science - Oklahoma State University | accessdate=2009-09-30 }}</ref> ಹಿಂದಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ ಮೂಲಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೈಬಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಜ ಜೇಮ್ಸ್ ನ ರೂಪಾಂತರವು, ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದನಕರುಗಳು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು "ಜಿಂಕೆ" ಪದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ವಶದಲ್ಲಿರದ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ''ಕ್ಯಾಟಲ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ ''ಚಾಟೆಲ್'' ನಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚರ ಆಸ್ತಿಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ,<ref>http://dictionary.reference.com/browse/chattel ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಚ್ಯಾಟಲ್, ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸರಣಿಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಿರ ರಿಯಲ್-ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ ("ರಿಯಲ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ") ನಂತರದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಬರಿ ಸಣ್ಣ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು, ಭೂಮಿಯ ಚರ ಆಸ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ "ಸಣ್ಣ ದನಕರುಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು, "ದನಕರುವಿನ" ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ವಿಶೇಷಕವಿಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಳಗಿಸಲಾದ ದನಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ದನಕರು ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ).{{Citation needed|date=July 2009}} ''ಬೋಸ್'' ತಳಿಯ ಇತರ [[ಜಾತಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು]] ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಕಾಡು ದನಕರುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. == ವಿಧಗಳು == "ಜಾನುವಾರು" ಎಂಬ ಪದವು ಅಪರಿಮಿತ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಇದರ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಯಾವುದೇ ತಳಿ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಳಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅರೆ-ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಸಹ ಸೂಚಿತವಾಗಬಹುದು. ಅರೆ-ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಿವಾದಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು, ಪಳಗಿಸುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವರು, ಜಾನುವಾರು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೇವಲ ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕೆಂಪು ಮಾಂಸವುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. {| class="wikitable sortable" |- !ಪ್ರಾಣಿ/ ಮಾದರಿ ! style="width:5%" |ಪಳಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ! style="width:10%" |ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂತತಿ ! style="width:20%" |ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕ ಅವಧಿ, ಪಳಗಿಸಲ್ಪಡುವಿಕೆ ! style="width:20%" |ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶ, ಪಳಗಿಸಲ್ಪಡುವಿಕೆ ! style="width:20%" |ಪ್ರಸಕ್ತದ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಬಳಕೆಗಳು |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap;font-weight:normal" |'''[[ಅಲ್ಪಕಾ]]'''<br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]] |ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು |[[ವಿಸುನಾ]] | style="text-align:center" | 5000 BC ಹಾಗು 4000 BC ನಡುವೆ |[[ಆಂಡೆಸ್]] |[[ತುಪ್ಪಳ]] |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap;font-weight:normal" |'''[[ಬಾಂಟಂಗ್]]'''<br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಶಾಖಾಹಾರಿ]] | ಸಾಕಲ್ಪಡುವುದು |[[ಬಾಂಟಂಗ್]] | style="text-align:center"| ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ | [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಜಾವ]] | [[ಮಾಂಸ]], [[ಹಾಲು]], [[ಎಳೆತ]] |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap;font-weight:normal" |'''ಕಾಡೆಮ್ಮೆ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಶಾಖಾಹಾರಿ]] | ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು (ಬೀಫಾಲೋ) ವಿಭಾಗವನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ) | N/A | style="text-align:center" |19ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಭಾಗ | [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]] | [[ಮಾಂಸ]], [[ಚರ್ಮ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಒಂಟೆ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಶಾಖಾಹಾರಿ]] | ದೇಶೀಯ |ಕಾಡು [[ಸವಾರಿ ಒಂಟೆ]] ಹಾಗು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯ ಒಂಟೆಗಳು]] | style="text-align:center" |4000 BC ಹಾಗು 1400 BC ಗಳ ನಡುವೆ |[[ಏಷ್ಯಾ]] | [[ಸವಾರಿ]], [[ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿ, ಮಾಂಸ]], [[ಹೈನುಗಾರಿಕೆ]], [[ಒಂಟೆಯ ಕೂದಲು]] |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap;font-weight:normal" |'''[[ಬೆಕ್ಕು]]''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಮಾಂಸಾಹಾರಿ]] | ದೇಶೀಯ |[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕಾಡುಬೆಕ್ಕು]] | style="text-align:center" |7500 BC <ref>''[http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html ]'', ಸೈಪ್ರಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕಿನ ಪಾಲನೆ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್.</ref><ref>{{cite web | title = Oldest Known Pet Cat? 9500-Year-Old Burial Found on Cyprus | url = http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0408_040408_oldestpetcat.html | accessdate = 2007-03-06 |date=2004-04-08 | publisher = National Geographic News}}</ref><ref>{{cite news |first=Hazel |last=Muir |title=Ancient remains could be oldest pet cat |url=http://www.newscientist.com/article/dn4867.html |publisher=[[New Scientist]] |date=2004-04-08 |accessdate=2007-11-23 }}</ref><ref>{{cite news |first=Marsha |last=Walton |title=Ancient burial looks like human and pet cat |url=http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |publisher=CNN |date=April 9, 2004 |accessdate=2007-11-23 |archive-date=2007-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222092756/http://edition.cnn.com/2004/TECH/science/04/08/cats.cyprus/index.html |url-status=dead }}</ref> |ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಚ್ಯ | ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ, ಮಾಂಸ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ದನಕರುಗಳು''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |ಔರೋಚ್ಸ್ (ಗತಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿ) | style="text-align:center" |6000 BC |[[ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಭಾರತ]], [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]] (?) |ಮಾಂಸ (ಗೋಮಾಂಸ, [[ಕರುವಿನ ಮಾಂಸ]], [[ರಕ್ತ]]), [[ಹೈನುಗಾರಿಕೆ]], [[ಚರ್ಮ]], [[ಎಳೆತ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''[[ಜಿಂಕೆ]]''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಶಾಖಾಹಾರಿ]] |ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ |N/A | style="text-align:center" | 1970 {{Citation needed|date=March 2011}} |[[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]] {{Citation needed|date=March 2011}} |[[ಮಾಂಸ (ಜಿಂಕೆ ಮಾಂಸ)]], [[ಚರ್ಮ]], [[ಕವ ಲ್ಗೊಂಬುಗಳು]], [[ಕವ ಲ್ಗೊಂಬಿನ ನುಣುಪುಗೂದಲ ಚರ್ಮ]] |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap;font-weight:normal" |'''[[ಡಾಗ್|ನಾಯಿ]]''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], [[ಸರ್ವಾಹಾರಿ]] |ದೇಶೀಯ |[[ತೋಳ]] | style="text-align:center" | 12000 BC | |ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿ, ಎಳೆತ, ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ, ಕಾವಲು ಕಾಯಲು, ಶೋಧಿಸಲು/ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಕಾವಲು ಕಾಯಲು/ಪಹರೆ ಮಾಡಲು, ಮಾಂಸ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಕತ್ತೆ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕಾಡು ಕತ್ತೆ]] | style="text-align:center" |4000 BC |[[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌]] |ಸಾಮಾನು ಹೇರಲು, ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿ, ಎಳೆತ, ಮಾಂಸ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಗಯಾಲ್''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |[[ಕಾಡುಕೋಣ|ವನವೃಷಭ]] | style="text-align:center" |ಅಪರಿಚಿತ |[[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] |[[ಮಾಂಸ]], [[ಎಳೆತ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಆಡು''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |[[ಕಾಡಿನ ಆಡು]] | style="text-align:center" |8000 BC |ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ |[[ಹೈನುಗಾರಿಕೆ]], [[ಮಾಂಸ]], [[ತುಪ್ಪಳ]], [[ಚರ್ಮ]], [[ಹಗುರ ಎಳೆತ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಗಿನಿ ಪಿಗ್''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |''[[ಕಾವಿಯಾ ಟ್ಸ್ಚುಡೀ]]'' | style="text-align:center" |5000 BC |[[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] |ಮಾಂಸ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಕುದುರೆ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |''ಕಾಡು ಕುದುರೆ'' | style="text-align:center" |4000 BC |ಯುರೇಷಿಯನ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು |[[ಸಾಮಾನು ಹೇರಿಕೆ, ಎಳೆತ]], [[ಹೈನುಗಾರಿಕೆ]], [[ಮಾಂಸ]], [[ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಲಾಮ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |ಗುವಾನಾಕೋ | style="text-align:center" |3500 BC |[[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಸ್]] |[[ಹಗುರವಾದ ಹೇರಿಕೆ]], [[ಹೇರು ಪ್ರಾಣಿ]], [[ಎಳೆತ]], [[ಮಾಂಸ]], [[ತುಪ್ಪಳ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಹೇಸರಗತ್ತೆ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |[[ಕತ್ತೆ]] ಹಾಗು [[ಕುದುರೆ]]ಯ ಮರಿಹಾಕದ ತಳಿ | &nbsp; | &nbsp; |[[ಸಾಮಾನು ಹೇರಿಕೆ]], [[ಹೇರಿಕೆ ಪ್ರಾಣಿ]], [[ಎಳೆತ]] |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಹಂದಿ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಸರ್ವಭಕ್ಷಕ |ದೇಶೀಯ |ಕಾಡು ಹಂದಿ | style="text-align:center" |7000 BC |ಪೂರ್ವ ಅನಟೋಲಿಯಾ |ಮಾಂಸ (ಹಂದಿ, ಹಂದಿ ಮಾಂಸ, ಮುಂತಾದವುಗಳು.), ಚರ್ಮ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಮೊಲ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |ಕಾಡು ಮೊಲ | style="text-align:center" |AD 400-900ಗಳ ನಡುವೆ |[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌‌ |ಮಾಂಸ, ತುಪ್ಪಳ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಹಿಮಸಾರಂಗ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ಅರೆ-ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ |ಹಿಮಸಾರಂಗ | style="text-align:center" |3000 BC |ಉತ್ತರ [[ರಷ್ಯಾ]] |ಮಾಂಸ, ಚರ್ಮ, ಕವ ಲ್ಗೊಂಬುಗಳು, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಎಳೆತ, |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಕುರಿ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಮೌಫ್ಲೋನ್ ಕುರಿ | style="text-align:center" |9000 BC-11000 BCಗಳ ನಡುವೆ |ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ |ತುಪ್ಪಳ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಚರ್ಮ, ಮಾಂಸ (ಮಟನ್, ಕುರಿಮರಿ) |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap;font-weight:normal" |'''ಸಾಕಿದ ಎಮ್ಮೆ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |ವೈಲ್ಡ್ ಏಷ್ಯನ್ ವಾಟರ್ ಬಫೆಲೋ, (ಅರ್ನಿ) | style="text-align:center" |4000 BC |ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ |ಸಾಮಾನು ಹೇರಿಕೆ, ಎಳೆತ, ಮಾಂಸ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ |- ! style="text-align:left;font-weight:normal" |'''ಚಮರಿಮೃಗ''' <br />[[ಸಸ್ತನಿ]], ಶಾಖಾಹಾರಿ |ದೇಶೀಯ |ಚಮರಿಮೃಗ | style="text-align:center" |2500 BC |[[ಟಿಬೆಟ್]], [[ನೇಪಾಳ]] |ಮಾಂಸ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ತುಪ್ಪಳ, ಸಾಮಾನು ಹೇರಿಕೆ, ಹೇರಿಕೆ ಪ್ರಾಣಿ, ಎಳೆತ |- |} &nbsp; <br /> {| border="0" |- |} == ಪ್ರಾಣಿ ಪಾಲನೆ == [[ಚಿತ್ರ:CH cow 2.jpg|thumb|200px|ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ನ ಒಂದು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಹಸು]] 'ಜಾನುವಾರು'ಗಳನ್ನು, ಭಾಗಶಃ, ಆಹಾರ, ನಾರು ಹಾಗು/ಅಥವಾ ದುಡಿಮೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳು ಸೇರಿವೆ: ; "[[ಮಾಂಸ]]" : ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಉಪಯುಕ್ತ ರೂಪವಾದ [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಹಾಗು ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ; "[[ಹೈನು]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳು" : ಸಸ್ತನಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು [[ಹಾಲು|ಹಾಲಿನ]] ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಇತರ ಹೈನು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊಸರು, ಚೀಸ್, ಬೆಣ್ಣೆ, [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್]], ಕೆಫರ್(ಕಡಿಮೆ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಉಳ್ಳ ಮದ್ಯ), ಹಾಗು ಕುಮಿಸ್. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಜಾನುವಾರನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಹಿರಂಗ ಬಲಿಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆಹಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ; "ನಾರು" : ಜಾನುವಾರುಗಳು ನಾರು/ಜವಳಿಯ ಸರಣಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುರಿ ಹಾಗು ಆಡುಗಳು ತುಪ್ಪಳ ಹಾಗು ನೂಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಹಸುಗಳು, [[ಜಿಂಕೆ]], ಹಾಗು ಕುರಿ ಚರ್ಮಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು; ಹಾಗು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೂಳೆಗಳು, ಗೊರಸುಗಳು ಹಾಗು ಕೊಂಬುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ; "[[ರಸಗೊಬ್ಬರ]]" : ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹೊಲದ ತುಂಬಾ ಹಾಕಬಹುದು. [[ಸಸ್ಯ]] ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿ ಪಾಲನೆಯು ಒಂದಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಗೋಡೆಗಳು ಹಾಗು ನೆಲಕ್ಕೆ ಗಿಲಾವು ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು, ಹಾಗು ಇಂಧನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ [[ರಕ್ತ]] ಹಾಗು ಮೂಳೆಯನ್ನು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ; "ದುಡಿಮೆ" : ಕುದುರೆಗಳು, ಕತ್ತೆ, ಹಾಗು ಚಮರಿಮೃಗಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆವಿ ಶಕ್ತಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಮಾನವರಹಿತ ದುಡಿಮೆಗೆ ಜಾನವರುಗಳು ಮಾತ್ರ ಏಕೈಕ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಲವನ್ನು ಉಳಲು, ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ, ಹಾಗು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ; '''[[ಭೂಮಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]]''' : ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವುದು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಕಳೆಗಳ ಹಾಗು ಗಿಡಗಂಟೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಆಡುಗಳು ಹಾಗು ಕುರಿಯನ್ನು ಒಣ ಪೊದೆಗಳನ್ನು ಮೇಯಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ದಹಿಸುವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಬೆಂಕಿಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶು ಸಂಗೋಪನಾ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವು ದ್ವಿತಿಯಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಬೆಂಕಿಗೋಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಯ ಹೊಲಸು ಹಾಗು ತಿನ್ನಲು ಅನರ್ಹವಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ಇಂತಹ ನಿರರ್ಥಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೂ ಸಹ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತರ್ಜಾತಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯು ರೋಗದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ ಸಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ (ಬೋವಿನ್ ಸ್ಪೊಂಜಿಫಾರ್ಮ್ ಎನ್ಸೆಫಾಲೋಪತಿ(BSE), ಸ್ಕೇರ್ಪಿ ಹಾಗು ಪ್ರಿಯಾನ್ ವಿಭಾಗವನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ). ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ BSEಯ ಕಾರಣದಿಂದ (ಹುಚ್ಚು ಹಸುವಿನ ಕಾಯಿಲೆ), ಪ್ರಾಣಿಯ ಹೊಲಸನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ಮೆಲಕುಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Goat family.jpg|thumb|250px|ಒಂದು ವಾರದಷ್ಟು ಎಳೆಯದಾದ ಆಡು ಸಂತತಿ]] ಬೇಸಾಯದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನೇ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ{{Citation needed|date=April 2008}} ಹಾಗು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಬೇಲಿಯೊಳಗೆ ಇರಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪೋಷಣೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಲೆಮಾರಿ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ರೂಪದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಟೆಗಳು ಹಾಗು ಹಿಮಸಾರಂಗಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವುದು ಜಡ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದದೆ ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿದೆ. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಸಿಯೆರ್ರ ನೆವಾಡ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದನಕರುಗಳು, ಕುರಿ ಅಥವಾ ಆಡುಗಳನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಕೆಳ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಋತುಮಾನವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗು [[ಬೇಸಿಗೆ|ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ]] ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಆಲ್ಪೈನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಲಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]ದ ಪಂಪಾಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಹಾಗು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಹಾಗು ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಹಾಗು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವುದು ಕೃಷಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ದನಕರುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ಸುತ್ತುಗಟ್ಟುವ ಆವರಣದ ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗೂಡಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೇಲಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅಥವಾ ಒಂದು ಬೇಲಿ ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹುಲ್ಲಿನ ಆವರಣದ ರೀತ್ಯಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಮಾದರಿಯು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೃತ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ಉತ್ಪನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕೇವಲ ಹಂದಿಗಳು ಹಾಗು ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ, ಹಾಗು ಕರುವಿನ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡದಾಗ ಜಾಗದ ಅಗತ್ಯಗಳು ಒಳಾಂಗಣ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಲಾಭರಹಿತ ಹಾಗು ಅಸಾಧ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಳಾಂಗಣ ಪಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಅವುಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಉತ್ಪಾನ, ವಾಸನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ನೆಲದಡಿಯ ನೀರು ಕಲುಷಿತವಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಯ ಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿವೆ. (ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗಾಗಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕೃಷಿ, ಹಾಗು ತೀವ್ರತರವಾದ ಹಂದಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ.) ಇತರ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೇಲಿಯ ಗಾತ್ರ ಹಾಗು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಟ್ಟವು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ "ಮಂದೆಗಳಲ್ಲಿ" ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಂದೆಗೂಡಿದ(ಜಾನುವಾರು). ಕಾಯುವ ನಾಯಿಗಳನ್ನು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮಂದೆಗೂಡಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ದನಗಾಹಿಗಳು, ಬೇಸಾಯಮಾಡುವವರು ಹಾಗು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಕಲಿಯಲು ಬರುವವರು, ಅಥವಾ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕವೂ ಸಹ ಬರಬಹುದು. ಮುಳ್ಳು ತಂತಿಯ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ನಂತರ(1870ರಲ್ಲಿ) ಹಾಗು ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ನಂತರ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಳುಗಳಿಗೆ ತಂತಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸರಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಕ್ರಮಾವರ್ತನವು, ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹಾಗು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭೂಮಿಗೆ ಪಾರಿಸರಿಕವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಒಳಾಂಗಣ ಅಥವಾ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ), ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನೊಳಗೆ ಹಾಗು ಹೊರಗೆ, ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಗೋಮಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳು - ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದನಕರುಗಳು - ಇವುಗಳನ್ನು ಒಡೆತನ ಹಾಗು ವಯಸ್ಸನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಗುರುತು ಹಾಕುವ ಹಾಗು/ಅಥವಾ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕವೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹುಚ್ಚು ಹಸುವಿನ ರೋಗ ಹಾಟು ಇತರ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ವಿಷ್ಟಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಾನುಸಾರಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮಾನವನ ಶ್ರಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ. [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಆರ್ಥಿಕತೆ]], ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗು ಗ್ರಾಹಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎಲ್ಲವೂ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಪಾಲನೆಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಔಷಧದ ಬಳಕೆ ಹಾಗು ಪೂರಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಆಹಾರದ ಮಾದರಿ) ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು, ಇದು ಬೆಳೆಯು ಗ್ರಾಹಕನ ಆರೋಗ್ಯ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿಸದಂತೆ ದೃಢಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹುಲ್ಲನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ದನಕರುವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಥಮ ಜಠರದ pH ಹೆಚ್ಚು ಆಮ್ಳಕಾರಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಹಾನಿ ಹಾಗು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2008}} The US F.D.A. ಇಂದಿಗೂ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಜಠರ ರಹಿತ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೋಳಿಮರಿಗಳ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗು ಕೋಳಿಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಆಹಾರವನ್ನು ದನಕರುಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಗೋಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಹಂದಿ ಮಾಂಸ ಹಾಗು ಮೂಳೆಯನ್ನು ಕೋಳಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪರಭಕ್ಷಣ == ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ರೈತರು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪರಭಕ್ಷಣ ಹಾಗು ದನಗಳ್ಳರ ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿ ತೋಳ, ಬೂದುಕರಡಿ, ಕೂಗರ್, ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಹಾಗು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ತೋಳಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುರೇಶಿಯಾ ಹಾಗು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ತೋಳ, ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕರಡಿ, ಚಿರತೆ, ಹುಲಿ, [[ಸಿಂಹ]], ಧೋಲೆ, ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ, ಮಚ್ಚೆಯುಳ್ಳ ಕತ್ತೆ ಕಿರುಬ, ಹಾಗು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಜೀವಕ್ಕೆ ಕುತ್ತನ್ನು ಎರಗುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಡಿನ್ಗೋ, ನರಿಗಳು, ಬೆಣೆ-ಬಾಲದ ಹದ್ದುಗಳು, ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಹಾಗು ಸಾಕು ನಾಯಿಗಳು (ವಿರಳವಾಗಿ) ದನಕರುಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ.<ref>ನಾರ್ದರ್ನ್ ಡೈಲಿ ಲೀಡರ್, 20 ಮೇ 2010, ''ಡಾಗ್ಸ್ ಮಾಲ್ಡ್ 30 ಶೀಪ್'' (ಹಾಗು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು), ಪುಟ.3, ರೂರಲ್ ಪ್ರೆಸ್</ref><ref>[http://www.victorharbortimes.com.au/news/local/news/general/dogs-seized-for-killing-sheep/1619896.aspx ದಿ ಟೈಮ್ಸ್: ಡಾಗ್ಸ್ ಸೀಜ್ಡ್ ಫಾರ್ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಶೀಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111170104/http://www.victorharbortimes.com.au/news/local/news/general/dogs-seized-for-killing-sheep/1619896.aspx |date=2012-01-11 }} 2010-6-2ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ, ಕಾಡು ನಾಯಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. == ರೋಗ == ಜಾನುವಾರುಗಳ ರೋಗಗಳು ಪ್ರಾಣಿಯ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಹಾಗು ಇದು ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ತಗಲುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಹಾಗು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೂಲಕ ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತಗ್ಗಿದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಲವು ಗೋಮಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಗ್ಗಿದ ಆರೋಗ್ಯ-ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರೋಗದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ರೋಗದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು, ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು, ಬಯೋಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕ್ರಮಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ಹರಡದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತಳಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಗೋಮಾಳಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡದಿರುವುದು ಹಾಗು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಳಕೆ, ಹಾಗು ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು. ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಹಾಗು ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್ ನ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಸಹ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. ಉಪ-ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಔಷಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್ ನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ-ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು 10-15%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/203664/feed/67871/Antibiotics-and-other-growth-stimulants ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ - ಬೇಸಿಕ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಡಿಟೀವ್ಸ್» ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಗ್ರೋಥ್ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಂಟ್ಸ್]</ref> ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರತಿರೋಧವು, ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್-ಬೆರೆತ ಆಹಾರದಂತಹ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಔಷಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಮಾರುವ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ಪಶುವೈದ್ಯರ ಪ್ರಮಾಣೀಕಾರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ರೋಗ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ರೋಗಗ್ರಸ್ತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವಂತೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಹಾಗು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Cattle sale 1.JPG|thumb|250px|ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ದನಕರುಗಳು, ಸಲೆಯಾರ್ಡ್ಸ್, ವಾಲ್ಚ, NSW]] {{Main|Livestock transportation}} ಹಲವು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಮಂದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ" ಪಟ್ಟಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಳ ಕೊಂಬಿನ ದನಕರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಧಿಕವಾಗ್ಯಿತು, ಹಾಗು ಉತ್ತರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆಯು ಅಧಿಕವಾಯಿತು, ಇದು ಓಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ದನಕರುಗಳ ಸಾಗಣೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಕ್ ನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವು ಇದೀಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನುವಾರು ಹರಾಜುಗಳು ಹಾಗು ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಜಾನುವಾರುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಬಜಾರಿಗೆ ತಂದು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹಾರಣೆಗೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]], ಅಥವಾ ಬೀದಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾದರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗು ಜಾತ್ರೆಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. 4-H, ಬ್ಲಾಕ್ & ಬ್ರಿಡಲ್, ಹಾಗು FFAನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಂತೆ ಯುವ ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಅವುಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಜಾನುವಾರುಗಳಲ್ಲಿ, ಕುರಿ ಹಾಗು ಹಂದಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಗೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಣಕ್ಕೆ ಹರಾಜು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಹಣವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಯ ಒಡೆಯನಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು, ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಪಡೆದ ಹೋರಿಗರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಹುಡುಗನ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Sheep and herder India.jpg|thumb|250px|ಭಾರತದ ಒಬ್ಬ ಕುರಿಕಾಯುವ ಹುಡುಗ.ಜಾನುವಾರುಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ರೈತರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರೈತರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.]] ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಪೋಷಿಸುವ ವಿಷಯವು, ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಹಾಗು ಜನರ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವರ ಪೋಷಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅವು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಪಡದ ಮಾದರಿ ಸಾಕಬೇಕು. ಏನು 'ಅನಗತ್ಯ'ವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಎಂಬುದು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಂಬುದು ಮಾನವನು ತನ್ನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಅಥವಾ ಶಾಖಾಹಾರಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಅವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪುಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪಾಲನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗು ಅಧಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಖಾತರಿ ಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗು ಜಾನುವಾರು ಉದ್ದಿಮೆ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲ ಗುಂಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮೊದಲು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. RSPCAನಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪುಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದನಿಯೆತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಅಂತರ್ನಿರ್ವಿಷ್ಟ ವಿಧಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದಂತೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಪಶು ಸಂಗೋಪನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು 1990 ಹಾಗು 2000ದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗು ಇದು ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಹಾಗು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರದ ಪಂಜರ ಅಥವಾ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೈಕಾಲು ಆಡಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಜಾಗವಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶೋಷಣೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೃಶ್ಯತೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇಂದಿಗೂ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಅಡುಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೋಳಿಗಳ ಮೂತಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಬಹುದು, ಹಂದಿಗಳ ಉದುರುವ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ದನಕರುಗಳ ಕೊಂಬನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬರೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಲು ನೀಡುವ ಹಸುಗಳು ಹಾಗು ಕುರಿಗಳ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮರಿನೋ ಜಾತಿಯ ಕುರಿಗಳ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಹಲವು ಗಂಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವೀರ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಒಯ್ದು, ಅವುಗಳ ವಧೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ತಾಪಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಷ್ಣವಲಯ-ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಗಣೆ ಹಾಗು ಆಹಾರ, ನೀರು ಹಾಗು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಕೊರತೆ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಾಸನ ರಚನೆ ಹಾಗು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. (ಲೈವ್ ಎಕ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ) ಜಾನುವಾರುಗಳ ವಧೆಯು ಮೊದಲ ಶಾಸನರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಲಾಲ್ ಹಾಗು ಕೊಷರ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಧೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. == ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ == {{POV-section|date=September 2009}} {{See also|Environmental effects of meat production}} ಮೊದಲಿಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ವರದಿ ಮಾಡಿದ "ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್ಸ್ ಲಾಂಗ್ ಶ್ಯಾಡೋ"ದಂತಹ ವರದಿಗಳು ಜಾನುವಾರು ವಿಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ(ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದನಕರು, ಕೋಳಿ ಮರಿಗಳು, ಹಾಗು ಹಂದಿಗಳು) 'ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೇ ಗರಿಷ್ಠ ಗಮನ ಬೇಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.' [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿ{{Citation needed|date=September 2009}} ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ|ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದ]] ಉಂಟಾಗುವ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ಸರ್ಜನದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವು 18%ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉತ್ಸರ್ಜನವು ಕೇವಲ 12% ಮಾತ್ರ{{Citation needed|date=September 2009}}. ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ, [ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯಾದ ''ಇನ್ವೆನ್ಟರಿ ಆಫ್ U.S. ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸಿಂಕ್ಸ್: 1990-2006'' ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು [http://www.epa.gov/climatechange/emissions/usinventoryreport.html ]. 6.1ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾದಂತೆ "2006ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು CO₂ನ 454.1 ಟೆರಗ್ರಾಂಗಳ ಸಮಾನ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳಿಗೆ (Tg CO₂ Eq.) ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ U.S.ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳ ಶೇಖಡಾ 6ರಷ್ಟಿದೆ." ಎರಡನ್ನೂ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, USನಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಸಂಚಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳಿಗಿಂತ 25%ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನವಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]], ಭೂಮಿಯ ಸವೆತ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ|ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ]] ಹಾಗು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ, ನೀರಿನ ಅಭಾವ ಹಾಗು [[ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ]], ಹಾಗು [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ|ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿ]]ಯ ನಷ್ಟದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಹೊಕ್ಕೈಡೋನಲ್ಲಿರುವ ಒಬಿಹಿರೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ವೆಟರಿನರಿ ಮೆಡಿಸಿನ್ ನ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು, ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲದ ಮಾದರಿಯಾದ ಸಿಸ್ಟಿನ್ ಹಾಗು ನೈಟ್ರೇಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಇದು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಮೀಥೇನ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದನಕರುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಮಾಂಸ ಹಾಗು ಹಾಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು. [http://www.smh.com.au/news/unusual-tales/global-warming-breakthrough-way-to-stop-cow-gas/2008/01/22/1200764221842.html ] '''ಅರಣ್ಯನಾಶ''' ಅರಣ್ಯನಾಶವು ಕಾರ್ಬನ್ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ(ಹಾಗು ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ) ಹಾಗು ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಬನ್ ಚಕ್ರದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಮೂಲಕ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಕಡಿದು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶವು ವಿಘಟನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಉಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉಳಿಕೆಯಾದ ಭೂಮಿಯು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಹಳ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೆ, ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ದೊರಕುತ್ತದೆ.<ref>"ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್'ಸ್ ಲಾಂಗ್ ಶ್ಯಾಡೋ: ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಷ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್." FAO: FAO ಹೋಂ. ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್, 2006. ಜಾಲ. 16 ಜನವರಿ. 2011. http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.HTM</ref> '''ಭೂ ಸವೆತ''' 2008ರಲ್ಲಿ [[ಬೋಟ್ಸ್ವಾನ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರೈತರು ಬರಗಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ದನಕರುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದನಕರುಗಳ ಹಿಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಿರಳವಾದ ಜೀವರಾಶಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೋಟ್ಸ್ವಾನದ ಕ್ಗಟ್ಲೆಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನವು 2050ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಬರಗಾಲದ ಚಕ್ರವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ(ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬದಲಿಗೆ 18 ತಿಂಗಳುಗಳು). [http://www.scidev.net/en/sub-suharan-africa/news/sub-saharan-africa-news-in-brief-10-22-april-2008.html ] '''ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆ & ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ''' ಜಾನುವಾರುಗಳ ಗೊಬ್ಬರದಿಂದ ಉತ್ಸರ್ಜನವಾಗುವ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಸಹ ಒಂದು; ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೂ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದೊಂದು ಹಸಿರು ಮನೆ ಆಮ್ಲ. ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಹಸಿರು ಮನೆ ಆಮ್ಲವಾಗಿದೆ.<ref name="globalmethane.org">"ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮೀಥೇನ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್." ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮೀಥೇನ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್. ಜಾಲ. 04 ಫೆಬ್. 2011. http://www.globalmethane.org/gmi</ref> ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಪರಿಸರವನ್ನು ಶಾಖಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 25 ಬಾರಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="globalmethane.org"/> '''ನೀರಿನ ಅಭಾವ''' ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಮೇವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹ ನೀರಿನ ಹನಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. USನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ 50%ನಷ್ಟು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ 40%ನಷ್ಟು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="news.cornell.edu">ಪಿಮೆನ್ಟೆಲ್, ಡೇವಿಡ್. "ಕಾರ್ನೆಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್: ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್." ಕಾರ್ನೆಲ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಆನ್ಲೈನ್. 7 ಆಗಸ್ಟ್. 1997. ಜಾಲ. 16 Feb. 2011. http://www.news.cornell.edu/releases/aug97/livestock.hrs.html</ref> ಧಾನ್ಯ ಹಾಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಲೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, 900 ಲೀಟರ್ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗೋಧಿ ಬೆಲೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಧಾನ್ಯಾಧಾರಿತ ಬೀಫ್ ಗಳಿಗೆ 100,000 ಲೀಟರ್ ನಷ್ಟು ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref name="news.cornell.edu"/> '''ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ''' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಇಂತಹ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯ ಹಾಗು ಒಣಹುಲ್ಲು) ಇವುಗಳು ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಹಾಗು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 95%ರಷ್ಟು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಪೆಲ್ಲೇಟಿಯರ್, ನಾಥನ್, ಹಾಗು ಪೀಟರ್ ಟೈಡ್ಮರ್ಸ್. "ಫೋರ್ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ 2000–2050." ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ 107.43 (2010): 18371-8374. ವೆಬ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್. ಜಾಲ. 17 ಜನವರಿ. 2011. http://www.pnas.org.offcampus.lib.washington.edu/content/107/43/18371</ref> ಮಲಿನಕಾರಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗು ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>ಸ್ಟಾರ್ಮೆ, ಎಲನೋರ್. "LEVELING THE FIELD – ISSUE BRIEF #2 ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಂಸ್ ಇನ್ ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್: ಪಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಫುಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್." ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ 94.10: 1703-709. ಜಾಲ. 5 Feb. 2011. <http://ase.tufts.edu/gdae/pubs/rp/AAI_Issue_Brief_2_1.pdf</ref> ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಭಾವವನ್ನು ಯುಟ್ರಾಫಿಕೇಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಜೀವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೊಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಇಲ್ಲಿ ಮಿಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಗೊಬ್ಬರದ ಪೌಷ್ಟಿಕಗಳನ್ನೂ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ನಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಲ್ಫ್ ಗೆ ತೀವ್ರತರವಾದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಮಲಿನಕಾರಿ ಎಂದರೆ ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಹಾಗು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸತ್ತ ಕಾಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವ ರಣಹದ್ದುಗಳು ಡೈಕ್ಲೋಫೆನಾಕ್ ಎಂಬ ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ ನ ಕಾರಣಕ್ಕೆ 95%ನಷ್ಟು ನಾಶವಾಗಿವೆ.<ref>"ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್'ಸ್ ಲಾಂಗ್ ಶ್ಯಾಡೋ: ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಷ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್." FAO: FAO ಹೋಂ. ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, 2006. ಜಾಲ. 16 ಜನವರಿ. 2011. http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.HTM</ref> '''ಪರ್ಯಾಯಗಳು''' ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಶೋಧಕರು ದನಕರುಗಳು ಹಾಗು ಕುರಿಗಳ ದೇಹದಿಂದ ಮೀಥೇನ್ ನನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗರೂಗಳ ಕರುಳಿನಿಂದ ಜೀರ್ಣಕಾರಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://archive.is/20121203041656/www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,22880187-5013016,00.html ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಿಸರ್ಚರ್ಸ್ ಲುಕಿಂಗ್ ಫೋರ್ ಕಾಂಗರೂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಟು ಮಾಡಿಫೈ ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್]</ref> U.S.ನ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅರೆ ನಿರಾರ್ದ್ರ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಂತಹ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರವೆಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ದೊರೆತಿದೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ <ref>ಡರ್ನರ್, ಜಸ್ಟಿನ್ D., ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ K. ಲೌಯೆನ್ರೊಥ್, ಪಾಲ್ ಸ್ಟಪ್ಪ್, ಹಾಗು ಡೇವಿಡ್ J. ಅಗಸ್ಟಿನ್. "ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಆಸ್ ಇಕೋಸಿಸ್ಟಂ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಫೋರ್ ಗ್ರಾಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಬಿಟಾಟ್ ಇನ್ ದಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ." ರೇಂಜ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಕಾಲಜಿ &amp; ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ 62.2 (2009): 111-18. ವೆಬ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್. ಜಾಲ. ಫೆಬ್ರವರಿ. 2011.</ref> ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ == ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತ ನಿರೂಪಣೆಗಳು == ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಾದ, ಅಥವಾ ಅನರ್ಹವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಈ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಾನುವಾರು ಮ್ಯಾಂಡೆಟರಿ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 1999 (P.L. 106-78, ಶೀರ್ಷಿಕೆ IX) ದನಕರುಗಳು, ಹಂದಿ, ಹಾಗು ಕುರಿಮರಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜಾನುವಾರುಗಳೆಂಬ ಪದದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1988ರ ವಿಪತ್ತಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ ಕಾನೂನು ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ "ದನಕರುಗಳು, ಕುರಿ, ಆಡುಗಳು, ಹಂದಿ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ (ಮೊಟ್ಟೆ-ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಶ್ವೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಾಗು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು."<ref>{{Cite web |url=http://ncseonline.org/nle/crsreports/05jun/97-905.pdf |title=CRS ರಿಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್: ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್: ಏ ಗ್ಲಾಸರಿ ಆಫ್ ಟರ್ಮ್ಸ್, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಲಾಸ್, 2005 ಆವೃತ್ತಿ - ಆರ್ಡರ್ ಕೋಡ್ 97-905 |access-date=2011-05-19 |archive-date=2011-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110212033139/http://ncseonline.org/nle/crsreports/05jun/97-905.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{div col|3}} * [[ಕೃಷಿ]] * ಕೃಷಿಉದ್ಯಮ * ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ * ವಶ್ಯ ಜೀವಿಗಳು * ಜಲಜೀವಿ ಕೃಷಿ (ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗು ಸಸ್ಯಗಳ ಕೃಷಿ) * ಜೇನುಸಾಕಣೆ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರಪೋಸಿಷನ್ 2 (2008) * ದನಕರು (ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನಿವಾರಣೆ) * ಕುನಿಕಲ್ಚರ್ (ಮೊಲ ಸಾಕಣೆ) * ಮಾಂಸದ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು * ತುಪ್ಪಳಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿ * ಲೀವ್ ದಿ ಗೇಟ್ ಆಸ್ ಯು ಫೌಂಡ್ ಇಟ್ * ''ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್'ಸ್ ಲಾಂಗ್ ಶ್ಯಾಡೋ - ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇಷ್ಯೂಸ್ ಅಂಡ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್'' (UN ವರದಿ) * ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ * ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರ * ರೇಷ್ಮೆಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ (ರೇಷ್ಮೆಹುಳು ಕೃಷಿ) * ಕುರಿಸಾಗಾಣಿಕೆ * ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂತೆ {{div col end}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌ == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == {{Wiktionary|livestock}} {{Commons category|Livestock management}} * [http://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/livestock ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123031456/http://www.dpi.nsw.gov.au/agriculture/livestock |date=2012-11-23 }} - ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ * [http://www.havanatimes.org/?p=31372 ಹವಾನ ಲೈವ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಫೇರ್ (ಫೋಟೋ ಫೀಚರ್)] - ''ಹವಾನ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2010 {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾನುವಾರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಂಸದ ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] klv8vdm5vjwtzg781bgkpmx686jxfy8 0 36659 1375819 1337755 2026-06-25T03:36:12Z Sangamesh Talikoti 100179 /* ಶಿಕ್ಷಣ */ 1375819 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name=ಇಣಚಗಲ್ |taluk_names=[[ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ]] |nearest_city=[[ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ]] |parliament_const=[[ಬಿಜಾಪುರ]] |assembly_const= |latd = 16.1833 |longd = 75.7000 |state_name=ಕರ್ನಾಟಕ |district=[[ಬಿಜಾಪುರ]] |leader_title= |leader_name= |altitude=770 |population_as_of=೨೦೧೨ | population_total=೧೫೦೦ | population_density=೫೦ |area_magnitude=9 |area_total=೧೨೦೦ |area_telephone= |postal_code= |vehicle_code_range=ಕೆಎ - ೨೮ |website= }} '''ಇಣಚಗಲ್''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬಿಜಾಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦"x ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯" ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== * <big>ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲ</big>ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. * <big>ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ</big> - ೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ * <big>ಚಳಿಗಾಲ</big> ಮತ್ತು * <big>ಮಳೆಗಾಲ</big> - ೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್. * ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. * ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೨೫೦೦ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ೧೩೦೦ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೧೨೦೦ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ== ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ <big>ಕನ್ನಡ</big>. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಉರ್ದು]], [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋಧಿ]], [[ಅಕ್ಕಿ]],[[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. <big>ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ</big>,, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ,, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ,, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. ==ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[File:Uttar Karnataka food.JPG|thumb|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ</big> ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು [[ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಧರ್ಮ== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==ಭಾಷೆ== ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ [[ಕನ್ನಡ]]. ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ದೇವಾಲಯ== * ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ * ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯ ==ಮಸೀದಿ== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. ==ನೀರಾವರಿ== ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ 50 ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ==ಕಾಲುವೆ== [[ಕೃಷ್ಣಾ]] ನದಿಯ [[ಆಲಮಟ್ಟಿ ಆಣೆಕಟ್ಟು]]ಯಿಂದ ಮುಳವಾಡ ಏತ ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ಕಾಲುವೆಯಿದ್ದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ== ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಉದ್ಯೋಗ== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇದುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ. ==ಬೆಳೆ== <big>ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು</big> ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ <big>ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು</big> ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ. <big>ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು</big> ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ==ಸಸ್ಯ== ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ. ==ಪ್ರಾಣಿ== ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ==ಹಬ್ಬ== ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇದೆ. ==ಸಾಕ್ಷರತೆ== ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ==ರಾಜಕೀಯ== ಗ್ರಾಮವು [[ಬಿಜಾಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಬಿಜಾಪುರ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] {{ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ ತಾಲ್ಲೂಕು]] s0x58kafza7ee9665zuchu0f6swhxjh 0 39596 1375825 1349592 2026-06-25T10:48:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375825 wikitext text/x-wiki ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಲೇಖಕರನ್ನು '''ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕ''' ರು ಅಥವಾ '''ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಾಹಕ''' ರು <ref>{{cite web | url = http://www.stc.org/PDF_Files/myjob/susanBurton02.pdf | format = pdf | last = Burton | first = S | year = 2007 | title = From the executive director: Confronting change | accessdate = 2009-09-23 | archive-date = 2011-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110108161719/http://www.stc.org/PDF_Files/myjob/susanBurton02.pdf | url-status = dead }}</ref> ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನಕಾರರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನ ವೃತ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶ.<ref>David Farbey, [http://www.istc.org.uk/wp-content/uploads/2011/08/techwritercareer2008.pdf Technical writer career information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094118/http://www.istc.org.uk/wp-content/uploads/2011/08/techwritercareer2008.pdf |date=2016-03-04 }} at the official website of the Institute of Scientific and Technical Communicators. 2013ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ-ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಹಾಯ, ಬಳಕೆದಾರ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಶ್ವೇತ ಪತ್ರಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಧಾನಗಳು, ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಯೋಜನಾ ರೂಪುರೇಖೆಗಳು, ಪ್ರಯೋಗ ರೂಪುರೇಖೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕರ್ಟ್‌ ವೊನಗಟ್‌ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ:<ref>Gary Blake and Robert W. Bly, ''The Elements of Technical Writing'', pg. 3. [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|New York]]: Macmillan Publishers, 1993. ISBN 0020130856</ref> : ::"... ''ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮಬಗ್ಗೆ ಏನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿರುವಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುವರು.'' ''ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಲೇಖಕರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇವರು (ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು) ವಿಚಿತ್ರರೆನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಯಿಯಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ.'' " ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಪರರು ಸಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದು. ಆದರೂ, ಅವರು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಲೇಖನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ತಿದ್ದಲು, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲೆಂದು ಅನುಭವಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ತಾಂತ್ರಿಕ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕ ವೃಂದದವರಿಗಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. {{TOC right}} ==ಕೌಶಲ್ಯಸಂಕಲನ== ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ಸಂಶೋಧನೆ, ಭಾಷಾ ಹಾಗೂ ಲೇಖನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕೆಳಕಂಡ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ: * ಮಾಹಿತಿ ವಿನ್ಯಾಸ * ಮಾಹಿತಿ ರಚನೆ * ತರಬೇತಿ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ * ಸಚಿತ್ರ / ಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸ * ಅಂತರಜಾಲತಾಣದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ * ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕಗಳು * ವ್ಯವಹಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಓದುಗರಿಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ವಿಷಯವು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸರಳ ಮಾಹಿತಿಯಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಗೂ ಇರಬಹುದು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾವು ಬರೆಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ನಿಖರ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ವಿಷಯ ಪರಿಣತರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆಹಾಕುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರನ್ನು ಉದ್ದಿಮೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿ ರಚನಾ ಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ. ಉತ್ತಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು, ನಿಖರ ಸಂಪೂರ್ಣ, ಅಸಂದಿಗ್ಧ, ಮತ್ತು ಆದಷ್ಟು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿರುವ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಮುದ್ರಿತ, ಅಂತರಜಾಲ-ಆಧಾರಿತ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಉತ್ತಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಸಮಾನರೂಪಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಂವಹಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎಪಿಐ (API) ಲೇಖಕರು ಎಪಿಐ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವರು, ಇತರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್|ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ (e-Commerce)]], ತಯಾರಿಕೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ರಚಿಸಬಲ್ಲರು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಹಲವು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ವಿವರಿಸುವಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಉತ್ತಮ. ತಂತ್ರಾಂಶ ರಚನಕಾರರು, ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ತಜ್ಞರು, ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಚದುರಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಶ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಕರ ಅಥವಾ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು== '''ಮೌಖಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು''' ಗ್ರಾಹಕರು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಯೋಜನೆಯ ಮೌಖಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Kostelnick">{{cite book|last=Kostelnick|first=Charles|title=Designing Visual Language|year=2011|publisher=Longman|location=New York, NY|isbn=978-0-205-61640-4|page=3-390|pages=400}}</ref> '''ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಜಟಿಲ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮಗೇನು ಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು, ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ಓದುಗರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವುದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನವೊಂದರ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ<ref name="Riordan">{{cite book|last=Riordan|first=Daniel|title=Technical Report Writing Today|year=2005|publisher=Wadsworth Cengage Learning|location=Boston, MA|isbn=978-0-618-43389-6|page=1-546|pages=606}}</ref>. ಈ ಗುರಿ ತಲುಪಲು, ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯ ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶಿತ ಗ್ರಾಹಕ ವೃಂದವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ರೀತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಕಾರಣ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನಾ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು<ref name="Riordan" /> : * ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾರು? * ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೇನು? * ಗ್ರಾಹಕರ ಪಾತ್ರವೇನು? * ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಓದುಗರ ಅನಿಸಿಕೆಯೇನು? * ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನ ರಚಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಓದುಗರ ಅನಿಸಿಕೆಯೇನು? * ಓದುಗರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ? * ಗ್ರಾಹಕರ ಕೆಲಸ ಏನು? * ಗ್ರಾಹಕರ ಜ್ಞಾನ ಮಟ್ಟ ಏನು? * ಸಂದರ್ಭದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಎಂತಹವವು?" ನಿಖರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಲೇಖನದ ನಿರೂಪಣೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ (ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವುಳ್ಳ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ, ಕೈಪಿಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ಹಾಗೂ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹಂಚಲಾದ ಜ್ಞಾನದ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಆಕಾರ ನೀಡುವ ರೂಪರೇಖೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಉದ್ದೇಶ''' 'ಉದ್ದೇಶ'ವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂವಹನವೊಂದರ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ಧ್ಯೇಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಹನವೊಂದು ಓದುಗರನ್ನು 'ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಲು, ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು, ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ತಮ್ಮ ಧೋರಣೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದರಿಂದ<ref name="Kostelnick" />, ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಈ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುವುದು. '''ಸಂದರ್ಭ''' 'ಸಂದರ್ಭ' ಎಂಬುದು, ಓದುಗರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಬಳಸುವಂತಹ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಸಂದರ್ಭವೆಂಬುದು ಮಂದಗತಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು.<ref name="Kostelnick" /> ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಓದುಗರು ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂವಹನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ತಿಳುವಳೀಕೆಯು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ರಚಿಸುವ ಸಂವಹನದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲಘು ಜಲಯಾನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕೈಪಿಡಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀರು ಬಿದ್ದು ಕೆಡದಿರಲೆಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಈ ಕೈಪಿಡಿಗೆ ಲ್ಯಾಮಿನೇಟ್‌ ಮಾಡಿಸಬಹುದು. '''ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ವಿನ್ಯಾಸ''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನವು ಒಂದು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಲೇಖನದ ವಿನ್ಯಾಸವು, ಅದರ ಪಠನೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ಒಂದು ಅಂಶ ತಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ, ರಚಿಸುವಾಗ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಕೆಳಕಂಡ ಆರು ವಿನ್ಯಾಸ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: ಜೋಡಣೆ, ಒತ್ತು, ಸ್ಫುಟತೆ, ಚುಟುಕುತನ, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ<ref name="Kostelnick" /> '''ಜೋಡಣೆ''' : ಇದು ದೃಶ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಣಿಯಾಗಿ, ಒಪ್ಪ-ಓರಣವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಓದುಗರು ಅಂಶಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವು ಗುಂಪೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಅಂಶಗಳ ಪದರ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು<ref name="Kostelnick" /> ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ, ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಪಟ್ಟಿಗಳು, ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. '''ಒತ್ತು''' : ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಥವಾ ಭಾವಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರದಶಿಸುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ<ref name="Kostelnick" />. ಒತ್ತನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಬಹುಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುವಿಕೆ, ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಹ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷರ ಗಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ&nbsp; ಓದುಗರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾರೆ. '''ಸ್ಪಷ್ಟತೆ:''' : ಸ್ವೀಕೃತಿದಾರರು ಲೇಖನವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಹಾತೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ<ref name="Kostelnick" />. ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ, ಓದುಗರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ದೃಶ್ಯ-ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಜಲುಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಿ, ವಿಪರೀತ ಜಟಿಲವಾದ ನಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಕ್ಷರಶೈಲಿಗಳನ್ನು (ಫಾಂಟ್‌ಗಳು) ತಡೆಗಟ್ಟುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಸಂಕ್ಷೇಪತೆ:''' ಇದು ಲೇಖನ ವಿನ್ಯಾಸದ ದೃಶ್ಯರೂಪಿ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಗಹನತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಚೌಕಾಕಾರಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಬೂದುಬಣ್ಣಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ವಿವರಗಳು, ಪಠ್ಯದ ಗಾತ್ರ, ಅಲಂಕಾರಮಯತೆ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ<ref name="Kostelnick" />. ತಾವು ಬರೆದಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನಗಳು ಬಳಸಲು-ಓದಲು ಸರಳವಾಗಿರಬೇಕೆಂದರೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಇವೆಲ್ಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. '''ಶೈಲಿ:''' ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ರೂಪವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಓದುಗರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನೆಯು ಅತ್ಯೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಸ್ಯ ಮಿಶ್ರಿತವಿದ್ದು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿರಬೇಕೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಲೇಖನದ ಅಂಶವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಂಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ, ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಕ್ಷರ(ಫಾಂಟ್‌)ಗಳ ಶೈಲಿ-ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಸಹ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ:''' ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಭಾಷಾಸಂವಹನವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ವಿಶ್ವಾಸ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Kostelnick" />. ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರರು ತಮ್ಮ ಓದುಗರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೋಷರಹಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಸಕಲ ಯತ್ನ ಮಾಡುವರು. ==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆ== ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರರು ''ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಟರ್, ಮಾಹಿತಿ ಡೆವಲಪರ್,'' ಅಥವಾ ''ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ತಜ್ಞರು'' ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು, ಹೊಂದಬಹುದು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕ'' ಅಥವಾ ''ಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ'' ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಅಥವಾ ಪದವಿ, ಆದರೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಅನೇಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನ ತರಗತಿಗಳು ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ನಂತರ, ಅಂತಹ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ-ಅಥವಾ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ== ತಾಂತ್ರಿಕ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ರಚಿಸಲು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ, ಉದ್ದೇಶ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಸಂದರ್ಶನ ಎಸ್ಎಂಇಗಳಿಂದ ರೂಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು / ಅಧ್ಯಯನ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಮತ್ತು ಅವರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮಟ್ಟ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅಧ್ಯಯನ. ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜೀವನಚಕ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಉಂಟಾಗಿವೆ ಇದು ಐದು ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:<ref>{{cite book|last=Hackos|first=JoAnn T.|title=Managing Your Documentation Projects|year=1994|publisher=Wiley|isbn=0-471-59099-1|pages=630}}</ref> * ಹಂತ 1: ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ * ಹಂತ 2: ವಿಷಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು * ಹಂತ 3: ವಿಷಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜಾರಿ * ಹಂತ 4: ಉತ್ಪಾದನೆ * ಹಂತ 5: ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಬರೆಯಲಾದ ವಿಷಯದ ಮೇರೆಗೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನಗಳು ಹಲವು ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದ ಮುದ್ರಿತ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಆದರೂ ಇವೆರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಗದ್ಯ, ಮಾಹಿತಿಯ ರಚನಾವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಷಿಕಾಗೊ ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ (ಸಿಎಂಎಸ್‌) (ಶಿಕಾಗೊ ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿ) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಲಾಂಛನದ ಬಳಕೆ, ಲಾಂಛನದ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನೀಡುವ ಆಂತರಿಕ ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನುಯಲ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯೆಂದೆನಿಸಿದೆ. ಶಿಲ್ಪವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು, ಇದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಜ್ಞಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳು&nbsp; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೇಖನಾ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ (ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಎಟಿಎ100 ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಗಾಗಿ ಎಸ್‌1000ಡಿ). ==ವೇದಿಕೆ== ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಹಗಾರರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರ ತಂಡ ಅಥವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರ ತಂಡದಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಲೇಖಕರು ಕರಡೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಹಲವು ಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ''ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ'' ನಡೆಸಿರೆಂದು ಕೋರುತ್ತಾರೆ. ಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಕಡತವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಖಾತರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಶೈಲಿ, ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಬಹುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬರಹಗಾರ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಲೇಖನದ ''ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಮರ್ಶೆ'' ನಡೆಸಬಹುದು. ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವವರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೋರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಲಹೆ ನೀಡಬಹುದು. ''ಉಪಯುಕ್ತತೆ'' ಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲೇಖಕರು ಅಥವಾ ಇತರರು ಈ ಓದುರರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ ಈ ಲೇಖನದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಲೇಖನದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ತಪಾಸನೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಲೇಖನದ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತರಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite book|last=Tarutz|first=Judith A.|title=Technical Editing|year=1992|publisher=Perseus Books|location=New York|isbn=0-201-56356-8|pages=456}}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ== ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೃತ್ತಿಪಥವಿರದು, ಆದರೆ ಅವರು ಇತರೆ ಲೇಖಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಬಹುದು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಥವಾ ಲೇಖಕರು-ಸಂಪಾದಕರ ತಂಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಿರಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ದಸ್ತಾವೇಜು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ತಂಡಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಅಥವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ಗುಣಮಟ್ಟ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (software quality analysis) ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (business analysis)ಯಂತಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಬಹುದು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿಷಯ-ಪರಿಣತರಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನದಿಂದ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಬರವಣಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು ಮುದ್ರಣ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಾವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಿಗಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 2010-2010ರ ದಶಕ-ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 17ರಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಸುಬಿನಷ್ಟೆ ವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಬಹುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೈಪುಣ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು, ಉತ್ತಮ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಕುಶಲತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಲಭಿಸುವವೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೂ ಇದೆ.<ref>Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2012-13 Edition, Technical Writers, on the Internet at http://www.bls.gov/ooh/media-and-communication/technical-writers.htm (visited February 22, 2013).</ref> ==ಇವನ್ನು ನೋಡಿ:== *ಸಹಕಾರಿ ಸಂಪಾದನೆ *ತಂತ್ರಾಂಶ ದಸ್ತಾವೇಜು *ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನ *ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು / ಸಾಧನಗಳು *ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖನ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== * [http://www.hci.com.au/iso/ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಿಗಾಗಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100405073023/http://www.hci.com.au/iso/ |date=2010-04-05 }} * [http://cerys.wordpress.com/2011/11/28/user-documentation-standards/ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರಿಗಾಗಿ ಮಾನದಂಡಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಡಿಗಳು] {{wikiversity|Technical writing}} {{DEFAULTSORT:Technical Writer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಬರಹಗಾರರು (ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಖಕರು)]] [[ವರ್ಗ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನ]] [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] 30yrtj0xws1uluaj88erpv17yxsvvzf 0 48853 1375797 1364679 2026-06-24T13:29:11Z ~2026-34375-40 99947 history 1375797 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | image = Munneswaram Sharabha.jpg | name = ಶರಭ | consort = [[ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ]] | affiliation = [[ಶಿವ]] }}[[File:NarasimhaHara.JPG|thumb|Two-headed Sharabha with four legs.]] '''ಶರಭ''' [[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ|ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಂಡು ಬರುವ ಅರ್ಧ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಹಕ್ಕಿಯ ದೇಹ ಹೊಂದಿರುವ, ಎಂಟು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಆನೆಗಿಂತ ಭೀಕರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹವನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ. ಶರಭ ಒಂದೆ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ [[ಕಣಿವೆ|ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು]] ಹಾರಬಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿ. ಪುರಾಣದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶರಭವನ್ನು ಎಂಟು ಕಾಲುಗಳ ಜಿಂಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಅವತಾರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. *ಇತಿಹಾಸ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶರಭ ಶರಭ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಿಜಯಪುರನಗರದ ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ಶರಭ ದ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಜಯಪುರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವೇದಿಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಚಾರ್ಯ ಲಾಯಪ್ಪ ಇಂಗಳೆ ಅವರು ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು. ವಿಜಯಪುರ ನಗರದ ಕೋಟೆಯು ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ದೇವಗಿರಿ ಯಾದವರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶರಭ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ, ಸಿಂಹದ ಮುಖ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಂಟು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆನೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಕ್ಕಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನರಸಿಂಹನ ಕೋಪವನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಶಿವನು ಶರಭನ ಅವತಾರ (ಶರಭೇಶ್ವರ) ತಾಳಿದನು ಎಂದು ಶೈವ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲಂತಹ ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿರಣ್ಯಕಶ್ಯಪನನ್ನು ವಧಿಸಿದ ನಂತರ ಉಗ್ರರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಪಳಗಿಸಲು ಶಿವನು ಈ ಅವತಾರ ಧರಿಸಿದ್ದು ಶರಭದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಶರಭನು ಬುದ್ಧನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಗಂಡಭೇರುಂಡದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗಂಡಭೇರುಂಡವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಂಕೇತವಾದರೆ ಶರಭವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಶರಭ ಎಂದರೆ ಬೇಟೆಗಾರ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಾಣಿ, ಭಾಗಶಃ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಎರಡು ತಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಪಾರಂಪರಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ದೇವಗಿರಿ ಯಾದವರ ಇತಿಹಾಸ ಸಾರುವ ಶರಭದ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪವು ವಿಜಯಪುರ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಿರುವುದು ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಯಾದವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕ ಲಾಯಪ್ಪ ಇಂಗಳೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಅವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶರಭದ ಶಿಲ್ಪ ಇರುವ ಕೋಟೆ ಭಾಗವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.(ಇದು ಹೊಸ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ, ಸಂಶೋಧಕ ಲಾಯಪ್ಪ ಇಂಗಳೆ ಅವರು ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಲಾಂಛನದ ಪ್ರಾಚೀನತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ) ಲೇಖನ ಮೂಲ: 1 ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ ವರದಿ 6-3-2026 2 ಹೊಸ ದಿಗಂತ ವರದಿ 8-3-2026 {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು]] 4yskmp817llwa8ugo2ymob1lmdalg8j 0 50366 1375827 1349824 2026-06-25T11:33:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375827 wikitext text/x-wiki {{Quote_box| width=22em|align=|right|quote= <center>'''<big>ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು</big>'''</center> [[File:Tungabadra dam.jpg|thumb|250px|ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] *ಹೆಸರು = ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು *ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ನದಿ = [[ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ]] *ಸ್ಥಳ = [[ಹೊಸಪೇಟೆ]], [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] *ಅಕ್ಷಾಂಶ = 15 ಡಿಗ್ರಿ - 15’ - 0’’ N/ಉತ್ತರ *ರೇಖಾಂಶ = 76ಡಿಗ್ರಿ - 21’ - 0” E/ಪೂರ್ವ *ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ವಿಧ = ಸಮ್ಮಿಶ್ರ, ನಾಲೆ ಉದ್ದ (701 ಮೀ.) *ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಉದ್ದ = 2,449ಮೀ. *ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಎತ್ತರ = 49.5೦ ಮೀ. ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ *ಕೋಡಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ = 650,000 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ಸ್' *ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ = 1949 *ಉದ್ಘಾಟನೆ = 1953 *ಯೋಜನೆ ಹಣ = *ಮಾಲೀಕರು = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯ *ನಿರ್ವಹಣೆ = ತುಂಗಭದ್ರಾ ಮಂಡಳಿ(ನಿಗಮ) *ಜಲಾಶಯದ ಹೆಸರು = ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ *ಜಲಾಶಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ = 101(132) tmcft; 498ಮೀ.ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ(msl) *ನಿಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ = 98.7 (116.84) tmcft (at 498ಮೀ./ msl) *ಅನುಪಯುಕ್ತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ = 2.3 tmcft (below 477.01ಮೀ. msl) *ಜಲಾಶಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶ = 28,180 km² *ಜಲಾಶಯದ ಮೇಲ್ಮೈಪ್ರದೇಶ =350km² *ನಿರ್ವಾಹಕರು = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]] *ಪ್ಲಾಂಟ್ ಟರ್ಬೈನ್ = ಅಣೆಕಟ್ಟು ಬುಡದಲ್ಲಿ-ನಾಲೆ ಹರಿವು *ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ = 127ಮೆ.ವಾ.MW .}} [[File:Madras Prov South 1909.jpg|300px|right|thumb|ಮದ್ರಾಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ -ಕೆಂಬಣ್ಣದ ಪ್ರದೇಶ; [[ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಪ್ರದೇಶ ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಇದೆ]] *ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ನದಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಅಣೆಕಟ್ಟು ತುಂಬಿದಾಗ ಅದರ ಕ್ರಸ್ಟ್‌ಗೇಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನದಿಗೆ ನೀರು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 3000 ವರ್ಷ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿರುವ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ನ ಜಾವಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[ಭಾರತ]]ದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು 'ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನವ ದೇಗುಲಗಳು' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3200 ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಬ್ಯಾರೇಜ್‌ಗಳಿವೆ. ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ '''ಭಾಕ್ರಾ ಅಥವಾ ಗೋವಿಂದ ಸಾಗರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅಣೆಕಟ್ಟು.''' 225.55 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ (518.25 ಮೀಟರ್ ಅಗಲ) ಇದು ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕೂಡ. '''260 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ, 575 ಮೀಟರ್ ಅಗಲದ ತೆಹ್ರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು'''. ಇದು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಕೆಆರ್‌ಎಸ್ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವ [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಮೊದಲ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಇದು ಸರ್ [[ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ]] ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ[[ನಾಲ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್]] ಅವರ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆದುದು. [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ]]ಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟು 1932ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಎತ್ತರ 124.80 ಅಡಿ. ಉದ್ದ 3.5 ಕಿ.ಮೀಟರ್. ==ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿ== *[[ತುಂಗಭದ್ರ]] ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ [[ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. [1] ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊಸಪೇಟೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ನೀರಾವರಿ ಸೇವೆಯ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶವುಳ್ಳ ಅಣೆಕಟ್ಟು., ವಿದ್ಯುತ್, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ಹಿಂದಿನ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ 1953 ರಲ್ಲಿ ಅದು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯ ಆಯಿತು. *ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಹೊಸಪೇಟೆ ಬಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ-[[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಎನ್ನುವ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 2441ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 49.38 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿರುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 5 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. 33 ಬಹುದೊಡ್ಡ ಗೇಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತುಂಗ‘ದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ನೀರನ್ನು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಹಾವೇರಿ ಹಾಗೂ ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕರ್ನೂಲು, ಮೆಹಬೂಬ್ ನಗರ ಮುಂತಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ನಿರಾವರಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kannadaprabha.com/supplements/youth-children/%E0%B2%85%E0%B2%A3%E0%B3%86%E0%B2%95%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%81/83002.html |title=ಅಣೆಕಟ್ಟು |access-date=2016-05-15 |archive-date=2013-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921185444/http://www.kannadaprabha.com/supplements/youth-children/%E0%B2%85%E0%B2%A3%E0%B3%86%E0%B2%95%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%81/83002.html |url-status=dead }}</ref> ==ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ== *ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಥಾಮಸ್' ಮುನ್ರೋ ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಒಡೆದು ಅದರ ಭಾಗ [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು [[ಹೈದರಾಬಾದು]] ನಿಜಾಮನಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕ್ರಿ.ಶ 1882 ಪಾಳೇಗಾರ ಹಂಡೆ ನಾಯಕರ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ರೈತವಾರಿ ಭೂಕಂದಾಯ ಪದ್ದತಿ ತಂದನು. ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯಾದಾಗ, 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1953 ರಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ [[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Karnataka topo deu.png|thumb|ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ]] *ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು ಪ್ರದೇಶ ಒಂದು ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೃಷ್ಣಮೃಗ, ಚಿಂಕಾರಾ ಎಂಬ ಜಿಂಕೆಗಳ ಬೀಡಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಸಂಡೂರು ಕಾಡಿನಿಂದ ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. *'''ಬರ:''' ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಅದೂ ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ 1876ರಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರ ಎದುರಾಯಿತು. ಮಳೆ ಅಭಾವದಿಂದ ಬೆಳೆ ನಾಶವಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಕರ್ನೂಲು ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನೇ ನಲುಗಿಸಿದ್ದ ಭೀಕರ ಬರಕ್ಕೆ 50ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಬಲಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ರಾಗಿ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೈತರಿಗೆ ಹತ್ತಿ, ಅಫೀಮು, ನೀಲಿಗಿಡ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸುವಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸತೊಡಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿಗಳಿಗೆ, ಕಾಳು ಕಡಿಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ರಫ್ತು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. *ಈ ಭೀಕರ ಬರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಭಾರತದಿಂದ 3.20ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲೂ ಲಭ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಜನರ ಜೊತೆ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಅನ್ನ ನೀರಿಲ್ಲದೇ ಮೂಳೆ ಚಕ್ಕಳಗಳಾಗಿ, ಜೀವಂತ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದಂತಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟವು. ಮಲೇರಿಯಾ, ಕಾಲರಾ, ಪ್ಲೇಗು ಮಾರಿ ರೋಗಗಳ ಕಾಟದಿಂದಾಗಿ ಸತ್ತ ಜನರಿಂದ ಊರು ಕೇರಿಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು. ಸತ್ತವರ ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಜನರಿಲ್ಲದೇ, ನರಿ ನಾಯಿ, ರಣಹದ್ದು, ಕಾಗೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ಹೋದರು. ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬರದಿಂದ ಅಳಿಸಿಹೋಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗಂಜಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಸಶಕ್ತರಿಗೆ ಕೂಲಿಗಾಗಿ ಕಾಳು, ದುರ್ಬಲರು, ಮುದುಕರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಗಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ತೆರೆದರು. [[File:Jawaharlal Nehru inspecting progress of work on Tungabhadra Dam, September 1952.jpg|thumb|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು: ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1952; ಅವರು ''''ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನವ ದೇಗುಲಗಳು'''' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು]] *'''ಬರಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಆರ್ಥರ್ ಕಾಟನ್ ವರದಿ''':ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಕರ್ನೂಲು, ಅನಂತಪುರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರ ಬರವನ್ನು ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಬೇಕೆಂದರೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಈಗಿನ ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಾನವೀಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೀರಾವರಿ ತಜ್ಞ ಆರ್ಥರ್ ಕಾಟನ್ ವರದಿ ನೀಡಿದರು. ಬರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಹಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊತ್ತದಲ್ಲೇ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಈ ಭಾಗದ ಶಾಶ್ವತ ಬರವನ್ನು ನೀಗಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆರ್ಥರ್ ಕಾಟನ್ ತಮಿಳು ನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ, ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿತು. *1902ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಕರ್ನಲ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರವಾದ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅದೇ ತಾನೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನೀರಾವರಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.ನಂತರ ಬಂದ ಮಕೆಂಜೀ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಹೊಸಪೇಟೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವೆ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ತಮಗೂ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರು. *ಮುಂಬಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಸರ್ಕಾರ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮ, ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವು. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತೆ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗಿನ '''ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್''' ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಯೋಜನಾ ವರದಿ ತಯಾರಿಸಲು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. *ನಿಜಾಮರ ಸರ್ಕಾರ ಸಿ.ಸಿ.ದಲಾಲ್ ಎಂಬ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ರನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಆದರೆ ಎರಡೂ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅಳೆದು ತೂಗಿ ನೋಡಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ, 1942ರಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ನೀಡಿದ ವರದಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದುದು ಎಂದಿತು. ಹೀಗೆ ಈಗಿನ ಹೊಸಪೇಟೆ ಹತ್ತಿರ ಆಗ ಇದ್ದ ಮಲ್ಲಾಪುರದ ಬಳಿ 133 ಟಿಎಂಸಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ===ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ=== *'''28ನೇ ಫೆಬ್ರುವರಿ 1945'''ರಂದು ಇಂದಿನ ಮುನಿರಾಬಾದ್ ಬಳಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮ, ಇತ್ತ ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಕಡೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಹೋಪ್ ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನು ಹಾಕಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಭರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯ ವಿವಾದ, ನಿಜಾಮರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯ, ದೇಶಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಬದಲಾದ ಆಡಳಿತ ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಯೋಜನೆ ಕುಂಟುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. *'''ಸರ್ ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಭರದಿಂದ ಸಾಗಿತು'''. 90 ಗ್ರಾಮಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 55 ಸಾವಿರ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಯಿತು. ನೂರಾರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಮೂರು ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ಮುಂದುವರೆದು 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈಗಿನ ಹಾಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯಂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲದೇ 340 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು! ಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಸುರಂಗವನ್ನು ಕೊರೆದು ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕಠಿಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಆಧುನಿಕ ಭಗೀರಥನೇ ಸರಿ. ===ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆ=== [[File:Tungabhadra Dam.jpg|thumb|550px|ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ.]] *ಇವರ ಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಬರಡು ಬೆಂಗಾಡಾಗಿದ್ದ ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಅನಂತಪುರ, ಕರ್ನೂಲು, ಮೆಹಬೂಬ್‌ನಗರದ ಸುಮಾರು 16 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಭತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗಂಗಾವತಿ, ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಿಂಧನೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭತ್ತದ ಕಣಜವೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಒಂದು ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಜನರು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಅಕ್ಕಿಯ ಗಿರಣಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿವೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಈ ಭಾಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಥಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದ ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕೆಲ ರೈತರು ಸೇರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟಿ.ಬಿ.ಡ್ಯಾಮ್ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಮುದಾಯ ಭವನಕ್ಕೆ ತಿರುಮಲೆ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://waterresources.kar.nic.in/irri_in_kar.htm</ref> ==ಹಕ್ಕಿಗಳ ನೆಲೆ== *ಶುಷ್ಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳೆಲ್ಲಾ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಾದವೋ, ಆಗ ಜಿಂಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿರತೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಆದರೆ 378 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡ ಅಪಾರ ಜಲರಾಶಿ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭೂಗೋಳದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವ ನೂರಾರು ಪ್ರಭೇದದ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ಕೆಸರು ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು, ಹುಳು ಹುಪ್ಪಟೆ, ಏಡಿ, ಮೀನು ಮುಂತಾದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ದೊರಕುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಜಲಾಶಯದ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ‘ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕಿಗಳ ನೆಲೆ’ ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗುರುತಿಸಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B3%81-%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%A6-%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%B0%E0%B3%81 |title=ಬೆಂಗಾಡಿಗೆ ನೀರು ಹರಿಸಿದ ಭಗೀರಥರು 10/5/2016:prajavani.net |access-date=2016-05-15 |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705034108/https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B3%81-%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%A6-%E0%B2%AD%E0%B2%97%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%A5%E0%B2%B0%E0%B3%81 |url-status=dead }}</ref> ==ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು== *ತುಂಗಭದ್ರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಟ್ಟು101 ಟಿಎಂಸಿಅಡಿ(tmcft ) ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯ. ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಶೇಖರಣಾ ಮಟ್ಟ 498 ಮೀ ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ (ಒSಐ); ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಹರಡುವಿಕೆ 378 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿಯ ದೊಡ್ಡ ಜಲಾಶಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ತನ್ನ ಆಳದ/ತಳಮಟ್ಟದ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ 49.5 ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ. ಜಲಾಶಯದ ಎಡದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು. ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎರಡು ಬಲದಂಡೆಯ ಕಾಲುವೆಗಳು ಇವೆ. ಮೊದಲ ಕಾಲುವೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಯಲಸೀಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎತರದ ಕಾಲುವೆ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವುದು.. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರಜೊಲಿಬಂದ ಮತ್ತು ಸುಂಕೇಸುಳ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುವ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದ ಕೆಳ-ಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಕೃಷ್ಣ ಜಲ ವಿವಾದಗಳ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ ಜಲಾಶಯದ ನೀರು 230 ಟಿಎಂಸಿಅಡಿ (tmcft) ಬಳಕೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 151 ಟಿಎಂಸಿಅಡಿ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ 79 ಟಿಎಂಸಿಅಡಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>"Further report of KWDT 1, Volume IV" (PDF). 1976. Retrieved 17 August 2014.</ref> ==ಸಮಸ್ಯೆಗಳು== *ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ‍ಗಳ ನಂತರ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಈ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ತಲೆದೋರಿದೆ. *ಅಣೆಕಟ್ಟು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಗಳು: ಈ ವರ್ಷ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾದ ಕಾರಣ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 10 ಟಿ.ಎಂ.ಸಿ ನೀರು ಕೊರತೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಈ ವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆ ಬೆಳೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಭತ್ತದ ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬೆಲೆಯೇರಿಕೆ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇನ್ನು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅಪಾರ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ, ದ್ರವ ಹಾಗೂ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಹರಿಸುವುದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಹೂಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. *133 ಟಿ.ಎಂ.ಸಿ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಇಂದು 30 ಟಿ.ಎಂ.ಸಿಯಷ್ಟು ಹೂಳು ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೂಳು ತುಂಬಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ. ಜಲಾಶಯದ ಹಿನ್ನೀರು ಸರಿದಂತೆಲ್ಲಾ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೈತರು ಉದ್ದು, ಅಲಸಂದಿ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಅನೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಕೊರೆದು ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇಂಗಾ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ನಿರಪಾಯಕಾರಿ ಹಾಗೂ ರೈತರಿಗೆ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡುವ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಹೂಳು ತುಂಬಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಪರೂಪದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕುತ್ತು ಬಂದಿದೆ. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ== ;ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಬಗೆಗೆ ವಿವರ : {| class="wikitable" |- |1.|| '''ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶ''' || 28180 (Sq.Km) |- |2.|| '''ಇಳುವರಿ''' || 423.00 (TMC) |- |3.|| '''ಜಲ ಶೇಖರಣೆ''' ||(TMC) |- | 3. a.|| ಒಟ್ಟು || 132.00 |- |3.b.||Live=ಬಳಕೆ || 116.84 |- | 3.c.||Dead=ಅನುಪಯುಕ್ತ || 2.3 |- |4. ||'''ಯೋಜಿತ ಉಪಯೋಗ''' || (TMC) |- |4. a.|| ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ || 119.50 |- | 4.ಬಿ.|| ಜಲಾಶಯ ನಷ್ಟ || 12.50 |- | 4. ಸಿ.|| ಒಟ್ಟು ಬಳಕೆ || 132.00 |- |5. ||'''ನೀರಾವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಪ್ರದೇಶ''' || 362795 Ha(ಹೆಕ್ಟೇರು) |- |6.||'''ಮುಳುಗಡೆ ಪರಿಣಾಮ''' || |- | 6.a. ||ಪ್ರದೇಶ || 34923 (ha) |- |6.ಬಿ. ||ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ || 90(ಸಂಖ್ಯೆ.) |- |6.ಸಿ.|| ಜನಸಂಖ್ಯೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ( || 54452 |- |7.||'''Dam/ ಅಣೆಕಟ್ಟು''' || |- |7.a.|| ಟೈಪ್ ||Composite/ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ |- |7.ಬಿ. ||ಎತ್ತರ ||35.36(ಮೀ)/49.38ಮೀ.ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ |- | 7.ಸಿ.|| ಉದ್ದ (ಮೀಟರ್ಗಳು) || 2449 |- | 7.ಡಿ.||MWL (ಮೀಟರ್ಗಳು) || 497.74ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ |- | 7.ಇ. ||FRL (ಮೀ) || 497.74 " |- | 7.ಎಫ್. ||MDDL ) || 477.01 (ಮೀಟರ್ಗಳು |- | 8.||'''ಕೋಡಿ/ಕಾಲುವೆ''' || |- | 8.a.|| ಸ್ಥಳ ||Central /ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ |- | 8.ಬಿ. ||ಉದ್ದ || 701(ಮೀ) |- | 8.ಸಿ.|| ಕಾಲುವೆ ಪ್ರವಾಹ ಲಿಫ್ಟ್ || 6.10(ಎಂಟಿಎಸ್ |- |8.d. ||ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಆಗುವಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ||18408 (Cumecs) |- |8.ಇ. ||ಗೇಟ್ಸ್ Vertical Crest Gates|| 33 ( 18.29 x 6.10) |- | 9.|| '''ಕಾಲುವೆಗಳು''' || |- | 9.1||'''ಬಲದಂಡೆಯ ಕಾಲುವೆ''' || |- | 9.1. a. ||ಉದ್ದ (ಕಿಮಿ) || 251.00 |- | 9.1. b. ||ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Cumecs) || 71.00 ಘನ ಮೀಟರುಗಳು |- | 9.1. ಸಿ.|| ಪ್ರದೇಶ (ಹ || 37504 |- | 9.2.||'''ಎಡದಂಡೆಯ ಕಾಲುವೆ''' || |- | 9.2. a.|| ಉದ್ದ (ಕಿಮಿ) || 227.00 |- | 9.2. b.||Capacity (Cumecs) || 198.00 |- | 9.2. ಸಿ. ||ಪ್ರದೇಶ (ಹ) || 243900 |- | 9.3||'''ಬಲ ದಂಡೆಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆ''' || |- | 9.3. a. ||ಉದ್ದ (ಕಿಮಿ) || 110.00 |- | 9.3. b. ||ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ||(Cumecs)ಘನಮೀಟರುಗಳು. |- |9.3.c. ||ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 116.00 (ha)ಹೆಕ್ಟೇರು |- | 9.3 a. ||ಉದ್ದ || 80910 (ಕಿಮಿ) |- | 9.4.||'''ಎಡದಂಡೆಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆ''' || |- | 9.4.a.|| ಉದ್ದ (ಕಿಮಿ) || 15.00 |- | 9.4. b.||ಸಾಮರ್ಥ್ಯ || 0.95 (Cumecs) |- | 9.4. ಸಿ. ||ಪ್ರದೇಶ (ಹ || 469 |- | 10.|| '''ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ''' || |- | 10. a.|| ಘಟಕಗಳು || 11(Nos.) |- | 10. ಬಿ. ||ಸಾಮರ್ಥ್ಯ || 99(ಮೆವ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ) |- |} (೫) ==ನೋಡಿ== : 1 ಟಿ. ಎಮ್.ಸಿ. = 100 ಕೋಟಿ ಘನ 'ಮೀಟರ್' ಅಥವಾ 'ಗಜ' ಅಥವಾ 'ಅಡಿ'; ಟಿ. ಎಮ್.ಸಿ.ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು. :1,000,000,000 ಘನ ಅಡಿ = 28,000,000 ಘನ ಮೀಟರ್ ; ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗ್ಯ ನಿಗಮದ ಅಂತರ್ ಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಕೆ ಮುಂದೆ ಮೀ / ಅಡಿ ಬರೆದಿಲ್ಲ.; ಮೀಟರ್ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. :There are 28,316,846,592 liters in 1 TMC of water. :Tmcft, TMC, tmc, or Tmc ft are abbreviations for 1,000,000,000 = 1 billion or one '''T'''housand '''M'''illion '''C'''ubic ft. It is a measurement used in referring to water volume in river flow or reservoirs. :1 Tmcft is therefore equal to: 28,316,846,592 liters :1,000,000,000 cubic ft or 28,000,000 m³ :22,956.841139 acre feet :*೧.-[http://www.kbjnl.com/Upper-Krishna-Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404024121/http://kbjnl.com/Upper-Krishna-Project |date=2016-04-04 }} *[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]] *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು]] ==ಆಧಾರ== ೧.<ref>[http://waterresources.kar.nic.in/salient_features_tungabadra.htm KARNATAKA WATER RESOURCES DEPARTMENT]</ref> {{commons category|Tungabhadra Dam}} ==ಜಲಾಶಯಗಳು== {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಾಶಯಗಳು}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಾಶಯಗಳು]] 7uzpe58ykdahu7lnddeirblwbeo3fru 0 71640 1375806 1345815 2026-06-24T18:07:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375806 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name =ಗ್ರಾಸಿಯಾ ಡಾಲೆಡ್ದಾ | awards = {{awd|[[Nobel Prize in Literature]]|1926}} | image = Grazia Deledda 1926.jpg | birth_date = {{birth date|1871|9|27|df=y}} | birth_place = [[Nuoro]], Italy | death_date = {{death date and age|1936|8|15|1871|9|27|df=y}} | death_place = Rome, Italy | nationality = ಇಟಾಲಿಯನ್ | occupation = ಬರಹಗಾರ್ತಿ, [[ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ]] | movement = [[Literary realism|Realism]], [[Decadent movement|Decadence]] }} '''ಗ್ರಾಸಿಯಾ ಡಾಲೆಡ್ದಾ'''(Grazia Deledda) ( ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೭೧ – ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೩೬) [[ಇಟೆಲಿ]]ಯ ಲೇಖಕಿ. ಇವರಿಗೆ ೧೯೨೬ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ.ಇವರು [[ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ<ref name="hallengren1926">{{cite web|last=Hallengren|first=Anders|title=Grazia Deledda: Voice of Sardinia|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1926/deledda-article.html|publisher=Nobel Media|accessdate=16 April 2014}}</ref>.ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ "ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅವರ ತವರಾದ ಸಾರ್ಡಿನಿಯ ದ್ವೀಪದ ಜನಜೀವನದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಪೂರ್ಣವಾದ ನೋಟದಿಂದ" ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/156461/Grazia-Deledda Grazia Deledda (Italian author)]. britannica.com</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author |id=Deledda,+Grazia | name=Grazia Deledda}} * {{Internet Archive author |sname=Grazia Deledda}} * [http://nobelprize.org/literature/laureates/1926/deledda-autobio.html Nobel Prize autobiography] * [http://digilander.libero.it/testi_di_deledda/index.html Summary of works by Grazia Deledda and complete texts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304020048/http://digilander.libero.it/testi_di_deledda/index.html |date=2021-03-04 }} * [http://www.italicapress.com/index089.html Martha King's English translation of ''Cosima.''] * [http://www.italicapress.com/index119.html Martha King's English translation of ''Canne al vento'' as ''Reeds in the Wind.''] * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b01dzhmp BBC Radio 4's 10-part dramatisation of ''Reeds in the Wind'' 2012] * [http://www.manifestosardo.org/il-bilinguismo-di-grazia-deledda/ Il bilinguismo di Grazia Deledda - Il Manifesto Sardo (article written in Italian)] * [http://www.lib.uchicago.edu/efts/IWW/BIOS/A0014.html] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿ]] 3gy4741bxmwoou61fk75i6cxdnve6xm 0 72653 1375826 1349678 2026-06-25T11:07:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375826 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!--For more information, see [[:Template:Infobox Writer/doc]].--> | name = ತಾರಿಕೊಂಡ ವೆಂಕಮಾಂಬ | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Tarigonda Vengamamba 2017 stamp of India.jpg | image_size = | alt = | caption = | native_name = ತಾರಿಕೊಂಡ ವೆಂಕಮಾಂಬ | native_name_lang = te | pseudonym = | birth_name = | birth_date = 20 April 1730<ref name=r1>[http://postagestamps.gov.in/Pdfbind.ashx?id=296 Tarigonda Vengamamba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307042230/http://postagestamps.gov.in/Pdfbind.ashx?id=296 |date=2018-03-07 }}. postagestamps.gov.in</ref> | birth_place = Tarikonda village,ಆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶ | death_date = 21 August 1817 (aged 87)<ref name=r1/> | death_place = ತಿರುಮಲೆ | resting_place = | occupation = | language = [[ತೆಲುಗು]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | period = ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ | genre = ಕವಯತ್ರಿ | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notableworks = ವಿಷ್ಣು ಪಾರಿಜಾತಮ್,ಚೆಂಚು ನಾಟಕಂ,ರುಕ್ಮಿಣಿ ನಾಟಕಂ,ಜಲ ಕೃದ ವಿಲಾಸಂ, ಮುಕ್ತಿ,ಕಾಂತಿ ವಿಲಾಸಂ, ಗೋಪಿ ನಾಟಕಂ, ರಾಮ ಪರಿಣಯಂ, ಶ್ರೀ ಭಾಗವತಂ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕಂಠವಾಮ್ ವಾಸ್ತಮ್ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗ, ಸರಮ್ (ಪಾದಕೃತಿ) | spouse = | relatives = | years_active = | module = | website = | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} '''ತಾರಿಕೊಂಡ ವೆಂಕಮಾಂಬ,''' ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪದ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ವೆಂಕಮಾಂಬರು ನಂದವಾರೀಕ ಎಂಬ ನಿಯೋಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಂತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರು ೧೭೩೦ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ ತಾರಿಕೊಂಡ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ<ref>ಹಳ್ಳಿ [http://dictionary.reference.com/browse/village]</ref> ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮಾತ್ಯಾ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮಾನ್ಗ್ ಮಾಂಬ. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರು. ಈಕೆಯ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ವೆಂಕಮಾಂಬನನ್ನು ಹುಚ್ಚಿ ಎಂದು ತಿಳಿದ್ದಿದರು. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಾಲವಿಧವೆಯಾದರು. ಇವರು [[ದೇವರು|ದೇವರನ್ನೇ]] ತನ್ನ ಗಂಡನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ [[ಮದುವೆ]] ಆಗಿರುವ ಹೆಂಗಸರಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಯೋಗ]] [[ವಿಜ್ಞಾನ|ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು]] ಅಚರಯ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನಯುಡು ಬಳಿ ಕಲಿತು ಯೋಗಿನಿಯಾದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಹಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪುರೋಹಿತರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದರು. ನಂತರ ಇವರು ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದರು. ಇವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ವೆಂಕಮಾಂಬ ರಚಿಸಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು [[ದೇವಾಲಯ]] ಮುಚ್ಚಿರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲೂ ಈಕೆಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿವೇಳೆ ವೆಂಕಮಾಂಬ ತಾನು ರಚಿಸಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವರ ಬಳಿ ಇರುವ ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ದೇವಾಲಯದ ಪುರೋಹಿತರು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ವೆಂಕಮಾಂಬನ ಕೆಲಸವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆಕೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಆಕೆಯನ್ನು ತಿರುಮಲದಿಂದ ೧೫ ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಬೂರಕೇಣವೆಂಬ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿರುವ ಗುಹೆಯಿಂದ ದೇವಾಲಯದವರೆಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ರೀತಿ ರಾತ್ರಿ ಆರತಿ ಆರು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ನಂತರ ದೇವಾಲಯದ ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ, ಆಕೆಯ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಆಕೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದ ಮೇಲೆ ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಏಕಾಂತ ಸೇವೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ರಚನೆಗಳು== ಇವರ ಮೊದಲನೇ ಪದ್ಯ ತಾರಿಕೊಂಡ ನ್ರುಸಿಂಹ ಸಾತಕಮ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ನ್ರುಸಿಂಹ ವಿಲಾಸ ಕಥಾ, ಶಿವ ನಾಟಕಂ ಮತ್ತು ಬಾಲಕ್ರಿಷ್ನ ನಾಟಕಂ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಯೋಗಾಮೃತ ಸಾರಂ, ಇವು ದ್ವಿಪದಿ ಕಾವ್ಯಗಳು. ಈ [[ಕಾವ್ಯ|ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು]] ವೆಂಕಮಾಂಬರವರು ತಾರಿಕೊಂಡದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ರಚಿಸಿದರು. ತುಂಬುರುಕೋಣ [[ಗುಹೆ|ಗುಹೆಯಿಂದ]] ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಆಕೆ ವಿಷ್ಣು ಪಾರಿಜಾತಂ, ಚೇಚು ನಾಟಕಂ, ರುಕ್ಮಿಣಿ ನಾಟಕಂ ಮತ್ತು ಜಲಕ್ರೀಡೆ ವಿಲಾಸಂ, ಮುಕ್ತಿ ಕಾಂತಿ ವಿಲಾಸಂ, ಗೋಪಿ ನಾಟಕಂ, ರಾಮ ಪರಿಣಯಂ, ಶ್ರೀ ಭಾಗವತಂ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಂಜರಿ, ತತ್ವ ಕೀರ್ತನಲು ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಟ ರಾಮಾಯಣಂ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲ ಮಹತ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ಬಾಂಗ ಯೋಗ ಸಾರಂ ರಚಿಸಿದರು. ==ಏಕಾಂತ ಸೇವೆ== ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ವೆಂಕಮಾಂಬನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಆಕೆಯ ಏಕಾಂತ [[ಸೇವೆ|ಸೇವೆಯ]] ಆರತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಮಾಡುವ ಆರತಿಯನ್ನು ವೆಂಕಮಾಂಬ ಆರತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ==ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳು== ವೆಂಕಮಾಂಬ ಏಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/gallery/Events/10974.html|title=ಶ್ರೀ ವೆಂಕಮಾಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ|access-date=2015-11-04|archive-date=2006-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20061127180035/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/gallery/events/10974.html|url-status=dead}}</ref> ಮೀನ ದುರೈರಜ್ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಾರರು. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮೀನಾ ದುರೈರಜ್<ref>ನಾಯಕಿ-ಮೀನ ದುರೈರಜ್ [https://en.wikipedia.org/wiki/Meena_(actress)]</ref> ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ ಮ್ ಕೀರವನಿ ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರು ಅರತಿ ಮಾಡುವಾಗ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೃತಿ ಸಂರ್ಪೂಣವಾಗಿ ಇದೆ. ಟಿಟಿಡಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಭಕ್ತಿ ಚಾನಲ್‍ನಲ್ಲಿ ತೆಲೆ ಎಂಬ ದಾರವಾಹಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ದಾರವಾಹಿ ತಾರಿಕೊಂಡ ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ. ಈ ದಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನಾ ದುರೈರಜ ಅವರು ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಾರವಾಹಿಯನ್ನು ಜನರು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತೆಲೆ ದಾರವಾಹಿಯು ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದೆ. ==ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * http://www.vepachedu.org/Women.html#Tarikonda {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228095712/http://www.vepachedu.org/Women.html#Tarikonda |date=2018-12-28 }} * https://www.youtube.com/watch?v=dyX7HqP2U5s * https://www.youtube.com/watch?v=U3g1xiuK1E0 ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] szy643dbd2eo1m0um5kdttvrkvnq58b 0 77476 1375824 1349569 2026-06-25T10:45:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375824 wikitext text/x-wiki [[File:Gregor Mendel oval.jpg|thumb|ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡಲ್]] [[File:Velvet bean - hunger crop (8035456049).jpg|thumb|ಮಿಶ್ರತಳೀಕರಣ]] '''ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ'''ವು [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನ್‍ಗಳು]], [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಆನುವಂಶೀಯತೆ]], ತಳಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|last1=Griffiths|first1=Anthony J.F.|last2=Miller|first2=Jeffrey H.|last3=Suzuki|first3=David T.|last4=Lewontin|first4=Richard C.|last5=Gelbart|first5=William M.|title=An Introduction to Genetic Analysis|date=January 12, 2015|publisher=W. H. Freeman|isbn=978-1464109485|pages=868}}</ref><ref name="Hartl_and_Jones">Hartl D, Jones E (2005)</ref><ref>{{Cite web |title=the definition of genetics |url=https://www.dictionary.com/browse/genetics |access-date=25 October 2018 |website=www.dictionary.com |language=en}}</ref> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ|ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಭಾಗವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಮಾಹಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು]] ಜೊತೆಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಕೊಂಡಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಚರಣೆಗಳು, ಜೀವವಿಕಾಸ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಈ ಶಾಖೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ಶಾಖೆ. [[:en:Biochemistry|ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]], ಬೆಳವಣಿಗೆ, ವಿಭೇದೀಕರಣ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳೂ ಈ ಶಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿ|ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳಾದ]] [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್‍ಗಳಿಂದ]] ಹಿಡಿದು ಮಾನವನವರೆಗಿನ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶೀಯ ಗುಣಗಳು ಯಾವುವು ಮತ್ತು ಅನುವಂಶೀಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿತೃಗಳಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಅನುವಂಶೀಯ ಗುಣಗಳು ಹೇಗೆ ಸಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅನುವಂಶೀಯತೆಗೆ ಮೂಲ ಘಟಕಗಳಾದ ಜೀನುಗಳು ಎಂದರೇನು? ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾವುವು? ಎಂಬೆಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಈ ಶಾಖೆ ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್]], ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಬ್ಬ [[:w:Augustinians|ಅಗಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಫ಼್ರಾಯರ್]]. ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡಲನು ಹೇಗೆ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಹೊಸ [[ಪೀಳಿಗೆ|ಪೀಳಿಗೆಗೆ]] ಜೀನ್‍ಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಳಿ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಂದು ಜೀವಿ ([[ಬಟಾಣಿ]] [[ಸಸ್ಯ]])ಯು ತನ್ನ ತಳಿಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ 'ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕ'ದ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ 'ಜೀನ್' ಎಂಬ ಈ ಪದಪುಂಜವು ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ತಳಿಲಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಅಣು]]ಲಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಕೆಯೆಂಬ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತತ್ವವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಳಿಲಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಿಂದಾಚೆ ಜೀನ್‍ಗಳ ನಡುವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀನ್‍ನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ, ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವಿಕೆಯು [[ಜೀವಕೋಶ|ಜೀವಕೋಶದ]] ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವು ಹಲವಾರು ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ- [[:w:Epigenetics|ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:w:Population_genetics|ಜನಸಂಖ್ಯೆ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]]. ಜೀವಿಗಳ ವಲಯದ ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]], [[ಸಸ್ಯಗಳು]], [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಾನವ|ಮಾನವರು]]. [[ಚಿತ್ರ:Genome_gradient.jpg|thumb|ಅನೇಕ ಕೋಶಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾದ ಬಹು ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಚಿತ್ರ]] ತಳಿವಿಜ್ಞಾನವು ಭಿನ್ನತೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಮಬಧ್ಧವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ ಆಗಿದೆ. ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವನು ಗ್ರೆಗೋರ್ ಜೊಹಾನ್ ಮೆಂಡಲ್. ಈತನನ್ನು "ಆಧುನಿಕ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಬಟಾಣಿಸಸ್ಯಗಳ [[ಹೂವು|ಹೂಗಳಲ್ಲಿ]] ಸ್ವಕೀಯ ಮತ್ತು ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ಅವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಯ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಬೀಜ|ಬೀಜಗಳನ್ನು]] ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮೆಂಡಲರು ಎತ್ತರವಾದ ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡವಾದ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಕೆಲವು ಪೀಳಿಗೆಗಳವರೆಗೂ ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಶುದ್ಧ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ===ಮೆಂಡಲನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು=== ಮೆಂಡಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಟಾಣಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ. ಏಕೆಂದರೆ, *ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ [[ಬೆಳವಣಿ]]ಗೆಯ ಅವಧಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನಚಕ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. [[File:Grön ärta1.jpg|thumb|ಬಟಾಣಿ]] *ಈ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. *ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. *ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಬಲ್ಲ ವಿವಿಧ ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. *ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾದಾಗ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಿಶ್ರತಳಿಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆ ಭಿನ್ನತೆ ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದು ಗುಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನವಾದ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಇರಬಹುದು. ==ಶಬ್ದೋತ್ಪತ್ತಿ== ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಪದಪುಂಜವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯ γενετικός genetikos ಪದದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಅರ್ಥ 'ಉತ್ಪಾದನೆ/ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ'<ref>೧The word genetics stems from the Ancient Greek γενετικός genetikos meaning "genitive"/"generative", which in turn derives from γένεσις genesis meaning "origin" </ref> ಎಂಬುದಾಗಿದೆ, ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷದೀಕರಿಸಿದಾಗ 'ಮೂಲ' ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ== [[:w:Selective_breeding|ಆಯ್ದ ತಳಿ]]<ref>https://books.google.co.in/books?id=sFiJFuzRVFQC&pg=PA362&redir_esc=y</ref>ಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ತಳಿಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತನ್ನ ಪಿತೃ ಜೀವಿಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಮರಿ ಜೀವಿಗೆ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಿಲೂ ನಾವು ಅವಲೋಕಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಗರ್ ಮೆಂಡಲರವರ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾಯಿತು. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಖರವಾಗಿ ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ]] ಪಾದ್ರಿ ಗ್ರೆಗೊರ್ ಮೆಂಡಲನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಅನುವಂಶೀಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಆದರೆ ಈತನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ೧೯೦೦ರ ವರೆಗೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆ ವರ್ಷ [[:en:Carl_Correns|ಕಾರೆನ್ಸ್]], [[ಹ್ಯೂಗೋ ಮೇರಿ ಡಿ ವ್ರೈಸ್|ಡಿ ವ್ರೈಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Erich_von_Tschermak|ಷೆರ್ಮಾಕ್]] ಎಂಬ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ|ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೆಂಡಲನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇವಲ ಮೆಂಡಲಿನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿಬಂದ ಶಾಖೆಯೇನಲ್ಲ.<ref>https://www.britannica.com/science/genetics</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಆದಿಯಿಂದಲೂ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಇವೆ. ಇಂಥ ಭಾವನೆಗಳು ಮಾನವನ ಉಗಮದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಬಂದಿರಬೇಕು. ಕಿ.ಪೂ.೪೦೦೦ಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಕುದುರೆ|ಕುದುರೆಯ]] [[ತಲೆ|ಶಿರದ]] ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಅದರ [[ಕುತ್ತಿಗೆ|ಕುತ್ತಿಗೆಯ]] ಮೇಲಿನ ಅಲಿಯಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಐದು ಪೀಳಿಗೆಯವರೆಗಿನ ವಂಶವೃಕ್ಷವಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವದ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ [[ಖರ್ಜೂರದ ಮರ|ಖರ್ಜೂರದ ಮರಗಳ]] ತಳಿಸಂಕರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. ಅಂದಿನ ಜನರಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಈ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರಿಗೆ ಸಂಕರ ತಳಿಗಳ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಳಿಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಕಾಲಿನ ಬೆಳೆಗಳಾದ [[ಭತ್ತ]], [[ರಾಗಿ]], [[ಹತ್ತಿ]] ಮುಂತಾದವು ಈಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವನ್ನು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಕಾಡುಗಿಡಗಳ ತಳಿಸಂಕರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪಡೆದರು. ಹೀಗೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡ ಈ ಸಂಕರತಳಿಗಳು ಕೇವಲ ಮಾನವನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲವೇ ಹೊರತು ತಮಗೆ ತಾವೇ ಬದುಕಲಾರವು. ಈಗಿರುವ ಸಾಕು[[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ವನ್ಯಜೀವನ|ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ]] ಸಂಕರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದವು; [[ಕಾಡು|ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ಈಗ ಬದುಕಲಾರವು. ಇವಕ್ಕೆ ಮಾನವನ ಆಶ್ರಯ ಬೇಕೇಬೇಕು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದಾಗ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾನವನ ಉಗಮದೊಂದಿಗೇ ಆರಂಭವಾದ ಜ್ಞಾನಶಾಖೆ ಎಂಬುದು ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.aaas.org/sites/default/files/AAAS_GM_statement.pdf</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹುಟ್ಟು == ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ [[ಪೈಥಾಗರಸ್|ಪೈತಾಗರಸನ]] ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಇದು ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಇವನಿಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಭಾವನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. [[ಸಂಭೋಗ]] ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಡಿನ ವಿವಿಧ [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗಗಳಿಂದ]] ತೇವಭರಿತವಾದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಬೆ ಹುಟ್ಟಿಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈತನೂ ಈತನ ಸಮಕಾಲೀನ [[:en:Empedocles|ಎಂಪೆಡಾಕ್ಲೀಸನೂ]] ನಂಬಿದ್ದರು. ಈ ಹಬೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಗರ್ಭಕೋಶದೊಳಗೆ ಸೇರಿ ಬೆಳೆಯುವ [[ಭ್ರೂಣ|ಭ್ರೂಣದಲ್ಲಿನ]] ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇವರು ತರ್ಕಿಸಿದರು. ಪೈತಾಗರಸನ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಳೆಯುವ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಹೆಣ್ಣು ಯಾವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಂಪೆಡಾಕ್ಲೀಸನ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡುಗಳೆರಡೂ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Hardy, G. H. (1908-07-10). "Mendelian Proportions in a Mixed Population". Science. 28 (706): 49–50. Bibcode:1908Sci....28...49H. doi:10.1126/science.28.706.49. ISSN 0036-8075. PMID 17779291.</ref> === ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‍ನ ಪ್ರಕಾರ === ಇವರ ನಂತರದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ]]ನಾದರೋ ಗಂಡಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುವ [[ವೀರ್ಯ]] ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದ [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತವೆಂದು]] ಹೇಳಿದ. ಈ ಪರಿಶುದ್ಧ ರಕ್ತ ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈತ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ಈತನ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಣ್ಣು ಬಹಿಷ್ಠೆಯಾದಾಗ ಹೊರಬರುವ ದ್ರವ ಅಶುದ್ಧ ವಸ್ತು. ಹೆಣ್ಣಿನ ಈ ಅಶುದ್ಧ ರಕ್ತದಿಂದ ಭ್ರೂಣ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅಂದರೆ ಈತನ ಪ್ರಕಾರ ಗಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜೀವ ಕೊಡುವ ವಸ್ತುವಿದೆಯಾದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆ ಜೀವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಇವೆ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಧಾರರಹಿತ ಹಾಗೂ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುವವರೆಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-biology/</ref> === ಲ್ಯೂವೆನ್‍ಹೂಕ್‍ನ ಪ್ರಯೋಗ === ಹದಿನೇಳನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಆಂಟನ್ ಲೂವೆನ್ ಹೊಕ್|ಲ್ಯೂವೆನ್‍ಹೂಕ್]] ಎಂಬಾತ ಗಂಡಿನ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ವೀರ್ಯಾಣು|ರೇತ್ರಾಣುಗಳನ್ನು]] [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]]ದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ. ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣಿನ [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು]] ಗುರುತಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯೂ ಈತನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ರೇತ್ರಾಣು ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಜೀವ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆ ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರವನ್ನು]] ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈತನ ನಂಬಿಕೆ. ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆ ನಿಜವೆಂದು ತೋರಿಸಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಈತ ನಡೆಸಿದ. ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗಂಡು [[ಮೊಲ|ಮೊಲವನ್ನು]] ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹೆಣ್ಣು ಮೊಲದೊಡನೆ ಸಂಕರ ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮರಿಗಳೂ ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಿನ ಗುಣವೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದೂ ಹೆಣ್ಣು ಕೇವಲ ಗಂಡಿನ ಗುಣಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಈತ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. === ಸ್ವಾಮರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಪ್ರಕಾರ === ಈತನ ತರುವಾಯ [[:en:Jan_Swammerdam|ಸ್ವಾಮರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]] ಎಂಬ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]] ಪೂರ್ವೋದ್ಭವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಂದೆ ಬೆಳೆದು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಿ ಗಂಡಿನ ರೇತ್ರಾಣುವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಈ ಜೀವಿ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ ದೈವ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಾಟ ಮುಂತಾದ [[ನಂಬಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ವಾಸ್ತವ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. === ಮಪಾರ್ಟಿಯಸ್ ಪ್ರಕಾರ === ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದ [[:en:Pierre_Louis_Maupertuis|ಮಪಾರ್ಟಿಯಸ್]] ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪೂರ್ವೋದ್ಭವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಒಪ್ಪದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ದ್ವಿಪಿತೃ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಈತನ ಪ್ರಕಾರ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳೆರಡೂ ಭವಿಷ್ಯ ಜೀವಿಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.{{sfn|Mayr|1982|p=[https://books.google.com/books?id=pHThtE2R0UQC&pg=PA1722 646]}} ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳೆರಡೂ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಣಗಳು ಅಡಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ಕಣಗಳು ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಕೂಡುವುದರಿಂದ ಭವಿಷ್ಯ ಜೀವಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಗಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುವು. ಗಂಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಕಣಗಳು ಪ್ರಬಲ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಆ ಜೀವಿ ತಂದೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗಲ್ಲದೆ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕಣಗಳು ಪ್ರಬಲ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಆ ಜೀವಿ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕಣಗಳು ಅವರ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸಂತಾನಾಂಗದೊಳಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಂಭೋಗ ಕ್ರಿಯೆಯ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮುಂದಿನ ಜೀವಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಮಪಾರ್ಟಿಯಸನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. === ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‍ನ ತತ್ವ === ಇದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಮುಂದೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಅನುವಂಶೀಯ ಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಈತನ [[:en:Pangenesis|ಪ್ಯಾನ್‍ಜೀನುಗಳ]] ತತ್ತ್ವ ಮಪಾರ್ಟಿಯಸನ ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರತಿರೂಪ. ಡಾರ್ವಿನ್ ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ವಂಶವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅವುಗಳ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದುದು ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತನಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ಸಂಸಾರ|ಸಂಸಾರಗಳಲ್ಲಿ]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಕೈಬೆರಳು|ಬೆರಳುಗಳಿರುವುದನ್ನು]] ಗುರುತಿಸಿದ ಈತ ಬಹು ಬೆರಳಿನ ಅನುವಂಶೀಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಆ ಮನೆತನದ ವಂಶವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ. ಜೊತೆಗೆ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಕರ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ಈತ ನಡೆಸಿದ್ದ. [[:en:Charles_Bonnet|ಬಾನೆಟ್]] ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಈತನ ಪ್ರಕಾರ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಚ್ಚುಗಳು ಹೆಣ್ಣಿನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಚೀನೀಯರ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಅಡಗಿದ್ದು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪೂರ್ವೋದ್ಭವ ಸಿದ್ಧಾಂತವೇ. === ವುಲ್ಫ್ ಪ್ರಕಾರ === ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[:en:Charles_Bonnet|ವುಲ್ಫ್]] ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Preformationism|ಪೂರ್ವೋದ್ಭವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು]] ಅಲ್ಲಗಳೆದ.<ref name="Mayr 1998">{{cite book|url=https://archive.org/details/thisisbiology00erns/page/11|title=This Is Biology: The Science of the Living World|last=Mayr|first=Ernst|date=1998|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-88469-4|location=Cambridge, MA|page=[https://archive.org/details/thisisbiology00erns/page/11 11]|chapter=What Is the Meaning of 'Life'?|author-link=Ernst Mayr|access-date=June 10, 2016|chapter-url={{Google books|-ddVamDO-xcC|page=11|plainurl=yes}}}}</ref> [[ಕೋಳಿ|ಕೋಳಿಯ]] ಮೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮರಿ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದ ಫಲವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯ ಜೀವಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ, ವಿಭೇದೀಕರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗದಿರುವ ನಿಷೇಚಿತ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಭವಿಷ್ಯ ಜೀವಿ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಭೇದೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಗಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ, ಮೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಾಗುವ ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಈ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಈತ ತೋರಿಸಿದ, ಈ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ [[:en:Epigenesis_(biology)|ಎಪಿಜೆನಿಸಿಸ್]] ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ತತ್ತ್ವ. === ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ ಪ್ರಯೋಗ === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ]] [[:en:Cornell_University|ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] [[:en:Frederick_Campion_Steward|ಸ್ಟೀವರ್ಡ್]] ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಗಜ್ಜರಿ]] [[ಸಸ್ಯ]]ದ ಬೇರುಗಳ [[ಜೀವಕೋಶ]]ಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಆ ಒಂದೊಂದು ಕೋಶದಿಂದ ಪಿತೃ ಅಥವಾ ಮಾತೃವಿನಂತೆಯೇ ಇರುವ ಗಜ್ಜರಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ ತಳೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾನೆ (೧೯೬೦). ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಈಗ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಥ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಈ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪುನರ್ ವಿಭೇದೀಕರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹವಣಿಕೆಯೂ ನಡೆದಿದೆ. === ಗ್ರೆಗೊರ್ ಮೆಂಡಲ್ ಕೊಡುಗೆ === ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಮೆಂಡಲ್‍ನ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಮಾತಾಪಿತೃಗಳಿಂದ ಬರುವ ಗುಣಗಳು, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಬೆರೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಘಟಕ ಅನುವಂಶೀಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಈತ ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದ. ಈತ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಜೀವಿ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡ. ಇದರ ಒಂದೊಂದೇ ಗುಣವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಗುಣದ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ರೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಈತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣ. ಹೂವು ಗಿಡದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ? ರೆಂಬೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆಯೆ? [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳ]] ಕಂಕುಳಲ್ಲಿದೆಯೆ, ಬೀಜಗಳ ಆಕಾರ, ಬಣ್ಣ, ಇತ್ಯಾದಿ ಏಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಮೆಂಡಲ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ. ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳು ಶುದ್ಧ ತಳಿಗಳು. [[:en:Self-pollination|ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ]] ಇವುಗಳ ಒಂದು ಗುಣ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಗಿಡ ಈತನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿತು. ವಿರುದ್ಧ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ಜೊತೆ ಶುದ್ಧ ತಳಿಗಳನ್ನು ಈತ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಗಿಡವನ್ನು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹೂವಿನ ಗಿಡದೊಂದಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಹಾಯಿಸಿದ. ಈ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪಿತೃ ಪೀಳಿಗೆ ಎಂದೂ, ಈ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಬಂದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಪೀಳಿಗೆ ಅಥವಾ F1 ಪೀಳಿಗೆ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿಸಿದ. ಈ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಹೂ ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಇದೆರಿಂದಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಪ್ರಬಲ ಗುಣವೆಂದೂ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣ ಅಪ್ರಬಲ ಗುಣವೆಂದೂ ಈತ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ, ಪ್ರಥಮ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಗುಣ ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಂದೂ ಅಪ್ರಬಲ ಗುಣ ಆ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದ. ಪ್ರಥಮ ಪೀಳಿಗೆ ಪಿತೃಪೀಳಿಗೆಯಂತೆ ಶುದ್ಧ ತಳಿಗಳಲ್ಲ. ಇವು ಸಂಕರಗಳು. ಅನಂತರ ಪ್ರಥಮ ಪೀಳಿಗೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಂದರೊಡನೊಂದು ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪೀಳೆಗೆಯನ್ನೂ ಪಡೆದ. ದ್ವಿತೀಯ ಪೀಳಿಗೆಗ ಈತ F2 ಪೀಳಿಗೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಈ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಗಿಡಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ೩:೧ ರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.<ref>http://www.bshs.org.uk/bshs-translations/mendel{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅನಂತರ ಮೆಂಡಲ್ ಎರಡು ಗುಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ೯:೩:೩:೧ ರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಕಂಡ. ಇಲ್ಲಿ ಮೆಂಡಲನ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಿಖರತೆ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಧಾನ. ಇವುಗಳ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ರೀತಿ - ಇವು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಈತನ ತತ್ತ್ವಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸರ್ವಮಾನ್ಯ. ಮೆಂಡಲನ ಮೊದಲ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ನಿಯಮ (ಲಾ ಆಫ್ ಸೆಗ್ರಿಗೇಷನ್) ಎಂದೂ, ಎರಡನೆಯ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಿಯಮ (ಲಾ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಅಸಾರ್ಟ್‍ಮೆಂಟ್) ಎಂದೂ ಹೆಸರು. ಮೆಂಡಲನ ಅನುವಂಶೀಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ, [[ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು]], ಡ್ರೊಸಾಫಿಲ, [[ಇಲಿ]], [[ಕುರಿ]], [[ಹಸು]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಂಡಲನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯವೆಂದು ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ತಳಿಲಕ್ಷಣಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು== ===ಏಕತಳೀಕರಣ=== ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಕರಿಸು (ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸು)ವುದನ್ನು "ಏಕತಳೀಕರಣ" ಎನ್ನುವರು. ಮೆಂಡಲ್ ಎತ್ತರ ಬಟಾಣಿಗಿಡ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ ಪರಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ನಡೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದಾಗ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ""ಎಫ್೧ ಪೀಳಿಗೆ"" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಎಫ್೧ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಆ ಸಸ್ಯಗಳ ಹೂಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವಂತೆ ಬಿಟ್ಟರು. ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದಾಗ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡ ಸಸ್ಯಗಳ ಅನುಪಾತ ೩:೧ ಇತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ '''ಏಕತಳಿ ಅನುಪಾತ''' ಎನ್ನುವರು. ಎತ್ತರದ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಿದಾಗ, ಎಫ್೧ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಎತ್ತರದ ಗಿಡಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡ ಗುಣಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ, ಎಫ್೧ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ನಡೆಸಿ, ಎಫ್೨ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಗಿಡ್ಡ ಸಸ್ಯಗಳೆರಡೂ ಇದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡ್ಡವಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶವೂ ಇರಬಹುದೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದರು. ಮೆಂಡಲ್ ಎತ್ತರ ಗುಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶವನ್ನು '''ಪ್ರಬಲ''' ಎಂದು ಕರೆದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಗಿಡ್ಡ ಗುಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಅಂಶವನ್ನು '''ದುರ್ಬಲ''' ಎಂದು ಕರೆದರು. ಒಂದು ಗುಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಗುಪ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಅಂಶ ಪ್ರಬಲವಾದರೆ, ಗುಪ್ತವಾಗಿರುವುದು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು '''ಪ್ರಬಲತೆಯ ನಿಯಮ''' ಎಂದು ಕರೆದ. ====ಪುನೆಟ್ ಚೌಕ==== {| class="wikitable sortable" |- ! ಲಿಂಗಾಣುಗಳು !! T !! t |- | T || TT || Tt |- | t || Tt|| tt |} ವ್ಯಕ್ತರೂಪ ಅನುಪಾತ= ೩:೧ (೩ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೧ ಗಿಡ್ಡ) ಜೀನ್ ನಮೂನೆ= ೧:೨:೧ (೧ ಶುದ್ಧ ಎತ್ತರ, ೨ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ೧ ಶುದ್ಧ ಗಿಡ್ಡ) ===ದ್ವಿತಳೀಕರಣ=== ಮೆಂಡಲ್ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು - ಅಂದರೆ, ಕೆಂಪು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಎತ್ತರ ಗಿಡ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡ- ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಶುದ್ಧ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯಿಸಿದನು. ಆಗ ಎಫ್೧ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೊರತ ಸಸ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೆಂಪು ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಎತ್ತರ ಗಿಡಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಎಫ್೧ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಕೀಯ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ದೊರೆತ ಎಫ್೨ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ೯:೩:೩:೧ ರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ದೊರೆತವು. ಆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಗಳು, #. ಕೆಂಪು ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಎತ್ತರ ಗಿಡಗಳು. #. ಬಿಳಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಎತ್ತರ ಗಿಡಗಳು. #. ಕೆಂಪು ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡಗಳು. #. ಬಿಳಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡಗಳು. === ಉತ್ಪರಿವರ್ತನೆ === [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿ.ಎನ್.ಎ]] ಪುನರಾವರ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಎಳೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ದೋಷಗಳನ್ನೇ [[:en:Mutation|ಉತ್ಪರಿವರ್ತನೆ]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀವಿಯ ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇವು ಜೀನ್‍ಗಳ [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಸಂಕೇತೀಕರಣದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ದೋಷಗಳಾಗಿವೆ. ಉತ್ಪರಿವರ್ತನೆ ದೋಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಅದು 10–100 ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. == ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುರಿ == ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುರಿ ಅನುವಂಶೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ೧೯೩೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಗುರಿಯ ಸಾಧನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಇದೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀನುಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಗಮನ ಹರಿದಿತ್ತು. ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ [[:en:Archibald_Garrod|ಗೆರಾಡ್]] ಎಂಬ ವೈದ್ಯ [[:en:Alkaptonuria|ಅಲ್‌ಕ್ಯಾಪ್ಟೋನ್ಯೂರಿಯ]] ಎಂಬ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ. ಈ [[ರೋಗ|ರೋಗಕ್ಕೆ]] [[:en:Homogentisic_acid|ಹೋಮೋಜೆಂಟಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಕಾರಣವೆಂದು ಈತ ಕಂಡುಕೊಂಡ.<ref name="Phornphutkul">{{cite journal|vauthors=Phornphutkul C, Introne WJ, Perry MB, etal|title=Natural history of alkaptonuria|journal=New England Journal of Medicine|volume=347|issue=26|pages=2111–21|year=2002|pmid=12501223|doi=10.1056/NEJMoa021736|doi-access=free}}</ref> ಈ ರೋಗದಿಂದ ನರಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹೋಮೋಜೆಂಟಿಸಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಲಾರ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ರೋಗಕ್ಕೂ ಜೀನ್ ಒಂದಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಇದೆಯೆಂದು ಕಲ್ಪಸಲಾಯಿತು. ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಜೀನ್ ವಿಕೃತಿಗೊಂಡಿರುವುದೇ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಜೀನ್‍ಗಳು ಶರೀರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಹೀಗೆ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊಸ ಶಾಖೆಯಾದ [[:en:Chemical_genetics|ರಾಸಾಯನಿಕ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಜೀನಿನ ಕಾರ್ಯರಂಗವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇದನ್ನರಿಯಲು ಉನ್ನತವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳಾದ ಇಲಿ, ಮನುಷ್ಯ, ಡ್ರೊಸಾಫಿಲ ಮುಂತಾದವು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[:en:Ascomycota|ಆಸ್ಕೊಮೈಸೀಟ್]] ಶಿಲೀಂಧ್ರವಾದ [[:en:Neurospora|ನ್ಯೂರಾಸ್ಪೊರವನ್ನು]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪೋಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ [[:en:One_gene–one_enzyme_hypothesis|ಒಂದು ಜೀನು ಒಂದು ಕಿಣ್ವ]] ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು [[:en:George_Beadle|ಬೀಡಲ್]] ಮತ್ತು [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲಾರಿ ಟಾಟುಮ್|ಟಾಟಮ್]] ಎಂಬುವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="PNAS 1941">{{Cite journal|vauthors=Beadle GW, Tatum EL|date=15 November 1941|title=Genetic Control of Biochemical Reactions in Neurospora|journal=[[PNAS]]|volume=27|issue=11|pages=499–506|doi=10.1073/pnas.27.11.499|pmc=1078370|pmid=16588492|bibcode=1941PNAS...27..499B|url=http://authors.library.caltech.edu/13093/1/BEApnas41.pdf|doi-access=free|access-date=24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024|archive-date=6 ಮಾರ್ಚ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306042151/http://authors.library.caltech.edu/13093/1/BEApnas41.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಂದರೆ ಒಂದು ಜೀನು ಒಂದು ಕಿಣ್ವದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆವಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಇವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಈಗ ಈ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಜೀನು ಬಹು ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಳೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ [[:en:Molecular_genetics|ಅಣುತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ]] ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜೀನಿಗೂ, ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಜೀನುಗಳ ಜೋಡಣೆಗೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಹರೇಖೀಯ (ಕೋಲೀನಿಯರ್) ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಣುತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Genetikos (γενετ-ικός) |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2321880&redirect=true |url-status=live |archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20100615000649/https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=#1980&redirect=true |archivedate=15 June 2010 |accessdate=20 February 2012 |work=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library, Tufts University |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Genesis (γένεσις) |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2321873&redirect=true |url-status=live |archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20100615000649/https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=#1980&redirect=true |archivedate=15 June 2010 |accessdate=20 February 2012 |work=Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library, Tufts University |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite dictionary|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=Genetic&searchmode=none|title=Genetic|dictionary=Online Etymology Dictionary|accessdate=20 February 2012|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110823020616/http://www.etymonline.com/index.php?search=Genetic&searchmode=none|archivedate=23 August 2011|df=dmy-all}}</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಮೂರು ಅತಿಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಾಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: # ಅನುವಂಶೀಯ ವಸ್ತುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ (ಇದು ಆಓಂ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ) # ಆಓಂ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಎಳೆಗಳಿಂದಾಗಿರುವ ಬಹು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡುಗಳ ಸರಪಣಿ ಎಂದೂ, ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಎಳೆ ಮತ್ತೊಂದು ಎಳೆಗೆ ಪೂರಕ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದೂ, ಈ ಸರಪಣಿ ದ್ವಿಕುಂಡಲಿನೀ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ. # [[ಇನ್ಸುಲಿನ್|ಇನ್‍ಸುಲಿನ್]] ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ|ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಜೋಡಣೆ. ಕಳೆದ ಹದಿನೈದು-ಇಪ್ಪತ್ತು ಮರ್ಷಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನುವಂಶೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ಹೇಗೆ ಆಓಂ ಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿವೆ? ಅವು ಹೇಗೆ ಪುನರುತ್ಪಾದಿತವಾಗುತ್ತವೆ? ದೂತ ಖಓಂ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಪ್ರೋಟೀನು ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಸಮಗ್ರ ಅರಿವು ಈಗ ತಿಳಿದಿದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ [[ವರ್ಣತಂತು (ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್)|ಕ್ರೋಮೋಸೋಮಿನ]] ರಚನೆ, [[:en:Transduction_(genetics)|ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಡಕ್ಷನ್ ಕ್ರಿಯೆ]] ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ನಡೆಯುವ ಜೀನುಗಳ ಅದಲುಬದಲು, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಶಾಖೆ ಎಂದರೆ [[:en:Population_genetics|ಜೀವಿಸಂದಣಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]]. ಮೆಂಡಲನ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಜೀವಿಸಂದಣಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ ಅದಕ್ಕೂ ವಿಕಾಸಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಯೊ ಇಲ್ಲವೆ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಯೊ [[ವಿಕಾಸ]] ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ. ವಿಕೃತಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ಜೀನುಗಳ ವಲಸೆ, ಜೀವಿ ಸಂದಣಿಯ ಗಾತ್ರ. ಪರಿಸರದ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಸಂದಣಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಸರ ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಜೀವಿಸಂದಣಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ ಸಂಕರತಳಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ. ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕೊಂಚ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕಿದೆಯಲ್ಲದೆ [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಅನುವಂಶೀಯ ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ವಂಶವಾಹಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆ|ತಳಿವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆ]] (ಜೆನೆಟಿಕ್ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್) ಕೊಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಇಂದು ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಾನಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. [[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]], ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಜೀನುಗಳನ್ನೇ ಮಾರ್ಪಾಟುಗೊಳಿಸಿ ಉತ್ತಮ ತಳಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕೈಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧತಳಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು [[ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಜೆನೆಟಿಕ್ ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್‍ಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಜೀನುಗಳ ಸಂಲಗ್ನತೆ == ಜೀನುಗಳ ಅದಲುಬದಲು ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಜೀನುಗಳ ಸಂಲಗ್ನತೆಯ ಪಟಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಜೀನುಗಳ ವಿಕೃತ, ವಿಕೃತಕಾರಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, [[:en:Ionizing_radiation|ಅಯಾನುಕಾರಕ ವಿಕಿರಣಗಳು]] ಮುಂತಾದವು ಜೀನುಗಳ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಚಾರಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಿಭೇದೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ, ಜೀನುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಹರವು ಮುಂತಾದ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. == ತಳೀಕರಣ == ಶುದ್ಧ ತಳೀಕರಣ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ತಳಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುವಂಶೀಯ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ತಳಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಫಸಲು ಕೊಡುವ ಗಿಡಗಳು, ಹೆಚ್ಚು [[ಹಾಲು]] ಕೊಡುವ ಹಸು, ಹೆಚ್ಚು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ಹಂತದವರೆಗೂ ಬಂದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಲಸಾಧ್ಯ. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮಾನವ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧ್ಯ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನಂತ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು, [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಐನ್‍ಸ್ಟೀನ್‍ನಂಥ]] ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು, [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ|ಕ್ಯಾಷಿಯಸ್ ಕ್ಲೇನಂಥ]] ಶಕ್ತಿವಂತರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ತಲುಪಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದರೆ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಅನಂತರ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶರೀರದ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನಂತೆಯೇ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಇಂದು ಈ ಹಂತದವರೆಗೂ ಬಂದಿದೆ. ಜೆನೆಟಿಕ್ ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಈ ಶುದ್ಧತಳೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಶಾಖೆಗಳು ಈಗ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಜೀನಿನ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆ, ಅದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಗೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ವಿಕಾಸ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಅನುವಂಶೀಯ ರೋಗಗಳ ನಿವಾರಣೆ, ಬೇಡದಿರುವ ಜೀನುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹೊಸ ಜೀನುಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|url=https://archive.org/details/genetics00dani|title=Genetics: Analysis of Genes and Genomes|vauthors=Hartl D, Jones E|publisher=Jones & Bartlett|year=2005|isbn=978-0-7637-1511-3|edition=6th|ref=none}} * {{cite journal|last=Hoffheimer|first=M. H.|year=1982|title=Maupertuis and the eighteenth-century critique of preexistence|journal=Journal of the History of Biology|volume=15|issue=1|pages=119–44|pmid=11615887|doi=10.1007/BF00132007|s2cid=30533381}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] btmzs1cg27b1lxpsx29ncoyi04ddm93 0 91258 1375816 1348030 2026-06-25T02:34:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375816 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Juan Manuel Santos |honorific-suffix = [[Order of Prince Henry|GColIH]] |image = Santos_Calderon_Juam_M.jpg |office = [[List of Presidents of Colombia|32nd]] [[President of Colombia]] |vicepresident = ಏಂಜಲೀನ ಗಾರ್ಜೋನ್<br />ಜರ್ಮನ್ ವರ್ಗಾಸ್ ಲಿಲೆಲಾಸ್<br />ಆಸ್ಕರ್ ನರಾಂಜೊ |term_start = 7 August 2010 |term_end = |predecessor = ಅಲ್ವಾರೊ ಉರಿಬೆ |successor = |office1 = [[Ministry of National Defense (Colombia)|Minister of National Defense]] |president1 = [[Álvaro Uribe]] |term_start1 = 19 July 2006 |term_end1 = 18 May 2009 |predecessor1 = Camilo Ospina ಬರ್ನಾಲ್ |successor1 = ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಪಡಿಲ್ಲಾ ಡಿ ಲಿಯಾನ್{{small|(Acting)}} |office2 = [[Ministry of Finance and Public Credit (Colombia)|Minister of Finance and Public Credit]] |president2 = ಆಂಡ್ರೆಸ್ ಪಾಸ್ರಾನಾ ಅರ್ರಾಂಗೋ |term_start2 = 7 August 2000 |term_end2 = 7 August 2002 |predecessor2 = [ಜುವಾನ್ ಕ್ಯಾಮಿಲೊ ರೆಸ್ಟ್ರೆಪೊ ಸಾಲಾಜರ್ |successor2 = ರಾಬರ್ಟೊ ಜುಂಗ್ಯೂಟೊ ಬೋನೆಟ್ |office3 = [[Ministry of Foreign Trade (Colombia)|Minister of Foreign Trade]] |president3 = ಸೀಜರ್ ಗೇವಿರಿಯಾ |term_start3 = 18 November 1991 |term_end3 = 7 August 1994 |predecessor3 = Position established |successor3 = ಡೇನಿಯಲ್ ಮಾಝೇರಾ ಗೊಮೆಜ್ |birth_name = Juan Manuel Santos Calderón |birth_date = {{birth date and age|1951|8|10|df=yes}} |birth_place = [[Bogotá]], Colombia |death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> |death_place = |party = [[Colombian Liberal Party|Liberal Party]] {{small|(Before 2005)}}<br />[[Social Party of National Unity]] {{small|(2005–present)}} |spouse = Silvia Amaya Londoño {{small|(Divorced)}}<br />[[María Clemencia Rodríguez Múnera]] {{small|(1987–present)}} |children = Martín<br />María Antonia<br />Esteban |residence = ಕ್ಯಾಸಾ ಡೆ ನರಿನೋ |alma_mater = [ಕಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<br />ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ <br />ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ |religion = ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ |awards = ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ{{small|([[2016 Nobel Peace Prize|2016]])}} |signature = Juan Manuel Santos Signature.svg }} '''ಜುವಾನ್ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್''' (ಮನ್ವೆಲ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕಲ್ಡೀಯಾನ್]; ಜನನ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1951), ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು 2010ರಿಂದ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು, ಇವರಿಗೆ 2016ನೇ ಸಾಲಿನ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೇನೆ ಹಾಗೂ ಎಫ್ ಎಆರ್ ಸಿ ಬಂಡುಕೋರರ ನಡುವೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಐದು ದಶಕಗಳ ಸಮರವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|title=ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜುವಾನ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ|url=https://kannada.oneindia.com/news/international/juan-manuel-santos-wins-nobel-prize-108009.html|publisher=kannada.oneindia.com,13 October 2017}}</ref> ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಇವರು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಕುಟುಂಬ 1913 ರಿಂದ 2007 ರವರೆಗೆ ಎಲ್ ಟಿಮ್ಪೋ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಷೇರುದಾರರಾಗಿದ್ದರು, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಡಾ ಡಿಅಗೊಸ್ಟಿನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕಾರ್ಟೆಜಿನಾದಲ್ಲಿರುವ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಆಗಿದ್ದರು.ಕನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಫಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಫಿ ಗ್ರೋಯರ್ಸ್ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ಗೆ ಹಾಜರಿದ್ದರು.1981 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಲ್ ಟಿಮ್ಪೋ ಪತ್ರಿಕೆ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.1981 ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ (ಎಚ್.ಕೆ.ಎಸ್) ನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ-ವೃತ್ತಿ / ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಗಳಾದ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಅವರು ಅಂಕಣ-ವಿಜೇತ ಕೃತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರನಾಗಿ 1988 ರ ನೀಮನ್ ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons}} * [http://wsp.presidencia.gov.co/Paginas/Presidencia.aspx Presidencia de Colombia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412173550/http://wsp.presidencia.gov.co/Paginas/Presidencia.aspx |date=2021-04-12 }} ** [http://wsp.presidencia.gov.co/Gobierno/Paginas/JuanManuelSantosCalderon.aspx Biography] * [http://colombiareports.co/profile-juan-manuel-santos/ Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008110633/http://colombiareports.co/profile-juan-manuel-santos/ |date=2014-10-08 }} at Colombia Reports * [http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/colombia/juan_manuel_santos_calderon Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018062120/http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/colombia/juan_manuel_santos_calderon |date=2014-10-18 }} at [[CIDOB Foundation]] * {{C-SPAN|juansantos}} * {{NYTtopic|people/s/juan_manuel_santos}} * [https://web.archive.org/web/20100821153447/http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=4429 Taking Colombia to the Next Level], ''[[Latin Business Chronicle]]'', 9 August 2010 ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] 8uv5s1cyjl9kvjz6zlm2vurby0o07mt 0 94802 1375811 1346457 2026-06-24T20:40:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375811 wikitext text/x-wiki '''ಚಿಂತೆ''' ಎಂದರೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ, ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪದ ಯೋಚನೆಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಾವನೆ]]ಗಳು. ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅರಿವು ಸಂಬಂಧಿ ಅಪಾಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.personal.kent.edu/~dfresco/mindfulness/CPSP_borkovec.pdf |title=Borkovec TD. (2002). Clinical Psychology: Science and Practice 9, 76–80. |access-date=2017-12-17 |archive-date=2016-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011200314/http://www.personal.kent.edu/~dfresco/mindfulness/CPSP_borkovec.pdf |url-status=dead }}</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ ಮಧ್ಯಮಬಲದ ಸವಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಚಿಂತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠಪಕ್ಷ ಆರು ತಿಂಗಳು ಒಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದರೆ ಚಿಂತೆಯು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಂತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಶ್ಲೋಕವೊಂದು ಹೀಗಿದೆ. <blockquote>'''ಚಿಂತಾಯಾಶ್ಚ ಚಿತಾಯಾಶ್ಚ ಬಿಂದುರೇಕೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ|'''</blockquote> <blockquote>'''ಚಿತಾ ದಹತಿ ನಿರ್ಜೀವಂ ಚಿಂತಾ ತು ಸಜೀವಕಂ||'''</blockquote> ::ಅಂದರೆ ಚಿಂತೆಗೂ ಚಿತೆಗೂ ಒಂದು ಸೊನ್ನೆ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಚಿತೆ ನಿರ್ಜೀವವಾದುದನ್ನು ಸುಟ್ಟರೆ, ಚಿಂತೆ ಸಜೀವವಾದುದನ್ನೇ ಸುಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಭಾವನೆ]]ಯಾಗಿ, ಒಂದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ (ಹಲವುವೇಳೆ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆ ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಂತಹ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಾಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳು) [[ಆತಂಕ]] ಅಥವಾ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಪರೀತ ಚಿಂತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕೃತ ಆತಂಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ರೋಗನಿದಾನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಘಟನೆಯಿಲ್ಲದ ಚಿಂತಿತರಾಗಿರುವ ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಚಿಂತೆಯು ಜನರನ್ನು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿಸಿದರೆ (ಉದಾ. ಸೀಟ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ನ್ನು ಬಿಗಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ವಿಮೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು) ಅಥವಾ ಅಪಾಯಭರಿತ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿಸಿದರೆ (ಉದಾ. ಅಪಾಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಿಟ್ಟುಬರಿಸುವುದು, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮದ್ಯಪಾನ), ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿಂತೆಯು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಜನರು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಚಿಂತಿತರಾದರೆ ತಮ್ಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಮಹತ್ವ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕುರುಡುತುದಿಯೆಂದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒತ್ತಡವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬಾಹ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತರ್ಕದೋಷಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅತಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಚಿಂತೆಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿ ನೋಡುವ, ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿರಾಶರಾಗುವ, ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯಾ ಬಗೆಹರಿಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಶಾವಾದಿಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೆನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚಡಪಡಿಕೆ, ಆಯಾಸ, ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ, ಕಿರಿಕಿರಿ, ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾ ಭಂಗದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅತಿಯಾದ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಚಿಂತೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾವನೆಗಳು]] e7l83ilee5yxa7bkkv1rqi6wpk8r5x2 0 125204 1375804 1345525 2026-06-24T16:24:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375804 wikitext text/x-wiki ಋಗ್ವೇದದ ಕೆಲವು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ '''ಗೋತ್ರ''' ಎಂದರೆ ಗೋ ಸಮೂಹ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವಂತಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಗುಂಪು ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದು (ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧವುಳ್ಳ) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮೂಹ ಎಂಬರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ತನ್ನ ಮೂಲಪುರುಷ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಅವನೇ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಜನಕ. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಂದ ಪುರುಷ ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ಒಂದು ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇದೇ ಗೋತ್ರದ ವಿಷಯವಾಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾವನೆ. ಒಬ್ಬ ತಾನು ಜಮದಗ್ನಿ ಗೋತ್ರದವನು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿಷ್ಟೇ: ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪುರುಷಸಂತಾನಗಳ ಮೂಲಪುರುಷ ಜಮದಗ್ನಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹರ್ಷಿ. ಗೋತ್ರ ಪದ್ಧತಿ ತನ್ನ ಉಪಶಾಖೆಗಳೊಡನೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಕಾಲಕ್ಕೆ ರೂಢಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡುವಂತೆ ಅನೇಕ ವೈದಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಮೂಲಪುರುಷರಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿದ್ದುವು. ಅಂತೆಯೆ ತಾವು ಸೇರಿದ ಆಯಾ ಗುಂಪಿಗನುಗುಣವಾದ ಪೂಜಾವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೃಗುಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಆಂಗೀರಸರು ತಮತಮಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಮಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಯಿಸಬೇಕೆಂದು ತೈತ್ತೀರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳ ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನುಪದೇಶಿಸಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಅವರವರ ಗೋತ್ರ ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂದರೆ ಮೇಲಿನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರ ಅಥವಾ ಸಗೋತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಂದಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. {{Ref improve}} ==ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಶಾಖೆಗಳು== ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಮೂಲಪುರುಷರಿದ್ದರೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಂಟು ಗೋತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದುವೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎಂಟು ಜನ ಮೂಲಪುರುಷರು ಕುಲವೃದ್ಧರಾದ ಋಷಿಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಎಂಟು ಜನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಮೊದಲು ಕಶ್ಯಪ, [[ವಸಿಷ್ಠ]], ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಭೃಗು, ಗೌತಮ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಎಂಬ ಎಂಟು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾದ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಗೋತ್ರಗಳು. ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಗೋತ್ರಗಳಿವೆ. ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಈ ಮೂಲಪುರುಷರಾದ ಋಷಿಗಳ ಸಂತತಿಯವರು ನೂರಾರು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದುವು. ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರವು ಸಂತತಿಯ ಮೂಲಪುರುಷನನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರ ಸಂತತಿಯ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕುಲಪುರೋಹಿತನಾಗಿದ್ದ ಋಷಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವೀರಶೈವರಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರದ ಬಳಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಾವು ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರುಷರೆನಿಸಿದ ಪಂಚಾಚಾರ್ಯ ವಂಶಜರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರೇ ವೀರಶೈವ ಮತದ ಮೂಲಸ್ಥಾಪಕರು. ಆ ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪೀಠ, ಗೋತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಹೆಸರು ಇಂತಿವೆ: {| class="wikitable sortable " |- ! ಆಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರು !! ಶಿವನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಾನ !! ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪೀಠ !! ಗೋತ್ರ !! ಸೂತ್ರ !! ಪ್ರವರ |- | ರೇವಣಾರಾಧ್ಯ || ಸದ್ಯೋಜಾತ || ರಂಭಾಪುರಿ || ವೀರ || ಪಡವಿಡಿ || ಏಕಾಕ್ಷರ |- | ಮರುಳಾರಾಧ್ಯ || ವಾಮದೇವ || ಉಜ್ಜಯಿನಿ || ನಂದಿ || ವೃಷ್ಟಿ || ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ |- | ಏಕೋರಾಮಾಧ್ಯ || ಅಘೋರ || ಹಿಮವತ್ ಕೇದಾರ || ಭೃಂಗಿ || ಲಂಬನ || ತ್ರ್ಯಕ್ಷರ |- | ಪಂಡಿತರಾಧ್ಯ || ತತ್ಪುರುಷ || ಶ್ರೀಶೈಲ || ವೃಷಭ || ಮುಕ್ತಗುಚ್ಛ || ಚತುರ್ಥಾಕ್ಷರ |- | ವಿಶ್ವಾರಾಧ್ಯ || ಈಶಾನ್ || ಕಾಶಿ || ಸ್ಕಂದ || ಪಂಚವರ್ಣ || ಪಂಚಾಕ್ಷರ |} ಮತ್ತೆ ವೀರಶೈವರಲ್ಲಿ ಗುರು ಅಥವಾ ಜಂಗಮ ಮತ್ತು ಭಕ್ತ ಎಂಬ ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿಗೆ ಗೋತ್ರ ಸೂತ್ರಗಳು ಸಮಾನವಾದರೂ ಪರಸ್ಪರ ಕೊಟ್ಟು ತರುವುದು ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈಗೀಗ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶರಣರು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಕ್ಕಲಿಗರಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರ ಪ್ರವರಗಳ ಹೆಸರು ಕೇಳಿಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಕೊಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಲು ಮತ್ತು ಕುಲ ಎಂಬ ಪದಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಒಕ್ಕಲಿನವರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ತ್ರಿಪುರ]] ಸುಂದರಿ ಒಕ್ಕಲಿನವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಾಹ ಸಂಪರ್ಕ ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ, ಅವರಲ್ಲರೂ ಸೋದರರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ==ಗೋತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ== ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿದೆ. ಗೋತ್ರ ಹಿಂದೂಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಚಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಸಗೋತ್ರ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವಾಹದ ಲಾಜಹೋಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಎರಡು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಜಾಮದಗ್ನ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಮೂರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಹಿಂದೂ ಅಪುತ್ರಕನಾಗಿ ಮಡಿದರೆ ಅವನ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಅವನ ಆಸ್ತಿಗೆ ವಾರಸುದಾರರಾಗಬಹುದು. ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿ ಬಂದಿರುವವರು ಆಹ್ವಾನಿಸಿರುವವನ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿರಬಾರದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೆ ಮಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರೇತಕ್ಕೆ ತರ್ಪಣ ಕೊಡುವಾಗ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನೂ ಅವನ ಗೋತ್ರದ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಪಾಕಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಹವಿಸ್ಸಿನ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಅರ್ಧದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಜಾಮದಗ್ನ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಚೌಲ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ವಟುವಿನ ಕುಟುಂಬದ ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೂದಲನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾ ಕಾಲದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಗೋತ್ರ ಪ್ರವರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ==ಪ್ರವರದ ಅರ್ಥ== ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಬಹು ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ತತ್ತ್ವ ಪ್ರವರ. ಈ ಶಬ್ದ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾದ ಆರ್ಷೇಯ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವರ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಎಂದು. ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂದೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದ ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಪ್ರವರ ಎಂಬ ಪದ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನ ಪೂರ್ವಜರಾದ ಒಬ್ಬ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸತೊಡಗಿದರು. ಪ್ರವರ ಗೃಹಸಂಬಂಧದ ಅನೇಕ ಅಚಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಹೆಣ್ಣಿನ ತಂದೆಯ ಪ್ರವರವೂ ಗಂಡಿನ ತಂದೆಯ ಪ್ರವರವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರಬಾರದು. ಉಪನಯನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುವ ಕಟಿಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಟುವಿನ ಪ್ರವರದಲ್ಲಿರುವ ಋಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದು, ಮೂರು ಅಥವಾ ಐದು ಎಳೆಗಳು ಇರಬೇಕು. ಚೌಲ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡುವ ಜುಟ್ಟು ಹುಡುಗನ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರವರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಋಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವಿವಾಹದ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರವರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಗೋತ್ರರು, ಸಪ್ರವರರು ಪರಸ್ಪರ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗಿ ಸಪ್ರವರಳಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಸಗೋತ್ರಳಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳು ಸಗೋತ್ರಳಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಸಪ್ರವರಳಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಕು, ಅವಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನ ಗೋತ್ರ ಪ್ರವರಗಳು ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಕುಲ ಪುರೋಹಿತನ ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು. ತನ್ನ ಕುಲಪುರೋಹಿತನ ಗೋತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಆತನ ಮಗಳೊಬ್ಬಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದೇ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಬೇಕಾದರೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಗೋತ್ರರಾದ ಅಥವಾ ಸಪ್ರವರರಾದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮದುವೆ ಮದುವೆಯೇ ಅಲ್ಲ: ಅಂಥ ಮದುವೆ ನಡೆದರೂ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಆ ಪುರುಷನ ಪತ್ನಿಯಾಗಲಾರಳು. ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಸಗೋತ್ರಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಪಾಪವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದೂ ಅನಂತರ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡದೆ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂತೆಯೋ ತಂಗಿಯಂತೆಯೋ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ ಬೌಧಾಯನ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪಾಪ ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಕಶ್ಯಪ ಗೋತ್ರವನ್ನೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು. ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆ, 1955 ರ ಪ್ರಕಾರ ವಿವಾಹ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ವಿವಿಧ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಗೋತ್ರಗಳವರ ಮಧ್ಯೆ ಏರ್ಪಡಬಹುದು. ಅವು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಯಬಹುದು. ನಡೆಯದಿರಬಹುದು. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರವರಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಇಂದು ತಗ್ಗುತ್ತ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿ ವಿವಾಹವಾಗಬಹುದು. ಅವರ ಮಾತಾ ಪಿತರು ಸಗೋತ್ರರಿರಬಹುದು. ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಸಗೋತ್ರ. ಸಪ್ರವರ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವುದು ಸರಿಯೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿಷೇಧ ಅನೇಕರಿಗೆ ಹಿಡಿಸದಿರಬಹುದು. ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ್ದೆನಿಸಬಹುದು. ಬಹಳ ಜನ ತಾವು ಯಾವ ಗೋತ್ರ ಪ್ರವರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನೂ ಮರೆತಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಲ್ಲ. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== * Ruegg, D. Seyfort (1976). 'The Meanings of the Term "Gotra" and the Textual History of the "Ratnagotravibhāga"'. ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies'', University of London, Vol. 39, No. 2 (1976), pp.&nbsp;341–363 ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Sages_and_Branches Brahmin Sages and Branches (Gotras and Subcastes)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Sages_and_Branches |date=2017-10-14 }} * [http://www.gurjari.net/ico/Mystica/html/gotra.htm gotra] * [http://www.sanathanadharma.com/samskaras/index.htm#VIVAHA Marriage Ceremonies] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರವರ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] dq5c38oszswm9gs5fferza1062jbm7s 0 147966 1375805 1375403 2026-06-24T17:43:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375805 wikitext text/x-wiki {{Infobox monument |name=ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ |native_name=ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး |image= |caption=ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ |location=ಕಯಾಕ್ಟೋ, ಮಯನ್ಮಾರ್ |designer= |type=ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ |material= |length= |width= |height={{cvt|255.5|ft|m|sortable=on}} |begin=<!--February 10, 2016--> |complete=೨೦೧೯ |open=ಏಪ್ರಿಲ್ ೭, ೨೦೧೯ |dedicated_to=[[ಬುದ್ಧ]] |map_image= |map_caption= |map_width= |coordinates={{coord|17.3183733|N|97.0281018|E|type:landmark_region:MM|name=Statue of Gutama Buddha (Kyaikhto, Mon State, Myanmar)}} |extra= }} '''ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಯು''' ([[:en:Burmese_language|Burmese]]:ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး) ೨೫೫.೫ ಅಡಿ (೭೭.೯ ಮೀ)ಉದ್ದದ ಆಸನದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಯನ್ಮಾರ್‌ನ [[:en:Mon_State|ಮೋನ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[:en:Kyaikto|ಕಯಾಕ್ಟೋ]] ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="bobo1">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/87380|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်လာမည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်တုတည်ဆောက်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၉၀ ကျော် ပြီးစီးနေပြီး လာမည့်ဧပြီလဆန်းတွင် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျင်းပမည်|last=မြင့်|first=ဘိုဘို|date=March 4, 2019|website=Eleven Media Group|language=my|trans-title=More than 90 percent of the construction of the Gautama Buddha statue, which will become the world's largest seated Buddha statue, has been completed, and the Buddha Abhishe will be inaugurated in early April.|access-date=September 30, 2022|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324170601/https://news-eleven.com/article/87380|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭವು ಏಪ್ರಿಲ್ ೬-೭, ೨೦೧೯ ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಮಯನ್ಮಾರ್‌ನ [[:en:Buddha%27s_Birthday|ಬುದ್ಧನ ಜನ್ಮದಿನದ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ]] ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. <ref name="bobo2">{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/97688|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး ထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးဖြစ်သည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓဘုရားကြီး ဌာပနာတော် သွင်းပူဇော်ပွဲနှင့် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျိုက်ထိုမြို့တွင် ကျင်းပ|last=မြင့်|first=ဘိုဘို|date=April 8, 2019|work=Eleven Media Group|access-date=September 30, 2022|language=my|trans-title=The offering ceremony of Gautama Buddha, which is the largest reclining Buddha statue in Myanmar, and the birth ceremony of the Buddha were held in Kyaikta.|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930164253/https://news-eleven.com/article/97688|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರತಿಮೆಯ [[ಪಗೋಡ|ಪಗೋಡವು]] ಹದಿನೇಳು ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇದನ್ನು ೨೫೫ ಅಡಿ ಮತ್ತು ೬ ಇಂಚುಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ೨೫೫೬ <ref name="bobo1" /> [[:en:Buddhist_calendar|ಬೌದ್ಧ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಗೋಡಾವು ಎಲಿವೇಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಡುಗೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name="soe">{{Cite news|url=https://www.mdn.gov.mm/en/construction-gigantic-sitting-buddha-statue-nearly-complete|title=Construction of gigantic sitting Buddha statue nearly complete|last=Soe|first=Kyaw Htike|date=January 14, 2019|work=Myanmar Digital News|access-date=September 30, 2022|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930160720/https://www.mdn.gov.mm/en/construction-gigantic-sitting-buddha-statue-nearly-complete|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] 77axc4rep14wkm0treo5pmsmlgvsgah 0 160909 1375807 1375406 2026-06-24T18:41:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375807 wikitext text/x-wiki '''ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ'''ಯು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಂಖ್ಯಾಕಲನವಿಜ್ಞಾನದ]] ಒಂದು ಅಂಗ (ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್), ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮಾನವ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಹ್ಯೂಮನ್ ಎಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ (ಬಿಹೇವಿಯರ್) ಇವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ವಿವರಣೆಗೆ [[:en:Mathematical model|ಗಣಿತೀಯ ಪ್ರರೂಪಗಳನ್ನು]] (ಮೋಡೆಲ್ಸ್ ) ರಚಿಸುವ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. == ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರತಿರೂಪ == ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರರೂಪವನ್ನು '''''Z_j = a_j1F1+ a_j2F₂ +........ + a_jmF_m + d_jU_j, j = 1, 2,....... n; (m<n)''''' ...(1) ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು '''''Z''''' ಚರವನ್ನು '''''m''''' ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳ (factors) ('''''F₁, F₂,....... F_m''''') ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕದ ('''''U''''') ರೇಖೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ([[:en:Linear function|ಲೀನಿಯರ್ ಫಂಕ್ಷನ್]]) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[:en:Coefficient|ಗುಣಾಂಕ]] '''''a''''' ಮತ್ತು '''''d''''' ಗಳು ಘಟಕಭಾರಗಳು ('''ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಲೋಡಿಂಗ್ಸ್'''). ಅವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಂಥ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗಗಳ ವಿಧಾನ ([[:en:Principal component analysis|ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ಸ್ ಮೆಥೆಡ್]]), ಪ್ರಧಾನ ಘಟಕ ವಿಧಾನ ('''ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮೆಥಡ್'''), ಸೆಂಟ್ರಾಯಿಡ್ ವಿಧಾನ, ತ್ರಿಕೋನೀಯ ವಿಭಜನೆ (ಟ್ರಾಂಗ್ಯುಲರ್ ಡೀಕಾಂಪೊಸಿಷನ್), ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಯಿಕತೆ ವಿಧಾನ ([[:en:Maximum likelihood estimation|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಮ್ ಲೈಕ್‌ಲೀಹುಡ್ ಮೆಥಡ್]]), ಏಕಘಟಕ ವಿಧಾನ, ದ್ವಿಘಟಕ ವಿಧಾನ, ಬಹುಘಟಕ ವಿಧಾನ - ಇವು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಆದರೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚನವು ವ್ಯಾವಹರಿಕ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮದಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್|ಗಣಕಗಳ]] ಬಳಕೆ ತುಂಬ ಸಹಾಯಕ. ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶ '''''n''''' [[:en:Variable (mathematics)|ಚರಗಳನ್ನು]] ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಘಟಕಗಳ ರೇಖೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ '''''n''''' ಗಿಂತ '''''m''''' ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿತ. ಮೂಲ ಚರಗಳು ಕೊಡುವ ಎಲ್ಲ ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಘಟಕಗಳು ಕೊಡುವಂತಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ವಿವರಣೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಚರ '''''X_j''''' ಯ '''''N''''' ಮೌಲ್ಯಗಳು '''''X_j1, X_j2....... X_jn''''' ಆಗಿರಲಿ. ಆಗ '''''X_j''''' ಯ ಮಧ್ಯಕ ([[:en:Mean|ಮೀನ್]]) <math>\bar{X}_j = \frac{1}{N}\sum_{i = 1i}^N X_{ji}</math> .. (2) ಮತ್ತು '''''X_j''''' ಯ ಚಲನೀಯ ([[:en:Variance|ವೇರಿಯನ್ಸ್]]) <math>s_j^2 = \frac{1}{N} \sum_{i = 1i}^N (X_{ji} - \bar{X}_j)^2</math> ...(3) ಯಾವುದೇ ಎರಡು '''''X_j, X_k''''' ಗಳ ಸಹ ಚಲನೀಯ ([[:en:Covariance|ಕೋವೇರಿಯನ್ಸ್]]) <math>s_{jk} = \frac{1}{N} \sum_{i = 1i}^N (X_{ji} - \bar{X}_j)(X_{ki} - \bar{X}_k)</math> ..... (4) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಹಸಂಬಂಧದ ಗುಣಾಂಕ (ಕಾರಿಲೇಷನ್ ಕೋಎಫಿಶೆಂಟ್) <math>r_{jk} = \frac{s_{jk}}{s_j s_k}</math> .......(5) <math>Z_{ji} = \left ( \frac{X_{ji} - \bar{X}_j}{s_j} \right )</math> .......(6) ಎಂದಿದ್ದರೆ ಆಗ '''''Z_j''''' ಗಳು ಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥ ಚರಗಳ ಮಧ್ಯಕ '''''0''''' ಮತ್ತು (1) ರಲ್ಲಿ ಚರ '''''Z_j''''' ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳು ಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. '''''N''''' ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಬಗ್ಗೆ ಚರಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ವ್ಯಕ್ತಿ '''''i''''' ಚರ '''''j''''' ಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು <math>Z_{ji} = \sum_{p = 1}^m a_{jp} F_{pi} + d_j U_{ji}</math> ; i = 1, 2, …, N; j = 1, 2,..., n      .....(7) ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ '''''F_pi''''' ವ್ಯಕ್ತಿ '''''i''''' ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕ '''''p''''' ಯ ಮೌಲ್ಯ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳು ಅಸಹಸಂಬಂಧಿತ ([[:en:Uncorrelatedness (probability theory)|ಅನ್‌ಕಾರಿಲೇಟೆಡ್]]) ಎಂದೇ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿಯಲಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳೂ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಅಸಹಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ತಿಳಿದರೆ ಆಗ '''''s_j² = 1 = a_j1² + a_j2² + …+ a_jm² + d_j²'''''   ....(8) ಚರ '''''Z_j''''', ಶಿಷ್ಟೀಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಚಲನೀಯ '''''1'''''. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಘಟಕಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು (8) ರ ಬಲಬದಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''''F₂''''' ರ ಕೊಡುಗೆ '''''a_j2²'''''. ಎಲ್ಲ ಚರಗಳ ವಿಚರಣೆಗಳಿಗೆ (variance) ಘಟಕ '''''F_p''''' ಯ ಒಟ್ಟು ಕೊಡುಗೆ <math>V_p = \sum_{j = 1}^n a_{jp}^2, p = 1, 2, \cdots, m</math> ....(9) ಎಲ್ಲ ಚರಗಳ ಒಟ್ಟು ಚಲನೀಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳ ಒಟ್ಟು ಕೊಡುಗೆ <math>V = \sum_{p = 1}^m = V_p</math> .....(10) [[:en:Ratio|ನಿಷ್ಪತ್ತಿ]] <math>\frac{v}{n}</math> ಅನ್ನು ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಣವತೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿದೆ. (8) ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳ ಗುಣಾಂಕಗಳ [[:en:Square (algebra)|ವರ್ಗಗಳ]] ಮೊತ್ತ <math>h_j^2 = a_{ji}^2 + \cdots + a_{jm}^2, i = 1, 2, \cdots, n</math> ....(11) ಇದಕ್ಕೆ ಚರ '''''Z_j''''' ಯ ಸಾಮಾನ್ಯತೆ (ಕಾಮನ್ಯಾಲಿಟಿ) ಎಂದು ಹೆಸರು. '''''d_j²''''' ಕ್ಕೆ '''''Z_j''''' ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ (ಯುನೀಕ್‌ನೆಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡುವುದಿದೆ; ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಚರಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದಾದುದು, ಚರಗಳ ಮಾಪನ ದೋಷದಿಂದಾದುದು. ಆಗ ಪ್ರತಿರೂಪ (1) ನ್ನು <math>Z_j = a_{j1}F_1 + a_{j2}F_2 + \cdots + a_{jm}F_m + b_jS_j + e_jE_j, j = 1, 2, \cdots, n</math> ....(12) ಎಂದು ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ '''''S_j''''' ಮತ್ತು '''''E_j''''' ಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್) ಮತ್ತು ದೋಷ (ಎರರ್) ಘಟಕಗಳು. '''''S_j, E_j''''' ಗಳು ಅಸಹಸಂಬಂಧಿತವಾದ್ದರಿಂದ '''''d_j² = b_j² + e_j²''''' ....(13) ಹೀಗಾಗಿ <math>s_j^2 = 1 = h_j^2 + d_j^2 = h_j^2 + b_j^2 + e_j^2</math>     ....(14) ಅಂದರೆ ಒಂದು ಚರದ ಒಟ್ಟು ಚಲನೀಯ ('''''F''''' ಗಳಿಂದಾಗಿ) ಸಾಮಾನ್ಯತೆ ('''''h_j²''''') ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ('''''d_j²''''') ಮೊತ್ತ; ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯತೆ ('''''S''''' ಗಳಿಂದಾದ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ (ಸ್ಪೆಸಿಫಿಸಿಟಿ, '''''b_j²''''') ಮತ್ತು ('''''E''''' ಗಳಿಂದಾದ) ದೋಷ ವಿಚರಣೆಗಳ (ಎರ‍್ರರ್ ವೇರಿಯನ್ಸ್, '''''e_j²''''') ಮೊತ್ತ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಆಂಗ್ಲ]] ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ [[:en:Charles Spearman|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್]] (1863-1945) ಎಂಬಾತನನ್ನು ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಜನಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸಂಖ್ಯಾಕಲನೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನಾದವ ಆಂಗ್ಲ [[:en:Mathematical and theoretical biology|ಜೀವಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಕಾರ್ಲ್ ಪಿಯರ್ಸನ್|ಕಾರ್ಲ್ ಪಿಯರ್‌ಸನ್]] (1857-1936). [[:en:Louis Leon Thurstone|ಎಲ್.ಎಲ್. ಥರ್ಸ್ಟನ್]] (1887-1955) ಮತ್ತು [[:en:Karl Holzinger|ಕಾರ್ಲ್ ಜೆ. ಹೋಲ್‍ಝಿಂಗರ್]] (1892-1954) — ಇವರು ಈ ವಿಧಾನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮುಖ್ಯರು. ಪ್ರತಿರೂಪ (1)ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಈ ಎಲ್ಲ '''''Z''''' ಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತಿದ್ದರೆ ಅದು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ (ಜನರಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್). ಕೆಲವೊಂದು '''''Z''''' ಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದು ಉಳಿದ '''''Z''''' ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದ '''''F''''' ಗಳಿಗೆ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು (ಗ್ರೂಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‍ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದದ (1904) ಪ್ರಕಾರ ಚರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳು ಕೆಲವು [[ಸಮೀಕರಣ|ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು]] ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವಂತಿದ್ದರೆ ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ('''''g''''') ಮತ್ತು ಆ ಚರಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟಕ — ಇವುಗಳ ರೇಖೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು.<ref name=":0">{{Cite book |last=Mulaik |first=Stanley A |title=Foundations of Factor Analysis. Second Edition |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=978-1-4200-9961-4 |location=Boca Raton, Florida |pages=6}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Spearman|first=Charles|date=1904|title=General intelligence objectively determined and measured|journal=American Journal of Psychology|volume=15|issue=2|pages=201–293|doi=10.2307/1412107|jstor=1412107}}</ref> ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಎಲ್ಲ ಶಾಖೆಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ [[:en:Function (mathematics)|ಉತ್ಪನ್ನ]] (ಇಲ್ಲವೇ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಮೂಹ) ಉಂಟು. ಆದರೆ ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಇಲ್ಲವೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಾದರೋ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಇತರ ಎಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿಯೇ ಇರುವಂತೆ ಅನಿಸುವುದು. [[ಬುದ್ಧಿ]] ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ '''''g''''' [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ]] ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಕಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಾದಿಸಿದ. ಆದರೆ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಎಲ್ಲ ಸರಣಿಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು (ಸು. 1930). ಸಾಂಖ್ಯಕ ಘಟಕ (ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಭಾಷಾ ಘಟಕ (ವರ್ಬಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಯಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಸಂಕಲ್ಪ ಘಟಕ (ವಿಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್), ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನ ಘಟಕ (ಪರ್ಸಿವರೇಷನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್) — ಇವು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶಗಳು. ಹೊಲ್‌ಝಿಂಗರ್ ಎಂಬಾತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಡತೆಯ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ (ಬೈಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಥಿಯರಿ, ಸು. 1937) ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‍ನ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚರವನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ, ಒಂದು ಸಮೂಹ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ  ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಎಂಬಾತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಬಹುಘಟಕವಾದ (ಸು. 1930) ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದದ ಅಸಮರ್ಪಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾದ.<ref>{{Cite journal|last=Thurstone|first=Louis|date=1931|title=Multiple factor analysis|journal=Psychological Review|volume=38|issue=5|pages=406–427|doi=10.1037/h0069792}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Thurstone|first=Louis|date=1934|title=The Vectors of Mind|journal=The Psychological Review|volume=41|pages=1–32|doi=10.1037/h0075959}}</ref> ಇದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪೇರುವ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಚರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಆರು ಚರಗಳಿರುವ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕಗಳು 1, 2 ಮತ್ತು 3 ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ '''''X''''' ಎಂಬುದು ಘಟಕದ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಷ್ಟಕ 1, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಾದ ಚರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ (g) ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ Z₁ X U₁ Z₂ X U₂ Z₃ X U₃ Z₄ X U₄ Z₅ X U₅ Z₆ X U₆ ಕೋಷ್ಟಕ 2, ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ಚರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ A B C Z₁ X X U₁ Z₂ X X U₂ Z₃ X X U₃ Z₄ X X U₄ Z₅ X X U₅ Z₆ X X U₆ ಕೋಷ್ಟಕ 3 ಬಹುಘಟಕವಾದ ಚರ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು A B C D Z₁ X X Z₂ X X Z₃ X X Z₄ X X X Z₅ X X Z₆ X X == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಮೊದಮೊದಲು [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ]] ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾನವನ [[ಮನಸ್ಸು|ಮನಸ್ಸನ್ನು]] ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಫಲವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಬುದ್ಧಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರಣಿಗೆ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಬಳಿಕ ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು) ಮನೋಘಟಕಗಳ ನೇರಮಾನಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಬಲ ವಿಧಾನದ ಉಪಯೋಗ [[ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ|ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]], [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]], ಸಮರವಿಜ್ಞಾನ, ಶಿಕ್ಷಣವಿಜ್ಞಾನ, [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ರಾಜನೀತಿ|ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಇತ್ಯಾದಿ ಇತರ ಜ್ಞಾನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ (ಇನ್‌ಡಿಟರ್ಮಿನೆನ್ಸಿ) ಉಂಟು - ಚರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳು ದತ್ತವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಪ್ರತಿರೂಪ ಗುಣಾಂಕಗಳು ('''''a_jp''''') ಏಕೈಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ದೊರೆತ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳೊಡನೆ ಸಂಗತವಾಗಿರುವಂತೆ ಅನಂತವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ '''''m''''' ಆಯಾಮಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಘಟಕಗಳ ನಿಖರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಡು ಬಂದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಸರಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗಣಿತೀಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೇಖೀಯ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೇಖೀಯತೆಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೆ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕರಣವನ್ನು [[:en:M. S. Bartlett|ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್]] (1953ರಲ್ಲಿ), ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ (1962), ವುಡ್ (1964ರಲ್ಲಿ) ಮೊದಲಾದವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ == [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳ ಅಥವಾ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಈ ವಿಧಾನದ ಉದ್ದೇಶ ಜೀವಿಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು, [[ಗಣಿತ]] ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಭಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳ ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಂಗವಾದ ಬುದ್ಧಿಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬುದ್ಧಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ಸ್) ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಷ್ಟೆ. ಇಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ನೂರಾರಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಲು ನೂರಾರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಂಥ ಕೆಲಸ ಅಪ್ರಾಯೋಗಿಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು ಬುದ್ಧಿಯ ಮೂಲ ರೂಪ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಅರಿವು ಅವಶ್ಯ. ಅಂದರೆ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಅದರ ಅಂಶಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಆಗ ಆ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಳೆದು ಬುದ್ಧಿಯ ಪೂರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಬುದ್ಧಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬುದ್ಧಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೇಕ ವಾದಗಳು ಬೆಳೆದು ಬಂದವು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು, ಬುದ್ಧಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಘಟಕದಿಂದಾದುದೆಂದೂ, ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಬುದ್ಧಿ ಅಗಣಿತ ಘಟಕಗಳಿಂದಾದುದೆಂದೂ ವಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು ಕೇವಲ ವಾದಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಅವುಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಗತಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಒಂದು ಗೊಂದಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ರೂಪ ಅಂದರೆ ವ್ಶೆಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಲು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದವ ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್. ಈತ 1904ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ಇಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಪ್ರೇರಕ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ [[:en:Correlation coefficient|ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ]] ಎನ್ನುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಉಂಟು. ಈ ಗುಣಾಂಕ ಎರಡು ಸರಣಿ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು [[ಸಂಖ್ಯೆ]]. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಓರ್ವ [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]] ತನ್ನ ತರಗತಿಯ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ|ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು]] [[ಇತಿಹಾಸ|ಚರಿತ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಆಗ ಆ ತರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಎರಡು ಅಂಕಗಳು ಬಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಚರಿತ್ರೆಯದು, ಮತ್ತೊಂದು ಭೂಗೋಳದ್ದು. ಈ ಎರಡು ಅಂಕ ಸರಣಿಗಳಿಗಿರುವ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ. ತರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೂ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಷ್ಟೇ ಅಂಕಗಳು ಭೂಗೋಳದಲ್ಲೂ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಆ ಗುಣಾಂಕ '''''+1''''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭೂಗೋಳದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದವನು ಕೊನೆಯಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಂಕಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಈ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕ '''''-1''''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಕ್ಕೂ ಇನ್ನೊಂದರದಕ್ಕೂ ಪರಸ್ಪರ ಏನೂ ಹೋಲಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಗುಣಾಂಕ '''''0''''' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಎರಡು ಅಂಕಸರಣಿಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸಹಸಂಬಂಧಗುಣಾಂಕ '''''-1''''' ರಿಂದ '''''0''''' ಯ ಮೂಲಕ '''''+1''''' ರ ವರೆಗಿನ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ದಶಮಾಂಶ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿರುವುದು. ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಚರಿತ್ರೆಯ ಭೂಗೋಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬದಲು ಎರಡು ಬುದ್ಧಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಜನಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''''a, b, c, d, e''''' ಎಂಬ ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದೆವೆನ್ನೋಣ. ಆಗ ಆ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕ 1ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ಬರೆಯಬಹುದು. ಇಂಥ ಕೋಷ್ಟಕಕ್ಕೆ ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೋಷ್ಟಕ 1 a b c d e a - 0.60 0.48 0.18 0.18 b 0.60 — 0.80 0.30 0.30 c 0.48 0.80 — 0.24 0.24 d 0.18 0.30 0.24 — 0.09 e 0.18 0.30 0.24 0.09 — ಮೊತ್ತ 1.44 2.00 1.76 0.81 0.81 ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಅವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಡನೆ ಸಹಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲ ಅಂತರ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದುವು. ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಡನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮೊತ್ತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪರೀಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನಿಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುಣವಿಶೇಷ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಅದೇನೆಂಬುದು ಆತ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಕೋಷ್ಟಕ 1ನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಬರೆದಾಗ ತಿಳಿಯುವುದು. ಕೋಷ್ಟಕ 2 b c a d e b — 0.80 0.60 0.30 0.30 c 0.80 — 0.48 0.24 0.24 a 0.60 0.48 — 0.18 0.18 d 0.30 0.24 0.18 — 0.09 e 0.30 0.24 0.18 0.09 — ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಬೆಲೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾಗದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಎರಡು ಅಡ್ಡ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು (ಖಾಲಿ ಇರುವ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ಅವು ಹೀಗಿವೆ. 0.60 0.30 0.30 0.48 0.24 0.24 ಕೆಳಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿ ಗುಣಾಂಕವೂ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಸಂವಾದೀ ಗುಣಾಂಕದ '''''4/5''''' ರಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಈ ಗುಣವಿಶೇಷವನ್ನು ಸ್ಪಿಯರ್ಮನ್ ಮೊದಲು ಗಮನಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ (ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಹೈರಾರ್ಕಿ) ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತ. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅಂತರ ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಆ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಂತರ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಕಾರಣ ಒಂದು ಮೂಲ ಘಟಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಗಣಿತಸೂತ್ರಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು). ಈ ಘಟಕ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಬುದ್ಧಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಎರಡನೆಯ ಘಟಕ ಒಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕ. ಅಂದರೆ ಮೇಲೆ ಉದಾಹರಿಸಿದ ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವೂ ಐದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳೂ ಇವೆ ಎಂದಂತಾಯ್ತು. ಇದೇ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ. ನಾವು ನೋಡಿದಂತೆ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ತ್ವದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ '''''a''''' ಮತ್ತು '''''d''''' ಗಳು '''''b''''' ಮತ್ತು '''''c''''' ಗಳೊಡನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಹಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ಅವು ಹೀಗಿವೆ. ಕೋಷ್ಟಕ 3 b c a 0.60 0.48 d 0.30 0.24 ಇಲ್ಲಿ '''''(60 ÷ 48) = (30 ÷ 24)''''' ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಮೀಕರಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಆಗ '''''0.60 x 0.24 - 0.48 x ‍0.30 = 0''''' ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಧಾತುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಚತುಷ್ಟಯ ಸಮೀಕರಣ (ಟೆಟ್ರಡ್ ಈಕ್ವೇಷನ್) ಎಂದೂ ಈ ಸಮೀಕರಣದ ಬೆಲೆಗೆ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದೂ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೂ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೇ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಹಸಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೂ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಆ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ದ್ವಿಘಟಕವಾದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಾರವನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಮೇಲೆ ಉದಾಹರಿಸಿದ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಊಹಿಸಿ ಬರೆದಂಥವು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದ ನಿಜವಾಗಲು ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯವಾಗಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯಗಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಕು. ಇದೇ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಚಯ. ಈ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಹಾಗೆಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಆತನ ವಾದದಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸಾವೃತ್ರಿಕ ಘಟಕವನ್ನು [[:en:g factor (psychometrics)|g]] ಎಂದೂ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕವನ್ನು '''''S''''' ಎಂದೂ ಕರೆದು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿನ '''''g''''' ಮತ್ತು '''''S''''' ಘಟಕ ಭಾರಗಳನ್ನು (ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಲೋಡಿಂಗ್ಸ್) ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ '''''g''''' ಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಾದದಲ್ಲಿ ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವು ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸದಿರುವುದು ತೋರಿಬಂದಿತು. ಅಂದರೆ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‌ನ ವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಸೂತ್ರವೆಂದು ಒಪ್ಪಲು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದವನ್ನೂ ಅದು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ '''''a, b, c, d, e, f''''' [[ದೀರ್ಘವೃತ್ತ|ಅಂಡಾಕೃತಿಗಳು]] ಆರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ, ದೊಡ್ಡ [[ವೃತ್ತ]] '''''g''''' ಯನ್ನೂ, ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತಗಳು '''''S''''' ಘಟಕಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಅದರ ಯೋಗ್ಯತಾನುಸಾರ '''''g''''' ಭಾರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ '''''e''''' ಮತ್ತು '''''f''''' ಗಳು ಮಾತ್ರ '''''g''''' ಯನ್ನು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೆ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರೆಡರ ನಡುವಣ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕದ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಇವೆರಡೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಕೂಡ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಹಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಇಂಥ ಒಂದು ಪರಿಮಿತ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಇಂಥ ಘಟಕಗಳು ಹಲವಾರು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಪರಿಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳೆಂದು (ಗ್ರೂಪ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ಸ್) ಹೆಸರು. ಮೊದಮೊದಲು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಂಗಡಿಗರು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಬರಬರುತ್ತ ಅವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಖ್ಯಕ ಘಟಕ, ಭಾಷಾ ಘಟಕ, ಸಂಕಲ್ಪಘಟಕ, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನ ಘಟಕಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಂತೆಯೇ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಿವರಿಸಿದರೂ ಈ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದಾಗಿ ದ್ವಿಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನದ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ವಿಧಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಎಂಬಾತನ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನ ದ್ವಿಘಟಕ ವಾದದ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಈ ಮೇಲೆ ನೋಡಿದಂತೆ ದ್ವಿಘಟಕವಾದ ನಿಂತಿರುವುದು ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವದ ಮೇಲೆ. ಆದರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲ ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗದೆ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದು ಎರಡು ದಾರಿ: ಒಂದು, ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಲಕುತ್ತಿರುವಂಥ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಂಡದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ತು ತತ್ತ್ವ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು; ಎರಡು, ಬುದ್ಧಿಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್‌ವಾದಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದನೆಯ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದರು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದಾದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಹೊರಹಾಕಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಅಂಶವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪುವುದು ಅವರಿಗೂ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ ಅವರು ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದ ದ್ವಿಘಟಕವಾದವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಬಹುಘಟಕವಾದವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ದ್ವಿಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಕ್ರಮ ಅನುಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಯೋಗ್ಯಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕೆಲವರಿಗೆ ತೋರಿದ್ದರಿಲ್ಲಿ ಆಶ್ವರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಬಂದದ್ದು [[:en:University of Chicago|ಷಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನಿಗೆ. ಆತ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಬಹುಘಟಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನ ವಾದದ ಗಣಿತಮೂಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆತನ ವಾದದ ತಿರುಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಚೌಕಾಕೃತಿ ಅಥವಾ ಆಯಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬರೆದ ಅಂಕೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ [[ಮಾತೃಕೆಗಳು|ಮಾತೃಕೆ]] (ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref>{{harvtxt|Fraleigh|1976|p=209}}</ref><ref>{{harvtxt|Nering|1970|p=37}}</ref> ಉದಾಹರಣೆ. <math>\begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \\ e & f \end{bmatrix}</math> ಇಂಥ ಒಂದು ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನು (ರ‍್ಯಾಂಕ್) ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಗಣಿತಜ್ಞರು ಎಲ್ಲ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಆಗ ಆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಿರುವುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೆಲವು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೂನ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ಒಂದು ಚೌಕಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಎರಡಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಶೂನ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದು ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಗಿನ ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಹಸಂಬಂಧ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಮಾತೃಕೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು  ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಒಂದಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಿರುತ್ತದೆ (ಇದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ ವಾದ). ಮಾತೃಕೆಯ ಜಾತಿ ಎರಡಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಜಾತಿಯಷ್ಟೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳು ಆ ಮಾತೃಕೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸೂತ್ರದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿ ಅದನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಥರ್ಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ಬಹುಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಚತುಷ್ಟಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಈ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಗೋಜು ಏನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಸಹಸಂಬಂಧ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ವಿಧಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref>{{Cite book |last=Mulaik |first=Stanley |title=Foundations of Factor Analysis. Second Edition |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=978-1-4200-9961-4 |location=Boca Raton, Florida |pages=147–151}}</ref> ಅವನ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿವೆ. # '''ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಘಟಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ''': ಸಹಸಂಬಂಧ ಮಾತೃಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು. # '''ಆವರ್ತನೆ''': ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂಥ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸುಲಭಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಆವರ್ತಿಸುವುದು. # '''ಘಟಕಗಳ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ''': ಯಾವ ಯಾವ ಘಟಕಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಮನೋ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆವರ್ತಿತ ಘಟಕಗಳ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವುದು. ಥರ್ಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮನೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು (ಮೆಂಟಲ್ ಎಬಿಲಿಟೀಸ್) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದುದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಆತ 57 ಮಾನಸಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಬಂದ 1596 ಸಹಸಂಬಂಧ ಗುಣಾಂಕಗಳ ಮಾತೃಕೆಯನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಕ್ರಮದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ 12 ಘಟಕಗಳು ದೊರೆತವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 9 ಮಾತ್ರ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಸುಲಭ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಆವರ್ತಿಸಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ ಮಾಡಿದ. ಈ ಘಟಕಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನೋಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಆರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ: # ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (v) # ಸಾಂಖ್ಯಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (N) # ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (p), # ಸ್ಥಾನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (s) # ವಿವೇಚನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (R) # ಸ್ಮೃತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (M). ಹೀಗೆಂದ ಕೂಡಲೆ ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಾದ ತಪ್ಪೆಂದೂ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ವಾದ ಸರಿಯೆಂದೂ ಹೇಳಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನ ಘಟಕಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವವೆಂದು ಅನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನೋಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕವಿದ್ದಿರಲೇಬೇಕು. ಅದು ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ನನ '''''g''''' ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಥರ್ಸ್ಟನ್ನನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ವ್ಶೆಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲೂ ಮೊದಮೊದಲು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಂತೆಲ್ಲ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರ ತಗ್ಗಿ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಏರ್ಪಡುವುದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ ಇಂದು ಸ್ಪಿಯರ್‌ಮನ್ ವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ '''''g''''' ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಸಾಮರಸ್ಯ ಏರ್ಪಡಲು ಕಾರಣರಾದವರ ಪೈಕಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[:en:Cyril Burt|ಸಿರಿಲ್ ಬರ್ಟ್]] ಎಂಬಾತನ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದುದು. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘಟಕ, ಸಮೂಹ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘಟಕಗಳು - ಈ ತ್ರಿವಿಧ ಘಟಕಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{Citation |last1=Fraleigh |first1=John B. |title=A First Course In Abstract Algebra |year=1976 |edition=2nd |location=Reading |publisher=[[Addison-Wesley]] |isbn=0-201-01984-1}} * {{Citation |last1=Nering |first1=Evar D. |title=Linear Algebra and Matrix Theory |year=1970 |edition=2nd |location=New York |publisher=[[John Wiley & Sons|Wiley]] |lccn=76-91646}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.tqmp.org/RegularArticles/vol09-2/p079/p079.pdf A Beginner's Guide to Factor Analysis] * Exploratory Factor Analysis. A Book Manuscript by Tucker, L. & MacCallum R. (1993). Retrieved June 8, 2006, from: [http://www.unc.edu/~rcm/book/factornew.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523100027/http://www.unc.edu/~rcm/book/factornew.htm|date=2013-05-23}} * Garson, G. David, "Factor Analysis," from ''Statnotes: Topics in Multivariate Analysis''. Retrieved on April 13, 2009, from [https://web.archive.org/web/20080708090751/http://www2.chass.ncsu.edu/garson/PA765/statnote.htm StatNotes: Topics in Multivariate Analysis, from G. David Garson at North Carolina State University, Public Administration Program] * [http://www.fa100.info/index.html Factor Analysis at 100] — conference material * [http://www.bioinf.jku.at/software/farms/farms.html FARMS — Factor Analysis for Robust Microarray Summarization, an R package] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240612150748/http://bioinf.jku.at/software/farms/farms.html |date=2024-06-12 }} <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 7w3mkx1db39rup1y5cx08620vbsz96a 0 175360 1375810 1346237 2026-06-24T19:48:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375810 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Semotilus corporalis.JPG|thumb|ಫಾಲ್ ಫಿಶ್]] '''ಚಬ್ ಮೀನು''' ಎನ್ನುವುದು [[:en:Cypriniformes|ಸಿಪ್ರಿನಿಫಾರ್ಮಿಸ್]] ಗಣದ [[:en:Cyprinidae|ಸಿಪ್ರಿನಿಡೆ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳಿಗಿರುವ]] ಸಾಮಾನು ಹೆಸರು. ಇವು [[ಸಿಹಿ ನೀರು]] ಮೀನುಗಳು; ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ [[ನದಿ|ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ]], ಝರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ]] ಮಧ್ಯಭಾಗ, [[ಯೂರೋಪ್]] ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಉಂಟು. == ದೇಹರಚನೆ == ತೆಳು ಶರೀರ, ಮೋಟು [[ತಲೆ]], ಗಟ್ಟಿಯಾದ [[ದವಡೆ|ದವಡೆಗಳು]], ಗಂಟಲ [[ಹಲ್ಲು|ಹಲ್ಲುಗಳು]] ([[:en:Pharyngeal_teeth|ಫ್ಯಾರಿಂಜಿಯಲ್ ಟೀತ್]]), ದವಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾದ ಸ್ಪರ್ಶ ರೋಮಗಳು ([[:en:Barbel_(zoology)|ಬಾರ್ಬಲ್ಸ್]]), ಮುಳ್ಳುಗಳಿಲ್ಲದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆ, ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಚೂಪಾಗಿ ಕಾಣುವ ಎದೆಯ ಈಜುರೆಕ್ಕೆ, ಕವಲೊಡೆದ [[ಬಾಲ|ಬಾಲದ]] ಈಜುರೆಕ್ಕೆ, ಮೈತುಂಬ [[:en:Fish_scale|ಹುರುಪೆಗಳು]], - ಇವು ಈ ಮೀನುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇವು [[ಭಾರತ]] ದೇಶದ [[ಗೆಂಡೆ ಮೀನು|ಗೆಂಡೆ ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 4 ರಿಂದ 12 ಇಂಚು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. == ಆಹಾರ == [[ಕೀಟ]] [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಡಿಂಬಗಳು]], ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಇತರೆ ಮೀನುಗಳು, ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಗೆಯ [[ಜಲವಾಸಿ ಸಸ್ಯಗಳು|ಜಲಸಸ್ಯಗಳು]] ಈ ಮೀನುಗಳ [[ಆಹಾರ]]. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳನ್ನೇ ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. == ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == [[ಪ್ರಜನನ|ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಉದರ ಭಾಗ [[ಕೆಂಪು]] [[ಬಣ್ಣ|ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ]] ತಿರುಗುತ್ತದೆ. [[ಸರೋವರ]] ಇಲ್ಲವೆ, ಕೊಳದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ನದಿಗಳ ನಿಂತ [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ಮಡುಗಳಲ್ಲಿ, ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ [[ಕಲ್ಲು|ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು]] ಅದರ ಮೇಲೆ [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುವುದು]] ಇದರ ಕ್ರಮ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸಂತ ಋತು ಈ ಮೀನುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲ. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಚಬ್ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. [[:en:Semotilus_atromaculatus|ಸೆಮಾಟಿಲಸ್ ಅಟ್ರೊಮ್ಯಾಕ್ಯುಲೇಟಸ್]], [[:en:Fallfish|ಸೆ. ಕಾರ್ಪೊರಾಲಿಸ್]] ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬೆಟ್ಟ|ಬೆಟ್ಟದ]] ಝರಿಯ ಚಬ್ ('''ಫಾಲ್ ಫಿಶ್''') ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತಳವಿರುವ ಮಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Becker">{{cite book |author=Becker, George C. |title=Fishes of Wisconsin |publisher=University of Wisconsin |year=1983 |location=Madison |pages=437–441}}</ref> ಇದು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬೇಟೆ ಮೀನು ([[:en:Game_fish|ಗೇಮ್ ಫಿಶ್]]). [[ಟ್ರೌಟ್|ಟ್ರೌಟ್ ಮೀನಿನ]] ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದುಂಟು. ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ [[ಗಂತಿ|ಗಂತಿಗಳು]] ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ನಿಶೇಚಿತ ಅಂಡಗಳ ಸುತ್ತ ಗಂಡು ಮೀನು [[ಜಲ್ಲಿ|ಜಲ್ಲಿಯಿಂದ]] [[ಗೂಡುಗಳು|ಗೂಡನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. [[:en:Kyphosus_sectatrix|ಬರ್ಮಡ ಚಬ್ ಮೀನು]] ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಝರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮೀನುಗಳು. [[:en:Herring|ಹೆರಿಂಗ್ ಮೀನುಗಳ]] ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಮ್ಮನೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಹೆರಿಂಗ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತವೆ. [[:en:Thicktail_chub|ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಚಬ್]] (ದಪ್ಪವಾದ ಚಬ್) [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] [[ಕಣಿವೆ|ಕಣಿವೆಯ]] ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಡ್ರೈನೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ [[:en:Minnow|ಮಿನ್ನೊ]] ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವೇ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಇದರ ಹುರುಪೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ [[ಮಚ್ಚೆ|ಮಚ್ಚೆಗಳಿದ್ದವು]]. ಇದರ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 12 ಇಂಚು. ಬಣ್ಣ ಮಬ್ಬು [[ಕಂದು (ಬಣ್ಣ)|ಕಂದು]]. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ]] ಮೈಲೊಕಿಲಸ್ ಕಾರಿನಸ್,<ref name="mfg">{{cite web |title=Peamouth - ''Mylocheilus caurinus'' |url=http://fieldguide.mt.gov/speciesDetail.aspx?elcode=AFCJB24010 |accessdate=21 November 2017 |work=Montana Field Guide |publisher=Montana Natural Heritage Program and Montana Fish, Wildlife and Parks}}</ref><ref name="fb">{{FishBase|genus=Mylocheilus|species=caurinus|month=November|year=2017}}</ref> ಯೂರೋಪ್‌ನ [[:en:Squalius_cephalus|ಲ್ಯೂಸಿಸ್ಕಸ್ ಸಿಫಾಲಸ್]],<ref name="FB">{{cite web |year=2017 |editor2=Daniel Pauly |title=''Squalius cephalus'' (Linnaeus, 1758) Chub |url=http://www.fishbase.se/summary/Squalius-cephalus.html |access-date=3 December 2017 |publisher=[[Fishbase]] |editor1=Rainer Froese}}</ref> [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ]] ಹೈಬಾಪ್ಸಿಸ್ ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಫ್‌ಟೆಲಿಸ್, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[:en:Nocomis|ನಾಕೊಮಿಸ್]] ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಬಗೆಯ ಚಬ್ ಮೀನುಗಳು.<ref name="iucn status 18 November 2021">{{cite iucn|author=NatureServe|date=2013|title=''Nocomis asper''|page=e.T202272A18230447|doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T202272A18230447.en|access-date=18 November 2021}}</ref><ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Nocomis|species=asper|month=October|year=2016}}</ref> == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಎಲ್ಲ ಚಬ್ ಮೀನುಗಳೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಎರೆ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ]] ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |last=Hatch |first=Jay T. |title=Fishes of Minnesota-Hornyhead chub |url=http://academics.cehd.umn.edu/hatch/research/fish/fishes/hornyhead_chub.html |website=academics.cehd.umn.edu |access-date=2025-08-16 |archive-date=2015-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909235204/http://academics.cehd.umn.edu/hatch/research/fish/fishes/hornyhead_chub.html |url-status=dead }}</ref> ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ಚಬ್‍ಗಳನ್ನು ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references /> {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಬ್ ಮೀನು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] tn947fmp8uakq28munuatz529b2lzvs 0 178733 1375820 1348351 2026-06-25T04:20:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375820 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ಚಿತ್ರ:The_Lilac_Fairy_Book_-_To_face_p32.png|right|thumb]] '''ಜೋಗಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಯು''' ಒಂದು ಭಾರತೀಯ [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ|ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ]] ಇದನ್ನು ಮೇಜರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಅವರು [[ಫಿರೋಜ್ಪುರ|ಫಿರೋಶೆಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ [[ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ|ಪಂಜಾಬಿ]] ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಇದನ್ನು ''ದಿ ಲಿಲಾಕ್ ಫೇರಿ ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾರಾಂಶ == ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ತನ್ನ ನಗರದಲ್ಲಿಒಬ್ಬ ಜೋಗಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು, ಜೋಗಿಯ ಅತಿಥ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಏಕೈಕ ಮಗು, ಸುಂದರ ಮಗಳು. ಅವಳನ್ನು ನೆರೆಯ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಈ ಮಗಳು ಜೋಗಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಳು, ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಅವಳತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತನಾದನು. ಅವಳು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಓಡಿಹೋದಳು, ಮತ್ತು ಜೋಗಿ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಭರ್ಜಿಯನ್ನು ಎಸೆದು ಅವಳ ಕಾಲಿಗೆ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಮರುದಿನ, ಜೋಗಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಒಂದು ರಾಕ್ಷಸ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡನು, ಅದು ಸುಂದರ ಯುವತಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಬಂದಿತು ಆದರೆ ಭೀಕರ ದೈತ್ಯನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.ಅದನ್ನು ತಾನು ಈಟಿ ಎಸೆದು ಗಾಯಗೋಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದನು. ರಾಜನು ಈಟಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಸುಂದರ ಯುವತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ಮಗಳು ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಜೋಗಿಯು ನಿನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮಗಳನ್ನು ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.ಇದನ್ನು ನಂಬಿದ ರಾಜನು ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ಮತ್ತು ಮಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ನದಿಗೆ ಎಸೆದರು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವಾದ ಹುಡುಗ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.. ಅವನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವಳು ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವಾದ ಹುಡುಗಿ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಅವರು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮದುವೆಯಾದರು. ರಾಜಕುಮಾರನು ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟನು. ಜೋಗಿ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಕಿರುಚಾಟ ಕೇಳಿದರೂ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಬರದಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಲು ಅವನು ರೇಷ್ಮೆ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಿರುಚಾಟವನ್ನು ಕೇಳಿದರು ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಜೋಗಿಯ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಜೋಗಿ ಸತ್ತ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.classicreader.com/read.php/sid.3/bookid.1088/sec.3/ ''ಜೋಗಿಯ ಶಿಕ್ಷೆ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204000651/http://www.classicreader.com/read.php/sid.3/bookid.1088/sec.3 |date=2008-12-04 }} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] e3204duym1vjhbw2kh22phgxkfv8mdu 0 179187 1375799 1374040 2026-06-24T14:29:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375799 wikitext text/x-wiki [[Image:Gilbert Cannan at his Mill.jpg|thumb|right|200px|''Gilbert Cannan at his Mill'' by [[Mark Gertler (artist)|Mark Gertler]]]] '''ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾನನ್''' 1884-1955. ಆಂಗ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ. ==ಬಾಲ್ಯ== ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಈತ ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಸಂಗ ಪೂರೈಸಿದ. [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಓದಿ 1908ರಲ್ಲಿ ಬಾರಿಗೆ ಸೇರಿದನಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ==ನಾಟಕ ರಂಗ== ವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ರಂಗಭೂಮಿಗಿಳಿದ. 1909ರಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪರ್ಯಂತರ ಸ್ಟಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಾಟಕ [[ವಿಮರ್ಶೆ|ವಿಮರ್ಶಕ]]ನಾಗಿ ದುಡಿದ. ಅನಂತರ ಜಾನ್ ಡ್ರಿಂಕ್ ವಾಟರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ನೇಹಿತರೊಡಗೂಡಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ [[ರೆಪರ್ಟರಿ]] ಥಿಯೇಟರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೀವ್‍ನ ''ವೇ ಆಫ್ ದಿ ವಲ್ರ್ಡ್'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಅಭಿನಯಿಸತೊಡಗಿದ. ''ಪೀಟರ್ ಹೋಮುಂಕ್ಯುಲಸ್'' (1909) ಈತನ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ. ''ರೌಂಡ್ ದಿ ಕಾರ್ನರ್ (''1913) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಈತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾನ್ ರೊಲಾನನ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ರೊಲಾನನ ''ಜೀನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫೆ ''ಎಂಬ ಹತ್ತು ಸಂಪುಟಗಳ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಯನ್ನು ಈತ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ. ಜೆ.ಎಂ.ಬ್ಯಾರಿಯ ಹೆಂಡತಿ ಮೇರಿ ಆನ್ಸೆಲ್‍ಳನ್ನು ಈತ (1910) ಮದುವೆಯಾದ. ==ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ== ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾನನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮೂಲದ ಹೆನ್ರಿ ಆಂಗಸ್ ಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ವೈಲೆಟ್ ರೈಟ್ ಅವರ ಒಂಬತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜೂನ್ 25, 1884 ರಂದು ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಬ್ರೌಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಂ. 24 ಗ್ರೇಟ್ ಚೀಥಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಈಗ ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಉಪನಗರ ) ಜನಿಸಿದರು. ರಿಂದ ಅವರು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ಗ್ರಾಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]]ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು . ನಂತರ ಅವರು ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ 1908 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಅವರು " ಪೀಟರ್ ಪ್ಯಾನ್ " ನ ಲೇಖಕ ಜೆ.ಎಂ. ಬ್ಯಾರಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್ ಅವರ ನಾಟಕಗಳ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು . ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್‌ನ ಪ್ರೇಮ ಜೀವನವು ಘಟನಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಶಿಲ್ಪಿ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಬ್ರೂಸ್‌ರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು , ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಲ್ಕನ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು . ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ಯಾರಿಯ , ಮಾಜಿ ನಟಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಮೇರಿ ಬ್ಯಾರಿಯಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1910 ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿವಾಹವಾದರು . === ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಆರಂಭ === ಕ್ಯಾನನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ''ಹೋಮನ್‌ಕ್ಯುಲಸ್ , ಇದು'' 1909 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು . ಇದರ ನಂತರ ''ಡಿವಿಯಸ್ ವೇಸ್'' ( 1910 ), ''ಲಿಟಲ್ ಬ್ರದರ್'' ( 1912 ) ಮತ್ತು ''ರೌಂಡ್ ದಿ ಕಾರ್ನರ್'' ( 1913 ) ಬಂದವು. ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಷ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 1912 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೇಡಿ ಒಟ್ಟೋಲಿನ್ ಮೊರೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಲೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರು, ಅವರು ಉದಾತ್ತ ಮಹಿಳೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಇತರರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರ ಡಿ.ಎಚ್. ​​ಲಾರೆನ್ಸ್ , ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಕ್ ಗೆರ್ಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರಾದ ಡೋರಾ ಕ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೊರೊಥಿ ಬ್ರೆಟ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು . ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್‌ನ ಚೋಲ್ಸ್‌ಬರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಮನೆ, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಫ್ರೀಡಾ, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ , ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಷ್ , ಕಾಂಪ್ಟನ್ ಮೆಕೆಂಜಿ , [[ಡಂಕನ್ ಗ್ರಾಂಟ್]] ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮಿಡಲ್ಟನ್ ಮರ್ರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು . 1916 ರಲ್ಲಿ ಗೆರ್ಟ್ಲರ್ ತನ್ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ''ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾನನ್ ಅಟ್ ಹಿಸ್ ಮಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಚಿತ್ರ ಈಗ ಆಶ್ಮೋಲಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿದೆ ). ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಎರಡು ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಾಯಿಗಳು, ಸ್ಯಾಮಿ, ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲುವಾತ್ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಪೀಟರ್ ಪ್ಯಾನ್ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ "ಕಳೆದುಹೋದ ಮಕ್ಕಳ" ದಾದಿ ''ನಾನಾಗೆ'' ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದರು 1914 ರಲ್ಲಿ, ಬರಹಗಾರ [[ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್]] ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, [[ಡಿ. ಹೆಚ್. ಲಾರೆನ್ಸ್]] , [[ಕಾಂಪ್ಟನ್ ಮೆಕೆಂಜಿ]] ಮತ್ತು ಹಗ್ ವಾಲ್ಪೋಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾನನ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . === ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧ === ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾನನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಟ್ಟಾ ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಸೇನಾಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಮಾರ್ಕ್ ಗೆರ್ಟ್ಲರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ [[ಡೋರಾ ಕ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎಸ್. ಕ್ಯೂರಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ''ಮೆಂಡೆಲ್: ಎ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಯೂತ್'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು . ಅದೇ ವರ್ಷ, ಯುದ್ಧದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಭಯದಿಂದ, ಕ್ಯಾನನ್ ಮಾನಸಿಕ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು, ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಅವರು 1920 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ "'ರಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲ್" ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.'' === ಕೊನೆಯ ಅವಧಿ === ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವಾಹವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು , ಬರಹಗಾರರು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಗ್ವೆನ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಮಾಂಡ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು . ಕ್ಯಾನನ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಸ್ಮಿತ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆಯಾದ ಮಲ್ಬೆರಿ ಹೌಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮೂವರು ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ''ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.'' ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾನನ್ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾನಸಿಕ ಕುಸಿತವು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು " ''ದಿ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ಆಫ್ ಸೊಸೈಟಿ'' " ( 1919 ) ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ''"ಪಿಂಕ್ ರೋಸಸ್'' " ( 1919 ), ನಂತರ ಹಲವಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು " ''ದಿ ರಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲ್"'' ( 1920 ) ಮತ್ತು ''"ಪಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪೀಕಾಕ್ಸ್'' " ( 1921 ), ಇದರಲ್ಲಿ ಮೆಲಿಯನ್ ಸ್ಟೋಕ್ಸ್ ಪಾತ್ರವು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸಲ್|ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸೆಲ್]] ಅವರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ . ಈಗ ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿರುವ ಅವರನ್ನು 1923 ರಲ್ಲಿ ರೋಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಿಯರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವಾಟರ್ ಬಳಿಯ ಹಾಲೋವೇ ಸ್ಯಾನಿಟೋರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಳಿದ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ಜೂನ್ 30, 1955 ರಂದು ತಮ್ಮ 71 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು . ==ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು== ಯಂಗ್ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ (1905), ತ್ರಿ ಪ್ರೆಟಿ ಮೆನ್ (1916), ದಿ ಸ್ಟಕೋ ಹೌಸ್ (1917), ಮಮ್ಮರಿ (1918), ಪಿಂಕ್ ರೋಸಸ್ (1919), ಸೆಂಬಲ್ (1922), ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಫೆಸಿ (1924)-ಇವು ಈತನ ಇತರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು. ಮೈಲ್ಸ್ ಡಿಕ್ಸನ್ (1910), ಜೇಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜಾನ್ (1911) ಮೇರೀಸ್ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್(1912), ಎವ್ವೆರಿಬಡಿಸ್ ಹಸ್ಬೆಂಡ್ (1917), ದಿ ರಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲ್ (1920)-ಇವು ಈತನ ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Wikisource author-inline|Gilbert Cannan}} * {{Gutenberg author |id=2603| name=Gilbert Cannan}} * {{Internet Archive author |sname=Gilbert Cannan}} * {{Librivox author |id=15172}} *[http://atom.archives.sfu.ca/index.php/gilbert-cannan-fonds Records of Gilbert Cannan are held by Simon Fraser University's Special Collections and Rare Books] *[https://www.greatwartheatre.org.uk/db/person/302/ Two plays by Gilbert Cannan on Great War Theatre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111121455/https://www.greatwartheatre.org.uk/db/person/302/ |date=2023-11-11 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾನನ್, ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್}} [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] i092vynay0agd6z1nmksiobf8nojdfu 0 179407 1375802 1375370 2026-06-24T16:01:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375802 wikitext text/x-wiki ಜೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ ರಚಿಸಿದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20090203161238/http://www.publishersweekly.com/article/CA241718.html</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಾತ್ರದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮತ್ತು ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಇಲಿ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಟೈಪ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Publishers_Weekly</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಅನೇಕ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 180 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 309 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ, ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಟ್ ಚೆರ್ರಿ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ರೇನ್‌ಬೋ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://www.animationmagazine.net/2025/12/winx-studio-rainbow-acquires-geronimo-stilton-ip/</ref> =ಸೃಷ್ಟಿ= 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕ್ಲೌನ್ ಕೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ಯಾಚ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಮಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರು, ಇದು ಅವರು ಅಂತಹ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20210831122210/https://elisabettadami.com/en/elisabetta-dami-en/</ref> "ಈ ಪಾತ್ರವು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ದುಃಖಕರವೆಂದರೆ ನಾನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕನಸನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ: ಅದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು. ... ನಾನು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಪ್ಯಾಚ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ವೈದ್ಯರು ಮಕ್ಕಳು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗಬೇಕು ಎಂದು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ... ನಾನು ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಇಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮಾಷೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದ್ದೆ, ಅದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿತು. ನಾನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಂಜಿಸಲು, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಚಿಮ್ಮುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೆ. ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದ ಇಲಿಯಾದ ಗೆರೋನಿಮೊ ... ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ತಂಡದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದನು. ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ನಾನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸನ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಸಾಹಸದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಾರದು." — ಎಲಿಸಬೆಟ್ಟಾ ಡ್ಯಾಮಿ.<ref>https://web.archive.org/web/20171013224612/https://www.elisabettadamionlus.org/en/my-story/</ref> =ಪಾತ್ರಗಳು= ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ನ್ಯೂ ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕ. ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದೆ. ಗೆರೊನಿಮೊ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಹಸ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ತಂಗಿ ಮತ್ತು ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಾರ್ತಿ. ಥಿಯಾ ಮೌಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಇಲಿಗಳಾದ ನಿಕಿ, ಕೊಲೆಟ್, ವೈಲೆಟ್, ಪೌಲಿನಾ ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾಗೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ತರಗತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿಗೆ ಥಿಯಾ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಜೈವಿಕ ಸಹೋದರ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಅವರು ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಚೀಪ್ ಜಂಕ್ ಫಾರ್ ಲೆಸ್ ಎಂಬ ಥ್ರಿಫ್ಟ್ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಾಣಸಿಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜೋಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಮತ್ತು ಕುಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಜಮಿನ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಗೆರೋನಿಮೊ ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಅವರ 9 ವರ್ಷದ ಸೋದರಳಿಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನೇಕ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಚೀಪ್ ಮೌಸ್ ವಿಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಲಿಯಂ ಶಾರ್ಟ್‌ಪಾಸ್ (ಮೂಲತಃ ಟೊರ್ಕ್ವಾಟೊ ಟ್ರಾವೊಲ್ಗಿರಟ್ಟಿ), ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಅಜ್ಜ. ಅವರು ಗೆರೋನಿಮೊ ಮತ್ತು ಥಿಯಾ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. ಆಂಟ್ ಸ್ವೀಟ್‌ಫರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಜೊತೆ ವಾಸಿಸುವ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ. ಸ್ಯಾಲಿ ರಾಟ್‌ಮೌಸೆನ್ ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ದಿ ಡೈಲಿ ರ್ಯಾಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರು. ಅವರ ಅಜ್ಜಿ, ಮೋಲಿ ರಾಟ್‌ಮೌಸೆನ್, ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಡೈಲಿ ರ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರೀಪೆಲ್ಲಾ ವಾನ್ ಕ್ಯಾಕಲ್‌ಫರ್ (ಮೂಲತಃ ಟೆನೆಬ್ರೊಸಾ ಟೆನೆಬ್ರಾಕ್ಸ್) ಒಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ಇಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೆವ್ವದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಸರಣಿಯ ನಾಯಕಿ. ಅವಳು ಗೆರೊನಿಮೊ ಮೇಲೆ ಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಾವ್ಸ್ ವಾನ್ ವೋಲ್ಟ್ ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ. ಹರ್ಕ್ಯುಲ್ ಪೊಯ್ರಾಟ್ (ಹರ್ಕ್ಯುಲ್ ಪೊಯ್ರೋಟ್ ಮೇಲಿನ ಶ್ಲೇಷೆ, ಮೂಲ ಹೆಸರು ನೊಸಿಮೌಸ್ ಸ್ಕ್ವೀಕ್ / ಫಿಕ್ಕನಾಸೊ ಸ್ಕ್ವಿಟ್) ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಮೌಸ್ ಸಿಟಿಯ ಖಾಸಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಅವನಿಗೆ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಥಿಯಾ ಮೇಲೆ ಮೋಹವಿದೆ. ಪೆಟೂನಿಯಾ ಪ್ರೆಟಿ ಪಾವ್ಸ್ (ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪ್ಯಾಟಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಒಬ್ಬ ಟಿವಿ ವರದಿಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿ, ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಮೇಲೆ ಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗೆ ಬಗ್ಸಿ ವುಗ್ಸಿ ಎಂಬ ಕಿರಿಕಿರಿ ಸೊಸೆಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ. ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ವೈಲ್ಡ್ ಪಾವ್ಸ್: ಪೆಟೂನಿಯಾ ಅವರ ಅವಳಿ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಅವರು ಪರಿಸರವಾದಿಯೂ ಹೌದು. ಪಿಂಕಿ ಪಿಕ್ ದಿ ರೋಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ 12 ವರ್ಷದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕಿ. ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಟೀನಾ ಸ್ಪೈಸಿಟೇಲ್ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನುರಿತ ಅಡುಗೆಯವರು. ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾ (ಮೂಲತಃ ಹೈನಾ/ಇಯೆನಾ) ಒಬ್ಬ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟಿಸ್ಟ್, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ಗೆರೋನಿಮೊನ ಸಾಹಸಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅವನನ್ನು ಅನೇಕ ಹುಚ್ಚು ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಥಿಯಾಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ. ಶಾರ್ಟಿ ಟಾವೊ ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾಳ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ದಿ ರಾಡೆಂಟ್ಸ್ ಗೆಜೆಟ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಬೇಬಿ ಟಾವೊ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಸಹೋದರ ಇದ್ದಾನೆ. ಪಾವ್ಸ್ ಕುಟುಂಬವು ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೈಂಟ್ ಸಿಕ್ವೊಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರು. ಬಗ್ಸಿ ವುಗ್ಸಿ (ಮೂಲ ಹೆಸರು ಪಂಡೋರಾ ವೋಜ್/ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್) ಜಾನ್ ವುಗ್ಸಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂರಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಅಪರೂಪದ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸುತ್ತಿದರು. ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸದಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಟೆಡ್ಡಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಬಾಬಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಜೆನ್ನಿ ಲಿಟಲ್‌ಪಾ ಟೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಟಾಮ್ ಪಾವ್ಸ್ ಟೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿ ಅವರ ಮಗ. ಲೂಸಿ ವ್ಯಾಲಿ ಟಾಮ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಲಿಲ್ಲಿ, ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಲಿ ಪಾವ್ಸ್ ಲೂಸಿ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಅವರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು. ಲಿಲ್ಲಿ ಐದು, ಲಾಲಿ ಏಳು ಮತ್ತು ಲಾಲಿ ಹನ್ನೊಂದು. ಬಾಬಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ಡಿ ಪಾವ್ಸ್ ಅವರ ಸಹೋದರ. ಸುಜಿ ರಟ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬಾಬಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ. ಫ್ಯೂರಿ ಪಾವ್ಸ್ ಬಾಬಿ ಮತ್ತು ಸುಜಿ ಅವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಟೂನಿಯಾ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ. ಜಾನ್ ವುಗ್ಸಿ ಫ್ಯೂರಿಯ ಪತಿ. ದಿ ಶ್ಯಾಡೋ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿರೋಧಿ, ಸ್ಯಾಲಿ ರಾಟ್ಮೌಸೆನ್‌ರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವಳು ಒಬ್ಬ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಳ್ಳ ಮತ್ತು ವೇಷ ಧರಿಸುವ ಮಾಸ್ಟರ್, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ಮೋಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾಂಪ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ಪಾಸ್ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಸೈನ್ ಅಪ್ ಮಾಡಲು ಸಹ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೊರ್ನೆಲಿಯಸ್ ವಾನ್ ಕಿಕ್‌ಪಾವ್, ಕೋಡ್ ನೇಮ್ OOK, ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಹಸ್ಯ ಏಜೆಂಟ್. ಅವರಿಗೆ ವೆರೋನಿಕಾ ವಾನ್ ಕಿಕ್‌ಪಾವ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರಿ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ರಹಸ್ಯ ಏಜೆಂಟ್ ಕೂಡ ಮತ್ತು OOV ಎಂಬ ಕೋಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವೈಲ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ಹೈನಾ ಅವರ ಸಾಹಸಮಯ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅವರು ಗೆರೊನಿಮೊ ಅವರನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಹಸಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಮೇಡಮ್ ನೋ ನಂತರದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಿರೋಧಿ. ಅವರು EGO ಕಾರ್ಪ್ (ಅಗಾಧವಾದ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಗಮ) ದ ದುರಾಸೆಯ, ಶ್ರೀಮಂತ CEO ಆಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. =ಸ್ವಾಗತ= ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ 'ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರೆಷರ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಮರಾಲ್ಡ್ ಐ' ಪುಸ್ತಕದ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಪುಸ್ತಕದ ವೇಗದ ವೇಗ, ಅಧ್ಯಾಯ ಸ್ವರೂಪ, ಪೂರ್ಣ-ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಟೈಪ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref>https://www.publishersweekly.com/9780439559638</ref> ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪುಸ್ತಕ 'ದಿ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಹಂಡ್ರೆತ್ ಕೀ'ಯ ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು "ಸರಳವಾದ ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಸರಣಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ, 'ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ' ಸ್ಥಿತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/hunt-hundredth-key/</ref> ಗೆರೊನಿಮೊ ಆನ್ ಐಸ್! ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಳಿಸದೆ ಸ್ಕೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/geronimo-on-ice/</ref> ಕೇವ್‌ಮೈಸ್ ಪ್ರವೇಶ 'ದಿ ಸ್ಟೋನ್ ಆಫ್ ಫೈರ್' ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್‌ಮೈಸ್ ಪ್ರವೇಶ 'ಏಲಿಯನ್ ಎಸ್ಕೇಪ್' ಬಗ್ಗೆ ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೂ ಮೊದಲಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದವು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/stone-fire/</ref><ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/alien-escape/</ref> ಕ್ರೀಪೆಲ್ಲಾ ವಾನ್ ಕ್ಯಾಕಲ್‌ಫರ್ ಪ್ರವೇಶ 'ಫ್ರೈಟ್ ನೈಟ್' ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಕಥಾವಸ್ತುವು "ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಪಿನ್‌ಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ" ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿತು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/fright-night/</ref> ದಿ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಪ್ರವೇಶ ದಿ ಎನ್‌ಚ್ಯಾಂಟೆಡ್ ಚಾರ್ಮ್ಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಕಥಾವಸ್ತುವು ಮೂಲವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಗಟುಗಳ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿತು.<ref>https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/geronimo-stilton/the-enchanted-charms/</ref> =ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು= ಎರಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಅವರ ಹ್ಯೂಮರಸ್ ಟೈಲ್ಸ್ ವಿಥ್ ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಎಡಿಜಿಯೊನಿ ಪಿಯೆಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ಸ್ & ನೋಬಲ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದವು.<ref>https://web.archive.org/web/20010618131446/http://www.cyberread.com/search_result.asp?PRODUCT_ID=ISBN:8838455325</ref><ref>https://web.archive.org/web/20021208104140/http://www.geronimostilton.it/new.html</ref><ref>https://archive.org/details/TLGSGuidebook/mode/2up</ref> ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಯೋಗದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>https://archive.org/details/pc-open-2000-11/page/n31/mode/2up?q=Geronimo+Stilton+Microsoft</ref> ಇಲ್ ಮಿಯೊ ಪ್ರೈಮೊ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ (ನನ್ನ ಮೊದಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕೈಪಿಡಿ), ಟ್ರೆಂಟಿನೊ: ಉನಾ ಪ್ರಾವಿನ್ಸಿಯಾ ಸ್ಪೆಷೇಲ್! (ಟ್ರೆಂಟಿನೊ: ಎ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್!), ಮತ್ತು ಇಲ್ ಪಿಕೊಲೊ ಲಿಬ್ರೊ ಡೆಲ್ಲಾ ಪೇಸ್ (ದಿ ಲಿಟಲ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್) ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://archive.org/details/pc-open-2000-11/page/n31/mode/2up?q=Geronimo+Stilton+Microsoft</ref><ref>https://archive.org/details/geronimostiltoninternet</ref><ref>https://archive.org/details/lost-geronimo-stilton-ebooks/Trentino%20-%20Una%20Provinco%20Speciale%21/mode/2up</ref> ಪಿಯೆಮ್ಮೆ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,10/articleid,0453_04_2000_1231_0010_4010773/anews,true/</ref><ref>http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,2/articleid,0455_05_2000_0947_0002_4431451/</ref> ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಡಿಯೊ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಡಿಯೊಬುಕ್‌ಗಳು ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಬಲ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲ ಮೂರು ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಥೆಗಳಿವೆ (1–3, 4–6, 7–9), ಪುಸ್ತಕ 10 ಸ್ವತಃ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ (11–12, 13–14, 15–16, 17–18, 20–21, 22 ಮತ್ತು 24, 25–26). 1 ರಿಂದ 10 ರವರೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹರ್ಮನ್ ಓದುತ್ತಾರೆ. 11–18, 20–22 ಮತ್ತು 24, ಮತ್ತು 25–26 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಲ್ ಲೋಬ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. '''ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ''' ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ೨೬ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿಯ ಪೈಲಟ್ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಟ್ರಾನೆಮಾನಿ,<ref>https://web.archive.org/web/20010210223924/http://stranemani.com/geronimo.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20031208054049/http://www.stranemani.net/eng/showreel.htm</ref> ಗ್ರಾಫಿಲ್ಮ್, ಮ್ಯಾಟಿಟ್ ಅನಿಮ್ಯಾಟ್ಎ ಮತ್ತು ಗೆರ್ಟೀ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ರಚಿಸಿದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20010210223924/http://stranemani.com/geronimo.html</ref> ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಕೊ ಎ. ಝನೋನಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ,<ref>https://marcozanoni.eu/wp-content/uploads/Marco-ZanoniCV-Eng-2024.pdf</ref><ref>https://lostmediawiki.com/w/images/e/e8/Geronimo%27sHead.jpeg?20250812165933</ref><ref>https://lostmediawiki.com/w/images/5/50/RatHeads.jpeg?20250812170052</ref> ಇದನ್ನು ಕಾರ್ಲೋಟಾ ಮಾಸ್ಟ್ರಾಂಗೆಲೊ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ,<ref>https://www.topogigio.it/cartoon/</ref> ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಿಕೊ ಪನ್ನೆಲ್ಲಾ<ref>http://www.federicopanella.com/?page_id=182</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಫಾನಿಯಾ ಗ್ಯಾಲೊ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://it.linkedin.com/in/stefania-gallo-395817a</ref> ೨೦೦೦–೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ,<ref>https://www.reddit.com/media?url=https%3A%2F%2Fpreview.redd.it%2Fproof-of-the-existence-of-another-animated-series-based-on-v0-fz3sik4s7mxe1.jpg%3Fwidth%3D201%26format%3Dpjpg%26auto%3Dwebp%26s%3D10f3571dab8e0d5a67f46665cdaba219a221542e</ref><ref>https://www.reddit.com/media?url=https%3A%2F%2Fpreview.redd.it%2Fproof-of-the-existence-of-another-animated-series-based-on-v0-9fxeyj4s7mxe1.jpg%3Fwidth%3D640%26crop%3Dsmart%26auto%3Dwebp%26s%3D6abc77414c3740c704ae443c824c11b29589a9ef</ref> ಈ ಸರಣಿಯು ಕ್ಯಾರೆರೆ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಗೆರ್ಟೀ, ಲೆಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಡೆ ಲಾ ಪೆರಿನ್, ರೆಡ್ ವೇಲ್ ಮತ್ತು RAI ಜೊತೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. <ref>https://www.c21media.net/news/carrere-group-pre-sells-phantom-spirits/</ref><ref>http://www.arcoirisonlus.it/integrarts/index.php?page=i-docenti-integrarts</ref> ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ರೈ ೨ ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1879095.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20201127013106/https://www.courrierinternational.com/article/2002/05/10/une-petite-souris-nommee-stilton</ref> ಸರಣಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನ್ನೆಟ್ಟಾ ಜುಚಿ<ref>http://annettazucchi.free.fr/commissions.html</ref> ಮತ್ತು ಬ್ರೂನೋ ಒಲಿವಿಯೇರಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.arcoirisonlus.it/integrarts/index.php?page=i-docenti-integrarts</ref> ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಗೆರೋನಿಮೊ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಲೊವಾಟಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://it.linkedin.com/in/francesco-lovati-03645569/en</ref> ಸರಣಿಯ ಥೀಮ್ ಹಾಡನ್ನು ಐ ಪಿಕ್ಕೋಲಿ ಕ್ಯಾಂಟೋರಿ ಡಿ ಮಿಲಾನೊ ("ದಿ ಲಿಟಲ್ ಸಿಂಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಲಾನೊ") ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.piccolicantori.com/chi-siamo/le-nostre-performance/</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2009 ರಂದು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20090204065343/http://www.animationinsider.net/article.php?articleID=1740</ref> ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 78 ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯಿತು (ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್‌ಗೆ 26 ಸಂಚಿಕೆಗಳು) ಸರಣಿಯ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2017 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. '''ರಂಗಮಂದಿರ''' ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ,<ref>http://www.elnortedecastilla.es/20140102/cultura/stil-201401021809.html</ref> ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ,<ref>https://web.archive.org/web/20150724165935/http://www.musicalcafe.nl/nieuws/geronimo_stilton_schittert_in_eigen_muisical</ref> ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೆಮಿಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20140203023028/http://www.montrealgazette.com/life/Review+Geronimo+Stilton+dans+royaume+fantaisie/9310829/story.html</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, ಒರೆಗಾನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲೇ ಅವರ ಮೌಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್! ನ ವಿಶ್ವ-ಪ್ರಥಮ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್: ಮೌಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆರೊನಿಮೊ ಸ್ಟಿಲ್ಟನ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೊದಲ ಲೈವ್-ಆಕ್ಷನ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.octc.org/geronimo-stilton/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-06-19 |archive-date=2019-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191016021730/https://www.octc.org/geronimo-stilton |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2018 ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.licensemag.com/license-global/geronimo-stilton-tour-canada-0 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-06-19 |archive-date=2018-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180406225832/http://www.licensemag.com/license-global/geronimo-stilton-tour-canada-0 |url-status=dead }}</ref> =ಉಲ್ಲೆಖಗಳು= lko0jqfijwdn1oiagozxdccbeht3ym5 2 179435 1375800 1375757 2026-06-24T15:34:50Z ~2026-36116-88 100140 /* */ 1375800 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ಲೇಖನಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" ನಮ್ಮಸಾಧಕರು ಕಾಲಂ- ತಾರಾತನ ಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993. 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994. 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994. 6 ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಕ "ಸಾಕ್ಷರ ಗುಮ್ಮಟ"- ಶ್ರೀ ನಂದಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ *10-6-1996. 7 ಸೂಜಿ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಕುಂಚ ಹಿಡಿದಾಗ-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಶೈಲ ಕೊರಹಳ್ಳಿ* 2-4-1996. 8 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ- "ತುಷಾರ-11-1997" ತುಷಾರೊತ್ಸವ * ಡಾ. ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. 9 ಗಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವ ಬೈಚಬಾಳಗಿಲ್ಲ- "ಸುದ್ದಿಮೂಲ" ಮೂಡಬಿದರೆ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಆರ್. ಎಂ. ಪೂಜಾರಿ -6-9-1997. 10 ಬೈಚಬಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ- " ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ವಿಶೇಷ ವರದಿ * ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹುಲಗಬಾಳಿ-23-11-98 11ಈ ನೆಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆತ್ಮಈ ಕೃತಿ- "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ"ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ * ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ-6-12-98 12 ಬೈಚಬಾಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಸಪ್ಪಳ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ- "ಪ್ರಪಂಚ" ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಗತಿ- *ಪಾಪು-10-1-1999 13 ಸಿರಿಂಜ್ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ- "ಉಷಾಕಿರಣ" ಮನೋವಿಕಾಶ ಕಾಲಂ * ರಾಜಕುಮಾರ ಧನಶೆಟ್ಟಿ-1-3-1999 14 ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲೊಬ್ಬ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕ- "ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ" ಪರಿಚಯ ಅಂಕಣ *ದಾನಪ್ಪ ಬಗಲಿ -2-4-1999 15 ಗೋರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ"- * ಡಾ. ಉಮೇಶ್ ಕೊಳೇಕರ- 12-03-2000 16 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳರ ಕಾವ್ಯದ ಕಮಿಟ್ಮೆಂಟ್ ಜನಪರವಾಗಿದೆ- "ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ" - * ಡಾ. ಸರಜೂ ಕಾಟಕರ್- 13-10-2000 17 ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರ ಅಳಿಸಿದ ಬರೆಹಗಾರರಿವರು- "ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ" * ಶ್ರೀಶೈಲ ಬಿರಾದಾರ- ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಲೇಖನ -6-4-2001 18 ಬೈಚಬಾಳರಂತಹ ಯುವಕರು ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆಶಾಕಿರಣ- "ಪುಸ್ತಕ ಮುನ್ನುಡಿ"ಯಲ್ಲಿ-* ಡಾ. ನಲ್ಲೂರ ಪ್ರಸಾದ-2-122001 19 ಬೈಚಬಾಳರ ಕಥೆಗಳು ಓದುಗರಿಗೆ ಹೊಸ ಲೋಕವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ-"ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ " * ವೈದೇಹಿ- 7-8-2001 20 ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ-"ಕನ್ನಡಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆ"-*ತೆರೆ ಮರೆಯ ಮುಖ-*ಮರಲಿಂಗ ಹೊರಗಿನಮನಿ. 21 ಬೈಚಬಾಳ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಾರುಡಿಗತನ ಹೊಸದು- "ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪತ್ರ" * ವಿರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ- 7-4-2002. 22 ಶಾಸಕರಾದ ಪಶುವೈದ್ಯ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ-" ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸುದ್ದಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯ-* ಶಿವಯ್ಯ ಹಿರೇಪಟ್ಟ14-2-2002. 23 ಅನಲ ನಂದಿಸಿ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಪಸರ ಇಟ್ಟವ-"ರೇಡಿಯೋ ಭಾಷಣ" * ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಸುತಾರ- 2-2-2010 24 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಕಿರುತೆರೆಗೆ-" ಮೌನ ಕ್ರಾಂತಿ ದಾರಾವಾಹಿ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶನ"ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ* ಸಂಗಮೇಶ ಕೋಟಿ4-9-11 25 ಭಾಷೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಂಂಗು ತೊರೆದ ಕಥೆಗಾರ" ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್"ವಿಜಯವಾಣಿ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ -15-1-2016. 26 ದೇವನೂರ, ಕಂಬಾರರ ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶಿ ಪರಂಪರೆ ಬೈಚಬಾಳರ ಕಥೆ-" ವಿಮರ್ಶೆ"- ಡಿ. ಎಂ. ನದಾಫ್-7-12-1918 27 ಕಥೆಗಾರರ ಕಥಾ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯದ್ಬುತವಾಗಿದೆ, ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ-"ಕಥನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ"* ಸೋಮಲಿಂಗ್ ಗೆಣ್ಣೂರ್-19-07-2019 28 ಖಡೆ...ಖಡೆ...ವೀರಭದ್ರ ಕನ್ನಡ ಬೆಳಸದಿದ್ರ...? "ಸಾಕ್ಷರತಾ ಗುಮ್ಮಟ"- ಪತ್ರಿಕೆ. ಎಂ.ಆಯ್. ಬಿರಾದಾರ- 8-8-2019 29 ಭೀಮಾತೀರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧಕ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ" ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ" ಬಾನುವಾರ ಪುರ.*ನಿಂಗಪ್ಪ ಮುದೆನೂರ-29-8-2021. 30 ಬಸವ ಭೂಮಿಯ ಕುಸುಮ-" ವಿಶ್ವ ದರ್ಶನ" -'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ'* ಮಂಜುನಾಥ ಜುನಗೊಂಡ-26-5-2022. 0hcygkv1upz4u1reyno0k0h2us9j0b6 1375801 1375800 2026-06-24T15:59:51Z ~2026-36116-88 100140 /* */ 1375801 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ಲೇಖನಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" ನಮ್ಮಸಾಧಕರು ಕಾಲಂ- ತಾರಾತನ ಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993. 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994. 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994. 6 ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಕ "ಸಾಕ್ಷರ ಗುಮ್ಮಟ"- ಶ್ರೀ ನಂದಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ *10-6-1996. 7 ಸೂಜಿ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಕುಂಚ ಹಿಡಿದಾಗ-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಶೈಲ ಕೊರಹಳ್ಳಿ* 2-4-1996. 8 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ- "ತುಷಾರ-11-1997" ತುಷಾರೊತ್ಸವ * ಡಾ. ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. 9 ಗಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವ ಬೈಚಬಾಳಗಿಲ್ಲ- "ಸುದ್ದಿಮೂಲ" ಮೂಡಬಿದರೆ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಆರ್. ಎಂ. ಪೂಜಾರಿ -6-9-1997. 10 ಬೈಚಬಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ- " ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ವಿಶೇಷ ವರದಿ * ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹುಲಗಬಾಳಿ-23-11-98 11ಈ ನೆಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆತ್ಮಈ ಕೃತಿ- "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ"ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ * ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ-6-12-98 12 ಬೈಚಬಾಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಸಪ್ಪಳ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ- "ಪ್ರಪಂಚ" ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಗತಿ- *ಪಾಪು-10-1-1999 13 ಸಿರಿಂಜ್ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ- "ಉಷಾಕಿರಣ" ಮನೋವಿಕಾಶ ಕಾಲಂ * ರಾಜಕುಮಾರ ಧನಶೆಟ್ಟಿ-1-3-1999 14 ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲೊಬ್ಬ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕ- "ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ" ಪರಿಚಯ ಅಂಕಣ *ದಾನಪ್ಪ ಬಗಲಿ -2-4-1999 15 ಗೋರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ"- * ಡಾ. ಉಮೇಶ್ ಕೊಳೇಕರ- 12-03-2000 16 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳರ ಕಾವ್ಯದ ಕಮಿಟ್ಮೆಂಟ್ ಜನಪರವಾಗಿದೆ- "ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ" - * ಡಾ. ಸರಜೂ ಕಾಟಕರ್- 13-10-2000 17 ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರ ಅಳಿಸಿದ ಬರೆಹಗಾರರಿವರು- "ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ" * ಶ್ರೀಶೈಲ ಬಿರಾದಾರ- ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಲೇಖನ -6-4-2001 18 ಬೈಚಬಾಳರಂತಹ ಯುವಕರು ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆಶಾಕಿರಣ- "ಪುಸ್ತಕ ಮುನ್ನುಡಿ"ಯಲ್ಲಿ-* ಡಾ. ನಲ್ಲೂರ ಪ್ರಸಾದ-2-122001 19 ಬೈಚಬಾಳರ ಕಥೆಗಳು ಓದುಗರಿಗೆ ಹೊಸ ಲೋಕವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ-"ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ " * ವೈದೇಹಿ- 7-8-2001 20 ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ-"ಕನ್ನಡಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆ"-*ತೆರೆ ಮರೆಯ ಮುಖ-*ಮರಲಿಂಗ ಹೊರಗಿನಮನಿ. 21 ಬೈಚಬಾಳ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಾರುಡಿಗತನ ಹೊಸದು- "ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪತ್ರ" * ವಿರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ- 7-4-2002. 22 ಶಾಸಕರಾದ ಪಶುವೈದ್ಯ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ-" ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸುದ್ದಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯ-* ಶಿವಯ್ಯ ಹಿರೇಪಟ್ಟ14-2-2002. 23 ಅನಲ ನಂದಿಸಿ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಪಸರ ಇಟ್ಟವ-"ರೇಡಿಯೋ ಭಾಷಣ" * ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಸುತಾರ- 2-2-2010 24 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಕಿರುತೆರೆಗೆ-" ಮೌನ ಕ್ರಾಂತಿ ದಾರಾವಾಹಿ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶನ"ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ* ಸಂಗಮೇಶ ಕೋಟಿ4-9-11 25 ಭಾಷೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಂಂಗು ತೊರೆದ ಕಥೆಗಾರ" ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್"ವಿಜಯವಾಣಿ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ -15-1-2016. 26 ದೇವನೂರ, ಕಂಬಾರರ ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶಿ ಪರಂಪರೆ ಬೈಚಬಾಳರ ಕಥೆ-" ವಿಮರ್ಶೆ"- ಡಿ. ಎಂ. ನದಾಫ್-7-12-1918 27 ಕಥೆಗಾರರ ಕಥಾ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯದ್ಬುತವಾಗಿದೆ, ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ-"ಕಥನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ"* ಸೋಮಲಿಂಗ್ ಗೆಣ್ಣೂರ್-19-07-2019 28 ಖಡೆ...ಖಡೆ...ವೀರಭದ್ರ ಕನ್ನಡ ಬೆಳಸದಿದ್ರ...? "ಸಾಕ್ಷರತಾ ಗುಮ್ಮಟ"- ಪತ್ರಿಕೆ. ಎಂ.ಆಯ್. ಬಿರಾದಾರ- 8-8-2019 29 ಭೀಮಾತೀರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧಕ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ" ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ" ಬಾನುವಾರ ಪುರ.*ನಿಂಗಪ್ಪ ಮುದೆನೂರ-29-8-2021. 30 ಬಸವ ಭೂಮಿಯ ಕುಸುಮ-" ವಿಶ್ವ ದರ್ಶನ" -'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ'* ಮಂಜುನಾಥ ಜುನಗೊಂಡ-26-5-2022. 31 ಬೈಚಬಾಳರದ್ದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗ-"ವಿಶ್ವವಾಣಿ " ಪುಸ್ತಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ -* ಡಿ. ಎಂ .ನದಾಫ್.- 4-12-2022 32 ಕುತೂಹಲದ ಕೌತುಕ ಈ "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಹೊಸ ಓದು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ* ಸಿ. ಎಸ್. ಅನಂದ.-4-12-2022 33 ಬೈಚಬಾಳರ ಜವಾರಿ ಕನ್ನಡದ ತಾಜಾ ಕಥೆಗಳು-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ"- ಡಾ. ಮಲ್ಲೇಪುರ ಜಿ.ವೇಂಕಟೇಶ- 8-6-2025 34 ಕಂಬಾರರಿಗೆ ಶಿವಾಪುರ ,ಬೈಚಬಾಳರಿಗೆ ಮಸಬಿನಾಳ-"ಅಂತರರ್ಜಾಲ ವಿಮರ್ಶೆ " ಪ್ರಕಾಶ ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರ6-2-25 35 ಬೈಚಬಾಳ ಬರೆಹದಲ್ಲಿಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಬರ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ- "ಬೈಚಬಾಳ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ"* ಸಹನಾ ಕಾಂತಬಯಲು-29-3-25 ddww1gejfcopjt1oxxnul33vwuipncw 1375803 1375801 2026-06-24T16:02:15Z ~2026-36116-88 100140 /* */ 1375803 wikitext text/x-wiki ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಹೆಸರು : ಶಂಕರ ಮ. ಬೈಚಬಾಳ ತಂದೆ : ಮಲ್ಲಪ್ಪ ತಾಯಿ : ಗಂಗಮ್ಮ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ: 22-7-1966 ಜನನ ಸ್ಥಳ : ಮಸಬಿನಾಳ-586203 ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ಜಿ: ವಿಜಯಪುರ ಕುಟುಂಬ : ಪತ್ನಿ : ವಿಮಲಾ : ಮಕ್ಕಳು: ಸುಪ್ರಿಯಾ; ಸೌಮ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ : ಪದವಿ ( ಬಿ.ಎಫ್.ಎ) ಹುದ್ದೆ : ಜಾನುವಾರುಅಧಿಕಾರಿ ಪಶು ಪಾಲನಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಳಾಸ : ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ "ವಚನ" ರಾಜಾಜಿ ನಗರ ವಿಜಯಪುರ-586109 Ph- 9448751980 shankarb66@gmail.com ____________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಮಸಬಿನಾಳದಲ್ಲಿ1966 ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಜನನ. ಓದಿದ್ದು ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದವಿ.ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಘಟನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಹೋರಾಟ, ನಟನೆ ಇವರ ಪ್ರವರ್ತಿಗಳು. ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ,ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಹೌದಾ?, ಮಸಬಿನಾಳ- ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ,ಒಡೆದು ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ,ಬುದ್ಧ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ, ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು, ನಿರ್ನೇರ, ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ, ಸೈತಾನ,ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ, ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್, ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ, ಪಡಗಾನೂರು ಶಂಕರ ಗೌಡರು, ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು, ರಾಜಗುರು, ಸೊನ್ನದಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ,ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ, ಬಿ.ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ, ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ, ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ, ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಶ್ರೀಗಳು, ದಾಸೋಹಿ,ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು, ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು, ಮೂರರವತ್ತು ಗಳಿಗೆ, ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ, ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮುಂತಾದ 60ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ***** ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಬಹುಮುಖಿ ಮದ್ರಾಸ್, ದೆಹಲಿ, ಕುಂಬಕೋಣಂಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಸದಸರು. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸದಸ್ಯ, ಫೊಕ್ಲೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲ್ಯಾಂಗವೇಜಿಸ್ ಕೇರಳ, ಮುಂಬೈನ ಹೊರನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗ, ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತಿ ಸಮೀತಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಿಜಯಪುರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮನೆ ಮನೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಚಾಲಕ, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಜಾಗೃತ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯ, ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಷತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕಯರ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಭಾಷಾ ಮಂಡಳ ಕಲಕತ್ತಾ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಂಚಾಲಕತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ . <<ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು>> "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಸರ್ಕಾರಿ ಎಮ್ಮೆ ಸತ್ತಾಗ" ಕಥೆಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, "ಭೂಮಿ ತೂಕದ ಜಕ್ಕವ್ವ " ರಚನೆಗೆ ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹುಮಾನ, "ಠಣನ ಠಣ್ಣ..." ಕಥೆಗೆ ವಿಜಯವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾ ಮನ್ನಣೆ, "ಅಬ್ದುಲ್ ನ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ್" "ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಫಾರೆನ್" "ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ" "ನನ್ನವ್ವ"ಮುಂತಾದ ಕಥೆಗಳು ಬೈಚಬಾಳ್ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರ ಹೃದಯ ಗೆದ್ದಿವೆ. "ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು" ಕಥೆಯು ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, "ವಂದೆ ಮಾತರಂ- ಸಲೀಂ" ಕಥೆಯು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕುವೆಂಪು ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಭ್ರಮ ನಿಮಿತ್ಯ "ಕುವೇಂಪುಶ್ರೀ" ಗೌರವ, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೇಖಕರ "ಪುರಸ್ಕಾರ" "ತೋಂಟದ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಶ್ರೀಗಳು" ಕೃತಿಗೆ "ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ"ಕಾದಂಬರಿಗೆ, "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಕಥಾ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದತ್ತಿ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. "ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ' ಮಸಬಿನಾಳ" ಕೃತಿಯು ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ . <nowiki/>**ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು** 1 ಸತ್ಯ ನುಂಗಿದ ಸಾವು - ನಾಟಕ 2 ಬಡವ ಬಲ್ಲಿದ - ನಾಟಕ 3 ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತೆ ಚನ್ನಮ್ಮ ಯಾಕಲ್ಲ? - ನಾಟಕ 4 ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಾನಪದ 5 ಕಂಟ್ರೋಲ ಕಥೆ - ನಾಟಕ 6 ಶಿವಾನಂದ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 7 ದೆವ್ವ ಬಂತೋ ದೆವ್ವ - ನಾಟಕ 8 ಭೀಮಾರಥಿ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 9 ಹಿಂಗಾರಿ ಹಿಡ್ಯಾಗ ಮುಂಗಾರಿ ಉಡ್ಯಗ - ಜಾನಪದ 10 ರಾಜಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 11 ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ - ಜಾನಪದ 12 ಅನ್ನದ ಮುತ್ಯಾ - ಕಥೆಗಳು 13 ಬಾನುಲಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಜಾನಪದ 14 ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ - ಕಾವ್ಯ 15 ಸೈತಾನ - ಕಾವ್ಯ 16 ಸಹಕಾರ ಸಿಂಧು - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 17ಒಡ್ದ ಹೇಳು ಹೌದೌದಂತಿನಿ - ಜಾನಪದ 18 ಇತಿಹಾಸ ಸತ್ಯವಲ್ಲ - ಕಾವ್ಯ 19 ಜೀರಲಭಾವಿ ಅಪ್ಪಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 20 ರೂಪಿಲ್ಲದವರ ರೂಪಿಸಿ - ಕಾದಂಬರಿ 21 ಕರಪಲ್ ಕಲೆ - ಜಾನಪದ 22 ಹಂತಿ - ಜಾನಪದ 23 ಬಿಜಾಪೂರ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಕಳ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 24 ಅದೇನ ಕಾಗದಂತಲ್ಲರಿ - ನಾಟಕ 25 ಶಿವಾನಂದ ಶಿವಯೋಗಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 26ಮಸಬಿನಾಳ ಧರ್ಶನ ದೀಪ್ತ - ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ 27ಬುದ್ದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ - ಕಾದಂಬರಿ 28 ಮಸಬಿನಾಳದ ಪಶುವಾದಿಗಳು - ಕಥೆಗಳು 29 ಮಸಬಿನಾಳ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ - ಸಂಶೋಧನೆ 30 ಹೊನ್ನ ಉಟ್ಟಿಗೆ - ಜಾನಪದ 31 ವಾಲ್ಮಿಖಿ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಸವಗಳು - ಜಾನಪದ 32ಹಲಸಂಗಿ ಭಾಗದ ಲಾವಣಿಕಾರರು - ಜಾನಪದ 33 ತವನಿಧಿ - ಜಾನಪದ 34ನಿರ್ನೇರ - ಕಥೆಗಳು 35 ದಾಸೋಹ - ಸಂಪಾದನೆ 36 ಮಕ್ಕಳ ಜಾನಪದ ಆಟಗಳು - ಜಾನಪದ 37 ತರ್ದವಾಡಿ ಜಾನಪದ - ಜಾನಪದ 38ರಂಗವಿಲಾಸ - ಸಂಪಾದನೆ 39ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ - ಕಾವ್ಯ 40 ದೇಶಗತಿ ಇಲ್ಲ, ದೇಶಾಭಿಮಾನವೆ ಎಲ್ಲ - ಇತಿಹಾಸ 41ಸಿಂಹಾಸನ ಮಾಮಲೇದಾರ - ಚರಿತ್ರೆ 42ಬಸರಿಗಿಡದ ವೀರಪ್ಪನವರು - ಚರಿತ್ರೆ 43 ಪಡಗಾನೂರ ಶಂಕರಗೌಡರು - ಚರಿತ್ರೆ 44 ಕೃಷಿ ಪಂಡಿತ - ಚರಿತ್ರೆ 45 ಬಿ .ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ ಸಾಸನೂರ - ಚರಿತ್ರೆ 46 ಕನ್ನಡದ ಮಠ ಪುಸ್ತಕ ಜಗದ್ಗುರು - ಚರಿತ್ರೆ 47 ಗುರುಸಿದ್ಧಪ್ಪ ಶರಣರು - ಚರಿತ್ರೆ 48 ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ - ಕಾದಂಬರಿ 49 ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ - ಕಥೆಗಳು 50 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಸಬಿನಾಳ - ಇತಿಹಾಸ 51 ದಾಸೋಹಿ - ಸಂಪಾದನೆ 52 ಗೊಲ್ಲಾಳೇಶತನಯ - ವಿಮರ್ಶೆ 53 ಶಬ್ಧಾತೀತರೊಂದಿಗಿನ ಶಬ್ಧಗಳು - ಸಂದರ್ಶನ 54 ಜ್ಞಾನಯೋಗಿ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು - ಚರಿತ್ರೆ 55 ಆಯ್ದ ಕಥೆಗಳು - ಕಥೆಗಳು 56 ಮೂರರ್ವತ್ತುಗಳಿಗೆಗಳು - ಘಟನೆಗಳು 57 ಮೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಮುನ್ನುಡಿ - ಮುನ್ನುಡಿಗಳು 58 ತಿಪ್ಪಣ್ಣಪ್ಪ ಗುದ್ದಿ - ಚರಿತ್ರೆ 59 ಪ್ರಕಾಶಮಾನ - ಸಂಪಾದನೆ 60 ತಾನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ... - ಚರಿತ್ರೆ 61 ವಚನ ಮಾಂಗಲ್ಯ - ವಚನಗಳು _______________________________________________ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಅವರ ಕುರಿತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಶಂಸಾ ಲೇಖನಗಳು 1 ಭಿನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನ"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ "ವಾರದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ- ಡಾ.ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*11-8-1989. 2 ಅಮೀನಗಡದ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ದನದ ಡಾಕ್ಟರ್ " ನ ವೋದಯ ಪತ್ರಿಕೆ" - ತಾರಾತನಯರಾಜ*20-7-1992. 3 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಹಾಡಿದ್ದೇ ಬಾಳು, ಬಾಳಿದ್ದೇ ಹಾಡು " ವಿಧ್ಯಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ" ಡಾ. ಬಸವಾರಾಧ್ಯ* 19-6-1993. 4 ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಪಶು ನೀರಿಕ್ಷಕ " ಅಗ್ನಿ ಅಂಕುಶ ಪತ್ರಿಕೆ" - ದೇವೇಂದ್ರ ಕೊಣ *8-6-1994. 5 ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ "ಪ್ರಪಂಚ ಪತ್ರಿಕೆ" ಕನಾ೯ಟಕದ ಕಥೆ ಕಾಲಂ- ಡಾ. ಪ್ರಕಾಶ ಖಾಡೆ*7-5-1994. 6 ಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಕ "ಸಾಕ್ಷರ ಗುಮ್ಮಟ"- ಶ್ರೀ ನಂದಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ *10-6-1996. 7 ಸೂಜಿ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಕುಂಚ ಹಿಡಿದಾಗ-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ - ಶ್ರೀಶೈಲ ಕೊರಹಳ್ಳಿ* 2-4-1996. 8 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆ ಇವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ- "ತುಷಾರ-11-1997" ತುಷಾರೊತ್ಸವ * ಡಾ. ನರಹಳ್ಳಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. 9 ಗಪ್ಪು ಚಿಪ್ಪಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಗೌರವ ಬೈಚಬಾಳಗಿಲ್ಲ- "ಸುದ್ದಿಮೂಲ" ಮೂಡಬಿದರೆ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಆರ್. ಎಂ. ಪೂಜಾರಿ -6-9-1997. 10 ಬೈಚಬಾಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಳಗೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ- " ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ವಿಶೇಷ ವರದಿ * ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಹುಲಗಬಾಳಿ-23-11-98 11ಈ ನೆಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆತ್ಮಈ ಕೃತಿ- "ಜಾನಪದ ಚಿಂತನ ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ"ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ * ಬಾನಂದೂರು ಕೆಂಪಯ್ಯ-6-12-98 12 ಬೈಚಬಾಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಸಪ್ಪಳ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ- "ಪ್ರಪಂಚ" ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಗತಿ- *ಪಾಪು-10-1-1999 13 ಸಿರಿಂಜ್ ಹಿಡಿದ ಕೈ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ- "ಉಷಾಕಿರಣ" ಮನೋವಿಕಾಶ ಕಾಲಂ * ರಾಜಕುಮಾರ ಧನಶೆಟ್ಟಿ-1-3-1999 14 ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲೊಬ್ಬ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕ- "ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ" ಪರಿಚಯ ಅಂಕಣ *ದಾನಪ್ಪ ಬಗಲಿ -2-4-1999 15 ಗೋರೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ- "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ"- * ಡಾ. ಉಮೇಶ್ ಕೊಳೇಕರ- 12-03-2000 16 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳರ ಕಾವ್ಯದ ಕಮಿಟ್ಮೆಂಟ್ ಜನಪರವಾಗಿದೆ- "ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ" - * ಡಾ. ಸರಜೂ ಕಾಟಕರ್- 13-10-2000 17 ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬರ ಅಳಿಸಿದ ಬರೆಹಗಾರರಿವರು- "ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ" * ಶ್ರೀಶೈಲ ಬಿರಾದಾರ- ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಲೇಖನ -6-4-2001 18 ಬೈಚಬಾಳರಂತಹ ಯುವಕರು ಈ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆಶಾಕಿರಣ- "ಪುಸ್ತಕ ಮುನ್ನುಡಿ"ಯಲ್ಲಿ-* ಡಾ. ನಲ್ಲೂರ ಪ್ರಸಾದ-2-122001 19 ಬೈಚಬಾಳರ ಕಥೆಗಳು ಓದುಗರಿಗೆ ಹೊಸ ಲೋಕವನ್ನೇ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ-"ಕಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ " * ವೈದೇಹಿ- 7-8-2001 20 ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ-"ಕನ್ನಡಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆ"-*ತೆರೆ ಮರೆಯ ಮುಖ-*ಮರಲಿಂಗ ಹೊರಗಿನಮನಿ. 21 ಬೈಚಬಾಳ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಾರುಡಿಗತನ ಹೊಸದು- "ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪತ್ರ" * ವಿರೇಂದ್ರ ಸಿಂಪಿ- 7-4-2002. 22 ಶಾಸಕರಾದ ಪಶುವೈದ್ಯ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ-" ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ" ಸುದ್ದಿ ಸ್ವಾರಸ್ಯ-* ಶಿವಯ್ಯ ಹಿರೇಪಟ್ಟ14-2-2002. 23 ಅನಲ ನಂದಿಸಿ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಪಸರ ಇಟ್ಟವ-"ರೇಡಿಯೋ ಭಾಷಣ" * ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಸುತಾರ- 2-2-2010 24 ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ ಕಿರುತೆರೆಗೆ-" ಮೌನ ಕ್ರಾಂತಿ ದಾರಾವಾಹಿ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶನ"ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತ* ಸಂಗಮೇಶ ಕೋಟಿ4-9-11 25 ಭಾಷೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಂಂಗು ತೊರೆದ ಕಥೆಗಾರ" ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್"ವಿಜಯವಾಣಿ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ -15-1-2016. 26 ದೇವನೂರ, ಕಂಬಾರರ ಮುಂದುವರೆದ ದೇಶಿ ಪರಂಪರೆ ಬೈಚಬಾಳರ ಕಥೆ-" ವಿಮರ್ಶೆ"- ಡಿ. ಎಂ. ನದಾಫ್-7-12-1918 27 ಕಥೆಗಾರರ ಕಥಾ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯದ್ಬುತವಾಗಿದೆ, ಮನಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ-"ಕಥನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ"* ಸೋಮಲಿಂಗ್ ಗೆಣ್ಣೂರ್-19-07-2019 28 ಖಡೆ...ಖಡೆ...ವೀರಭದ್ರ ಕನ್ನಡ ಬೆಳಸದಿದ್ರ...? "ಸಾಕ್ಷರತಾ ಗುಮ್ಮಟ"- ಪತ್ರಿಕೆ. ಎಂ.ಆಯ್. ಬಿರಾದಾರ- 8-8-2019 29 ಭೀಮಾತೀರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧಕ ಶಂಕರ ಬೈಚಬಾಳ" ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ" ಬಾನುವಾರ ಪುರ.*ನಿಂಗಪ್ಪ ಮುದೆನೂರ-29-8-2021. 30 ಬಸವ ಭೂಮಿಯ ಕುಸುಮ-" ವಿಶ್ವ ದರ್ಶನ" -'ಭಾರತ ಸಿಂಹಾಸನ ರಶ್ಮಿ'* ಮಂಜುನಾಥ ಜುನಗೊಂಡ-26-5-2022. 31 ಬೈಚಬಾಳರದ್ದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗ-"ವಿಶ್ವವಾಣಿ " ಪುಸ್ತಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ -* ಡಿ. ಎಂ .ನದಾಫ್.- 4-12-2022 32 ಕುತೂಹಲದ ಕೌತುಕ ಈ "ಕೆಂಪು ಹುಡುಗಿ ಕಪ್ಪು ಕಾಲ್ಮರಿ" ಹೊಸ ಓದು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ* ಸಿ. ಎಸ್. ಅನಂದ.-4-12-2022 33 ಬೈಚಬಾಳರ ಜವಾರಿ ಕನ್ನಡದ ತಾಜಾ ಕಥೆಗಳು-"ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ"- ಡಾ. ಮಲ್ಲೇಪುರ ಜಿ.ವೇಂಕಟೇಶ- 8-6-2025 34 ಕಂಬಾರರಿಗೆ ಶಿವಾಪುರ ,ಬೈಚಬಾಳರಿಗೆ ಮಸಬಿನಾಳ-"ಅಂತರರ್ಜಾಲ ವಿಮರ್ಶೆ " ಪ್ರಕಾಶ ಗಿರಿಮಲ್ಲನವರ6-2-25 35 ಬೈಚಬಾಳ ಬರೆಹದಲ್ಲಿಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಬರ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ- "ಬೈಚಬಾಳ ಕಥನ ಮಾರ್ಗ"* ಸಹನಾ ಕಾಂತಬಯಲು-29-3-25 nzo3f7ug2qimmjk6o1k41xf17iu4vmr 0 179445 1375828 1375735 2026-06-25T11:58:59Z Sandeepa S Hegde 100002 ಪದಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1375828 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | image = Nagaveni Rangan Portrait.png | caption = ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1952|5|14}} | birth_place = ಹಾಸನ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ | spouse = ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) }} '''ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕಿ, ರಂಗಕರ್ಮಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ 'ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360' ಮತ್ತು 'ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಬಿಡಿ' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ನಾಟಕಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.<ref>https://in.bookmyshow.com/person/nagaveni-rangan/2017555</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು 1952ರ ಮೇ 14 ರಂದು ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ (BSc) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೋಷಕರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ. ಇವರ ಪತಿ ಕೆ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರಂಗನ್ (ದಿವಂಗತ) ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ (VRS) ಪಡೆದರು. ಸದ್ಯ ಇವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹನುಮಂತನಗರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳು === ನಾಗವೇಣಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕವನಗಳು "ಬಿಚ್ಚು ಮನದ ನೆಚ್ಚಿನ‌ ನುಡಿ" ಮತ್ತು "ಬಂಗಾರದಕ್ಷರದ ಶೃಂಗಾರದೊಡವೆ" ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇವರು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಕವಿತೆಗಳು 'ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಹಾಡು' ಮತ್ತು 'ನಿತ್ಯ ಗಾಯನ' ಎಂಬ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ (YouTube) ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಗೀತೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=o8lBvnFbL2M</ref> === ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ನಕ್ಕು ನಲಿ' ಎಂಬ ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ತಂಡಗಳಾದ 'ಅಂತರಂಗ', 'ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರಕಸಂ' ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಾಟಕಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಇವರು ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಗಳು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! | ಕ್ರ.ಸಂ. !! ನಾಟಕ !! ತಂಡ !! ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 1 || ಹಸ್ಬೆಂಡ್ 360 || ಅಂತರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು <ref>https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/antharangas-19th-show-of-husband-360-on-july-16/article67075680.ece</ref> <ref>https://www.mumbaitheatreguide.com/dramas/kannada/husband-360-kannada-play-preview.asp#</ref> |- | 2 || ಹಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ರ ಹೆಂಗೆ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 27ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 3 || ಬಾಯಿ ತುಂಬ ನಕ್ಬಿಡಿ || ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ || 28ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 4 || ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವಾಂತರ || ಪ್ರಕಸಂ || 11 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು |- | 5 || ನಿನ್ ಹಣೆ ಬರಹ ನೀನೇ ಬರಕೊ || — || 2026ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ |} ಇದಲ್ಲದೆ, ಇವರು 'ಚಿಣ್ಣರ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವು ದಸರಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕೆಲವು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಇವರು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ==== ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಂಗ ಸಂಭ್ರಮ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೌರಾಣಿಕ ರಂಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವರಿಂದ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * '''ನಕ್ಕು ನಲಿ ಕಲೆತು ಬೆರಿ:''' ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿವಿಧ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ, ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಹಸನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ == ನಾಗವೇಣಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸದಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಲಯನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಫಂಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ ಚೇರ್‌ಪರ್ಸನ್ (Fund Raising Chairperson). * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಖಜಾಂಚಿ. * ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಟ್ರಸ್ಟಿ. * ಬಲಮುರಿ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘ, ಮಧುರಾ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಖಿ, ಹಾಗೂ ಸಿತಾರಾ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆ. === ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳು === * '''ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:''' ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿಹಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (BP) ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಸೀರೆಗಳಿಂದ ಬಟ್ಟೆ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯುವ ಟೈಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗೆ 2 ರೂ. ನೀಡಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. * '''ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಹಾರ:''' ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ವಿವಿಧ ದಾನಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಾರು 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲಾ 800 ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ಪಡಿತರ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಅಂದಾಜು 4,00,000 ರೂ.). * '''ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು:''' ನಾಟಕಗಳ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇದುವರೆಗೆ 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- style="background-color:#1B365D; color:white; text-align:center;" ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಸಂಸ್ಥೆ / ಯೋಜನೆ !! ಆರ್ಥಿಕ ದೇಣಿಗೆ ವಿವರ |- | 1 || ಹನುಮಂತನಗರ್ ಲಯನ್ಸ್ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ || 10 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 2 || ಸಂಪಿಗೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಥಿಗೃಹ || 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 3 || ಮೈಸೂರಿನ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ || 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 4 || ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ || 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. |- | 5 || ಶ್ರೀ ಶೇಷಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ || 50,000 ರೂ. |- | 6 || ಅಂಧರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |- | 7 || ಕಿವುಡು ಮತ್ತು ಮೂಗರ ಶಾಲೆ (ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ) || 25,000 ರೂ. |} ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ, ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬಡ ರೋಗಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ == ಇವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: * '''ಸಂಗೀತ:''' ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೀನಿಯರ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. * '''ವೇದ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ:''' ವೇದ ಸೂಕ್ತಿಗಳ ಪಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ಇಕಬಾನಾ (ಜಪಾನಿ ಪುಷ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಲೆ) ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ 350ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ: * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲಯನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ) — 'ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಚಿಗುರು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'. * ನವಚೈತನ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸ್ತ್ರೀರತ್ನ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ನಿರಂತರಂ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ — 'ಸಂಭ್ರಮ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಲೇಖಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ — 'ಲೇಖಿಕಾ ಶ್ರೀ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>https://starofmysore.com/literary-award-winners/</ref> * ಅಂತರಂಗ-ಬಹಿರಂಗ ರಂಗತಂಡದಿಂದ — 'ಹಾಸ್ಯದರಸಿ' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯು ಇವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 'ಬೆಳಗು', 'ಓ ಸಖಿ', 'ಶಕ್ತಿ' ಮತ್ತು 'ಶುಭೋದಯ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನೆ ತೋಟದ ಕುರಿತು 'ಪ್ರಜಾವಾಣಿ', 'ಪ್ರಿಯಾಂಕ' ಮತ್ತು 'ಇಂದು ಸಂಜೆ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Gl88jgufGvc</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ರಂಗಕರ್ಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 6ewn7egon02w2v5paoeq0vz0vau681q 3 179451 1375795 2026-06-24T13:20:01Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375795 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Meghana2510528}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೦, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) 4ebs3ja0yw8owxweukkskvpjnzxl8cr 3 179452 1375796 2026-06-24T13:23:28Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375796 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2510539mpriyanka}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೩, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) pzareosxsbnddew2q4avirk4e5d9qh5 2 179453 1375798 2026-06-24T13:52:30Z Meghana2510528 100172 ಹೊಸ ಪುಟ: ---- == ಪರಿಚಯ == === ಪೀಠಿಕೆ === ನನ್ನ ಹೆಸರು ಎಂ. ಮೇಘನಾ. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವಳು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಚಿಕ್... 1375798 wikitext text/x-wiki ---- == ಪರಿಚಯ == === ಪೀಠಿಕೆ === ನನ್ನ ಹೆಸರು ಎಂ. ಮೇಘನಾ. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವಳು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನನಗೆ ಬೆಂಗಳೂರೆಂದರೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಇದು ನಗರದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಗದ್ದಲದ ನಡುವೆಯೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಅನುಭೂತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಸದಾ ಶ್ರಮಿಸುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ್ದು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವು ತುಂಬಾ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಂಜುನಾಥ ಕೆ. ಅವರು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿರುವ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಭಾರತಿ ಎನ್. ಅವರಿಂದ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ನಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿ ಕಾಯುವ ಕಾಳಜಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನು ನನ್ನ ಅಣ್ಣ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು (Masters) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅವನ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವ ನನ್ನ ಕೆಲಸದ ಶೈಲಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬೇರುಗಳೇ ಇವತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಯಶಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಾವು ಸಾಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವೂ ಹೌದು ಎಂದು ನಂಬುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾನು. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಯಾಣ == ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಾನು '''ಆನೇಕಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ''' ಮುಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಕುತೂಹಲವು ಕಲಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇವಲ ಓದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಟೀಮ್‌ವರ್ಕ್ ಗುಣಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅದಾದ ನಂತರ, ವಿಶ್ವಚೇತನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದೆ. ಕಾಮರ್ಸ್ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು. ಅದು ನನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಯೋಚನಾ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿನೆಸ್, ಫೈನಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ) ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ (ಮಾರ್ನಿಂಗ ಬ್ಯಾಚ್) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಇಂದಿನ ದಿನಚರಿ ತುಂಬಾ ಬಿಗಿಯಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಾಯಕವಾದದ್ದು. ಮುಂಜಾನೆಯ ಕಾಲೇಜು ತರಗತಿಗಳು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇಂತಹ ಸಕ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ನನಗೆ ತರಗತಿಯ ಆಚೆಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಈ ಕಠಿಣ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಾಗ ನನಗೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಯಿತು—ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕರಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಡೇಟಾವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ನನ್ನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಿದ್ಧಳಾಗಲು ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. == ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು == ನನ್ನ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಾನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಎಂಎಸ್ ಎಕ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಕೋ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಎಂಎಸ್ ಎಕ್ಸೆಲ್ ಇಂಟರ್‌ಮಿಡಿಯೆಟ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಒಳನೋಟಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಪವರ್ ಬಿಐ , ಟ್ಯಾಲಿ , ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ವಶುವಲೈಸೇಶನ್ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಸಂವಹನ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನನ್ನ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್. ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು表达 ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲೆ, ಇದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕನೆಕ್ಟ್ ಆಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ನನ್ನ ಆಸೆ. ಬಿಸಿನೆಸ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್, ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾನು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಈವೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಗನೈಸೇಶನಲ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ == ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಛಲ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇರುವವರನ್ನೂ ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವುದು. ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ನಾನು ತುಂಬಾ ಬೆಲೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನದಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬರುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಾನು ಬೆಳೆಯಲು ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿಯೇ ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಛಲವೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಈವರೆಗಿನ ನನ್ನ ಪ್ರಯಾಣ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರಳಾಗಲು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವಾಗಿರಲು ಕಲಿಸಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ. ಭಾಷಾ ಸಂಘವಾದ 'ಪ್ರೇರಣಾ' ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಡ್ ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಫ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ (POC) ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪಿಒಸಿ ಆಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದು ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಇವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ अनुभवಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. == ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಮುಖ (Interests & Creative Side) == ಓದಿನ ಹೊರತಾಗಿ, ನನಗೆ ಸ್ಕೆಚಿಂಗ್, ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ನನಗೆ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಆಗಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ, ಅದು ನನಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈವೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೂಡ ನನ್ನ ಪರ್ಸನಲ್ ಫೇವರೆಟ್, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿ, ಡಿಸೈನ್ ಮಾಡಿ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸುವ ಆ ರೋಮಾಂಚನ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ನನಗೆ '''ಹಾಡುವುದೆಂದರೆ''' ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವುದೆಂದರೆ ಪಂಚಪ್ರಾಣ. ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. == ಮುಕ್ತಾಯ == ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೋಷಕರ ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಆರಂಭವಾದ ನನ್ನ ಈ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯಾಣ, ಇವತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. '''ಆನೇಕಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯ''' ಶಿಸ್ತು, ವಿಶ್ವಚೇತನ ಕಾಲೇಜಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಡಿಪಾಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವೇದಿಕೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಹಾಗೂ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿವೆ. 6zbda5q9ian4igdpl58wyxda9glql87 3 179454 1375818 2026-06-25T03:35:16Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375818 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Sangamesh Talikoti}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೫, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) ah0xguy77291ovdjs6licwh1ulinort 2 179455 1375821 2026-06-25T04:39:30Z 2511174TulasiKJ 100019 ಹೊಸ ಪುಟ: ಮೈ ನೇಮ್ ಐಸ್ ತುಳಸಿ ಕೆಜೆ ಅಂಡ್ ಈ ಆಮ್ ೧೯ತ್ ಇಯರ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್.ಈ ಆಮ್ ಕರೆಂಟಿಲಿ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಬ್ಯಾಂಗಲೋರ್ ,ಕಾರಾಂತಕ ಅಂಡ್ ಮೈ ನೇಟಿವ್ ಐಸ್ ಕೂರ್ಗ್.ಈ ಕಮ್ ಫ್ರಮ್ ಆ ಲವಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸುಪ್ಪೋರ್ಟಿನ್ಗ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ.ಮೈ ಫಾ... 1375821 wikitext text/x-wiki ಮೈ ನೇಮ್ ಐಸ್ ತುಳಸಿ ಕೆಜೆ ಅಂಡ್ ಈ ಆಮ್ ೧೯ತ್ ಇಯರ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್.ಈ ಆಮ್ ಕರೆಂಟಿಲಿ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಬ್ಯಾಂಗಲೋರ್ ,ಕಾರಾಂತಕ ಅಂಡ್ ಮೈ ನೇಟಿವ್ ಐಸ್ ಕೂರ್ಗ್.ಈ ಕಮ್ ಫ್ರಮ್ ಆ ಲವಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸುಪ್ಪೋರ್ಟಿನ್ಗ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ.ಮೈ ಫಾದರ್ ನೇಮ್ ಐಸ್ ಜಗದೀಶ್ ಕುಯ್ಯಮುಡಿ ಅಂಡ್ ಮೈ ಮಾತೃ ನೇಮ್ ಐಸ್ ಪ್ರೀತಿ ಉದಿಯನ .ಥೆಯ್ ಬೋಥ್ ಅರೆ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ಸ್ ಅಟ್ ಐಬಿಎಂ.ಥೆಯ್ ಹಾವೇ ಆಲ್ವೇಸ್ ಸ್ಟೊವ್ಡ್ ಬೈ ಮೈ ಸೈಡ್ ಅಂಡ್ ಎಂಕೋರ್ಜ್ಡ್ ಮೇ ಫಾರ್ ಎಲ್ಲ ಮೈ ಚೊಯ್ಸ್ಸ್.ಈ ಆಲ್ಸೋ ಹಾವೇ ಆ ಯಂಗ್ರ್ ಬ್ರದರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಪ್ರೀತಮ್ ಕೆಜೆ.ವೀ ಅಫೆನ್ ಫೈಟ್ ಫಾರ್ ಟಿವಿ ಅಂಡ್ ಫೋನ್,ಮೋಸ್ಟ್ಲಿ ಫಾರ್ ಜಂಕ್ ಫುಡ್ ಇಫ್ ಈ ಎಟ್ ಹಿಸ್ ಶೇರ್ ಆ ಚಿಪ್ಸ್ ಹೇ ವಿಲ್ ಕಮ್ ಫಾರ್ ಆ ಫೈಟ್ ವಿಥ್ ಮೇ.ಸೋಮೇಟಿಂಗ್ಸ್ ಯಸ್ ಈ ಎಂಜಾಯ್ ಸ್ಪೆನ್ಡಿಂಗ್ ಟೈಮ್ ವಿಥ್ ಹಿಮ್.ಈ ಕಂಪ್ಲೀಟೆಡ್ ಮೈ ಸ್ಕೂಲಿಂಗ್ ಇನ್ ಡೆಕ್ಸ್ ಮಗನೋಲಿತ್ ಮರ್ರುತಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್.ಈಡಿದ ಎಂಜಾಯ್ ಮೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಲೈಫ್ ,ಈ ಹಾಡ್ ಮೈ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಲಂಚ್ ಹೌರ್ಸ್ ಆಫ್ಟರ್ ಫಿನಿಶಿಂಗ್ ಅವರ್ ಲಂಚ್ ವೀ ಉಷೆ ಟು ರಶ್ ಟು ದಿ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಇಟ್ ವಾಸ್ ಸೊ ಫುನ.ಅಂಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಎಕ್ಷಮ ಟೈಮ್ ಕಾಲಿಂಗ್ ಎವೆರಿನ್ ಇಫ್ ಥೆಯ್ ಸ್ಟುಡಿಎಡ್ ,ಶೇರಿಂಗ್ ಫುಡ್ಸ್, ಗೋಯಿಂಗ್ ಔಟ್ ಫಾರ್ ಆ ಟ್ರಿಪ್ಸ್.ಈ ಮೇಡ್ ಮೆನಿ ವಂಡರ್ಫುಲ್ ಮೆಮರೀಸ್ ಅಂಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಶಿಪ್ಸ್ ಥಟ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂ ಟು ಬಿ  ವಾಲುಅಬಲೆ  ಟು ಮೇ.ಆಫ್ಟರ್ ಕಂಪ್ಲೇಟಿಂಗ್ ಮೈ ಸ್ಕೂಲಿಂಗ್, ಈ ಪುರ್ಸುಎಡ್ ಮೈ ಪುಚ್ ಇನ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು.ಮೈ ಕಾಲೇಜು ಹೆಲ್ಪೇಡ್ ಮೇ ಮೇ ಟು ಬಿಲ್ಡ್ ಅಪ್ ಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕಿಲ್ಲ್ಡ್ ಲೈಕ್ ರೆಸ್ಪೋನ್ಸಿಬಲ್  ಅಂಡ್ ಗೋಲ್ ಓರಿಎಂಟೆಡ್. ಒನ್ ಆ ಮೈ ಸ್ಟ್ರಾಂಗೆಸ್ಟ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿಸ್ ಐಸ್ ಮೈ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ನ್ಸ್ ಟು ಲರ್ನ್ ನವ ಥಿಂಗ್ಸ್. ಈ ಲವ್ ಎಸ್ಪ್ಲೋರಿಂಗ್ ಅಬೌಟ್ ನವ ಇಂಟೆರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಥಿಂಗ್ಸ್.wಹೆನೆವೆರ್ ಈ ಆಮ್ ಇನ್ ಆ ಡಿಫಿಕಲ್ಟ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಈ ಓನ್ಲಿ ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ಫೈಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ ಔಟ್ ಆ ಇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟೆಡ್ ಆ ಗೆಟಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಡ್ ಅಬೌಟ್ ದಿ ಸಿತುಆಶನ್.ಈ ಆಲ್ಸೋ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಹಾನೆಸ್ಟಿ ,ಕಿಂಡನೆಸ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಪೆಕ್ಟ್  ಇನ್ ಮೈ ರಿಲೇಷನ್ಶಿಪ್ಸ್ ವಿಥ್ ಓಥೆರ್ಸ್.ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಐಸ್ ಒನ್ ಆ ಮೈ ಫೇವರಿಟ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಈ ತೃಲೇ ಎಂಜಾಯ್. ಈ ಎಂಜಾಯ್ ಸ್ಪೆನ್ಡಿಂಗ್ ಮೈ ಟೈಮ್ ಇನ್ ವಾಟರ್ ಬೀಚಕ್ಸ್ ಇಟ್ ಆಲ್ವೇಸ್ ಮೇ ಟು ಓವೆರಿಕೋಮ್ ಎಲ್ಲ ಮೈ ಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್.ಅನೊಥೆರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಥಟ್ ಈ ಎಂಜಾಯ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಐಸ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್.ಸಿನ್ಸ್ ಚಿಲ್ಧೂದ್ ಗ್ರೇಡ್ ಆ ೬ಥಂ ಈ ಹಾವೇ ಬೀನ್ ಅತ್ತೆಂಡಿಂಗ್ ಕೋಚಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲೇಯೆಡ್ ಮೆನಿ ಇಂಟೆರ್ಸ್ಕೂಲ್.ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಹೆಲ್ಫ್ಸ್ ಮೇ ಟು ಓವೆರಿಕೋಮ್ ಮೈ ಲೇಝಿನೆಸ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ಪ್ ಮೇ ಸ್ಟೇ ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ದಿ ವರ್ಕ್ ಈ ಡಾ.ಡಾನ್ಸ್ ಐಸ್ ಒನ್ ಆ ಮೈ ಬಿಗ್ಗೆಸ್ಟ್ ಪ್ಯಾಶನ್ ಇನ್ ಮೈ ಲೈಫ್,ಸಿನ್ಸ್ ಚಿಲ್ಧೂದ್ ಈ ಲವ್ಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್. qrreudqfp4archnwzebt64amf3r55sx