ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 10560 1377109 1346660 2026-07-24T10:38:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377109 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:ChinaGeography.png|thumb|250px|ಚೀನಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಕ್ಷೆ]] '''ಚೀನಾ''' ([[ಆಂಗ್ಲ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ''China'' ಚೈನ; [[ಪಾರಂಪರಿಕ ಚೀನಿ ಭಾಷೆ|ಪಾರಂಪರಿಕ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]]: 中國 ; [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಿ ಭಾಷೆ|ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]]: 中国 ; ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸಹ: ಜಾಂಗುಓ) [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ|ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶ. [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ]] ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಚೀನಿ ಅಂತಃಕಲಹ|ಚೀನಿ ಅಂತಃಕಲಹದ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈಗ ಇದು ಎರಡು ದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿದೆ: * {{flagicon|China}} ''ಚೀನಾ'' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''[[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ]]'''ವು [[ಚೀನದ ಖಂಡ ಭಾಗ]], ಹಾಗೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] (೧೯೯೭ರಿಂದ) ಮತ್ತು [[ಮಕೌ]] (೧೯೯೯ರಿಂದ) ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ. * {{flagicon|Taiwan}} '''[[ಚೀನಿ ಗಣರಾಜ್ಯ]]'''ವು [[ಟೈವಾನ]] ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತಲಿನ [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪಗಳ]] ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಅಖಂಡ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಚೀನಾವು, ಆರು ಸಹಸ್ರವರ್ಷ{{Fact|date=July 2008}}ಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ [[ಚೀನಾದ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಲಿಖಿತ ಭಾಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ{{Fact|date=July 2008}} ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಚೀನಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರ]]ಗಳ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಚೀನಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಧಿಯು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಪಸರಿಸಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ, ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಾದ [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]], [[ಕೊರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ|ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳು]] ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ಕುರುಹುಗಳು, ಸುಮಾರು ೩೦೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೫೫೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದ [[ಪೀಕಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌|ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ]]ನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ''[[ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌]]'' ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಮಾದರಿಗಳು, [[ಝುಕೋಡಿಯನ್‌]] ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. *[[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ]];[[ಚೀನಿ ಅಂತಃಕಲಹ]];[[ಚೀನಿ ಭಾಷೆ]]; == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Tradsimpzhongguo.png|thumb|240px|"ಚೀನಾ" ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ (ಮೇಲಿನ) ಮತ್ತು ಸರಳೀಕೃತ (ಕೆಳಗಿನ) ಅಕ್ಷರಗಳು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಅಕ್ಷರ "ಮಧ್ಯದ" ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರ "ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತವೆ.]] === ಆಂಗ್ಲ ಹೆಸರುಗಳು === "ಚೀನಾ" ಪದದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಬಳಕೆ ೧೫೫೫<ref group="nb">ಈಡನ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌. ''ಡಿಕೇಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್'' (೧೫೫೫) 'ತನ್ನನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅರಸನಿದ್ದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚೀನಾ.'</ref><ref name="OnlineEty">"[http://www.etymonline.com/index.php?term=china ಚೀನಾ]", ''ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ನಿಘಂಟು''</ref> ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. [[ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ]]<ref name="OnlineEty"/><ref name="Wood">ವುಡ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌, ''ಡಿಡ್‌ ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ ಗೋ ಟೊ ಚೀನಾ'' (೧೯೯೫), ಪು. ೬೧.</ref> ರಿಂದ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಚಿನ್'' ಎಂಬ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ಪದ ಜನಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಚೀನಾ" ಪದವನ್ನು ಪಿಂಗಾಣಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದ<ref name="AmHer">"[http://dictionary.reference.com/browse/China?qsrc=2888 ಚೀನಾ]", ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌,'' ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, ಹಫ್‌ಟನ್‌-ಮಿಫ್‌ಲಿನ್‌, ೨೦೦೦.</ref> ಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ದೇಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಚೀನಾ ಪದಕ್ಕೆ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ]] ಸಮಾನವಾದ, ''[[ಚೀನಾಗಳು|ಚಿನ]]'' (चीन)<ref name="AmHer"/> ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಉಗಮಗೊಂಡಿವೆ. ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೫ನೇ ಶತಮಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ "ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ" ಅನಾಗರಿಕ ಜನಾಂಗವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದ್ದು, ''[[ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ|ಮಹಾಭಾರತ]]'',<ref name="Liu">ಲಿಯು, ಲಿಡಿಯಾ ಹೇ, ''ದ ಕ್ಲಾಷ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಪೈರ್‌ಸ್‌'', ಪು. ೭೭.</ref><ref>''ಮಹಾಭಾರತ'' ೬/೯/೬೫-೬೬</ref> ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜನಾಂಗವನ್ನು ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಕ್ವಿನ್‌|ಕ್ವಿನ್]](秦) (೭೭೮BC-೨೦೭BC),<ref name="Liu"/><ref>ದಂಡ, ಅಜಿತ್‌ ಕೆ., ''ಏಷ್ಯಾ, ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೀಪಲ್‌ '', ಸಂಪುಟ. ೧, ಭಾಗ ೧, (ಕೋಲ್ಕತಾ, ಭಾರತ), ೨೦೦೩, ಪು. ೧೯೮</ref> ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದವರೆಂದು ಗುರುತಿಸುವರಾದರೂ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪರಿಚಿತ ಜನಾಂಗವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರಬಹುದು. ಚೀನಾವನ್ನು ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ [[ಸಿನಾ]] (ಆದ್ದರಿಂದ "ಸಿನೋ-"), [[ಸಿನೇ]], [[ಕ್ಯಾಥೆ]], ಅಥವಾ [[ಸೆರೆಸ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. === ಚೀನಾ ಹೆಸರುಗಳು === ಪ್ರತಿ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಚೀನಾದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಸರೆಂದರೆ ''ಝಾಂಗ್ಗುವೊ'' (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ 中國 ಅಥವಾ ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ 中国). "ಕೇಂದ್ರದ ದೇಶ" ಅಥವಾ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ) "ಮಧ್ಯಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಇದನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು. ''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲಿಗೆ ''[[ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ|ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]'' (೬ನೇ ಶತಮಾನ, BC)ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಝೌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಝೌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಾಗರೀಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ"<ref group="nb">《尚書•梓材》:「皇天既付中國民越厥疆土于先王」 ಸರಳ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ " ದೇವರು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರಿಗೆ ''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' ಜನರನ್ನು ಹಾಗೂ ದೇವರು ಕರುಣಿಸಿದ್ದನು" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.</ref> ವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲದೇ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಜನರನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಡಾಂಗ್‌ಯಿ|ಪೂರ್ವದ ಯಿ]], [[ನನ್‌ಮನ್‌|ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಮಾನ್]], [[ಕ್ಸಿರಾಂಗ್‌|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬೇಯ್‌ಡಿ|ಉತ್ತರದ ಡೈ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ "ಝಾಂಗ್ಗುವೋ" ಎಂಬುದು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು, ಆತನ ಸಾಮಂತ<ref group="nb">《毛亨·傳》：「中國，京師也」 ಸರಳ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ "ರಾಜಧಾನಿ ಝಾಂಗ್ಗುವೋ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.</ref> ರ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. "''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' " ಪದವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು, ಹಾಗೂ "''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' " ಎಂಬುದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಚೀನೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಏಕೈಕ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುದಾರರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಂಗ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನಗಳೆರಡೂ ತಾವೇ "''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' "<ref group="nb">ನೋಡಿ ಕ್ವುವಾನ್‌ಸಾಂಗ್‌ವೆನ್‌ (೮,೩೪೫ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು), ೨೦೦೫. ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಸಾಂಗ್‌ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಜಿನ್‌ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಅನಾಗರಿಕರು ಎಂದಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ಜಿನ್‌ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಾಂಗ್‌ರನ್ನು "ಮನ್‌ಜಿ" ಎಂದು ಕರೆದಿವೆ. ಆಯಾ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ರಚಿತವಾದ ಸಾಂಗ್‌ಷಿಯಂತಹಾ ಅಧಿಕೃತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಟಸ್ಥವಾಗಿವೆ.</ref> ಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' ಪದವನ್ನು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]] (''ಝಾಂಘುವಾ ಮಿಂಗ್ವೊ'' )ದ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ವು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯ "ಚೀನಾ"ದೊಳಗಿರುವ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' <ref group="nb">[[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ]] ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] ಹೀಗಿದ್ದರೆ "中華民國", "中华民国" ಎಂದು [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ|ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]]ದೆ. PRCಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ|ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] "中华人民共和国" ಆದರೆ, "中華人民共和國" ಎಂದು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]]ದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರುಗಳ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರ ''ಝಾಂಗ್ಗುವೋ'' ಆಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ "ಝಾಂಗ್ಗುವೋ" ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಬಳಸಿಲ್ಲವಾದರೂ, "ಝಾಂಘುವಾ" ಎಂಬ ಸಮಾಂತರ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ PRCಯ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಕ್ಷೇಪವು "中国" ಆಗಿದೆ.</ref> ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ|ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾವು]] ಮನುಜ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಪುರಾತನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ {{Fact|date=June 2009}} [[ಬರವಣಿಗೆಯ ಇತಿಹಾಸ|ಬರವಣಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ನಾಗರೀಕತೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಉಳಿದ ನಾಗರೀಕತೆಗಳೆಂದರೆ [[ಮೆಸಪೊಟಮಿಯಾ]], [[ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆ]], [[ಮಯನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆ|ಮಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆ]], ಪ್ರಾಚೀನ [[ಗ್ರೀಸ್‌|ಗ್ರೀಸ್‌ನ]] [[ಮಿನೊವನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆ|ಮಿನೊವನ್ ನಾಗರೀಕತೆ]], ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]].{{Fact|date=June 2009}} === ಪ್ರಾಚೀನತೆ === ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕುರುಹುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಚೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಹೋಮಿನಿಡ್‌ಗಳು|ಪುರಾತನ ವಾನರ]]ಗಳು ೨.೨೪ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ೨೫೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವು.<ref>[http://www.archaeological.org/ ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100917095804/http://www.archaeological.org/ |date=2010-09-17 }} ದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ [http://www.archaeology.org/0001/newsbriefs/china.html "ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ ಸಾಧನಗಳು "]</ref><ref>[http://www.chineseprehistory.org/table.htm ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಹಾಮಿನಿಡ್‌ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ] [http://www.chineseprehistory.org/ ಚೀನೀಯPreಇತಿಹಾಸ.org]</ref> (ಈಗಿನ [[ಬೀಜಿಂಗ್‌|ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ]] ಬಳಿ ಇರುವ) [[ಝುಕೋಡಿಯನ್‌|ಝುಕೋಡಿಯನ್‌ನ]] ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ೩೦೦,೦೦೦ ರಿಂದ ೫೫೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು [[ಬೆಂಕಿ|ಬೆಂಕಿಯನ್ನು]] ಬಳಸಿದ [[ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌|ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಉದಾಹರಣೆಯೆನಿಸಿದ [[ಪೀಕಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌|ಪೀಕಿಂಗ್‌ ಮಾನವ]]ನದಾಗಿದ್ದವು. [[ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಲಿಯುಜಿಯಾಂಗ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ, [[ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿ|ಗುಆಂಗ್‌ಕ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸುಮಾರು ೬೭,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಂದು, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಲಿಯುಜಿಯಾಂಗ್‌ ಅವಶೇಷ<ref>{{cite web|url=http://www-personal.une.edu.au/%7Epbrown3/Liujiang.html|title=The Liujiang skeleton|access-date=2009-08-19|archive-date=2009-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090912120933/http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/Liujiang.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.thefreelibrary.com/Skull+may+complicate+human-origins+debate.+(Chinese+Roots)-a096417261 ತಲೆಬುರುಡೆಯ ವಿವರ ಮನುಜ-ಮೂಲ ಪತ್ತೆಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸೀತು ಚರ್ಚೆ. ][http://www.thefreelibrary.com/Skull+may+complicate+human-origins+debate.+(Chinese+Roots)-a096417261 (ಚೀನಾ ಮೂಲಗಳು). ][http://www.thefreelibrary.com/Skull+may+complicate+human-origins+debate.+(Chinese+Roots)-a096417261 ತಲೆಬುರುಡೆಯ ವಿವರ ಮನುಜ-ಮೂಲ ಪತ್ತೆಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸೀತು ಚರ್ಚೆ]</ref> ಗಳ ಕಾಲಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿವಾದಗಳಿದ್ದರೂ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಓಕಿನಾವಾ]] ಪ್ರದೇಶದ ಮಿನಾಟೊಗಾವಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಪತ್ತೆಯಾದ ೧೮,೨೫೦ ± ೬೫೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ (ಅಂದಾಜು ೬೫೦ ವರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ) ೧೬,೬೦೦ ± ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ (ಅಂದಾಜು ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ) ಹಳೆಯದಾಗಿರಬಹುದಾದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಆಧುನಿಕ ಮಾನವರು ಆ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನವೇ ಚೀನಾವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದು. === ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ === ಚೀನೀ ಪರಂಪರೆಯು [[ಕ್ಸಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ಸಿಯಾ]]ವನ್ನು ಪ್ರಥಮ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ]] ಹೆಸರಿಸಿದರೂ, [[ಹೆನಾನ್‌]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಎರ್ಲಿಟೌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಎರ್ಲಿಟೌ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ೧೯೫೯<ref>[http://www.nga.gov/ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್] ನಿಂದ [http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm "ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಚೀನಾ"]</ref> ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ [[ಕಂಚಿನ-ಯುಗ|ಕಂಚಿನ ಯುಗ]]ದ ನಿವೇಶನಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಮಿಥ್ಯವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈಗಾಗಲೇ ಕ್ಸಿಯಾಗಳದ್ದೆಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕಂಚಿನ ಸಾಧನಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಿದ್ದರೂ, ಆ ಕಾಲದ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕ್ಸಿಯಾಗಳದ್ದೇ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. [[ಚಿತ್ರ:Terracotta pmorgan.jpg|thumb|left|ಕ್ವಿನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯೋಧರ ಸಹಜ ಗಾತ್ರದ ಮೃಣ್ಮಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ca. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 210.]] ಪೂರ್ವ ಚೀನಾದ [[ಹಳದಿ ನದಿ|ಹಳದಿ ನದಿಯ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೧೮ರಿಂದ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನ ಕಾಲದ [[ಷಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಷಾಂಗ್‌]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಎರಡನೆಯದು. ನೆರೆಹೊರೆಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವವರೆಗೆ, [[ಝೌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಝೌ]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಇವರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೧೨ರಿಂದ ೫ನೇ ಶತಮಾನ ವರೆಗೂ ಇವರನ್ನು ಆಳಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, [[ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲಾವಧಿ|ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಝೌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೨೨೧ ರಲ್ಲಿ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ]] ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯೆಂದು ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಪ್ರಥಮ ಏಕೀಕೃತ ಚೀನಿ ಆಡಳಿತವು, [[ಕ್ವಿನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ವಿನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಆಡಳಿತವು ತನ್ನ [[ಲೀಗಲಿಸಂ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಲೀಗಲಿಸ್ಟ್‌‌ ನೀತಿ]]ಗಳಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ತಕ್ಷಣದ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚುದಿನ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೨೦೬ ರಿಂದ ಕ್ರಿ. ಶ. ೨೨೦ ವರೆಗೆ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳಿದ, ಹಾಗೂ ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ತನ್ನ ಜನಾಂಗದವರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಚೀನೀಯರು|ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]. ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು [[ಕೊರಿಯಾ]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]], [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ, ತನ್ನ [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ|ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು]] ಹಾಗೂ [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] [[ರೇಷ್ಮೆಯ ಹೆದ್ದಾರಿ|ರೇಷ್ಮೆಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾ ನೆರವಾಯಿತು. [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂತ್ಯ|ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುಸಿತ]]ದ ನಂತರ, [[ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ವೀರಯುಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಒಕ್ಕೂಟ-ರಹಿತ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚೀನೀ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಚೀನೀ ಬರವಣಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಆ ದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವು. ಕ್ರಿ. ಶ. ೫೮೦ ರಲ್ಲಿ [[ಸೂಯಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸೂಯಿ]]ಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ [[ಗೊರ್ಗೋಯೋ-ಸೂಯಿ ಯುದ್ಧಗಳು|ಗೋಗುರ್ಯೋ-ಸೂಯಿ ಕದನ]]ಗಳ (೫೯೮–೬೧೪) ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದ ಸೂಯಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Museum für Ostasiatische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 043.jpg|thumb|left|ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ 10-11ನೇ ಶತಮಾನ ಕಾಲದ ಝೆಜಿಯಾಂಗ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಲಾಂಗ್‌ಕ್ವುಆನ್‌ ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು.]] [[ಚಿತ್ರ:Leshan Buddha Statue View.JPG|thumb|left|ಟಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅವಧಿಯ 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಲೆಷನ್‌‌ ಬೃಹತ್‌ ಬುದ್ಧ 71 m (233 ft) ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆ]] ತರುವಾಯದ [[ಟಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಟಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಂಗ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಉತ್ತುಂಗ ತಲುಪಿದವು. ಟಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ [[ಆನ್‌ ಷಿ ದಂಗೆ|ಆನ್‌ ಷಿ ದಂಗೆಯು]] ಅಧಿಪತ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ, ಅಧಿಕಾರದ ಪರಮಾವಧಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಮುದ್ರಿತ ಹಣವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ನೌಕಾದಳವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಚೀನೀ [[ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ]] ಹೌದು. ೧೦ ಮತ್ತು ೧೧ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಭತ್ತದ ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧ ಉತ್ಪಾದನೆ. ಉತ್ತರದ ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ೧೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲವು ಕಲೆ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚೀನಾವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಟಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಂತರ [[ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯ ಕಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಲಂಬೋನ್ನತಿ]] ಕಲೆ [[ಚಿತ್ರಕಲೆ|ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳನ್ನು]] ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ವಿವಿಧ ಮಜಲುಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಗಣ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಕಲೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ತಮ್ಮದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳಾದ [[ಚೆಂಗ್‌ ಯಿ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ)|ಚೆಂಗ್‌ ಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಚು ಹ್ಸಿ]] ಮುಂತಾದವರು ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನಿಸಂಗೆ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, [[ಬೌದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯ]] ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ [[ನವೀನ-ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನಿಸಂ]] ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಳ ತಿರುಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವಂತಹಾ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟರು. ೧೨೭೧ರಲ್ಲಿ [[ಮಂಗೋಲ್‌|ಮಂಗೋಲ್‌ನ]] ನಾಯಕ ಹಾಗೂ [[ಮಂಗೋಲ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಐದನೇ [[ಖಗನ್‌]] ಆಗಿದ್ದ [[ಕುಬ್ಲೈ ಖಾನ್‌|ಕುಬ್ಲೈ ಖಾನ್]] ಯುವಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೂ, ಸಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ತುಣುಕು ೧೨೭೯ರಲ್ಲಿ ಯುವಾನ್‌ ಪಾಲಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಯುವಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. [[ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರ ಚೀನಾ ಆಕ್ರಮಣ|ಮಂಗೋಲಿಯನ್‌ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ಮುನ್ನ ಚೀನೀ ಅಧಿಪತ್ಯಗಳು ಸುಮಾರು ೧೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ; ೧೨೭೯ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ನಂತರ, ೧೩೦೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಗಣತಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥೂಲ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೬೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಂದಿಗಳಿದ್ದರು.<ref>ಪಿಂಗ್‌-ಟಿ ಹೋ, ''ಈಟ್ಯೂಡ್ಸ್‌ ಸಾಂಗ್‌'' ನ "ಆನ್‌ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಟೋಟಲ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್‌ ಆಫ್‌ ಸುಂಗ್‌-ಚಿನ್‌ ಚೀನಾ"ದಲ್ಲಿ, ಸರಣಿ ೧, ಸಂಖ್ಯೆ ೧, (೧೯೭೦) ಪು. ೩೩-೫೩.</ref> [[ಝು ಯುವಾನ್‌ಜ್ಯಾಂಗ್‌|ಝೂ ಯುವಾನ್‌ಜ್ಯಾಂಗ್‌]] ಎಂಬ ರೈತ ೧೩೬೮ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲಿಯರನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿ [[ಮಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಮಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಚಿಂತಕರಾದ [[ವಾಂಗ್‌ ಯಾಂಗ್‌ಮಿಂಗ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು, ನಂತರದ ಜಪಾನೀ ಆಲೋಚನಾಲಹರಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ವ್ಯಕ್ತಿವಾದ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದ]] ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಸಹಜ ಶಿಷ್ಟತೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನೂತನ ಆಲೋಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀನ ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷನಿಸಂನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. [[ಜೋಸ್‌ಆನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಚೊಸುನ್‌ ಕೊರಿಯಾ]]ವು ಬಹಳಷ್ಟು ನವೀನ-ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾದ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಮಿಂಗ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ನಂಜಿಂಗ್‌|ನಂಜಿಂಗ್‌ನಿಂದ]] [[ಬೀಜಿಂಗ್‌|ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಿಂಗ್‌‌ ರಾಜರು [[ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಮಂಚುಗಳು|ಮಂಚು]]ಗಳಿಂದ ೧೬೪೪ರಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಮಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (೧೬೧೬–೧೬೪೪)<ref>{{cite web|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Manchu17c|title=Twentieth Century Atlas - Historical Body Count}}</ref> ದ ಮೇಲಿನ ಮಂಚುಗಳ ದಿಗ್ವಿಜಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೨೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಂದಿ ಮಡಿದಿದ್ದರು. ೧೯೧೨ರ ವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶವು, ಚೀನಾದ ಕೊನೆಯ ರಾಜವಂಶವಾಗಿದೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶವು ಯೂರೋಪ್‌ನ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿತ್ವ]] ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿಲುವು ತಾಳಿದ್ದರೂ, ತಾನು ಮಾತ್ರ [[ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿತ್ವ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ]] ತೊಡಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ದೇಶಗಳ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಶ್ವಿಮ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿತು. ಚೀನಾವು ವಿದೇಶ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೆರೆದುಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ [[ಅಫೀಮು|ಅಫೀಮ]]ನ್ನು ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಚೀನಾಗೆ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಎರಡು [[ಅಫೀಮು ಯುದ್ಧ|ಅಫೀಮು ಕದನ]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿತು. [[ಚಿತ್ರ:角樓.JPG|thumb|right|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿತ ನಗರದ ಅಂಚಿನ ಗೋಪುರ ; 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯಾಂಗಲ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1912ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದವರೆಗೂ ಈ ಅರಮನೆಯು ಅರಸು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು.]] ಇದರ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ೧೮೫೧ರಿಂದ ೧೮೬೨ವರೆಗೆ ನಡೆದ [[ತೈಪಿಂಗ್‌ ದಂಗೆ|ತೈಪಿಂಗ್‌ ಸಾಮೂಹಿಕ ದಂಗೆ]]. ಇದು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ [[ಹಾಂಗ್‌ ಕ್ಸಿಯುಕ್ವಾನ್‌|ಹಾಂಗ್‌ ಕ್ಸಿಯುಕ್ವಾನ್‌ನ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಹಾಂಗ್‌ ತನ್ನನ್ನು [[ದೇವರು|ದೇವರ]]ಮಗನೆಂದು ಹಾಗೂ [[ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ|ಏಸು]]ವಿನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನೆಂದು ನಂಬಿದ್ದನು. ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸೇನೆಯು ಕೊನೆಗೆ ವಿಜಯಿಯಾದರೂ, ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ದಂಗೆಯು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಕನಿಷ್ಟ ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜೀವಗಳ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ([[ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು), ಆದರೆ ಇನ್ನಿತರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ನೂರು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ತೈಪಿಂಗ್‌ ದಂಗೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಇನ್ನಿತರ ಅಪಾರ ಜೀವಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಿದ ದಂಗೆಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಪುಂಟಿ-ಹಕ್ಕ ಯಾದವೀ ಕಲಹಗಳು|ಪುಂಟಿ-ಹಕ್ಕ ವಂಶಗಳ ಯಾದವೀ ಕಲಹ]] (೧೮೫೫–೧೮೬೭), [[ನಿಯೆನ್‌ ದಂಗೆ]] (೧೮೫೧–೧೮೬೮), [[ಡಂಗನ್‌ ದಂಗೆ|ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ದಂಗೆ]] (೧೮೬೨–೧೮೭೭), [[ಪಾಂಥೇಯ್‌ ದಂಗೆ|ಪಾಂಥಯ್‌ ದಂಗೆ]] (೧೮೫೬–೧೮೭೩) ಮಿಯಾವೋ ದಂಗೆ (೧೮೫೪–೧೮೭೩)ಗಳು.<ref>ಜೆಂಕ್ಸ್‌, R.D. ಇನ್‌‌ಸರ್ಜೆನ್ಸಿ ಅಂಡ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್‌ಆರ್ಡರ್‌ ಇನ್‌ ಗುಯಿಝೌ: ದ ಮಿಯಾವೋ ‘ರೆಬೆಲಿಯನ್‌’, ೧೮೫೪–೧೮೭೩. ಹೊನಲುಲು: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಹವಾಯಿ ಪ್ರೆಸ್‌. ೧೯೯೪.</ref><ref>Cf. ವಿಲಿಯಂ ಜೆ. ಪೀಟರ್‌ಸನ್‌, ''ದ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ ಸಂಪುಟ ೯'' (ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೨)</ref> ಅಂದಾಜು ಪ್ರತಿ ದಂಗೆಯಿಂದ ಹಲವು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜೀವಹಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಂಗೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ<ref>ಡಮಸನ್‌ ಹಾರ್ಪರ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌ ಫಾಲನ್‌, ಕಟ್ಜಾ ಗ್ಯಾಸ್ಕೆಲ್‌, ಜ್ಯೂಲಿ ಗ್ರಂಡ್‌‌ವಿಗ್‌, ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್‌ ಹೆಲ್ಲರ್‌, ಥಾಮಸ್‌ ಹುಹ್‌ಟಿ, ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಮೆನ್ಯೂ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಪಿಟ್ಸ್‌. ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಚೀನಾ. ೯. ೨೦೦೫ISBN ೧-೭೪೦೫೯-೬೮೭-೦</ref><ref name="chineseciv">ಗರ್ನೆಟ್‌, ಜಾಕ್ವಿಸ್‌. ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಚೀನೀಸ್‌ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್‌. ೨. [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] : ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೬.</ref><ref>ಪೆರ್ರಿ, ಎಲಿಜಬೆತ್‌. ರೆಬೆಲ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆವೆಲ್ಯೂಷನರೀಸ್‌ ಇನ್‌ ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಚೀನಾ, ೧೮೪೫–೧೯೪೫ (ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌, CA: ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ UP, ೧೯೮೦).</ref> ಗಳ ಮೇಲಾದ ಅನಾಹುತಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಫೀಮಿನ ಹರಿವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಳಿವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗವು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಚೀನೀಯರ ವಲಸೆ|ಚೀನೀಯರ ಬೃಹತ್‌ ವಲಸೆ]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇಂದು<ref>[http://www.managementtoday.co.uk/news/648273/ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ ಸಕ್ಸೆಸ್‌ಫುಲ್‌ ಡಯಾಸ್ಪೊರಾಸ್‌]. ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಟುಡೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೩, ೨೦೦೭.</ref> ಸುಮಾರು ೩೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಂದಿ [[ದೇಶಾಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಚೀನೀಯರು|ಅನಿವಾಸಿ ಚೀನೀಯರು]] ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೭೬-೭೯ರ ದುರ್ಭಿಕ್ಷವು ೯ ರಿಂದ ೧೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಚೀನಾ<ref>[http://www.fao.org/docrep/U8480E/U8480E05.htm ಡೈಮೆನ್‌ಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ನೀಡ್‌ - ಪೀಪಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ]. ''ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಮಿತಿ'' (FAO).</ref> ದಲ್ಲಿ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತ ನಿರಂತರ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಚೀನಾ ಜರ್ಜರಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅತ್ತ [[ಮೀಜಿ ಜಪಾನ್‌|ಮೀಯ್‌ಜಿ ಜಪಾನ್‌]] ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಂಚೂರಿಯಾಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪರಿಧಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜಪಾನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡ [[ಕೊರಿಯಾ]] ಕೂಡಾ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಚೀನಾದ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಏಕಾಧಿಪತ್ಯ]]ದಿಂದ ೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ [[ಪ್ರಥಮ ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಯರ ಯುದ್ಧ|ಪ್ರಥಮ ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಯರ ಯುದ್ಧವು]] ನಡೆದು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಅಧಿಪತ್ಯವು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ಗಳ]] ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸರಣಿ ಸೋಲುಗಳ ನಂತರ, ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ನೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ/ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನೂರು ದಿನ|ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ತಂದು ಆಧುನಿಕ ಮೀಯ್‌ಜಿ-ಮಾದರಿ [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯ|ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆತ್ನಿಸಿದ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸು|ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು, [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಡೊವೆಜರ್‌ ಸಿಕ್ಸಿ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಡೊವೆಗರ್‌ ಸಿಕ್ಸಿ]]ಯು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸುನನ್ನು ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ [[ಬೀಜಿಂಗ್‌|ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ೧೯೦೦ರ [[ಬಾಕ್ಸರ್‌ ದಂಗೆ|ಬಾಕ್ಸರ್‌ ದಂಗೆಯ]] ನಂತರ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿನಾಶ ಕಾದಿತ್ತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಲಭೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೂಗುಗಳು ಎದ್ದವು. ಸಿಕ್ಸಿಳ ಸಾವಿನ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚೆ ೧೪ ನವೆಂಬರ್‌ ೧೯೦೮ರಂದು ೩೮ ವರ್ಷದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸು ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಮಡಿದಿದ್ದನು. ಸಿಂಹಾಸನ ಖಾಲಿ ಬಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಿಕ್ಸಿಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ, ಆಕೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಸೋದರಳಿಯ [[ಪುಯಿ|ಪುಯಿಗೆ]] ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ '''ಕೊನೆಯ ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಯಾಗಿ ಆತನು ಕ್ಸುವಾನ್‌ಟಾಂಗ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆನಿಸಿದ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸುನ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಡೊವೆಜರ್‌ ಲಾಂಗ್‌ಯು|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಡೊವೆಜರ್‌ ಲಾಂಗ್ಯು]]ಳು, ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದಳು. ಮಕ್ಕಳಿರದಿದ್ದ ಆಕೆ ೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ ಮಡಿದಳು. === ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (೧೯೧೨–೧೯೪೯) === [[ಚಿತ್ರ:Whampoa3.jpg|thumb|ಸುನ್‌ ಯಾಟ್‌-ಸೆನ್‌ ಮತ್ತು ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌ ವಾಂಪೋವಾ ಸೈನಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:LA2-NSRW-1-0148.jpg|thumb|ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಡ್‌ ಕೋ. ಇಂದ 1914ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ ಭೂಪಟ.]] {{Main|History of the Republic of China}} [[ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಪತನದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ೧ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೧೨ರಂದು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕುವೋಮಿಂಟಾಂಗ್‌|ಕುವೋಮಿನ್‌ಟಾಂಗ್‌]] ಪಕ್ಷದ (KMT ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಪಕ್ಷ) [[ಸುನ್‌ ಯಾಟ್‌-ಸೆನ್‌|ಸುನ್‌ ಯಾಟ್‌-ಸೆನ್‌ರನ್ನು]] ನೂತನ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಬೀಯಾಂಗ್‌ ಸೇನೆ|ಬೀಯಾಂಗ್‌ ಸೇನೆಯ]] ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಡೆ ಬದಲಿಕೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದ [[ಯುವಾನ್‌ ಶಿಕಾಯ್‌]], ಓರ್ವ ಮಾಜಿ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ, ಯುವಾನ್‌ ತನ್ನನ್ನು [[ಚೀನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರೂ, ಆ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನವರೇ ಆದ ಬೀಯಾಂಗ್‌ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದಂಡನಾಯಕರಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಾಗೂ [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರ|ದೇಶವನ್ನು]] ಮತ್ತೆ ಗಣತಂತ್ರರಾಜ್ಯವಾಗಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಯುವಾನ್‌ ಶಿಕಾಯ್‌'ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ಚೀನಾವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಒಡೆದು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆಯಿರುವ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ-ರಹಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಪೀಕಿಂಗ್‌|ಪೀಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] (ಆಧುನಿಕ ಬೀಜಿಂಗ್‌) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ವೀರ ಸೇನಾಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೨೦ರ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌|ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌ರ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಕುವೋಮಿಂಟಾಂಗ್‌]] ಪಕ್ಷವು ತನ್ನದೇ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ, ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ನಂಕಿಂಗ್‌|ನಂಕಿಂಗ್‌ಗೆ]] (ಆಧುನಿಕ ನಂಜಿಂಗ್‌) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಸುನ್‌ ಯಾಟ್‌-ಸೆನ್‌ರು ಚೀನಾವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೇಶವನ್ನಾಗಿಸಲು ರೂಪಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರೂಪರೇಷೆಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಹಂತವಾದ "ರಾಜಕೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ"ವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕುವೋಮಿಂಟಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಏಕ-ಪಕ್ಷ ಆಡಳಿತವೇ ಆ ರಾಜಕೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಅಂತರಾರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. [[ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಯರ ಯುದ್ಧ (೧೯೩೭-೧೯೪೫)|೧೯೩೭-೧೯೪೫ರ ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಯರ‌ ಯುದ್ಧವು]] ([[ವಿಶ್ವ ಸಮರ II|ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIರ]] ಭಾಗವಾಗಿ) [[ಕುವೋಮಿಂಟಾಂಗ್‌|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ]] ನಡುವೆ ಅಹಿತಕಾರಿ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಚೀನೀಯರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/nuclear_01.shtml "ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಪವರ್‌ : ದ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದ ವಾರ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಜಪಾನ್‌"]. BBC - ಇತಿಹಾಸ.</ref> ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ|ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಚೀನಾ ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿತಾದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರ ಪರಸ್ಪರ ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಚೀನಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಚೀನೀಯರ ಅಂತರ್ಕಲಹ]] ಮರುಕಳಿಸಿತು. ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅಂರ್ತಕಲಹದಿಂದಾಗಿ ROC ಸಂವಿಧಾನದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. === ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ (೧೯೪೯ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ) === {{Chinese/China/Map}} {{Main|History of the People's Republic of China|Republic of China on Taiwan}} {{See also|History of Hong Kong|History of Macau|History of Taiwan}} [[ಚೀನಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಚೀನೀ ಅಂರ್ತಕಲಹ]]ದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, [[ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]](CCP)ಯು ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿತು.೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೯೪೯ರಂದು ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವನ್ನು ROCಯ [[ತರುವಾಯದ ಆಡಳಿತ|ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಪ್ರಭುತ್ವ]] ಎಂಬಂತೆ ಏಕೈಕ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪಕ್ಷವಾದ CCP ನೇತೃತ್ವದ "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ"ದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಚೀನೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿ, ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದ [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ನ]] ದ್ವೀಪವೊಂದಕ್ಕೆ ROC ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಸ್ತ್ರಸನ್ನದ್ಧ ಹೋರಾಟಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವಾದರೂ ಯಾವುದೇ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ೧೯೫೮–೬೧<ref>[http://en.chinaelections.org/newsinfo.asp?newsid=18328 "ಎ ಹಂಗರ್‌ ಫಾರ್‌ ದ ಟ್ರುತ್‌ : ಚೀನಾ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿರುವ ಪುಸ್ತಕ, ಭೀಕರ ಬರಗಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427002130/http://en.chinaelections.org/newsinfo.asp?newsid=18328 |date=2009-04-27 }}. Chinalections.org. [[ಜುಲೈ 7]], [[೨೦೦೮]].</ref><ref>[http://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3561510/A-tombstone-on-Chinas-history.html ಎ ಟೂಂಬ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಆನ್‌ ಚೀನಾಸ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ]. [[ಆನೆ ಆಪಲ್‌ಬಾಮ್‌|ಆನೆ ಆಪಲ್‌ಬಾಂ]]. ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌. ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೭, ೨೦೦೮.</ref> ರ [[ಚೀನಾದ ಭೀಕರ ಕ್ಷಾಮ|ಭಾರೀ ಚೀನೀ ಬರಗಾಲ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ೩೬ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಂದಿ ಮಡಿದಿದ್ದರು. ೧೯೭೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ([[ತೈವಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಿನ್‌ಮೆನ್‌|ಕ್ವೆಮಾಯ್‌]], [[ಮತ್ಸು ದ್ವೀಪಗಳು|ಮತ್ಸು]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನಿತರ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ, ಬಹು ಪಕ್ಷಗಳ, [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಿತು. ROCಯು ಇಂದು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ROC ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಒಡಕಿನ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ ತೈವಾನ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆ. ಚೀನೀ ಅಂರ್ತಕಲಹದ ನಂತರ ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯು, ೧೯೫೦ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಬೃಹತ್‌ ಮುನ್ನಡೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ|ಪ್ರಗತಿಯೆಡೆಗಿನ ಭಾರೀ ಮುನ್ನಡೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ ೧೯೬೦ರ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ]], ಮುಂದುವರೆದ ಸಾಲು ಸಾಲು ಉದ್ರಿಕ್ತ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ]] ಚಳವಳಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿತು. [[ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಝೌ ಎನ್‌ಲಯ್‌|ಝೌ ಎನ್‌ಲಯ್‌ರಂತಹಾ]] ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ಧುರೀಣರ ಸಾವಿನ ನಂತರ PRCಯು [[ಡೆಂಗ್‌ ಕ್ಸಿಯಾವೋಪಿಂಗ್‌]] ಪ್ರಣೀತ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವೆನಿಸಿತು. ೧೯೭೮ರ ನಂತರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಮಾಜದ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದವು. ಆದರೂ PRC ಸರ್ಕಾರವೂ ಈಗಲೂ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಅಪರಿಮಿತವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು ಎನಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನೆ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]] ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ, [[ಭಿನ್ನಮತೀಯ|ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಪತ್ರಕರ್ತರು|ಪತ್ರಕರ್ತರ]] ಸೆರೆ, ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ [[ವಿಧೇಯಕ|ನಿಯಂತ್ರಣ]], ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸ್ವಾಯತ್ತತಾವಾದಿ/ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಡಿವಾಣಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ [[ತಿಯಾನನ್‌ಮೆನ್‌ ಚೌಕ|ತಿಯಾನನ್‌ಮೆನ್‌ ಚೌಕದ]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[1989ರ ತಿಯಾನನ್‌ಮೆನ್‌ ಚೌಕದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ|ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಸಮೂಹದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು 15 ದಿನಗಳ ಸೇನಾಡಳಿತದ ನಂತರ ಚೀನೀ ಸೇನೆಯು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.]] ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಹಾಗೂ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಮಕಾವು]] ಅನ್ನು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗಳು]] PRCಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದವು. ಇಂದು [[ಚೀನಾ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿ|ಚೀನಾ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿಯು]] ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ]] ಏಕಪಕ್ಷ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, [[ತೈವಾನ್‌]] ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಬಹುಪಕ್ಷಗಳ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ]] ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿವೆ. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಉದಯವಾದ ನಂತರ, ಎರಡೂ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು, ಇಡೀ ಚೀನಾ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಏಕೈಕ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಆಡಳಿತಗಾರರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಕುವೋಮಿಂಟಾಂಗ್‌ [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ಗೆ]] ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದ ನಂತರ, [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವು]] ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಜೊತೆ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ೧೯೭೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವು]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ 2758ನೇ ವಿಧೇಯಕ|2758ನೇ ಗೊತ್ತುವಳಿ]]ಯ ಅಂಗವಾಗಿ, ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌ನ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಅಂತರ್‌ ಸರಕಾರಗಳ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. [[ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌|ಚಿಯಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌-ಶೆಕ್‌ನ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವನ್ನು]] ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿದುದರಿಂದ, [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]], [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ ಚೀನಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವು]] ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ವಿಟೊ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ]] ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲವೇ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಅಥವಾ ಮಹಾಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ<ref>{{cite web |url= http://www.cbc.ca/world/story/2007/09/19/taiwan-un.html |title= Taiwan's 15th bid for UN membership rejected |accessdate= 2008-08-09 |author= CBC News |date= 2007-09-19 }}</ref> ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುಳ್ಳ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆಯ]] ಸಮಿತಿಗಳಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ನಿಷ್ಫಲಗೊಂಡಿವೆ. ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ತೈವಾನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರವೂ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್ ಚೀನಾವು ಇಡೀ ಚೀನಾದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದಲ್ಲದೇ, [[ಚೀನಾ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿ|ಪ್ರಧಾನ ಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ|ಮಂಗೋಲಿಯಾಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ]] ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ ನಂತರ, [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸಿವ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|DPP]]ಯ [[ಚೆನ್‌ ಸೂಯಿ-ಬಿಯಾನ್‌|ಚೆನ್‌ ಶೂಯಿ-ಬಿಯಾನ್‌]]ರು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಗೆಲುವಿನಿಂದ, ROCಯು ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು "ಚೀನಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬದಲು "ತೈವಾನ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಲುವು ತಾಳಿದೆ. ಆದರೂ ROCಯು ಹೆಸರು, ಧ್ವಜ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ತೈವಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ನಡೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ತೈವಾನ್‌ನೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಪೀಪಲ್ಸ್‌‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದಿಂದ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಯ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವು DPPಯ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗ ಅಥವಾ ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದೇ ಇದ್ದರೂ, KMTಯ [[ಮಾ ಯಿಂಗ್‌-ಜಿಯೋ|ಮಾ ಯಿಂಗ್‌-ಝಿಯೌ]]ರು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕಿನ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ<ref>{{cite news |title=Ma refers to China as ROC territory in magazine interview|publisher=Taipei Times|date=2008-10-08|url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/10/08/2003425320}}</ref> ಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾವು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಚೀನಾದ ಏಕೈಕ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಡಳಿತದ ಸೂತ್ರಧಾರನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿಮತದ ಪ್ರಕಾರ ಪೂರ್ಣ ಚೀನಾವು [[ತೈವಾನ್‌]] ದ್ವೀಪವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಪೀಪಲ್ಸ್‌‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾಗಳೆರಡೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿವೆ. ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರ-ಸರಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ [[ಏಕೈಕ-ಚೀನಾ ನೀತಿ|ಏಕೈಕ ಚೀನಾ ನೀತಿ]]ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, PRCಯು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಸಮಿತಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಸಮಿತಿಯಂತಹಾ]] ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡದಿರಲು ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೈಕ ಚೀನಾ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದೊಂದಿಗಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಅಥವಾ ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೇವಲ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳು#ROCಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|23 ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ == === ಚಾರಿತ್ರಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು === {{Main|History of the political divisions of China}} [[File:Territories of Dynasties in China.gif|250px|thumb|right|ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿವಿಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಆಡಳಿತಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ]] ಚೀನಾದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಡಳಿತಗಳು ಬದಲಾದ ಹಾಗೆ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಹಂತಗಳಿಗೆ [[ಪರಿಧಿ(ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗ)|ಪರಿಧಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೂ]] ಸೇರಿದ್ದವು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ [[ಚೀನಾದ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌|ಪ್ರಿಫೆಕ್ಷರ್‌ಗಳು]], [[ಉಪಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ಗಳು|ಉಪಪ್ರಿಫೆಕ್ಷರ್‌ಗಳು]], [[ಇಲಾಖೆ (ಉಪರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗ)|ಇಲಾಖೆಗಳು]], [[ಕಮ್ಯಾಂಡರಿಗಳು|ಕಮಾಂಡರಿಗಳು]], [[ಚೀನಾದ ಜಿಲ್ಲೆ|ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಚೀನಾದ ಕೌಂಟಿ|ಕೌಂಟಿಗಳೂ]] ಇದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಾಗಗಳು [[ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌-ಹಂತದ ನಗರಗಳು|ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ - ಹಂತದ ನಗರಗಳು]], [[ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ನಗರಗಳು|ಕೌಂಟಿ-ಹಂತದ ನಗರಗಳು]], [[ಚೀನಾದ ಪಟ್ಟಣ|ಪಟ್ಟಣಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಚೀನಾದ ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶ|ಉಪಪಟ್ಟಣಗಳ]]ನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಚೀನೀ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು [[ಪ್ರಧಾನ ಚೀನಾ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚೀನಾ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಚೀನೀ ಹೃದಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅನೇಕ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಅಂಚಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ [[ಆಂತರಿಕ ಮಂಗೋಲಿಯಾ|ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಒಳಭಾಗಗಳು]], [[ಮಂಚೂರಿಯಾ]], [[ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌]], ಮತ್ತು [[ಟಿಬೆಟ್‌|ಟಿಬೆಟ್‌ಗಳವರೆಗೂ]] [[ವಿಸ್ತರಣಾ ನೀತಿ|ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದವು]]. [[ಮಂಚು]]-ಸ್ಥಾಪಿತ [[ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ವಿಂಗ್‌ ರಾಜವಂಶ]] ಹಾಗೂ ಅದರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ROC ಮತ್ತು PRC ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಚೀನೀ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು. === ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ === [[ಚಿತ್ರ:China 100.78713E 35.63718N.jpg|thumb|left|ಸಂಯುಕ್ತ ಉಪಗ್ರಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಚೀನಾವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು|ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ವತಗಳು|ಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಯಾಂಗ್‌ಟ್ಜಿ ನದಿ|ಯಾಂಗ್‌ಟ್ಜಿ]] (ಮಧ್ಯದ), [[ಹುವಾಂಗ್‌ ಹೇ|ಹುವಾಂಗ್‌ ಹೆ]] (ಹಳದಿ ನದಿ, ಉತ್ತರ-ಮಧ್ಯದ), ಮತ್ತು [[ಅಮುರ್‌ ನದಿ|ಅಮುರ್‌]] (ಈಶಾನ್ಯ)ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ [[ನದಿ|ನದಿಗಳು]] ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ([[ಪರ್ಲ್ ನದಿ (ಚೀನಾ)|ಪರ್ಲ್‌ ನದಿ]], [[ಮೆಕಾಂಗ್‌ ನದಿ]], ಮತ್ತು [[ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ]] ಸೇರಿದಂತೆ) ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಚೀನೀ ನದಿಗಳು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಸಾಗರ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರ|ಪೂರ್ವ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರಗಳ]] ತೀರಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಾಗೂ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿರುವ [[ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ]] ಮೈದಾನಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾವು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಹಾಗೂ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ|ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ]] ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾದ, [[ಹುವಾಂಗ್‌ ಹೇ]] ಮತ್ತು [[ಯಾಂಗ್‌ಟ್ಜಿ ನದಿ|ಯಾಂಗ್‌ಟ್ಜಿ ನದಿಗಳ]] [[ನದಿ ಮುಖಜ|ನದಿ-ಮುಖಜ ಭೂಮಿ]]ಗಳಿವೆ. ಚೀನಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಸಾಯ ಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಗಳು ಈ ನದಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇವೆ. ಈ ನದಿಗಳೇ ಚೀನಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳೆಂದರೆ [[ಪರ್ಲ್ ನದಿ (ಚೀನಾ)|ಪರ್ಲ್ ನದಿ]], [[ಮೆಕಾಂಗ್‌]], [[ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮುರ್‌ ನದಿ|ಅಮುರ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಯುನ್ನಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಲಾವೋಸ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ<ref>[http://www.adb.org/Documents/Books/GMS_Atlas/default.asp ಗ್ರೇಟರ್‌ ಮೆಕಾಂಗ್‌ ಸಬ್‌ರೀಜನ್‌ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501132413/http://www.adb.org/Documents/Books/GMS_Atlas/default.asp |date=2011-05-01 }}[http://www.adb.org/default.asp ಏಷ್ಯನ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110120001746/http://adb.org/default.asp |date=2011-01-20 }} ನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ</ref> ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಧಾನ ಮೆಕಾಂಗ್‌ ಉಪಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:ChinaGeography.png|thumb|ಚೀನಾದ ಭೂಗೋಳ, ಚೀನಾದ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು.]] ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಭಾಗವು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು, ದಕ್ಷಿಣವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಸುಣ್ಣದ ಅಂಶ ಸೇರಿರುವ]] [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ [[ಗಿರಿ|ಗಿರಿಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಳ [[ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌]]ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಹಿಮಾಲಯ]] ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗವೂ ಸಹಾ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಶುಷ್ಕತೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರುಭೂಮಿಗಳಾದ]] [[ಟಕ್ಲಾ-ಮಕಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿ|ಗೋಬಿ ಮರುಭೂಮಿಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಅಧಿಪತ್ಯಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರದ [[ಪರ್ವತ|ಪರ್ವತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯುನ್ನಾನ್‌|ಯುನ್ನಾನ್‌ನ]] ಆಳದ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನೇ ಚೀನಾದ ನೈಋತ್ಯ ಗಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವು ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾವನ್ನು [[ಬರ್ಮಾ]], [[ಲಾವೋಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ|ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳಿಂದ]] ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Diqing, Yunnan, China.jpg|thumb|left|ಡಿಕ್ವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಿಮಾವೃತ ಪರ್ವತಗಳು‌, ವಾಯುವ್ಯ ಯುನ್ನಾನ್‌.]] ಚೀನಾದ [[ಪಾಲಿಯೋಜಾಯಿಕ್‌|ಪಾಲೋಜಾಯಿಕ್‌]] ರಚನೆಗಳು, ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿನ [[ಕಾರ್ಬೋನಿಫೆರಸ್‌|ಶಿಲಾವರ್ಗದ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾದರೆ, [[ಮೀಸೋಜಾಯಿಕ್‌|ಮೆಸೋಜಾಯಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಶಿಲಾಸ್ತರ]] ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು [[ನದಿ ಮುಖಜ|ನದೀಮುಖಜ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಹಿನೀರು]], ಅಥವಾ ಭೂಮೂಲವಾದವು. [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ]] ಶಂಕುವಿನಾಕೃತಿಗಳ ಗುಂಪೇ ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಬೃಹತ್ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಲಿಯಾವೋಡಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಷಾನ್‌ಡಾಂಗ್‌]] ದ್ವೀಪಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಗ್ನಿಶಿಲೆ|ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಗಳಿರುವ]] ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿಗಳಿವೆ. ಚೀನಾದ [[ಹವಾಗುಣ]] ಬಹಳಷ್ಟು ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ವಲಯವು (ಬೀಜಿಂಗ್‌ ಒಳಗೊಂಡು) ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ೩೦ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಗಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲಗಳು [[ಉತ್ತರ ಧೃವ|ಉತ್ತರಧೃವ]]ದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯದ ವಲಯವು ([[ಶಾಂಘಾಯ್‌]] ಒಳಗೊಂಡು) ಗರಿಷ್ಠ ಉಷ್ಣತೆಯ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲಗಳ [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ]] [[ಭೂಖಂಡದ ಹವಾಗುಣ|ಖಂಡಾಂತರ ಹವಾಗುಣ]] ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯವು ([[ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌ]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ವಿಪರೀತ ಉಷ್ಣತೆಯ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಚಳಿಗಾಲವಿರುವ [[ಉಪ ಉಷ್ಣ ವಲಯ|ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ]] ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]]ದ ಹಾವಳಿ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಚೀನಾ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4915690.stm "ಬೀಜಿಂಗ್‌ ಹಿಟ್‌ ಬೈ ಎಯ್ತ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟಾರ್ಮ್"]. BBC ನ್ಯೂಸ್‌. ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ದಿನಾಂಕ ೧೭ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೬.</ref> ದಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಮರಳು ಬಿರುಗಾಳಿ|ಮರಳು ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು]] ಸರ್ವೇಸಾಧಾರಣವಾಗಿವೆ. ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗಾಳಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಸಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ನೀರು, [[ಸವಕಳಿ|ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ]], ಮತ್ತು [[ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ|ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು]] ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ನಡೆಸುವಾಗ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿವೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economic history of China}} {{See also|Economy of the People's Republic of China|Economy of the Republic of China|Economy of the Han Dynasty|Economy of the Song Dynasty|Economy of the Ming Dynasty|}} == ಸಮಾಜ == === ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಚಿತ್ರ:Wang-yang-ming.jpg|thumb|122px|right|ವಾಂಗ್‌ ಯಾಂಗ್‌ಮಿಂಗ್‌, ನವೀನ-ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Fearther03.jpg|thumb|left|200px|ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚೀನಾದ ಗೀತನಾಟಕ (ಬೀಜಿಂಗ್‌ ಗೀತನಾಟಕ)ದ ಅಭಿನಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು]] ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಮತವು [[ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿತ್ವದ ಯುಗ|ಚೀನಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ]] ಇತಿಹಾಸದ ಆದ್ಯಂತವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಟ್ಟಿದ್ದು, ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯು [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪರೀಕ್ಷೆ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಹತೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷನಿಸಂ|ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಮತ]]ದ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಚೀನಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಜನಿಸಿದ್ದವು. [[ಲೀಗಲಿಸಂ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಲೀಗಲಿಸಂ]]ನಂತೆ, ಇನ್ನಿತರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ|ಅಧಿಕೃತ]] ವಿಚಾರ ಧಾರೆಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] [[ನವೀನ-ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷನಿಸಂನವೀನ-|ನವೀನ-ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತದವರು]] [[ಲೀಗಲಿಸಂ (ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಲೀಗಲಿಸಂ]] ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹೊರತಾದ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದೇ ನಂಬಿದ್ದರು. ಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಅರ್ಹತಾಶಾಹಿ|ಮೌಲ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಯು ಇಂದಿಗೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ [[ನವ ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷನಿಸಂ|ನವ ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರು]] (ನವೀನ-ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕರಲ್ಲ) ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕನ್‌ಪ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ "ಏಷ್ಯಾದ ಮೌಲ್ಯ"ಗಳೊಂದಿಗೆ <ref>ಬೇರಿ, ಥಿಯೋಡೋರ್‌ ಡೇ. {{cite web |url=http://www.columbia.edu/cu/ccba/cear/issues/fall97/graphics/special/debary/debary.htm |title="Constructive Engagement with Asian Values" |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050311041507/http://www.columbia.edu/cu/ccba/cear/issues/fall97/graphics/special/debary/debary.htm |archivedate=2005-03-11}}. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೊಂದಿವೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಸೇನೆಯ|ಸೈನಿಕ]] ಬಲಗಳ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯವಲ್ಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಈ ಭಾವೀ ಸುಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಚೀನಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಚೀನೀ ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇವೆಲ್ಲದರಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುವುದೇನೆಂದರೆ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ ಕುಸಿತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ರಾಜಕೀಯದ|ರಾಜಕೀಯ]], ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ==== ಕಲೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:mifu01.jpg|thumb|ಮಿ ಫು ರ ಚೀನೀ ಅಲಂಕೃತ ಲಿಪಿರಚನೆ, ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ca. ಕ್ರಿ. ಶ.1100]][[ಚಿತ್ರ:Bamboo book - binding - UCR.jpg|thumb|ಸುನ್‌ ಟ್ಜುನ ಯುದ್ಧ ಕಲೆ, ಒಂದು ಕ್ವಿಯಾನ್‌ಲಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಂಶಾವಳಿ ಪುಸ್ತಕದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮರುಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿ.]]ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ ಚೀನೀ ಲಿಪಿಗಳು ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. [[ದೈವವಾಣಿ ಎಲುಬುಗಳು|ದೈವವಾಣಿಗಳಿರುವ ಎಲುಬು]]ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಶಾಸನಗಳವರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಈಗಲೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಲಿಖಿತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನೇ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಚೀನಾದ ಅಲಂಕೃತ ಲಿಪಿರಚನೆ|ಅಲಂಕೃತ ಲಿಪಿರಚನೆ]]ಯು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಅಥವಾ ನಾಟಕ ಕಲೆಗಿಂತ ಉನ್ನತವಾದುದು ಎಂಬ ಅಭಿಮತವಿದ್ದದ್ದು. ಮಹಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌|ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಮತ,]] [[ಟಾವೋಯಿಸ್ಟ್‌|ಟಾವೋ ತತ್ವ,]] ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದವು) ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು [[ಕುಂಚ ಶಾಯಿ|ಕುಂಚ ಶಾಯಿಯಲ್ಲಿ]] ಹಸ್ತಲಿಖಿತವಾದವು. ಅಲಂಕೃತ ಲಿಪಿರಚನೆಯು ಮುಂದೆ ವ್ಯಾಪಾರೀಕೃತಗೊಂಡು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳು ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯ ಹೊಂದಿದವು. [[ಚೀನಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವು ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದೆ; ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾಕೃತಿ, ''[[I ಚಿಂಗ್‌|ಐ ಚಿಂಗ್‌]]'' ಅಥವಾ "ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಗ್ರಂಥ"ವು ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೧೦೦೦ ದಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿ|ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ]] ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ನ ''[[ಅನಾಲೆಕ್ಟ್ಸ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಲಾವೋಜಿ|ಲಾವೋಜಿನ]] ''[[ಟಾವೋ ಟೆ ಚಿಂಗ್‌]]'' ನಂತಹ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. (ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ: [[ಚೀನೀ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು|ಚೀನೀ ಮಹಾಕೃತಿಗಳು]].) [[ಸಿಮಾ ಕ್ವಿಯಾನ್‌|ಸಿಮಾ ಕ್ವಿಯಾನ್‌ನ]] ಮೂಲಾವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೧೦೯ ರಿಂದ ಕ್ರಿ. ಪೂ. ೯೧ ರವರೆಗೆ ರಚಿತವಾದ ''[[ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು|ಇತಿಹಾಸಕಾರನ ದಾಖಲೆಗಳು]]'' ಇಂದ ಮೊದಲುಗೊಂಡು, ರಾಜವಂಶೀಯ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ರಚಿತವಾದವು. ಟಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾದ ಕವಿತ್ವ|ಕವಿತ್ವ]] ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ [[ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಟ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು|ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳು ಮಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. [[ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಂಗ್‌ ಅಧಿಪತ್ಯ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಚ್ಚು|ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಚ್ಚುಗಳ]] ಮಾದರಿಯ [[ಮುದ್ರಣ|ಮುದ್ರಣ ಅಚ್ಚು]]ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾಗಿ ಪಂಡಿತರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪರಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮುದ್ರಿತ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಮೇರುಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಬರೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹಾ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವವೂ ಆಗಿಂದ್ದಾಗ್ಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯು ಅಧಿಕಾಂಶ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯಾದ ಅವಧಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. [[ಸು ಸಾಂಗ್‌]] ರಚಿತ ''ಕ್ಸಿನ್‌ ಇಕ್ಸಿಯಾಂಗ್‌ ಫಾಯೋ'' ಮತ್ತು [[ಷೆನ್‌ ಕುವೋ|ಷೆನ್‌ ಕುಓ]] ರಚಿತ ''[[ಕನಸಿನ ಹೊಳೆಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು]]'' ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಇತಿಹಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್‌ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಪುಲ ಕೃತಿಗಳು, ಹೆಸರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೦೮೪ ನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ [[ಸಿಮಾ ಗುವಾಂಗ್‌|ಸಿಮಾ ಗುವಾಂಗ್‌ನ]] ''[[ಝಿಝಿ ಟಾಂಗ್‌ಜಿಯನ್‌|ಝಿಝಿ ಟಾಂಗ್‌ಜಿಯಾನ್‌]]'' ಅಥವಾ ''[[ಸಾಂಗ್‌ ಕಾಲದ ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಷ್ಟ ಗ್ರಂಥಗಳು|ಸಾಂಗ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳು]]'' ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆಯಾದವು. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಇದು ಅರ್ಹತಾಶಾಹಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ಮೇರುಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗಿರುವ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದವರು ''ಜಿನ್ಷಿ '' ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾದ ಗಣ್ಯ ಪಂಡಿತ-ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪದವಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಉನ್ನತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಚೀನೀ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲ ಮೇರುಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರು, ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಿ, ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಚೀನೀಯರು [[ಗುಝೆಂಗ್‌|ಝೆಂಗ್‌]] (ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಜಿದರ್‌), [[ಗುಕ್ವಿನ್‌|ಕ್ವಿನ್‌]] (ಮರದ ಪಟ್ಟಿಯಿಲ್ಲದ ಜಿದರ್‌), [[ಷೆಂಗ್‌ (ವಾದ್ಯ)|ಷೆಂಗ್‌]] (ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಮೌತ್‌ ಆರ್ಗನ್‌), ಮತ್ತು [[ಕ್ಸಿಯಾವೋ (ಕೊಳಲು)|ಕ್ಸಿಯಾವೋ]] (ಲಂಬ ಕೊಳಲು)ಗಳಂತಹಾ ಅನೇಕ [[ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ|ಸಂಗೀತ ಸಾಧನ]]ಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ [[ಎರ್‌ಹೂ]] (ತಾರಸ್ಥಾಯಿಯ ಪಿಟೀಲು ಅಥವಾ ಬಗ್ಗಿದ ಲೂಟ್‌ ವಾದ್ಯ ) ಮತ್ತು [[ಪಿಪಾ]] (ಪೇರ್‌ಹಣ್ಣಿನ-ಆಕೃತಿಯ ಅರೆ ತೆರೆದ ಲೂಟ್‌ ವಾದ್ಯ) ಮದರಿಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ವಾದ್ಯಗಳು ಮುಂದೆ [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ]], ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಪಾನ್‌, ಕೊರಿಯಾ, ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳೆಡೆಗೆ ಪಸರಿಸಿದವು. == ಜನಸಾಂದ್ರತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Ethnolinguistic_map_of_China_1983.jpg|thumb|300px|right|ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾಷಾವಾರು ಭೂಪಟ.]] ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ನೂರಾರು [[ಜನಾಂಗೀಯತೆ|ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯ]]ಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಚೀನೀಯರು|ಹ್ಯಾನ್‌]] ಚೀನಾದ ಇದುವರೆಗಿನ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಸಮುದಾಯವು ಅಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಗುಣ-ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಕಳೆದ ಮೂರು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಮುಂಚೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಚೀನಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು [[ಸಿನೋ ಭಾಷೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ|ಸಿನೊ‌ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ]] ಹ್ಯಾನ್‌ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರುಹುಗಳು ಚೀನಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಹ್ಯಾನ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವರು, ಈಗಲೂ ಹ್ಯಾನ್‌ಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಜನಾಂಗಗಳು ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಬದಲಿಸಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಂಚೂರಿಯಾದ ವಸ್ತ್ರ ಶೈಲಿಯಾದ [[ಕ್ವಿಪಾವೋ|ಕ್ವಿಪಾವೋವು]], ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಹಿಂದಿನ ಹ್ಯಾನ್‌ ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿಗಳಾದ [[ಹ್ಯಾನ್‌ಫು]] ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ "ಚೀನಾ"ದ್ದೇ ಆದ ನವೀನ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆಧುನಿಕ ಪದವಾದ [[ಚೀನೀ ರಾಷ್ಟ್ರ]] (''ಝೋಂಘುವಾ ಮಿನ್‌ಜು'' )ವನ್ನು ಚೀನೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. === ಭಾಷೆಗಳು === {{Main|Languages of China}} ಚೀನಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಷೆಗಳು, ೨೯ ಜನಾಂಗಗಳು ಬಳಸುವ [[ಸಿನೊ-ಟಿಬೆಟನ್‌]] ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. [[ಚೀನೀಯ ಭಾಷೆ|ಚೀನೀ ಭಾಷೆ]]ಯೊಳಗೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ [[ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು|ಭಾಷಾವಾರು ಪಂಗಡ]]ಗಳಿವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾಷಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಗಳೆಂದರೆ [[ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಚೀನೀಯರು|ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌]] (ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೭೦%ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ), [[ವು ಚೀನೀಯರು|ವು]], [[ಯೂ ಚೀನೀಯರು|ಯೂ]] (ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ ಭಾಷಿಕ), [[ಮಿನ್‌‌ ಚೀನೀಯರು|ಮಿನ್‌]], [[ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್‌ ಚೀನೀಯರು|ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್‌]], [[ಗಾನ್‌ ಚೀನೀಯರು|ಗಾನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಹಕ್ಕ ಚೀನೀಯರು|ಹಕ್ಕ]]. ಸಿನೋವಲ್ಲದ ಇನ್ನಿತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ [[ಝುವಾಂಗ್‌ ಭಾಷೆ|ಝೂವಾಂಗ್‌]] (ಥಾಯ್‌), [[ಮಂಗೋಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಮಂಗೋಲಿಯನ್‌]], [[ಟಿಬೆಟಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಟಿಬೆಟಿಯನ್‌]], [[ಯೂಘುರ್‌ ಭಾಷೆ|ಯೂಘುರ್‌]] (ಟರ್ಕಿಯ), [[ಮ್ಹಾಂಗ್‌ ಭಾಷೆ|ಹ್ಮಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯನ್‌]].<ref name="language">[http://english.gov.cn/2005-08/16/content_23691.htm ಭಾಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130725061022/http://english.gov.cn/2005-08/16/content_23691.htm |date=2013-07-25 }}. ೨೦೦೫. GOV.cn. ''URLಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ೩ ಮೇ ೨೦೦೬.''</ref> ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯು]] ಲಿಖಿತ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದ್ದಿತು, ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲದ,ಅಗ್ರಾಹ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಲಿಖಿತ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತ್ತು. [[ಸ್ಥಳೀಯ ಚೀನೀ ಭಾಷೆ|ಚೀನೀಯರ ದೇಶಭಾಷೆ]] ಅಥವಾ ''ಬೈಹುವಾ'' ವು ಮಿಂಗ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದ [[ಕಾದಂಬರಿಗಳು|ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಳಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಸಿದ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆ ಆಧಾರಿತ ಲಿಖಿತ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ) ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯು ಈಗಲೂ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗಾದರೂ ಹಲವು ಚೀನೀಯರಿಗೆ ಅದು ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಧಾರ್ಮಿಕತೆ === [[ಚಿತ್ರ:天-bronze-shang.svg|thumb|right|ಷಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಾಲದ ಕಂಚಿನ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಯಾನ್‌ (天), "ದೇವರು" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಅಕ್ಷರ.]] ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಕನಿಷ್ಟ [[ಷಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (೧೭೬೬ BC)ದ ಕಾಲದಿಂದ ಕೊನೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ(೧೯೧೧ AD)ದ ಅಳಿವಿನವರೆಗಿನ ಪಾಲಿಸಿದ "ಅಧಿಕೃತ" ಸಂಪ್ರದಾಯ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಮರ್ಥ ಶಕ್ತಿ<ref name="ReferenceA">ಹೋಮರ್‌ ಎಚ್‌.ಡಬ್ಸ್‌, "ಥೀಯಿಸಂ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸಂ ಇನ್‌ ಆನ್‌ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಚೀನಾ ಫಿಲಾಸಫಿ" ''ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಈಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ '', ಸಂಪುಟ. ೯, ಸಂಖ್ಯೆ. ೩/೪, ೧೯೫೯</ref> ಯಾಗಿ ''[[ಷಾಂಗ್‌ದಿ]]'' ("ಸರ್ವೋತ್ತಮ ದೈವ") ಅಥವಾ "[[ಟಿಯಾನ್‌|ದೇವರು]]" ಕೇಂದ್ರಿತ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನಿಸಂ|ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯನ್‌ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಟಾವೋಯಿಸಂ|ಟಾವೋ ತತ್ವ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳ]] ಪರಿಚಯವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಈ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿತ್ತು.. ಇದರಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸರ್ವಶಕ್ತನೆಂಬ ಅಮೂರ್ತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಗಣಿಸುವ ಕಾರಣ ಇದರಲ್ಲಿ [[ಏಕೀಶ್ವರವಾದ|ಏಕೀಶ್ವರವಾದದ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ನ ಬರವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆತ ಸ್ವತಃ ದೇವರನ್ನು ವಂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಅಲ್ಲದೇ ದೇವರು ಜನರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠತೆ(''ಯಿ'', 義)<ref name="ReferenceA"/> ಯಿಂದಿರಲು ಕೆಲ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕೀಶ್ವರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೈವಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಶಕ್ತಿಗಳು ''ಷಾಂಗ್‌ದಿ'' ಯೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೂ [[ಮೋಹಿಸಂ|ಮೋಹಿಸಂನಂತಹಾ]] ಇನ್ನಿತರ ಭಿನ್ನ ಧರ್ಮಗಳು, ದೈವಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪಿತೃ ಶಕ್ತಿಗಳು [[ಅದೃಷ್ಟ ಬಲ ನಂಬಿಕೆ|ಅದೃಷ್ಟಬಲ ನಂಬಿಕೆ]]ಯನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು, "ವಿಶ್ವ ಪ್ರೀತಿ"(''ಜಿಯಾನೈ '', 兼爱)ಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇವಲ ''ಷಾಂಗ್‌ದಿ'' ಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ ಏಕೀಶ್ವರವಾದವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ''ಷಾಂಗ್‌ದಿ'' ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಗುಡಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ದೇವರ ಗುಡಿ]]. ಚೀನೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರಾಜನೂ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ [[ಬಲಿ|ಪಶುಬಲಿ ಕಾರ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗೂಳಿಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಟಾವೋ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗಳ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಆಧುನಿಕಯುಗದ ಮುನ್ನಿನ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಳಿದ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು, ಅಲ್ಲದೇ ಚೀನೀಯ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಪದಬಳಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಂತರದ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಟಾವೋಯಿಸಂ|ಟಾವೋಯಿಸಂವು]] ಚೀನಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, [[ಲಾವೋ ಝಿ|ಲಾವೋ ಝಿನ]] ''[[ಟಾವೋ ಟೆ ಚಿಂಗ್‌]]'' (''ಟಾವೋ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಗ್ರಂಥ'' ) ಅಥವಾ [[ಝಾಂಗ್‌ ಡಾವೋಲಿಂಗ್‌|ಝಾಂಗ್‌ ಡಾವೋಲಿಂಗ್‌ನ]] ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬರವಣಿಗೆಗಳೆಲ್ಲದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದರ ಆರಂಭದ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾಡುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಟಾವೋಯಿಸಂನ ಸಿದ್ಧಾಂತವು "[[ಡಾವೋ|ಮಾರ್ಗ]]"ದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದೆ; ವಿಶ್ವದ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಟಾವೋಯಿಸಂನ ಅಸಂಘಟಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಜನಪದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜಾತ್ಯಾತೀತ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿರುವ ಟಾವೋಯಿಸಂನ ಕಲ್ಪನೆಗಳೆಂದರೆ [[ಫೆಂಗ್‌ ಶೂಯಿ]], ಸುನ್‌ ಟ್ಸುನ ''[[ಯುದ್ಧ ಕಲೆ|ಯುದ್ಧಕಲೆ]]'', ಮತ್ತು [[ಸೂಜಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]. [[ಚಿತ್ರ:Mahayanabuddha.jpg|thumb|ಚೀನೀ ಟಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (618–907) ಕಾಲದ ಬುದ್ಧನು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮೂರ್ತಿ.]] [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು]] ಮೊದಲು ಭಾರತದಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ]] [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಹ್ಯಾನ್‌ ಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಗೊಂಡು, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡ ಇದನ್ನು ಕೆಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಇವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೂ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. [[ಮಹಾಯಾನ]] (''ಡಾಚೆಂಗ್‌'', 大乘) ಎಂಬುದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಬಲ ರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಸಿನೊಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಕೆ|ಸಿನೊಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ]] ಕೊರಿಯಾ,ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ]] ([[ಅಮಿಡಿಸಂ|ಅಮಿಡಿಸಮ್‌]]) ಮತ್ತು [[ಝೆನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮಹಾಯಾನದ ಕೆಲ ಉಪವರ್ಗಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವು ಇಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಘಟಿತ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ ಚೀನೀಯರು ತಮ್ಮನ್ನು ಟಾವೋಯಿಸಂ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ, ಈ ಎರಡೂ ಧರ್ಮಗಳ ಹಿಂಬಾಲಕರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಚೀನೀಯ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಿತೃ ಪೂಜೆ]] ಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಟಾವೋಯಿಸಂ,ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನಿಸಂ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗಳು ಈ ಎಲ್ಲವೂ [[ವಂಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ|ವಂಶದ ಧಾರ್ಮಿಕಶ್ರದ್ಧೆ]] ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು, ಬಹು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ [[ಮೌಲ್ಯಗಳು|ಮೌಲ್ಯ]]ಗಳೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೀನೀಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, [[ಧೂಪದ ಕಡ್ಡಿ|ಧೂಪ]] ಮತ್ತು ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳನ್ನು ಉರಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, [[ಜಾಸ್‌ ಕಾಗದ|ಜಾಸ್‌ ಕಾಗದವನ್ನು]] ನಿವೇದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಿಕರ ಗೋರಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳ ಮಂದಿರ, ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು]] [[ಪೂರ್ವದ ಅಸ್ಸಿರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್|ಪೂರ್ವದ ಅಸ್ಸಿರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಟ ೭ನೇ ಶತಮಾನ ADಯಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ [[ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌]] ಮತ್ತು ತದನಂತರ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌]] [[ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು|ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ]]ರ ಮುಖಾಂತರ ಗಮನಾರ್ಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. [[ತೈಪಿಂಗ್‌ ದಂಗೆ|ತೈಪಿಂಗ್‌ ದಂಗೆಯು]] ಕೆಲ ಹಂತದವರೆಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪ್ರಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು [[ಬಾಕ್ಸರ್‌ ದಂಗೆ|ಬಾಕ್ಸರ್‌ ದಂಗೆಯು]] ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Huaisheng Mosque Dec 2007.jpg|thumb|left|ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹುಆಯ್‌ಷೆಂಗ್ ಮಸೀದಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ ಸೋದರಮಾವ ಸೈಯೆದ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಅಬಿ ವಕ್ಕಾಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು]] [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವು]] [[ಮುಹಮ್ಮದ್‌|ಮುಹಮ್ಮದ್‌ರ]] ಸಾವಿನ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ೬೫೧ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರ ನಿಯೋಗದಿಂದ ಹರಡಿತು. [[ಸಾಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಂಗ್‌ ಅಧಿಪತ್ಯ]]<ref name="bbc">BBC ಇಸ್ಲಾಂ ಇನ್‌ ಚೀನಾ (೬೫೦-ಪ್ರಕೃತ) [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/china_1.shtml http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/history/china_1.shtml]</ref><ref name="islamicculture">{{cite web|url=http://www.religion-online.org/showchapter.asp?title=1656&C=1645|title=Islamic culture in China|access-date=2009-08-19|archive-date=2011-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011225825/http://www.religion-online.org/showchapter.asp?title=1656&C=1645|url-status=dead}}</ref> ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆಂದು ಬಂದರೂ, ಆಯಾತ/ನಿರ್ಯಾತಗಳಲ್ಲಿ ಹತೋಟಿ ಪಡೆಯುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲರಾದರು. [[ಝೆಂಗ್‌ ಹೆ|ಝೆಂಗ್‌ ಹೇ]],[[ಲಾನ್‌ ಯು]] ಮತ್ತು ಯುವಾನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಖಾನ್‌ಬಾಲಿಕ್‌]] ಕಟ್ಟಲು ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ [[ಯೆಹೆಡೀರ್‌ಡಿಂಗ್‌|ಯೆಹೇಡೀರ್‌ಡಿಂಗ್‌]]ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಡಳಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಇಸ್ಲಾಂ ವ್ಯಾಸಂಗ<ref>{{cite web|url=http://www.hsais.org/2essay0405_4.htm|title=Looking East: The challenges and opportunities of Chinese Islam|access-date=2009-08-19|archive-date=2008-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312110509/http://www.hsais.org/2essay0405_4.htm|url-status=dead}}</ref> ಕ್ಕೆ [[ನಂಜಿಂಗ್‌]] ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. [[ದಂಗನ್‌ ದೊಂಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಂಥಯ್‌ ದಂಗೆ]]<ref>ಲೆವೀನ್‌, ಮಾರ್ಕ್‌. ಜಿನೋಸೈಡ್‌ ಇನ್‌ ದ ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್‌-ಸ್ಟೇಟ್‌. I.B.ಟಾರಿಸ್‌, ೨೦೦೫. ISBN ೧-೮೪೫೧೧-೦೫೭-೯, ಪುಟ ೨೮೮</ref><ref>ಗಿಯೆರ್ಷ್‌, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್‌. ಏಷ್ಯನ್‌ ಬಾರ್ಡರ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ : ದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಚೀನಾಸ್‌ ಯುನ್ನಾನ್‌ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್‌. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೬. ISBN ೧-೮೪೫೧೧-೦೫೭-೯, ಪುಟ ೨೧೯</ref><ref>ಡಿಲ್ಲನ್‌, ಮೈಕೆಲ್‌. [http://www.hsais.org/2essay0405_4.htm ಚೀನಾಸ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಹುಯಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312110509/http://www.hsais.org/2essay0405_4.htm |date=2008-03-12 }}. ಕರ್ಜನ್‌, ೧೯೯೯. ISBN ೦-೭೦೦೭-೧೦೨೬-೪, ಪುಟ xix</ref> ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ವಿಂಗ್‌ ಅಧಿಪತ್ಯವು]] ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿ, [[ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ನರಮೇಧಗಳು|ನರಮೇಧ]] ನಡೆಸಿತು. [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜುಡಾಯಿಸಂ]] ೭ನೇ ಅಥವಾ ೮ನೇ ಶತಮಾನ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ|CEy]]ಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ [[ಜ್ಯೂಗಳು]] [[ಶಾಂಘಾಯ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಆಯಾ ನಗರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಮಾರಣಹೋಮ]]ದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಬಯಸಿ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಶಾಂಘಾಯ್‌ ನಗರವು, ವೀಸಾ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಬಂದರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಜ್ಯೂ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. == ಚೀನಾದ ಹೊಸವರ್ಷ == ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಜನವರಿ ೨೩ ರಂದು 'ಚಾಂದ್ರಮಾನ ರೀತ್ಯ' ಚೀನ ಹೊಸವರ್ಷವನ್ನು ೧ ವಾರ ಕಾಲ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ನಗರವಾಸಿಗಳೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ [[ಬೇಸಿಗೆಯ ಬೃಹದ್ ಉತ್ಸವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ,ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಹುರುಪಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟು ೪೦ ದಿನಗಳ ಈ ವಲಸೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರು,ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೩೧.೬ ಕೋಟಿ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು '[[ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ವಲಸೆ]]'ಯೆಂದು ಪ್ರರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅತಿ ಸುಲಭ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಡಚಣೆ ಬಂದರೂ ಜನ ಬೇಸರಿಸದೆ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟು ಈ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಹಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Dragon boat racing.jpg|thumb|ಡ್ರಾಗನ್‌ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಾದ ಕ್ರೀಡೆ.]] :''ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ: [[ಚೀನಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]], [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಮಕಾವುವಿನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಮಕಾವುನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]].'' :''ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ: [[ತೈವಾನ್‌ನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]].'' ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೦೦೦.<ref>[http://athleticscholarships.net/history-of-soccer.htm ಆರಿಜಿನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಗ್ರೇಟ್‌ ಗೇಮ್‌]. ೨೦೦೦. Athleticscholarships.net. ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೬.</ref> ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ [[ಸಾಂಘಿಕ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ವು ಚೀನಾದಲ್ಲೇ ಉಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನಿತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳೆಂದರೆ [[ಚೀನಾದ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಟೇಬಲ್‌ ಟೆನಿಸ್‌]], [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌]], ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಗಾಲ್ಫ್‌]].[[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್‌|ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಈಗ ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. :ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳೂ ಇವೆ. [[ಡುವಾನ್‌ ವು ಉತ್ಸವ|ಡುವಾನ್‌ ವು ಹಬ್ಬ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರ [[ಡ್ರಾಗನ್‌ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಆಂತರಿಕ ಮಂಗೋಲಿಯಾ|ಆಂತರಿಕ ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]], ಮಂಗೋಲಿಯನ್‌-ಮಾದರಿಯ ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಕುದುರೆ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಕುದುರೆ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು]] ಜನಪ್ರಿಯವಾದುವು. [[ಟಿಬೆಟ್‌|ಟಿಬೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಕ್ರೀಡೆ]] ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವ<ref>ಕ್ವಿನ್‌ಫಾ, ಯೆ. [http://chineseculture.about.com/library/weekly/aa032301a.htm ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303183246/http://chineseculture.about.com/library/weekly/aa032301a.htm |date=2009-03-03 }}. About.com. ಪಡೆದಿದ್ದು ೨೧ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೬.</ref> ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. :[[ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ|ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯಕ್ಕೆ]] ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರು [[ಟಾಯ್‌ ಚಿ ಚುವಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಜಾಂಗ್‌|ಕ್ವಿಗಾಂಗ್‌]] ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. :[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚದುರಂಗ]], [[ಗೋ (ಫಲಕ ಆಟ)|ಗೋ]] (ವೇಕ್ವಿ), ಮತ್ತು [[ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್‌ ಕ್ವಿ|ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್‌ಕ್ವಿ]] (ಚೀನೀಯ ಚದುರಂಗ)ಯಂತಹಾ [[ಫಲಕ ಆಟಗಳು|ಫಲಕದ ಆಟ]]ಗಳು ಸಹಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. :[[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ]] ದ ರಾಜಧಾನಿ, [[ಬೀಜಿಂಗ್‌]], ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ವಿದ್ಯಮಾನವಾದ [[2008ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|2008ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು]] ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. == ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:ChineseCrossbow.JPG|thumb|ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ಹಸ್ತ ಚಾಲಿತ ಅಡ್ಡಬಿಲ್ಲಿನ ಉಳಿಕೆಗಳು, ಕ್ರಿ. ಪೂ. 2ನೇ ಶತಮಾನ.]] [[ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾ]] ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾಗದ]] ([[ಪೇಪಿರಸ್‌]] ಅಲ್ಲ) ಮತ್ತು [[ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ]], [[ಮರದ ಅಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಣ]] ಮತ್ತು [[ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಅಚ್ಚು]] [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರಣ ಇತಿಹಾಸ|ಮುದ್ರಣ]], ಪ್ರಾಚೀನ ಸೂಜಿಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸೂಜಿ [[ದಿಕ್ಸೂಚಿ]], [[ಗನ್‌ಪೌಡರ್‌|ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌]], [[ಶೌಚ ಕಾಗದ]], ಪ್ರಾಚೀನ [[ಭೂಕಂಪನ ಶೋಧಕ|ಭೂಕಂಪನ]] ಶೋಧಕಗಳು, [[ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ|ಬೆಂಕಿ ಪೊಟ್ಟಣ]], [[ಪ್ರಾಣಿ ದೊಡ್ಡಿಗಳು|ಪ್ರಾಣಿ ದೊಡ್ಡಿ]]ಗಳು, ಡಬಲ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌ [[ಪಿಸ್ಟನ್‌ ಪಂಪ್‌]], [[ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಫರ್ನೇಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಎರಕ]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]] [[ನೇಗಿಲು]], ಬಹು-ಕೊಳವೆಯ [[ನೇಗಿಲ ಸಾಲು]], [[ತೂಗು ಸೇತುವೆ]], ಇಂಧನವಾಗಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖೀಯ ಸಾರೋಟು|ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖೀಯ ಸಾರೋಟು/ರಥ]] ಕ್ಕಾಗಿ [[ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ (ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನ)|ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ ಗೇರು]], [[ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್‌]] ಶಕ್ತಿಚಾಲಿತ [[ಖಗೋಳ ವಲಯ ಗೋಳ]], ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್‌-ಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ [[ಹಗುರ ಸುತ್ತಿಗೆ]], ಯಾಂತ್ರಿಕ [[ಸರಪಣಿ ಚಾಲನೆ]], ಯಾಂತ್ರಿಕ [[ಬೆಲ್ಟ್‌‌ (ಯಾಂತ್ರಿಕ)|ಬೆಲ್ಟ್‌ ಡ್ರೈವ್‌]], ಉಬ್ಬು ಛಾಯಾ ಭೂಪಟ‌, [[ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲರ್‌]], [[ಅಡ್ಡಬಿಲ್ಲು]], [[ಫಿರಂಗಿ]], [[ರಾಕೆಟ್‌]], [[ಬಹುಹಂತದ ರಾಕೆಟ್‌|ಬಹು ಹಂತದ ರಾಕೆಟ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಚೀನೀ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ಮಹಾನವ್ಯ]](ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ)ವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಶೆನ್‌ ಕುವೋ|ಶೆನ್‌ ಕುವೋನ]] (೧೦೩೧–೧೦೯೫) ಏಕಾಂಗಿ ಸಾಧನೆಯೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಹದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರಿರುವುದು ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಂಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿದ ದೂರದರ್ಶಕ ನಳಿಕೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಧೃವ|ಧೃವ ನಕ್ಷತ್ರ]]ದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ, [[ವಾಸ್ತವವಾದ ಉತ್ತರ|ವಾಸ್ತವವಾದ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕು]] ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, [[ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆ|ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಹಿಮ್ಮುಖ ಚಲನೆಯಂತಹಾ ಗ್ರಂಥ ಬರೆದು, ಹಾಗೂ [[ಕಕ್ಷೆ|ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯುವ ಗ್ರಹಗಳ ಪಥವನ್ನು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ [[ವಿಲ್ಲೋ]] ಎಲೆಯ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಂದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಪುರಾವೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಭೂರಚನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು [[ಭೂಹವಾಗುಣ ಇತಿಹಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂಹವಾಗುಣ ಇತಿಹಾಸಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ|ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು]] ಕುರಿತು ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ|ಭೂರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದನು. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೆಂದರೆ [[ಗ್ಯಾನ್‌ ಡೆ|ಗಾನ್‌ ಡೇ]], [[ಷಿ ಷೆನ್|ಷಿ ಷೆನ್‌]], [[ಝ್ಯಾಂಗ್‌ ಹೆಂಗ್‌]], [[ಯಿ ಕ್ಸಿಂಗ್‌]], [[ಝ್ಯಾಂಗ್‌ ಸಿಕ್ಸುನ್‌|ಝ್ಯಾಂಗ್‌ ಸಿಕ್ಸಂ]], [[ಸು ಸಾಂಗ್‌]], [[ಗುವೋ ಷೌಜಿಂಗ್‌|ಗುವೋ ಶೌಜಿಂಗ್‌]], ಮತ್ತು [[ಕ್ಸು ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ವಿ]]. [[ಚೀನಾದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ|ಚೀನೀಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವು]] [[ಗ್ರೀಕರ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ|ಗ್ರೀಕ್‌ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ]] ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಸಾಂಗ್‌ ಯಿಂಗ್‌‌ಕ್ಸಿಂಗ್‌|ಸಾಂಗ್‌ ಯಿಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್‌]] (೧೫೮೭–೧೬೬೬) ರಚಿತ ''ಟಿಯಾಗಾಂಗ್‌ ಕಯ್‌ವು'' [[ವಿಶ್ವಕೋಶ|ವಿಶ್ವಕೋಶದಂತೆ]] ಚೀನೀಯರು ತಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಉತ್ಸುಕತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಚೀನಾದ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ಯೂರೋಪ್‌|ಯೂರೋಪ್‌ಗಿಂತ]] ಹಿಂದುಳಿದಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮತೋಲನ|ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮತೋಲನದಂತಹಾ]] ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣ ಗಳೆಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. PRCಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾವು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ==ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಝುಹೈ ಮಕಾವು ಸೇತುವೆ== [[File:West section of Hong Kong-Zhuhai-Macau Bridge (20180902174105).jpg|320px|thumb|ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್-ಝುಹೈ-ಮಕಾವು ಸೇತುವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಭಾಗ]] *[[ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್-ಝುಹೈ-ಮಕಾವು ಸೇತುವೆ]] ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸೇತುವೆ. *ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ ಸೇತುವೆ ದಿ.೨೩-೧೦-೨೦೧೮ರಂದು ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಆ ಸೇತುವೆಯ ಉದ್ದ (ನೀರಿನಡಿ ಸುರಂಗ ಸೇರಿ) 55 ಕಿ.ಮೀ. ಕೋಟಿ. ಆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚರೂ.1.5 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ರೂ. ಅದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ (ಈ ಮೊದಲು 3 ಗಂಟೆ ಸಮಯ ಬೇಕಿತ್ತು) ಈಗ 30 ನಿಮಿಷ. ಅದು ಮೂರು ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು. ಕೃತಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಅದರ ಎರಡು ಭೂಭಾಗಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 10 ಲಕ್ಷ ಚದರ ಅಡಿ. ಅದು ಹಾಂಕಾಂಗ್– ಮಕಾವ್–ಚೀನಾದ ಜುಹೈಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. *ಈ ನದಿಯು ಪರ್ಲ್ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸೇತುವೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಿ.ಸಿ.ಟಿ.ವಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇತುವೆ ನಿಗಾಕ್ಕೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ತಡೆಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯಿಂದ ಸದಾ ನೆಡೆಯುವುದು. ಅದು 2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು ಯೋಜನೆಯಂತೆ 2016ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಬೇಕಿತ್ತು. ===ನಿರ್ಮಾಣ=== *ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 18 ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸೇತುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ 4 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. (60 ಐಫೆಲ್ ಟವರ್ ಪ್ರಮಾಣ). ಈ ಸೇತುವೆಗೆ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಹೊಡೆತ ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇದೆ. ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು 2030 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ 29 ಸಾವಿರ ವಾಹನಗಳು ಹಾಗೂ 1.26 ಲಕ್ಷ ಜನರು ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹಾಂಕಾಂಗ್‌, ಮಕಾವ್ ಜತೆ ಚೀನಾದ 9 ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ‘ಗ್ರೇಟರ್ ಬೇ ಏರಿಯಾ’ ನಿರ್ಮಾಣ ಚೀನಾದ ಉದ್ದೇಶ.<ref>[https://www.prajavani.net/worlds-longest-bridge-583114.html ಚೀನಾ: ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸೇತುವೆ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತ;: 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,]</ref> ==ನೋಡಿ== *ಚೀನಾದ [[ವೈ-20 ವಿಮಾನ]] *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/22/467487.html ಶೇಖರ್‌ ಗುಪ್ತ;ಚೀನಾ ಎಂಬ ಆಷಾಢಭೂತಿ;22 Jan, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125142547/http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/22/467487.html |date=2017-01-25 }} == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == {{sisterlinks}} {| style="width:60%" {{col-3}} * ಚೀನಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು * ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ * ಚೀನಾದ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ|ಚೀನಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ/ವಾಸ್ತು ಶೈಲಿ * ಚೀನಾದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಚೀನಾದ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ * ಚೀನಾದ ಪಂಚಾಂಗ * ಚೀನಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ * ಚೀನಾದ ಡ್ರಾಗನ್‌ * ಚೀನಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆ * ಚೀನಾದ ಭೂಗೋಳ|ಚೀನಾದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ * ಚೀನಾದ ಭಾಷೆಗಳು * ಚೀನಾದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ * ಚೀನಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ {{col-3}} * ಚೀನಾದ ಹೆಸರು * ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ * ಚೀನಾದ ಹೊಸ ವರ್ಷ * ಚೀನಾದ ಜನರು * ಚೀನೀ ಮಾನಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಘಟಕಗಳು * ಚೀನಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಫೆಂಗ್‌ಹುವಾಂಗ್‌ * ನಿಷೇಧಿತ ನಗರ * ಚೀನಾದ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸ * ಚೀನಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು {{col-3}} * ಚೀನಾದ ಶೋಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಚೀನಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಚೀನಾದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಚೀನಾದ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರ ಪಟ್ಟಿ * ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಚೀನಾದ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರವಾರು ಪಟ್ಟಿ#ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ತೀವ್ರವಾದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಚೀನಾದ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ * ದೇಶಾಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಚೀನೀಯರು|ದೇಶಾಂತರ ಹೋದ ಚೀನೀಯರು * ಬೇಸಿಗೆ ಅರಮನೆ {{col-end}} == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2|group=nb}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.china.org.cn/ China.org.cn] ಚೀನಾದ ವಾರ್ತೆ, ಹವಾಮಾನ, ವ್ಯವಹಾರ, ಪ್ರವಾಸ, ಭಾಷಾ ತರಗತಿಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು * {{CIA World Factbook link|ch|China}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/china.htm ಚೀನಾ] ''UCB ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ'' ಗಳಿಂದ * {{dmoz|Regional/Asia/China}} * {{wikiatlas|China}} * {{wikivoyage|China}} * [http://www.state.gov/p/eap/ci/ch/ ಚೀನಾ] U.S. [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ|ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆ]]ಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.export.gov/china/policyadd/OCEA.asp?dName=policyadd U.S. ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಚೀನಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಚೇರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825045716/http://www.export.gov/china/policyadd/OCEA.asp?dName=policyadd |date=2009-08-25 }} * [http://www.chinaontv.com/index.php/map ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ನಗರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್‌-ಆಕ್ಟೀವ್‌ ಚೀನಾ ಭೂಪಟ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017102811/http://www.chinaontv.com/index.php/map |date=2008-10-17 }} * [http://chinadigitaltimes.net/ ಚೀನಾ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌], ಬರ್ಕ್‌ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರಾಜ್ಯುಯೇಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಜರ್ನಲಿಸಂನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಚೀನೀ ವಾರ್ತಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌. * [http://www.chinaworker.info/ ಚೀನೀ ಕಾರ್ಮಿಕ] * [http://www.chinanewtravel.com/China-Map/ ಚೀನಾದ ಭೂಪಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121020455/http://www.chinanewtravel.com/China-Map/ |date=2008-11-21 }} * [http://www.chinaa2z.com/ ChinaA2Z.Com, ನಿಮ್ಮ ಅಧಿಕ ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಚೀನಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] * [http://www.nyinquirer.com/nyinquirer/2006/10/chinas_21st_cen.html NY ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್‌: ಚೀನಾದ 21ನೇ ಶತಮಾನ] {{coord|35|00|N|105|00|E|type:country|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ|*]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] [[et:Hiina#Hiina Rahvavabariik]] 0txoi08ez6i7qjfmaqt9dtrp6ujslez 0 17161 1377096 1357172 2026-07-24T06:41:23Z CommonsDelinker 768 VK_Singh.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Krdರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1377096 wikitext text/x-wiki ===ಪಟ್ಟಿ<ref>[http://www.gulabin.com/armynavy/pdf/Army%20Commands%201900-2011.pdf Army Commands] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150705211343/http://www.gulabin.com/armynavy/pdf/Army%20Commands%201900-2011.pdf |date=July 5, 2015 }}</ref>=== † ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಿಧನ ; ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಇನ್ ಚೀಫ್ (1947–1948) {{Officeholder table start | showorder = y | showimage = y | image_title = ಚಿತ್ರ | officeholder_title = ಹೆಸರು | showparty = n }} {{Officeholder table | order = 1 | image = General Sir Mcgregor Macdonald Lockhart.jpg | military_rank = [[ಜನರಲ್]] | officeholder = ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕ್‌ಗ್ರೆಗೋರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಲೋಕ್ಹಾರ್ಟ್ | born_year = 1893 | died_year = 1981 | term_start = 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 | term_end = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1947 }} {{Officeholder table | order = 2 | image = General Sir Francis Robert Roy Bucher.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಯ್ ಬುಚರ್ | born_year = 1895 | died_year = 1980 | term_start = 1 ಜನವರಿ 1948 | term_end = 20 ಜೂನ್ 1948 }} {{Officeholder table end}} ; ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಾಗೂ ಕಮಾಂಡರ್ ಇನ್ ಚೀಫ್ (1948–1955) {{Officeholder table start | showorder = y | showimage = y | image_title = ಚಿತ್ರ | officeholder_title = ಹೆಸರು | showparty = n }} {{Officeholder table | order = 1 | image = General Sir Francis Robert Roy Bucher.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಯ್ ಬುಚರ್ | born_year = 1895 | died_year = 1980 | term_start = 21 ಜೂನ್ 1948 | term_end = 14 ಜನವರಿ 1949 }} {{Officeholder table | order = 2 | image = General K. M. Cariappa.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ {{efn| ಮುಂದೆ 1986ರಲ್ಲಿ [[ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ (ಭಾರತ)|ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]] ಎಂದು ಪದೋನ್ನತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.}} | officeholder = [[ಕೆ.ಎಂ.ಕಾರಿಯಪ್ಪ|ಕೊಡಂದೆರ ಮಾದಪ್ಪ ಕಾರಿಯಪ್ಪ]] | officeholder_sort = Cariappa, Kodandera Madappa | officeholder_note = | born_year = 1899 | died_year = 1993 | term_start = 15 ಜನವರಿ 1949 | term_end = 14 ಜನವರಿ 1953 }} {{Officeholder table | order = 3 | image = Gen Maharaj Shri Rajendrasinhji Jadeja.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = [[ಅರಸ|ಮಹಾರಾಜ]] [[ಶ್ರೀ]] ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಹಜಿ ಜಡೇಜಾ | officeholder_sort = Jadeja, Rajendrasinhji | officeholder_note = | born_year = 1899 | died_year = 1964 | term_start = 14 ಜನವರಿ 1953 | term_end = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1955 }} {{Officeholder table end}} ; ಭೂಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (1955–ಪ್ರಸ್ತುತ) {{Officeholder table start | showorder = y | showimage = y | image_title = ಚಿತ್ರ | officeholder_title = ಹೆಸರು | showparty = n }} {{Officeholder table | order = 1 | image = Gen Maharaj Shri Rajendrasinhji Jadeja.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = [[ಅರಸ|ಮಹಾರಾಜ]] [[ಶ್ರೀ]] ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಹಜಿ ಜಡೇಜಾ | officeholder_sort = Jadeja, Rajendrasinhji | officeholder_note = | born_year = 1899 | died_year = 1964 | term_start = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1955 | term_end = 14 ಮೇ 1955 }} {{Officeholder table | order = 2 | image = General Satyawant Mallana Srinagesh.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = [[ಎಸ್. ಎಂ. ಶ್ರೀನಾಗೇಶ್|ಸತ್ಯವಂತ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ಶ್ರೀನಾಗೇಶ್]] | officeholder_sort = Shrinagesh, S. | officeholder_note = | born_year = 1903 | died_year = 1977 | term_start = 15 ಮೇ 1955 | term_end = 7 ಮೇ 1957 }} {{Officeholder table | order = 3 | image = General Kodandera Subayya Thimayya.jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]}} | officeholder = [[ಜನರಲ್ ಕೆ ಎಸ್ ತಿಮ್ಮಯ್ಯ|ಕೊಡಂದೆರ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ತಿಮ್ಮಯ್ಯ]] | officeholder_sort = Thimayya, Kodendera | officeholder_note = | born_year = 1906 | died_year = 1965 | term_start = 8 ಮೇ 1957 | term_end = 7 ಮೇ 1961 }} {{Officeholder table | order = 4 | image = General Pran Nath Thapar.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಪ್ರಾಣನಾಥ್ ಥಾಪರ್ | officeholder_sort = Thapar, Pran | officeholder_note = | born_year = 1906 | died_year = 1975 | term_start = 8 ಮೇ 1961 | term_end = 19 ನವೆಂಬರ್ 1962 }} {{Officeholder table | order = 5 | image = General Jayanto Nath Chaudhuri.jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]}} | officeholder = ಜಯಂತೋನಾಥ್ ಚೌಧರಿ | officeholder_sort = Chaudhuri, Jayanto Nath | officeholder_note = | born_year = 1908 | died_year = 1983 | term_start = 20 ನವೆಂಬರ್ 1962 | term_end = 7 ಜೂನ್ 1966 }} {{Officeholder table | order = 6 | image = General Paramasiva Prabhakar Kumramangalam.jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]}} | officeholder = ಪರಮಶಿವ ಪ್ರಭಾಕರ ಕುಮಾರಮಂಗಲಂ | officeholder_sort = Kumaramangalam, Paramasiva Prabhakar | officeholder_note = | born_year = 1913 | died_year = 2000 | term_start = 8 ಜೂನ್ 1966 | term_end = 7 ಜೂನ್ 1969 }} {{Officeholder table | order = 7 | image = FM Sam Manekshaw.jpg | military_rank = [[ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ (ಭಾರತ)|ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]]<br>{{small|[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]}} | officeholder = [[ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ|ಸ್ಯಾಮ್ ಹೋರ್ಮುಸ್‌ಜಿ ಫ್ರಾಮ್‌ಜಿ ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಜಿ ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ]] | officeholder_sort = Manekshaw, Sam | officeholder_note = | born_year = 1914 | died_year = 2008 | term_start = 8 ಜೂನ್ 1969 | term_end = 15 ಜನವರಿ 1973 }} {{Officeholder table | order = 8 | image = General Gopal Gurnath Bewoor.jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]}} | officeholder = ಗೋಪಾಲ್ ಗುರುನಾಥ್ ಬೇವೂರ್ | officeholder_sort = Bewoor, Gopal Gurunath | officeholder_note = | born_year = 1916 | died_year = 1989 | term_start = 16 ಜನವರಿ 1973 | term_end = 31 ಮೇ 1975 }} {{Officeholder table | order = 9 | image = General Tapishwar Narain Raina.jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]}} | officeholder = ತಪೀಶ್ವರ್ ನಾರಾಯಣ್ ರೈನಾ | officeholder_sort = Raina, Tapishwar Narain | officeholder_note = | born_year = 1921 | died_year = 1980 | term_start = 1 ಜೂನ್ 1975 | term_end = 31 ಮೇ 1978 }} {{Officeholder table | order = 10 | image = Om-prakash-Mhalotra.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ | officeholder_sort = Malhotra, Om Prakash | officeholder_note = | born_year = 1922 | died_year = 2015 | term_start = 1 ಜೂನ್ 1978 | term_end = 31 ಮೇ 1981 }} {{Officeholder table | order = 11 | image = General Kotikalapudi Venkata Krishna Rao.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಕೋಟಿಕಾಲಪೂಡಿ ವೆಂಕಟ ಕೃಷ್ಣಾರಾವ್ | officeholder_sort = Rao, K. | officeholder_note = | born_year = 1923 | died_year = 2016 | term_start = 1 ಜೂನ್ 1981 | term_end = 31 ಜುಲೈ 1983 }} {{Officeholder table | order = 12 | image = General Arunkumar Shridhar Vaidya.jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]}} | officeholder = ಅರುಣಕುಮಾರ್ ಶ್ರೀಧರ್ ವೈದ್ಯ | officeholder_sort = Vaidya, Arun Shridhar | officeholder_note = | born_year = 1926 | died_year = 1986 | term_start = 1 ಆಗಸ್ಟ್ 1983 | term_end = 31 ಜನವರಿ 1986 }} {{Officeholder table | order = 13 | image = General Krishnaswami Sundarji.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಸುಂದರ್‌ಜಿ | officeholder_sort = Sundarji, Krishnaswamy | officeholder_note = | born_year = 1928 | died_year = 1999 | term_start = 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 1986 | term_end = 31 ಮೇ 1988 }} {{Officeholder table | order = 14 | image = General Vishwa Nath Sharma.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಶರ್ಮ | officeholder_sort = Sharma, Vishwa Nath | officeholder_note = | born_year = 1930 | died_year = | term_start = 1 ಜೂನ್ 1988 | term_end = 30 ಜೂನ್ 1990 }} {{Officeholder table | order = 15 | image = General Sunith Francis Rodrigues.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಸುನಿತ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ರೊಡ್ರಿಗ್ಯೂಸ್ | officeholder_sort = Rodrigues, Sunith Francis | officeholder_note = | born_year = 1933 | died_year = 2022 | term_start = 1 ಜುಲೈ 1990 | term_end = 30 ಜುಲೈ 1993 }} {{Officeholder table | order = 16 | image = General Bipin Chandra Joshi.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಜೋಶಿ | officeholder_sort = Joshi, Bipin Chandra | officeholder_note = | born_year = 1935 | died_year = 1994 | term_start = 1 ಜುಲೈ 1993 | term_end = 19 ನವೆಂಬರ್ 1994 }} {{Officeholder table | order = 17 | image = Gen Shankar Roy Chowdhary.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಶಂಕರ್ ರಾಯ್‌ಚೌಧರಿ | officeholder_sort = Roychowdhury, Shankar | officeholder_note = | born_year = 1937 | died_year = | term_start = 20 ನವೆಂಬರ್ 1994 | term_end = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997 }} {{Officeholder table | order = 18 | image = Gen vp malik1.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ವೇದಪ್ರಕಾಶ್ ಮಲಿಕ್ | officeholder_sort = Chowdhury, Shankar Roy | officeholder_note = | born_year = 1939 | died_year = | term_start = 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1997 | term_end = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2000 }} {{Officeholder table | order = 19 | image = General Sundararajan Padmanabhan.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಸುಂದರರಾಜನ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್ | officeholder_sort = Padmanabhan, Sundararajan | officeholder_note = | born_year = 1940 | died_year = 2024 | term_start = 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2000 | term_end = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2002 }} {{Officeholder table | order = 20 | image = General Nirmal Chander Vij.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ನಿರ್ಮಲ್ ಚಂದರ್ ವಿಜ್ | officeholder_sort = Vij, Nirmal Chander | officeholder_note = | born_year = 1943 | died_year = | term_start = 1 ಜನವರಿ 2003 | term_end = 31 ಜನವರಿ 2005 }} {{Officeholder table | order = 21 | image = General J. J. Singh.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಜೋಗಿಂದರ್ ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ | officeholder_sort = Singh, Joginder | officeholder_note = | born_year = 1945 | died_year = | term_start = 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 | term_end = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 }} {{Officeholder table | order = 22 | image = General Deepak Kapoor.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = [[ದೀಪಕ್ ಕಪೂರ್]] | officeholder_sort = Kapoor, Deepak | officeholder_note = | born_year = 1948 | died_year = | term_start = 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 | term_end = 31 ಮಾರ್ಚ್ 2010 }} {{Officeholder table | order = 23 | image = | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ | officeholder_sort = Singh, Vijay Kumar | officeholder_note = | born_year = 1950 | died_year = | term_start = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | term_end = 31 ಮೇ 2012 }} {{Officeholder table | order = 24 | image = Gen Bikram Singh.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಬಿಕ್ರಮ್ ಸಿಂಗ್ | officeholder_sort = Singh, Bikram | officeholder_note = | born_year = 1952 | died_year = | term_start = 1 ಜೂನ್ 2012 | term_end = 31 ಜುಲೈ 2014 }} {{Officeholder table | order = 25 | image = General Dalbir Singh official photo.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ದಲ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸುಹಾಗ್ | officeholder_sort = Singh, Dalbir | officeholder_note = | born_year = 1954 | died_year = | term_start = 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2014 | term_end = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 }} {{Officeholder table | order = 26 | image = Bipin Rawat (CDS).jpg | military_rank = ಜನರಲ್<br>{{small|[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]}} | officeholder = [[ಬಿಪಿನ್ ರಾವತ್]] | officeholder_sort = Rawat, Bipin | officeholder_note = | born_year = 1958 | died_year = 2021 | term_start = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | term_end = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 }} {{Officeholder table | order = 27 | image = General Manoj Mukund Naravane PVSM AVSM SM VSM ADC (1).jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = [[ಮನೋಜ್ ಮುಕುಂದ್ ನರವಾಣೆ]] | officeholder_sort = Naravane, Manoj Mukund | officeholder_note = | born_year = 1960 | died_year = | term_start = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 | term_end = 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 }} {{Officeholder table | order = 28 | image = Gen Manoj Pandey.jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಮನೋಜ್ ಪಾಂಡೆ | officeholder_sort = | officeholder_note = | born_year = 1962 | died_year = | term_start = 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2024 }} {{Officeholder table | order = 29 | image = General Upendra Dwivedi, PVSM, AVSM (2024).jpg | military_rank = ಜನರಲ್ | officeholder = ಉಪೇಂದ್ರ ದ್ವಿವೇದಿ | officeholder_sort = Dwivedi, Upendra | officeholder_note = | born_year = 1964 | died_year = | term_start = 30 ಜೂನ್ 2024 }} {{Officeholder table end}} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ== *[[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು]] *[[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು]] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ]] [[ವರ್ಗ: ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು]] [[ವರ್ಗ: ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ]] idzibcs4h8efkd0bs5t4aajzao5jvos 0 21891 1377105 1356195 2026-07-24T07:44:59Z Prathvi Acharya 87484 1377105 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic Site | name = Bekal Fort | native_language = [[Malayalam]] | image = File:Bakel Fort Beach Kasaragod7.jpg | image_size = 250px | caption = | designation1 = | designation1_date = | designation1_number = | designation1_criteria = | designation1_type = ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = {{IND}} | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = | location = [[Pallikere]], [[Kerala]], India | elevation = | built =ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ | architect = | architecture = |latitude=12.3667 |longitude=75.05 | locmapin = India Kerala | map_caption = Location in Kerala, India | coord_display = inline | visitation_num = | visitation_year = }} '''ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ''' (ബേക്കല്‍ കോട്ട) [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಲ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ==ವಿವರ== ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಇದ್ದು ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ, ಪಿರಂಗಿಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕೋಟೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅರಮನೆ]] ಇದ್ದ ಕುರುಹು ಏನು ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಣ (ಹನುಮಾನ್) ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿದ್ದು ಕೊಟೆಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವಿದೆ. '''ಬೇಕಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಚ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್''' ಬೇಕಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಕೊೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಚ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ '''ಬೇಕಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಚ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2022ರ ಬೇಕಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಚ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ [https://kannadadhvani.com/bekal-beach-festival/ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231216105647/https://kannadadhvani.com/bekal-beach-festival/ |date=2023-12-16 }} ನಡೆಯುತ್ತದೆ.''' ==ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚರಿತ್ರೆ== ಇದು ಸುಮಾರು ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಕೋಟೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರ ಹಿರಿಯ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಎಂಬುವವರು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ ಎಂಬುವವರು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದು ಹೈದರಾಲಿಯ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದೆ ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಕೆಂದ್ರವನ್ನಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ೧೭೯೯ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಮರಣದ ನಂತರ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ==ಚಿತ್ರಗಳು== {{wide image|SeaFromBakel.jpg|1200px|Panoramic view from inside Bakel Fort.}} <gallery> Image:Bekalfort_1.jpg|A stairway inside the fort. The steps lead to a [[tunnel]] and eventually to the outside wall of the fort facing the [[Arabian sea]]. Image:Bekalfort_2.jpg|An extension of the fort into the sea. The circular [[bastion]] is built on the rocky formation well into the sea. The view is through arched slits at the upper portion of the bastion. File:Bhagavathi Temple, Kasargod.jpg|Bhagavathi Temple, Pallikere, Bakel Image:Bekal view.jpg|A view of neighboring areas from Bekal fort Image:Bekalfortbeach.JPG|Bekal fort beach Image:Bekal-1.jpg|A monument in Bekal Fort Image:Bekalfortviewofsea.jpg|ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪಶ್ಚಿಮ ನೋಟ Image:Bakel beach from fort.jpg|ಬೇಕಲಕೋಟೆ ಸಮುದ್ರ ತೀರ Image:Bakel_beach_from_fort_1.jpg|ಬೇಕಲಕೋಟೆ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಮತ್ತೊಂದು ದೃಶ್ಯ Image:Bakel_fort_from_beach.jpg|A part of the fort seen from the seaside [[File:Watch tower at Bekel fort.JPG|thumb]] File:Bakel Fort.JPG|Sunset at Bekal Fort Bekal_Fort_Kasargod.jpg|Bakel Fort [[ಚಿತ್ರ:ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ-೧.jpg|thumb|left| ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ-೧]] [[ಚಿತ್ರ:ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ-೨.jpg|thumb|right|ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ-೨]] [[ಚಿತ್ರ:Bakel Fort Kasaragod.jpg|thumb|ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ-೩]] File:Bekal Fort Kerala 2026.jpg|thumb|ಬೇಕಲ ಕೋಟೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. </gallery> ==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.indiavideo.org/kerala/places/tourism/fort/bekal-fort-kasaragod-1.php Video of Bekal Fort] * [http://www.bekal.org/ BRDC (Bekal Resorts Development Corporation)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061017053007/http://www.bekal.org/ |date=2006-10-17 }} * [http://bekal.co.in/ Bekal Holidays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809021434/http://bekal.co.in/ |date=2018-08-09 }} * [http://abhilashnarayanan.wordpress.com/2011/09/16/bekal-fort-pallikere-kasargo/ bekal fort CLASSIC PICTURES] * [http://www.trodly.com/destination/274/bekal-fort Bekal fort and aroud] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] fl2mblgyygm6ewai1k2dnmpihmwj8u3 0 22025 1377108 1368397 2026-07-24T09:31:50Z Ahaga284 100693 /* ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ */ 1377108 wikitext text/x-wiki {{otheruses1|the therapeutic spa}} [[File:Taj Spa 4.jpg|thumb|250px|ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಸ್ಪಾ, ಗೋವಾ, ಭಾರತ.]] ಅಂಗಮರ್ದನ ಅಥವಾ '''ಸ್ಪಾ''' ಎನ್ನುವುದು ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಪದವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಬಾಲ್ನಿಯೋಥೆರಪಿ]] ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಪಾ ನಗರ]]ಗಳು ಅಥವಾ [[ಸ್ಪಾ ಧಾಮ]]ಗಳು ([[ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆ]]ಗಳ ಧಾಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಬಿಸಿ ಅಥವಾ [[ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು]] ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಅವು ಹಲವು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳು ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. [[ಡೇ ಸ್ಪಾ]]ಗಳು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಹಲವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. == ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == {{See also|Mineral spa}} ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಸ್ಪಾ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ಪದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆಗ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಕ್ವಾ ಸ್ಪದನೆ,<ref>Journal of the History of Medicine and Allied Sciences, George Rosen, Yale University Dept. of the History of Science and Medicine, Project Muse, H. Schuman, 1954</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಇದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಪದ "spargere", ಅರ್ಥ ಚೆದುರು, ಚಿಮುಕಿಸು ಅಥವಾ ಒದ್ದೆಯಾಗು, ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು.<ref>[http://ard.bmjjournals.com/cgi/content/full/61/3/273#R2 A brief history of spa therapy, A van Tubergen and S van der Linden]</ref> [[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಬ್ಬಿಣದಂಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು [[ಚಾಲಿಬೀಟ್]] (ಕಬ್ಬಿಣದಂಶ ಹೊಂದಿದ) ಎಂಬ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರಿನಿಂದ (1326ರಲ್ಲಿ, ಐರನ್‍ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಲಿನ್ ಲೀ ಲೋಪ್,<ref name="medhyd">Medical Hydrology, Sidney Licht, Sidney Herman Licht, Herman L. Kamenetz, E. Licht, 1963 [http://books.google.co.uk/books?lr=&amp;as_brr=0&amp;as_pt=ALLTYPES&amp;id=X_FsAAAAMAAJ&amp;dq=espa+spa+Belgium+date%3A1900-1980&amp;q=espa&amp;pgis=1#search_anchor Google Books]</ref> ಬುಗ್ಗೆಯನ್ನು ''ಎಸ್ಪಾ'' , ಒಂದು [[ವ್ಯಾಲೂನ್]] ಎಂಬ ಪದವನ್ನು "ಚಿಲುಮೆ"ಗೆ<ref name="medhyd" /> ಸಮನಾರ್ಥವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ), ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಇಂಗ್ಲೇಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ರೋಮನ್ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ನಾನದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು [[ಬಾಥ್]] ನಂತಹ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ೧೫೭೧ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಪಟ್ಟಣ (''ಸ್ಪಾ'' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದ) ಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್ಬಿ]] ಚಾಲಿಬೀಟ್ ಬುಗ್ಗೆಯನ್ನು [[ಯಾರ್ಕ್ಷೈರ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಔಷಧಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನುಕುಡಿಯಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಹ್ಯಾರೊಗೇಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮದ್ದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾವಿಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ. ನಂತರ ೧೫೯೬ರಲ್ಲಿ ಡಾ.[[ಟಿಮೊಥಿ ಬ್ರೈಟ್]] ಈ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮವನ್ನು ''ದಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸ್ಪಾ'' , ಎಂದು ಕರೆದು, (''ಸ್ಪಾ'' ಎನ್ನುವ ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದ. ಮೊದಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವಂತಾಯಿತು, ಆದರೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ''ಸ್ಪಾಗಳು'' ಹೊರಗಿನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಿದವು.<ref name="srf">[http://www.thespasdirectory.com/discover_the_spa_research_fell.asp?i=24 Discover the Spa Research Fellowship]</ref> ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪದ ಬಹಳಷ್ಟು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದಪುಂಜಗಳಾದ "ಸಾಲಸ್ ಪರ್ ಆಕ್ವಂ" ಅಥವಾ "ಸಾನಿಟಸ್ ಪರ್ ಆಕ್ವಂ" ಎನ್ನುವ "ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ" ಎಂಬರ್ಥದ [[ಆಕ್ರೊನಿಮ್]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="leisurerec">For instance, ''Leisure and Recreation Management'' , George Torkildsen, Routledge, 2005, ISBN 0415309956 [http://books.google.co.uk/books?id=UZxwctypZ0sC&amp;pg=PA37&amp;dq= "Sanitas+Per+Aqua" Google Books]</ref> ಇದು ಬಹಳ ಅಸಂಭವನೀಯವಾದದ್ದು: ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ 21ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಇದು "[[ಬ್ಯಾಕ್ರೊನಿಮ್]]" ಏಕೆಂದರೆ 20ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆಕ್ರೊನಿಮ್ಸ್ ಭಾಷೆಯ ಒಳನುಸುಳಿದ್ದಾವೆ;<ref>[http://www.worldwidewords.org/qa/qa-gol1.htm World Wide Words]</ref> ಅಥವಾ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ರೋಮನ್ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೆ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|thumb|alt=Photograph of the Baths showing a rectangular area of greenish water surrounded by yellow stone buildings with pillars. In the background is the tower of the abbey.|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಸ್ನಾನ ವಿಧಾನಗಳು, ಬಾಥ್ ಸ್ಪಾ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಕೆಲವು ವ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಂಬ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಅಥವಾ ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳೆಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸನಿಹವಿರುವ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು [[ಕಂಚಿನ ಯುಗ]]ದ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದವು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನ ದಂತಕಥೆಗಳು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ರಾಜರುಗಳು [[ಬಾಥ್, ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು.<ref name="Paige1987">{{cite book | last = Paige | first = John C | authorlink = | coauthors = Laura Woulliere Harrison | title = Out of the Vapors: A Social and Architectural History of Bathhouse Row, Hot Springs National Park | publisher = U.S. Department of the Interior | date = 1987 | location = | pages = | url = http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf | doi = | id = | isbn = }}</ref> ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಬುಗ್ಗೆ, ಬಾವಿ ಅಥವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೈಹಿಕ ಹಾಗು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ವಿಧಾನಗಳು, ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ನರು, ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರು, ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇಂದು, ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳ, [[ಮುಸ್ಲಿಂ]]ರ, [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]]ರ, [[ಬೌದ್ಧರ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದು]]ಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ನೀರಿನ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪುರಾತನ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳು ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ನಗರಗಳಾದ [[ಇಂಡಸ್ ವ್ಯಾಲಿ]], ಮತ್ತು [[ಏಜಿಯನ್]] ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭ, ಪುರಾತನ ಜನರು ನೀರಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಚಿಕ್ಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಕಟ್ಟಿದ್ದು ಬಹಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Paige1987" /> === ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ === ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದವುಗಳು. ಗ್ರೀಕರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸ್ನಾನದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಆಧುನಿಕ ಸ್ಪಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾದವು. ಈ ಏಜಿಯನ್ ಜನರು ಚಿಕ್ಕ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಗಳು, ಕೈ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬೊಗುಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲು ತೊಳೆಯುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶುಚಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ಆ ರೀತಿಯ ಕುರುಹುಗಳೆಂದರೆ, ಕ್ರಿ.ಶ ಎರಡನೇ ಮಿಲೆನಿಯಂನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಸಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೇಟ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಅರಮನೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು, [[ಅಕ್ರೊಟಿರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಟೋರಿನಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಮೃತಶಿಲೆಯ]] ವೈಭವೋಪೇತ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು. ಕೆಲವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ [[ಟೈಡಲ್ ಪೂಲ್]]ಗಳನ್ನು ದೇವರೆ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಕರುಣಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಕೊಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಬಯಸುವವರಿಗಾಗಿ ಗ್ರೀಕರು ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು. ಬೇಡುವವರು ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿಯಗುತ್ತದೆಂಬ ಭರವಸೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರು]] ಒಂದು ಪುರಾತನ ಹಬೆಯ ಸ್ನಾನಗೃಹವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ''ಬಾಲ್ನ್ಯೂಮ್'' (ಸ್ನಾನಗೃಹ) ''[[ಸೆರಾಂಗೆಂ]]'' ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಕೋಣೆಗಳು ಗುಡ್ಡದ ಕಡೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದವು ಕೋಣೆಯ ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನವರೆಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನುಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಕೋಣೆಯು ಒಬ್ಬ ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳು ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವ ರಥ, ಒಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು, ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ನಾಯಿಗಳು, ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಡಾಲ್ಫಿನ್ನಿನ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಿದ ನೆಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗವಂದಿಗೆಗಳು ಮುಂತಾದ ತಮ್ಮದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರದ ಗ್ರೀಕರ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಯಾಮ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Paige1987" /> {{Main|Ancient Roman bathing}} ರೋಮನ್ನರು ಗ್ರೀಕರ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದರು. ರೋಮನ್ನರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕರನ್ನೇ ಮೀರಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಅಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ರೋಮನ್ ನಗರಗಳು, ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ [[ಕಾಲುವೆ]]ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭವನಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಸುಲಭವಾಗಿ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಭವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕಾರಣವಾದ [[ಸಿಮೆಂಟ್]]ನ ಸಂಶೋಧನೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ರೋಮನ್ನಿನ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದವು. [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ವಿಸ್ತಾರವಾದಂತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಕಲ್ಪನೆ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಹಾಗು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು. [[ಕಾಲುವೆ]]ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ರೋಮನ್ನರು ಕೇವಲ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕ ಉದ್ಧೇಶಗಳಿಗಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಬಿಡುವಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ನಂತರ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು, ರೋಮನ್ನ ಸ್ನಾನ ಗೃಹದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೂರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದವರೆಗೂ ಹರಡಿತ್ತು ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Paige1987" /> ರೋಮನ್ನರು ತಮ್ಮ ಕಾಲನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವದರೊಂದಿಗೆ, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ [[ಏಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಚಿ]], ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ [[ಬಾಥ್]] ಮತ್ತು [[ಬಕ್ಸ್ಟನ್]], ಜರ್ಮನಿಯ [[ಆಚೆನ್]] ಮತ್ತು [[ವೈಸ್ಬಾಡೆನ್]], ಹಂಗೇರಿಯ [[ಬಾಡೆನ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಕ್ವಿಂಕಂ]] ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ರೋಮನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೋಣೆಗಳು, ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈತೋಟಗಳು ಕೆಲವು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಇದರ ಜತೆಗೆ, ರೋಮನ್ನರು ತಮ್ಮ [[ಸಂದಿವಾತ]], [[ಆರ್ಥೈಟಿಸ್]] ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗುವುದರಿಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನೋವಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಲು ಬಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 337A.Dಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟೈನ್]]ನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅವನತಿಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕ ದಳ ತಮ್ಮ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದವು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸಲು ಬಿಟ್ಟರು.<ref name="Paige1987" /> [[File:2006-05 Archeon binnenhof badhuis-2.JPG|thumb|ಕೊರಿಯೊವಲ್ಲಮ್ ರೋಮನ್ ಬಾಥ್ಸ್ ಇನ್ ಹೀರ್ಲಿನ್, ಹಾಲೆಂಡ್ (reconstructed)]] ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ರೋಮನ್ನರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಒಂದು ಲಲಿತ ಕಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಉತ್ಕರ್ಷಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಮನ್ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಸರಳವಾದ ವಿಲೀನತೆ ಅಥವಾ ಬೆವರಿಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ತೀರಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು- ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚುವುದು, ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು, ಬೆವರನ್ನು ಬಸಿಯುವುದು, ಅಂಗಮರ್ಧನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ರೋಮನ್ನರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ತ್ರೀ- ಪುರುಷರ ವಿಂಡಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರದ ವಿಹಾರ-ವಿನೋದಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿದ್ದವು. ಬಹು ವಿವರವಾದ ರೋಮನ್ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ನಂತರದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈತೋಟದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಾಗಳು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದವು.<ref name="Paige1987" /> === ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ === ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ವ್ಯಭಿಚಾರದಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಾಣಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಅವು ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಯೂರೋಪಿನ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗಿ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಚರ್ಚ್ಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಿಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಅನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಚರ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಂಬಿದ್ದರು. ಯೂರೋಪನ್ನು [[ಸಿಫಿಲಿಸ್]] ವ್ಯಾದಿಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿಷೇದಿಸಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಅವಧಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Paige1987" /> ಜನರು ತಮ್ಮ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಬಾವಿಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ದೇವರು ಅಥವಾ ಸಂತರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. 1326 ರಲ್ಲಿ, [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಲೀಜ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಐರನ್ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಲಿನ್ ಲಿ ಲೋಪ್, [[ಚಾಲಿಬೀಟ್]] ಎಂಬ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಜಲದ(ಸ್ಪಾ) ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಈ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅರೋಗ್ಯಧಾಮ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ "ಸ್ಪಾ" ಎಂಬ ಈ ಪದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದೊಂದು ಬುಗ್ಗೆಯೂ ಅದು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದಾದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Paige1987" /> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾರ್ಪಾಡಾದವು. ಹದಿನಾರನೆ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ,[[ಬೊಹೆಮಿಯಾದ ಕಾರ್ಲ್ಸಬಾದ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಔಷಧವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ರೋಗಿಗಳು ಲೋಟಗಟ್ಟಲೆ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ 10 ರಿಂದ 11 ಗಂಟೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸ್ನಾನದ ಅವಧಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೆಯದು ಮಧಾಹ್ನದ ನಂತರ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಯು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು/ ಸಿಡುಬುಗಳು ಎದ್ದು, ಅವು ಒಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿನ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಲಾದ "ವಿಷ" ಸುರಿದು ಹೋಗುವವರೆಗೂ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ, ಸೋಂಕು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೊಳೆದುಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಗುಳ್ಳೆಗಳು ವಾಸಿಯಾಗಲು ಮತ್ತೊಂದು ಅಲ್ಪವಾದ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಸರಣಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು.<ref name="Paige1987" /> 1626 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಕರಾವಳಿಯ [[ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಬರೋ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಫಾರೋ ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಯೆಡೆಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವ ಆಮ್ಲ ನೀರಿನ ತೊರೆಯೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೇ [[ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಬರೋ ಸ್ಪಾ]] ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರಿನ (ಸ್ಪಾ) ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ವಿಟ್ಟಿ 1660 ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರವಾಹದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಆ ಪಟ್ಟಣದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರ ಸ್ನಾನವನ್ನು ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾರ್ಬರೋ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಮೊದಲ ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1735 ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗಾರರಿಗೆ ಉರುಳುವ ಸ್ನಾನದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮರಳಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.scarboroughspa.co.uk/about_us/spa_history.asp |title=A Brief History of Scarborough Spa |accessdate=2008-06-16 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517063243/http://www.scarboroughspa.co.uk/about_us/spa_history.asp |url-status=deviated |archivedate=2008-05-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517063243/http://www.scarboroughspa.co.uk/about_us/spa_history.asp }}</ref> === 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ === 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಮೇರ್ಲ್ವಗದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಪದೇ ಪದೇ ನೀರಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹವನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕೆಳಸ್ಥರದ ಜನರ ಕಾರ್ಯ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮುಖವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು (ನಾರುಬಟ್ಟೆಯಿಂದ). ಶ್ರೀಮಂತರು ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳಿಗೆ ಲಗ್ಗೆಯಿಡತೊಡಗಿದರು. 1702 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿ ಅನ್ನೆ]] ಹಿಂದಿನ ರೋಮನ್ನರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬಾಥ್‌ಗೆ (ಸ್ನಾನಗೃಹಕ್ಕೆ) ಸ್ನಾನಮಾಡಲೋಸುಗ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಳು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ [[ರಿಚರ್ಡ್ (ಬೀಯು) ನಾಶ್]] ಕೂಡ ಬಾಥ್‌ಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಲದಿಂದ, ನಾಶ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿರುಚಿಯ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾದ. ಅವನು ಬಂಡವಾಳಗಾರ [[ರಾಲ್ಫ್ ಆಲೆನ್]] ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[ಜಾನ್ ವೂಡ್]] ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬಾಥ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಪಾದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಬಾಥ್ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸ್ಪಾಗಳು ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನರು ಅಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೂಡ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ನೃತ್ಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳು, ಇಸ್ಪೀಟ್, ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯುವಿಹಾರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Paige1987" /> ಬಾಥ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆದರ್ಶದ ದಿನವೆಂದರೆ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದ ಖಾಸಗೀ ಉಪಹಾರ ಸಭೆ. ಆ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಪಂಪ್ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ (ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕಟ್ಟಡ) ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ವೈದ್ಯರು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳ ಪೋಷಕರಿಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಆ ದಿನದ ಉಳಿದ ಹಲವು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಶಾಪಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾ, ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಾಫಿ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕಳೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜನರು ಉತ್ತಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಾಯುವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ರಾತ್ರಿಯ ಊಟ, ಮತ್ತಷ್ಟು ವಾಯುವಿಹಾರ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಜೂಜಿನ ಸಂಜೆ.<ref name="Paige1987" /> ಸಮಾನರೂಪದ ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಯೂರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಸ್ಪಾಗಳು ವೇದಿಕೆಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಆಡಂಬರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳು ಅಂತೆಕಂತೆಗಳ ಮತ್ತು ಹಗರಣಗಳ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಜನರು ವರ್ಷದ ರಜೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಂದರಿಂದ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿವಂತ ರೈತರು ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಯಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳು ಒಂದು ಸ್ಪಾದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Paige1987" /> 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಮಹತ್ತರ ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಲ್ಸ್ಬಾದ್ನಲ್ಲಿ, ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತಹ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೋಜನಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳು ವೈದ್ಯರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. 1777 ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಡೇವಿಡ್ ಬೀಚರ್ ಎಂಬುವನು ರೋಗಿಗಳು ನೀರಿಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯ ತುದಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ರೋಗಿಯು ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ನಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಹೋಯಿತು 1797 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್‌ನ ಡಾ. ಜೇಮ್ಸ್ ಕರಿಯರ್ ''ನೀರಿನ, ಶೀತಲ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು- ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ'' . ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಯಿತು<ref name="Paige1987" /> === 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ === [[File:Széchenyi Gyógyfürdő thermal spa in Budapest 008.JPG|thumb|ಅನ್ ಓಲ್ಡ್ ಥರ್ಮಲ್ ಸ್ಪಾ, ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ , ಹಂಗೇರಿ]] 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಚ್ಚತೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಒಪ್ಪಿತವಾದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. 1842ರಲ್ಲಿ [[ಲಿವರ್ಪೂಲ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ [[ಕಾಲರಾ]] ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿ, ಓಹಿಯೋ]]ದ ಮನೆಯೊಂದು ಮೊದಲ ಒಳಾಂಗಣ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೂ, ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅಂದರೆ 1843ರಲ್ಲಿ [[ನವೆಂಬರ್ 1]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಚ್ 15]] ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1845ರಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯರ ನೇರ ಸೂಚನೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಬೋಸ್ಟನ್, ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು 1867ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಬಹಳಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 1880ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೈನಿಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಶಾವರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾದಂತೆ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಕಂದಾಚಾರಗಳು ಮರೆಯಾದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯ ಸ್ನಾನದ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಪರದೇಶದ ಬಗೆಗಿನ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್]]ರ ರಸಿಕತೆ ಉಷ್ಣ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="Paige1987" /> ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ಪಾಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 18 ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬಾಥ್‌ಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪಲ್ಲಾಡಿಯನ್]] ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೋಲುವ [[ಜಾರ್ಜಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದಿತು. ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಚರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾದರಿಯೆಂದರೆ "ಕ್ರೆಸೆಂಟ್"- ಅಂದರೆ ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ದಾರಿಯ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೇಡಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಾದ್, [[ಮರೀನ್‌ಬಾದ್]], [[ಫ್ರಾಂಜೆನ್ ಬಾದ್]], ಮತ್ತು [[ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್]]ನಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್. ಆದರೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತಿದೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ''[[ಟ್ರಿಂಕಾನೆಲ್]]'' (ಕುಡಿಯುವ ಕೋಣೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವರು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Paige1987" /> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪಾಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರಿಕರು ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಂಜಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಿಂಕಾಲೆನ್ (ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು)ಗಳು ರೋಮನ್ನರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡವು. ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತಹ, 1930ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪಾ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನೆಲಗಳು, ಅಮೃತ ಶಿಲೆಯ ಗೋಡೆಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಕಮಾನು ಹೊಂದಿದ ತೂತುಗಳು, ಗೋಲಾಕಾರದ ಛಾವಣಿಗಳು, ತುಂಡಾದ ಕಮಾನುಗಳು, ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಮುಂಬಾಗಿಲ ಕಮಾನುಗಳು, [[ಕೋರಿಂಥಿಯನ್]] ಸ್ತಂಭಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಇತರ ಶೃಂಗಾರ ಸಾಮಾನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಟ್ರಿಂಕಾಲೆ (ಸ್ನಾನದ ಮನೆ), ಹೊಗೆಯನ್ನು ಸೇದುವ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ''ಕುರ್ಹಾಸ್'' ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ''ಕಾನ್ವರ್ಜೇಷನ್ ಹೌಸ್'' ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ ಗಾಲ್ಫ್ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, "ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಾವು ಮೋಹಕವಾದ ಬೀದಿಗುಂಟ ವಾಹನ ಓಡಿಸುವಾಗ ಜಿಂಕೆಗಳು ಹಸುಗಳಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆದರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಡ್ಡಾಡುತ್ತಿದ್ದವು".<ref name="Paige1987" /> ನಂತರ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಸರಳವಾದ ಚಿಲುಮೆಗಳಿಂದ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ವರೆಗೂ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಟ್ರಿಂಕಾಲೆನ್‌ಗಳಂತಹ ಕುಡಿಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಹ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಬಹು ವಿಶೇಷತೆಗಳುಳ್ಳ ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ ಒಂದು ರೂಢಿಯಾಯಿತು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ, ಸಮರೂಪತೆ, ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಲ್ಲಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಒಳಾಂಗಣ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದರು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ, ಸಮರೂಪತೆ, ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಲ್ಲಿನ ಐಷಾರಾಮಿ ಒಳಾಂಗಣ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈತೋಟದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸತಾದ ವಿಹಾರ-ವಿನೋದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅತೀ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ ಸಂಜೆಯ ಮೋಜಿನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Paige1987" /> [[File:CarolusThermen01.JPG|thumb|ವಾಟರ್‌ಫಾಲ್, ಕಾರ್ಲಸ್ ಸ್ಪಾ, ಆಚೆನ್, ಜರ್ಮನಿ.]] 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಎರವಲು ಪಡೆದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೋಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ಹಬೆಯ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ವೈದ್ಯರು ರೋಗಿಗಳು ಬಿಸಿ ಅಥವಾ ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗು ಹಾಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆ ವಾಸಿಯಾಗಲು ಆಯ್ದ ಪಥ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೇಖಕರು ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಶ್ರೀಮಂತ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾನ್ನರು ಈ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Paige1987" /> ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪಾಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಸರಿಸಮನಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಬಾದ್‌ದಲ್ಲಿನ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ನಾನದ ಆಚರಣೆಗಳ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಯಾತ್ರಿಗಳು ಬೆಳಗಿನ 6 ಗಂಟೆಗೆ ಏಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ನಂತರ ಸಾಧಾರಣ ಉಪಹಾರ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ. .ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಬಾದ್‌ದಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಊಟಕ್ಕೂ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ, ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಜೆಯ ಊಟದ ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ರಾತ್ರಿ 9 ಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ನಂತರ ರೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಸತಿಗೃಹಗಳಿಗೆ ವಾಪಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನದ ಬೆಳಗಿನ 6 ಗಂಟೆವರೆಗೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳು ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿದರು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೂರೋಪಿನ ಇತರ ಸ್ಪಾ ಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು.<ref name="Paige1987" /> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ಪಾಗಳು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಲೆಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ನಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಥ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಷದಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಸಾಕು. [[ಸಂದಿವಾತ]]ಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಪಡೆದ ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ನಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಇದಾದ ನಂತರ, ರೋಗಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ತಮಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚಲು ಸೂಚಿಸಲಾದ ಕೋಣೆಗೆ ತೆರಳುವ ಮುನ್ನ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸ್ನಾನಗೃಹದಲ್ಲಿ ಟವೆಲ್, ಹಾಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಲಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Paige1987" /> ಬಾಡೆನ್-ಬಾಡೆನ್ನಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ತುಂತುರು ಮಳೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ನಾನಗಾರರು ನಂತರ 20ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಸುಮಾರು 140 ಡಿಗ್ರಿ ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯಿರುವ ತಿರುಗುವ ಕೋಣೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು 150 ಡಿಗ್ರಿ ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, 145 ಡಿಗ್ರಿ ಹಬೆ ಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ತುಂತುರು ಮಳೆ ಮತ್ತು ಸೋಪಿನಿಂದ ಅಂಗಮರ್ಧನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಮರ್ಧನದ ನಂತರ, ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ನೀರಿನ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗಾರರು ಈಜುತಿದ್ದರು. ಈಜಿನ ನಂತರ, ಸ್ನಾನಗಾರರು ಬೆಚ್ಚಗಿನ "ಸ್ಪ್ರೂಡೆಲ್" ಕೊಠಡಿಯ ಕೊಳದಲ್ಲಿ 15 ರಿಂದ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಕೊಳದ ತಳಪಾಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂಗಾಲಯುಕ್ತ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿನ ಒಂದು {{convert|8|in|mm|sing=on}} ಪದರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ತಣ್ಣಗಾಗುವ ತುಂತುರು ನೀರಿನ ಮತ್ತು ಕೊಳದ ಸ್ನಾನದ ಸರಣಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಾದ ನಂತರ, ಸೇವಕರು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಟವೆಲ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನಗಾರರನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಕಂಬಳಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಸ್ನಾನದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಸೂಚಿಸಿದ ಪಥ್ಯೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಮತ್ತು ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Paige1987" /> ಯೂರೋಪಿನ ಸ್ಪಾಗಳು ಜೂಜು, ಕುದುರೆ ಓಟ, ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಶಿಕಾರಿ, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್, ಸೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿನೋದಗಳನ್ನು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸ್ಪಾಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತೇಜಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದವು ಮತ್ತಿ ರೋಗಿಯ ಖರ್ಚಿನ ಒಂದಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಪಾಗಳು ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವುದು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಹಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುವವರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳ ಸೌಂಧರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೈಲಿ ಕಳೆಗುಂದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಜನರು ಈಗಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಹಾಗು ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Paige1987" /> [[File:Jefferson Pools Gentlemen.JPG‎|right|thumb|170px| 1761 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಜೀನಿಯದ ವಾರ್ಮ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸಜ್ಜನರ ಕೊಳದ ಮನೆ, [[ಜೆಫರ್ಸನ್ ಪೂಲ್ಸ್]], ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಸ್ಪಾ ಕಟ್ಟಡ. ಸ್ಪಾದ ನೀರು ಕಟ್ಟಡದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.]] [[File:Jefferson Pools Gentlemen.JPG‎|ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್]] ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದ.]] === ಅಮೇರಿಕನ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಗಳು === ಕೆಲವು ಯೂರೋಪಿನ ವಸಾಹತುಗಾರರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ತಂದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಕ್ರಮೇಣ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಭಾರತದ ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆನಂತರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1760ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳೆಡೆಗೆ ನೀರಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನರಸಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಬುಗ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ [[ಬಾಥ್]], [[ಎಲ್ಲೋ]], ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನ [[ಸರಟೋಗ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]], [[ಕಿಂಡರ್ಹುಕ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಸ್ಟನ್ ಸ್ಪಾ]]; ಮತ್ತು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ [[ವಾರ್ಮ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]], [[ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ವೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯ]], ಈಗಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯ, ಮುಖ್ಯವಾದವು.<ref name="Paige1987" /> ವಸಾಹತುಗಳ ವೈದ್ಯರು ಕ್ರಮೇಣ ವ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. 1772 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ ಡಾ. [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ರಷ್]], ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಬ್ರಿಷ್ಟಲ್ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಿದ. 1782ರಲ್ಲಿ ಡಾ. [[ಸಾಮ್ಯುವೆಲ್ ಟೆನ್ನಿ]], ಮತ್ತು 1792 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ವಾಲೆಂಟೈನ್ ಸೀಮನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿನ ಸರಟೋಗ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅದರ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ಔಷಧೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು. .ವಿವಿಧ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಬಳಿ ಯಾತ್ರಿಗಳು ತಂಗಲು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಯಾತ್ರಿಗಳು ತಂಗಬಹುದಾದ, ಊಟ ಮತ್ತು ದಾಹ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಛತ್ರಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅರೋಗ್ಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿಧಾಮದ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Paige1987" /> === 19 ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ === [[ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ]], ನಂತರ, ಸ್ಪಾ ಉದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುವಾಯ್ತು. 1850 ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 20 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಧಾಮಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಈ ಧಾಮಗಳು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ಧಾಮಗಳು ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಹತ್ತಿರ ಅಥವಾ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಥವಾ ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲೂ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಊಟದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಹೊರಗಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಒಂದು ಅರ್ಧ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಯು- ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು. <ref name="Paige1987" /> ಈ ಧಾಮಗಳು ಸ್ನಾನದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಈಜುವುದು, ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು, ಶಿಕಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ವರ್ಜೀನಿಯದ ಧಾಮಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಹೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ನಂತರ, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸೈನಿಕರು ತಮಗಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ವಾಸಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪಾ ರಜೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರಗೋಟ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಯುಕ್ತ ಬುಗ್ಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಜೂಜು, ವಾಯುವಿಹಾರ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಯಿತು.<ref name="Paige1987" /> 1830 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅಂದರೆ [[ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು, ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ದಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವೇಳೆಗೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‍ನಲ್ಲಿನ ಸರಾಟೊಗ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಹವಮಾನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1815 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಗೋಟ ಬಹು ದೊಡ್ಡದಾದ ನಾಲ್ಕಂತಸ್ತಿನ [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ]] ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1832ರ ವೇಳೆಗೆ ಆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ರೈಲು ಮತ್ತು ಹಬೆಯ ಹಡಗಿನ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಗಿರಾಕಿಗಳು ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ವಸತಿಗೃಹಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ನಾನಗೃಹಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸರಗೋಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳಿಗಿಂತ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯ ಹುಡುಕಾಟದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸರಾಟೊಗ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸ್ಪಾಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಪ್ಯಾರಿಸ್ ದೇಶದ ಒಂದು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ ಕುದುರೆ ಓಟದ ಜೂಜಾಟವು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ ಕೆಲ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವಾಸಿಗಳು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ, ಸರಾಟೊಗವು ಬೇಸಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡಿತು. ನಾಟ್ಯ ಮಂದಿರಗಳು, ಒಪೆರಾ ಮಂದಿರಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು , ಕ್ಲಬ್ ಹೌಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಖಾಸಗಿಯವರ ಭವ್ಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡವು. 1865ರಲ್ಲಿ ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವತಃ ಮೈದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತು, ಅದು ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದ ರಮ್ಯಮನೋಹರ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಸ್ನಾನದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈವರೆಗೆ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ರಚನೆ ಗೌಣವಾಗಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಧಾಮಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Paige1987" /> 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ತಂಪು ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಗೊಳಿಸಿದರು -[[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡಲ ತೀರದವರೆಗೂ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಪಾಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ನಾನದ ಟಬ್‌ಗಳು, ಹಬೆ ಸ್ನಾನ, ಡಚ್ ಸ್ಪ್ರೇ , ಸೂಜಿ ಶಾವರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕೊಳದ ಸ್ನಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಲವಾರು ರೈಲ್ವೆಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಚಿಕಾಗೊ]]ದ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು, ಆರ್ಕನ್‌ಸಾಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Paige1987" /> ಸ್ಪಾಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸರಾಟೊಗ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣ ನೀರು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಸ್ಪಾಗಳ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವರು ಈ ವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸ್ಪಾಗಳ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆ ಒದಗಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರೊಟೊಗ ಸ್ಪಾದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ದವಲ್ಲದ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು,ರುಮಾಟಿಕ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರು, ನರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಮೆಟಾಬಾಲಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1910ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬುಗ್ಗೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು. [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡೆಲನೊ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] ಎಂಬುವವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಆದಾಗ, ಸರೊಟೊಗಾದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಪಾವನ್ನು ಪ್ರಗತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹೊಸ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು , ಯೂರೋಪಿ ಸ್ನಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು 1933ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮೂರು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ - ಲಿಂಕನ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಮತ್ತು ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ -ಒಂದು ಕುಡಿಯುವ ಕೋಣೆ, ಚಿಲುಮೆಗಳ ಕೋಣೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಸಿಮನ್ ಬಾರುಚ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಕಟ್ಟಡವನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಟ ಪಾಠಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಚಾವಣಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಪಿಂಗಾಣಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಒಂದು ಈಜುಕೊಳ [[ಸರೊಟೊಗ ಸ್ಪಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಲಂಬವಾಗಿ , ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ರೋಮನ್ ಮರುಹುಟ್ಟಿನ ವಿವರದ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನಿಂದ ನವ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕಲ್ ಯುಗದ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭವ್ಯವಾಗಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿವೆ. .ಈ ಸ್ಪಾ ಅಶ್ವಪಥವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಪಾರ್ಕಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯುವ ಎಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಇವೆ, ಆದರೆ ರಮ್ಯಮನೋಹರ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ". ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಾದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ತೇಜಕ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ ಜಾಹೀರುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಮಾರಾಟದ ವಸ್ತುಗಳು, ಕುದುರೆಯ ಪಂದ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಲೆಹ್‌ಮನ್]] ಎಂಬುವವರು ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಜುಲೈ 1935ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Paige1987" /> ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಾಗಳೆಂದರೆ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಲಿಕ್, ಇಂಡಿಯಾನ]]; ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಹೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ; ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಆರ್ಕನ್‌ಸಾಸ್; ಮತ್ತು [[ವಾರ್ಮ್ ಸ್ಪ್ರಿಂತ್ಸ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ]]. ಫ್ರೆಂಚ್ ಲಿಕ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲತೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಲಬದ್ಧತೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸ್ನಾನ , ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ, ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಹೈಟ್ ಸಲ್ಫರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾಅವು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಸ್ಪಾಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಮಲಗಿಸಿ ನೀರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲೆ ಹರಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಾರ್ಮ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, [[ಶಿಶುಗಳಿಗಾಗುವ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]]ವಿಗೆ ಸ್ನಾನದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಢಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ.ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್, ಇವರು ಸರಾಟೊಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದರು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Paige1987" /> == ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು == '''ದೇಹದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ''' , '''ಸ್ಪಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ''' , ಅಥವಾ '''ಕಾಂತಿವರ್ಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ''' ಯು ವೈದ್ಯಕೀಯವಲ್ಲದ ದೇಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಒಂದು ಪದ್ದತಿ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರೆಸಾರ್ಟ್]], [[ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಸ್ಪಾ]], [[ಡೇ ಸ್ಪಾ]], [[ಬ್ಯೂಟಿ ಸಲೂನ್]] ಅಥವಾ [[ಶಾಲೆ]] ಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ: *[[ಫೇಶಿಯಲ್]]ಗಳು — ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮುಖವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಗೊಳಿಸುವುದು. *[[ಮಸಾಜ್]] *[[ವ್ಯಾಕ್ಸಿಂಗ್]] — ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಕೂದಲುಗಳಾನ್ನು ಬಿಸಿಯಾದ ಮೇಣವನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ತೆಗೆಯುವುದು. *ಬಾಡಿ ವ್ರಾಪ್ಸ್ - ಬಿಸಿಯಾದ ನಾರುಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ , ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಳೆ ಮತ್ತು ಕಂಬಳಿಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ [[ಮಣ್ಣಿನ ವ್ರಾಪ್]]ಗಳಿಂದ, ದೇಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವುದು. *[[ಅರೋಮಾಥೆರಪಿ]] *ಚರ್ಮದ [[ಎಕ್ಸ್‌ಫಾಲಿಯೇಶನ್]] — ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಕೆಮಿಕಲ್ ಪೀಲ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೊಡರ್ಮಾಬ್ರೇಶನ್]] *ಉಗುರುಗಳ ಶುಶ್ರೂಷೆ [[ಮೆನಿಕ್ಯೂರ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೆಡಿಕ್ಯೂರ್]]ಗಳು *ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಒಂದರಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು]] ಅಥವಾ ನೆನೆಯುವುದು: **[[ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್]] ***[[ಆನ್‌ಸೆನ್]] (ಜಪಾನೀಯರ ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್) ***[[ಥೆರ್ಮೆ]] (ರೋಮನ್ನರ ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್) **[[ಹಾಟ್ ಟಬ್]] **[[ಮಡ್ ಬಾಥ್]] **[[ಪೀಟ್ ಪಲ್ಪ್ ಬಾಥ್]] **[[ಸೌನಾ]] **[[ಸ್ಟೀಂ ಬಾಥ್]] *ನ್ಯೂಟಿಶನ್ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ *[[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]] *[[ಯೋಗ]] ಮತ್ತು [[ಧ್ಯಾನ]] ==ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು== [[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|thumb|250px|Macaques enjoying an open air hot spring or onsen in Nagano, Japan.]] 1930ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 2,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಬಿಸಿ- ಅಥವಾ ತಣ್ಣಗಿನ- ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯಧಾಮಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರ ವೇಳೆಗೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಾಗಳಲ್ಲಿ ಊಟದವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು, ಅಥವಾ ಆಟಪಾಠಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ನಾನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ, ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳ ದುಡಿಮೆಯು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದೆ.<ref name="Paige1987" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ನಾನಗಳು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳ ಸ್ನಾನ ''[[ಆನ್‌ಸೆನ್]]'' , ಭೇಟಿನೀಡುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಸ್ಥ ಆರೋಗ್ಯ ಹೊಂದುವ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ತರಹದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref>"The increasing focus on fitness and wellness has fuelled the reemergence of the spa industry..." Anne Williams, ''Spa bodywork: a guide for massage therapists.'' ಲಿಪ್ಪಿನ್‌ಕಾಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್‌ಕಿನ್ಸ್, 2006. p. 173. ISBN 978-0751328868</ref> === ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ನಿಸರ್ಗಧಾಮಗಳು === * ಎ [[ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಸ್ಪಾ]], ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕಾಳಜಿವಹಿಸುವಂತಹ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಧಾಮ * ಎ [[ಡೇ ಸ್ಪಾ]], ಬ್ಯೂಟಿ ಸಲೂನ್‌ನ ಒಂದು ರೂಪ * ಎ [[ಸ್ಪಾ ಟೌನ್]], ರೋಗನಿರೋಧಕ ಗುಣವುಳ್ಳ ನೀರಿಗಾಗಿ ಬೇಟಿನೀಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಊರು. === ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಸಲಕರಣೆಗಳು === * ಎ [[ಫುಟ್ ಸ್ಪಾ]]. * ಎ [[ಹಾಟ್ ಟಬ್]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ * ಎ [[ಸೋಡಾ ಫೌಂಟೆನ್]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. * [[ಸ್ಪಾ (ಮಿನರಲ್ ವಾಟರ್)]], ಸ್ಪಾದಲ್ಲಿನ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಂದ. * ಸ್ಪಾಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ನಾನ]]ದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ , ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು 'ಫಂಗೋಥೆರಪಿ' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ [[ಔಷಧಯುಕ್ತ ಮಣ್ಣು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೀಟ್]]ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"The increasing focus on fitness and wellness has fuelled the reemergence of the spa industry and, with it, the use of fango [medicinal clay] for healing." ಅನ್ನೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ''Spa bodywork: a guide for massage therapists.'' ಲಿಪ್ಪಿನ್‌ಕಾಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್‌ಕಿನ್ಸ್, 2006. p. 173. ISBN 978-0751328868</ref> ==ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪಾ ಸಹಕಾರಸಂಘದ ನಿರ್ವಚನೆಗಳು== '''ಸ್ಪಾ''' - ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ, ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಮನದಲ್ಲಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನ ಮೂಡಿಸಲು ಹುರುದುಂಬುವಂತಹ ಪೂಜನೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.experienceispa.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327113359/http://www.experienceispa.com/ |date=2009-03-27 }} The International SPA Association</ref> === ಸ್ಪಾದ ವಿಧಗಳು === * '''ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಪಾ''' - ಇದು ಒಂದು ಸೌಲಭ್ಯ, ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿನಿರತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸ್ಪಾ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಪಾ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * '''ಕ್ರೂಸ್ ಶಿಪ್ ಸ್ಪಾ''' – ಕ್ರೂಸ್ ಶಿಪ್ ಸ್ಪಾ ವೃತ್ತಿನಿರತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಪಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ವೆಲ್‌ನೆಸ್ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾ ಕೈಸಿನ್ ಮೆನು ಆಯ್ಕೆಗಳು. * [[ಡೇ ಸ್ಪಾ]] – ವೃತ್ತಿನಿರತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸ್ಪಾ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಈ ಸ್ಪಾ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * [[ಡೆಂಟಲ್ ಸ್ಪಾ]] – ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿದ [[ಡೆಂಟಿಸ್ಟ್]]ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಸೌಲಭ್ಯ, ಇದು ಸ್ಪಾ ಸೇವೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಲ್ಲಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. * [[ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಸ್ಪಾ]] -ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಪಾಗೆ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಸ್ಪಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ- ಸ್ಪಾ ಸೇವೆಗಳು, ದೈಹಿಕ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಡುಗೆಗಳು, ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಪಾ]] - ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿದ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಂದ ನಿರಂತರವಾದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿವಹಿಸುವ ಒಂದು ಸೌಲಭ್ಯ. ವೈದ್ಯಕೀಯಾವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹೊಂದುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಪೂರಕವಾಗಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಬದಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಸೌಂದರ್ಯದ ಕಾಳಜಿ/ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ/ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹೊಂದುವಿಕೆ ಇವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ನೌಕರ ವರ್ಗದವರು ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಸೌಲಭ್ಯದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ದ್ಯೇಯವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಪೆಲಾಯ್ಡ್‌]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಬಾಲ್ನಿಯೋಥೆರಪಿ]]ಯನ್ನು ಈ ಸ್ಪಾಗಳು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<blockquote>"ಬಾಲ್ನಿಯೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ." ಸ್ಪಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂದಿವಾತ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುನೋವುಗಳಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ, ನೋವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ, ದೇಹದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದವರು ದಿನನಿತ್ಯದ ಒತ್ತಡವು ಶಮನವಾಗಿ ಆನಂದಭರಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ."<ref>Jane Crebbin-Bailey, John W. Harcup, John Harrington, ''The Spa Book: The Official Guide to Spa Therapy.'' ‎ Publisher: Cengage Learning EMEA, 2005. p. 1959 ISBN 1861529171</ref> </blockquote> * [[ಮಿನರಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಪಾ]] - ಈ ಸ್ಪಾಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಖನಿಜಯುಕ್ತ, ಬಿಸಿಯಾದ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರ ನೀರನ್ನು ಜಲಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ರೆಸಾರ್ಟ್/ಹೋಟೆಲ್ ಸ್ಪಾ''' - ಹೋಟೆಲ್ ಅಥವಾ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಸ್ಪಾಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿನಿರತವಾಗಿ ಸ್ಪಾ ಸೇವೆಗಳ, ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಂಶಗಳ ಹಾಗೂ ಊಟದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾ ಅಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವಂತಹ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯುಳ್ಳವಾಗಿವೆ. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== <references></references> * 13.'[[ಮಲ್ಲಾಡಿಹಳ್ಳಿ ರಾಘವೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿಗಳು]]', ಬರೆದ '[[ಅಂಗಮರ್ದನ]]' ವೆಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಶೇಷ ಸೌಲತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ 'ಅಂಗಮರ್ದನ'ದ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳು, 'ಆಯುರ್ವೇದ' ಪ್ರಕಾರದವು. ಅವುಗಳ 'ವಿವರಣೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ== * [[ಮಸಾಜ್]] * [[ಪೆಲಾಯಿಡ್]]ಗಳು * [[ಲಿಸ್ಟ್ ಅಫ್ ಸ್ಪಾ ಟೌನ್ಸ್]] * [http://www.syl.com/articles/howpeloidproceduresworkandwhattheyaremadeof.html Online textbook on Peat therapeutics and balneotherapy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220121053/http://syl.com/articles/howpeloidproceduresworkandwhattheyaremadeof.html |date=2009-02-20 }} * [https://massagenguyetlau.com/spa-near-me/ Spa near me] ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== * ನಾಥಾನಿಯಲ್ ಅಲ್ಟ್‌ಮನ್, ''Healing springs: the ultimate guide to taking the waters : from hidden springs to the world's greatest spas.'' Inner Traditions / Bear & Company, 2000. ISBN 978-0751328868 * ಡಿಯನ್ ಡಿಂಕಿನ್ ಬುಚ್‌ಮನ್, ''The complete book of water healing.'' 2nd ed., McGraw-Hill Professional, 2001. ISBN 978-0751328868 * Jane Crebbin-Bailey, John W. Harcup, John Harrington, ''The Spa Book: The Official Guide to Spa Therapy.'' ‎ ಪ್ರಕಾಶಕರು: Cengage Learning EMEA, 2005. ISBN 978-0751328868 * Esti Dvorjetski, ''Leisure, pleasure, and healing: spa culture and medicine in ancient eastern Mediterranean.'' , Brill, 2007 (illustrated). ISBN 978-0751328868 * Carola Koenig, ''Specialized Hydro-, Balneo-and Medicinal Bath Therapy.'' ಪ್ರಕಾಶಕರು: iUniverse, 2005. ISBN 978-0751328868 * ಆನ್ನೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ''Spa bodywork: a guide for massage therapists.'' ಲಿಪ್ಪಿನ್‌ಕಾಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್‌ಕಿನ್ಸ್, 2006. ISBN 978-0751328868 {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಥೆರಪಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಥಿಂಗ್]] [[id:Spa]] [[nl:Spa]] [[pl:Spa]] iczggm84s7q8d10g5fkluwtomwo894m 0 22329 1377049 1376771 2026-07-23T20:35:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377049 wikitext text/x-wiki {{drugbox | verifiedrevid = 322149179 | IUPAC_name = methyl (1''R'',2''R'',3''S'',5''S'')-3- (benzoyloxy)-8-methyl-8-azabicyclo[3.2.1] octane-2-carboxylate | image = Kokain_-_Cocaine.svg | image2 = Cocaine-from-xtal-1983-3D-balls.png | InChI = 1/C17H21NO4/c1-18-12-8-9-13(18)15(17(20)21-2)14(10-12)22-16(19)11-6-4-3-5-7-11/h3-7,12-15H,8-10H2,1-2H3/t12-,13+,14-,15+/m0/s1 | InChIKey = ZPUCINDJVBIVPJ-LJISPDSOBK | CAS_number = 50-36-2 | CASNo_Ref = {{cascite}} | ChemSpiderID = 10194104 | ATC_prefix = N01 | ATC_suffix = BC01 | ATC_supplemental = {{ATC|R02|AD03}}, {{ATC|S01|HA01}}, {{ATC|S02|DA02}} | PubChem = 5760 | DrugBank = APRD00080 | C=17|H=21|N=1|O=4 | smiles = CN3[C@@H]2CC[C@H]3C[C@H](OC(=O)c1ccccc1)[C@@H]2C(=O)OC | synonyms = methylbenzoylecgonine, benzoylmethylecgonine | molecular_weight = 303.353 g/mol | melting_point = 195 | solubility = 1800 | bioavailability = Oral: 33%<ref name="fattinger2000">{{cite journal |author=Fattinger K, Benowitz NL, Jones RT, Verotta D |title=Nasal mucosal versus gastrointestinal absorption of nasally administered cocaine |journal=Eur. J. Clin. Pharmacol. |volume=56 |issue=4 |pages=305–10 |year=2000|pmid=10954344 |doi=10.1007/s002280000147}}</ref><br />[[Insufflation (medicine)|Insufflated]]: 60<ref>{{cite journal |author=Barnett G, Hawks R, Resnick R |title=Cocaine pharmacokinetics in humans |journal=J Ethnopharmacol |volume=3 |issue=2-3 |pages=353–66 |year=1981 |pmid=7242115 |doi=10.1016/0378-8741(81)90063-5}}</ref>–80%<ref>{{cite journal |author=Jeffcoat AR, Perez-Reyes M, Hill JM, Sadler BM, Cook CE |title=Cocaine disposition in humans after intravenous injection, nasal insufflation (snorting), or smoking |journal=Drug Metab. Dispos. |volume=17 |issue=2 |pages=153–9 |year=1989 |pmid=2565204 }}</ref><br />Nasal Spray: 25<ref>{{cite journal |author=Wilkinson P, Van Dyke C, Jatlow P, Barash P, Byck R |title=Intranasal and oral cocaine kinetics |journal=Clin. Pharmacol. Ther. |volume=27 |issue=3 |pages=386–94 |year=1980|pmid=7357795}}</ref>–43%<ref name="fattinger2000" /> | protein_bound = | metabolism = [[Hepatic]] [[CYP3A4]] | elimination_half-life = 1 hour | excretion = Renal (benzoylecgonine and ecgonine methyl ester) | pregnancy_category = C | legal_AU = Schedule 8 | legal_CA = Schedule I | legal_US = Schedule II | legal_UK = Class A | legal_status = | routes_of_administration = [[Topical]], Oral, [[Insufflation (medicine)|Insufflation]], [[intravenous|IV]], PO | dependency_liability = High }} '''ಕೊಕೇನ್''' '''(ಬೆನ್ ಝಾಯ್ಲ್ ಮೀಥೈಲೆಕ್ ಗೊನಿನ್)''' [[ಕೋಕಾ]] ಗಿಡ<ref name="aggrawal1">ಅಗ್ರವಾಲ್, ಅನೀಲ್ ''[[ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳು]]'' ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯಾ (1995), ಪುಟ. 52-3. ISBN 81-237-1383-5.</ref> ದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ [[ಮಣಿಯ ಆಕಾರ]]ವುಳ್ಳ ಒಂದು [[ಟ್ರೋಪೇನ್]] [[ವನಸ್ಪತಿ ಮೂಲತತ್ವದ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ (ಆಲ್ಕ್ ಲಾಯ್ಡ್)]] ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ (ಸಫಿಕ್ಸ್) ಆಗಿ ಸೇರಿಸುವ ''- ಏನ್ '' ನೊಂದಿಗೆ ಗಿಡದ ಹೆಸರಾದ ಕೋಕಾ ಸೇರಿ ''ಕೊಕೇನ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. ಕೊಕೇನ್ [[ಮೂಲ ನರಮಂಡಲ]]ವನ್ನು [[ಉತ್ತೇನಜಗೊಳಿಸುವ]] ಮತ್ತು [[ಹಸಿವೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ವಸ್ತು]]ವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ [[ಸೆರೋತೋನಿನ್-ನೊರೆಪೆನ್ ಫ್ರೈನ್-ಡೋಪಮೈನ್ ಮರುಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ಕ್ಯಾಟೆಕೋಲಮೈನ್ ವಾಹಕ]] ಜಲಸಸ್ಯ ([[ಎಕ್ಸೋಜಿನಸ್]]) [[ಲಿಗಾಂಡ್]] ಗಳಂತಹವುಗಳ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. [[ಮೀಸೋಲಿಂಬಿಕ್ (ಕೈಕಾಲುಗಳ ಒಳಪದರುಗಳ) ರಿವಾರ್ಡ್ ಪಾಥ್ ವೇ]](ಚಲನಪಥ)ಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರ ಫಲವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆ ಒಂದು [[ಚಟಪ್ರಚೋದಕ|ಚಟಪ್ರಚೋದಕ<ref>{{cite journal |author=Fattore L, Piras G, Corda MG, Giorgi O |title=The Roman high- and low-avoidance rat lines differ in the acquisition, maintenance, extinction, and reinstatement of intravenous cocaine self-administration |journal=Neuropsychopharmacology |volume=34 |issue=5 |pages=1091–101 |year=2009|pmid=18418365 |doi=10.1038/npp.2008.43}}</ref>]] ವಾಗುವುದು. ವೈದ್ಯಕೀಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾನಗಿ ರಹಿತವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಹೊಂದುವಿಕೆ, ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವಿಕೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಯೂ ವಿತರಿಸಬಾರದು, ಮಾರಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಹತ್ತರವಾದ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವಿಕೆ ಸಕಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕೊಕೇನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತ್ರತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಕೋಕಾ ಎಲೆ === ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ [[ಸ್ಥಳೀಕರು]] ಕೋಕಾ ಎಲೆ (ಎರಿತ್ರಾಕ್ಸಿಲಾನ್ ಕೋಕಾ'''' )ಗಳನ್ನು ಜಗಿಯುತ್ತಲಿದ್ದು, ಈ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ಮತ್ತು, ಕೊಕೇನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ. ಹೇರಳವಾದ [[ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ (ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ)]]ಗಳೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಂದಿಗೂ, ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು]] ಜಗಿಯುತ್ತಾರೆ - ಪೆರುವಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಎಲೆಗಳ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಡಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾ ಗಲ್ಲದ ುಬ್ಬನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref name="mummies">{{cite journal |author=Altman AJ, Albert DM, Fournier GA |title=Cocaine's use in ophthalmology: our 100-year heritage |journal=Surv Ophthalmol |volume=29 |issue=4 |pages=300–6 |year=1985 |pmid=3885453 |doi=10.1016/0039-6257(85)90153-5}}</ref> ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಲಾರಸದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸಣ್ಣ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂದಿನವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದೂ ಸಾಧಾರ.<ref name="trepanning">{{cite journal |author=Gay GR, Inaba DS, Sheppard CW, Newmeyer JA |title=Cocaine: history, epidemiology, human pharmacology, and treatment. a perspective on a new debut for an old girl |journal=Clin. Toxicol. |volume=8 |issue=2 |pages=149–78 |year=1975 |pmid=1097168 |doi=10.1080/088506099304990}}</ref> [[ಸ್ಪಾನಿಯರ್ಡರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ]], ಅಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಕೊಕೇನ್ ತಮಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದುದನ್ನು ಮೊದಮೊದಲು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಕೊಕೇನ್ ಜಗಿಯುವಿಕೆಯು [[ಸೈತಾನ]] ನ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಸಾರಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಜನಗಳ ಹೇಳಿಕೆ ನಿಜವೆಂದು ಅರಿವಾದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಂದು, ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಹೇರಿ, ಪೈರಿನ 10% ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news | date = 2006 <!--2006-03-02--> | title = Drug that spans the ages: The history of cocaine | url = http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/drug-that-spans-the-ages-the-history-of-cocaine-468286.html | publisher = The Independent (UK) | access-date = 2010-01-21 | archive-date = 2010-02-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100228194626/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/drug-that-spans-the-ages-the-history-of-cocaine-468286.html | url-status = dead }}</ref> 1569ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಮೊನಾರ್ಡೆಸ್]] ನು ಸ್ಥಳೀಕರು ಜಗಿಯುವ ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನ ಮಿಶ್ರಣವು "ಅಗಾಧ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದನು. {{Cquote|[...when they wished to] make themselves drunk and [...] out of judgment [they chewed a mixture of tobacco and coca leaves which...] make them go as they were out of their wittes [...]<ref name="monardes">{{cite book|title=Joyfull Newes out of the Newe Founde Worlde|first=Nicholas|last=Monardes|coauthors=Translated into English by J. Frampton|publisher=Alfred Knopf|year=1925|location=New York, NY|curly=true}}</ref>}} 1609ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಾದ್ರಿ]] [[ಬ್ಲಾಸ್ ವ್ಯಾಲೆರಾ]] ರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: {{Cquote|Coca protects the body from many ailments, and our doctors use it in powdered form to reduce the swelling of wounds, to strengthen broken bones, to expel cold from the body or prevent it from entering, and to cure rotten wounds or sores that are full of maggots. And if it does so much for outward ailments, will not its singular virtue have even greater effect in the entrails of those who eat it?}} === ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ === ಕೋಕಾದ ಉತ್ತೇಜಕ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವ ಗುಣಗಳು ಹಲವು ಶತಕಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಕೋಕಾದಿಂದ ಕೊಕೇನ್ [[ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ (ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್)]]ವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು 1855ರವೆಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಯೂರೋಪ್]] ನ ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಯತ್ನ ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ:ಅಂದಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಯೂರೇಷಿಯಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಖಂಡಾಂತರಗೊಂಡ (ಬಹಳ ದಿನ ಹಡಗಿನಲ್ಲೇ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಕೊಳೆತ) ಎಲೆಗಳು ಹಡಗಿನಲ್ಲೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಲೂ ಲಭ್ಯವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಹಾಳಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು 1855ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಫ್ರೀಡ್ ರಿಚ್ ಗಾಯ್ಡ್ ಕೆ]] ಯು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡನ್ನು (ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವನ್ನು) ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. ಗಾಯ್ಡ್ ಕೆ ಈ ಕ್ಷಾರವನ್ನು "ಎರಿತ್ರೋಕ್ಸಿಲಿನ್" ಎಂದು ಕರೆದು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ''[[ಆರ್ಕಿವ್ ಡೆರ್ ಫಾರ್ಮಾಜೀ]]'' <ref>{{cite journal |title = Ueber das Erythroxylin, dargestellt aus den Blättern des in Südamerika cultivirten Strauches Erythroxylon Coca |author = F. Gaedcke |journal = Archiv der Pharmazie |volume = 132 |issue = 2 |pages = 141–150 |year = 1855 |url = |doi = 10.1002/ardp.18551320208 }}</ref> ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. 1856ರಲ್ಲಿ ''[[ನೊವಾರಾ]] '' (ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜೋಸೆಫ್]] ನು ಗೋಳದ ಮೇಲೊಂದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ಕಳಸಿದ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ದ [[ಯುದ್ಧನೌಕೆ]])ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಡಾ. [[ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಕೀಜರ್]] ರನ್ನು [[ಪ್ರೀಡ್ ರಿಚ್ ಹೋಲರ್]] ಎಂಬುವವರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ತಮಗಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡರು. 1859ರಲ್ಲಿ ಆ ನೌಕೆ ಪ್ರವಾಸಗೈದು ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಹೋಲರ್ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಭರಿತವಾದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೋಲರ್ ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ [[ಗಾಟ್ಟಿಂಜೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (ಪಿ ಹೆಚ್ ಡಿ)]]ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ನೀಮನ್]] ಗೆ ನೀಡಿದರು. ನೀಮನ್ ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="nie1860">{{cite journal |volume = 153 |issue = 2 |pages = 129–256 |year = 1860 |title = Ueber eine neue organische Base in den Cocablättern |author = Albert Niemann |doi = 10.1002/ardp.18601530202 |journal = Archiv der Pharmazie}}</ref> ನೀಮನ್ ತನ್ನ ''[[ಉಬೆರ್ ಈಯ್ನ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಗನಿಶೆ ಬೇಸ್ ಇನ್ ಡೆನ್ ಕೋಕಾಬ್ಲಾಟ್ಟೆಮ್]] '' (''ಆನ್ ಎ ನ್ಯೂ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಬೇಸ್ ಇನ್ ದಿ ಕೋಕಾ ಲೀವ್ಸ್'' ) ಎಂಬ ತಲೆಬರಹದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ [[ಪ್ರಬಂಧ]]ದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕೊಕೇನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರತಿ ಹಂತದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು 1860ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ನೀಮನ್ ಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಗೌರವ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈಗ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] ದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ನ "ವರ್ಣರಹಿತ ಪಾರದರ್ಶಕ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯ ಹರಳುಗಳ (ಪ್ರಿಸಮ್ ಆಕಾರದ)"ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ನೀಮನ್ "ಅದರ ದ್ರಾವಣವು ಕ್ಷಾರಗುಣಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಂತಿದ್ದು, ಕಹಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಾಲಾರಸ ಸ್ರವಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ, ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಝೋಮನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸಿ, ನಾಲಗೆಗೆ ಸೋಕಿಸಿದಾಗ ತಣ್ಣನೆಯ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಂತೆ ಈ [[ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ (ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್)]]ಕ್ಕೂ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಭಾಷಾಧಾರಿತ ''-ina '' ದ ಆಂಗ್ಲರೂಪವಾದ "-ine " [[aಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ (suffix )]] ಸೇರಿಸಿದ ನೀಮನ್ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ.<ref name="nie1860"/> ಕೊಕೇನ್ ಕಣಗಳ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಶದವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [[ರಿಚರ್ಡ್ ವಿಲ್ ಸ್ಟಾಟರ್]] ರವರು 1898ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Humphrey AJ, O'Hagan D |title=Tropane alkaloid biosynthesis. A century old problem unresolved |journal=Nat Prod Rep |volume=18 |issue=5 |pages=494–502 |year=2001 |pmid=11699882 |doi=10.1039/b001713m}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಟ್ರಾಪಿನೋನ್]] ನಿಂದ ಆರಂಭಿತವಾದ ಈ ಸಂಯೋಜನೆ ಐದು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. === ಔಷಧೀಕರಣ === ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯವು ಈ ಸಸ್ಯದ ಸಕಲ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಯಿತು. 1879ರಲ್ಲಿ [[ವುಝ್ ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ವ್ಯಾಸಿಲಿ ವಾನ್ ಆನ್ರೆಪ್]] ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ರವ್ಯದ ನೋವುನಿವಾರಕ ಗುಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದನು. ಆತನು ಎರಡು ಜಾಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್-ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರಿದೇ ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ ತುಂಬಿದನು. ನಂತರ ಒಂದು ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ೊಂದು ಕಾಲನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ದ್ರವದಲ್ಲಿಯೂ, ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾದ್ರವದಲ್ಲಿಯೂ ಅದ್ದಿ ಹಿಡಿದು, ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕಪ್ಪೆಯ ಕ಻ಲು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕಾಲಿಗಿಂತಲೂ ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು.<ref name="anrep_frog">{{cite journal |author=Yentis SM, Vlassakov KV |title=Vassily von Anrep, forgotten pioneer of regional anesthesia |journal=Anesthesiology |volume=90 |issue=3 |pages=890–5 |year=1999|pmid=10078692 |doi=10.1097/00000542-199903000-00033}}</ref> [[ಕಾರ್ಲ್ ಕೋಲರ್]] (ಈತ [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್]] ನ ಆತ್ಮೀಯರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದೆ ಕೊಕೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆದವನು) [[ನೇತ್ರದಂಬಂಧಿತ ದೋಷಪರಿಹಾರ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದನು. 1884ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೊಕೇನ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಸೂಜಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಹೀಡಲ್ ಬರ್ಗ್ ಅಪ್ತಾಲ್ಮಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1884ರಲ್ಲಿ ಜೆಲಿನೆಕ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು [[ಉಸಿರಾಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಗಗಳ]] ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದ. 1885ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹಾಲ್ ಸ್ಟೆಡ್]] ನರ-ಸ್ಥಗಿತ ಅರಿವಳಿಕೆ<ref>{{cite journal|title=Practical comments on the use and abuse of cocaine|curly=true|author=Halsted W|journal=New York Medical Journal|year=1885|pages=294–295|volume=42}}</ref> ಯನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕಮಿಂಗ್]] ನು ಮೂಗು-ಬಾಯಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನೀಡಬಹುದಾದ ([[ಪೆರಿಡ್ಯೂರಲ್]] )ಅರಿವಳಿಕೆ<ref>{{cite journal|author=Corning JL|year=1885|journal=New York Medical Journal|title=An experimental study|volume=42|pages=483|curly=true}}</ref> ಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದನು. 1898ರಲ್ಲಿ [[ಹೀನ್ರಿಚ್ ಕ್ವಿನ್ಕೇ]] ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಮೂಲಕ ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಯಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಇಂದು ಕೊಕೇನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಟಡುತ್ತಿದೆ. ''[[ಲೋಕಲ್ ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್ (ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ)ಆಗಿ ಕೊಕೇನ್]] ಎಂಬ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ. '' === ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === 1859ರಲ್ಲಿ [[ಪೆರು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಪೆರುವಿನ ಸ್ಥಳೀಕರು ಕೊಕೇನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡ [[ಪಾವ್ಲೋ ಮಂಟಿಗಝ್ಝ]] ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ವೈದ್ಯ]]ನು ಇಟಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು. ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಕೊಕೇನನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಆತನು [[ಮಿಲಾನ್]] ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದನು. ಕೋಕಾ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನನ್ನು (ಅವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಅಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದೂ, "ರಸಗ್ರಂಥಿಗಳ ಸೂಕ್ತ ಚಾಲನೆಗೆ, [[ವಾತ]] ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಿಳುಪಾಗಿಸಲು" ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟನು. [[ಚಿತ್ರ:Mariani pope.jpg|320px|right|thumb|ಪೋಪ್ ಲಿಯೋ XIII ಕೋಕಾ-ಸಂಸ್ಕರಿತ ವಿನ್.ಮಾರಿಯಾನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಪ್ ಫ್ಲಾಸ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ಏಂಜೆಲೋ ಮಾರಿಯಾನಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆಂದೂ ಮಾತಿದೆ.]] [[ಏಂಜೆಲೋ ಮಾರಿಯಾನಿ]] ಎಂಬ ರಸಾಯನ ತಜ್ಞನು ಮಂಟೆಗಝ್ಝಿಯ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಕೋಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ತಳೆದನು. 1863ರಲ್ಲಿ ಮಾರಿಯಾನಿಯು [[ವಿನ್ ಮಾರಿಯಾನಿ]] ಎಂಬ [[ವೈನ್]] ಒಂದನ್ನು ಕೋಕಾದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ [[ಕೋಕಾವೈನ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರತೊಡಗಿದನು. ವೈನ್ ನಲ್ಲಿನ [[ಎಥೆನಾಲ್]] ಅಂಶವು ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೋಕಾವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡುದರಿಂದ ಆ ಪೇಯದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ವೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಔನ್ಸ್ ಗೆ 6 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಕೊಕೇನ್ ಇದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚನ ಕೊಕೇನ್ ಅಂಶವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪೈಪೋಟಿಗಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿನ್ ಮಾರಿಯಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಔನ್ಸ್ ಗೆ 7.2 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಕೊಕೇನ್ ಬೆರೆಸಲಾಯಿತು. 1886ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಸ್ಟೈತ್ ಪೆಂಬರ್ ಟನ್]] ರ ತಯಾರಿಕೆಯಾದ [[ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ]] ದಲ್ಲಿ 'ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ಕೋಕಾ ಎಲೆ'ಎಂದಿದ್ದರೂ, ಮುಂದೆ, 1906ರಲ್ಲಿ, [[ಶುದ್ಧ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಕಾಯಿದೆ]] ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ತಯಾರಾದ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಅಂಶ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅಳವಿಗೆ ಸಿಗದ ಸಂಗತಿ. 1879ರಲ್ಲಿ ಅಫೀಮಿನ ಚಟ ಬಿಡಿಸಲು ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮೊದಲಾಯಿತು. 1884ರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಲೋಕಲ್ ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್ (ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ)]] ಆಗಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ]]ನು ತನ್ನ ''[[ಉಬೆರ್ ಕೋಕಾ]] '' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ------------- ಉಂಟುಮಾಡುವುದೆಂದು ಬರೆದನು. {{quote|exhilaration and lasting euphoria, which in no way differs from the normal euphoria of the healthy person...You perceive an increase of self-control and possess more vitality and capacity for work....In other words, you are simply normal, and it is soon hard to believe you are under the influence of any drug....Long intensive physical work is performed without any fatigue...This result is enjoyed without any of the unpleasant after-effects that follow exhilaration brought about by alcohol....Absolutely no craving for the further use of cocaine appears after the first, or even after repeated taking of the drug...}} [[ಚಿತ್ರ:Cocaine tooth drops.jpg|thumb|320px|left|ಕೊಕೇನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]]1885ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉತ್ಪಾದಕರಾದ [[ಪಾರ್ಕ್-ಡೇವಿಸ್]] ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಿಗರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಪುಡಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರತೊಡಗಿದುದಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ಭರಿತವಾದ, ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ರಕ್ತನಾಳಕ್ಕೇ ತಲುಪಿಸಬಹುದಾದ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮಾರತೊಡಗಿತು. ಆ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು "ಆಹಾರದ ಜಾಗವನ್ನು ಇವು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಅಂಜುಬುರುಕರನ್ನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಮೂಕನನ್ನು ವಾಚಾಳಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು.... ನೋವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ನೋವೇ ಅರಿವಿಗೆ ಬಾರದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ಇತ್ತಿತು. [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗ]]ದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗ ೊಂದು ಚಟ ಎಂದು [[ಬರವಣಿಗೆ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅದನ್ನು [[ಆರ್ಥರ್ ಕೊನಾನ್ ಡೈಲ್]] ರ ಕಲ್ಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ [[ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್]] ನಿಂದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನಸ ಆದಿಯಲ್ಲಿ [[ಮೆಂಫಿಸ್, ಟೆನ್ನೆಸೀ]] ಯ [[ಬಿಯೇಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನ ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ 5ರಿಂದ 10 ಸೆಂಟ್ ಗಳ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯಗುಂಟ ಇದ್ದ ನಾವೆಯ ನೌಕರರು ಈ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಯಜಮಾನರು ಕರಿಯ ನೌಕರರು ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="barlow">ಬಾರ್ಲೋ, ವಿಲಿಯಮ್ ''"ತಗ್ಗಿನತ್ತ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡುವಿಕೆ" (ಲುಕಿಂಗ್ ಅಪ್ ಎಟ್ ಡೌನ್): ಬ್ಲೂಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನುಭವ.'' ಟೆಂಪಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (1989), ಪುಟ. 207. ISBN 0-87722-583-4.</ref> 1909ರಲ್ಲಿ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಷಾಕಲ್ ಟನ್]] "ಫೋರ್ಸ್ ಡ್ ಮಾರ್ಚ್" ಎಂಬ ಗುರುತುಳ್ಳ ಕೊಕೇನ್ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಹೋದನು, [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ಕಾಟ್]] ಕೂಡಾ ತನ್ನ ದುರಂತಭರಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ]] ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದನು.<ref name="dominic_streatfeild">{{cite book|first=Dominic|last=Streatfeild|title=Cocaine: An Unauthorized Biography|publisher=Picador|year=2003|isbn=0312422261|curly=true}}</ref> === ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆ === {{Refimprovesect|date=April 2009}} 20ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಚಟಕಾರಕವೆಂದೂ, ಅದರಿಂದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆಗುವುವೆಂದೂ ಅಮೆರಿಕದ ಜನತೆ ಮನಗಾಣಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೊಕೇನ್ ದುರುಪಯೋಗ ಒಂದು [[ನೈತಿಕ ಭೀತಿ]] ಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ವರ್ಣಸಂಬಂಧಿತ ಗಲಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಏರುಪೇರುಗಳಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಕಾರಣವೆಂದು ಕೊಂಡಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1903ರಲ್ಲಿ ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ]] '' ಯು ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ದಾಸರಾಗುವವರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನ "[[ಬೊಹೇಮಿಯನ್ನರು]], ಜೂಜುಕೋರರು, ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಕೀಳುಮಟ್ಟದ [[ವೇಶ್ಯೆಯರು]], ರಾತ್ರಿಯ ಕೂಲಿಕಾರರು, ಹೊಟೆಲ್ ನ ನೌಕರರು, ಕಳ್ಳರು, ವಂಚಕರು, ತಲೆಹಿಡುಕರು ಮತ್ತು ದಿನಗೂಲಿಯವರು" ಎಂದು ಸಾರಿತು 1914ರಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]] ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಡಾ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕಾಚ್,ವರ್ಣಭೇದದ ಬಗ್ಗೆ ಚುಚ್ಚುನುಡಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇಂಬು ನೀಡುವಂತೆ,ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ "ಬಿಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊಕೇನ್-ಮತಿಭ್ರಮಿತ ನೀಗ್ರೋ ಮಿದುಳುಗಳೇ ಕಾರಣ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯನಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನ]]ರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದುಂಟಾದ ೊಂದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಹರಡಿದೆ ಎಂದು ಕಥೆ ಹಬ್ಬಿಸಿವಿದರ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಣಭೇದನೀತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅಸಲಿಗೆ ಅಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಿದ್ದಿತು ಎಂಬುದು ನಿರಾಧಾರವಾದುದು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಮಸೂದೆ]] ಯು ಅರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದಿತು. ಈ ಮಸೂದೆಯು ಕೊಕೇನ್ [[ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ]] ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ತಪ್ಪಾದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಾಗೆಯೇ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಮೊದಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ತೇಜಕ, ಮಾದಕವಲ್ಲ. ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾದರೂ, ನೋಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಲು ಅನುಮತಿ ಇತ್ತು. ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ಮಾದಕವಸ್ತು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿದುದರಿಂದಲೇ ಸರ್ಕಾರವು ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬ ಚರ್ಚೆ ಇಂದಿಗೂ ನಡೆದಿದೆ. 1970ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕವು ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು [[ನಿರೋಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯಿದೆ]] ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೊಕೇನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ವಿರಳವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು. === ಆಧುನಿಕ ುಪಯೋಗಗಳು === ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ [[ಚೇತೋಹಾರಿ ದ್ರವ್ಯ.]] ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ [["ಕ್ರ್ಯಾಕ್" ಕೊಕೇನ್]] ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ರವ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡವರೇ ಇರುವ ನಗರದ ಒಳ-ಮಾರಿಕಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ತಲುಪುವಂತಾಯಿತು. ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಸುಮಾರು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು 1990ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 2000ದ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೆಇರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್ ನಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕಾರ್ಥಿಕ ಸ್ತರಗಳ ಜನರಲ್ಲೂ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟ ಗಿರಾಕಿ ನೀಡಿದ ಹಣದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ [[$]] ಎಪ್ಪತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು 2005ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸ್ಟಾರ್ ಬಕ್ಸ್|ಸ್ಟಾರ್ ಬಕ್ಸ್ <ref>[http://www.applesanity.com/fetish/blow/ Apple sanity - fetish - blow: war on drugs VS cocaine]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.havocscope.com/Drugs/cocaine.htm |title=Cocaine Market |access-date=2010-01-21 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://www.webcitation.org/60qqZ0qhu?url=http://www.havocscope.com/black-market/drug-trafficking/cocaine/ |url-status=dead }}</ref>]]ನಂತಹ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗಳ ವರಮಾನವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಬಹಳವೇ ಇದ್ದು, ಒಂಟಿ ವಯಸ್ಕರು,ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಸಂಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ವೃತ್ತಿನಿರತರು ಮುಂತಾದ ಐಷಾರಾಮೀ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಜನರಿಂದ ದಿನೇದಿನೇ ಬೇಡಿಕೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. [[ಕ್ಲಬ್ ಡ್ರಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೊಕೇನ್ "ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ರೌಡ್"ಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾ ರಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. 1995ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್]] (WHO) ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ ರೀಜನಲ್ ಕ್ರೈಮ್ ಎಂಡ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] (UNICRI)ನವರು ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿತು. ಆದರೆ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಆ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. B ಕಮಿಟಿಯ 6ನೆಯ ಸಭೆ ಸೇರಿದಾಗ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿಯೊಬ್ಬ "[[WHO]] ದವರ ಔಷಧಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ಡ್ರಗ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಧಮಕಿ ಹಾಕಿದನು. ತದನಂತರ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=WHO Cocaine Project |year=1995|author=WHO/UNICRI|url=http://www.tni.org/archives/drugscoca-docs_coca}}</ref> 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ (ಉತ್ಸಾಹ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ)ಆಯಾಸ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೊಕೇನನ್ನು ಚಟವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ,ತಾವು ಸೇವಿಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಕೇನ್ ಕಲಬೆರಕೆಯದಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಆ ಮಿಶ್ರಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಕಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ "ಸ್ಟ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಆನ್" (ಏಮದರೆ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡುವುದು)ಮಾಮೂಲಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ನೋವೋಕೇನ್]] (ಪ್ರೋಕೇನ್) ನಂತಹ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆ ನೀಡುದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಉಂಟುಪಾಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವವರೆಲ್ಲಾ ಸಾರಯುಕ್ತ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಝೋಮಿನ ಅನುಭವವಾಗುವುದೆಂದು ನಂಬುವುದರಿಂದ ಅದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಎಫೆಡೈನ್ ಅಥವಾ ಅಂಹದೇ ಉತ್ತೇಜಕ ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಹೃದಯಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಬೆರಕೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ಮಾನಿಟಾಲ್, ಕ್ರಿಯಾಟಿನ್ ಅಥವಾ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ನಂತಹ ಜಡ ಸಕ್ಕರೆಗಳು. ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ಕೊಳ್ಳುಗನಿಗೆ ಸಟೆಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುವುದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಮಾರುವವನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಇವು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಇಂತಹ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಿವುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಮಾರುವುದರಿಂದ ಮಾರುವವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರಾಟವು ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಆಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಗುಣಮಟ್ಟದ ರಂಗು ತರುವ ಈ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಬೇರೆ ಕಲಬೆರಕೆ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಸ್ತಾ ಅಗಿರುವುದರಿಂದ ತನ್ಮೂಲಕವೂ ಮಾರುವವನಿಗೆ ಲಾಭ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ ಬಹಳ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು ಮಾರುವವರಲ್ಲಿ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದಿದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.{{Or|date=May 2009}} 2007ರಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಾನೀಟರಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್ (ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯಸೇವನೆಯ ಚಟ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರ) ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಶುದ್ಧತೆ 5%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದನ್ನೂ, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 50%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಶುದ್ಧತೆ ಇರುವುದೆಂತಲೂ ಋಜುಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=EMCDDA Retail Cocaine Purity Study|year=2007|author=EMCDDA|url=http://www.emcdda.europa.eu/stats09/ppptab7a}}</ref> == ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ == '''ಕೊಕೇನ್ ''' ಕಣಗಳ ವಿಶದಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ 1898ರಲ್ಲಿ [[ರಿಚರ್ಡ್ ವಿಲ್ ಸ್ಟಾಟರ್]] ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Humphrey AJ, O'Hagan D |title=Tropane alkaloid biosynthesis. A century old problem unresolved |journal=Nat Prod Rep |volume=18 |issue=5 |pages=494–502 |year=2001|pmid=11699882 |doi=10.1039/b001713m}}</ref> ವಿಲ್ ಸ್ಟಾಟರ್ ನು ಕೊಕೇನ್ [[ಟ್ರಾಪಿನೋನ್]] ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದೆಂದು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನ ನಂತರ [[ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಬಿನ್ ಸನ್]] ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೀಟೆಯವರು ಕೊಕೇನ್ ಸಂಯೋಜನಾ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. === ''ಎನ್'' -ಮೀಥೈಲ್-ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Biosynthesis of N-methyl-pyrrolinium cation.png|right|thumb|N-ಮೀಥೈಲ್-ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]] ಕೊಕೇನ್ ನ [[ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯು]] ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ [[ಎಲ್-ಆರ್ನಿಥೈನ್]] ಎಂಬ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ [[ಎಲ್-ಗ್ಲೂಟಾಮೈನ್]] ನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಟ್ರೋಪಾನೆಟ್]] ರಿಂಗ್ ಗೂ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್-ಆರ್ನಿಥೈನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್-[[ಆರ್ಜಿನೈನ್]] ಗಳು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೀಟೆ<ref>{{cite journal |author=Leete E, Marion L, Sspenser ID |title=Biogenesis of hyoscyamine |journal=Nature |volume=174 |issue=4431 |pages=650–1 |year=1954 |pmid=13203600 |doi=10.1038/174650a0}}</ref> ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಆರ್ನಿಥೈನ್ ನಂತರ [[ಪೈರಿಡಾಕ್ಸಿಕಲ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್]] ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದ ಡಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಷನ್ ಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ನನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಾದರೆ ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೇ ಆರ್ನಿಥೈನ್ ನಿಂದ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ದೊರಕಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್-ಆರ್ನಿಥೈನ್ ಎಲ್-ಆರ್ಜಿನೈನ್ <ref>{{cite journal |author=Robins RJ, Waltons NJ, Hamill JD, Parr AJ, Rhodes MJ |title=Strategies for the genetic manipulation of alkaloid-producing pathways in plants |journal=Planta Med. |volume=57 |issue=7 Suppl |pages=S27–35 |year=1991 |pmid=17226220 |doi=10.1055/s-2006-960226}}</ref> ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡು ನಂತರ ಪಿಎಲ್ ಪಿ ಯ ಮೂಲಕ ಡಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಷನ್ ಗೊಳಗಾಗಿ ಆಗ್ಮಟೈನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರಾಲಿಸಿಸ್ (ನೀರಿನ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿನ ವಿಭಜನೆ)ಮೂಲಕ ಇಮೈನ್ ''ಎನ್'' -ಕಾರ್ಬಾಮಾಯ್ಲ್ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಅನ್ನೂ, ಯೂರಿಯಾವು ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಅನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್ನಿಥೈನನ್ನು ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಒಂದೇ ದಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. SAM-ಆಧಾರಿತವಾದ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ನ ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲೇಷನ್ ನಿಂದ ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲ್ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ, ಆ ಉತ್ಪನ್ನವು ಡೈಯಾಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿ ಆಕ್ಸಿಡೇತಿವ್ ಡಿಅಮಿನೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಅಮಿನೋ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ನ ಜನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಿಫ್ ಬೇಸ್ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲ್-Δ¹ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದುದು ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ. === ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕಸಂಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Biosynthesis of cocaine.png|thumb|right|ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]] ಕೊಕೇನ್ ರಚನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಟಮ್ ಗಳನ್ನು ಅಸಿಟೈಲ್ - CoA ಯ ೆರಡು ಕಣಗಳನ್ನು ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲ್-Δ ¹ ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಗೆ ಹೊಂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |author=Dewick, P. M. |title=Medicinal Natural Products |publisher=Wiley-Blackwell |location=Chicester|year=2009 |pages= |isbn=978-0-4707-4276-1 |oclc=|accessdate=}}</ref> ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನೆಡೆಗೆ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಫೈಲ್]] ನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ, ಅಸಿಟಿಲ್-CoA ಯಿಂದ ದೊರೆತ ಎನೋಲೇಟ್ ಅನಿಯಾನ್ ನ ಮನ್ನಿಕ್ (Mannich)ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲ ಅಡಕವಾಗುವುದು. ಕ್ಲೇಯ್ಸನ್ ಘನೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನವು ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದ 2-ಬದಲಿತವಾದ ಪೈರೋಲಿಡಿನ್ ನ ರಾಸೆಮಿಕ್ ಮಿಶ್ರಣವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದು,ಕ್ಲೇಯ್ಸನ್ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ಥಿಯೋಯೆಸ್ಟರ್ ಶೇಖರಿತವಾಗುವುದು. [[ಟ್ರಾಪಿನೋನ್]] ನ ರಚನೆಯು [[ರಾಸೆಮಿಕ್]] ಈಥೈಲ್ [2,3-13C2]೪ (N ಮೀಥೈಲ್- 2-ಪೈರೋಲಿಡಿನಿಲ್)-3-ಆಕ್ಸಿಬ್ಯುಟಾನೊಯೇಟ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ, ಸ್ಟೀರಿಯೋಸೋಮರ್ ನ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1021/ja964461p|title = The Biosynthesis of Tropane Alkaloids in Datura stramonium: The Identity of the Intermediates between ''N''-Methylpyrrolinium Salt and Tropinone|year = 1997|author = R. J. Robins, T. W. Abraham, A. J. Parr, J. Eagles and N. J. Walton|journal = J. Am. Chem. Soc.|volume = 119|pages = 10929}}</ref> ಆದರೆ, ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (S)-ಎನಾಟಿಯೋಮರ್ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಮಚಕ್ರದ ರೀತ್ಯಾ ಕೊಕೇನ್ ನ ಟ್ರೋಪೇನ್ ಉಂಗುರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಪ್ರೋಚಿರಲ್ ಮಿಥೈಲಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ವಿಂಗಡಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ರೂಢಿಬದ್ಧ ಆಯ್ಕೆಯ ಗುಣ (ಸ್ಟೀರಿಯೋಸೆಲೆಕ್ಟಿವಿಟಿ)ವನ್ನು ಮತ್ತೂ ಆಳವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Hoye TR, Bjorklund JA, Koltun DO, Renner MK |title=''N''-methylputrescine oxidation during cocaine biosynthesis: study of prochiral methylene hydrogen discrimination using the remote isotope method |journal=Org. Lett. |volume=2 |issue=1 |pages=3–5 |year=2000|pmid=10814231 |doi=10.1021/ol990940s}}</ref> C-2ವಿನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಿರಲ್ ಕೇಂದ್ರವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1021/ja00024a039|title = Late intermediates in the biosynthesis of cocaine: 4-(1-methyl-2-pyrrolidinyl)-3-oxobutanoate and methyl ecgonine|year = 1991|author = E. Leete, J. A. Bjorklund, M. M. Couladis and S. H. Kim|journal = J. Am. Chem. Soc.|volume = 113|pages = 9286}}</ref> ಈ ವಿಧಾನವು ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್ನಿಂದ ಾಗುವಂತಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡು, ಎನೋಲೇಟ್ ಅನಿಯಾನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿ, ಕಣ-ಕಣಗಳ ನಡುವೆ ಮ್ಯುಮಿಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೋಪೇನ್ ಉಂಗುರ ವಿಧಾನವು [[ಜಲೋದ್ಗತಸಂಯೋಜನಾವಿಭಜನೆ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಸಿಸ್)]]ಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ, SAM- ಆಧಾರಿತ ಮಿಥೈಲೇಷನ್ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[NADPH]] ಮೂಲಕ ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿಮೀತೈಲೆಕ್ ಗೋನೈನ್ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಡೀಸ್ಟರ್ ಉಂಟಾಗಲು ಅಬಶ್ಯವಾದ [[ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲ್]] ಮೋಯೆಟಿ ಯನ್ನು ಸಿನಾಮಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಮೂಲಕ ಫೆನೈಲಾಲನೈನ್ ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1016/0031-9422(88)87026-2|title = The biosynthesis of the benzoyl moiety of cocaine|year = 1988|author = E. Leete, J. A. Bjorklund and S. H. Kim|journal = Phytochemistry|volume = 27|pages = 2553}}</ref> ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲ್-CoA ನಂತರ ಎರಡೂ ಫಲಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. === ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ನ ಅಸಿಟೋನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ === [[ಚಿತ್ರ:Robinson biosynthesis of tropane.png|right|thumb|ರಾಬಿನ್ಸನ್ನರ ಟ್ರೋಪೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]] [[ಟ್ರೋಪೇನ್ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ]]ದ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಇಂದಿಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.ಹೆಮ್ ಸ್ಕೀಡ್ಟ್ ರವರು ರಾಬಿನ್ಸನ್ ನ ಅಸಿಟೋನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಈ ರಾಶಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1007/3-540-48146-X|title = Tropane and Related Alkaloids|year = 2000|author = T. Hemscheidt|journal = Top. Curr. Chem.|volume = 209|pages = 175|last2 = Vederas|first2 = John C.}}</ref> ''N'' -ಮೀಥೈಲ್-ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೋನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ನ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ಆಕ್ಸೋಬ್ಯುಟಿರೇಟ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಡಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಷನ್ ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟ್ರೋಲೇನ್ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. === ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ಸಂಕೋಚಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Reduction of tropinone.png|right|thumb|ಟ್ರೋಪೇನ್ ಅನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ]] ಟ್ರೋಪೇನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯರಾಶಿಗಳ ಗುಣ ರೂಪಿಸುವ [[NADPH]] -ಆಧಾರಿತ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಜೈವಿಕ ಯೋಗವಾಹಕ(ಎನ್ ಝೈಮ್ ಗಳು)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1016/0031-9422(92)80247-C|title = Two tropinone reducing enzymes from Datura stramonium transformed root cultures|year = 1992|author = A. Portsteffen, B. Draeger and A. Nahrstedt|journal = Phytochemistry|volume = 31|pages = 1135}}</ref> ಈ ಜಾತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಎರಡು ರೀತಿಯ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಎನ್ ಝೈಮ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವು ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ I ಮತ್ತು ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಈ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. TRI ನಿಂದ ಟ್ರೋಪೈನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಇಂದ ಸ್ಯೂಡೋಟ್ರೋಪೈನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಎನ್ ಝೈಮ್ ಗಳ ಚಲನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು pH/ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವಿಧವಿಧದ್ದಾದುದರಿಂದ ಮತ್ತು TRII ಗಿಂತಲೂ TRI 25 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದುದರಿಂದಲೂ ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಟ್ರೋಪೈನ್ ನ TRI ನಿಂದಲೇ ಜರುಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Boswell HD, Dräger B, McLauchlan WR |title=Specificities of the enzymes of ''N''-alkyltropane biosynthesis in Brugmansia and Datura |journal=Phytochemistry |volume=52 |issue=5 |pages=871–8 |year=1999|pmid=10626376 |doi=10.1016/S0031-9422(99)00293-9}}</ref> == ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರ == === ರೂಪ === [[ಚಿತ್ರ:CocaineHydrochloridePowder.jpg|right|thumb|ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ನ ಒಂದು ಹೊರೆ]] [[ಚಿತ್ರ:CocaineHCl.jpg|right|thumb|ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ತುಂಡು]] ಶುದ್ಧವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಮುತ್ತಿನಂತಹ ಬಿಳುಪಿನ ವಸ್ತು. ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕೊಕೇನ್ ಕೊಕೇನ್ [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್]] ([[CAS]] 53-21-4) [[ಲವಣ]]ದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಕೊಕೇನ್ ಕಲಬೆರಕೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯ ವೂರ್ಣಗಳಿಂದ (ಮಿಶ್ರಣ)ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ "ಕಟ್" (ಬೆರೆಸಲ್ಪಟ್ಟುದೋ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿ ಬೆರೆಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ [[ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ]]; [[ಲಾಕ್ಟೋಸ್,]] [[ಡೆಕ್ಸ್ ಟ್ರೋಸ್]], [[ಇನೋಸಿಟಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮನ್ನಿಟಾಲ್]] ಎಂಬ ಶರ್ಕರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಲಿಟೋಕೇಯ್ನ್]] ಅಥವಾ [[ಬೆನ್ ಝೋಕೇಯ್ನ್]] ಎಂಬ, ಮ್ಯೂಕಸ್ ಆವರಣಗಳನ್ನು ದಡಗುಟ್ಟಿಸುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಗುಣವನ್ನು ನಕಲಿಸುವ, ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಗಳು. ಕೊಕೇನ್ [[ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್]] ನಂತಹ ಇತರೆ ಪ್ರಚೋದಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೂ "ಕಟ್" ಮಾಡಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://designer-drugs.com/pte/12.162.180.114/dcd/chemistry/psychedelicchemistry/chapter8.html|title=Psychedelic Chemistry: Cocaine|accessdate=2007-07-10|archive-date=2007-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629144031/http://designer-drugs.com/pte/12.162.180.114/dcd/chemistry/psychedelicchemistry/chapter8.html|url-status=dead}}</ref> ಕಲಬೆರಕೆಯಾದ ಕೊಕೇನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ, ಪೇಲವ ಅಥವಾ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [["ಕ್ರ್ಯಾಕ್" ಕೊಕೇನ್]] ನ ಬಣ್ಣವು ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ;ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮೂಲ, ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ - [[ಅಮೋನಿಯಾ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ [[ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ - ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಶುದ್ಧ ಧಾತುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಇದರ ಬಣ್ಣ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಿದು ಬಿಳಿ, ಹಳದಿವರ್ಣದ ಕ್ರೀಂ ಅಥವಾ ತಿಳಿಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ರೂಪ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಲಬೆರಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಗುಣಾಂತರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಉದುರುವಂತಹ ರೂಪದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಜಿಡ್ಡುಗಟ್ಟಿದ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಹರಳಿನಂತಿರುವವರೆಗೂ ಿದು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಕೊಕೇನ್ ನ ರೂಪಗಳು === ==== ಲವಣಗಳು ==== ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಂತೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಸಹ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ (HCl)ಮತ್ತು ಸಲ್ಫೇಟ್ -SO4)ನಂತಹ ಲವಣಗಳ ುತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಲವಣಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಸಹ ಿತರೆ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗಳಂತೆ ಧೃವೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ==== ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದಂತೆ ==== ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ "ಫ್ರೀಬೇಸ್" ಕೊಕೇನ್ ನ [[ಲವಣ]] ರೂಪಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ [[ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ]] ದ ರೂಪ. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದು. ಫ್ರೀಬೇಸ್ ಕೊಕೇನ್ ಸೇದಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ 'ಕಿಕ್' ನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನೆಂದರೆ ಕೊಕೇನ್, ಸೇದುವಿಕೆಯಿಂದ, [[ಪೈರೋಲಿಸಿಸ್]] ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸೇದುಗರ ದೇಹದೊಳಕ್ಕೆ [[ಮೀಥೈಲೆಕ್ ಗೋನಿಡೈನ್]] ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. (ಈ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮವು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವ ಅಥವಾ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ಪುಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಲ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ) ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಕೇನ್ ಸೇದುವಿಕೆಯು [[ಬೇರೆ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಾರಕ.<ref>[http://jpet.aspetjournals.org/cgi/content/full/307/3/1179/FIG6 Pharmacokinetics and Pharmacodynamics of Methylecgonidine, a Crack Cocaine Pyrolyzate - Scheidweiler et al. ][http://jpet.aspetjournals.org/cgi/content/full/307/3/1179/FIG6 307 (3): 1179 Figure IG6 - Journal of Pharmacology And Experimental...]</ref> ಇದರಲ್ಲಿನ ಮೀಥೈಲೆಕ್ ಗೋನಿಡೈನ್ ಯಕ್ರತ್ತಿನ<ref>{{cite journal |author=Fandiño AS, Toennes SW, Kauert GF |title=Studies on hydrolytic and oxidative metabolic pathways of anhydroecgonine methyl ester (methylecgonidine) using microsomal preparations from rat organs |journal=Chem. Res. Toxicol. |volume=15 |issue=12 |pages=1543–8 |year=2002|pmid=12482236 |doi=10.1021/tx0255828}}</ref> ಮೇಲೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶ<ref>{{cite journal |author=Yang Y, Ke Q, Cai J, Xiao YF, Morgan JP |title=Evidence for cocaine and methylecgonidine stimulation of M(2) muscarinic receptors in cultured human embryonic lung cells |journal=Br. J. Pharmacol. |volume=132 |issue=2 |pages=451–60 |year=2001|pmid=11159694 |pmc=1572570 |doi=10.1038/sj.bjp.0703819}}</ref> ಗಳ ಮೇಲೂ ಘೋರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದೆಂದು ಆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಂಧಕ ಲವಣಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರದ ದ್ರಾವಣದ ಮೂಲಕ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ಧೃವೀಕರಣವಾಗುವ ಗುಣ ಕಳೆಉಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ರೂಪದ ಕೊಕೇನ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮತ್ತೂ ಜಲರೂಪದ ಕರಗಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ [[ದ್ರವ-ದ್ರವದಿಂದ ಹೊರಸೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ]]. ==== ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Smoking Crack.jpg|thumb|right|300px|ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸೇದುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆ.]] ಜ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಡಿಲ-ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ (ಫ್ರೀಬೇಸ್)ದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಗುಣವುಳ್ಳ,ಸೋಡಿಯಮ್ ಬೈಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ನಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದ ಕೊಕೇನ್. ಫ್ರೀಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಕನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಧೂಮಪಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸೇವಿಸುವರು.<ref>[http://steinhardt.nyu.edu/appsych/chibps/cocaine "Substances - Cocaine" The Steinhardt School of Culture, Education, and Human Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502061752/http://steinhardt.nyu.edu/appsych/chibps/cocaine |date=2009-05-02 }} accessed August 2009</ref> ಈ ಹೆಸರು ಇದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣ ಕಲುಷಭರಿತವಾದ ಈ ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ಹೊರಡುವ ಚಿಟಿಚಿಟಿ ಸದ್ದು!(ತತ್ಕಾರಣ [[ಶಬ್ದಾನುಕರಣ ನಾಮಧೇಯ]])<ref>ಜಾರ್ಜ್, ನೆಲ್ಸನ್ "ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅಮೆರಿಕ". 1998. ವೈಕಿಂಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್. (ಪುಟ ೪೦).</ref> ==== ಕೋಕಾ ಎಲೆಯ ದ್ರಾಗಣಗಳು ==== ಕೋಕಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯ [[ದ್ರಾವಣ]](ಇದನ್ನು [[ಕೋಕಾ ಟೀ]] ಎಂದೂ ಕರೆಉತ್ತಾರೆ)ವನ್ನು ಕೋಕಾ-ಎಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಗದ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ವೈಕ್ಯಕೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೇ, ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]] ದೇಶಗಳು ಒಣಗಿದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣ ಚೀಲಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಕೋಕಾ ಟೀ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತಿವೆ. ಪೆರುವಿನ [[ಕಝ್ ಕೋ]] ನಗರ ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾದ [[ಲಾಪಾಝ್]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತವರನ್ನು, ಅವರು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರಾವಣ(ಟೀ ಪಾಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ)ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಕಾ ಟೀ ಕುಟಿಯುವುದರಿಂದ ಕೊಂಚ ಉತ್ತೇಜನ ಉಂಟಾಗಿ ಮನ ಪ್ರಫುಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಾಯಿ ಝೋಮು ಹಿಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಕೊಕೇನ್ ಸೇದಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ 'ಧಿಂ' ಭಾವವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊಕೇನ್ ಒಂದು ಭೂತವೆಂಬ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲೋಸುಗ, ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರು, ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ದ್ರಾವಣದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಿಂದ ಆಗುವುದು ಎಂಬ ನಿರಾಧಾರವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ,ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ತಮ್ಮಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮೊದಲನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ಶುದ್ಧ ಕೊಕೇನ್ ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡದು ಎನ್ನುವರು. ಕೊಕೇನ್ ಚಟ ಬಿಡಿಸಲು ಈ ದ್ರಾವಣ ಸಹಕಾರಿ ಎಂದು ಅಂತಹವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಪೆರುವಿನ [[ಲೀಮಾ]] ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಚರ್ಚಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವು 23 ಕೋಕಾ-ಪೇಸ್ಟ್ ಚಟಗ್ರಸ್ತರ ಚಟ ಬಿಡಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕಿತ್ಸಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಟದ ಮರುಕಳಿಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ, ಕೋಕಾ ಎಎಯ ದ್ರಾವಣದ ಸೇವನೆಯ ನಂತರ, ಚಿಕಿತ್ಸಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಚಟದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಅವಧಿಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಇದ್ದ 32 ದಿನಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 217 ದಿನಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ದಾಸರಾಗಿರುವವರ ಚಟ ಮರುಕಳಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಕೋಕಾ ಎಕೆಗಳ ದ್ರಾವಣ ನೀಡುವಿಕೆಯು ಫಲಕಾರಿಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|author=Teobaldo, Llosa|title=The Standard Low Dose of Oral Cocaine: Used for Treatment of Cocaine Dependence|journal=Substance Abuse|year=1994|volume=15|issue=4|pages=215–220|curly=true}}</ref> ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಗಾಢವಾದ ಸೂಚನೆಯೆಂದರೆ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಔಷಧೀಯ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆಹಾರದ(ಮೆಟಬೊಲೈಟ್) ಗುಣ ಪಡೆದಿರುವುದು ಕೊಕೇನೇ ಹೊರತು ಅನ್ಯ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶ. ಕೊಕೇನ್ ಎಲೆಗಳ ದ್ರಾವಣ ಸೇವಿಸಿದವರ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಬೊಲೈಟ್ ಆದ [[ಬೆನ್ಝಾಲೆಕ್ಗೋನೈನ್]] ಅನ್ನು ಗೊತ್ತುಹಚ್ಚಬಹುದು. === ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನಗಳು === ==== ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ==== [[ಚಿತ್ರ:Crackspoon.jpg|thumb|180px|right|ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ, ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಮಚ"ಬಡವನ" ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು.]] ಬಹಳ ಜನರು ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ವಸಡು(ಗಮ್)ಗಳ ಮೇಲೆ ಸವರಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಸಿಗರೇಟ್ ನ ಫಿಲ್ಟರ್ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸವರಿ ಅದನ್ನು ಸೇದಿವ ಮೂಲಕ ವಸಡು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಧವಾದ ಝೋಮನ್ನು(ನಂಬ್ ನೆಸ್) ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ೀ ರೀತಿಯ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯನ್ನು "ನಂಬೀಸ್", "ಗಮ್ಮರ್ಸ್" ಅಥವಾ "ಕೋಕಾ ಫಫ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೊಕೇನನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಕೊಂಚ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಸುತ್ತಲುಪಯೋಗಿಸುವ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸುತ್ತ, ಆ ಕಾಗದದ ಸಮೇತ ಅದನ್ನು ನುಂಗುವುದು ಸೇವನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಮ. ಹೀಗೆ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದ್ದನ್ನು ಹಲವೆಡೆ "ಸ್ನೋ ಬಾಂಬ್" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಕೋಕಾ ಎಲೆ ===== ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಲಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನಂತಹ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ವೀಳ್ಯದಂತೆ ಮಡಚಿ, ವಸಡು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ನಡುವೆ ಒತ್ತರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ([[ಜಗಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂಬಾಕು]] ಜಗಿಯುವಂತೆಯೇ)ಅದರಿಂದ ಬಂದ ರಸವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ರಸವನ್ನು ಒಳಗೆನಗನೆಯೊಳಗಿರುವ ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪದರಗಳು ಹೀರಿಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನುಂಗಿದ ರಸ ಕರುಳಿನ ಪೆರಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಟ್ಟು ಟೀ ರೀತಿಯೂ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಆಹಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಮಡ ಕೊಕೇನ್ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಅಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಅವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಕೋಕಾ ಎಲೆ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿದುವುದು ಸಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕೋಕಾ ಸೇವನೆಯ ಪರವಾಗಿರುವವರ ವಾದ. ಕೊಕೇನ್ ಒಂದನ್ನೇ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದು ಜಲಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಜಠರದಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜಡವಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೀರಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಲಿಂಬೆಯಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಜಠರದಿಂದ ರಕ್ತದೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಲು ಮತ್ತೆರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಈ ಮದ್ದು ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಬಾಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಠನಾಳಗಳು ಕೊನೇನ್ ನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ದ್ರವ್ಯವು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬರಿದೇ ಕೋಕಾ ಎಲೆಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಕುಡಿದವರ ಮೂತ್ರದಲ್ಲೂ ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಬಾಲೈಟ್ ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆ ಸೇವನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯಷ್ಟೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪರಿಣಾಮಹೀನವಾದುದು. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಸುಮಾರು 30 ನಿಮಿಷಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೀರುವಿಕೆ 60% ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಂದಗತಿಯ ಹೀರುವಿಕೆಯಿಂದ [[ದೇಹ (ಫಿಸಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್)]] ಮತ್ತು [[ಮನಸ್ಸುಗಳ (ಸೈಕೋಟ್ರಾಪಿಕ್)]] ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು 60 ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾದೀತು. ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದು ನಿಧಾನವಾದರೂ, ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆಹಾರ ರೀತ್ಯಾ ಅಥವಾ ಆಘ್ರಾಣಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹೇಗೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಕೊಕೇನ್ ಹೀರಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂದೇ - 30ರಿಂದ 60%. ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಘ್ರಾಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮ ಆ ಮಾರಗದಲ್ಲಿ ಬೇಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆಘ್ರಾಣಿತ ಕೊಕೇನ್ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು 40 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೂ, ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು 20 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಳಿಯುವುದು ಮಾತ್ರ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದಷ್ಟೇ ಆದ 5ರಿಂದ 10 ನಿಮಿಷಗಳು. ಮೂಗಿನಿಂದ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮವು ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗರಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮ ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೂ ಸುಮಾರು 40ರಿಂದ 60 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಜಿ. ಬಾರ್ನೆಟ್, ಆರ್.ಹಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್.ರೆಸ್ನಿಕ್, "ಕೊಕೇನ್ ಫಾರ್ಮಾಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್," 3 ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇಥೋಪಾರ್ಮಕಾಲಜಿ 353 (1981), ಜೋನ್ಸ್ ಸುಪ್ರಾ ನೋಟ್ 19, ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ''at al'', ವಾನ್ ಡೈಕ್ ''at al''.</ref> ಪೆರು, ಬೊಲಿವಿಯಾದಂತಹ ಕೋಕಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಖರ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ (ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಸಿಕ್ ನೆಸ್)]] ಶಮನಗೊಳಿಸಲು'' [[ಮೇಟ್ ಡಿ ಕೋಕಾ]] '' ಅಥವಾ ಕೋಕಾ ಎಲೆಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧದ ಸೇವನೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಾಫ್ರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನೆಲೆಯಿಂದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ದೂತರ ಆಯಾಸ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1986ರಲ್ಲಿ ''[["ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್"]] '' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು ಒಣಗಿದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು "ಹೆಲ್ತ್" ಇನ್ ಕಾ ಟೀ ಎಂಬ ದ್ರಾವಣ ತಯಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾರುತ್ತಿರುವವೆಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|author=Siegel RK, Elsohly MA, Plowman T, Rury PM, Jones RT|title=Cocaine in herbal tea|journal=Journal of the American Medical Association|date=January 3, 1986|volume=255|issue=1| pages=40 |curly=true|doi=10.1001/jama.255.1.40|pmid=3940302}}</ref> ಅದರ ಪ್ಯಾಕ್ ಮೇಲೆ "ಕೊಕೇನ್ ರಹಿತ" ಎಂದಿದ್ದರೂ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆಯುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಟೀಯನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಟ್ಟಲು ಸೇವಿಸಿದರೆ [[ಉತ್ಸಾಹ]]ದ ಸೆಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿ, [[ಹೃದಯಬಡಿತ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, [[ಮನಃಸ್ಥಿತಿ]] ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗದೆಂದು ಆ ಲೇಖನ ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಲೇಖನದ ನಂತರವೂ [[ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ]] [[ಹವಾಯೀ]], [[ಷಿಕಾಗೋ. ಇಲಿನಾಯ್ಸ್,]] ಹಾಗೂ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಡಗುಗಳಿಂದ [[DEA]] ಯು ಈ ಟೀ ಪೊಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದಲೂ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು, ==== ಆಘ್ರಾಣಿಸುವಿಕೆ ==== [[ಆಘ್ರಾಣಿಸುವಿಕೆ]] (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ನಾರ್ಟಿಂಗ್, ಸ್ನಿಫಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್ ಎಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ)ಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ರೀತಿ. ಪುಡಿಯನ್ನು ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು [[ಮೂಗಿನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪದರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪೊಳ್ಳುಭಾಗ(ಸೈನಸ್)]]ಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪೆದರಗಳು 30%ನಿಂದ 60%ವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೂ ಹೀರುವಿಕೆಯ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪದರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳದ ಕೊಕೇನ್ [[ಸಿಂಬಳ]] ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ("ಡ್ರಿಪ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಿತವಾದುದೆಂದು, ಕೆಲವರು ಅಹಿತವಾದುದೆಂದೂ ಹೇಳುವರು) ಸುಂಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 14.6 ನಿಮಿಷಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮೂಗಿನ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಮೂಗಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳ{{ndash}}ನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಾರಣ ಆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ರಕ್ತ, ಆಮ್ಲಜನಕ/ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಹರಿದುಬರದಿರುವುದೇ{{ndash}} ಆಗಿದೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಮೂಗಿನಿಂದ ೊಳಸೆಳೆಯುವ ಮೊದಲು ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶುದ್ಧವಾದ ಕೊಕೇನ್,ಒದ್ದೆಯಾದಾಗ (ಸರಿಯಾಗಿ ಶೇಖರಿಸದಿದ್ದಾಗ) ಗೆಡ್ಡೆಗಟ್ಟಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಾದರೂ, ಒದ್ದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಾಮೂಲು ರೀತಿಯಲ್ಲರುವಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಧೂಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ [[ಬ್ಯಾಕ್ ನೋಟುಗಳು]], ಪೊಳ್ಲಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೆನ್]] ಗಳು, ತುಂಡರಿಸಿದ [[ಸೆಳೆಕೊಳವೆಗಳು (ಸ್ಟ್ರಾಗಳು)]], ಬೀಗದಕೈಗಳ ಚೂಪಾದ ತು್ದಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ [[ಚಮಚಗಳು]], ಉದ್ದನೆಯ [[ಉಗುರುಗಳು]] ಮತ್ತು ಶುಚಿಯಾದ ಟ್ಯಾಂಪನ್ (ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ನ್ಯಾಪ್ ಕಿನ್)ಗಳನ್ನು ಕೊಕೇನನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು "ಟೂಟರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಮನಾಗಿರುವ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ([[ಕನ್ನಡಿ]], ಸಿಡಿ ಕೇಸ್, ಪುಸ್ತಕ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸುರಿದು, "ಬಂಪ್ಸ್", "ಲೈನ್ಸ್" ಅಥವಾ "ರೈಲ್ಸ್" (ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ರೇಖೆಗಳು ಅಥವಾ ರೈಲಿನ ಕಂಬಿಗಳು - ಹರಡಿದ ಆಕಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ) ಆಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನಂತೆ ಒಳಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/cocaine.asp#Terminology cesar.umd.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709115212/http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/cocaine.asp#Terminology |date=2007-07-09 }} - ಕೊಕೇನ್ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು</ref> ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೀರುವಂತಹ ಗುಣವು ಕೊಂಚ ಸಮಯ(ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೇ)ದಲ್ಲೇ ಆಗಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಲೈನ್ ಗಳನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗುವುದಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಂಕೋವ್ಸ್ ಕಿ ಮತ್ತು ಮೆಹ್ತಾ<ref>{{cite journal |author=Bonkovsky HL, Mehta S |title=Hepatitis C: a review and update |journal=J. Am. Acad. Dermatol. |volume=44 |issue=2 |pages=159–82 |year=2001|pmid=11174373 |doi=10.1067/mjd.2001.109311}}</ref> ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಒಂದೇ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಪಡೆದಾಗ ಆಗುವಂತೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದೇ ಸೆಳೆಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಜನ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ [[ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ C]]<ref>[http://www.erowid.org/chemicals/cocaine/cocaine_bits.shtml www.erowid.org] - ಕೊಕೇನ್, ತುಣುಕುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳು</ref> ನಂತಹ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 1992ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ಮಾರಾಟ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಕೇನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ [[ಬಿಳಿಯರು]] ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ [[ವರ್ಣೀಯರು]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರೇ ಕೊಕೇನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref>"[http://www.cnn.com/2008/CRIME/05/02/cocaine.demographics.ap/index.html?iref=werecommend White powder cocaine no longer just for yuppies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218022820/http://www.cnn.com/2008/CRIME/05/02/cocaine.demographics.ap/index.html?iref=werecommend |date=2008-12-18 }}." ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌</ref> ==== ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊಂದುವಿಕೆ ==== ಕೊಕೇನ್ [[ದ್ರವ್ಯದ ಸೂಜಿಮದ್ದು]] (ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ) ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದ್ರವ್ಯ ಸೇರಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಲ್ಲಿ, 2ರಿಂದ ೫ ನಿಮಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುವ [[ಟಿನ್ನಿಟಸ್]] ಒಳಗೊಂಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿನ ಗುಂಯ್ ಗುಡುವಿಕೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 120ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದಾಗ) ಮತ್ತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೇಳುವಿಕೆಗಳು ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ರೂಢಿಗತವಾಗಿ "ಬೆಲ್ ರಿಂಗರ್" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.urbandictionary.com/define.php?term=bell+ringer Urban Dictionary: Bell ringer]</ref> ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರು ಪರಿಣಾಮದ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು 3.1 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ತಲುಪುವರೆಂದು ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಉಂಟಾದ ಹಿತವಾದ ಅನುಭವವು ಬೇಗನೆ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ವಿಷಮ ಪರಿಣಾಮಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಬೆರೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಗಲಾರದ ಕಲ್ಮಷಗಳಿಂದ ರಕ್ತಚಾಲನೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ [[ಎಂಬೋಲಿ]] (ಗೆಡ್ಡೆಗಳು)ಯೂ ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಲ್ಳುವ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳಂತೆಯೇ ಸ್ಟೆರಿಲೈಜ್ (ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಟ್ಟ) ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಜಿಗಳು ಸಿಗದೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಬರುವಂತಹ ನೆತ್ತರ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಸೋಂಕುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು [[ಹೆರಾಯಿನ್]] ಗಳ ಸಿರಿಂಜ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ [["ಸ್ಪೀಡ್ ಬಾಲ್"]] ಎಂಬ ಮಿಶ್ರಣವು ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ{{Citation needed|date=April 2009}} ವಾಗಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಹಾನಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಮಾದಕಗಳ ಗುಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದುದನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ (ಓವರ್ ಡೋಸ್)ನಿಂದ ತಾರೆಯರಾದ [[ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಯುಷಿ]], [[ಕ್ರಿಸ್ ಫಾರ್ಲೇ]], [[ಮಿಚ್ ಹೆಡ್ ಬರ್ಗ್]], [[ರಿವರ್ ಫೋನೀಕ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಲಾಯ್ನೆ ಸ್ಟಾಲೀ]]ಯರನ್ನಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಕೇನ್ ಚಟದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಫ್ರೂಟ್ ಫ್ಲೈ]] (ಒಂದು ವಿಧವಾದ ನೊಣದ ಜಾತಿಯ ಕೀಟ)ನಂತಹವುಗಳಿಗೆ ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು.<ref>{{Cite journal|author=Dimitrijevic N, Dzitoyeva S, Manev H|title=An automated assay of the behavioral effects of cocaine injections in adult Drosophila|journal=J Neurosci Methods|year=2004|volume=137|issue=2|pages=181–184|pmid=15262059|curly=1|doi=10.1016/j.jneumeth.2004.02.023}}</ref> ==== ಧೂಮಪಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸೇದುವಿಕೆ ==== ಧೂಮಪಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸೇದುವುದೂ ಸಹ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಘನರೂಪದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಅನಿಲರೂಪ ಧರಿಸುವವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸಿ, ಬಂದ ಆವಿಯನ್ನು ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಸೇದುವುದು ಕ್ರಮ.<ref>[http://www.justice.gov/oig/special/9712/appb.htm Appendix B: Production of Cocaine Hydrochloride and Cocaine Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130195140/http://www.justice.gov/oig/special/9712/appb.htm |date=2009-11-30 }}, US ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಭಾಗ.</ref> 2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಕ್ ಹ್ಯಾವನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡಿ (ಬ್ರೂಕ್ ಹ್ಯಾವನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋದಾಲಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಯನ)ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ೩೨ ಜನ ಕೊಕೇನ್ ಚಟಗ್ರಸ್ತರು "ಪೀಕ್ ಹೈ" (ಮಾದಕತೆಯ ಉತ್ತುಂಗ) ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 1.4+/- 0.5 ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದೆಂದರು.<ref name="Volkow" /> ಫ್ರೀಬೇಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸೇದಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಲವ್ ರೋಸ್]] ಸ್ ಎಂಬ ಕಾಗದದ ಗುಲಾಬಿಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿರುವ, ಒಲವಿನ ಕಾಣಿಕೆ<ref>{{cite news|url=http://www.journalstar.com/news/local/article_28e66c86-1ef8-52dc-ac0a-f3933ed6ec5a.html|title=A rose by another name: crack pipe|newspaper=[[Lincoln Journal Star]]|author=Margaret Reist|date=January 16, 2005|accessdate=2009-08-21}}</ref> ಗಳೆಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ, ಚಿಕ್ಕ ಗಾಜಿನ ಟ್ಯೂಬ್ ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೈಪ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಸ್ಟೆಮ್ಸ್", "ಹಾರ್ನ್ಸ್", "ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್" ಮತ್ತು "ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಷೂಟರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚೊಕ್ಕವಾದ, ಭಾರವಿರುವ ಚಿಕ್ಕದಾದ ತಾಮ್ರದ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಟೇನ್ ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ನ ಉಜ್ಜುರಟ್ಟು{{ndash}},[["ಬ್ರಿಲ್ಲೋ"]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಟ್ಟು(ಮೂಲತಃ ಬ್ರಿಲ್ಲೋ ರೆಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೂನು ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ) ಅಥವಾ [["ಚೋರ್"]] ಎಂದು ನಾಮಾಂಕಿತವಾದ ''"ಚೋರ್ ಬಾಯ್"'' ಬ್ರಾಂಡಿನ ತಾಮ್ರದ ಉಜ್ಜುರಟ್ಟು{{ndash}} ಗಳನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು "ರಾಕ್" ಗಳನ್ನು ಇವುಗಳಲ್ಲಿರಿಸಿ ಕಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆವಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಸೇದುವವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಸೋಡಾ ಡಬ್ಬಿ]]ಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಂಧ್ರ ಕೊರೆದು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸೇದುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರ್ಯಾಕನ್ನು ಪೈಪ್ ನ ತುದಿಗೆ ಇರಿಸಿ ಸೇದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಉರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆವಿಯನ್ನು ಸೇದುಗನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸೇದಿದ ತಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಬಲವಾದದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ{{ndash}}; ಐದರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕೊಕೇನ್, ಸೇದುವಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಾನ್ನಾಬಿಸ್]] ಅನ್ನೂ ಅದರೊಡನೆ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ 'ಜಾಯಿಂಟ್' ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಂಟ್]] ಆಗಿ ಸೇದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಡಿರೂಪದ ಕೊಕೇನನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೇದಿದರೂ ಶಾಖ ನೀಡಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೇದುಗರು ಕೊಕೇನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಮಾರಿಜ್ವಾನಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಅಥವಾ ವರ್ಣಿಸುವ ಭಾಷೆಯು ಒಂದೊಂದು ಕಡೆ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ ಇದ್ದು, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಕೊಕೇನನ್ನು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳೂ ಸಹ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. === ಭೌತಿಕ ರಚನಾಕ್ರಮ === [[ಚಿತ್ರ:DAT1 regulation.svg|right|thumb|400px|ಕೊಕೇನ್ ನೇರವಾಗಿ ಡಾಟ೧ ವಾಹಕದೊಡನೆ ಸೇರಿ ಆಂಫೆಟಮೈನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ರಂಜಕದೊಡನೆ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬದಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ DAT ಹೊಮ್ಮಿಸಿ (ಕೊಕೇನ್ ಈ ಕಾರ್ಯವೆಸಗದು) ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದ್ವಿತೀಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪುನಶ್ಚೇತನವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸಣ್ಣದಾದ, ಕೊಕೇನ್ ಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಚಟುವಟಿಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಳಿಸಿ, ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ DATಗೆ ದೃಢಪಡಿಸುವುದು/ದೆಸೆಗೊಳಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.]] ಕೊಕೇನ್ ನ ಔಷಧೀಯಪದಾರ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂದೇಶವಾಹಕನರಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ([[ಸೆರೋಟೋನಿನ್]]:[[ಡೋಪಾಮೈನ್]] = 2:3, ಸೆರೋಟೋನಿನ್ : [[ನೋರೆಪೈನ್ ಫ್ರೈನ್]] = 2:5 ಪ್ರಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಷಿಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಾನೋ ಅಮೈನ್]] ನ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದು)ಕೊಕೇನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, [[ಪ್ರಧಾನ ನರಮಂಡಲ]]ದ ಮೇಲಿನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ರವಾನಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆದ ದೋಪಾಮೈನ್ ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವುದು. ನರಗಳು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಉದ್ಭವವಾಗುವ [[ಡೋಪಾಮೈನ್ ಸಂದೇಶವಾಹಕ]]ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಹಕಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂದರೆ, ವಾಹಕವು [[ಸಂದೇಶಪ್ರೇಷಕ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂದಿನಿಂದ [[ಪ್ರೀಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್]] ನರಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹೊರಗೆಡವುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶೇಖರಣಾ[[ಕೋಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೋಪಾಮೈನ್ ವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಲವಾಗಿ ಲಗತ್ತಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಜಟಿಲತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ವಾಹಕಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ದೋಪಾಮೈನ್ ವಾಹಕವು ತನ್ನ ಮರುಉದ್ದೀಪನಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ [[ಡೋಪಾಮೈನ್]] [[ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಕೋಶ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕನರಕೋಶ (ರಿಸೆಪ್ಟಿವ್ ನ್ಯೂರಾನ್)ಗಳ ಮೇಲಿನ ಡೋಪಮೈನ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ (ಸ್ವೀಕಾರಕಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಪರಿಣಾಮದ ನಂತರದ [[ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್]] ಸೂಚನೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗ ಚಟವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಬಹುಕಾಲ ತನ್ನನ್ನ ತಾನೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಮಡಂತೆ,ಡೋಪಾಮೈನ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕುಂಠಿತಗೊಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿದ [[ಸೂಚನಾ ವಿನಿಮಯ]] ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಾರಣ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನಾಕ್ರಮದ (ಎಂದರೆ ಕೊಕೇನ್ ರಹಿತವಾದ) ಹೋಮೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಡಿಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕುಂಠಿತವಾದ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನಾಗಿಧಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ ತಲೆದೋರಿ, ಮಿದುಳಿನ ಕೊಡುಗೆಯ ಕೇಂದ್ರ(ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ರವಾನಿಸುವ ಭಾಗ) ವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯು ಕೊಕೇನ್ ಆಧಾರಿತವಾಗುವಂತಾಗಿಬಿಡಬಹುದು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನೆಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಿಕೆ) ಹೀಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಂಡ ಮಿದುಳಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರದಂತಹ ಚಟ ವೃದ್ಧಿಸಿ ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಳಸುವಂತಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುವುದು. ಡೋಪಾಮೈನ್ ಭರಿತ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ವೆಂಟ್ರಲ್ ತೆಗ್ ಮೆಂಟಲ್ ಭಾಗ, [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರೀಫ್ರಂಟಲ್(ಕೊಂಚ ಹಿಂದಿನ) [[ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್]] ಭಾಗಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕೊಕೇನ್ ಚಟದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ವೆಂಟ್ರಲ್ ತೆಗ್ ಮೆಂಟಲ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ನರಕೋಶಗಳುಳ್ಳ ಪಥವು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಹರವು ಒಂದು "ಕೊಡುಗೆ ಕೇಂದ್ರ"ವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಭಾಗವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ನಂತಹ ಉತ್ತೇಜಕಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸಹ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10529820">{{cite journal |author=Spanagel R, Weiss F |title=The dopamine hypothesis of reward: past and current status |journal=Trends Neurosci. |volume=22 |issue=11 |pages=521–7 |year=1999 |pmid=10529820 |doi=10.1016/S0166-2236(99)01447-2}}</ref> ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಡೋಪಾಮೈನ್ ನ ಕೈವಾಡ ಇಂತಹುದೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಕೊಕೇನ್ ನ ಕೊಡುಗೆಯ ಪರಿಣಾಮ(ರಿವಾರ್ಡಿಂಗ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್)ಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮೂಷಿಕಗಳ ಜ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್ ಗೆ ನೀಡಿದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ನ ಹಿಡಿತ ತಪ್ಪಿದುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು.(ಎಂದರೆ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು)ತನ್ಮೂಲಕ ಕೊಕೇನ್ ನ ಶಕ್ತಿದಾಯಕತೆ(ಎಂದರೆ ಕೊಡುಗೆ)ಯಿಂದ ಮೂಷಿಕಗಳು ಹೊರಬಂದುವೆಂದೂ, ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಗೋಗರೆಯುವ ಗುಣದಿಂದ ದೂರವಾದವೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. ಸೆರೋಟಿನಿನ್ (5-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಟ್ರಿಪ್ಟಾಮೈನ್, 5-HT)ನ ಮೇಲಿನ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪ್ರಭಾವವು ಹಲವಾರು ಸೆರೋಟಿನಿನ್ ಗ್ರಾಹಕತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೊಕೇನ್ [[5-HT3]] ರ ಮರು-ಉದ್ದೀಪನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಮೂಷಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 5-HT3 ಗ್ರಾಹಕತಂತುಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದು ಈ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 5-HT3ಯ ಪರಿಣಾಮದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Carta M, Allan AM, Partridge LD, Valenzuela CF |title=Cocaine inhibits 5-HT3 receptor function in neurons from transgenic mice overexpressing the receptor |journal=Eur. J. Pharmacol. |volume=459 |issue=2-3 |pages=167–9 |year=2003|pmid=12524142 |doi=10.1016/S0014-2999(02)02867-4}}</ref> [[5-HT2 ರಿಸೆಪ್ಟರ್ (ಗ್ರಾಹಕತಂತು)]]ಗಳು (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 5-HT2AR, 5-HT2BR and 5-HT2CR ಗಳ ಒಳಪಂಗಡದವುಗಳು)ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ [[ಹೈಪರ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ (ತೀವ್ರಚಟುವಟಿಕೆ)]]ಸಂಭವಿಸಲು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Filip M, Bubar MJ, Cunningham KA |title=Contribution of serotonin (5-hydroxytryptamine; 5-HT) 5-HT2 receptor subtypes to the hyperlocomotor effects of cocaine: acute and chronic pharmacological analyses |journal=J. Pharmacol. Exp. Ther. |volume=310 |issue=3 |pages=1246–54 |year=2004 |pmid=15131246 |doi=10.1124/jpet.104.068841}}</ref> ಮೇಲ್ಕಂಡ ರಚನಾಕ್ರಮವಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ DAT ಪ್ರೇಷಕಗಳು ಮುಕ್ತವಾದ ಹೊರ-ಮೈಯ ದೃಢೀತರಣದ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ರೀತ್ಯಾ ರಚಿತವಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಉತ್ತೇಜಕಗಳು (ಫೆನೆಥೈಲಮೈನ್ ನಂತಹವು) ಕೇವಲ ಆವೃತವಾದ ದೃಢೀಕ್ಋತತೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಮ್ಫಿಟಮೈನ್ ಮತ್ತು ತತ್ಸಮಾನವಾದ ಕಣಗಳು ಸೇರುವುದರಿಂದಲೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ DATಯಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧವನ್ನೂ ತಡೆಯುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಂಧಗಳು ರಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಕಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆಂದರೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧಗಳು ರಚಿನೆಯಾಗಲು ಇವುಗಳ ಬಂಧ ನಿರೋಧಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರೇಷಕಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದುದು ವಸ್ತುವನ್ನು ರೂಢೀಗತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಗುಣಗಳು; ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಪ್ರೇಷಕ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೆಂದು ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.nature.com/neuro/journal/v11/n7/fig_tab/nn.2146_F1.html The binding sites for cocaine and dopamine in the dopamine transporter overlap.'' '' ][http://www.nature.com/neuro/journal/v11/n7/fig_tab/nn.2146_F1.html ''Nature Neuroscience'' '''11''', 780 - 789 (2008) Published online: 22 June 2008]</ref> [[ಸಿಗ್ಮಾ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ (ಕರ್ಷಕಗಳು)]] ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಿತವಾಗಲು ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಸಿಗ್ಮಾ ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2003/05/030506073758.htm Sigma Receptors Play Role In Cocaine-induced Suppression Of Immune System]</ref> ಇವಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ [[NMDA]] ಮತ್ತು D1 ಡೋಪಾಮೈನ್ ಕರ್ಷಕ (ರಿಸೆಪ್ಟರ್)ಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಷಕಗಳ ಮೇಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವ಻ಗುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Lluch J, Rodríguez-Arias M, Aguilar MA, Miñarro J |title=Role of dopamine and glutamate receptors in cocaine-induced social effects in isolated and grouped male OF1 mice |journal=Pharmacol. Biochem. Behav. |volume=82 |issue=3 |pages=478–87 |year=2005|pmid=16313950 |doi=10.1016/j.pbb.2005.10.003}}</ref> ಕೊಕೇನ್ [[ಸೋಡಿಯಮ್ ಚಾನಲ್]] (ಪಥ)ಗಳನ್ನು ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ತನ್ಮೂಲಕ [[ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವು ವ್ಋದ್ಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದು; ಹೀಗೆ, [[ಲಿಗ್ನೋಕೇಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ನೋವೋಕೇಯ್ನ್]] ಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಸಹ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಮ್ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರೇಷಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರೇಷಕಗಳ ಮರು-ಉದ್ದೀಪನಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಚನಾಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಿಸಿಕೊಡು, ಡೋಪೋಮೈನ್ ಮತ್ತು ಸೆರೋತೋನಿನ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಂಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಕೇನ್ ಅವಶ್ಯ; ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದಲೇ ಉಗಮವಾದ ಫೆನೈಲ್ ಟ್ರೋಪೇನ್ ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ, ಡೋಪಾಮೈನ್-ಸೆರಾಟೋನಿನ್ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅವೆರಡೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲದ ಆಮ್ಫಿಟಾಮೈನ್ ದರ್ಜೆಯ ಉತ್ತೇಜಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕಪ್ಪ-ಓಪಿಯಾಯ್ಡ್ ಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಂಭರಚನೆಗಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯುಕ್ತ.<ref>{{Cite web |url=http://www.drugbank.ca/drugs/DB00907 |title=Drugbank website "drug card", "(DB00907)" for Cocaine: Giving ten targets of the molecule in vivo, including dopamine/serotonin sodium channel affinity & K-opioid affinity |access-date=2010-01-21 |archive-date=2010-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100220190540/http://www.drugbank.ca/drugs/DB00907 |url-status=dead }}</ref> ಕೊಕೇನ್ [[ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸು]]ವುದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದರ ಗುಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ [[ಸಬ್ ಸ್ಟಾನ್ಷಿಯಾ ನೈಗ್ರಾ]]ದಿಂದ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ರವಾನೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದೇ ಇರಬಹುದು. ಕೊಕೇನ್ ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಗೆ ಸಿರ್ಕಾಡಿಯನ್ ರಚನಾಶೈಲಿ<ref>{{cite journal|author = Uz T, Akhisaroglu M, Ahmed R, Manev H|title = The pineal gland is critical for circadian Period1 expression in the striatum and for circadian cocaine sensitization in mice|journal = Neuropsychopharmacology|volume = 28|issue = 12|pages = 2117–23|year = 2003|pmid = 12865893|doi = 10.1038/sj.npp.1300254}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾಕ್ ಜೀನ್ಸ್]] <ref>{{cite journal|author = McClung C, Sidiropoulou K, Vitaterna M, Takahashi J, White F, Cooper D, Nestler E|title = Regulation of dopaminergic transmission and cocaine reward by the Clock gene|journal = Proc Natl Acad Sci USA|volume = 102|issue = 26|pages = 9377–81|year = 2005|pmid = 15967985|doi = 10.1073/pnas.0503584102|pmc = 1166621}}</ref> ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. [[ನಿಕೋಟಿನ್]] ಮಿದುಳಲ್ಲಿನ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಜನ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ [[ತಂಬಾಕು]] ವಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವಾಗ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ 'ಹಿತ'ದ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದು ಮನಗಳಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಬಯಸದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತೋಟಿ ಮೀರಿದ [[ಸರಣಿ ಧೂಮಪಾನ (ಚೈನ್ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್)]](ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಿಗರೇಟ್]] ಸೇದದವರೂ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವಾಗ ಚೈನ್ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ)ವಲ್ಲದೆ ತಂಬಾಕಿನಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ನಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕಿರಕಿರಿ, ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮನಸ್ಸು, ಚಡಪಡಿಕೆ, ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸದ್ದಿನ ಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ಹಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಹೃದಯಬಡಿತದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು, ಹೃದಯಾಘಾತ, ಎದೆನೋವುಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛಾಸಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಲಕ್ವ, ಸೆಟೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಲೆಶೂಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೊಕೇನ್ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು; ಕೊಕೇನ್ ಬಹುಕಾಲ ಯಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ಹಸಿವೆ ಆಗುವುದು ವಿರಳ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ತೂಕ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಾಗುತ್ತವೆ. ನವೀನ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ತೇಜಕಗಳ ಜೊತೆ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಻ದರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತೂ ಶಕ್ತಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Carey RJ, Damianopoulos EN, Shanahan AB |title=Cocaine effects on behavioral responding to a novel object placed in a familiar environment |journal=Pharmacol. Biochem. Behav. |volume=88 |issue=3 |pages=265–71 |year=2008 |pmid=17897705 |doi=10.1016/j.pbb.2007.08.010}}</ref> === ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್ (ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ === ಕೊಕೇನ್ ಬಹಳವೇ [[ಮೆಟಾಬೊಲೈಜ್]] (ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಆಗುವುದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಯಕೃತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 1%ವಿಸರ್ಜಿತ, ಬದಲಾಗದ ಕೊಕೇನ್ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದು. ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು [[ಹೈಡ್ರಾಲಯಟಿಕ್]] [[ಎಸ್ಟರ್]] ಕ್ಲೀವೇಜ್, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ (ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತಕ)ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮು ಖಪರಿವರ್ತಕವಾದ [[ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್]] (BE), ಮತ್ತು ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ [[ಪರಿವರ್ತಕ]]ಗಳಾದ ಎಕ್ಗೋನೈನ್ ಮೀಥೈಲ್ ಎಸ್ಟರ್ (EME), [[ಎಕ್ಗೋನೈನ್]] ಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ನ ಕಿರಿಯ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳಾದ [[ಕೊಕೇನೇತರ]] ವಸ್ತುಗಳಾದ P-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಕೊಕೇನ್, m-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಕೊಕೇನ್, p-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ (pOHBE) ಮತ್ತು m-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Kolbrich EA, Barnes AJ, Gorelick DA, Boyd SJ, Cone EJ, Huestis MA |title=Major and minor metabolites of cocaine in human plasma following controlled subcutaneous cocaine administration |journal=J Anal Toxicol |volume=30 |issue=8 |pages=501–10 |year=2006 |pmid=17132243 |url=http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&issn=0146-4760&volume=30&issue=8&spage=501&aulast=Kolbrich |access-date=2010-01-21 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://archive.today/20120718083717/http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&issn=0146-4760&volume=30&issue=8&spage=501&aulast=Kolbrich |url-status=dead }}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಮಾನವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಂಗೆ ಹೊರತಾದ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೀಥೈಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಪೈರಾಲಿಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು ಹಾಗೂ 150ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ/ಮಿಲಿಲೀಟರ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ೆಂಟು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೂದಲು ಉದುರಿಹೋಗುವವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಬೋಳಿಸುವವರೆಗೂ ಕೊಕೇನ್ ಶೇಖರಣೆಯ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಕೂದಲಿನಲ್ಲೂ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಇವೆರಡೂ [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ [[ಕೋಕಾಎಥಿಲೀನ್]] ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕೋಕಾಎಥಿಲೀನ್ ಹೆಚ್ಚು [[wiktionary:euphorigenic|'ಹಿತ'ಭಾವಪ್ರಚೋದಕವೂ (ಯೂಫೋರಿಗೆನಿಕ್]]), [[ಹೃದಯದ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ(ಕಾರ್ಡಿಯೋವ್ಯಾಸ್ ಕ್ಯುಲಾರ್)]] ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಕವೂ ಆಗುವುದೆಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಸೂಚನೆ.<ref>{{cite journal |author=Wilson LD, Jeromin J, Garvey L, Dorbandt A |title=Cocaine, ethanol, and cocaethylene cardiotoxity in an animal model of cocaine and ethanol abuse |journal=Acad Emerg Med |volume=8 |issue=3 |pages=211–22 |year=2001|pmid=11229942 |doi=10.1111/j.1553-2712.2001.tb01296.x}}</ref><ref>{{cite journal |author=Pan WJ, Hedaya MA |title=Cocaine and alcohol interactions in the rat: effect of cocaine and alcohol pretreatments on cocaine pharmacokinetics and pharmacodynamics |journal=J Pharm Sci |volume=88 |issue=12 |pages=1266–74 |year=1999|pmid=10585221 |doi=10.1021/js990184j}}</ref><ref>{{cite journal |author=Hayase T, Yamamoto Y, Yamamoto K |title=Role of cocaethylene in toxic symptoms due to repeated subcutaneous cocaine administration modified by oral doses of ethanol |journal=J Toxicol Sci |volume=24 |issue=3 |pages=227–35 |year=1999 |pmid=10478337}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ [[ಮೆಣಸಿನ ಸಿಂಪಡಣೆ]] ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ಯಾಪ್ಸೈಸಿನ್]] ಜೊತೆಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಸೇರಿದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾರಣಾಂತಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.newscientist.com/article/mg20427345.300-cocaine-and-pepper-spray--a-lethal-mix.html|title=Cocaine and pepper spray – a lethal mix? |last=Barley|first=Shanta|date=13 November 2009 |publisher=New Scientist|accessdate=2009-11-14}}</ref><ref>{{cite journal|last=Mendelson|first=John E.|date=October 02, 2009|title=Capsaicin, an active ingredient in pepper sprays, increases the lethality of cocaine|journal=Forensic Toxicology|issn=1860-8973|url=http://www.springerlink.com/content/x3p1m2471j835582/}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳು === ಕೊಕೇನ್ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ನರಮಂಡಲ ಉತ್ತೇಜಕ.<ref name="WHO2004">ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ (2004). [http://books.google.co.uk/books?id=G9OhG-dZdAwC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA89#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Neuroscience of psychoactive substance use and dependence]</ref> ಸೇವಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವು 15 -30 ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ೊಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಇರಬಹುದು.<ref name="WHO2007">ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ (2007). [http://books.google.co.uk/books?id=ptVjyRs7AdsC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q=&amp;f=false International medical guide for ships]</ref> ಕೊಕೇನ್ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಭಾವ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಭಾವ, ಶಕ್ತಿ, ಚಲನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಮರ್ಥನೆಂಬ ಭಾವ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ುತ್ತಮಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆತಮಕ, ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿರಹಿತತೆಗಳೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ನಡುಕ, ಸನ್ನಿವಾಯು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ದೇಹದ ುಷ್ಣತೆಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.<ref name="WHO2004"/> ಅನಿಷೇಧಿತ, ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪುವ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗದಿಂದಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಕೊಕೇನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೋ ಒಮ್ಮೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತರವಾದ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | last = Goldacre | first = Ben | date = June 2008 | title = Cocaine study that got up the nose of the US | url = https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/jun/13/bad-science-cocaine-study | work = Bad Science | publisher = The Guardian <!--|archiveurl = http://www.webcitation.org/5hYgOP6zc|archivedate = 2009-06-15 --> }} - re. [http://www.tdpf.org.uk/WHOleaked.pdf International study on cocaine executed by the World Health Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019061425/http://www.tdpf.org.uk/WHOleaked.pdf |date=2013-10-19 }}.</ref><ref>ಕೊಹೆನ್, ಪೀಟರ್ :ಸಾಸ್, ಅರ್ಜನ್ (1994). [http://www.cedro-uva.org/lib/cohen.cocaine.html#RTFToC19 Cocaine use in Amsterdam in non deviant subcultures]. ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಸಂಪುಟ 1, ಸಂಖ್ಯೆ 1, ಪುಟಗಳು 71-94</ref> ==== ತೀವ್ರ ==== {{Refimprovesect|date=June 2009}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ನವೆ]], [[ಟಾಕಿಕಾರ್ಡಿಯಲ್ (ವೇಗದ ಹೃದಯಬಡಿತ)]], [[ಚಿತ್ತವಿಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಲ್ಪಿತ ಭ್ರಾಂತಿ]] ಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಬಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ [[ತಾಕಿಯಾರರ್ಹಿತ್ಮಿಯಾಸ]] ಎಂಬ ಖಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕವಾಗಬಲ್ಲ ಇವು ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿದ್ದರಂತೂ ಯಮನಿಗೆ ಕರೆ ಕಳುಹಿಸಿದಂತೆಯೇ ಸೈ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಇಲಿಗಳಿಗೆ [[ಕರುಳು ಪರೆಗಳ ಮೂಲಕ]] ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕೊಕೇನ್ ನ [[LD 50|LD ₅₀]] ಯು 95.1ಮಿ.ಗ್ರಾಂ/ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಇರುವುದು ಗೋಚರಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |author=Bedford JA, Turner CE, Elsohly HN |title=Comparative lethality of coca and cocaine |journal=Pharmacol. Biochem. Behav. |volume=17 |issue=5 |pages=1087–8 |year=1982|pmid=7178201 |doi=10.1016/0091-3057(82)90499-3}}</ref> ಇಂತಹ ವಿಷಕಾರಕತ್ತವು ಹೃದಯಸ್ಥಂಭನವನ್ನೂ, ಉಸಿರಾಟದ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ರಕ್ತಚಲನೆಯ ತೆಂದರೆಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಉಸಿರಾಟ ಸ್ಥಗಿತತೆ]], [[ಲಕ್ವ]], [[ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ [[ಹೃದಯಾ]]ಘಾತದ ಮೂಲಕ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಕೊಕೇನ್ ಬಹಳ [[ಉಷ್ಣಕಾರಕ]] ವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಉತ್ತೇಜನಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಶಾಖ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖ ಪೋಲಾಗದಂತೆ ಅಪಾರವಾದ [[ರಕ್ತನಾಳಗಳಸಂಕುಚನ]] ವು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದಾಗುವ [[ಹೈಪರ್ಥರ್ಮಿಯಾ]] ದಿಂದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು [[ಮಯೋಗ್ಲೋಬಿನ್ಯೂರಿಯಾ]] ದಿಂದ [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡವೈಫಲ್ಯ]]ವೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. [[ಬೆನ್ಝೋಡಯಾಝೆಪೈನ್]] ವುಳ್ಳ ಉಪಶಮನಕಾರಕ ವಸ್ತುಗಳಾದ [[ಡಯಾಝೆಪಾಮ್]] (ವ್ಯಾಲಿಯಮ್)ನಂತಹ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೃದಯಬಡಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ತಡೊತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲೆತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶರೀರದ ಶಾಖ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ (ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ, ತಣ್ಣನೆಯ ಕಂಬಳಿಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ)ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಾಸಿಟೆಮಾಲ್]] (ಅಸಿಟಾಮೈನೋಫೆನ್)ಗಳನ್ನು ಹೈಪರ್ಥೆರ್ಮಿಯಾಗೆ ನೀಡಬಹದು, ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ತೊಂದರೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref>{{Cite web|title=Cocaine Overdose|url=http://apma-nc.com/PatientEducation/cocaine_overdose.htm|access-date=2010-01-21|archive-date=2009-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20091004194903/http://apma-nc.com/PatientEducation/cocaine_overdose.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಓವರ್ ಡೋಸ್ (ತೀವ್ರತರ ಸೇವನೆ)ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ [[ಪ್ರತಿವಿಷ (ವಿಷಮಾರಕ)]]ವಿಲ್ಲ, [[ಡೆಕ್ಸ್ಮಿಡೆಟೋಮಿಡೈನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಮ್ಕಾಝೋಲ್]] ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊಕೇನಧಿಕತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ನಡೆಸಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=June 2009}} ರೋಗಿಯು ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಬರಲಾಗದಂತಹ ಅಥವಾ ಬರದಂತಹವನಾಗಿದ್ದರೆ. ಕೊಕೇನಧಿಕತೆಯಿಂದ ಮೆದು-ಸುಮಾರು [[ತಾಕಿಕಾರ್ಡಿಯಲ್]] (ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿತ)ತೊಂದರೆಯಾದರೆ,(ಏಂದರೆ ನಾಡಿಬಡಿತ 120ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ) ಮೊದಲಿಗೆ 20 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಡಯಾಝೆಪಾಮ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಬೆನ್ಝೋಡಯಾ ಝಿಪೈನ್ (ಉದಾ: 2 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. ಲೋರಾಝೆಪಾಮ್) ನೀಡಬಹುದು. ಅಸಿಟಾಮಿನೋಫೆನ್ ಮತ್ತು ಶರೀರದ ಶಾಖ ತಗ್ಗಿಸುವುದನ್ನು ಅಲ್ಪ ಹೈಪರ್ಥೆರ್ಮಿಯಾ ಗುಣಪಡಿಸಲು ನೀಡಬಹುದು(<39 C). ಆದರೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸಾಲದಾಗಿ [[ಹೃದಯಸ್ಥಂಭನ]] ಅಥವಾ [[ಲಕ್ವ]] ಹೊಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಜಾಗ್ರತೆ ವ್ಐದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ ಬೆನ್ಝೋಡಯಾಝೆಪೈನ್ ನಿಂದ ಹೃದಯಬಡಿತದ ವೇಗ ತಗ್ಗದೆ, ದೇಹದ ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು.<ref>{{Cite web|title=Management of Poisoning and Drug Overdose: Specific Drugs and Poisons|url=http://www.medscape.com/viewarticle/534737?rss|access-date=2010-01-21|archive-date=2009-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090215111713/http://www.medscape.com/viewarticle/534737?rss|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal |author=Hamilton EC, Sims TL, Hamilton TT, Mullican MA, Jones DB, Provost DA |title=Clinical predictors of leak after laparoscopic Roux-en-Y gastric bypass for morbid obesity |journal=Surg Endosc |volume=17 |issue=5 |pages=679–84 |year=2003|pmid=12618940 |doi=10.1007/s00464-002-8819-5}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cocaine Drug Use and Dependence: Merck Manual Professional.|url=http://www.merck.com/mmpe/sec15/ch198/ch198f.html}}</ref> [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್]] (ಮಿದುಳಿನ ಸಂತೋಷಜನಕ ಕೇಂದ್ರ) ನಲ್ಲಿ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಮತ್ತು ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮ; ಆದರೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಜಡ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ [[ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಟಾಕಿಫೈಲಾಕ್ಸಿಸ್]] ಪ್ರೇಷಕ ಮೂಲಗಳ ತಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಪರಿಣಾಮ ನಿರ್ನಾಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು, ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ ತಕ್ಷಣ "ಕ್ರ್ಯಾಷ್" ಆಗುವಂತಾದಾಗ ಆಗುವ ಖಿನ್ನತೆಯಂತೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ರಚನಾಕ್ರಮಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುವು. ಹೀಗೆ "ಕ್ರ್ಯಾಷ್" ಆದಾಗ ಇಡೀ ದೇಹದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ "ಜಿಟರ್ರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆಳೆತ, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ, ತಲೆಶೂಲೆ, ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳ ತಲೆದೋರುವಿಕೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದರೆ [[ದಿನಗಳು ತುಂಬುವ ಮೊದಲೇ ಹೆರಿಗೆ]]ಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು [[ಅಬ್ರಪ್ ಷಿಯೋ ಪ್ಲಾಸೆಂಟಾ]] (ಗರ್ಭಕೋಶದಿಂದ 'ಮಾಸು' ಬೇರೆಯಾಗುವುದರಿಂದಾಗುವ ರಕ್ತಸ್ರಾವ)ಗೆ ಎಡನೀಡುವುದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite journal|title=Cocaine triggers premature labor|journal=USA Today (Society for the Advancement of Education)|year=1993|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1272/is_n2581_v122/ai_14236195|archiveurl=https://archive.today/20120709090845/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1272/is_n2581_v122/ai_14236195/|archivedate=2012-07-09|access-date=2010-01-21|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal |author=Flowers D, Clark JF, Westney LS |title=Cocaine intoxication associated with abruptio placentae |journal=J Natl Med Assoc |volume=83 |issue=3 |pages=230–2 |year=1991|pmid=2038082 |pmc=2627035}}</ref> ==== ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ==== [[ಚಿತ್ರ:Side effects of chronic use of Cocaine.png|thumb|right|260px|ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು.]] ದೀರ್ಘಕಾಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯು, ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮಿದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಂದೇಶಪ್ರೇಷಕಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತಮ ಏರುಪೇರು ಆಗುವುದಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಚ್ ಆನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ದೀಪ ಬರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೋಗುವಂತೆ, ಕರ್ಷಕ (ರಿಸೆಪ್ಟರ್)ಗಳೂ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೋಗುವುದು, ಬರುವುದು ಆಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳು ಬಂಧಕದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳ (ದ್ರವಗಳ{{ndash}}) ರಚನಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಓಳಗಾಗುವ ರೀತಿಯನ್ನು [[ನೀಚ]]-[[ಊರ್ಧ್ವನಿಯಂತ್ರಣ]] ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೊಕೇನ್ ದಾಸರು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ [[ಸ್ಟ್ರೈಟಲ್ DAT ಸ್ಥಳಗಳ]] ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ಡೋಪಾಮೈನ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನರರಕ್ಷಣಾ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=ZMSNFtyjtEAC&amp;pg=PA528&amp;lpg=PA528&amp;dq=neuroprotective+dat+cocaine&amp;source=web&amp;ots=C6XJ0wgk9Q&amp;sig=-F4xn0sWbpKkyNXZ3HRtk7W734Q&amp;hl=en Biological Psychiatry By H. A. H. D'haenen, Johan A. den Boer, Paul Willner]</ref> ತೀರದ ಹಸಿವು, ನೋವುಗಳು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ/ಅತಿನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಸೋರುತ್ತಿರುವ ಮೂಗು - ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಅನುಭವವು ಬಹಳ ಅಹಿತಕರವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ವಾಂಛೆ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಕಡೆಗೆ, [[ವೆಸಿಕ್ಯುಲರ್ ಮಾನೋ ಅಮೈನ್ ರವಾನಕ]]ಗಳು, ನ್ಯೂರೋಫಿಲಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ರೂಪರಚನೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದರ ಮೂಲಕ ದೋಪಾಮೈನ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತಾಳಿಕೆ ಮೂಡತೊಡಗಿ, ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವೇ ಬೀರಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸೇವನೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಮಾಮೂಲಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ಡೋಪಮೈನ್ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಡಿಸ್ಫೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಗಳು, ಆರಂಭಿಕ ಅಮಲಿನ ಶಿಖರ ದಾಟಿದನಂತರ, ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ದೂರಸರಿಯುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕವೂ ಹೌದು. ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದ ದೂರಸರಿಯುವುದರ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಒರೆಗಲ್ಲೆಂದರೆ ಖಿನ್ನತೆ, ಆಯಾಸ, ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಅಥವಾ ಅತಿನಿದ್ರೆ, ಲಿಂಗೋದ್ರೇಕಹೀನತೆ, ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಮಾನಸಿಕ (ಆಲೋಚನಾ)ಶಕ್ತಿಯು ನಿಧಾನವಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಕೊಕೇನ್ ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಹೆಮೋಪ್ಟಿಸಿಸ್ (ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆ), ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಪಾಸ್ಮ್ (ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳ ಸೆಳೆತ), ಪ್ರೂರಿಟಸ್, ಜ್ವರ, ಸ್ರಾವ ಹೀನವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಲ್ವಿಯೋಲೈಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುವಿಕೆ, ಪಲ್ಮನರಿ (ಪುಪ್ಪಸದ)ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮಿಕ್ (ದೇಹವ್ಯವಸ್ಥೆಯ) [[ಈಸಿನೋಫಿಲಿಯಾ]], ಎದೆನೋವು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗಳು, ಗಂಟಲು ಹುಣ್ಣು, ಉಬ್ಬಸ, ಗೊಗ್ಗರು ಧ್ವನಿ, [[ಡಿಸ್ಪ್ ನಿಯಾ]](ಹ್ರಸ್ವವಾದ ಉಸಿರಾಟ) ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೂ]] ಮಾದರಿಯ ನೋವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕೊಕೇನ್ ಸೇದುವುದರಿಮದ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ [[ದಂತಗಳ ಎನಾಮಲ್]] ನಾಶಪಡಿಸಿ [[ದಂತಕ್ಷಯ]] ಉಂಟಿಮಾಡುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊಕೇನ್ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲುಮಸೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ([[ಬ್ರೂಕ್ಷಿಸಮ್]] ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆ) ಕಾರಣ ದಂತಗಳ ಎನಾಮಲ್ ಹಾಳಾಗಿ [[ಜಿಂಜಿವೈಟಿಸ್]] ಖಾಯಿಲೆ ತಲೆದೋರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |quotes=no |last=Baigent |first=Michael |authorlink= |coauthors= |year=2003|title=Physical complications of substance abuse: what the psychiatrist needs to know |journal=Curr Opin Psychiatry |volume=16 |issue=3 |pages=291–296|doi=10.1097/00001504-200305000-00004}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲಿ ಮೂಗಿನಿಂದ ಸೇಚನೆಯಿಂದ [[ಹೊಳ್ಳೆ]]ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ [[ಕಾರ್ಟಿಲೇಜ್ (ಮೃದುವಾದ ಎಲುಬು)]]([[ಸೆಪ್ಟಮ್ ನಾಸಿ]]) ಯ ಕ್ಷೀಣತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಆ ಮೂಳೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿಸುವುದು. ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್ ನಿಂದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಳಿದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅಂಶದಿಂದ ಅಳ್ಳಕವಾದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pagliaros">{{cite book|first=Louis|last=Pagliaro|coauthors=Ann Marie Pagliaro|title=Pagliaros’ Comprehensive Guide to Drugs and Substances of Abuse|publisher=[[American Pharmacists Association]]|location=Washington, D.C.|year=2004|isbn=1582120668|curly=true}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ರೋಗನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಟಿಶ್ಯೂಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳಾದ [[ಲ್ಯೂಪಸ್]], [[ಗುಡ್ ಪ್ಯಾಸ್ಚರ್ ರೋಗ]], [[ವ್ಯಾಸ್ಕುಲೈಟಿಸ್]], [[ಗ್ಲಾಮೆರುಲೋನೆಫ್ರಿಟಿಸ್]], [[ಸ್ಟೀವನ್ಸ್-ಜಾನ್ಸನ್]] ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.scienceblog.com/community/older/1999/A/199900322.html|title=scienceblog.com|accessdate=2007-07-10|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011083629/http://scienceblog.com/community/older/1999/A/199900322.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|author = Trozak D, Gould W|title = Cocaine abuse and connective tissue disease|journal = J Am Acad Dermatol|volume = 10|issue = 3|pages = 525|year = 1984|pmid = 6725666|doi = 10.1016/S0190-9622(84)80112-7}}</ref><ref>{{cite journal|title=Antiglomerular Basement Membrane Antibody-Mediated Glomerulonephritis after Intranasal Cocaine Use|author=Ramón Peces|journal=Nephron|year=1999|volume=81|issue=4|pages=434–438|pmid=10095180|doi=10.1159/000045328|last2=Navascués|first2=RA|last3=Baltar|first3=J|last4=Seco|first4=M|last5=Alvarez|first5=J}}</ref><ref>{{cite journal |author=Moore PM, Richardson B |title=Neurology of the vasculitides and connective tissue diseases |journal=J. Neurol. Neurosurg. Psychiatr. |volume=65 |issue=1 |pages=10–22 |year=1998|pmid=9667555 |pmc=2170162|url=http://jnnp.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9667555 |doi=10.1136/jnnp.65.1.10}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಹಲವಾರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತರಬಲ್ಲದಲ್ಲದೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಲೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು.<ref>{{cite journal|doi= 10.2215/CJN.00300106|title=Chronic Nephropathies of Cocaine and Heroin Abuse: A Critical Review|author=Jared A. Jaffe|journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology|publisher=[[American Society of Nephrology]]|year=2006|volume=1|issue=4|pages=655|pmid=17699270|last2= Kimmel|first2= PL}}</ref><ref>{{cite journal|title=Cocaine use and kidney damage|url=http://ndt.oxfordjournals.org/cgi/content/full/15/3/299|author=Fokko J. van der Woude|journal=Nephrology Dialysis Transplantation|year=2000|volume=15|issue=3|pages=299–301|pmid=10692510|publisher=Oxford University Press|doi = 10.1093/ndt/15.3.299}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೆಮೊರೇಜಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಷೆಮಿಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಲಕ್ವಗಳೂ<ref>{{cite web|url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_47336.html|title=MedlinePlus: Stroke a risk for cocaine, amphetamine abusers|accessdate=2007-07-10|archive-date=2008-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201200748/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_47336.html|url-status=dead}}</ref> ಹೊಡೆಯುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಇನ್ಫಾರ್ಕ್ಷನ್ (ಟೊಶ್ಯೂಗಳ ನಾಶ)ಗಳುಂಟಾಗುವ ಸಂಭವತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ [[ಮಯೋಕಾರ್ಡಿಯಲ್ ಇನ್ಫಾರ್ಕ್ಷನ್]] ನಂತಹವುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Vasica G, Tennant CC |title=Cocaine use and cardiovascular complications |journal=Med. J. Aust. |volume=177 |issue=5 |pages=260–2 |year=2002 |pmid=12197823 |url=http://www.mja.com.au/public/issues/177_05_020902/vas10632_fm.html |access-date=2010-01-21 |archive-date=2009-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090626121914/http://www.mja.com.au/public/issues/177_05_020902/vas10632_fm.html |url-status=dead }}</ref> ==== ಚಟ ==== ದಿನನಿತ್ಯ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ [[ಕೊಕೇನ್ ಅವಲಂಬನ]] ಅಥವಾ '''ಚಟ''' ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಅವಲಂಬನದಿಂದ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ, ಸೋಮಾರಿತನ, ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವ. === ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ === [[ಚಿತ್ರ:Cocaine hydrochloride CII for medicinal use.jpg|thumb|right|140px|ವೈದ್ಯಕೀಯ ುಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್.]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈಗ ಬೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂಗಿನ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಬಳಿಯ ಮೂಳೆಯ ಬಳಿಯ ನಾಳದ ([[ಲ್ಯಾಕ್ರಿಮಲ್ ನಾಳ]]) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ುಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊರತೆಗಳೆಂದರೆ [[ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೃದಯನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷತ್ವ]] ಹರಡುವಿಕೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದೇ ಬೇಕೆಂದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದಾದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬದಲು ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಗಳಾದ [[ಬೆನ್ ಝೋಕೇಯ್ನ್]], [[ಪ್ರೊಪಾರಾಕೇಯ್ನ್]], [[ಲಿಗ್ನೋಕೇಯ್ನ್]]/[[ಝೈಲೋಕೇಯ್ನ್]]/[[ಲಿಡೋಕೇಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಟ್ರಾಕೇಯ್ನ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ) ಅರಿವಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ತನಾಳಸಂಕೋಚಕಗಳಾದ [[ಫೆನೈಲೆಫ್ರೈನ್]] ಅಥವಾ [[ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಹುಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಈಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು [[ENT]] (ಕಿವಿ, ಮೂಗು, ಗಂಟಲು)ತಜ್ಷರು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಮೂಗಿಗೆ ಶಾಖ ತಟ್ಟಿಸುವಂತಹ [[ಕಾಟೆರೈಝೇಷನ್]] (ಬರೆ ಹಾಕುವಿಕೆ) ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉಣ್ಣೆ (ಕಾಡನ್ ವುಲ್)ಯ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲಿ 10-15 ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಶಾಖ (ಬರೆ) ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಮೂಗಿನ ಭಾಗ ದಡಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಸಂಕೋಚ ಎರಡೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರುವುವು. ಹೀಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ನ ಕೊಂಚ ಅಂಶ ಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಮೂಗಿನ ಪದರಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಕೊಂಚ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆಗಬಹುದು. 2005ರಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್ಕಿನ್ ಸನ್ ಖಾಯಿಲೆ]]ಯ ಸ್ವಭಾವ ಪರೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಕ್ಯೋಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಯವರು ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಫೆನೈಲೆಫ್ರೈನ್]] ನೊಡನೆ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕುವ ದ್ರವ ([[ಐ ಡ್ರಾಪ್ಸ್]])ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|date=2005-02-23|title=Cocaine and Phenylephrine Eye Drop Test for Parkinson Disease|publisher=[[Journal of the American Medical Association]]|volume=293|url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/293/8/932-b|pmid=15728162|doi=10.1001/jama.293.8.932-c|author=Sawada, H.|journal=JAMA the Journal of the American Medical Association|pages=932|last2=Yamakawa|first2=K|last3=Yamakado|first3=H|last4=Hosokawa|first4=R|last5=Ohba|first5=M|last6=Miyamoto|first6=K|last7=Kawamura|first7=T|last8=Shimohama|first8=S|issue=8}}</ref> == ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == "ಕೊಕೇನ್" ಪದವು "ಕೋಕಾ" ಪದದಿಂದ ಉಗಮವಾಗಿದ್ದು [[ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ (ಸಫಿಕ್ಸ್)]]ವಾದ ಏನ್ ಎಂಬುದು ಅದನ್ನು [[ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ(ಲೋಕಲ್ ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್)]]ಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಮದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಏನ್ ಎಂಬ ಸಫಿಕ್ಸನ್ನು (ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು) ಸಂಯೋಜಿತ [[ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಷೇಧ == [[ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಏಕ ಸಮಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಸ್ತುಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಷೇಧ ಸಮಿತಿ]] ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ರೀತ್ಯಾ ಕೊಕೇನ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಳು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಬಹತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೂ) ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ತಯಾರಿಕೆ, ಆಮದು, ಹೊಂದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು 1970ರ [[ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಮಸೂದೆ(ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್ ಸಬ್ ಸ್ಟೆನ್ಸಸ್ ಆಕ್ಟ್)]] ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ]] ದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳ ವ್ಯವಸಾಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವಾದರೂ ಕೊಕೇನ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪ್ ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಕೊಕೇನನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. === ನಿಷೇಧದ ಪರಿಣಾಮ === 2004ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾನೂನು ಜಾರಿಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 589 [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್]] ಗಳಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ವು 188 ಟನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ 166 ಟನ್, ಯೂರೋಪ್ 79 ಟನ್, ಪೆರು 14 ಟನ್, ಬೊಲಿವಿಯಾ 9 ಟನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳು 133 [[ಟನ್ ಗಳ]]ಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="un-wdr2006">{{Cite book|title=World Drug Report 2006|publisher=[[United Nations]]|location=New York|url=http://www.unodc.org/pdf/WDR_2006/wdr2006_chap4_cocaine.pdf|date=2006|format=PDF|chapter=Cocaine: Seizures, 1998–2003|volume=2}}</ref> == ನಿಷೇಧಿತ ವ್ಯಾಪಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Drugpackscorpion.png|right|thumb|300px|ಕೊಕೇನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಇರುವ ಆಕಾರ.]] ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಿಯಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು "[[ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರಗ್]]" (ಕಟ್ಟಾ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರವಾನೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗದೆ ಅಷ್ಟೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕಾಳಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕೊಆಕಾ ಎಲೆ]]ಗಳಂತಹ, ಸಂಸ್ಕರಿಸೆದಿರುವ ಕೊಕೇನಿನ ಕೊಳ್ಳು-ಮಾರುವಿಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆದರೂ ಅದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಏಕೆಂದರೆ ಪುಡಿಯ ರೂಪದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭಕರ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಾರಾಟ ಬೃಹತ್ ಮಾದರಿಯದಾಗಿದೆ: ಜನರಿಗೆ ತಲುಪುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಂಗೆ $100 ಬೆಲೆಯ 770 ಟನ್ ಕೊಕೇನ್ = ಸುಮಾರು $77 ಬಿಲಿಯನ್!{{Citation needed|date=September 2009}} === ಉತ್ಪಾದನೆ === ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref name="CIA World Factbook">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |date=2009-05-13 }}.</ref> ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೊಲಂಬಿಯಾವು 1994ಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೂ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪೂರೈಸಿತು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೆರುವಿನಿಂದ(ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಹುವಾಲ್ಲಾಗ ಕಣಿವೆ]]ಯಿಂದ)ಬೊಲಿವಿಯಾದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಕೋಕಾದಿಂದಲೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 1998ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಟಾವಿಗೆ ಅನುವಾದ ಕೋಕಾ ಗಿಡಗಳಿಂದ 28.5% ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿ ಇಳಿಮುಖವಾದುದರಿಂದ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಜಗದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಕಾ ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಯಿತು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ, ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಳೆಸುವ, ಕೋಕಾದ ಬೆಳೆಯು,ದೇಶದ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಿಲಪಮಾತ್ರವಷ್ಟೆ. ಹೀಗೆ ದೇಶವೇ ಬೆಳೆಸುವ ಬೆಳೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮಾದಕವಸ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಬೆಳೆಯುವ ಜಮೀನುಗಳನ್ನೇ ಬಂಜರಾಗಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಯತ್ನದಿಂದ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿ, ಆ ಬಂಜರುಕ್ರಿಯಗೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುವ ಕೋಕಾ ತಳಿಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ. ಈ ತಳಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳೋ ಅಥವಾ ಮನುಜನ ಕೈವಾಡದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವೋ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಈ ತಳಿಗಳು ಮೊದಲ ತಳಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಾರಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಮಾದಕವಸ್ತು ಉದ್ಯಮನಿರತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ದೊರಕಿತು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕೆಲಕಾಲ ಕುಂಠಿತವಾದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನುದಾರರಿಗಿಂತಲೂ, ಸಣ್ಣ ರೈತರೂ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಕೋಕಾ ಕೃಷಿಯು ರೈತರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ; ಎಂದೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಬೇಡಿಕೆ, ಇತರೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಬೇರೆ ಬೆಳೆಗಳು ತರುವ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭ, ಬಂಜರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನೇತರ ಜಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕೇನಿನ ಹೊಸ ತಳಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಗಾರರು ತೂಗಿ ನೀಡಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೋಕಾವೇ ಲಾಭ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗಗಳೆರಡಕ್ಕು ಸರಿಯಾದ ಬೆಳೆಯೆಂದು ಮನಗಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <table class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto"><td> <caption>2000-2004ರ ಆಂಡ್ರಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೋಕಾ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅಂದಾಜು<td><ref>{{cite paper|author=[[NDIC]]|title=National Drug Threat Assessment 2006|year=2006|url=http://www.usdoj.gov/ndic/pubs11/18862/index.htm}}</ref><caption><td> <tr><th></th><th>2000</th><th>2001</th><th>2002</th><th>2003</th><th>2004</th></tr><td> <tr><td>ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ (km)</td><td>1875</td><td>2218</td><td>2007.5</td><td>1663</td><td>1662</td></tr><td> <tr><td>ಶುದ್ಧವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ [[ಟನ್ ಗಳು]]</td><td>770</td><td>925</td><td>830</td><td>680</td><td>645</td></tr></td></td></td></caption></td></caption></td></table> === ಸಂಯೋಜನೆ === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ುತ್ಪನ್ನವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ತೀರದ ಹೊರಗಣ ಮೂಲಗಳು ನಂಬಲರ್ಹವಾದುದು ವಿರಳವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಯೋಜಿತ ಕೊಕೇನ್ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊಕೇನನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ವಿತರಿಸಬಹುದು. [[ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್]] ಈ ರೀತಿ ಕಾನೂನಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಸಂಯೋಜಿತ ಕೊಕೇನ್ ಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಇಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊಕೇನ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಕೇನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳ ರಚನೆ (ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿ 4 ಚಿರಲ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ - 1R,2R,3S,5S - ಆದ್ದರಿಂದ 16 ವಿಧದ [[ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಅದರ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ) ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುವಾಗ ದೊರೆಯು ಅಡ್ಡ ಉತ್ಪನ್ನ (ಬೈಪ್ರಾಡಕ್ಟ್) ಗಳಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ನ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ ತಗ್ಗುತ್ತವೆ. ಗಮನಿಸಿ, 'ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಕೊಕೇನ್' ಮತ್ತು 'ನ್ಯೂ ಕೊಕೇನ್' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು [[ಫೆನ್ಸಿಕ್ಲಿಡೈನ್]] (PCP) ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ರೂಪಿತ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಾಗಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:CocaineCharango-Opened.jpg|thumb|right|350px|ಕಾರಂಗೋದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್, ೨೦೦೮.]] [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಕ್ರಿಮಿನಲ್]] ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಳು ಕೊಕೇನ್ ದಂಧೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಬಹವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದದು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]] ದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]], [[ಪೆರು]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಗೆ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವವರ ತಾಣವಾಗಿದೆ<ref name="WFK Illicit drugs">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2086.html |title=Field Listing - Illicit drugs (by country) |access-date=2010-01-21 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229044611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2086.html |url-status=dead }}</ref> ಯಾದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ US ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಂಗೆ $80–$೧೨೦ ಮತ್ತು 3.5ಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ (ಔನ್ಸ್ ನ 1/8 ಭಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದು "ಎಯ್ಟ್ ಬಾಲ್) $250–300. ==== ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರ್ಗಗಳು ==== ಕೊಕೇನ್ ಸರಕುಗಳು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ದಿಂದ ಹೊರಟು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಅಥವಾ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಭೂಸಾರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ುತ್ತರ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ವಿತರಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಹೊರೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ [[U.S.-ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗಡಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ..ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಮದು ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ [[ಅರಿಝೋನಾ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]]. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಭೂವಾಹನಗಳನ್ನು U.S.-ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗಡಿ ಮೀರಿ ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಚಾಲನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕೊಕೇನ್ ನ ಅರವತ್ತೈದು ಪ್ರತಿಶತಾಂಶ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಮಿಕ್ಕ ಮೂವತ್ತೈದು ಪ್ರತಿಶತದ ಬಹು ಭಾಗವು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಮೂಲಕ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಜಾಕಬ್ಸನ್, ರಾಬರ್ಟ್. "Illegal Drugs: America's Anguish". "ಇಲ್ಲೀಗಲ್ ಡ್ರಗ್ಸ್: ಅಮೆರಿಕ ಆಂಗ್ವಿಷ್" ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ಟನ್ ಹಿಲ್ಸ್, MI:ಥಾಮ್ಸನ್ ಗೇಲ್, 2006</ref> ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮೂಲದ ಕೊಕೇನ್ ಸಾಗಣೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದವರು,ಇಡೀ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]], [[ಬಹಾಮಾ]] ಸರಣಿದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ]] ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಸ್ತರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಆವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದಿಂದ ಸಾಗಣೆದಾರರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಾಗಣೆದಾರರು ಕೊಕೇನನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ನಾನಾ ಕಳ್ಳಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಹಾಮಾ ದ್ವೀಪಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕೋ]]ದ ತೀರದ ಆಚೆಗೆ 500-700 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮನಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ವಿಮಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿಸುಡುವುದು, ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಿಂದ ದೋಣಿಗೆ 500–2,೦೦೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ರವಾನಿಸುವುದು ಮತ್ತು [[ಮಿಯಾಮಿ]] ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕಾಗಿ ಟನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದೂ ಸೇರಿವೆ. ==== ಚಿಲಿ ಮಾರ್ಗ ==== ಕೊಕೇನ್ ಸಾಗಣೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗ ಚಿಲಿಯ ಮೂಲಕವಾಗಿದೆ. ಬೊಲಿವಿಯಾಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಚಿಲಿಯ ಉತ್ತರದ ಬಂದರುಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಬೊಲಿವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸರಕನ್ನು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆ ಒಣಗಿರುವ ಬೊಲಿವಿಯಾ-ಚಿಲಿ ಗಡಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ 4x4 ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ನಂತರ [[ಲಿಕ್ವಿಕ್ಯೂ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಟೋಫಾಗಸ್ಟಾ]] ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿ ಸೇರಬಹುದು. ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕೊಕೇನ್ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೊಕೇನ್ ನ ಕೊನೆಯ ತಾಣ ಯೂರೋಪ್ ನ [[ಸ್ಪೇಯ್ನ್]] ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದವರು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜಾಲವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ==== ತಂತ್ರಗಳು ==== ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗೊಯ್ಯಲು ಅದನ್ನು ಒಯ್ಯುವಂತಹ, "[[ಮ್ಯೂಲ್ಸ್]]"(ಆಥವಾ "ಮುಲಾಸ್")ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜನರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮ್ಯೂಲ್ ಗಳು ಆ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ, ಎಂದರೆ ಬಂದರು ಅಥವಾ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಗಡಿ ದಾಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಗದಂತೆ ಬೇರೆಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾದಕವಸ್ತಗಳನ್ನು ಅವರ ಕಾಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿಯೋ ಅಥವಾ ಅವರ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಸಿಟ್ಟೋ ಅಥವಾ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟೋ ಕಳುಹಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಲ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಿಗದೆ ಗಡಿ ದಾಟಿದರೆ ಆ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಳಿಗೆ ಹೇರಳ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವನೋ ಅಥವಾ ಅವಳೋ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಆ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಮ್ಯೂಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾನೇ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]]-[[ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಪ್ರದೇಶದ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಒಯ್ಯುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಡಗುಗಳು 150-200 ಅಡಿ (50-80 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿ ಸರಕುಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗುಗಳಾಗಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ 2.5 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮೋಜಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರರೂ [[ಗೋ-ಫಾಸ್ಟ್ ಬೋಟ್]] ನಂತಹ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗದವರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನಾವೆಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ [[ದ್ರಗ್ ಸಬ್ಸ್]] ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ರವಾನಿಸಲು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದಂಧೆಯವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಧನವೆಂದು ಮಾರ್ಚ್ 20, 2008 ರ ಒಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಬ್ ಮೆರಿನ್ ಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಮಾರಾಟದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಥಳುಕಿನ ಸಾಧನ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ವೇಗದಲ್ಲೂ, ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆಯೋಗ್ಯವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಈ ಮೊದಲಿನ ಮಾದರಿಯವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಹೊರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅವುಗಳನ್ನು (ಸಬ್ ಮೆರೀನ್ ಗಳನ್ನು) ಹಿಡಿದವರ ಅಂಬೋಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/CRIME/03/20/drug.subs/index.html|title=Coast Guard hunts drug-running semi-subs|accessdate=2008-03-20|archive-date=2008-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080321111250/http://edition.cnn.com/2008/CRIME/03/20/drug.subs/index.html|url-status=dead}}</ref> === ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ === ಕೊಕೇನ್ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಸುನಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ''ಸಮ್ಮರ್ 1998 ಪಲ್ಸ್ ಚೆಕ್'' ಎಂಬ, U.S. [[ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡ್ರಗ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪಾಲಿಸಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗವು ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, [[ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ]], [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪೋರ್ಟ್]], [[ಮಿಯಾಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೋಸ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಬದಲಾಗಿ [[ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್]] ಅನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಿದೆ; ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್ ಕೊಕೇನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಅಮಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗಲೂ ಬಹಳವೇ ಇದ್ದು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಯುವಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ದಾಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೊದಲಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೊಕೇನನ್ನು "ಬಿಲ್ ಸೈಝ್" ಗಳಲ್ಲು ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ $10ಕ್ಕೆ ಒಂದು "ಡೈಮ್ ಬ್ಯಾಗ್", ಎಂದರೆ ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ, (0.1–0.15 g)ಕೊಕೇನ್ 20 ಡಾಲರ್ ಗೆ.15–.3 g. ಆದರೆ ಲೋಯರ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಾದುದರಿಂದ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. 0.4g ಡೈಮ್ ಚೀಲಕ್ಕೆ $10, 0.8-1.0 ಗ್ರಾಮಗೆ $20 ಮತ್ತು ಒಂದು 8-ಬಾಲ್ (3.5g) $60 ರಿಂದ $80 ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುವವನು ಮತ್ತು ಕೊಕೆಣ್ ನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ದರಗಳು ಯುವಕರಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಿಯವಾದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ದರಗಳು ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ದರಗಳು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು; ಅಂತೆಯೇ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿಯೂ ದರ ಬದಲಾಗಬಹುದು.<ref>[http://economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 "Pricing powder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313031208/http://www.economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 |date=2009-03-13 }}, [http://economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 "ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಪೌಡರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313031208/http://www.economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 |date=2009-03-13 }}, [[ದ ಎಕಾನಮಿಸ್ಟ್]], ಜೂನ್ 28, 2007. ಬೆಲೆಗಳು: USA ಸುಮಾರು $110/g, ಇಸ್ರೇಲ್/ ಜರ್ಮನಿ/ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಮಾರು $46/g, ಕೊಲಂಬಿಯಾ $2/g,ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ $714.30/g.</ref> [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಾನೀಟರಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್]] (ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯವ್ಯಸನ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಯೂರೋಪ್) ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂಗೆ 50€ ರಿಂದ 75€ ಇದೆ, ಸೈಪ್ರಸ್, ರೋಮಾನಿಯಾ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite book |author=[[European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction]] |title=Annual report: the state of the drugs problem in Europe |year=2008 |publisher=Office for Official Publications of the European Communities |location=Luxembourg |isbn=978-92-9168-324-6 |pages=59 |url=http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf |access-date=2010-01-21 |archive-date=2013-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425191815/http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Flavcocaine.jpg|thumb|right|300px|ಕೊಕೇನ್ ಚೀಲಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಲಬೆರಕೆಗೊಂಡದ್ದು.]] === ಬಳಕೆ === ಜಾಗತಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು, ಈಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 600 [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್]] ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕವು ಸುಮಾರು 300 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗಳನ್ನು, ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 50% ಅನ್ನೂ, ಯೂರೋಪ್ ಸುಮಾರು 250 ಟನ್, ಎಂದರೆ 25% ಅನ್ನೂ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ದೇಶಗಳು ಉಳಿದ 25% ಆದ 150 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತವೆ(ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ).<ref>{{Cite book|url=http://www.dod.mil/policy/sections/policy_offices/solic/cn/cocaine2.pdf|title=The Cocaine Threat: A Hemispheric Perspective|publisher=[[United States Department of Defense]]|format=PDF|access-date=2010-01-21|archive-date=2007-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070221150146/http://www.dod.mil/policy/sections/policy_offices/solic/cn/cocaine2.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು (ಕಲುಷತೆಗಳು) == {{Refimprovesect|date=June 2009}} ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳೊಡನೆ "ಕಟ್" (ಮಿಶ್ರ) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು: [[ಅರಿವಳಿಕೆಗಳು (ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್ಸ್)]] * [[ಲಿಡೋಕೇಯ್ನ್]] * [[ಬೆನ್ಝೋಕೇಯ್ನ್]] * [[ಪ್ರೋಕೇಯ್ನ್]] ಇತರೆ [[ಉತ್ತೇಜಕಗಳು]] : * [[ಕೆಫೀನ್]] * [[ಎಫೆಡ್ರೈನ್]] * [[ಮೆಥಂಫೆಟಾಮಿನ್]] [[ಜಡ]] ಪುಡಿಗಳು: * [[ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ]] * [[ಇನೋಸಿಟಾಲ್]] == ಉಪಯೋಗ == 2007ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಪೇಯ್ನ್ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ( ಹೋದ ವರ್ಷ 3% ವಯಸ್ಕರು)<ref name="unodc">ಪುಟ 243{{Cite book|url=http://www.unodc.org/pdf/research/wdr07/WDR_2007.pdf|publisher=United Nations|title=World Drug Report 2007|location=New York|date=2007|format=PDF}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು 1,5% ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಇತರ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (2.8%, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ (2.4%), ಕೆನಡಾ (2.3%), ಇಟಲಿ (2.1%), ಬೊಲಿವಿಯಾ (1.9%), ಚಿಲಿ (1.8%), ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ (1.5%)<ref name="unodc"/> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ === ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ ==== ಕೊಕೇನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ([[ಮಾರಿಜ್ವಾನಾ]] ಮೊದಲನೆಯದು)<ref>{{cite web|url=http://www.erowid.org/chemicals/cocaine/cocaine.shtml|title=erowid.org|accessdate=2007-07-10}}</ref> ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ.<ref name="WFK Illicit drugs"/> ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಪಂಗಡದವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾರ್ಟಿ ದ್ರಗ್ ಆಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಸಿನ, ಜಾತಿಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರು ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 1970 ಮತ್ತು 80ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದ್ರವ್ಯವು, ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು [[ಸ್ಟುಡಿಯೋ 54]] ರಂತಹ ಹಲವಾರು [[ಡಿಸ್ಕೋ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಡಿಸ್ಕೋ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯವರಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೌಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ ಸರ್ವೇ ಆನ್ ಡ್ರಗ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ (NHSDA)(ಮಾದಕವ್ಯಸನ ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಸಮೀಕ್ಷೆ )1999ರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು 3.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಎಂದರೆ 1.7% ಕುಟುಂಬಗಳ 12ಚರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ನಿಯತವಾಗಿ (ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ) ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಾದರೂ ಸುಮಾರು 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟು ಎಂಬ ಒಂದು ಅಂದಾಜನ್ನು ಸಂಶೋಧನ ಸಮಿತಿಯೂ ಒಪ್ಪಿದೆ. 1999ಕ್ಕೆ 6 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಕ್ಕೂ, ಅಂದಿಗೂ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರದಿದ್ದರೂ, ಮೊಡಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1991ರ 574,೦೦೦ ರಿಂದ 1998{{ndash}}ರಲ್ಲಿ 934,೦೦೦ ವನ್ನು ತಲುಪಿ, 63%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಳಕೆಗಿಂತಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ==== ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ==== 1999ರ ಮಾನೀಟರಿಂಗ್ ದ ಫ್ಯೂಚರ್ (MTF) ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಪಾತವು ಹೆಚ್ಚಿತು ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ದರ್ಜೆಯ 2.3% ಜನರು ತಾವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 1999ರಲ್ಲಿ 4.7% ಗೆ ಏರಿತು. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ್ಜೆಯವರಿಗೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವು ಆರಂಭವಾಗಿ 1999ರ ಆದಿಯವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹತ್ತನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರಲ್ಲಿ 3.3% ನಿಂದ 7.7% ಗೂ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ (ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಸೀನಿಯರ್ಸ್) 6.1% ನಿಂದ 9.8% ಗೂ ಏರಿತು. MTF ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸೇವನೆಯೂ ಎಂಟನೆಯ-, ಹತ್ತನೆಯ-, ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರಲ್ಲೂ 1991ರ ಸರಾಸರಿ 2% 1999ರಲ್ಲಿ 3.9% ಗೆ ಏರಿತು. ಕೊಕೇನ್ ನ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮೂಡಿದುದರ ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಎರಡೂ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ NHSDA ಯು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರು 18-25 ವರ್ಷದವರೆಂದೂ, 1997 ರ 1.2%ನಿಂದ 1999ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ 1.7% ತಲುಪಿತೆಂದೂ ಸಾರುತ್ತದೆ. 1996ಕ್ಕಿಂತಲೂ 1998ರಲ್ಲಿ 26-34 ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ 12-17 ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 35+ ರವರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಜನರು ಕೊಕೇನ್ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಿರಿಯ ವಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೇಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 1992ರಲ್ಲಿನ 23.6 ರಿಂದ 1998ರಲ್ಲಿ 20,6 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತೆಂದು NHSDA ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. === ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ === ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ ==== ಕೊಕೇನ್ ಯೂರೋಪ್ ನವರು ಮೋಜಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ([[ಮಾರಿಜ್ವಾನಾ]] ಮೊದಲನೆಯದು) 1990ನೆಯ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಕ್ಷಿಪ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ದೇಶ-ದೇಶಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್, ಸ್ಪೇಯ್ನ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು (3.6%) ಕೊಕೇನನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಬಳಸಿದ್ದು, ಕಲೆದ ವರ್ಷ 4 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹೋದ ತಿಂಗಳು 2 ಮಿಲಿಯನ್ (0.5%) ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಕೊಕೇನ್ ಹಳಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಯುವ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ==== ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಸುಮಾರು 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ 87.5% ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದವರು ಯುವ ವಯಸ್ಕರು (15ರಿಂದ 34ರ ವಯಸ್ಸಿನವರು) ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಸ್ಪೇಯ್ನ್, ಡೆನ್ ಮಾರ್ಕ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಂನಲ್ಲಿ 4% ನಿಂದ 7% ಗಂಡಸರು ಕಡೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅನುಪಾತವು ಸುಮಾರು 3.8:1, ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ 1:1 ನಿಂದ 13:೧ ವರೆಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction">{{Cite book|url=http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf|publisher=European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction|title=The State of the Drugs Problem in Europe 2008|location=Luxembourg|date=2008|format=PDF|access-date=2010-01-21|archive-date=2013-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130425191815/http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf|url-status=dead}}ಪುಟ 58-62.</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == <div> * [[ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ (ಬಯೋಸಿಂಥೆಸಿಸ್ ಆಫ್ ಕೊಕೇನ್)]] * [[ಕಪ್ಪು ಕೊಕೇನ್]] * [[ಕೋಕಾ]] * [[ಕೋಕಾ ನಿರ್ಮೂಲನ]] * [[ಕೋಕಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] * [[ಕೊಕೇನ್ (ಡಾಟಾ ಪೇಜ್)]] * [[ಕೊಕೇನ್ ಪೇಸ್ಟ್]] ("ಪಾಕೋ") * [[ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಬೇಬಿ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಶ್ವಾಸಕೋಶ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಳವೆ]] * [[ಕಸ್ಕೋಹೈಗ್ರೈನ್]] * [[ಮಾದಕವ್ಯಸನ]] * [[ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದ ಸೂಜಿಮದ್ದು]] * [[ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿ]] * [[ಎಕ್ಗೋನೈನ್ ಬೆನ್ಝೋಯೇಟ್]] * [[ಎಂಟೋಮಾಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ]] * [[ಮಹಾ ಸೇವಿಸುವಿಕೆ (ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬಿಂಜ್)]] * [[ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಟ್ರೋಪಾಕೊಕೇನ್]] * [[ಶುಚಿತ್ವ]] * [[ಕೊಕೇನ್ ನ ಸಮಾನವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮೀಥೈಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಸಿನ್ನಾಮೇಟ್]] * [[ಮನಚಲನಗೊಳಿಸುವ ಮಾದಕವಸ್ತು]] * [[ನನ್ನ ಮೇಲೊಂದು ದಂ ಎಳೆ (ಟೇಕ್ ಎ ವಿಫ್ ಆನ್ ಮಿ)]] * [[ವ್ಯಾನೋಕ್ಸೆರೈನ್]] </div> == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.faculty.ucr.edu/~legneref/ethnic/mummy.htm Cocaine in Egyptian Mummies] * [http://www.emcdda.europa.eu/?nnodeid=25482 EMCDDA drugs profile: Cocaine(2007)] * [http://www.erowid.org/chemicals/cocaine/cocaine.shtml Erowid -> Cocaine Information —] ಕೊಕೇನ್ ಪ್ರಮಾಣ, ಪರಿಣಾಮ, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಿತಿ, ಚಿತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಕಲನ * [http://parentingteens.about.com/cs/cocainecrack/l/blsldiccocaine.htm Slang Dictionary for Cocaine.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125185238/http://parentingteens.about.com/cs/cocainecrack/l/blsldiccocaine.htm |date=2009-11-25 }} * [http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/chemdisp.xsql?chemical=COCAINE Cocaine content of plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041107170238/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/chemdisp.xsql?chemical=COCAINE |date=2004-11-07 }} * [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A10832384 Cocaine - The History and the Risks at h2g2] * [http://www.thegooddrugsguide.com/cocaine/faq.htm Cocaine Frequently Asked Questions] * [https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/cocaine-rainforests-columbia-santos-calderon Cocaine users are destroying the rainforest - at 4 square metres a gram|World news|The Guardian] {{Local anesthetics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮದ್ಯಸಾರ]] [[ವರ್ಗ:A ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಕೇನ್]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತೇಜಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾದಕವ್ಯಸನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳು]] 7usjpo5p8xqeecht6a06hah1yjd9ubp 0 23907 1377106 1340175 2026-07-24T08:07:14Z Prathvi Acharya 87484 /* ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ - ಅತ್ತಂ ಪತ್ತಿನು ಪೋನ್ನೋನಂ */ 1377106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image = Pookalam2009onam.jpg |caption =ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪೂಕಲಂ, ಓಣಂ 2009 |holiday_name =ಓಣಂ |official_name =[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]: ഓണം |English name =ಓಣಂ |observed by =[[ಮಲಯಾಳಿಗಳು]]. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂಗಳು]] |date =[[ಶ್ರಾವಣ|ಓಣಂ]] [[ನಕ್ಷತ್ರ]] [[ಚಿಂಗಂ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ |ಆಚರಣೆಗಳು =[[ಸದ್ಯ]], ''ತಿರುವತಿರ ಕಳಿ'', [[ಪುಲಿ ಕಲಿ]], ''ಪೂಕಳಂ'', ''ಓಣ-ತಳ್ಳು'' |type =[[ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]/[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬ]] |significance =ತಿರುವೋಣಿಯಂದು, ರಾಜ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಪ್ರತಿ [[ಮಲಯಾಳಿ]] ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. }} '''ಓಣಮ್'''[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]]ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳೀ]] ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಮ್(ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮನೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕುರುಹಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಡಗರದಿಂದ ಜರುಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಕೇರಳದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಎಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುಷ್ಪ ಚಿತ್ತಾರಗಳು, ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಹಾವು ದೋಣಿಯಾಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಕೈಕೊತ್ತಿಕಲಿ ನೃತ್ಯ - ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹೊಸಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪುರುಷರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಕರ್ಟ್ ತರದ ಉಡುಪನ್ನು(ಪಂಚೆ)ಧರಿಸಿದರೆ,ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತರಹದ ಮುಂಡುವಿನ ಮೇಲೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ''ನರಿಯತ್ತು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲಕಿಯರು ''ಪಾವಡ'' ವೆಂಬ ಲಂಗ, ಮೇಲೊಂದು ರವಿಕೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಡಗರದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. {{Citation needed|date=September 2009}} ==ಮಹತ್ವ == ಓಣಂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಸಿ, ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಭತ್ತದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಹೂಫಸಲು - ಇವೆರಡರ ಸಂಗಮದ ಕುರುಹಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರಸ [[ಮಾವೆಳಿ]]ಯು ಪಾತಾಳಲೋಕದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಿ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅರಸ ಮಾವೆಳಿಯನ್ನು ಕೇರಳದ ಜನತೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಓಣಂ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಪುರಾಣ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳವು ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಸಂತಸ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿದ್ದು, ಅರಸನೂ ಕೂಡ ಅವರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆ ಇತ್ತು. ಅವನು ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ ದೇವರಿಂದ ಅವನೊಂದು ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೆಂದರೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತೀರಾ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನು ಭೂಲೋಕವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಆ ದಿವಸವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಆಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸನೆಡೆಗೆ ತಮಗಿರುವ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂತಸವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜರುಗುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವೆಲ್ಲ ಮೈದಾಳಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಜನರ ಉತ್ಸಾಹ, ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಓಣಸಾದ್ಯ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ತಿನಿಸು. ಇದು 9 ತರದ ಭೋಜನವಾಗಿದ್ದು, 11 ರಿಂದ 13 ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಓಣಸಾದ್ಯವನ್ನು ಬಾಳೆಯ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಕೂಡ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದ ಚಾಪೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಲ್ಲಂಕಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಂಪಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿರುವ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾವಿಕರು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತ ಕೂತು, ಮೇರೆ ಮೀರಿದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ದೋಣಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ನೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಓಣಕಲಿಕಾಲ್ ಎನ್ನುವ ಆಟವನ್ನು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಆಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕಿ ಆಡಲಾಗುವ ಆಟಗಳಾದ ತಳಪ್ಪಂತುಕಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆಮ್ಬೆಯಲ್(ಬಿಲ್ಲಿನಾಟ), ಕುಟುಕುಟು ಮತ್ತು ಕಯ್ಯಮಕಲಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ತಕಳಂ ಎಂಬುವ ಕಾಳಗದ ಆಟಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಕುರುಹಾಗಿ ಅವರವರ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವೂ, ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ಆದ ಪೂಕ್ಕಳಂ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಕೊತ್ತಿ ಕಲಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್ ಎಂಬೆರಡು ಬಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಕುಮ್ಮಟ್ಟಿಕಲಿ ಮತ್ತು ಪುಲಿಕಲಿಗಳಂತೂ ಇಡೀ ಉತ್ಸವದ ಮೇರು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗೀತೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ನಾವು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ: (ಅನುವಾದ) {{cquote|ನಮ್ಮ ರಾಜನಾದ ಮಾವೇಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಸಮಾನತೆ ಇತ್ತು. <br />ಮತ್ತು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದಿದ್ದರು; <br />ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಾನಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. <br /> ಆತಂಕವಾಗಲೀ ಅನಾರೋಗ್ಯವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ. <br /> ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಕಳ್ಳತನವಾಗಲೀ ಮೋಸವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br /> ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸುಳ್ಳಾಗಲಿಲ್ಲ. <br /> ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಕಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; <br /> ಯಾರೂ ತನ್ನ ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿಲ್ಲ. <br />ನಮ್ಮ ದೊರೆ ಮಾವೇಲಿ ನಾಡನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, <br /> ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಒಂದು ಜಾತಿರಹಿತ ಜನಾಂಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.}} == ಪುರಾಣಪುರುಷ ಮಹಾಬಲಿ == [[ನರಸಿಂಹ]]ನ [[ಅವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನಿಂದ ಹತನಾದ, [[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಮಗ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ ಈ [[ಮಹಾಬಲಿ]]. ಅಸುರ ಕುಲ ಸಂಜಾತನಾಗಿದ್ದಾರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದಿತು. ತನ್ನ ತಾತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂಸಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. === ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಬಲಿ === [[ಕಾಶ್ಯಪ]] ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು, [[ದಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅದಿತಿ]]. ಇಬ್ಬರೂ ಸುರಾಸುರರಿಗೆ ತಾಯ್ತಂದೆಯರು. ದಿತಿ [[ಅಸುರ]]ರಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದರೆ, ಅದಿತಿ [[ದೇವತೆ]]ಗಳಿಗೆ ತಾಯಿ. ತಪತ್ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿ ಅದಿತಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಅಂತಃಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುನಿಯು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ 'ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭವಿಸದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಪಾಡಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಕೆಗೆ ಭಗವಾನ್ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿ, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ದ್ವಾದಶಿಯ ಅಂದರೆ [[ಕಾರ್ತಿಕ]] ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ 12ನೆ ದಿವಸದಿಂದ [[ಪಯೋವ್ರತ]]ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಿತಿಯ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು [[ವ್ರತ]]ಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಅಭಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೋಲಿಸಿ, ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆಳಲು ತೊಡಗಿದನೋ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಆತನು ಸುರನಾಗಲು(ದೇವ) ಎಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸೂಯೆ ಪಡದಿರಲು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಸೂಯೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಸುರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು [[ನರ್ಮದಾ]] ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪವಿತ್ರ ಯಾಗವಾದ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆ [[ಯಾಗ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. === ವಾಮನನಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಸಂದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:033-vamana.jpg|thumb|left|150px|ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಬಲಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)ದಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾಮನ (ನೀಲ ವರ್ಣದ ಕುಬ್ಜ ಮಾನವ)]] ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅವನ ವಾಗ್ದಾನದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, [[ವಾಮನ]]ನಾಗಿ ಮಹಾಬಲಿಯ [[ಯಾಗಶಾಲೆ]]ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಯುವ ವಟು ವಾಮನನು ಯಾಗಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯುವವಟುವಿನ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯೇ ಅಪೂರ್ವ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಲ ವಟುವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೌರವಾದರಗಳೊಡನೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ರಾಜಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬೇಡಲು ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಯಥಾಪ್ರಕಾರದ ಸೌಜನ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಮನ ತಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವೆಂದು ಮಹಾಬಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಟು ವಾಮನನು ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೊಡಲು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. [[ವಾಮನ]]ನು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "''ಮಹತ್ತರವಾದ ಏನನ್ನೂ ನೀನು ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಮಹಾರಾಜ'' ''ಕೇವಲ ನನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಡಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು'' ". ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೂ, ಅಸುರ ಗುರುವೂ ಆಗಿದ್ದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ವಟುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುಂದಿನದನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ಊಹಿಸಿ, ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಬಾಲ ಯತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಆತನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ವಟುವಿಗೆ ಯಾವ ವಚನವನ್ನೂ ನೀಡದಿರುವಂತೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪಿರದಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವೆನೆಂಬ ಅಳುಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಸಕಲೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಂದಿರುವ ವಟು [[ವಾಮನ]]ನ ಯಾವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[File:Onapottan - A Traditional Kerala Art Form.jpg|thumb|right|150px|ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ.ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್ ಪ್ರತಿ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಮನೆಮನೆಗೂ ತೆರಳಿ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ ]] [[ವಾಮನ]]ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮೀರುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ವಟುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಾಗ, ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲಿಗೆರಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಗ್ರಹದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರುತ್ತಿರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೋಪದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಮಹಾಬಲಿಗೆ, "ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರಿರುವ ನಿನ್ನ ಬದುಕು ಬೂದಿಯಾಗಿ ಹೋಗಲಿ" ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಧೃಢ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾಬಲಿಯು ಶಾಂತನಾಗಿಯೇ, "ಬಂದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಎದುರಿಸುವೆನೇ ಹೊರತು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆಯಲಾರೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. === ಮಹಾಬಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆ === ಗುರುವಿಗೆ ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಿ [[ವಾಮನ]]ನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ತಡೆಯಲು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಡಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವರುಗಳೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಯಾರು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಅವನು, "''ಗುರುವರ್ಯ, ಯಾರಿಗೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನಗಳು ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದಂತೆ'', ''ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. '' "''ಮನುಕುಲಕ್ಕೇ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಡುವ ಕರುಣಾಳು ದೇವರೇ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದರೆ, ನನ್ನಂತಹ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಯಾರುಂಟು, ನಾನೇ ಪುಣ್ಯವಂತ'' " ಎಂದು ಮಹಾಬಲಿಯು ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ,ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಃ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿದ್ದರೆ ತಾನು ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಿರುವೆ.<ref>ಪು. 66 ''ಪಾತ್ ಟು ದಿ ಸೌಲ್''. ಅಶೋಕ್ ಬೇಡಿ ಅವರಿಂದ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Vamana1.jpg|thumb|200px|left|ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ (ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ)ವಾಮನನು ಮಹಾಬಲಿಯ ಬಳಿ ವಿಜಯದ ನಗೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದು]] ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ [[ವಾಮನ]] ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಅವನು ಅಳೆದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಮನನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಯು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲಿಡಲು ವಾಮನನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇ, ವಾಮನನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು,ಭೂಗರ್ಭದ ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.(ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) === ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಗಳು === [[ದೈತ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುವ [[ವಾಮನ]] ಅವತಾರೀ ವಿಷ್ಣುವು ಪಾತಾಳಲೋಕವನ್ನು ಆಳೆಂದು ಅವನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ, ಒಂದು [[ಮನ್ವಂತರ]]ದವರೆಗೆ [[ಇಂದ್ರ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ, ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದ್ರನ ಪದವಿಯು ಪ್ರತೀ [[ಮನ್ವಂತರ]]ಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ವರದಾನವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳಿಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಆ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಓಣಂನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಟ್ಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ಸತ್ಯ]]ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರಸು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ''ಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ಯಾಗ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಔತಣ, ಹೊಸಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಸಡಗರ, ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವ ಅವರ ಅಪಾರ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಓಣಂಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಂತೂ ತಪ್ಪದೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಆಗಿದೆ. ವಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ತೊಡುವುದರ ಅರ್ಥ ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಮಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಹೊಸ ಹೊಸ ಸದ್ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇರದೇ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಮ್ಮನಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರ ತಿರುಓಣಂನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. === ನೈತಿಕ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಅಜ್ಜ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನಂತೆಯೇ ಸತ್ಯವಂತ ಅರಸನೂ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು [[ವಿಷ್ಣು]]ವು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಅಸಹಜವೂ, ಅನ್ಯಾಯವೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಡೆಗೆ ಆತನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಕೊಡಮಾಡಿದ ವರದಾನಗಳನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಜನರೆಲ್ಲರಿಂದ ಆತನ ಸ್ಮರಣೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದೊಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿರದೆ ಶಾಶ್ವತ ವರದಾನವೇ ಅನಿಸುವುದೂ ಕೂಡಾ ಹೌದು. ವಿಷ್ಣುವು ಮಹಾಬಲಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ತೊಳೆದ ಅಂಶವೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮುಂದಿನ ಎಂಟನೆಯ [[ಮನು]]ವಿನ ಅಂದರೆ [[ಸವರ್ಣಿ ಮನು]]ವಿನ ಕಾಲದ ಎಂಟನೆಯ [[ಇಂದ್ರ]]ಪದವಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಂದರರನ್ನೇ ವರ್ತಮಾನದ ಇಂದ್ರ ಎಂತಲೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪು. 30 ''ನೋ ದ ಪುರಾಣಾಸ್''. ಪುಸ್ತಕ ಮಹಲ್ ಅವರಿಂದ</ref> ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನಿಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಭೂಲೋಕದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ಅರಸ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯವನೂ, ಅಸುರ ಎಂದರೆ ದುಷ್ಟನೂ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಸುರರು ಕುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೆಸಗಿದರೆ ಅಸುರರಾಗಿಯೂ, ಅಸುರರು ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಸುರರಾಗಿಯೂ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಅಸುರ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸುರನಾಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಆತ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ. ಮಹಾಬಲಿಯ ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಷ್ಣುವು ವಾಮನನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯಾದರೂ ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುರನಾದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕತೆಯು ಹಿಂದೂ ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಓಣಂ ಹಬ್ಬವು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. == ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ - ಅತ್ತಂ ಪತ್ತಿನು ಪೋನ್ನೋನಂ == [[ಚಿತ್ರ:Onam pookkalam.JPG|thumb|250px|right|ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಲಂ]] [[File:Onam Pookalam 2025.jpg|thumb|ಪೂಕ್ಕಳಂ (ಅಥವಾ ಅಥಾಪೂಕ್ಕಳಂ) ಎಂಬುದು 10 ದಿನಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಓಣಂ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಬಹು-ಪದರಗಳ ಹೂವಿನ ರಂಗೋಲಿಯಾಗಿದೆ..]] [[ಚಿತ್ರ:Onapookkalam1.JPG|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಣಪೂಕ್ಕಲಂ]] ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಅತ್ತಂ ದಿನ ಅಂದರೆ ಓಣಂಗೂ ಹತ್ತು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕನೆಯ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು [[ವಾಮನ]] [[ಅವತಾರ]] ತಾಳಿದ್ದ [[ವಿಷ್ಣು]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳವನ್ನು ಸಗಣಿಯಿಂದ ಸಾರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿರಿಸುವ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. 'ಓಣಪೂಕ್ಕಳಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪುಷ್ಪಚಾಪೆಗಳನ್ನು, ಹೂ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯ, ನಸುಗಂಪು ಬೀರುವ ಹೂಗಳು, ಹೂಪಕಳೆಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಬಹು ಸುಂದರವಾದ ನೈಜ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನವಿರು ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಗಳ ಸಂಗಮದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವರ್ಣಮಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದ್ಭುತ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಪ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಟ್ಟನಡುವೊಂದು ಪುಷ್ಪಾಲಂಕೃತ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ ''ಉತ್ರಾದಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿರುಓಣಂನ ದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಲಯಾಳೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪ ಓರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಮುಗಿಲ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ, ಪಟಾಕಿಗಳ ಚಿತ್ತಾರಗಳಂತೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಮಾಯಾಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಭರ್ಜರಿ ಭೋಜನದ ತಯಾರಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಅನಿಸುವ ಹಾಗೆ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನೇ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಎಷ್ಟೇ ಕಡುಬಡವನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೇರಳಿಗನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬ ಓಣಂನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಸಂತಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಚಿತ್ರ:Thiruvathira Kali During Onam.jpg|250px|thumb|right|ಕೇರಳದ ಓಣಂನಲ್ಲಿ ತಿರುವತ್ತಿರಕಲಿ]] ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲನೇ ತಿಂಗಳಾದ ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಹೂರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ದಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೇರಳಿಗರೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವೈಭವ, ಉಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು, ''ತಿರುವತ್ತಿರ ಕಲಿ'', ''ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್'' ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣವೆಲ್ಲ ಸಡಗರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದುದೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸದ ಅದ್ದೂರಿ ಭೋಜನ. ಇದನ್ನೇ ''ದ್ವಿತೀಯ ಓಣಂ'' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಕೇರಳಿಗರು ''[[ಸಾದ್ಯ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಔತಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲೊಂದು ಗಾದೆಯಿದೆ, "ಕಣ್ಣಂ ವಿಟ್ಟುಂ ಓಣಂ ಉನ್ನಂ" ಎಂದು. ಅದರರ್ಥ, 'ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನಾವು ಮಾರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಓಣಂನ ಭೋಜನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶವೇ ತಿರುಓಣಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಡನೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಹಾಗೂ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ [[ತ್ರಿಪೂನಿತುರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಆತಚಾಮಯಂ]] ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ''ಚಿಂಗಂ'' ತಿಂಗಳಿನ ಆತಂ ಅಂದರೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ದಿವಸವೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬ ಶುರುವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವಾಮನಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದೊಡನೆ ನೇರ ನಂಟಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಮನಮೂರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಳಂನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಮಾಜವೊಂದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೂಡ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ಜೊತೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟು ಸುಂದರವಾದ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುವುದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಕೇರಳಿಗರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಅಂದರೆ ಆತಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತಿರುಓಣಂನತನಕ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸವಾದ ತಿರುಓಣಂ ಈ ಹಬ್ಬದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಕಲಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹಬ್ಬದೂಟಗಳು - ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಇಡೀ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿಸಿರುತ್ತವೆ. [[ವಲ್ಲುವನಾಡು]], ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಶೋರನೂರು]] ಮತ್ತು [[ಒಟ್ಟಪಾಲಂ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]]ಯ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ನೈಜ ಪೌರಾಣಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವೆನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ [[ಆನೆ]]ಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ವರ್ಣರಂಜಿತ [[ಕುಮ್ಮತ್ತಿಕಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. [[ಚೆರುತ್ತುರುತಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿಯಂತೂ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದಾಯ್ದ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕತೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಜನಸಾಗರವೇ ನೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [[ಪುಲಿಕಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಕಡುವಕಲಿ]]ಯಂತೂ ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಕಾಣಬಹುದಾದ ನೃತ್ಯವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಗಾಢ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಮೊದಲಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟೆಹುಲಿಗಳ ತರಹ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿನಯಕಾರರು [[ಉಡುಕ್ಕು]] ಮತ್ತು ಥಾಕಿಲ್ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಕ್ಕೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ [[ಅರನ್ಮುಲ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಅರನ್ಮುಲ ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಉಯ್ಯಾಲೆ ಪಂದ್ಯ. ಇದಂತೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ, ಚೆಂದ ಚೆಂದನೆಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ತೊಟ್ಟಿರುವ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರಂತೂ, ಎತ್ತರದ ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸಿದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜೀಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಓಣಂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು, ಓಣಪ್ಪಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಹಬ್ಬ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಓಣಂನ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:sadhya.jpg|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಣಂ ಸದ್ಯ]] ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಓಣಂನ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ ಅಂದಿನ ದಿವಸ ಧರಿಸಲಾಗುವ ನವೀನ ''ಓಣಕ್ಕೊಡಿ'' ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರಾದ, ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದಾದ '''ಓಣಂ [[ಸಾದ್ಯ]]'' ' ಎನ್ನುವ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯ. ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆಯ ಎಳೆಯ ಮೇಲೆ, ಇತರೆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳೊಡನೆ, ಅನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರಾಗತ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಪ್ಪಳಗಳನ್ನೂ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸುವಾಸನೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪಾಯಸ'ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ''ಪೂಕ್ಕಳಂ'' ಎನ್ನುವ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಸಡಗರ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂತು, ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತಾರವೂ, ಸುಂದರವೂ ಆದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಓಣಂಗಾಗಿ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರಂಗೋಲಿಯ ಸುತ್ತಳತೆ 1.5 ಮಿ ವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ಇಡುವ ನಿಯಮವೂ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕುರುಹಾಗಿ, ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೂಢಿಗತ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತುಂಬಾ ನವೀನ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ವಿಶೇಷತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇ ''[[ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಇತರೆ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ [[ಅರನ್ಮುಲ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಮತ್ತು [[ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]. ಸುಮಾರು ನೂರು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವವರು, ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ, ಹಾವಿನಾಕಾರದ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೋಣಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ದೂರ ದೂರಗಳಿಂದ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಜನರು, ನೀರನ್ನು ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುವ ದೋಣಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉತ್ಸವದಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ಮಣ್ಣಿನ [[ಗಣೇಶ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕೇರಳಿಗರು ತ್ರಿಕ್ಕಾಕ್ಕರ ಅಪ್ಪನ್(ವಾಮನನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು) ಎಂಬ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಈ ಹಬ್ಬವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಜಾತಿ ಮತಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಈ ಹಬ್ಬವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದೇ ಧರ್ಮದ ರೀತಿ ರಿವಾಜುಗಳ ಜೊತೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ, ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂಬ ಭೇದ ಭಾವಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸಕಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಮಾನ ಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಹಲವೆಡೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA">ಪು. 179''ಜೆನಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡೈಟೀಸ್'' ಬಾರ್ತಲೋಮಯಾಸ್ ಜಿಜೆನ್ಬಲ್, ಡೆನಿಯಲ್ ಜೈರಾಜ್ ಅವರಿಂದ.</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಮುಂದೆ ತಾಳೆಮರವೊಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಮರದ ಹೂಜಿಗಂಬಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಒಣ ತಾಳೆ ಗರಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಕಡೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಉರಿಸಿ, ಅದು ಉರಿದು ಬೂದಿಯಾಗುವತನಕ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತ್ಯಾಗದ ರೂಪವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಮಹಾಬಲಿ]] * [[ಕೇರಳ]] * [[ಸದ್ಯ]] * [[ಪುಲಿಕಲಿ]] * [[ಬಲಿಪ್ರತಿಪದ]] * [[ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == <references></references> {{commonscat|Onam}} {{Kerala}} {{Hindu festivals}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಹಬ್ಬಗಳು]] e7kdy5xegy6di0j6p9vr03yoycepzbx 1377111 1377106 2026-07-24T11:32:50Z Prathvi Acharya 87484 1377111 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image = Pookalam2009onam.jpg |caption =ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪೂಕಲಂ, ಓಣಂ 2009 |holiday_name =ಓಣಂ |official_name =[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]: ഓണം |English name =ಓಣಂ |observed by =[[ಮಲಯಾಳಿಗಳು]]. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂಗಳು]] |date =[[ಶ್ರಾವಣ|ಓಣಂ]] [[ನಕ್ಷತ್ರ]] [[ಚಿಂಗಂ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ |ಆಚರಣೆಗಳು =[[ಸದ್ಯ]], ''ತಿರುವತಿರ ಕಳಿ'', [[ಪುಲಿ ಕಲಿ]], ''ಪೂಕಳಂ'', ''ಓಣ-ತಳ್ಳು'' |type =[[ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]/[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬ]] |significance =ತಿರುವೋಣಿಯಂದು, ರಾಜ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಪ್ರತಿ [[ಮಲಯಾಳಿ]] ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. }} '''ಓಣಮ್'''[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]]ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳೀ]] ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಮ್(ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮನೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕುರುಹಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಡಗರದಿಂದ ಜರುಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಕೇರಳದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಎಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುಷ್ಪ ಚಿತ್ತಾರಗಳು, ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಹಾವು ದೋಣಿಯಾಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಕೈಕೊತ್ತಿಕಲಿ ನೃತ್ಯ - ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹೊಸಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪುರುಷರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಕರ್ಟ್ ತರದ ಉಡುಪನ್ನು(ಪಂಚೆ)ಧರಿಸಿದರೆ,ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತರಹದ ಮುಂಡುವಿನ ಮೇಲೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ''ನರಿಯತ್ತು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲಕಿಯರು ''ಪಾವಡ'' ವೆಂಬ ಲಂಗ, ಮೇಲೊಂದು ರವಿಕೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಡಗರದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. {{Citation needed|date=September 2009}} ==ಮಹತ್ವ == ಓಣಂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಸಿ, ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಭತ್ತದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಹೂಫಸಲು - ಇವೆರಡರ ಸಂಗಮದ ಕುರುಹಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರಸ [[ಮಾವೆಳಿ]]ಯು ಪಾತಾಳಲೋಕದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಿ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅರಸ ಮಾವೆಳಿಯನ್ನು ಕೇರಳದ ಜನತೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಓಣಂ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಪುರಾಣ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳವು ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಸಂತಸ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿದ್ದು, ಅರಸನೂ ಕೂಡ ಅವರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆ ಇತ್ತು. ಅವನು ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ ದೇವರಿಂದ ಅವನೊಂದು ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೆಂದರೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತೀರಾ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನು ಭೂಲೋಕವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಆ ದಿವಸವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಆಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸನೆಡೆಗೆ ತಮಗಿರುವ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂತಸವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜರುಗುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವೆಲ್ಲ ಮೈದಾಳಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಜನರ ಉತ್ಸಾಹ, ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಓಣಸಾದ್ಯ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ತಿನಿಸು. ಇದು 9 ತರದ ಭೋಜನವಾಗಿದ್ದು, 11 ರಿಂದ 13 ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಓಣಸಾದ್ಯವನ್ನು ಬಾಳೆಯ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಕೂಡ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದ ಚಾಪೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಲ್ಲಂಕಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಂಪಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿರುವ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾವಿಕರು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತ ಕೂತು, ಮೇರೆ ಮೀರಿದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ದೋಣಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ನೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಓಣಕಲಿಕಾಲ್ ಎನ್ನುವ ಆಟವನ್ನು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಆಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕಿ ಆಡಲಾಗುವ ಆಟಗಳಾದ ತಳಪ್ಪಂತುಕಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆಮ್ಬೆಯಲ್(ಬಿಲ್ಲಿನಾಟ), ಕುಟುಕುಟು ಮತ್ತು ಕಯ್ಯಮಕಲಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ತಕಳಂ ಎಂಬುವ ಕಾಳಗದ ಆಟಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಕುರುಹಾಗಿ ಅವರವರ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವೂ, ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ಆದ ಪೂಕ್ಕಳಂ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಕೊತ್ತಿ ಕಲಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್ ಎಂಬೆರಡು ಬಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಕುಮ್ಮಟ್ಟಿಕಲಿ ಮತ್ತು ಪುಲಿಕಲಿಗಳಂತೂ ಇಡೀ ಉತ್ಸವದ ಮೇರು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗೀತೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ನಾವು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ: (ಅನುವಾದ) {{cquote|ನಮ್ಮ ರಾಜನಾದ ಮಾವೇಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಸಮಾನತೆ ಇತ್ತು. <br />ಮತ್ತು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದಿದ್ದರು; <br />ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಾನಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. <br /> ಆತಂಕವಾಗಲೀ ಅನಾರೋಗ್ಯವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ. <br /> ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಕಳ್ಳತನವಾಗಲೀ ಮೋಸವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br /> ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸುಳ್ಳಾಗಲಿಲ್ಲ. <br /> ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಕಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; <br /> ಯಾರೂ ತನ್ನ ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿಲ್ಲ. <br />ನಮ್ಮ ದೊರೆ ಮಾವೇಲಿ ನಾಡನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, <br /> ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಒಂದು ಜಾತಿರಹಿತ ಜನಾಂಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.}} == ಪುರಾಣಪುರುಷ ಮಹಾಬಲಿ == [[ನರಸಿಂಹ]]ನ [[ಅವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನಿಂದ ಹತನಾದ, [[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಮಗ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ ಈ [[ಮಹಾಬಲಿ]]. ಅಸುರ ಕುಲ ಸಂಜಾತನಾಗಿದ್ದಾರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದಿತು. ತನ್ನ ತಾತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂಸಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. === ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಬಲಿ === [[ಕಾಶ್ಯಪ]] ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು, [[ದಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅದಿತಿ]]. ಇಬ್ಬರೂ ಸುರಾಸುರರಿಗೆ ತಾಯ್ತಂದೆಯರು. ದಿತಿ [[ಅಸುರ]]ರಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದರೆ, ಅದಿತಿ [[ದೇವತೆ]]ಗಳಿಗೆ ತಾಯಿ. ತಪತ್ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿ ಅದಿತಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಅಂತಃಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುನಿಯು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ 'ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭವಿಸದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಪಾಡಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಕೆಗೆ ಭಗವಾನ್ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿ, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ದ್ವಾದಶಿಯ ಅಂದರೆ [[ಕಾರ್ತಿಕ]] ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ 12ನೆ ದಿವಸದಿಂದ [[ಪಯೋವ್ರತ]]ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಿತಿಯ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು [[ವ್ರತ]]ಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಅಭಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೋಲಿಸಿ, ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆಳಲು ತೊಡಗಿದನೋ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಆತನು ಸುರನಾಗಲು(ದೇವ) ಎಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸೂಯೆ ಪಡದಿರಲು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಸೂಯೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಸುರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು [[ನರ್ಮದಾ]] ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪವಿತ್ರ ಯಾಗವಾದ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆ [[ಯಾಗ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. === ವಾಮನನಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಸಂದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:033-vamana.jpg|thumb|left|150px|ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಬಲಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)ದಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾಮನ (ನೀಲ ವರ್ಣದ ಕುಬ್ಜ ಮಾನವ)]] ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅವನ ವಾಗ್ದಾನದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, [[ವಾಮನ]]ನಾಗಿ ಮಹಾಬಲಿಯ [[ಯಾಗಶಾಲೆ]]ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಯುವ ವಟು ವಾಮನನು ಯಾಗಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯುವವಟುವಿನ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯೇ ಅಪೂರ್ವ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಲ ವಟುವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೌರವಾದರಗಳೊಡನೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ರಾಜಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬೇಡಲು ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಯಥಾಪ್ರಕಾರದ ಸೌಜನ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಮನ ತಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವೆಂದು ಮಹಾಬಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಟು ವಾಮನನು ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೊಡಲು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. [[ವಾಮನ]]ನು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "''ಮಹತ್ತರವಾದ ಏನನ್ನೂ ನೀನು ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಮಹಾರಾಜ'' ''ಕೇವಲ ನನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಡಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು'' ". ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೂ, ಅಸುರ ಗುರುವೂ ಆಗಿದ್ದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ವಟುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುಂದಿನದನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ಊಹಿಸಿ, ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಬಾಲ ಯತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಆತನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ವಟುವಿಗೆ ಯಾವ ವಚನವನ್ನೂ ನೀಡದಿರುವಂತೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪಿರದಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವೆನೆಂಬ ಅಳುಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಸಕಲೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಂದಿರುವ ವಟು [[ವಾಮನ]]ನ ಯಾವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[File:Onapottan - A Traditional Kerala Art Form.jpg|thumb|right|150px|ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ.ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್ ಪ್ರತಿ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಮನೆಮನೆಗೂ ತೆರಳಿ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ ]] [[ವಾಮನ]]ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮೀರುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ವಟುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಾಗ, ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲಿಗೆರಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಗ್ರಹದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರುತ್ತಿರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೋಪದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಮಹಾಬಲಿಗೆ, "ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರಿರುವ ನಿನ್ನ ಬದುಕು ಬೂದಿಯಾಗಿ ಹೋಗಲಿ" ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಧೃಢ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾಬಲಿಯು ಶಾಂತನಾಗಿಯೇ, "ಬಂದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಎದುರಿಸುವೆನೇ ಹೊರತು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆಯಲಾರೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. === ಮಹಾಬಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆ === ಗುರುವಿಗೆ ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಿ [[ವಾಮನ]]ನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ತಡೆಯಲು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಡಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವರುಗಳೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಯಾರು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಅವನು, "''ಗುರುವರ್ಯ, ಯಾರಿಗೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನಗಳು ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದಂತೆ'', ''ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. '' "''ಮನುಕುಲಕ್ಕೇ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಡುವ ಕರುಣಾಳು ದೇವರೇ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದರೆ, ನನ್ನಂತಹ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಯಾರುಂಟು, ನಾನೇ ಪುಣ್ಯವಂತ'' " ಎಂದು ಮಹಾಬಲಿಯು ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ,ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಃ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿದ್ದರೆ ತಾನು ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಿರುವೆ.<ref>ಪು. 66 ''ಪಾತ್ ಟು ದಿ ಸೌಲ್''. ಅಶೋಕ್ ಬೇಡಿ ಅವರಿಂದ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Vamana1.jpg|thumb|200px|left|ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ (ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ)ವಾಮನನು ಮಹಾಬಲಿಯ ಬಳಿ ವಿಜಯದ ನಗೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದು]] ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ [[ವಾಮನ]] ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಅವನು ಅಳೆದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಮನನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಯು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲಿಡಲು ವಾಮನನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇ, ವಾಮನನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು,ಭೂಗರ್ಭದ ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.(ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) === ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಗಳು === [[ದೈತ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುವ [[ವಾಮನ]] ಅವತಾರೀ ವಿಷ್ಣುವು ಪಾತಾಳಲೋಕವನ್ನು ಆಳೆಂದು ಅವನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ, ಒಂದು [[ಮನ್ವಂತರ]]ದವರೆಗೆ [[ಇಂದ್ರ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ, ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದ್ರನ ಪದವಿಯು ಪ್ರತೀ [[ಮನ್ವಂತರ]]ಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ವರದಾನವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳಿಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಆ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಓಣಂನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಟ್ಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ಸತ್ಯ]]ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರಸು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ''ಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ಯಾಗ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಔತಣ, ಹೊಸಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಸಡಗರ, ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವ ಅವರ ಅಪಾರ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಓಣಂಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಂತೂ ತಪ್ಪದೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಆಗಿದೆ. ವಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ತೊಡುವುದರ ಅರ್ಥ ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಮಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಹೊಸ ಹೊಸ ಸದ್ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇರದೇ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಮ್ಮನಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರ ತಿರುಓಣಂನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. === ನೈತಿಕ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಅಜ್ಜ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನಂತೆಯೇ ಸತ್ಯವಂತ ಅರಸನೂ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು [[ವಿಷ್ಣು]]ವು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಅಸಹಜವೂ, ಅನ್ಯಾಯವೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಡೆಗೆ ಆತನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಕೊಡಮಾಡಿದ ವರದಾನಗಳನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಜನರೆಲ್ಲರಿಂದ ಆತನ ಸ್ಮರಣೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದೊಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿರದೆ ಶಾಶ್ವತ ವರದಾನವೇ ಅನಿಸುವುದೂ ಕೂಡಾ ಹೌದು. ವಿಷ್ಣುವು ಮಹಾಬಲಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ತೊಳೆದ ಅಂಶವೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮುಂದಿನ ಎಂಟನೆಯ [[ಮನು]]ವಿನ ಅಂದರೆ [[ಸವರ್ಣಿ ಮನು]]ವಿನ ಕಾಲದ ಎಂಟನೆಯ [[ಇಂದ್ರ]]ಪದವಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಂದರರನ್ನೇ ವರ್ತಮಾನದ ಇಂದ್ರ ಎಂತಲೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪು. 30 ''ನೋ ದ ಪುರಾಣಾಸ್''. ಪುಸ್ತಕ ಮಹಲ್ ಅವರಿಂದ</ref> ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನಿಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಭೂಲೋಕದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ಅರಸ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯವನೂ, ಅಸುರ ಎಂದರೆ ದುಷ್ಟನೂ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಸುರರು ಕುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೆಸಗಿದರೆ ಅಸುರರಾಗಿಯೂ, ಅಸುರರು ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಸುರರಾಗಿಯೂ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಅಸುರ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸುರನಾಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಆತ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ. ಮಹಾಬಲಿಯ ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಷ್ಣುವು ವಾಮನನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯಾದರೂ ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುರನಾದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕತೆಯು ಹಿಂದೂ ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಓಣಂ ಹಬ್ಬವು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. == ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ - ಅತ್ತಂ ಪತ್ತಿನು ಪೋನ್ನೋನಂ == [[ಚಿತ್ರ:Onam pookkalam.JPG|thumb|250px|right|ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಲಂ]] [[File:Onam Pookalam 2025.jpg|thumb|ಪೂಕ್ಕಳಂ (ಅಥವಾ ಅಥಾಪೂಕ್ಕಳಂ) ಎಂಬುದು 10 ದಿನಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಓಣಂ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಬಹು-ಪದರಗಳ ಹೂವಿನ ರಂಗೋಲಿಯಾಗಿದೆ..]] [[File:Onam pookalam 2024.jpg|thumb|ಓಣಂ ಪೂಕಳಂ ಎನ್ನುವುದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 10 ದಿನಗಳ ಕೊಯ್ಲು ಹಬ್ಬವಾದ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ರಾಜ ಮಹಾಬಲಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ರಚಿಸಲಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಹೂವಿನ ರಂಗೋಲಿಯಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Onapookkalam1.JPG|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಣಪೂಕ್ಕಲಂ]] ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಅತ್ತಂ ದಿನ ಅಂದರೆ ಓಣಂಗೂ ಹತ್ತು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕನೆಯ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು [[ವಾಮನ]] [[ಅವತಾರ]] ತಾಳಿದ್ದ [[ವಿಷ್ಣು]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳವನ್ನು ಸಗಣಿಯಿಂದ ಸಾರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿರಿಸುವ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. 'ಓಣಪೂಕ್ಕಳಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪುಷ್ಪಚಾಪೆಗಳನ್ನು, ಹೂ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯ, ನಸುಗಂಪು ಬೀರುವ ಹೂಗಳು, ಹೂಪಕಳೆಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಬಹು ಸುಂದರವಾದ ನೈಜ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನವಿರು ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಗಳ ಸಂಗಮದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವರ್ಣಮಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದ್ಭುತ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಪ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಟ್ಟನಡುವೊಂದು ಪುಷ್ಪಾಲಂಕೃತ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ ''ಉತ್ರಾದಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿರುಓಣಂನ ದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಲಯಾಳೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪ ಓರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಮುಗಿಲ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ, ಪಟಾಕಿಗಳ ಚಿತ್ತಾರಗಳಂತೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಮಾಯಾಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಭರ್ಜರಿ ಭೋಜನದ ತಯಾರಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಅನಿಸುವ ಹಾಗೆ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನೇ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಎಷ್ಟೇ ಕಡುಬಡವನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೇರಳಿಗನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬ ಓಣಂನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಸಂತಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಚಿತ್ರ:Thiruvathira Kali During Onam.jpg|250px|thumb|right|ಕೇರಳದ ಓಣಂನಲ್ಲಿ ತಿರುವತ್ತಿರಕಲಿ]] ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲನೇ ತಿಂಗಳಾದ ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಹೂರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ದಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೇರಳಿಗರೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವೈಭವ, ಉಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು, ''ತಿರುವತ್ತಿರ ಕಲಿ'', ''ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್'' ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣವೆಲ್ಲ ಸಡಗರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದುದೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸದ ಅದ್ದೂರಿ ಭೋಜನ. ಇದನ್ನೇ ''ದ್ವಿತೀಯ ಓಣಂ'' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಕೇರಳಿಗರು ''[[ಸಾದ್ಯ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಔತಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲೊಂದು ಗಾದೆಯಿದೆ, "ಕಣ್ಣಂ ವಿಟ್ಟುಂ ಓಣಂ ಉನ್ನಂ" ಎಂದು. ಅದರರ್ಥ, 'ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನಾವು ಮಾರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಓಣಂನ ಭೋಜನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶವೇ ತಿರುಓಣಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಡನೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಹಾಗೂ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ [[ತ್ರಿಪೂನಿತುರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಆತಚಾಮಯಂ]] ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ''ಚಿಂಗಂ'' ತಿಂಗಳಿನ ಆತಂ ಅಂದರೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ದಿವಸವೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬ ಶುರುವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವಾಮನಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದೊಡನೆ ನೇರ ನಂಟಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಮನಮೂರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಳಂನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಮಾಜವೊಂದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೂಡ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ಜೊತೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟು ಸುಂದರವಾದ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುವುದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಕೇರಳಿಗರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಅಂದರೆ ಆತಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತಿರುಓಣಂನತನಕ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸವಾದ ತಿರುಓಣಂ ಈ ಹಬ್ಬದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಕಲಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹಬ್ಬದೂಟಗಳು - ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಇಡೀ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿಸಿರುತ್ತವೆ. [[ವಲ್ಲುವನಾಡು]], ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಶೋರನೂರು]] ಮತ್ತು [[ಒಟ್ಟಪಾಲಂ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]]ಯ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ನೈಜ ಪೌರಾಣಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವೆನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ [[ಆನೆ]]ಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ವರ್ಣರಂಜಿತ [[ಕುಮ್ಮತ್ತಿಕಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. [[ಚೆರುತ್ತುರುತಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿಯಂತೂ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದಾಯ್ದ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕತೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಜನಸಾಗರವೇ ನೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [[ಪುಲಿಕಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಕಡುವಕಲಿ]]ಯಂತೂ ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಕಾಣಬಹುದಾದ ನೃತ್ಯವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಗಾಢ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಮೊದಲಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟೆಹುಲಿಗಳ ತರಹ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿನಯಕಾರರು [[ಉಡುಕ್ಕು]] ಮತ್ತು ಥಾಕಿಲ್ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಕ್ಕೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ [[ಅರನ್ಮುಲ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಅರನ್ಮುಲ ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಉಯ್ಯಾಲೆ ಪಂದ್ಯ. ಇದಂತೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ, ಚೆಂದ ಚೆಂದನೆಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ತೊಟ್ಟಿರುವ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರಂತೂ, ಎತ್ತರದ ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸಿದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜೀಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಓಣಂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು, ಓಣಪ್ಪಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಹಬ್ಬ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಓಣಂನ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:sadhya.jpg|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಣಂ ಸದ್ಯ]] ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಓಣಂನ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ ಅಂದಿನ ದಿವಸ ಧರಿಸಲಾಗುವ ನವೀನ ''ಓಣಕ್ಕೊಡಿ'' ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರಾದ, ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದಾದ '''ಓಣಂ [[ಸಾದ್ಯ]]'' ' ಎನ್ನುವ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯ. ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆಯ ಎಳೆಯ ಮೇಲೆ, ಇತರೆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳೊಡನೆ, ಅನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರಾಗತ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಪ್ಪಳಗಳನ್ನೂ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸುವಾಸನೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪಾಯಸ'ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ''ಪೂಕ್ಕಳಂ'' ಎನ್ನುವ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಸಡಗರ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂತು, ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತಾರವೂ, ಸುಂದರವೂ ಆದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಓಣಂಗಾಗಿ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರಂಗೋಲಿಯ ಸುತ್ತಳತೆ 1.5 ಮಿ ವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ಇಡುವ ನಿಯಮವೂ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕುರುಹಾಗಿ, ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೂಢಿಗತ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತುಂಬಾ ನವೀನ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ವಿಶೇಷತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇ ''[[ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಇತರೆ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ [[ಅರನ್ಮುಲ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಮತ್ತು [[ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]. ಸುಮಾರು ನೂರು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವವರು, ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ, ಹಾವಿನಾಕಾರದ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೋಣಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ದೂರ ದೂರಗಳಿಂದ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಜನರು, ನೀರನ್ನು ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುವ ದೋಣಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉತ್ಸವದಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ಮಣ್ಣಿನ [[ಗಣೇಶ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕೇರಳಿಗರು ತ್ರಿಕ್ಕಾಕ್ಕರ ಅಪ್ಪನ್(ವಾಮನನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು) ಎಂಬ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಈ ಹಬ್ಬವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಜಾತಿ ಮತಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಈ ಹಬ್ಬವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದೇ ಧರ್ಮದ ರೀತಿ ರಿವಾಜುಗಳ ಜೊತೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ, ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂಬ ಭೇದ ಭಾವಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸಕಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಮಾನ ಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಹಲವೆಡೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA">ಪು. 179''ಜೆನಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡೈಟೀಸ್'' ಬಾರ್ತಲೋಮಯಾಸ್ ಜಿಜೆನ್ಬಲ್, ಡೆನಿಯಲ್ ಜೈರಾಜ್ ಅವರಿಂದ.</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಮುಂದೆ ತಾಳೆಮರವೊಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಮರದ ಹೂಜಿಗಂಬಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಒಣ ತಾಳೆ ಗರಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಕಡೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಉರಿಸಿ, ಅದು ಉರಿದು ಬೂದಿಯಾಗುವತನಕ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತ್ಯಾಗದ ರೂಪವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಮಹಾಬಲಿ]] * [[ಕೇರಳ]] * [[ಸದ್ಯ]] * [[ಪುಲಿಕಲಿ]] * [[ಬಲಿಪ್ರತಿಪದ]] * [[ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == <references></references> {{commonscat|Onam}} {{Kerala}} {{Hindu festivals}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಹಬ್ಬಗಳು]] h5xt8o4uhwohsh9r2l82ov5gz19qbij 1377112 1377111 2026-07-24T11:34:30Z Prathvi Acharya 87484 1377112 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image = Pookalam2009onam.jpg |caption =ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪೂಕಲಂ, ಓಣಂ 2009 |holiday_name =ಓಣಂ |official_name =[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]: ഓണം |English name =ಓಣಂ |observed by =[[ಮಲಯಾಳಿಗಳು]]. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂಗಳು]] |date =[[ಶ್ರಾವಣ|ಓಣಂ]] [[ನಕ್ಷತ್ರ]] [[ಚಿಂಗಂ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ |ಆಚರಣೆಗಳು =[[ಸದ್ಯ]], ''ತಿರುವತಿರ ಕಳಿ'', [[ಪುಲಿ ಕಲಿ]], ''ಪೂಕಳಂ'', ''ಓಣ-ತಳ್ಳು'' |type =[[ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]/[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬ]] |significance =ತಿರುವೋಣಿಯಂದು, ರಾಜ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಪ್ರತಿ [[ಮಲಯಾಳಿ]] ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. }} '''ಓಣಮ್'''[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]]ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳೀ]] ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಮ್(ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮನೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕುರುಹಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಡಗರದಿಂದ ಜರುಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಕೇರಳದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಎಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುಷ್ಪ ಚಿತ್ತಾರಗಳು, ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಹಾವು ದೋಣಿಯಾಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಕೈಕೊತ್ತಿಕಲಿ ನೃತ್ಯ - ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹೊಸಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪುರುಷರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಕರ್ಟ್ ತರದ ಉಡುಪನ್ನು(ಪಂಚೆ)ಧರಿಸಿದರೆ,ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತರಹದ ಮುಂಡುವಿನ ಮೇಲೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ''ನರಿಯತ್ತು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲಕಿಯರು ''ಪಾವಡ'' ವೆಂಬ ಲಂಗ, ಮೇಲೊಂದು ರವಿಕೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಡಗರದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. {{Citation needed|date=September 2009}} ==ಮಹತ್ವ == ಓಣಂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಸಿ, ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಭತ್ತದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಹೂಫಸಲು - ಇವೆರಡರ ಸಂಗಮದ ಕುರುಹಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರಸ [[ಮಾವೆಳಿ]]ಯು ಪಾತಾಳಲೋಕದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಿ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅರಸ ಮಾವೆಳಿಯನ್ನು ಕೇರಳದ ಜನತೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಓಣಂ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಪುರಾಣ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳವು ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಸಂತಸ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿದ್ದು, ಅರಸನೂ ಕೂಡ ಅವರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆ ಇತ್ತು. ಅವನು ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ ದೇವರಿಂದ ಅವನೊಂದು ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೆಂದರೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತೀರಾ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನು ಭೂಲೋಕವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಆ ದಿವಸವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಆಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸನೆಡೆಗೆ ತಮಗಿರುವ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂತಸವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜರುಗುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವೆಲ್ಲ ಮೈದಾಳಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಜನರ ಉತ್ಸಾಹ, ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಓಣಸಾದ್ಯ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ತಿನಿಸು. ಇದು 9 ತರದ ಭೋಜನವಾಗಿದ್ದು, 11 ರಿಂದ 13 ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಓಣಸಾದ್ಯವನ್ನು ಬಾಳೆಯ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಕೂಡ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದ ಚಾಪೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಲ್ಲಂಕಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಂಪಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿರುವ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾವಿಕರು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತ ಕೂತು, ಮೇರೆ ಮೀರಿದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ದೋಣಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ನೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಓಣಕಲಿಕಾಲ್ ಎನ್ನುವ ಆಟವನ್ನು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಆಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕಿ ಆಡಲಾಗುವ ಆಟಗಳಾದ ತಳಪ್ಪಂತುಕಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆಮ್ಬೆಯಲ್(ಬಿಲ್ಲಿನಾಟ), ಕುಟುಕುಟು ಮತ್ತು ಕಯ್ಯಮಕಲಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ತಕಳಂ ಎಂಬುವ ಕಾಳಗದ ಆಟಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಕುರುಹಾಗಿ ಅವರವರ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವೂ, ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ಆದ ಪೂಕ್ಕಳಂ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಕೊತ್ತಿ ಕಲಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್ ಎಂಬೆರಡು ಬಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಕುಮ್ಮಟ್ಟಿಕಲಿ ಮತ್ತು ಪುಲಿಕಲಿಗಳಂತೂ ಇಡೀ ಉತ್ಸವದ ಮೇರು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗೀತೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ನಾವು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ: (ಅನುವಾದ) {{cquote|ನಮ್ಮ ರಾಜನಾದ ಮಾವೇಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಸಮಾನತೆ ಇತ್ತು. <br />ಮತ್ತು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದಿದ್ದರು; <br />ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಾನಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. <br /> ಆತಂಕವಾಗಲೀ ಅನಾರೋಗ್ಯವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ. <br /> ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಕಳ್ಳತನವಾಗಲೀ ಮೋಸವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br /> ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸುಳ್ಳಾಗಲಿಲ್ಲ. <br /> ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಕಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; <br /> ಯಾರೂ ತನ್ನ ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿಲ್ಲ. <br />ನಮ್ಮ ದೊರೆ ಮಾವೇಲಿ ನಾಡನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, <br /> ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಒಂದು ಜಾತಿರಹಿತ ಜನಾಂಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.}} == ಪುರಾಣಪುರುಷ ಮಹಾಬಲಿ == [[ನರಸಿಂಹ]]ನ [[ಅವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನಿಂದ ಹತನಾದ, [[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಮಗ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ ಈ [[ಮಹಾಬಲಿ]]. ಅಸುರ ಕುಲ ಸಂಜಾತನಾಗಿದ್ದಾರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದಿತು. ತನ್ನ ತಾತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂಸಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. === ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಬಲಿ === [[ಕಾಶ್ಯಪ]] ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು, [[ದಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅದಿತಿ]]. ಇಬ್ಬರೂ ಸುರಾಸುರರಿಗೆ ತಾಯ್ತಂದೆಯರು. ದಿತಿ [[ಅಸುರ]]ರಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದರೆ, ಅದಿತಿ [[ದೇವತೆ]]ಗಳಿಗೆ ತಾಯಿ. ತಪತ್ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿ ಅದಿತಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಅಂತಃಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುನಿಯು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ 'ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭವಿಸದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಪಾಡಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಕೆಗೆ ಭಗವಾನ್ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿ, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ದ್ವಾದಶಿಯ ಅಂದರೆ [[ಕಾರ್ತಿಕ]] ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ 12ನೆ ದಿವಸದಿಂದ [[ಪಯೋವ್ರತ]]ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಿತಿಯ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು [[ವ್ರತ]]ಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಅಭಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೋಲಿಸಿ, ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆಳಲು ತೊಡಗಿದನೋ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಆತನು ಸುರನಾಗಲು(ದೇವ) ಎಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸೂಯೆ ಪಡದಿರಲು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಸೂಯೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಸುರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು [[ನರ್ಮದಾ]] ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪವಿತ್ರ ಯಾಗವಾದ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆ [[ಯಾಗ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. === ವಾಮನನಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಸಂದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:033-vamana.jpg|thumb|left|150px|ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಬಲಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)ದಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾಮನ (ನೀಲ ವರ್ಣದ ಕುಬ್ಜ ಮಾನವ)]] ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅವನ ವಾಗ್ದಾನದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, [[ವಾಮನ]]ನಾಗಿ ಮಹಾಬಲಿಯ [[ಯಾಗಶಾಲೆ]]ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಯುವ ವಟು ವಾಮನನು ಯಾಗಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯುವವಟುವಿನ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯೇ ಅಪೂರ್ವ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಲ ವಟುವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೌರವಾದರಗಳೊಡನೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ರಾಜಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬೇಡಲು ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಯಥಾಪ್ರಕಾರದ ಸೌಜನ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಮನ ತಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವೆಂದು ಮಹಾಬಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಟು ವಾಮನನು ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೊಡಲು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. [[ವಾಮನ]]ನು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "''ಮಹತ್ತರವಾದ ಏನನ್ನೂ ನೀನು ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಮಹಾರಾಜ'' ''ಕೇವಲ ನನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಡಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು'' ". ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೂ, ಅಸುರ ಗುರುವೂ ಆಗಿದ್ದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ವಟುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುಂದಿನದನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ಊಹಿಸಿ, ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಬಾಲ ಯತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಆತನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ವಟುವಿಗೆ ಯಾವ ವಚನವನ್ನೂ ನೀಡದಿರುವಂತೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪಿರದಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವೆನೆಂಬ ಅಳುಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಸಕಲೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಂದಿರುವ ವಟು [[ವಾಮನ]]ನ ಯಾವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[File:Onapottan - A Traditional Kerala Art Form.jpg|thumb|right|150px|ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ.ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್ ಪ್ರತಿ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಮನೆಮನೆಗೂ ತೆರಳಿ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ ]] [[ವಾಮನ]]ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮೀರುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ವಟುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಾಗ, ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲಿಗೆರಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಗ್ರಹದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರುತ್ತಿರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೋಪದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಮಹಾಬಲಿಗೆ, "ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರಿರುವ ನಿನ್ನ ಬದುಕು ಬೂದಿಯಾಗಿ ಹೋಗಲಿ" ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಧೃಢ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾಬಲಿಯು ಶಾಂತನಾಗಿಯೇ, "ಬಂದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಎದುರಿಸುವೆನೇ ಹೊರತು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆಯಲಾರೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. === ಮಹಾಬಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆ === ಗುರುವಿಗೆ ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಿ [[ವಾಮನ]]ನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ತಡೆಯಲು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಡಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವರುಗಳೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಯಾರು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಅವನು, "''ಗುರುವರ್ಯ, ಯಾರಿಗೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನಗಳು ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದಂತೆ'', ''ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. '' "''ಮನುಕುಲಕ್ಕೇ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಡುವ ಕರುಣಾಳು ದೇವರೇ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದರೆ, ನನ್ನಂತಹ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಯಾರುಂಟು, ನಾನೇ ಪುಣ್ಯವಂತ'' " ಎಂದು ಮಹಾಬಲಿಯು ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ,ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಃ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿದ್ದರೆ ತಾನು ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಿರುವೆ.<ref>ಪು. 66 ''ಪಾತ್ ಟು ದಿ ಸೌಲ್''. ಅಶೋಕ್ ಬೇಡಿ ಅವರಿಂದ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Vamana1.jpg|thumb|200px|left|ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ (ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ)ವಾಮನನು ಮಹಾಬಲಿಯ ಬಳಿ ವಿಜಯದ ನಗೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದು]] ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ [[ವಾಮನ]] ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಅವನು ಅಳೆದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಮನನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಯು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲಿಡಲು ವಾಮನನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇ, ವಾಮನನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು,ಭೂಗರ್ಭದ ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.(ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) === ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಗಳು === [[ದೈತ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುವ [[ವಾಮನ]] ಅವತಾರೀ ವಿಷ್ಣುವು ಪಾತಾಳಲೋಕವನ್ನು ಆಳೆಂದು ಅವನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ, ಒಂದು [[ಮನ್ವಂತರ]]ದವರೆಗೆ [[ಇಂದ್ರ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ, ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದ್ರನ ಪದವಿಯು ಪ್ರತೀ [[ಮನ್ವಂತರ]]ಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ವರದಾನವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳಿಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಆ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಓಣಂನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಟ್ಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ಸತ್ಯ]]ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರಸು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ''ಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ಯಾಗ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಔತಣ, ಹೊಸಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಸಡಗರ, ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವ ಅವರ ಅಪಾರ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಓಣಂಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಂತೂ ತಪ್ಪದೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಆಗಿದೆ. ವಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ತೊಡುವುದರ ಅರ್ಥ ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಮಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಹೊಸ ಹೊಸ ಸದ್ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇರದೇ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಮ್ಮನಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರ ತಿರುಓಣಂನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. === ನೈತಿಕ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಅಜ್ಜ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನಂತೆಯೇ ಸತ್ಯವಂತ ಅರಸನೂ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು [[ವಿಷ್ಣು]]ವು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಅಸಹಜವೂ, ಅನ್ಯಾಯವೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಡೆಗೆ ಆತನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಕೊಡಮಾಡಿದ ವರದಾನಗಳನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಜನರೆಲ್ಲರಿಂದ ಆತನ ಸ್ಮರಣೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದೊಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿರದೆ ಶಾಶ್ವತ ವರದಾನವೇ ಅನಿಸುವುದೂ ಕೂಡಾ ಹೌದು. ವಿಷ್ಣುವು ಮಹಾಬಲಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ತೊಳೆದ ಅಂಶವೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮುಂದಿನ ಎಂಟನೆಯ [[ಮನು]]ವಿನ ಅಂದರೆ [[ಸವರ್ಣಿ ಮನು]]ವಿನ ಕಾಲದ ಎಂಟನೆಯ [[ಇಂದ್ರ]]ಪದವಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಂದರರನ್ನೇ ವರ್ತಮಾನದ ಇಂದ್ರ ಎಂತಲೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪು. 30 ''ನೋ ದ ಪುರಾಣಾಸ್''. ಪುಸ್ತಕ ಮಹಲ್ ಅವರಿಂದ</ref> ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನಿಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಭೂಲೋಕದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ಅರಸ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯವನೂ, ಅಸುರ ಎಂದರೆ ದುಷ್ಟನೂ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಸುರರು ಕುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೆಸಗಿದರೆ ಅಸುರರಾಗಿಯೂ, ಅಸುರರು ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಸುರರಾಗಿಯೂ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಅಸುರ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸುರನಾಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಆತ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ. ಮಹಾಬಲಿಯ ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಷ್ಣುವು ವಾಮನನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯಾದರೂ ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುರನಾದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕತೆಯು ಹಿಂದೂ ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಓಣಂ ಹಬ್ಬವು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. == ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ - ಅತ್ತಂ ಪತ್ತಿನು ಪೋನ್ನೋನಂ == [[ಚಿತ್ರ:Onam pookkalam.JPG|thumb|250px|right|ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಲಂ]] [[File:Onam Pookalam 2025.jpg|thumb|ಪೂಕ್ಕಳಂ (ಅಥವಾ ಅಥಾಪೂಕ್ಕಳಂ) ಎಂಬುದು 10 ದಿನಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಓಣಂ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಬಹು-ಪದರಗಳ ಹೂವಿನ ರಂಗೋಲಿಯಾಗಿದೆ..]] [[ಚಿತ್ರ:Onapookkalam1.JPG|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಣಪೂಕ್ಕಲಂ]] ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಅತ್ತಂ ದಿನ ಅಂದರೆ ಓಣಂಗೂ ಹತ್ತು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕನೆಯ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು [[ವಾಮನ]] [[ಅವತಾರ]] ತಾಳಿದ್ದ [[ವಿಷ್ಣು]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳವನ್ನು ಸಗಣಿಯಿಂದ ಸಾರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿರಿಸುವ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. 'ಓಣಪೂಕ್ಕಳಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪುಷ್ಪಚಾಪೆಗಳನ್ನು, ಹೂ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯ, ನಸುಗಂಪು ಬೀರುವ ಹೂಗಳು, ಹೂಪಕಳೆಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಬಹು ಸುಂದರವಾದ ನೈಜ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನವಿರು ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಗಳ ಸಂಗಮದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವರ್ಣಮಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದ್ಭುತ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಪ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಟ್ಟನಡುವೊಂದು ಪುಷ್ಪಾಲಂಕೃತ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ ''ಉತ್ರಾದಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿರುಓಣಂನ ದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಲಯಾಳೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪ ಓರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಮುಗಿಲ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ, ಪಟಾಕಿಗಳ ಚಿತ್ತಾರಗಳಂತೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಮಾಯಾಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಭರ್ಜರಿ ಭೋಜನದ ತಯಾರಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಅನಿಸುವ ಹಾಗೆ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನೇ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಎಷ್ಟೇ ಕಡುಬಡವನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೇರಳಿಗನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬ ಓಣಂನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಸಂತಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಚಿತ್ರ:Thiruvathira Kali During Onam.jpg|250px|thumb|right|ಕೇರಳದ ಓಣಂನಲ್ಲಿ ತಿರುವತ್ತಿರಕಲಿ]] ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲನೇ ತಿಂಗಳಾದ ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಹೂರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ದಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೇರಳಿಗರೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವೈಭವ, ಉಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು, ''ತಿರುವತ್ತಿರ ಕಲಿ'', ''ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್'' ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣವೆಲ್ಲ ಸಡಗರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದುದೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸದ ಅದ್ದೂರಿ ಭೋಜನ. ಇದನ್ನೇ ''ದ್ವಿತೀಯ ಓಣಂ'' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಕೇರಳಿಗರು ''[[ಸಾದ್ಯ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಔತಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲೊಂದು ಗಾದೆಯಿದೆ, "ಕಣ್ಣಂ ವಿಟ್ಟುಂ ಓಣಂ ಉನ್ನಂ" ಎಂದು. ಅದರರ್ಥ, 'ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನಾವು ಮಾರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಓಣಂನ ಭೋಜನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶವೇ ತಿರುಓಣಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಡನೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಹಾಗೂ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ [[ತ್ರಿಪೂನಿತುರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಆತಚಾಮಯಂ]] ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ''ಚಿಂಗಂ'' ತಿಂಗಳಿನ ಆತಂ ಅಂದರೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ದಿವಸವೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬ ಶುರುವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವಾಮನಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದೊಡನೆ ನೇರ ನಂಟಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಮನಮೂರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಳಂನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಮಾಜವೊಂದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೂಡ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ಜೊತೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟು ಸುಂದರವಾದ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುವುದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಕೇರಳಿಗರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಅಂದರೆ ಆತಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತಿರುಓಣಂನತನಕ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸವಾದ ತಿರುಓಣಂ ಈ ಹಬ್ಬದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಕಲಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹಬ್ಬದೂಟಗಳು - ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಇಡೀ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿಸಿರುತ್ತವೆ. [[ವಲ್ಲುವನಾಡು]], ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಶೋರನೂರು]] ಮತ್ತು [[ಒಟ್ಟಪಾಲಂ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]]ಯ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ನೈಜ ಪೌರಾಣಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವೆನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ [[ಆನೆ]]ಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ವರ್ಣರಂಜಿತ [[ಕುಮ್ಮತ್ತಿಕಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. [[ಚೆರುತ್ತುರುತಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿಯಂತೂ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದಾಯ್ದ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕತೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಜನಸಾಗರವೇ ನೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [[ಪುಲಿಕಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಕಡುವಕಲಿ]]ಯಂತೂ ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಕಾಣಬಹುದಾದ ನೃತ್ಯವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಗಾಢ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಮೊದಲಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟೆಹುಲಿಗಳ ತರಹ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿನಯಕಾರರು [[ಉಡುಕ್ಕು]] ಮತ್ತು ಥಾಕಿಲ್ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಕ್ಕೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ [[ಅರನ್ಮುಲ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಅರನ್ಮುಲ ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಉಯ್ಯಾಲೆ ಪಂದ್ಯ. ಇದಂತೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ, ಚೆಂದ ಚೆಂದನೆಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ತೊಟ್ಟಿರುವ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರಂತೂ, ಎತ್ತರದ ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸಿದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜೀಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಓಣಂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು, ಓಣಪ್ಪಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಹಬ್ಬ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಓಣಂನ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:sadhya.jpg|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಣಂ ಸದ್ಯ]] ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಓಣಂನ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ ಅಂದಿನ ದಿವಸ ಧರಿಸಲಾಗುವ ನವೀನ ''ಓಣಕ್ಕೊಡಿ'' ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರಾದ, ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದಾದ '''ಓಣಂ [[ಸಾದ್ಯ]]'' ' ಎನ್ನುವ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯ. ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆಯ ಎಳೆಯ ಮೇಲೆ, ಇತರೆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳೊಡನೆ, ಅನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರಾಗತ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಪ್ಪಳಗಳನ್ನೂ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸುವಾಸನೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪಾಯಸ'ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ''ಪೂಕ್ಕಳಂ'' ಎನ್ನುವ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಸಡಗರ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂತು, ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತಾರವೂ, ಸುಂದರವೂ ಆದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಓಣಂಗಾಗಿ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರಂಗೋಲಿಯ ಸುತ್ತಳತೆ 1.5 ಮಿ ವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ಇಡುವ ನಿಯಮವೂ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕುರುಹಾಗಿ, ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೂಢಿಗತ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತುಂಬಾ ನವೀನ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ವಿಶೇಷತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇ ''[[ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಇತರೆ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ [[ಅರನ್ಮುಲ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಮತ್ತು [[ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]. ಸುಮಾರು ನೂರು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವವರು, ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ, ಹಾವಿನಾಕಾರದ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೋಣಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ದೂರ ದೂರಗಳಿಂದ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಜನರು, ನೀರನ್ನು ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುವ ದೋಣಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉತ್ಸವದಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ಮಣ್ಣಿನ [[ಗಣೇಶ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕೇರಳಿಗರು ತ್ರಿಕ್ಕಾಕ್ಕರ ಅಪ್ಪನ್(ವಾಮನನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು) ಎಂಬ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಈ ಹಬ್ಬವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಜಾತಿ ಮತಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಈ ಹಬ್ಬವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದೇ ಧರ್ಮದ ರೀತಿ ರಿವಾಜುಗಳ ಜೊತೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ, ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂಬ ಭೇದ ಭಾವಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸಕಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಮಾನ ಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಹಲವೆಡೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA">ಪು. 179''ಜೆನಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡೈಟೀಸ್'' ಬಾರ್ತಲೋಮಯಾಸ್ ಜಿಜೆನ್ಬಲ್, ಡೆನಿಯಲ್ ಜೈರಾಜ್ ಅವರಿಂದ.</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಮುಂದೆ ತಾಳೆಮರವೊಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಮರದ ಹೂಜಿಗಂಬಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಒಣ ತಾಳೆ ಗರಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಕಡೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಉರಿಸಿ, ಅದು ಉರಿದು ಬೂದಿಯಾಗುವತನಕ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತ್ಯಾಗದ ರೂಪವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಮಹಾಬಲಿ]] * [[ಕೇರಳ]] * [[ಸದ್ಯ]] * [[ಪುಲಿಕಲಿ]] * [[ಬಲಿಪ್ರತಿಪದ]] * [[ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == <references></references> {{commonscat|Onam}} {{Kerala}} {{Hindu festivals}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಹಬ್ಬಗಳು]] 2qst9h2wyorkl1604chbqeza0jqto4h 1377113 1377112 2026-07-24T11:50:50Z Prathvi Acharya 87484 1377113 wikitext text/x-wiki {{Infobox Holiday |image = Pookalam2009onam.jpg |caption =ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪೂಕಲಂ, ಓಣಂ 2009 |holiday_name =ಓಣಂ |official_name =[[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]: ഓണം |English name =ಓಣಂ |observed by =[[ಮಲಯಾಳಿಗಳು]]. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂಗಳು]] |date =[[ಶ್ರಾವಣ|ಓಣಂ]] [[ನಕ್ಷತ್ರ]] [[ಚಿಂಗಂ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ |ಆಚರಣೆಗಳು =[[ಸದ್ಯ]], ''ತಿರುವತಿರ ಕಳಿ'', [[ಪುಲಿ ಕಲಿ]], ''ಪೂಕಳಂ'', ''ಓಣ-ತಳ್ಳು'' |type =[[ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]/[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಹಬ್ಬ]] |significance =ತಿರುವೋಣಿಯಂದು, ರಾಜ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಪ್ರತಿ [[ಮಲಯಾಳಿ]] ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. }} '''ಓಣಮ್'''[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]]ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು [[ಮಲಯಾಳೀ]] ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಮ್(ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮನೆಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕುರುಹಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಡಗರದಿಂದ ಜರುಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಕೇರಳದ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಎಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುಷ್ಪ ಚಿತ್ತಾರಗಳು, ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಹಾವು ದೋಣಿಯಾಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಕೈಕೊತ್ತಿಕಲಿ ನೃತ್ಯ - ಇವೆಲ್ಲ ಈ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹೊಸಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪುರುಷರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಕರ್ಟ್ ತರದ ಉಡುಪನ್ನು(ಪಂಚೆ)ಧರಿಸಿದರೆ,ಮಹಿಳೆಯರು ಅದೇ ತರಹದ ಮುಂಡುವಿನ ಮೇಲೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ''ನರಿಯತ್ತು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲಕಿಯರು ''ಪಾವಡ'' ವೆಂಬ ಲಂಗ, ಮೇಲೊಂದು ರವಿಕೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಸಡಗರದಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವೂ ಹೌದು. {{Citation needed|date=September 2009}} ==ಮಹತ್ವ == ಓಣಂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಸಿ, ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಭತ್ತದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಹೂಫಸಲು - ಇವೆರಡರ ಸಂಗಮದ ಕುರುಹಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರಸ [[ಮಾವೆಳಿ]]ಯು ಪಾತಾಳಲೋಕದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಿ ತಿಂಗಳು ಚಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅರಸ ಮಾವೆಳಿಯನ್ನು ಕೇರಳದ ಜನತೆ ಆರಾಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಓಣಂ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಪುರಾಣ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳವು ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ರಾಜ್ಯಭಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ಸಂತಸ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಂತೃಪ್ತಿಯಿಂದಿದ್ದು, ಅರಸನೂ ಕೂಡ ಅವರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆ ಇತ್ತು. ಅವನು ಅಹಂಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ ಮಹಾಬಲಿ ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ ದೇವರಿಂದ ಅವನೊಂದು ವರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೆಂದರೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವನು ತೀರಾ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಅವನು ಭೂಲೋಕವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಆ ದಿವಸವನ್ನೇ ಅಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಆಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸನೆಡೆಗೆ ತಮಗಿರುವ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಂತಸವನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜರುಗುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವೆಲ್ಲ ಮೈದಾಳಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಜನರ ಉತ್ಸಾಹ, ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಓಣಸಾದ್ಯ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ತಿನಿಸು. ಇದು 9 ತರದ ಭೋಜನವಾಗಿದ್ದು, 11 ರಿಂದ 13 ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಓಣಸಾದ್ಯವನ್ನು ಬಾಳೆಯ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಕೂಡ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಸಿದ ಚಾಪೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಉತ್ಸವದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಲ್ಲಂಕಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಂಪಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಸಿಂಗಾರಗೊಂಡಿರುವ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾವಿಕರು ಕೇಕೆ ಹಾಕುತ್ತ ಕೂತು, ಮೇರೆ ಮೀರಿದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ದೋಣಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ನೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಓಣಕಲಿಕಾಲ್ ಎನ್ನುವ ಆಟವನ್ನು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಆಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕಿ ಆಡಲಾಗುವ ಆಟಗಳಾದ ತಳಪ್ಪಂತುಕಲಿ (ಇಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆಮ್ಬೆಯಲ್(ಬಿಲ್ಲಿನಾಟ), ಕುಟುಕುಟು ಮತ್ತು ಕಯ್ಯಮಕಲಿ ಹಾಗೂ ಅತ್ತಕಳಂ ಎಂಬುವ ಕಾಳಗದ ಆಟಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಕುರುಹಾಗಿ ಅವರವರ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವೂ, ಸಂಕೀರ್ಣವೂ ಆದ ಪೂಕ್ಕಳಂ ಎಂಬ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಕೊತ್ತಿ ಕಲಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್ ಎಂಬೆರಡು ಬಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಕುಮ್ಮಟ್ಟಿಕಲಿ ಮತ್ತು ಪುಲಿಕಲಿಗಳಂತೂ ಇಡೀ ಉತ್ಸವದ ಮೇರು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸುವರ್ಣಯುಗ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ದಿವಸ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗೀತೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ನಾವು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ: (ಅನುವಾದ) {{cquote|ನಮ್ಮ ರಾಜನಾದ ಮಾವೇಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಸಮಾನತೆ ಇತ್ತು. <br />ಮತ್ತು ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದಿದ್ದರು; <br />ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಾನಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. <br /> ಆತಂಕವಾಗಲೀ ಅನಾರೋಗ್ಯವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಲೇ ಇಲ್ಲ. <br /> ಯಾವುದೇ ಸುಳ್ಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, <br />ಕಳ್ಳತನವಾಗಲೀ ಮೋಸವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ, <br /> ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸುಳ್ಳಾಗಲಿಲ್ಲ. <br /> ಅಳತೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಕಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ; <br /> ಯಾರೂ ತನ್ನ ನೆರೆಯವರಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿಲ್ಲ. <br />ನಮ್ಮ ದೊರೆ ಮಾವೇಲಿ ನಾಡನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, <br /> ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಒಂದು ಜಾತಿರಹಿತ ಜನಾಂಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.}} == ಪುರಾಣಪುರುಷ ಮಹಾಬಲಿ == [[ನರಸಿಂಹ]]ನ [[ಅವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನಿಂದ ಹತನಾದ, [[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಮಗ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ ಈ [[ಮಹಾಬಲಿ]]. ಅಸುರ ಕುಲ ಸಂಜಾತನಾಗಿದ್ದಾರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದಿತು. ತನ್ನ ತಾತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂಸಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. === ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಬಲಿ === [[ಕಾಶ್ಯಪ]] ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು, [[ದಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಅದಿತಿ]]. ಇಬ್ಬರೂ ಸುರಾಸುರರಿಗೆ ತಾಯ್ತಂದೆಯರು. ದಿತಿ [[ಅಸುರ]]ರಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದರೆ, ಅದಿತಿ [[ದೇವತೆ]]ಗಳಿಗೆ ತಾಯಿ. ತಪತ್ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿ ಅದಿತಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಅಂತಃಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುನಿಯು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ 'ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭವಿಸದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಪಾಡಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಕೆಗೆ ಭಗವಾನ್ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿ, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ದ್ವಾದಶಿಯ ಅಂದರೆ [[ಕಾರ್ತಿಕ]] ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ 12ನೆ ದಿವಸದಿಂದ [[ಪಯೋವ್ರತ]]ವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಿತಿಯ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು [[ವ್ರತ]]ಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಅಭಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾವಾಗ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೋಲಿಸಿ, ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆಳಲು ತೊಡಗಿದನೋ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಆತನು ಸುರನಾಗಲು(ದೇವ) ಎಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸೂಯೆ ಪಡದಿರಲು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಸೂಯೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಸುರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು [[ನರ್ಮದಾ]] ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪವಿತ್ರ ಯಾಗವಾದ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆ [[ಯಾಗ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. === ವಾಮನನಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಸಂದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:033-vamana.jpg|thumb|left|150px|ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಬಲಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)ದಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾಮನ (ನೀಲ ವರ್ಣದ ಕುಬ್ಜ ಮಾನವ)]] ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅವನ ವಾಗ್ದಾನದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, [[ವಾಮನ]]ನಾಗಿ ಮಹಾಬಲಿಯ [[ಯಾಗಶಾಲೆ]]ಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಯುವ ವಟು ವಾಮನನು ಯಾಗಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯುವವಟುವಿನ ಅನಿರ್ವಚನೀಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯೇ ಅಪೂರ್ವ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಆ ಬಾಲ ವಟುವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೌರವಾದರಗಳೊಡನೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಆತನಿಗೆ ರಾಜಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬೇಡಲು ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಯಥಾಪ್ರಕಾರದ ಸೌಜನ್ಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಾಮನ ತಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವೆಂದು ಮಹಾಬಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವಟು ವಾಮನನು ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೊಡಲು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. [[ವಾಮನ]]ನು ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, "''ಮಹತ್ತರವಾದ ಏನನ್ನೂ ನೀನು ಕೊಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಮಹಾರಾಜ'' ''ಕೇವಲ ನನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಡಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಾಕು'' ". ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೂ, ಅಸುರ ಗುರುವೂ ಆಗಿದ್ದ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ವಟುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುಂದಿನದನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ಊಹಿಸಿ, ಮಹಾಬಲಿಯ ಯಾಗ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಬಾಲ ಯತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಆತನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ವಟುವಿಗೆ ಯಾವ ವಚನವನ್ನೂ ನೀಡದಿರುವಂತೆ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸಲಹೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪಿರದಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವೆನೆಂಬ ಅಳುಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಸಕಲೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಂದಿರುವ ವಟು [[ವಾಮನ]]ನ ಯಾವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[File:Onapottan - A Traditional Kerala Art Form.jpg|thumb|right|150px|ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ.ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್ ಪ್ರತಿ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಮನೆಮನೆಗೂ ತೆರಳಿ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಓನಪ್ಪೋತ್ತನ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ ]] [[ವಾಮನ]]ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಸಲಹೆ ಮೀರುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ವಟುವಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಾಗ, ಮಹಾಬಲಿಯು ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲಿಗೆರಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಗ್ರಹದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಜಯಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರುತ್ತಿರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕೋಪದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಮಹಾಬಲಿಗೆ, "ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನೇ ಮೀರಿರುವ ನಿನ್ನ ಬದುಕು ಬೂದಿಯಾಗಿ ಹೋಗಲಿ" ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಧೃಢ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾಬಲಿಯು ಶಾಂತನಾಗಿಯೇ, "ಬಂದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಎದುರಿಸುವೆನೇ ಹೊರತು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆಯಲಾರೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. === ಮಹಾಬಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆ === ಗುರುವಿಗೆ ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಿ [[ವಾಮನ]]ನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅವನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ತಡೆಯಲು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಡಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದೇವರುಗಳೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯು ಯಾರು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಗುರುವಿಗೆ ಅವನು, "''ಗುರುವರ್ಯ, ಯಾರಿಗೇ ಆಗಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನಗಳು ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದಂತೆ'', ''ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. '' "''ಮನುಕುಲಕ್ಕೇ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಡುವ ಕರುಣಾಳು ದೇವರೇ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದರೆ, ನನ್ನಂತಹ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಯಾರುಂಟು, ನಾನೇ ಪುಣ್ಯವಂತ'' " ಎಂದು ಮಹಾಬಲಿಯು ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ,ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಃ ಯಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿದ್ದರೆ ತಾನು ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಿರುವೆ.<ref>ಪು. 66 ''ಪಾತ್ ಟು ದಿ ಸೌಲ್''. ಅಶೋಕ್ ಬೇಡಿ ಅವರಿಂದ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Vamana1.jpg|thumb|200px|left|ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ (ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ)ವಾಮನನು ಮಹಾಬಲಿಯ ಬಳಿ ವಿಜಯದ ನಗೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದು]] ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ [[ವಾಮನ]] ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಅವನು ಅಳೆದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವಾಮನನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಯು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಜಾಗವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲಿಡಲು ವಾಮನನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇ, ವಾಮನನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲನ್ನು ಇಟ್ಟು,ಭೂಗರ್ಭದ ಪಾತಾಳ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.(ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) === ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಗಳು === [[ದೈತ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುವ [[ವಾಮನ]] ಅವತಾರೀ ವಿಷ್ಣುವು ಪಾತಾಳಲೋಕವನ್ನು ಆಳೆಂದು ಅವನನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೇ, ಒಂದು [[ಮನ್ವಂತರ]]ದವರೆಗೆ [[ಇಂದ್ರ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ, ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಆಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದ್ರನ ಪದವಿಯು ಪ್ರತೀ [[ಮನ್ವಂತರ]]ಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ವರದಾನವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೇರಳಿಗರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಅರಸ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಆ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಓಣಂನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿಕೊಟ್ಟ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ಸತ್ಯ]]ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರಸು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ''ಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ಯಾಗ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಔತಣ, ಹೊಸಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಓಡಾಡುವ ಸಡಗರ, ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟುವ ಅವರ ಅಪಾರ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯ ಬದುಕಿನ ಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಓಣಂಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಂತೂ ತಪ್ಪದೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಆಗಿದೆ. ವಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ಹೃದಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತ್ರ ತೊಡುವುದರ ಅರ್ಥ ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಕಲ್ಮಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಹೊಸ ಹೊಸ ಸದ್ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳ ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇರದೇ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಮ್ಮನಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರ ತಿರುಓಣಂನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. === ನೈತಿಕ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಅಜ್ಜ [[ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]ನಂತೆಯೇ ಸತ್ಯವಂತ ಅರಸನೂ, ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು [[ವಿಷ್ಣು]]ವು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಅಸಹಜವೂ, ಅನ್ಯಾಯವೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಡೆಗೆ ಆತನಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಕೊಡಮಾಡಿದ ವರದಾನಗಳನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಓಣಂನ ದಿವಸ ಜನರೆಲ್ಲರಿಂದ ಆತನ ಸ್ಮರಣೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅದೊಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿರದೆ ಶಾಶ್ವತ ವರದಾನವೇ ಅನಿಸುವುದೂ ಕೂಡಾ ಹೌದು. ವಿಷ್ಣುವು ಮಹಾಬಲಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಪಾದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಅವನ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ತೊಳೆದ ಅಂಶವೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ವರದ ಪ್ರಕಾರ [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯು ಮುಂದಿನ ಎಂಟನೆಯ [[ಮನು]]ವಿನ ಅಂದರೆ [[ಸವರ್ಣಿ ಮನು]]ವಿನ ಕಾಲದ ಎಂಟನೆಯ [[ಇಂದ್ರ]]ಪದವಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಂದರರನ್ನೇ ವರ್ತಮಾನದ ಇಂದ್ರ ಎಂತಲೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪು. 30 ''ನೋ ದ ಪುರಾಣಾಸ್''. ಪುಸ್ತಕ ಮಹಲ್ ಅವರಿಂದ</ref> ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನಿಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಭೂಲೋಕದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಭಕ್ತ ಅರಸ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರ ಎಂದರೆ ಒಳ್ಳೆಯವನೂ, ಅಸುರ ಎಂದರೆ ದುಷ್ಟನೂ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ಮಾಡುವ ಸುರರು ಕುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನೆಸಗಿದರೆ ಅಸುರರಾಗಿಯೂ, ಅಸುರರು ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಸುರರಾಗಿಯೂ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಅಸುರ ಅರಸನಾಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲಿಗೆ ಸುರನಾಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಆತ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ. ಮಹಾಬಲಿಯ ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಷ್ಣುವು ವಾಮನನ ರೂಪ ತಾಳಿ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯಾದರೂ ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುರನಾದ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕತೆಯು ಹಿಂದೂ ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಓಣಂ ಹಬ್ಬವು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. == ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ - ಅತ್ತಂ ಪತ್ತಿನು ಪೋನ್ನೋನಂ == [[ಚಿತ್ರ:Onam pookkalam.JPG|thumb|250px|right|ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಲಂ]] [[File:Onam Pookalam 2025.jpg|thumb|ಪೂಕ್ಕಳಂ (ಅಥವಾ ಅಥಾಪೂಕ್ಕಳಂ) ಎಂಬುದು 10 ದಿನಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾದ ಓಣಂ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ, ಬಹು-ಪದರಗಳ ಹೂವಿನ ರಂಗೋಲಿಯಾಗಿದೆ..]] [[File:Onam pookalam 2024.jpg|thumb|ಓಣಂ ಪೂಕಳಂ ಎನ್ನುವುದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 10 ದಿನಗಳ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದಂತಕಥೆಯ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಜನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಬಿಡಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಹೂವಿನ ರಂಗೋಲಿಯಾಗಿದೆ. ]] [[ಚಿತ್ರ:Onapookkalam1.JPG|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಣಪೂಕ್ಕಲಂ]] ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಅತ್ತಂ ದಿನ ಅಂದರೆ ಓಣಂಗೂ ಹತ್ತು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕನೆಯ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಹಾಬಲಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು [[ವಾಮನ]] [[ಅವತಾರ]] ತಾಳಿದ್ದ [[ವಿಷ್ಣು]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳವನ್ನು ಸಗಣಿಯಿಂದ ಸಾರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿರಿಸುವ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. 'ಓಣಪೂಕ್ಕಳಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪುಷ್ಪಚಾಪೆಗಳನ್ನು, ಹೂ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯ, ನಸುಗಂಪು ಬೀರುವ ಹೂಗಳು, ಹೂಪಕಳೆಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಬಹು ಸುಂದರವಾದ ನೈಜ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನವಿರು ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಗಳ ಸಂಗಮದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವರ್ಣಮಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದ್ಭುತ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಪ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಟ್ಟನಡುವೊಂದು ಪುಷ್ಪಾಲಂಕೃತ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ ''ಉತ್ರಾದಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿರುಓಣಂನ ದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಲಯಾಳೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪ ಓರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಮುಗಿಲ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ, ಪಟಾಕಿಗಳ ಚಿತ್ತಾರಗಳಂತೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಮಾಯಾಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಭರ್ಜರಿ ಭೋಜನದ ತಯಾರಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಅನಿಸುವ ಹಾಗೆ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನೇ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಎಷ್ಟೇ ಕಡುಬಡವನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೇರಳಿಗನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬ ಓಣಂನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಸಂತಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಚಿತ್ರ:Thiruvathira Kali During Onam.jpg|250px|thumb|right|ಕೇರಳದ ಓಣಂನಲ್ಲಿ ತಿರುವತ್ತಿರಕಲಿ]] ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲನೇ ತಿಂಗಳಾದ ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಹೂರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ದಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೇರಳಿಗರೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವೈಭವ, ಉಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು, ''ತಿರುವತ್ತಿರ ಕಲಿ'', ''ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್'' ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣವೆಲ್ಲ ಸಡಗರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದುದೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸದ ಅದ್ದೂರಿ ಭೋಜನ. ಇದನ್ನೇ ''ದ್ವಿತೀಯ ಓಣಂ'' ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಕೇರಳಿಗರು ''[[ಸಾದ್ಯ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಔತಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲೊಂದು ಗಾದೆಯಿದೆ, "ಕಣ್ಣಂ ವಿಟ್ಟುಂ ಓಣಂ ಉನ್ನಂ" ಎಂದು. ಅದರರ್ಥ, 'ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನಾವು ಮಾರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಓಣಂನ ಭೋಜನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶವೇ ತಿರುಓಣಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಡನೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಹಾಗೂ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ [[ತ್ರಿಪೂನಿತುರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಆತಚಾಮಯಂ]] ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ''ಚಿಂಗಂ'' ತಿಂಗಳಿನ ಆತಂ ಅಂದರೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ದಿವಸವೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬ ಶುರುವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವಾಮನಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದೊಡನೆ ನೇರ ನಂಟಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಮನಮೂರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಳಂನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಮಾಜವೊಂದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೂಡ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ಜೊತೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟು ಸುಂದರವಾದ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುವುದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂದಿನ [[ಮಹಾಬಲಿ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಕೇರಳಿಗರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಅಂದರೆ ಆತಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತಿರುಓಣಂನತನಕ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸವಾದ ತಿರುಓಣಂ ಈ ಹಬ್ಬದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಕಲಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹಬ್ಬದೂಟಗಳು - ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಇಡೀ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿಸಿರುತ್ತವೆ. [[ವಲ್ಲುವನಾಡು]], ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಶೋರನೂರು]] ಮತ್ತು [[ಒಟ್ಟಪಾಲಂ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]]ಯ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ನೈಜ ಪೌರಾಣಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವೆನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ [[ಆನೆ]]ಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ವರ್ಣರಂಜಿತ [[ಕುಮ್ಮತ್ತಿಕಲಿ]] ಹೆಸರಿನ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. [[ಚೆರುತ್ತುರುತಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿಯಂತೂ [[ಕಥಕ್ಕಳಿ]] ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದಾಯ್ದ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕತೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಜನಸಾಗರವೇ ನೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. [[ಪುಲಿಕಲಿ]] ಅಥವಾ [[ಕಡುವಕಲಿ]]ಯಂತೂ ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಕಾಣಬಹುದಾದ ನೃತ್ಯವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಗಾಢ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಮೊದಲಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟೆಹುಲಿಗಳ ತರಹ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿನಯಕಾರರು [[ಉಡುಕ್ಕು]] ಮತ್ತು ಥಾಕಿಲ್ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಕ್ಕೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಓಣಂ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ [[ಅರನ್ಮುಲ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಅರನ್ಮುಲ ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಣಂನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಉಯ್ಯಾಲೆ ಪಂದ್ಯ. ಇದಂತೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ, ಚೆಂದ ಚೆಂದನೆಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ತೊಟ್ಟಿರುವ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರಂತೂ, ಎತ್ತರದ ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸಿದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜೀಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಓಣಂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು, ಓಣಪ್ಪಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಹಬ್ಬ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಓಣಂನ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:sadhya.jpg|thumb|250px|right|ವಿಶಿಷ್ಟ ಓಣಂ ಸದ್ಯ]] ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಓಣಂನ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ ಅಂದಿನ ದಿವಸ ಧರಿಸಲಾಗುವ ನವೀನ ''ಓಣಕ್ಕೊಡಿ'' ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರಾದ, ಸಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದಾದ '''ಓಣಂ [[ಸಾದ್ಯ]]'' ' ಎನ್ನುವ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯ. ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಳೆಯ ಎಳೆಯ ಮೇಲೆ, ಇತರೆ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ತರಾವರಿ ಖಾದ್ಯಗಳೊಡನೆ, ಅನ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಂಪರಾಗತ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಪ್ಪಳಗಳನ್ನೂ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸುವಾಸನೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಪಾಯಸ'ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕವೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ''ಪೂಕ್ಕಳಂ'' ಎನ್ನುವ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕಿಯರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಸಡಗರ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂತು, ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತಾರವೂ, ಸುಂದರವೂ ಆದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಓಣಂಗಾಗಿ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರಂಗೋಲಿಯ ಸುತ್ತಳತೆ 1.5 ಮಿ ವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ಇಡುವ ನಿಯಮವೂ ಇದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕುರುಹಾಗಿ, ಈ ರಂಗೋಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೂಢಿಗತ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜಾಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತುಂಬಾ ನವೀನ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಓಣಂನ ವಿಶೇಷತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇ ''[[ವಲ್ಲಂಕಲಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಹಾವು ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯ. ಇತರೆ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷಗಳೆಂದರೆ [[ಅರನ್ಮುಲ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಮತ್ತು [[ನೆಹರು ಟ್ರೋಫಿ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]. ಸುಮಾರು ನೂರು ಮಂದಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವವರು, ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ, ಹಾವಿನಾಕಾರದ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೋಣಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ದೂರ ದೂರಗಳಿಂದ ಹಿಂಡು ಹಿಂಡಾಗಿ ಈ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಆಗಮಿಸುವ ಜನರು, ನೀರನ್ನು ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುವ ದೋಣಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉತ್ಸವದಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ಮಣ್ಣಿನ [[ಗಣೇಶ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಓಣಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕೇರಳಿಗರು ತ್ರಿಕ್ಕಾಕ್ಕರ ಅಪ್ಪನ್(ವಾಮನನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣು) ಎಂಬ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಈ ಹಬ್ಬವು ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಜಾತಿ ಮತಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಈ ಹಬ್ಬವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದೇ ಧರ್ಮದ ರೀತಿ ರಿವಾಜುಗಳ ಜೊತೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೇರಳದ ತುಂಬೆಲ್ಲ, ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂಬ ಭೇದ ಭಾವಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಸಕಲರೂ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಮಾನ ಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಹಲವೆಡೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA">ಪು. 179''ಜೆನಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡೈಟೀಸ್'' ಬಾರ್ತಲೋಮಯಾಸ್ ಜಿಜೆನ್ಬಲ್, ಡೆನಿಯಲ್ ಜೈರಾಜ್ ಅವರಿಂದ.</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಮುಂದೆ ತಾಳೆಮರವೊಂದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಮರದ ಹೂಜಿಗಂಬಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಒಣ ತಾಳೆ ಗರಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಕಡೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಉರಿಸಿ, ಅದು ಉರಿದು ಬೂದಿಯಾಗುವತನಕ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತ್ಯಾಗದ ರೂಪವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋದದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಮಹಾಬಲಿ]] * [[ಕೇರಳ]] * [[ಸದ್ಯ]] * [[ಪುಲಿಕಲಿ]] * [[ಬಲಿಪ್ರತಿಪದ]] * [[ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == <references></references> {{commonscat|Onam}} {{Kerala}} {{Hindu festivals}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಹಬ್ಬಗಳು]] mm82gil08ugcpgwu5jbq0mw5f46naxr 0 25082 1377042 1371933 2026-07-23T12:14:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377042 wikitext text/x-wiki {{About|the German city}} {{Infobox German location |Name = Cologne |German_name = Köln |Art = City |image_photo = Cologne panorama.jpg |image_size = 300px |image_caption = Cologne skyline, with the [[Great St. Martin Church|Groß St. Martin]], [[Cologne Cathedral]], and the [[Hohenzollernbrücke]] |Wappen =DEU Koeln COA.svg |image_flag = Flagge Köln.svg |Lageplan = North rhine w K.svg |Lageplanbeschreibung = Cologne within North Rhine-Westphalia |lat_deg = 50 |lat_min = 57 | lat_sec= |lon_deg = 06 |lon_min = 58 | lon_sec= |Bundesland = Nordrhein-Westfalen |Regierungsbezirk = Cologne |Kreis = Urban district |Höhe = 37 |Fläche = 405.15 |Einwohner = 996690 |Stand = 2008-06-30 |PLZ = 50441–51149 |PLZ-alt = 5000 |Vorwahl = 0221, 02203 ([[Porz]]) |Kfz = K |Gemeindeschlüssel = 05 3 15 000 |LOCODE = DE CGN |Bürgermeister = [[Jürgen Roters]] |Bürgermeistertitel = [[Lord Mayor]] |Partei = SPD |Website = [http://www.stadt-koeln.de www.stadt-koeln.de] |year = 38 BC }} '''ಕಲೋನ್''' ({{lang-de|Köln}}, {{IPA-de|ˈkœln|pron|De-Köln.ogg}}; ಕೋಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ''ಕೋಲ್ಲೆ'' {{IPA2|ˈkœɫə|}}) ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ([[ಬರ್ಲಿನ್]], ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂನಿಕ್|ಮ್ಯುನಿಕ್]] ನಂತರ), ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಒಕ್ಕೂಟ (ಫೆಡೆರಲ್) ರಾಷ್ಟ್ರಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮ ಫಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ರೈನ್-ರರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಯೂರೋಪ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಪುರಾತನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 38ರಲ್ಲಿ ಯುಬೈರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಇದರ ಹೆಸರು ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಾದ ''ಕಲೋನಿಯಾ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಅರಾ ಅಗ್ರಿಪ್ಪಿನೆನ್ಸಿಯಂ'' ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದುದಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (''ಕಾಲ್ನರ್ ಡಾಮ್'' ) ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಝು ಕಲೋನ್'' ) ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಕಲೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಪುರಾತತ್ವಸಂಶೋಧನ ತಾಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವವರೆಗಿನದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆ ಕಲಾ ಕಲೋನ್,imm ಕಲೀನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರಮಟ್ಟು (ಫರ್ನೀಚರ್) ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೋಕಿನಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೆಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಲೋನ್ ಕಾರ್ನಿವಾಲ್ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ರೆಗ್ಗೆ ಸಮ್ಮರ್ ಜ್ಯಾಮ್ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಗೇ ಪ್ರೈಡ್ ಸಹ ಜನಜನಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯೂಟ್ಷರ್ ರಂಡ್ ಫಂಕ್ (WDR), RTL ಮತ್ತು VOX ಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. Pro7 ಮತ್ತು Sat.1ಗಳೆರಡೂ ಟಿವಿ ಷೋಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಕಾಮೆಡಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಮೇಯ್ನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ಹಾಸ್ಯ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.koeln-comedy.de/koelncomedy/index_en.html/ |title=Cologne Comedy Festival website |publisher=Koeln-comedy.de |date=2007-10-21 |accessdate=2009-07-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719052807/http://www.koeln-comedy.de/koelncomedy/index_en.html/ |url-status=dead }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬರ್ಲಿನ್, ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯುನಿಕ್ ಗಳ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೃಹತ್ ನಗರವಾಗಿದೆ. 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 998,105.<ref>{{cite web |author=Information und Technik NRW; |url=http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/rp3_dez10.html |title=Bevölkerung im Regierungsbezirk Köln |access-date=2010-09-29 |archive-date=2016-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531043121/http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/rp3_dez10.html |url-status=dead }}</ref> ಕಲೋನ್ ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಪಕ್ಕದ ನಗರಗಳಾದ ಬಾನ್, ಹರ್ಥ್, ಲಿವರ್ಕ್ಯುಸೆನ್, ಮತ್ತು ಬರ್ಜಿಸ್ಕ್ ಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಬ್ಯಾಚ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ). ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೆ 2,528 ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. 31.4 ಪ್ರತಿಶತ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು 17.2 ಪ್ರತಿಶತ ಕಲೋನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಜರ್ಮನೇತರರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 6.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೆಂದರೆ ಟರ್ಕಿಯವರದು.<ref>{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080128135300/http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/ |archivedate=2008-01-28 |title=2007 - Einwohnerdaten im Überblick - Zahlen + Statistik - Bevölkerung - Stadt Köln |publisher=Web.archive.org |date=2008-01-28 |accessdate=2009-07-24}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 120,000 ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಟರ್ಕಿಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wdr.de/studio/koeln/lokalzeit/hintergrund/moschee.jhtml |title=WDR Article of 15.08.2007 |publisher=Wdr.de |date= |accessdate=2009-07-24}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿದ್ದು 15.5% 18 ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆಳಗಿನವರೂ, 67.0% 18ರಿಂದ 64ರ ವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಮತ್ತು 17.4% 65 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಇದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080208023326/http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/index.html |archivedate=2008-02-08 |title=City of Cologne -> Figures Statistics Population (german) |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-08 |accessdate=2009-07-24}}</ref> == ಸರ್ಕಾರ == {{See also|List of mayors of Cologne}} ಕಲೋನ್ ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಜೆರ್ಮೀನ್ಡಿಯೋರ್ಡ್ನಂಗ್ ನಾರ್ಡ್ಹೀನ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫೇಲೆನ್(GO NRW) (ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಯಾ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ಟಿ ಕಾಯಿದೆ)ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವಾಗಿ (ಕ್ರೀಯ್ಸ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್) ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಗರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮೇಯರ್ (''ಒಬರ್ ಬರ್ಗರ್ ಮೀಸ್ಟರ್'' ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಉಪಮೇಯರ್ ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. === ಜಿಲ್ಲೆಗಳು === {{Main|Districts of Cologne}} ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು 9 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ (''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್'' ) ಮತ್ತು 86 ನಗರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ (''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಟೀಯ್ಲ್'' ) ಉಪ-ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ: {| ಶ್ರೇಣಿ="ಟೊಕ್ಕೊಲರ್ಸ್" ಶೈಲಿ="ಅಂಚು:0 ಸ್ವಯಂ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ;" | ಶೈಲಿ="ಪ್ಯಾಡಿಂಗ್-ಬಲ:1em;" | ; [[ಇನ್ನೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್, ಕಲೋನ್|ಇನ್ನೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 1) : ಆಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ಸುಡ್, ನ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್, ನ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ಸುಡ್, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ; [[ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 2) : ಬಾಯೆಂಥಲ್, ಗಾಡೋರ್ಫ್, ಹ್ಯಾಹ್ನ್ ವಾಲ್ಡ್, ಇಮೆಂಡೋರ್ಫ್, ಮೇರೀನ್ಬರ್ಗ್, ಮೆಸ್ಕೆನಿಚ್, ರಾಡೆರ್ಬೆರ್ಗ್, ರಾಡೆರ್ಥಾಲ್, ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್, ರಾಂಡೋರ್ಫ್, ಸುರ್ಥ್, ವೀಯ್ಬ್, ಝೋಲ್ ಸ್ಟಾಕ್ ; [[ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್, ಕಲೋನ್|ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 3) : ಬ್ರಾನ್ಸ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಜಂಕೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಕ್ಲೆಟ್ಟೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್, ಲೋವೆನಿಚ್, ಮುಂಗೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಸುಲ್ಝ್, ವೀಯ್ಡೆನ್, ವಿಡ್ಡೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ; [[ಯೆಹ್ ತೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಕಲೋನ್|ಯೆಹ್ ರೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 4) : ಬಿಕ್ಕೆನ್ಡಾರ್ಫ್, ಮೆಂಜೆನಿಚ್, ಎಹ್ರೆನ್ಫೆಲ್ಡ್, ನ್ಯೂಎಹ್ರೆನ್ಫೆಲ್ಡ್, ಓಸ್ಸೆನ್ಡಾರ್ಫ್, ವೋಗೆಲ್ಸಾಂಗ್ ; [[ನಿಪ್ಪೆಸ್, ಕಲೋನ್|ನಿಪ್ಪೆಸ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 5) : ಬಿಲ್ಡೆರ್ಸ್ಟಾಕ್ಚೆನ್, ಲಾಂಗೆರಿಚ್, ಮೌಯೆನ್ಹೆಲ್ಮ್, ನೀಹ್ಲ್, ನಿಪ್ಪೆಸ್, ರೀಹ್ಲ್,ವೀಡೆನ್ಪೆಸ್ಕ್ | [[ಚಿತ್ರ:Koeln bezirke1.png|300px]] | ; [[ಕ್ರೋವೀಲರ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 6) : ಬ್ಲೂಮೆನ್ಬೆರ್ಗ್, ಕೋರ್ವೀಲರ್, ಎಸ್ಕ್/ಆವೀಲರ್,ಫಹ್ಲಿಂಜೆನ್, ಹೀಮೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಲಿಂಡ್ವೀಲರ್, ಮೆರ್ಕೆನಿಚ್, ಪೆರ್ಷ್,ರೋಗ್ಗೆಂಡಾರ್ಫ್/ಥೆನ್ಹೋವೆನ್,ಸೀಬರ್ಗ್, ವೋಲ್ಕ್ ಹೋವನ್/ವೀಲರ್, ವೋರಿಂಜೆನ್ ; [[ಪೋರ್ಝ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 7) : ಈಯ್ಲ್, ಎಲ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಎನ್ಸೆನ್, ಫಿಂಕೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಗ್ರೆಂಬೆರ್ಗೋವೆನ್, ಗ್ರೆಂಜೆಲ್, ಲ್ಯಾಂಜೆಲ್, ಲೈಬರ್, ಲಿಂಡ್, ಪೋಲ್, ಪೋರ್ಝ್, ಉರ್ಬಾಕ್, ವಾಹ್ನ್, ವಾಹ್ನೀಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಹೋವೆನ್, ಝುಂಡಾರ್ಫ್ ; [[ಕಾಲ್ಕ್, ಕಲೋನ್|ಕಾಲ್ಕ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 8) : ಬ್ರುಕ್, ಹೋಹೆನ್ಬರ್ಗ್, ಹಂಬೋಲ್ಡ್ಟ್/ಗ್ರೆಂಬರ್ಗ್, ಕಾಲ್ಕ್, ಮೆರ್ಹೀಮ್, ನ್ಯೂಬ್ರುಕ್, ಓಸ್ತೀಮ್, ರಾತ್/ಹ್ಯೂಮಾರ್, ವಿಂಗ್ಸ್ಟ್ ; [[ಮುಲ್ಹೀಮ್, ಕಲೋನ್|ಮುಲ್ಹೀಮ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 9) : ಬುಕ್ ಫಾರ್ಸ್ಟ್, ಬುಕ್ಹೀಮ್, ಡೆಲ್ಬ್ರುಕ್, ಡುನ್ವಾಲ್ಡ್, ಫ್ಲಿಟ್ಟರ್ಡ್, ಹೋಹೆನ್ಹಾಸ್, ಹೋಲ್ವೀಯ್ಡೆ, ಮುಲ್ಹೀಮ್, ಸ್ಟ್ಯಾಮ್ಹೀಮ್ |} == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಗೋಳ == === ಹವಾಮಾನ/ವಾಯುಗುಣ === ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ–ಸಮುದ್ರೋಪಾದಿಯ ವಾತಾವರಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಚಳಿಕಡಿಮೆಯಿರುವಂತಹ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬೇಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು 10&nbsp;°C (50&nbsp;°F): 14.5&nbsp;°C (58&nbsp;°F) ದಿನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 5.5&nbsp;°C (42&nbsp;°F) ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ. {{Weather box |location = Cologne |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 5.2 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 10.5 |Apr high C = 14.2 |May high C = 19.0 |Jun high C = 21.3 |Jul high C = 23.7 |Aug high C = 23.7 |Sep high C = 19.6 |Oct high C = 14.6 |Nov high C = 9.0 |Dec high C = 6.2 |year high C = 14.5 |Jan mean C = 2.3 |Feb mean C = 2.9 |Mar mean C = 6.1 |Apr mean C = 8.9 |May mean C = 13.4 |Jun mean C = 16.0 |Jul mean C = 18.3 |Aug mean C = 18.0 |Sep mean C = 14.6 |Oct mean C = 10.4 |Nov mean C = 5.8 |Dec mean C = 3.4 |year mean C = 10.0 |Jan low C = -0.7 |Feb low C = -0.9 |Mar low C = 1.7 |Apr low C = 3.6 |May low C = 7.7 |Jun low C = 10.7 |Jul low C = 12.8 |Aug low C = 12.3 |Sep low C = 9.6 |Oct low C = 6.2 |Nov low C = 2.5 |Dec low C = 0.6 |year low C = 5.5 |Jan precipitation mm = 60.4 |Feb precipitation mm = 46.6 |Mar precipitation mm = 62.5 |Apr precipitation mm = 50.5 |May precipitation mm = 72.4 |Jun precipitation mm = 87.6 |Jul precipitation mm = 86.0 |Aug precipitation mm = 65.3 |Sep precipitation mm = 69.3 |Oct precipitation mm = 61.7 |Nov precipitation mm = 63.2 |Dec precipitation mm = 70.7 |year precipitation mm = 796.2 |Jan precipitation days = 11.9 |Feb precipitation days = 9.3 |Mar precipitation days = 12.5 |Apr precipitation days = 10.2 |May precipitation days = 10.4 |Jun precipitation days = 11.6 |Jul precipitation days = 11.2 |Aug precipitation days = 9.4 |Sep precipitation days = 10.7 |Oct precipitation days = 10.5 |Nov precipitation days = 11.9 |Dec precipitation days = 12.9 |year precipitation days = 120.9 |source 1 = [[World Meteorological Organization]] ([[United Nations|UN]])<ref>{{cite web |url=http://www.worldweather.org/016/c00056.htm |title=Weather Information for Cologne |accessdate=}}</ref> |date=August 2010 }} === ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 102-10776, Köln, Hochwasser.jpg|right|thumb|ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ 1830ರ ಜಲಪ್ರವಾಹ]] [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv B 422 Bild-0086, Köln, Rheinufer, Hochwasser.jpg|right|thumb|ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿನ 1983 ರ ಜಲಪ್ರವಾಹ]] ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ನದಿಯಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾಹಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಬಹಳ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="MITCH">{{cite web|url=http://www.hrwallingford.co.uk/Mitch/Workshop2/Papers/Gocth_Vogt.pdf|title=Flood Forecasting and Flood Defence in Cologne|coauthors=Martin Gocht, Reinhard Vogt|publisher=Mitigation of Climate Induced Natural Hazards (MITCH)|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324213456/http://www.hrwallingford.co.uk/Mitch/Workshop2/Papers/Gocth_Vogt.pdf|url-status=dead}}</ref> ನಗರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟೆಂಟ್ವಾಸ್ಸೆರಂಗ್ಸ್ ಬೆರ್ಟ್ರೀಬ್ ಕಲೋನ್<ref>{{cite web |url=http://www.steb-koeln.de/management0.html?&L=1 |title=Stadtentwässerungsbetriebe Köln : Flood Management |publisher=Steb-koeln.de |date= |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215173034/https://www.steb-koeln.de/management0.html?&L=1 |url-status=dead }}</ref>) ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಹತೋಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಲಿತ ಪ್ರವಾಹ ಗೋಡೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಏರುವ ನೀರಿನಿಂದ ಜಖಂ ಆಗದಂತೆ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ದಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="MITCH"/><ref>{{cite web|url=http://www.hochwasserschutz.de/en/pdf/IBS_Koeln_Rhein.pdf|title=Flood Defence Scheme City of Cologne|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324213456/http://www.hochwasserschutz.de/en/pdf/IBS_Koeln_Rhein.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.geodesign.se/old/gbkoln9902.shtml|title=Aqua Barrier Fights Cologne Flood|publisher=GEODESIGN AB|accessdate=2009-03-20|archive-date=2010-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813111143/http://www.geodesign.se/old/gbkoln9902.shtml|url-status=dead}}</ref> 1993ರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಾನಿಯಾದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="MITCH"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Cologne}} === ರೋಮನ್ ಕಲೋನ್ === {{Main|Colonia Claudia Ara Agrippinensium}} ಕಲೋನ್ ನ ಈಗಿನ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾದ ''ಒಪ್ಪಿಡಂ ಯೂಬಿಯೋರಂ'' ಎಂಬ ಮೈದಾನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುಬೈ ಎಂಬ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 38ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಕಲೋನ್ ರೋಮನ್ ರ ನಗರವೆಂದು 50ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ನಗರವನ್ನು ''ಕಲೋನಿಯಾ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಅರಾಅಗ್ರಿಪ್ಪಿನೆನ್ಸಿಯಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರೋಮನ್ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷತಃ ವಾರ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ; 2007ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 1900ನೆಯ ಇಸವಿಯ ರೋಮನ್ ಹಡಗನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲೊಂದು.<ref>{{cite web|url=http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=18208 |title=C.Michael Hogan, '&#39;Cologne Wharf'&#39;, The Megalithic Portal, editor Andy Burnham, 2007 |publisher=Megalithic.co.uk |date= |accessdate=2009-07-24}}</ref> 260ನೆಯ ಇಸವಿಯಿಂದ 271ನೆಯ ಇಸವಿಯವೆಗೆ ಕಲೋನ್ ಪಾಶ್ಚುಮಸ್, ಮಾರಿಯಸ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟರಿನಸ್ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಗ್ಯಾಲಿಕ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 310ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಸ್ಟಂಟೈನ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ರೈನ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 313ರಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಮ್ಯಾಟೆರ್ನಸ್ ಕಲೋನ್ ಕಂಡ ಮೊದಲ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. 459ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಈ ನಗರವು ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 785ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರಿಕ್ ನ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಏಳು ಯುವರಾಜ-ಆಯ್ಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಚರ್ಚ್ ಆಡಳಿತವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳು ಬೃಹತ್ತಾದ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದರಾದರೂ 1288ರಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ ಫ್ರೈಡ್ II ವಾನ್ ಚೆಸ್ಟರ್ಬರ್ಗ್ ವಾರಿಂಗೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಬಾನ್ ಗೆ ಅಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟನು. ರೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾರಣ ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಂತಾಗಿದ್ದುದು ಕಲೋನ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್ ನ ಸದಸ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1475ರಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಕ್ತ ಸಾರ್ವಭೌಮಿಕ ನಗರವಾಯಿತು. ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಇತರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರ ಬದ್ಧ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರೂ) ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು "ಗ್ರೀವ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದಿತು. ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ವಿಧವಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಲೋನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಮಹತ್ತರವಾದ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಯಿತು; ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಡಾಸ್ಸೆಲ್ ನ ರೈನಾಲ್ಡ್ 1164ರಲ್ಲಿ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವನ್ನು [[ಮಿಲನ್‌|ಮಿಲಾನ್]] ನಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನಂತರ)ತ್ರೀ ವೈಸ್ ಮೆನ್ ನ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ಕೊಡಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ಅದು ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಮೂರು ಅವಶಿಷ್ಟಗಳಲ್ಲದೆ ಕಲೋನ್ ಸಂತ ಉರ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್|ಆಲ್ಬರ್ಟಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್]]ರ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಮೊದಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಮತ್ತು ರೈನ್ ನದಿಯಗುಂಟ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾದುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಿಂಬಕವಾಗಿ ಇದ್ದವು. ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳು ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೇ ಮೀಸಲಾದಂತಹವು ಇದ್ದವು. [[ಚಿತ್ರ:Martyrdom of St Ursula at Cologne.jpg|thumb|500px|center|1411 ರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಲೋನ್]] ಮುಕ್ತ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದೊಳಗಿನ ಅರಸುಗಳಾಳಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಹಕ್ಕು (ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯತೆ) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಈ ಸೇನೆಯನ್ನು ''ರೋಟ್ ಫಂಕೆನ್'' (ರೆಡ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೈನಿಕರುಪವಿತ್ರ ರೋಂ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸೇನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದರು ("ರೀಚ್ಸ್ ಕಾಂಟಿಂಜೆಂಟ್") ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಹಾಗೂ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಚಳುವಳಿನಿರತ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದುದೂ ಆ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಣ್ಣ ಸೇನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ದಂಡಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಲೋನ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಂಡಳಿಯಾದ ''ರೋಟ್ ಫಂಕೆನ್'' ಒಂದು ಸೇನಾ ವಿನೋದದ (ಅಣಕದ) ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rote-funken.de/ |title=Rote Funken - Kölsche Funke rut-wieß vun 1823 e.V. - Rote Funken Koeln |publisher=Rote-funken.de |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಈ ಮುಕ್ತ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ನ ಆಡಳಿತದ ಕಲೋನ್ ಎಂದು ಎಣೆಸಬಾರದು; ಅದು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಷ್ಟೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳನ್ನು ಬವಾರಿಯಾ ವಂಶದ ವಿಟ್ಟೆಲ್ಸ್ ಬಾಕ್ ನಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಲೋನ್ ಮುಕ್ತವಾದ ನಗರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲು ಬಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೈನ್ ದಡದಲ್ಲಿನ ಬೃಹ್ಲ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಹಾಗೂ ಅವರ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಯ್ಕೆದಾರರ ಅಂತಸ್ತಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ, ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳು 17ನೆಯ ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಮುಕ್ತತೆಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಾಗಿ ಹೆದರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ರಾಯಭಾರಿಯ ಕಾರ್ಯರೀತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸುವ ರೀತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. === 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮುಕ್ತ ನಗರವೆಂಬ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಲ್ಯೂನೆವಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ (1801)ದ ಮೇರೆಗೆ ರೈನ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರವಾದ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನ ಅಂಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು (1798ರಲ್ಲೇ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು). ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಡಿಪಾರ್ಟೆಮೆಂಟ್ ರೋಯೆರ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು(ಈ ಹೆಸರು ರೋಯರ್ ನದಿಯಿಂದ ಎರವಲಾಗಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್: ರರ್) ಮತ್ತುಆಚೆನ್ (Aix-la-ಚಾಪೆಲೆ) ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಿದರು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಹಳೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸಿದರು. ಈ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಕೋಡ್ ರೈನ್ ನ ಎಡದಂಡೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1900ರ ವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿತ್ತು; ನಂತರ ಒಂದು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ(ದ ''ಬರ್ಗರ್ಲಿಚೆಸ್ ಜೆಸೆಟ್ಸ್ ಬುಕ್'' ) ಯನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ, ವಿಯೆನ್ನಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೊಲೋನ್ ಅನ್ನುಪ್ರಷ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಂಗವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಮೊದಲಿಗೆ ಜ್ಯುಲಿ್-ಕ್ಲೀವ್ಸ್-ಬೆರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೈನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಪ್ರೊಟೆಂಸ್ಟೆಂಟ್ ಗ ಕಡೆ ವಾಲಿದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಆತಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿತು ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಆ ಗಲಭೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. 1837ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್ ಆಗಸ್ಟ್ ವಾನ್ ಡ್ರೋಸ್ಟೆ-ವಿಷೆರಿಂಗ್ರನ್ನು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಮದುವೆ (''ಮಿಷಹೆನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' )ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. 1874ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಟರ್ ಕಾಂಪ್ಫ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಪಾಲ್ ಮೆಲ್ಚರ್ಸ್ ರು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜಗಳಗಳು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಜನರನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಎಡಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು; ಇದು ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದಿತು ಎನ್ನುವುದು ಕಲೋನ್ ನ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾಂಸೆಲರ್ ಆದಾಗಲೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ 700,000 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮವು ನಗರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿಸಿತು. ವಾಹನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು; ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ರರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದವು. 1249ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ, ಆದರೆ 1560ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಕಡೆಗೂ 1880ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಕೇವಲ ಪೂಜಾಸ್ಥಾನವಾಗಿರದೆ ನೂತನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಆಯಿತು. ಈ ನಾಗರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ನಗರದ ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೆಡವಬೇಕಾಯಿತು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು. ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕಲೋನ್ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು (ವೆರ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಲೈಗೆ)ಯಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಎರಡು ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದವು [http://www.altearmee.de/zwischenwerk/index.htm ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳು] ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ಸೇನೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದವು; ಕೋಟೆಳು, ಬಂಕರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಹಳ್ಳಗಳು ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹರಡಿ ನಗರದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಳುವಾದವು; ಇದರಿಂದ ಜಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಗಳು ನಗರವನ್ನು ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಧಾಳಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ದ ರೈನ್ ಕದನವಿರಾಮದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ 1926ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ವರ್ಸಾಲೆಸ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯವಾಳಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721598,00.html ಕೊಲೋನ್ ಎವಾಕ್ಯುಯೇಟೆಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524105305/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721598,00.html |date=2008-05-24 }}, ''ಟೈಂ ಪತ್ರಿಕೆ'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 1926</ref> ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಭರಿತ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯರೊಡನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕಲೋನ್ ನ ಮೇಯರ್ (ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಆದವರು) ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ಈ ವಿಧದ ನಡವಳಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಖಾಯಂ ಅಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಯೋಚನೆಗಳು ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲ. 1919ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ (ಫ್ರೆಂಚರು ಇದನ್ನು1798ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು) ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು 1918-19ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬೋರ್ಗ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಇರಲೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವೀಮಾರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅವಧಿ(1919–1933)ಯಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, ವಸತಿ, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ವಿಶೇಷತಃ ಎರಡು ''ಗ್ರುಂಗುರ್ಟೆಲ್'' (ಹಸಿರು ಪಟ್ಟಿಗಳು), ಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕೋಟೆಗಳ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕಿತ್ತು(1933ರವರೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ). ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸತಿಯನ್ನು ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಾಗ ಮುಂಗೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು[[:de:Butzweilerhof|ಬಟ್ಝ್ ವೀಲೆರ್ಹಾಫ್]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶೀಫ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬರ್ಲಿನ್-ಟೆಂಪೆಲ್ಹಾಫ್ ನಂತರದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1939ರ ವೇಳೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 772,221ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ ನಾಝಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನವಾದ ಬೆಂಬಲವು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ; ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ NSDAPಗಾಗಿ ರೀಚ್ ಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಮತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯಾವಾಗಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://weimarer-wahlen.de/de/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080211085633/http://weimarer-wahlen.de/de/index.html |archivedate=2008-02-11 |title=Weimarer Wahlen |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-11 |accessdate=2009-07-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wahlen-in-deutschland.de/wrtwkoelnaachen.htm |title=Voting results 1919-1933 Cologne-Aachen |publisher=Wahlen-in-deutschland.de |date= |accessdate=2010-08-08}}</ref> === 2ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ === [[ಚಿತ್ರ:Koeln 1945.jpg|thumb|ಕಲೋನ್ ನ ವಿನಾಶ 1945 ರಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನ್ ಸ್ಟೆರ್ ನಲ್ ಸೇನಾ ಜಿಲ್ಲೆ(''ವೆಹರ್ಕ್ರೀಸ್'' )ಯಾದ VIಗೆ ಕಲೋನ್ ಸೇನಾಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ(''ಮಿಲ್ಲಿಟರ್ಬೆರೀಚ್ಷಾಪ್ಟ್ ಕೊಮಾಂಡೋಕ್ವಾರ್ಟೀಯ್ರ್'' ). ಕಲೀನ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಜನರಲ್ ಫ್ರೀಹೆರ್ ರೋಯ್ಡರ್ ವಾನ್ ಡಿಯರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಆ ದಂಡನಾಯಕರ ಕೈಕೆಳಗೆಬಾನ್, ಸೀಗ್ಬರ್ಗ್, ಆಛೆನ್, ಜ್ಯುಲಿಕ್, ಡ್ಯುರೆನ್, ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸ್ಕೌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೇನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈ ದಂಡನಾಯಕರದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕಲೋನ್ 211ನೆಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ತುಕಡಿ ಮತ್ತು 26ನೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತುಕಡಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಲೋನ್ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಿತ್ರರು ನಡೆಸಿದ 262 ವಾಯುಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಯಿತು<ref>{{cite web|author=koelnarchitektur |url=http://www.koelnarchitektur.de/pages/de/home/news_archiv/823.htm |title=on the reconstruction of Cologne |publisher=Koelnarchitektur.de |date=2003-07-15 |accessdate=2009-07-24}}</ref>; ಈ ಧಾಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 20,000 ನಾರಿಕರು ಬಲಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಧಾಳಿಯು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಮೇ 31, 1942ರಂದು ಕಲೋನ್ "ಆಪರೇಷನ್ ಮಿಲೆನಿಯಂ"ನ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ 1,000 ಬಾಂಬರ್ ಧಾಳಿ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವರು ರಾಯಲ್ ಏರ್ಫೋರ್ಸ್. 1,046 ಭಾರವಾದ ಬಾಂಬರ್ ಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯತ್ತ 1,455 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ತೂರುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಧಾಳಿಯು ಸುಮಾರು 75 ನಿಮಿಷಗಳು ನಡೆದು, {{convert|600|acre|ha|0}} ಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಿತು, 486 ನಾಗರಿಕರ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 59,000 ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದರು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಕಲೋನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 95%ನಷ್ಟು ಇಳಿದುಹೋಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಜನರನ್ನು ಸಮೂಹಗಟ್ಟಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಕಳುಹಿಸಿ ನಗರವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತರ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಉಂಟಾಯಿತು. 1945ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮತ್ತೆ 500,000 ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಲೋನ್ ನ ಯುದ್ಧ-ಪೂರ್ವ ಯಹೂದಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 20,000 ಜನರನ್ನೂ ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಜರ್ಮನ್ ದರ್ಬಾರಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ನಗರದ ಆರು ಯಹೂದಿ ಇಗರ್ಜಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದರು. ರೂನ್ ಸ್ಟ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ಇಗರ್ಜಿಯು ಮತ್ತೆ 1959ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sgk.de/index.php/historie.html |title=Synagogen-Gemeinde Köln |publisher=Sgk.de |date=1931-06-26 |accessdate=2010-08-08}}</ref> === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಲೋನ್ === ಕಲೋನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಮೀಪದ ಡುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಅನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ರಾಜ್ಯವಾದ ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾನ್ ಅನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಧಾನಿ (''ಪ್ರಾವಿಸೋರಿಷೆ ಬುಂಡೆಶೌಪ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್'' ) ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪೀಠವಾಗಿ ಆರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕಲೋನ್ ಮಾಜಿಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೊರಕುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಏಜೆನ್ಸೀಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು. 1990ರಲ್ಲಿ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಫೆಡೆರಲ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. 1945ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಚತುರ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಝ್ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು "ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕಸದ ರಾಶಿ" ಎಂದು ಕರೆದರು. 1047ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಝ್ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ನಗರದ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ''ನಾರ್ಡ್-ಸುಡ್-ಫಾಹೃಟ್'' ("ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ರಸ್ತೆ"). ಈ ಮೂಲವಿನ್ಯಾಸವು ಯುದ್ಧದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯು ಬಹಳವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾಝಿ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ಯೋಜನೆಯು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರವಲಯದ (ಡೌನ್ ಟೌನ್) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಸೇಂಟ್ ಗೆರಿಯಾನ್, ಗ್ರೇಟ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಐಎಂ ಕ್ಯಾಪಿಟೊಲ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಝನ್ ಇತರ [http://www.romanische-kirchen-koeln.de/ ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚು] ಗಳ ನೆಲಸಮಾಧಿಯು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದುದರಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆ ಚರ್ಚುಗಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಝೆನಿಚ್ ಸಭಾಂಗಣದಂತಹ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರ ತೀವ್ರವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚ್ ಸೇಂಟ್ ಕುನಿಬರ್ಟ್ ಕಡೆಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು. ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು. 1959ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದು 1975ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಮಿಲಿಯನ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದೆ. 1980ರ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು; ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನವೀನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಈ ಪಾರ್ಕ್ ಕಲೋನ್ ನ ಡೌನ್-ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಕೋಲ್ನ್ ಟುರ್ಮ್'' ಅನ್ನೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಇಡೀ ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಮಿಸಬಲ್ಲ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ, ನಗರವು ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ನಿವೇಶನವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿತು. ತತ್ಕಾಲದಲ್ಲೇ, 1920ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸರಣಕಾರರಾದ RTLಗೆ ತಮ್ಮ ನೂತನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. == ಪಟ್ಟಣ/ನಗರದೃಶ್ಯ == {{wide image|Cologne - Panoramic Image of the old town at dusk.jpg|1000px|Panoramic view of the city centre at night as seen from [[Deutz, Cologne|Deutz]]; from left to right: [[Deutz Bridge]], [[Great St. Martin Church]], [[Cologne Cathedral]], [[Hohenzollern Bridge]]}} ಕಲೋನ್ ನ ಇನ್ನರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1950ರ ದಶಕದ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು, ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು, ರಸ್ತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಆಗಿನ ರೀತಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆಯೇ ಇಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಈಗಿನ ನಗರವು ಬಹಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಸರಳ ಮಾಗೂ ಆಡಂಬರರಹಿತ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಡನೆ ಕೆಲವು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಿತವಾಗಿ ಬೆರೆತಿವೆ; ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ವೀಡೆರೌಫ್ ಬಾಝೀಟ್" (ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಯುಗ)ದ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ರಿಪ್ಹಾಹ್ನ್ ನ ಓಪ್ರಾ ಹೌಸ್, ಈಗ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕಲೋನ್ ಓಪ್ರಾ ಹೌಸ್ ನ ಒಗ್ಗದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. === ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು === '''ಚರ್ಚುಗಳು''' * ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (ಜರ್ಮನ್: ''ಕಾಲ್ನರ್ ಡಾಂ'' ) ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹಳವೇ ಗೌರವಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಚರ್ಚ್, ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾದುದು 1248ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದುದು 1880ರಲ್ಲಿ. 1996ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು,ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ (3}ಮೂರು ಮ್ಯಾಗಿಗಳ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳು ಇದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ (<ref>{{cite web |url=http://www.koelner-dom.de/index.php?id=dreikoenigenschrein |title=Offizielle Webseite des Kölner Doms &#124; Bedeutende Werke |publisher=Koelner-dom.de |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703064357/http://www.koelner-dom.de/index.php?id=dreikoenigenschrein |url-status=dead }}</ref> ಸಹ ನೋಡಿ ). ಕಲೋನ್ ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು "ನಿರಂತರ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿವೇಶನ" (''ಡಾಯೆರ್ಬಾಸ್ಟೆಲೆ'' )ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * ಹನ್ನೆರಡು ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು: ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸ್ಯಾಕ್ರಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಮೂಲತಃ ರೋಮನ್ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಗೆರೆಯಾನ್ ನಮತಹ ಕೆಲವು ಚರ್ಚುಗಳ ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಲೈಸ್ಕರ್ಷೆನ್ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚುಗಳೂ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಖಂ ಆಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <gallery> File:Kdom.jpg|ಕಲೋನ್ ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ File:Köln - Groß St. Martin vom Dom.jpg|ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಚರ್ಚ್ File:Severeinskirche aus Severinstorburg 2009.jpg|ಸೈಂಟ್ ಸೆವೆರಿನ್ ಚರ್ಚ್ File:Koeln mariae himmelfahrt 001.jpg|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಸಂಪ್ಷನ್ File:Trinitatiskirche Koeln2007.jpg|ಹೋಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ </gallery> '''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಭವನಗಳು''' ಕಲೋನ್ ನಗರ ಸಭಾಂಗಣವು (''ಕೋಲ್ನರ್ ರಾಟ್ ಹಾವ್ಸ್'' ), 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಬಹಳ ಹಳೆಯನಗರ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://cologne.strategicmanagement.net/tuesday.php |title=Strategic Management Society - Cologne Conference - Cologne Information |publisher=Cologne.strategicmanagement.net |date=2008-10-14 |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724083513/http://cologne.strategicmanagement.net/tuesday.php |url-status=dead }}</ref> ರೆನಾಯ್ಸಾನ್ಸ್ ಶೈಲಿಯ ಲೋಗ್ಗಿಯಾ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಟಿಷಿಯನ್ ಭವನಗಳೆಂದರೆ ಗುರ್ಝೆನಿಚ್, ಹಾವ್ಸ್ ಸಾಲೆಕ್ ಮತ್ತು ಓವರ್ಸ್ಟಾಲ್ಝೆನ್ಹಾಸ್. <gallery> File:Keoln Maerz 2009 PD 20090327 028.JPG|ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣ File:Köln gürzenich.jpg|ಗರ್ಝೆನಿಕ್ File:Overstolzenhaus-Rheingasse-Köln.JPG|ಓವೆರ್ಸ್ತೊಲ್ಜೆನ್ಹೌಸ್ </gallery> '''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ನಗರಮಹಾದ್ವಾರಗಳು''' ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಇದ್ದು ಹನ್ನೆರಡು ನಗರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಈಗ ಎಬರ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಈಗಲ್ ಸ್ಟೀನ್ಟೋರ್ಬರ್ಗ್, ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಹೆಂಟೋರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಡ್ ವಿಗ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆವೆರಿನ್ ಸ್ಟೋರ್ಬರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. <gallery> ಚಿತ್ರ:Köln eigelsteintorburg.jpg|ಇಗೆಲ್ಸ್ತಇನ್ತೊರ್ ಚಿತ್ರ:Hahnentorburg.jpg|ಹಹ್ನೆನ್ತೊರ್ ಚಿತ್ರ:Severinstorburg Köln-0410.jpg|ಸೇವೆರಿನ್ಸ್ತೋರ್ </gallery> '''ರಸ್ತೆಗಳು''' {{Main|Streets in Cologne}} * ಕಲೋನ್ ರಿಂಗ್ ಬೂಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಗಳು (''ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ರಿಂಗ್'', ''ಕೈಸರ್-ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್-ರಿಂಗ್'', ''ಹ್ಯಾನ್ಸರಿಂಗ್'' )ಗಳಂತಹವು, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ (''ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಝ್'' )ನ ''ಹಾಹೆಂಟೋರ್ನರ್ಗ್'' ಗಳಂತಹವು) ನಿಶಾಜೀವನಕ್ಕೂ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. * ಹೋಹೆ ಸ್ಟ್ರಾಬ್(ಅರ್ಥಾತ್: ''ಹೆದ್ದಾರಿ'' ) ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಸರಿಸುಮಾರು ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವಸ್ತ್ರಭಂಡಾರಗಳು, ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇವೆ. * ಸ್ಕಿಲ್ಡೆರ್ಗಸ್ಸೆ - ''ಹೋಹೆ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'' ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ''ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಎಹ್ರೆನ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ - ''ಅಪೋಸ್ಟೆಲ್ನ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'', ''ಎಹ್ರೆನ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'', ಮತ್ತು ''ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್'' ಸುತ್ತಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರದೇಶ, ಇದು ಕೊಂಚ ತಲೆತಿರುಕ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯತ್ತ ವಾಲಿದೆ. '''ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು''' * Rರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್, ಇದು ಕಲೋನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದನ್ನುಸಾಕರ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆಸನಗಳು - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾದರೆ 50,997 ಆಗಂತುಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾದರೆ 46,134 ಆಸನಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮೊದಲನೆ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಕರ್ ತಂಡ (ಬಂಡೆಸ್ಲಿಗ) ತಂಡದ ತವರು, 1. FC ಕೋಲ್ನ್. * ಲಾಂಕ್ಸೆಸ್ ಅರೀನಾ (ಮೊದಲ ಹೆಸರು ''ಕೋಲ್ನರೀನಾ'' ), ಒಂದು ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಭಾಂಗಣ, ಸ್ಥಳೀಯ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾದ ದ ಕೋಲ್ನರ್ ಹೇಯಿಯ ತವರು (ಅರ್ಥಾತ್: ''ಕಲೋನ್ ಷಾರ್ಕ್ಸ್'' ). === ಸೇತುವೆಗಳು === ರೈನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ (ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ): ಕಲೋನ್ ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್ ಸೇತುವೆ, ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆ, ಸೆವೆರಿನ್ ಸೇತುವೆ, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ಸೇತುವೆ, ಹೋಹೆನ್ಝಾಲ್ಲೆರ್ನ್ ಸೇತುವೆ, ಮೃಗಾಲಯ ಸೇತುವೆ (''ಝೋಬ್ರುಕ್ಕೆ'' ) ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಮುಲ್ಹೀಮ್ ಸೇತುವೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಕಬ್ಬಿಣದ ಟೈಡ್ ಆರ್ಚ್ ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ ಸೇತುವೆಯು (''ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ ಬ್ರೂಕೆ'' ) ನದಿದಂಡೆಯ ಗುಂಟ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ರೈನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನದಿ ದಾಟಲು ಮಾಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಕಲೋನ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್ (ಜರ್ಮನ್: ''ಕೋಲ್ನರ್ ಸೀಲ್ಬಾಹ್ನ್'' ), ಇದು ನೀಹ್ಲ್ ನ ಕಲೋನ್ ಝೂಅಲಾಜಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ನ ರೀನ್ಪಾರ್ಕ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವಾಗಿ ರೀನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೇಬಲ್ ಮಾರ್ಗ. === ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ {{convert|266|m|ft|0|abbr=on|disp=/}}ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲೋನಿಯಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಟವರ್. ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯು 1992ರಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನ ಗಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಹಾನ್ಸಾಹೋಕ್ಹಾಸ್ ಎಂಬ, ಜೇಕಬ್ ಕೊಯೆರ್ಫರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೂ 1925ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವೂ ಒಂದು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ರೀನಾಹಾಫೆನ್ ಮತ್ತು ಮೆಸ್ಸೆರ್ಟಂ ಕೋಲ್ನ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಾನ್ಹಾಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು(ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್ ಟವರ್'' ). {| class="wikitable sortable sortable" style="text-align:center;background:#fefef6;width:80%" |- ! ಗಗನಚುಂಬಿ ! class="unsortable"| ಚಿತ್ರಗಳು ! ಎತ್ತರ ಮೀಟರ್ ನಲ್ಲಿ ! ಮಹಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಷ ! ವಿಳಾಸ ! class="unsortable"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | align="left"| ಕಾಲ್ನ್ ಟರ್ಮ್ | [[ಚಿತ್ರ:Koeln-Turm 001.jpg|60px]] | 148,5 | 43 | 2001 | align="left"| ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಕ್ 8, ಬ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್ | align="left"| (ಅಕ್ಷರಶಃ: ''ಕಲೋನ್ ಗೋಪುರ'' ), ಕಲೋನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವಾದ ಇದರ ಎತ್ತರ {{convert|165.48|m|ft|2}}, ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವಿರುವುದು ಕಲೋನಿಯಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಟವರ್ ಮಾತ್ರ |- | align="left"| ಕಲೋನಿಯಾ-ಹಾಕ್ಹಾಸ್ | [[ಚಿತ್ರ:Colonia-Haus.jpg|60px]] | 147 | 45 | 1973 | align="left"| ಆನ್ ಡೆರ್ ಸ್ಕಾನ್ಝ್ 2, ರೀಹ್ಲ್ | align="left"| 1973ರಿಂದ 1976ರವರೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡ. ಇಂದಿಗೂ ಇದು ದೇಶದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡ. |- | align="left"|ರೀನ್ ಟವರ್ | | 138 | 34 | 1980 | align="left"| ರಾಡೆರ್ಬರ್ಗ್ಗರ್ಟೆಲ್, ಮೇರೀಯೆನ್ಬರ್ಗ್ | align="left"| ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ವೆಲ್ಲೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ, 2007ರಿಂದ ನವೀನಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಈಗಿನ ಇದರ ಹೆಸರು ''ರೀನ್ ಟವರ್ ಕಲೋನ್-ಮೇರೀಯೆನ್ಬರ್ಗ್ '' |- | align="left"| ಯೂನಿ-ಸೆಂಟರ್<ref>{{cite web |url=http://www.unicenterkoeln.de/site/unser_haus/index.php |title=Homepage of the Uni-Center |publisher=Unicenterkoeln.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2010-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327143823/http://www.unicenterkoeln.de/site/unser_haus/index.php |url-status=dead }}</ref> | [[ಚಿತ್ರ:Uni-Center-Koeln.jpg|60px]] | 133 | 45 | 1973 | align="left"| ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್, ಸಲ್ಝ್ | ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ | |- | align="left"| TÜV ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ | [[ಚಿತ್ರ:TÜV Rheinland, Köln-Poll.jpg|60px]] | 112 | 22 | 1974 | align="left"| ಆಮ್ ಗ್ರಾಯೆನ್ ಸ್ಟೀಯ್ನ್, ಪೋಲ್ | ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ | |- | align="left"| ಕಲೋನ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ | [[ಚಿತ್ರ:KölnTriangle (0684).jpg|60px]] | 103 | 29 | 2006 | align="left"| ಆಟೋಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಝ್ 1, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ | align="left"| ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಎದುರಿಗಿದ್ದು {{convert|103|m|ft|0|abbr=on}} ಎತ್ತರದ ಮಂಚಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಇದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಎಲಿವೇಟರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರೈನ್ ಮೇಲಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ; ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ (EASA)ಯ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ. |- | align="left"| ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್-ಹಾಕ್ಹಾಸ್ | [[ಚಿತ್ರ:Herkulesbuilding.jpg|60px]] | 102 | 31 | 1969 | align="left"| ಗ್ರ್ಯಾಷ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ 1, ಎಹ್ರೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್ | ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ | |} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Kolumba Köln - Innenhof.jpg|thumb|ಪೀಟರ್ ಉಮ್ದೊರ್ ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲುಂಬ ವಸ್ತುಸಂಗ್ದರಹಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಚಿತ್ರ.]] ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲ್ಯುಡ್ವಿಗ್ ನಲ್ಲಿನವ್ಯ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ; ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಿಕಾಸೋ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಟಿ. ಸ್ಕ್ನಟ್ಜೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಆರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಸೆಸಿಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಲೋನ್ ನ ಹನ್ನೆರಡು ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಝೆನಿಚ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು WDR ಸಿಂಫೋನಿ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಕಲೋನ್ ಗಳೆರಡೂ ಕಲೋನ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಭವನದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.koelner-philharmonie.de/en/00_home/00_home.php?Style=eb281b060898acfab42beae0870f44f6 |title=Kölner Philharmonie |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-11 |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211142559/http://www.koelner-philharmonie.de/en/00_home/00_home.php?Style=eb281b060898acfab42beae0870f44f6 |url-status=bot: unknown }}</ref> ಇತರ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯೂಸಿಕಾ ಆಂಟಿಕಾ ಕೋಲ್ನ್, ಹಾಗೂ WDR ರಂಡ್ ಫಂಕ್ ಕಾರ್ ಕೋಲ್ನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಗಾಯನವೃಂದಗಳು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ 1990ರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ)ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದಿತು(ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಫರ್ ಎಲಕ್ಟ್ರಾನಿಸ್ಕೆ ಮ್ಯುಸಿಕ್, ಕಾರ್ಲ್ಹೀನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಹೌಸೆನ್). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು WDR 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಟ್ ರಾಕ್ ನಂತಹ ಸಂಗೀತ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು; ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್ ಇಲ್ಲಿಯೇ 1968ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತು. ರಾತ್ರಿಜೀವನಕ್ಕೆಂದೇ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ''ಕ್ವಾರ್ಟಿಯರ್ ಲಟಾಂಗ್'' (ಝುಲ್ಪಿಕರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳು) ಮತ್ತು ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್-ಭರಿತವಾದ ಫ್ರೀಸೆನ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ಮತ್ತು ರುಡೋಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಬೃಹತ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಬ್ಬವಾದ Lit.ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೇಖಕರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜವೆಂದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಪಡೆದಿರುವ ಲೇಖಕ ಹೀನ್ರಿಚ್ ಬಾಲ್. ಕಲೋನ್ ಕಾಲ್ಷ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬೀರ್ ಗೂ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಷ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಹೆಸರೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಕಾಲ್ಷ್ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯದ ಮಾತೂ ಸಹ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕಲೋನ್ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ (''ಕೋಲ್ನಿಷ್ಕ್ ವಾಸ್ಸರ್'' ) ಗೂ ಸಹ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಅನಿವಾಸಿ ಜೊಹಾನ್ ಮಾರಿಯಾ ಫರೀನಾ ಒಂದು ಹೊಸ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಕಲೋನ್ ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟರು. ಅದೇ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ (''ಕಲೋನ್ ನ ಜಲ'' ). 18ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಸುಗಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದಂತಹ ಫರೀನಾ ಹೆಸರನ್ನು ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ನ ಗ್ಲಾಕೆಂಗಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕದನಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿತ ವಸ್ತುಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನವರು ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾಗ ಗ್ಲಾಕೆಂಗಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ನೀಡಿದಂತಹ ಗೃಹಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 4711 ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. 1994ರಲ್ಲಿ, ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ವೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗೆ ಮಾರಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ವೆಲ್ಲಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಈಗ ಮೂಲ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ಫರೀನಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದಿಗೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿವೆ- (1709ರಿಂದ ಫರೀನಾ ಗೆಗೆಂಬರ್), ಇವರದು ಈಗಿನದು ಎಂಟನೆಯ ತಲೆಮಾರು; ಮತ್ತು [[:de:Mäurer & Wirtz|ಮಾರೆರ್ ಮತ್ತು ವಿರ್ಟ್ಝ್]]- ಇವರು 4711 ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದರು. === ಮಹೋತ್ಸವ === ಕಲೋನ್ ಕಾರ್ನಿವಾಲ್(ಮಹೋತ್ಸವ) ಯೂರೋಪ್ ನ ಬೃಹತ್ ಬೀದಿಯ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಮಹೋತ್ಸವ ಕಾಲವು ನವೆಂಬರ್ ಹನ್ನೊಂದರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆ, ಹನ್ನೊಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ನೂತನ ಮಹೋತ್ಸವ ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿವೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಬುಧವಾರದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ಟೊಲ್ಲೆ ಟಾಗೆ" (ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿನಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವು ''ವೀಬೆರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಾಕ್ಟ್'' (ಮಹಿಳೆಯರ ಮಹೋತ್ಸವ) ಅಥವಾ, ವಾಡಕೆಯ ಮಾತಿನಂತೆ, ''ವೀವರ್ಫಾಸ್ಟೆಲೊವೆಂಡ್'' (ಬೂದಿಬುಧವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಗುರುವಾರ)ದ ವರೆಗೂ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಗುರುವಾರವೇ ಬೀದಿಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆರಂಭ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿಬುಧವಾರದ ಮುಂಚಿನ ಗುರುವಾರದಂದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಬೀದಿಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/en/koelntourismus/karneval/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080125230206/http://www.stadt-koeln.de/en/koelntourismus/karneval/ |archivedate=2008-01-25 |title=Carnival - Cologne`s "fifth season" - Cologne Sights & Events - Stadt Köln |publisher=Web.archive.org |date=2008-01-26 |accessdate=2009-07-24}}</ref> === ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Museum Ludwig Köln - Südeingang - Schriftzug.jpg|thumb|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯ ಻ತ್ಯಂಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಲಲ್ಲೊಂದಾದ ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದ ಾಶ್ರಯ ತಾಣ]] {{Main|List of museums in Cologne}} * ಫರೀನಾ ಫ್ರ್ಯಾಗ್ರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ. * ರೋಮಿಸ್ಕ್-ಜರ್ಮೆನಿಸ್ಕಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (ಆಂಗ್ಲ: ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ) ಪುರಾತನ ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ವಾಲ್ರಾಫ್-ರಿಷಾರ್ಟ್ಝ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ13ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 20ಶತಮಾನದ ಆದಿಯವರೆಗಿನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೇಯ್ನ್ ಟಿಂಗ್ (ಚಿತ್ರಕಲೆ)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲ್ಯುಡ್ವಿಗ್ ನವೀನ ಕಲೆಗೆ. * ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸ್ಖ್ನಟ್ಜೆನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಲೆಗೆ. * ಕೊಲಂಬಾ ಕನ್ಸ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಡೆಸ್ಎರ್ಝ್ ಬಿಸ್ಟ್ ಮಸ್ ಕಲೋನ್ (ಆರ್ಕ್ ಬಿಷೋಪ್ರಿಕ್ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ ನ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ), ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಶೇಷಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟಿದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ. * ಎಲ್-ಡಿ-ಹೌಸ್ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಗೆಸ್ಟಪೊ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕಲೋಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿನ ನಾಜಿ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ನ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಧಾನದಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * [http://www.sportmuseum.info/ ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ], ಻ದರಲ್ಲಿ ಹಿದಿನದಿಂದಿನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ * ಛಾಕಲೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಮ್ನೋಫ್-ಛೊಕಲೇಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. * [http://www.javamuseum.org/ ಜಾವಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ - ಫೋರಂ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರಿ ಆರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122170953/http://javamuseum.org/ |date=2010-11-22 }} - ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, (ನ್ಯೂಮೀಡಿಯಾ ಆರ್ಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್) ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಭಾಗ:ಕಲೋನ್ - ಕಲೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಯೋಗರಂಗ. * ಫ್ಲೋರಾ ಉಂಡ್ ಬೊಟಾನಿಷೆರ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕೋಲ್ನ್, ನಗರದ ಔಪಚಾರಿಕವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ತೋಟ * ಫೋರ್ಸ್ಟ್ ಬೊಟಾನಿಷೆರ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕೋಲ್ನ್, an ವೃಕ್ಷವಾಟ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ತೋಟ === ಸಂಗೀತ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು === ಜಗತ್ಪರಸಿದ್ಧವಾದ ರಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟ್ ಈ ನಗರದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದದಿತು ಮತ್ತು ಈಗ C/o ಪಾಪ್ ಹಬ್ಬವೂ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.<ref name="C/o pop">{{cite web | url=http://www.c-o-pop.de/home.4.en.html | title=C/o Pop Official Website | publisher= | access-date=2010-09-29 | archive-date=2010-12-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101213161504/http://c-o-pop.de/home.4.en.html | url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Koelnmesse Nordeingang.jpg|thumb|2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದ, ಕೊಲ್ನಮೆಸ್ಸಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ.]] [[ಚಿತ್ರ:Rheinauhafen - The Bench - Rheinseite (1828-30).jpg|thumb|ರ್ಹಇನುಹಫೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕಲೆಗಳ ಇಂಕ್ ನಲ್ಲಿ]] ರೈನ್-ರರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಬೃಹತ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.stadt-koeln.de/mediaasset/content/pdf80/cbg_2009_bfrei_deutsch.pdf ಸ್ಠಾಡಟ್ - ಕಾಲೋನ್ ಕಾಲೋನ್ನ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮಾರ್ಗ'''' ದರ್ಶಿ]{{de icon}}{{en icon}}</ref> ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ನೊಡನೆ ಸ್ಥಳದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಿರುವ ಈ ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ;<ref>ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಅನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/125964/Cologne/61370/Economy ಕಾಲೋನ್]</ref> ಕಲೋನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ವೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯೂಟ್ಷೆರ್ ರಂಡ್ ಫಂಕ್, ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೇಡಿಯೋ, RTL ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗಗಳು, ಬ್ರೈನ್ ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ J. P. ಬಾಕೆಮ್, ತಾಷ್ಕೆನ್, ಟ್ಯಾಂಡೆಮ್ ವೆರ್ಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ. ಡ್ಯುಮಾಂಟ್ ಸ್ಕಾಸ್ಬೆರ್ಗ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗುಂಪುಗಳು,ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, TV ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಭಾಗಶಃ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್, DEVK, DKV, ಜನರಲಿ ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಗಾಟ್ಹಾಯೆರ್, HDI ಜೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು AXA ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್ ಹಾಗೂಝುರಿ್ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು. ಜರ್ಮನಿಯ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸುವ ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ, ಮತ್ತು ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ ಸಿಟಿಲೈನ್ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="FI">{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 107 | date= 2007-04-03}}</ref> ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗದಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಫೋರ್ಡ್ ಯೂರೋಪ್, wತನ್ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಾದ (ಫೋರ್ಡ್-ವೆರ್ಕೆ AG)ಯನ್ನು ನೀಹ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ford.de/UeberFord|title={{de icon}} Über Ford - Standorte|work=Ford Germany |accessdate=2009-06-20}}</ref> ಟೊಯೋಟಾ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ GmbH (TMG), ಎಂಬ ಟೊಯೋಟಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತಂಡವು, ಟೊಯೋಟಾ ರಾಲಿ ಕಾರ್ ಗಳ ಹೊಣೆಹೊತ್ತ ಕಂಪನಿ, ಹಾಗೂ ತದನಂತರ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ಕಾರ್ ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಕ್ ಷಾಪ್ ಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಇತರ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ REWE ಗ್ರೂಪ್, TÜV ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ AG ಮತ್ತು ಹಲವಾರುಕಾಲ್ಷ್ ಬ್ರೂಯರಿಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಬೃಹತ್ ಬ್ರೂಯರಿಗಳೆಂದರೆ ರೀಸ್ಡಾರ್ಫ್, ಗ್ಯಾಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಹ್. {| class="wikitable sortable " ! style="text-align:left"| ಬ್ರೂಯರಿ ! valign="bottom"| ಸ್ಥಾಪನೆ ! valign="bottom"| ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ<small>'' ಹೆಕ್ಟಾಲೀಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ'' </small> |- | ಹೀನ್ರಿಚ್ ರೀಸ್ಡಾರ್ಫ್ | 1894 | 650.000 |- | ಗಾಫ್ಫೆಲ್ ಬೆಕರ್ & ಕಂ | 1908 | 500.000 |- | ಕಲ್ನರ್ ಹಫ್ ಬ್ರೌ ಫ್ರಹ್ | 1904 | 440.000 |} ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಲೋನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಐದು ರೈನ್ ಬಂದರುಗಳು ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ ಒಳಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಒಳಬಂದರು ಇರುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್ (''ಕೋಯೆಲ್ನ್ ಮೆಸ್ಸೆ'' )ಯೂರೋಪ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 50<ref>{{cite web |url=http://www.koeln.de/cologne_tourist_information/economy |title=koeln.de/economy |publisher=Koeln.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2010-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801110519/http://www.koeln.de/cologne_tourist_information/economy |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬೃಹತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರವಿರುವ ದೈನಿಕ ಕೋಲ್ನರ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಡ್ಟ್-ಆನ್ಝೀಜರ್. == ಸಾರಿಗೆ == {{Main|Transportation in Cologne}} === ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:Koelner Ring.png|thumb|left|ಕೊಲೋಜ್ಞೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಾಗೂ ಮುಖಾಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತಡಗಳು.]] ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮೇಯರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಾದ 1920ರಲ್ಲಿ ದಶಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಿತು. ಮೊದಲ ನಿಯಮಿತ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಗವು 1929ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಅದೇ ಇಂದಿನ ಬುಂಡೆಸೌತೋಬಾಹ್ನ್ 555. 1965ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮೊದಲ ಜರ್ಮನ್ ನಗರವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಬೈಪಾಸ್ ಫ್ರೀವೇ (ಹೊರವಲಯದ ಬಳಸು ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ)ಆದ ''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಆಟೋಬಾನ್'' ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಭಾಗಶಃ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಭಾಗವು ''ಬುಂಡೆಸ್ಟ್ರೇಬ್ ("ಫೆಡೆರಲ್ ರಸ್ತೆ") B 55a'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ''ಝೂಬ್ರುಕ್'' ("ಮೃಗಾಲಯ ಸೇತುವೆ")ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ A 4 ಮತ್ತು A 3ಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೀಯರು''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಆಟೋಬಾಹ್ನ್'' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡದ್ದು ''ನಾರ್ಡ್-ಸುಡ್-ಫಾಹೃಟ್'' ("ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ-ರಸ್ತೆ"); ಇದು ಒಂದು ನೂತನ ನಾಲ್ಕು/ಆರು ರಸ್ತೆಗಳಿರುವ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು ಫ್ರಿಟ್ಝ್ ಸ್ಕೂಮ್ಯಾಕರ್ ನಂತಹ ಯೋಜನಾಕಾರರು ಈ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದೆ ಬರುವುದಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಎಬೆರ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು 1972ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ, ಎಂಟು-ರಸ್ತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಿಯಾಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಟೋಬಾಹ್ನ್ 3 ಎಂಬ, ಕಲೋನ್ ಬೆಲ್ಟ್ ವೇಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಇಂಟರ್ಚೆಂಜ್ ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮಾರ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನಸಂಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. === ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ === {{wrapper}} |[[ಚಿತ್ರ:4517Bensberg.jpg|thumb|right|ಕಲೋನ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಾಡಿ ಬನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲೋನ್ ಸ್ಟಾಡೆಟ್ ಬೆರ್ಗ್.]] |- |[[ಚಿತ್ರ:146 019-5 Rheinexpressinkoelnhbf.jpg|thumb|right|ಕಲೋನ್ ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಾಡಿ]] |} ಬಹುತೇಕ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಂತೆಯೇ, ಕಲೋನ್ ನ ವಾಹನಸಂಚಾರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬೈಸಿಕಲ್-ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸೈಕಲ್ ವ್ಯೂಹರಚನೆಯಿದ್ದು, ರಸ್ತೆಯ ತುದಿಯ ಸೈಕಲ್ ಹಾದಿಗಳು ಸೈಕಲ್ ಗೆ ಮಹತ್ವವೀವ ರಸ್ತೆಕೂಟಗಳಿಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಕಿರಿದಾದ ಏಕ-ಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸೈಕಲ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷವಾದ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. === ರೇಲ್ವೇ ಸಾರಿಗೆ === ಕಲೋನ್ ರೈಲ್ವೇ ಸೇವೆಗಳು ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಬಾನ್ ಇಂಟರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ICE-ಟ್ರೈನ್ ಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದು ''ಕೋಲ್ನ್ ಹಾಫ್ಟ್ ಬಾನ್ಹಾಫ್'' (ಕಲೋನ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ), ''ಕೋಲ್ನ್ ಮೆಸ್ಸೆ/ಡ್ಯೂಟ್ಷ್'' ಮತ್ತು ''ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ'' ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳಿವೆ. ICE ಮತ್ತು ಥಾಲಿಸ್ ತೀವ್ರವೇಗದ ರೈಲುಗಳು ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಂ]], [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]] (1ಗಂಟೆ47ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, 6 ನಿರ್ಗಮನಗಳು/ಪ್ರತಿದಿನ) ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್( 3ಗಂಟೆ14ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, 6 ನಿರ್ಗಮನಗಳು/ದಿನಕ್ಕೆ) ಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇಯ್ನ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಿಗೂ ICE ರೈಲುಗಳ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೋಲ್ನರ್ ವೆರ್ಕೆಹೃಸ್ಬೆರ್ಟ್ರೀನ್ (KVB)<ref>{{cite web|url=http://www.kvb-koeln.de/ |title=Kölner Verkehrsbetriebe (KVB) |publisher=Kvb-koeln.de |date= |accessdate=2009-07-24}}</ref> ಆಧಿಪತ್ಯದ 0}ಕಲೋನ್ ಸಿಟಿ ರೈಲ್ವೆಯು ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ (3}ಹಗುರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಭಾಗಶಃ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ (ಇದನ್ನುU-ಬಾನ್ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಬಾನ್ ನಗರ ರೈಲ್ವೇ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಬಾನ್ ರೈಲುಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ರೈನ್ ಮೇಲಿನ ದೋಣಿಪ್ರಯಾಣದಿಂದಲೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಗೂ ಸಹ S-ಬಾನ್ ರೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಹುದು; ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರು ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಬಾನ್. ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಸ್ ಗಳ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಲೈನ್ಸ್ ಕೋಚ್(ಬಂಡಿ)ಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಅನ್ನೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಜಲ ಸಾರಿಗೆ === ''ಹಾಫೆನ್ ಉಂಡ್ ಗುಟೆರ್ವೆರ್ಕೆಹರ್ ಕೋಲ್ನ್'' (ಕಲೋನ್ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು) (HGK) ಒಳಭೂವಲಯ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hgk.de/neu/english/contents/HGK_ports_cargo-handling-points.html |title=Häfen und Güterverkehr Köln AG |publisher=Hgk.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719040316/http://www.hgk.de/neu/english/contents/HGK_ports_cargo-handling-points.html |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ ಕೋಲ್ನ್-ಡ್ಯೂಟ್ಝ್, ಕೋಲ್ನ್-ಗೊಡೋರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ನ್-ನೀಹ್ಲ್ I ಮತ್ತು II. ಕೋಲ್ನ್-ಡ್ಯುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫರ್ ಇಡೀ ರೈನ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರೈನ್ ನದಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದುದಾಗಿದೆ. === ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ === ಕಲೋನ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಹೆಸರು ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (CGN). ಇದನ್ನು ಕೊನಾರ್ಡ್ ಅಡೆನ್ಯುಯರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಜರ್ನನಿಯ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಛಾನ್ಸೆಲ್ಲೆರ್ ಆದ ಕೋನಾರ್ಡ್ ಅಡೆನ್ಯೂರ್ ಅವರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥಕವಾಗಿ, ಅವರು ಈ ನಗರದಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕಲೋಜ್ಞೆ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು 1917 ರಿಂದ 1933 ರರವರೆಗೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪಕ್ಕದ ನಗರವಾದ ಬಾನ್ ನಗರದ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೋಜ್ಞೆ ನಗರವು ಯುರೋಪಿನ್ ವಾಯುಯಾನ ಸುರಕ್ಷಾ ಎಜೆನ್ಸಿ (EASA)ಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಕಲೋನ್ ನಗರವು ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಲೂ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜುಗಳ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://wissensdurst-koeln.de/category/wissenschaft-forschung/hochschulen/ |title=Hochschulen - Wissensdurst KĂśln - Das KĂślner Wissenschaftsportal |publisher=Wissensdurst-koeln.de |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref><ref>http://wissensdurst-koeln.de/wp-content/uploads/2010/04/flyer-spitzenforschung.pdf</ref> ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಮೂಲತಃ 1388 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ1್ಟಿದ್ದು), ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ದಿ ಕಲೋನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅತಿ ಮದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ದಿ ಕೊಲೋಜ್ಞೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಠಲಯ ಇ<ref name="goethe.de">{{cite web|url=http://www.goethe.de/Ins/th/prj/nbc/edu/sch/enindex.htm |title=goethe.de |publisher=goethe.de |date= |accessdate=2010-08-08}}</ref> ಡೀ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಂನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="goethe.de"/> {| |- | ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ | * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು: ** ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ (''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಝು ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲೋನ್ (''ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಹೋಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ). * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೇಜುಗಳು: ** ಕಲೋನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ಫ್ಯಾಕ್ಕೋಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ಕೋಲ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್; ** ಕಲೋನ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (''ಹಾಕ್ಸ್ಕೂಲ್ ಫರ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಉಂಡ್ ಟಾನ್ಝ್ ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅರ್ಟ್ಸ್ ಕಲೋನ್ (''ಕಂಸ್ಟ್ ಹಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಫರ್ ಮೆಡಿಯನ್ ಕೋಲ್ನ್ '' ); * ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು: ** ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ಕಾಥೊಲಿಕ್ಕೆ ಹಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಾರ್ಡ್ರ್ ಹೀಯ್ನ್- ವೆಸ್ಟ್ ಫಾಲೆನ್'' ); ** ಕಲೋನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್; ** ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಕಲೋನ್ (''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷೊನೇಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ); ** ರೆನಿಷ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ರೆನೆಷೆ ಫ್ಯಾಕ್ಕೋಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ) | ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ | ಹಿಂದಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪೈಕಿ ಇವುಗಳಿವೆ: * ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ** ಜರ್ಮನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್ (''ಡ್ಯೂಟ್ಷೆಸ್ ಝೆಂಟ್ರಂ ಫರ್ ಲಫ್ಟ್- ಉಂಡ್ ರೌಮ್ ಫಾಹರ್ಟ್'' ); ** ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟ್ ಸೆಂಟರ್ (''EAC'' ) ಇದು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಯ ಅಂಗ; ** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಬಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಏಜಿಂಗ್ (''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಡೈ ಬಯೋಲೋಜೀ ಡೆಸ್ ಆಲ್ಟೆರ್ನಸ್'' ); ** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್ (''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಜೆಸೆಲ್ಸ್ಕಾಫ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' ); ** Max Planck Institute for Neurological Research (''Max-Planck-Institut für neurologische Forschung'' ); ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರಲಾಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ನ್ಯೂರಲಾಜಿಸ್ಕೆ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' ); ** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಝುಕ್ಟಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' |} == ಕ್ರೀಡೆ == 2006ರ FIFA ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್, ನಗರದ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ತಂಡವಾದ "1. FC ಕೋಲ್ನ್" ಎಂಬ, ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾದೊಡನೆ ಸೆಣಸುವ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿದೆ. 2004ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಇದು [[ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕಲೋನ್ ಸೆಂಚುರಿಯನ್ಸ್ ರಿಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿದ್ದಿತು; ಅದು ಈಗ ರದ್ದತಿಯಾಗಿರುವ NFL ಯೂರೋಪಾದಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾದ ಕೋಲ್ನರ್ ಹೈಯೆ (ಕಲೋನ್ ಷಾರ್ಕ್ಸ್) ಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ; ಈ ತಂಡವು ಜರ್ಮನಿಯ ಅತ್ಯುಚ್ಛವಾದ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಆದDELನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಛಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ತಂಡವು ಬೇರೂರಿರುವುದುಲಾಂಕ್ಸೆಸ್ ಅರೀನಾದಲ್ಲಿ. 1897ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕಲೋನ್-ವೀಡೆನ್ ಪೆಷ್ಕ್ ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುದುರೆ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ವಾರ್ಷಿಕ ಕಲೋನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.. 2002ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ಪ್ಯಾನೋಸಾನಿಕ್ ಟೊಯೋಟಾ ರೇಸಿಂಗ್ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ತಂಡವು ಮಾರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ಹೊರವಲಯದ ಟೊಯೋಟಾ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ GmbH ಸೌಲಭ್ಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿತ್ತು. == ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ ನಗರಗಳು == {{Main|List of twin towns and sister cities in Germany}} ಕಲೋನ್ ನಗರವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳ ಜೋತೆ ಅವಳಿ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ<ref name="Cologne">{{cite web | url=http://www.koeln.de/koeln/die_domstadt/partnerstaedte | title=Partnerstädte | accessdate=2009-06-22 | archive-date=2014-03-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140326174622/http://www.koeln.de/koeln/die_domstadt/partnerstaedte | url-status=dead }}</ref> {| |- | ಹೊಂದಿಸಿ="ಮೇಲೆ" | * {{flagicon|UK}} ಲಿವರ್ ಪೂಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 1952 ರಿಂದ * {{flagicon|France}} ಲಿಹಿಲ್ಲೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್,1958 ರಿಂದ <ref name="Lille.fr">{{cite web|url=http://www.mairie-lille.fr/sections/site-en/Menu_horizontal_haut/discovering-lille/lille-facts-figures/lille-facts-figures|title=Lile Facts & Figures|work=Mairie-Lille.fr|accessdate=2007-12-17|archive-date=2009-02-10|archive-url=https://archive.is/20090210192016/http://www.mairie-lille.fr/sections/site-en/Menu_horizontal_haut/discovering-lille/lille-facts-figures/lille-facts-figures|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Belgium}} ಲಿಯಾಗೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Netherlands}} ರೋಟ್ಟೆರ್ಡಾಮ್, ನೆದರ್ಲಾಂಡ್ಸ್,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Italy}} ಟ್ಯುರಿನ್, ಇಟಾಲಿ,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Luxembourg}} ಎಸಚ್-ಸುರ್-ಅಲ್ಜೆಟ್ಟಿ, ಲುಕ್ಸೆಮ್ಬರ್ಗ್,1958 ರಿಂದ * {{flagicon|Japan}} ಕ್ಯೋಟೋ, ಜಪಾನ್,1963 ರಿಂದ<ref name="Kyoto">{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |title=Kyoto City Web / Data Box / Sister Cities |publisher=www.city.kyoto.jp |accessdate=2010-01-14 }}</ref> * {{flagicon|Tunisia}} ಟ್ಯುನಿಸ್, ಟ್ಯನೇಷಿಯಾ,1964 ರಿಂದ * {{flagicon|Finland}} ಟುರ್ಕು, ಫಿನಲ್ಯಾಂಡ್,1967 ತಿಂದ * {{flagicon|Germany}} ನ್ಯುಕೋಲಿನ್, ಜರ್ಮನಿ, 1967 ರಿಂದ * {{flagicon|Israel}} ಟೆಲ್ ಅವಿವ್-ಜಫ್ಫಾ, ಇಸ್ರೇಲ್,1979 ರಿಂದ | | * {{flagicon|Spain}} ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ, ಸ್ಪೇಯಿನ್,1984ರಿಂದ<ref name="Barcelona">{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006-2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ಬೀಜಿಂಗ್]], [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೈನಾ]],1987ರಿಂದ<ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2008-09-23|archive-date=2010-01-17|archive-url=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Ireland}} ಕೋರ್ಕ್,ಐರ್ಲಾಂಡ್,1988 ರಿಂದ * {{flagicon|Greece}} ಟೆಸ್ಲೋನಿಕಿ, ಗ್ರೀಸ್,1988ರಿಂದ<ref name="Thessaloniki">{{cite web |url=http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |title=Twinning Cities |work=City of Thessaloniki |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2009-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331054219/http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Nicaragua}} ಕೋರಿಂನ್ಟೋ/ಎಲ್ ರೆಯಲೆಜೋ, ನಿಕರಾಗುವಾ,1988 ರಿಂದ * {{flagicon|USA}} ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೋಲಿಸ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು,1988 ರಿಂದ * {{flagicon|Russia}} ವೊಲ್ವೊಗ್ರಾಡ್, Rರುಷಿಯಾ, 1988 ರಿಂದ * {{flagicon|Germany}} ಟ್ರೆಪ್ಟೋವ್-ಕೋಪೆನ್ಕಿಕ್, ಜತ್ಮನಿ, 1990 ರಿಂದ * {{flagicon|Poland}} [[ಕತೋವೀಸ್ಸ|ರ್ಯಾಟೊವೈಸ್]], ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್,1991 ರಿಂದ * {{flagicon|Palestine}} ಬೆಥ್ಲಹೆಮ್, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ಟೆರಿಟೋರೀಸ್, 1996 ರಿಂದ<ref name="BethlehemTwinning">{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=::Bethlehem Municipality:: |publisher=www.bethlehem-city.org |accessdate=2009-10-10 |archive-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |url-status=dead }}</ref> | | * {{flagicon|Turkey}} [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಿಸ್ತಾನ್ಬುಲ್]], ಟುರ್ಕೀ,1997 ರಿಂದ * {{flagicon|Romania}} ಕ್ಲುಫ್-ನಪೋಕಾ, ರೊಮೇನಿಯಾ, 1999 ರಿಂದ * {{flagicon|UK}} ಡುನ್ ಸ್ಟಾಬೆಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಮಾತ್ರಬೊರ್ರೊ ಾಫ್ ಪೋರ್ಜಾ) * {{flagicon|UK}} ಬೆನ್ ಫ್ಲೀಟ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಮಾತ್ರ ಬೊರ್ರೊ ಆಫ್ ರ್ಒಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್/2}) * {{flagicon|France}} ಇಗ್ನೆಯೈ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ * {{flagicon|France}} ಬ್ರೈವ್-ಲಾ-ಗೈವಲ್ಲರ್ಡೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ * {{flagicon|France}} ಲಾಜೆಬ್ರೌಕ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ * {{flagicon|Pakistan}} ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ * {{flagicon|Netherlands}} ಐಗೆಲ್ ಶೋವೆನ್, ನೆಥೆರ್ಲಾಂಡ್ಸ್ * {{flagicon|Philippines}} ಬಟಂಗಾಸ್, ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ |} == ಕಲೋನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು == ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅವರ ಬೇರುಗಳು ಕೊಲೋಜ್ಞೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. * ಅಡೆನ್ಯೂಯರ್ ಕೊನಾರ್ಡ್ (5 ಜನವರಿ 1876 - 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 1967), ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ, ಕೊಲೋನ್ ಮಹಾನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷ(1917–1933, 1945) ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಾಧಿಕಾರಿ * ಅಗ್ರಿಪ್ಪ ಹೀನ್ರಿಚ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್ (1486–1535), ರಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ, ನಿಗೂಢ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕ * ರಿಯ ಅಗ್ರಿಪ್ಪನ (6 ನವೆಂಬರ್ 15 - 19 ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು 23 ಮಾರ್ಚ್ 59 ರ ನಡುವೆ), ರೋಮನ್ ಮಹಾರಾಣೀ(ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಲಾಡಿಯುಸ್ ನ ಪತ್ನಿ) ಹಾಗೂ ನೀರೋ ಮಹಾರಾಜನ ತಾಯಿ} * ಬಿರ್ನೆಬೌಮ್ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ (1403–1473) ಒಬ್ಬಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸನ್ಯಾಸಿನಿ * ಬ್ಲುಮ್ ರಾಬರ್ಟ್ (10 ನವೆಂಬರ್ 1807 - 9 ನವೆಂಬರ್ 1848),ರಾಜಕೀಯ ಚತುರ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಣರಾಜ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಹುತಾತ್ಮ. * ಹೋಲ್ಲ್ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ (21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1917 - 16 ಜುಲೈ 1985),1972 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕದ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ. * ಬ್ರುಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (6 ಜನೆವರಿ 1838 - 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1920) ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * ಕಲತ್ರವ ಅಲೆಕ್ಸ್ (ಜನನ 14 ಜೂನ್ 1973), ಸ್ಫಾನಿಶ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ * ಡೊನ್ನೆರ್ಸ್ಮಾರಕ್, ಫ್ಲೋರಿಯನ್ ಹೆನ್ಕೆಲ್ ವಾನ್ (ಜನನ 2 ಮೇ 1973), [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥಾ ರಚನಕಾರ. * ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (2ಏಪ್ರಿಲ್ l 1891 - 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1976), ಕಲಾಕಾರ * ಗೊಸೋವ್, ಏಂಜೆಲಾ (5 ನವೆಂಬರ್ 1974) ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಮೆಲಾಡಿಕ್ ಡೆತ್ ಮೆಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆದ ಆರ್ಚ್ ಎನೆಮಿ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ * ಹೈಡೆಮ್ಯಾನ್, ಬ್ರಿಟ್ಟೆ (ಜನನ 22 ದೆಸೆಂಬರ್ 1982), ಎಪೀ ಕತ್ತಿವರಸೆಗಾರ ಹಾಗೂಒಲಂಪಿಕ್ ಪದಕ ವಿಜೇತ * [[:de:Trude Herr|ಹೆರ್ರ್, ಟ್ರುಡೆ]] (4 Mಮೇ 1927 - 16 ಮಾರ್ಚ್ 1991), ನಟಿ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ * ಕೀಯರ್, ಯುಡೊ (ಜನನ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1944), ನಟ * ಜುಟ್ಟ ಕ್ರೈನಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್ (ಜನನ ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1962), ಆಫ್ರೋಡ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಓಡಿಸುವ ಸ್ಫರ್ಧಾಳು * ಕ್ಲೆಂಪೆರೆರ್, ವೆರ್ನರ್ (22 ಮಾರ್ಚ್ 1920 - 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000), ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಸ್ಯ ನಟ * [[:de:Hildegard Krekel|ಕ್ರೆಕೆಲ್, ಹಿಲ್ಡೆಗಾರ್ಡ್]] (ಜನನ 2 ಜೂನ್ 1952), ನಟಿ * [[:de:Lotti Krekel|ಕ್ರೆಕೆಲ್, ಲೋಟ್ಟಿ]] (ಜನನ 23 ಆಗಸ್ಟ್ 1941), ನಟಿ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ * ಕ್ರುಪ್ಪ್, ಯುವೆ (ಜನನ 24 ಜೂನ್ 1965), ವೃತ್ತಿಪರ(iೈಸ್) ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ್ತಿ * ಕುನ್ಹ, ಹೈಂಜ್ (18 ಫೆಬ್ರವರಿ 1912 - 12 ಮಾರ್ಚ್ 1992), ಮಂತ್ರಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ of ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಿಯಾ (1966–1978) * ಲೌಟೆರ್ ಬಕ್, ಹೈನರ್ (ಜನನ 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 1953), ನಟ * ಲೈಬರ್ಟ್, ಒಟ್ಟಮರ್ (ಜನನ 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1961), ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ * ಮಿಲ್ಲೊವಿಟ್ಷ, ಮೇರಿಲೊಸಿ (ಜನನ 23 ನವೆಂಬರ್ 1955), ಅಭಿನೇತ್ರಿ * [[:de:Peter Millowitsch|ಮಿಲ್ಲೊಂವಿಟ್ಷ್, ಪೀಟರ್]] (ಜನನ 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1949), ನಟ, ನಾಟಕ ರಚನಾಕಾರ ಹಾಗೂ ನಾಟಕರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ * ಮಿಲ್ಲೊಂವಿಟ್ಷ್, ವಿಲ್ಲಿ (8 ಜನೆವರಿ 1909 - 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999), ನಟ, ನಾಟಕ ಕರ್ತೃ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕ. * ನೈಡೆಕೆನ್, ವುಲ್ಫ್ ಯಾಂಗ್ (ಜನನ 30 ಮಾರ್ಚ್ 1951), ಹಾಡುಗಾರ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಕಲೆಗಾರ ಹಾಗೂ BAP ತಂಡದ ಮುಖಂಡ ವಾದ್ಯಗಾರ. * ನೈಹಾಫ್, ಥಿಯೊಡೊರ್ ವೊನ್ (25 ಆಗಸ್ಟ್ 1694 - 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1756), ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೊರ್ಸಿಕೊದ ರಾಜ ಥಿಯೊಡೊರ್ * ಆಫೆನ್ಬ್ಯಾಕ್, ಜಾಕ್ವೆಸ್ (20 ಜೂನ್ 1819 - 5 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1880), ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * [[:de:Willi Ostermann|ಓಸ್ಟಮ್ಯಾನ್, ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್]] (1 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1876 - 6 ಆಗುಸ್ಟ್ 1936) ಸಂಗೀತ ರಚನಾಕಾರ * ಪೆಟ್ರಾಸ್, ಇಕಿಮ್ (ಜನನ 27 ಆಗುಸ್ಟ್ 1992), ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ8 * ಪ್ರೌಸ್ನಿಟ್ಜ್, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ (26 ಆಗಸ್ಟ್ 1920 - 12 ನವೆಂಬರ್ 2004), ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾಪಕ * ಪಫ್ಫ್ಜೆನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಾ ಉರುಫ್ ನಿಕೊ (16 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1938 - 18 ಜುಲೈ 1988), ರೂಪದರ್ಶಿ, ಅಭಿನೇತ್ರಿ, ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಾಡುರಚನಾಗಾರ್ತಿ (ಸಹ ನೋಡಿರಿ ವೆಲ್ವೆಟ್ ಅಂಡರ್ಗ್ರೌಂಡ್) ಹಾಗೂ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟಿ * ರುಟ್ಜರ್ಸ್, ಜುರ್ಜೆನ್ (ಜನನ 26 ಜೂನ್ 1951), ಮಂತ್ರಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ುತ್ತರ ರೈನ್-ವೆಸ್ಟ್ಫಾಲಿಯಾ 2005-2010 * ಸ್ಟೌಕ್ ಹೌಸೆನ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (ಜನನ 2 ಮೇ 1957), ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಾಹಕ * ಟ್ರಿಪ್ಸ್, ವಿಲ್ಫ್ಗಯಾಂಗ್ ಗ್ರಾಫ್ ಬೆರ್ಘೆ ವೊಂನ್, ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಕಾರು ಚಲನಾ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ * ವೊಂಡೆಲ್, ಜೂಸ್ಟ್ ವಾನ್ ಡೆನ್ (17 ನವೆಂಬರ್ 1587 - 5 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1679), ಡಚ್ ಕವಿ ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ರಚನಾಕಾರ * ವೈಮಾರ್, ರಾಬರ್ಟ್ (ಜನನ 13 ಮೇ 1932), ಕಾನೂನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳ ತಜ್ಞ == ಇದನ್ನು ನೋಡಿ == * ಸ್ಟಾಡ್ವರ್ಕೆ ಕೋಲ್ನ್, ಪುರಸಭಾ ನಾಗರೀಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಂಪನಿ, ರೈಲ್ವೆ, ಬಂದರು, ಇತರೆ ನಾಗರೀಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪನಿ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} {{Wikisource1911Enc|Cologne}} * ಕೊಲೋನಿಪೇಡಿಯಾ, ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟಗಳು * {{de icon}}[http://www.koelnwiki.de/wiki/Hauptseite ಕಾಲೋನ್ವಿಕಿ, ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240619033105/http://koelnwiki.de/wiki/Hauptseite |date=2024-06-19 }} * [http://www.stadt-koeln.de/ ಕಲೋನ್ ನಗರ], ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಪೇಜ್ * {{wikivoyage|Cologne}} {{Geographic location |Centre = Cologne |North = [[Düsseldorf]], [[Wuppertal]], [[Essen]], [[Dortmund]] |Northeast = |East = [[Siegen]] |Southeast = [[Koblenz]] |South = [[Bonn]] |Southwest = |West = [[Aachen]] |Northwest = }} {{Cities in Germany}} {{Hanseatic League}} {{Free Imperial Cities}} {{Germany districts north rhine-westphalia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲೋನ್]] [[ವರ್ಗ:ರೈನ್ ನದಿಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಜುನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಗುರವಾದ ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಿತ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರು ಹನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು.]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಸೈನ್ಯದಳ ಜಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮುಕ್ತ ನಗರಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ತುರ್ಕಿ ಪಂಗಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿ]] 9sf87lxncamkrqt1fjhkleefczn0duo 0 25643 1377082 1345387 2026-07-24T04:56:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377082 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗೆಲಿಲಿ |image = Justus Sustermans - Portrait of Galileo Galilei, 1636.jpg|200px |caption = Portrait of Galileo Galilei by [[Giusto Sustermans]] |birth_date = {{birth date|1564|2|15|df=y}} |birth_place = [[ಪಿಸಾ]], [[Duchy of Florence]], Italy |residence = [[Grand Duchy of Tuscany]], Italy |nationality = Italian (Tuscan) |death_date = {{death date and age|df=yes|1642|1|8|1564|2|15}} |death_place = [[Arcetri]], [[Grand Duchy of Tuscany]], Italy |field = [[Astronomy]], [[Physics]] and [[Mathematics]] |work_institutions = [[ಪಿಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]<br />[[University of Padua]] |alma_mater = [[ಪಿಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] |academic_advisors = [[Ostilio Ricci]] |notable_students = [[Benedetto Castelli]]<br />[[Mario Guiducci]]<br />[[Vincenzio Viviani]] |known_for = [[Kinematics]]<br />[[Analytical dynamics|Dynamics]]<br />[[Telescopic observational astronomy]]<br />[[Heliocentrism]] |religion = [[Roman Catholic Church|Roman Catholic]] |signature = Galileo Galilei Signature 2.svg |footnotes = His father was the musician [[Vincenzo Galilei]]. His mistress was [[Marina Gamba]] (1570-August 21, 1612?) was mother of [[Maria Celeste]] (Virginia 1600-1634) and Livia (1601-1659), who were nuns, and son Vincenzo (1606-1649) a [[lutenist]]. Gamba later married Giovanni Bartoluzzi. }} [[File:Galileo facing the Roman Inquisition.jpg|thumb|220px]] '''ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಗೆಲಿಲಿ''' (೧೫ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೫೬೪ - ೮ ಜನವರಿ ೧೬೪೨) ಇಟಲಿಯ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಜ್ಙ]], [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಙ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]. ಇವರು [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ರೆನೆಸಾನ್ಸ್‌ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎನಿಸಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದವನೆಂದೂ [[ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌) ಮೂಲಪುರುಷನೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಖಗೋಳೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ [[ದೂರದರ್ಶಕ]]ವನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿ ವಿವಿಧ ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್|ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ; ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಅಪಾರ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[ಪೀಸಾ]] ನಗರದಲ್ಲಿ, 1564 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15ರಂದು. ತಂದೆ ವಿನ್ಸೆನ್ಸಿಯೊ ಗೆಲೀಲಿ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಂಗೀತಗಾರ. ಆತನ ಅಭಿಲಾಷೆಯಂತೆ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿಯಲೆಂದು [[ಪೀಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸೇರಿದ. ಆದರೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಒಂದು ಉಪನ್ಯಾಸದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ. ಕ್ರಮೇಣ ಗಣಿತದ ಗೀಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನೆಗೆ ಬಂದ. ಅವನ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆದದ್ದು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ. ಬಹುಬೇಗ ಅಪಾರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪೀಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. ==ಸಂಶೋಧನೆಗಳು== ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ]] ಅನೇಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಗಳೆದು ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ದ್ವೇಷ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ. ಅವರ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಎರಡೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟು [[ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌]] ನಗರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ. 1592ರಲ್ಲಿ [[ಪಡೂವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷ ಕಳೆದು, 1610 ರಲ್ಲಿ ಟಸ್ಕನಿ ಡ್ಯೂಕರ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಈತ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಲು ಕಾರಣವಾದ ಈತನ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ನಡೆದದ್ದು ಪಡೂವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ. ಯುರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಈತನ ಕೀರ್ತಿ ಹಬ್ಬಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರತೊಡಗಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ಈತನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರೋಧಿ ಬೋಧನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇವನ ವೈರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇವನ ಬೋಧನೆಗಳು ಧರ್ಮಬಾಹಿರವಾದವೆಂದು ಪೋಪ್ ಐದನೆಯ ಪಯಸ್‍ರವರ ಮನ ಒಪ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಈತನ ಶತ್ರುಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. 1615 ರಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿ ಇವನ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಿದರು. ==ವಿರೋಧ== [[File:E pur si muove.jpg| thumb|left|E pur si muove=ಮುರಿಲ್ಲೋಗೆ ಸೇರಿದ ಗೆಲಿಲಿಯೋನ ಭಾವಚಿತ್ರ=,"ಇ ಪರ್ ಸಿ ಮೊವ್" (ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅದು ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ ; ತಾನು 'ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಭೂಮಿ ಚಲಿಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, 'ಅದು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಜೈಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿದ್ದಾನೆ) ಆತನ ಜೈಲು ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿದ ಅವನ ಬರೆಹ (ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ)]] 1623 ರಲ್ಲಿ ಗೆಲಿಲಿಯೊನ ಸ್ನೇಹಿತ ಬಾರ್ಬೆರಿನಿ ಎಂಬಾತ ಎಂಟನೆಯ ಅರ್ಬನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೇರಿದ. ತನಗೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದ್ದನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸಾರಲು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವ ಅಡ್ಡಿಯೂ ಇರಲಾರದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ‘ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಸಂವಾದ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1632). [[ಟಾಲೆಮಿ]] ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸುವ ಒಬ್ಬ, ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪರ ವಾದಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ-ಈ ಮೂವರ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ ವಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಂತೆಯೂ ಟಾಲೆಮಿ ವಾದಿಯನ್ನು ಬೆಪ್ಪನಂತೆಯೂ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಟಾಲೆಮಿ ವಾದಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಪೋಪ್‍ರವರನ್ನೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಈತನ ವೈರಿಗಳು ಅಪಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 1633 ರಲ್ಲಿ ಈತ ಪುನಃ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ. ಗೆಲಿಲಿಯೊ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಮಂಡಲಿ ತೀರ್ಮಾನವಿತ್ತಿತು. ಕೇವಲ ಮೂವತ್ತೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದೇ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ [[ಬ್ರೂನೊ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ಜೀವಸಹಿತ ಸುಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗೆಲಿಲಿಯೊಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇವನ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಆ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಗೋಣಿಪಟ್ಟಿಯನ್ನುಟ್ಟು ಮೈಗೆ ಬೂದಿ ಬಳಿದುಕೊಂಡು ಮೊಣಕಾಲೂರಿ ಕುಳಿತು ‘ನಾನು ಅಪರಾಧಿ, ನಾನು ಬೋಧಿಸಿದುದೆಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು, ಭೂಮಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ; ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ’ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸಾರಬೇಕಾಯಿತು. ಮೇಲಕ್ಕೇಳುವಾಗ ತಗ್ಗಿಸಿದ ದನಿಯಲ್ಲಿ ‘ನಾನು ಏನೇ ಹೇಳಿರಲಿ ಅದು ಚಲಿಸಿಯೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನೆಂದು ಕಥೆ. ==ನಿಧನ== ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಇವನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಕೆಲವು ದಿವಸ ರೋಮ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಟಸ್ಕನಿ ಡ್ಯೂಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅನಂತರ ಆರ್ಸೆಟ್ರಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದು 1642 ಜನವರಿ 8 ರಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುರುಡನಾಗಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಕಳೆದ. ==ಸಾಧನೆಗಳು== ಗೆಲಿಲಿಯೊ ತನ್ನ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು 1581 ರಲ್ಲಿ. ಆಗ ಇವನಿಗಿನ್ನೂ ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷ: ಪೀಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಪೀಸಾ ನಗರದ ಕ್ಯಾತೆಡ್ರಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತೂಗುದೀಪವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ತೂಗಾಟದ ವಿಸ್ತಾರ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ, ದೀಪ ಒಂದು ತುದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವನು ಗಮನಿಸಿದ. ಗಡಿಯಾರ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಕಾಲಮಾಪಕಗಳು ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಇವನು ತನ್ನ ನಾಡಿಯ ಬಡಿತವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ತರುವಾಯ ಒಂದು ಸರಳ ಲೋಲಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ ಉದ್ದವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಆಂದೋಲನ ಕಾಲ ಹೇಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಗೆಲಿಲಿಯೊ 1593 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಇವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಅನಿಲ ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕ; ಅನಿಲದ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮೇಲಿನಿಂದ ಬೀಳುವ ಕಾಯಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುವೆಂಬುದನ್ನು ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡತೊಡಗಿದ. ಬೇರೆಬೇರೆ ತೂಕವಿರುವ ಎರಡು ಕಾಯಗಳನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರುವ ವಸ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬೀಳುವುದೆಂದು [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಬೋಧಿಸಿದ್ದ. ಅವನು ಮಡಿದು 1800 ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸರಿಯೇ ತಪ್ಪೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಗೋಜಿಗೆ ಯಾರೂ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಅದು ನಿಜವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ವಾಯು ಒಡ್ಡುವ ಅಡಚಣೆಯ ಕಾರಣ ಹಗುರವಾದ ಕಾಯಗಳ ವೇಗ ಕುಗ್ಗುವುದರಿಂದ ಈ ತಪ್ಪು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಾಯಗಳೂ ಒಂದೇ ವೇಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವುದೆಂದು ಇವನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಾಯು ಒಡ್ಡುವ ಅಡಚಣೆಗೆ ಮಣಿಯದಷ್ಟು ತೂಕವಿರುವ ಎರಡು ಕಾಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದೇ ಆದರೆ, ಅವೆರಡರ ತೂಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಅವು ಒಂದೇ ವೇಗದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವುವೆಂದು ಹೇಳಿದ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೊಂದು ಹತ್ತರಷ್ಟು ಭಾರವಿರುವಂಥ ಎರಡು ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಪೀಸಾದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲುಗೋಪುರದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದನೆಂದು ದಂತಕಥೆ. ಕಾಯ ನೇರವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ವೇಗ ಬಹಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ ಚಲನೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಕಾಲಮಾಪಕಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಆಗ ಲಭ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಯದ ವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಇಳಿಜಾರು ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಹಲಗೆಯನ್ನು ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ರೇಖೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಓರೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಉರುಳುವ ಗುಂಡಿನ ವೇಗವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. [[ಭೂಮಿ]]ಯ [[ಗುರುತ್ವಬಲ]]ಕ್ಕೆ ಸತತವಾಗಿ ಒಳಗಾಗಿರುವ ಕಾಯದ ವೇಗ ಕ್ಲುಪ್ತ ದರದಲ್ಲಿ ಏರುವುದೆಂದೂ ಅದು ಚಲಿಸುವ ದೂರ ಕಾಲದ ವರ್ಗದ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರುವುದೆಂದೂ ಒಂದು ಕಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಲವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಕಾಯ ಒಂದೇ ನೇರದಲ್ಲಿ ಸಮವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವುದೆಂದೂ ಇವನು ತೋರಿಸಿದ. ಕಾಯ ತನ್ನ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರಲು ಬಲವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಅದುವರೆಗೆ ಜನ ನಂಬಿದ್ದರು. ಅದು ತಪ್ಪು ಭಾವನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೆಲಿಲಿಯೊ ತೋರಿಸಿದಂತಾಯಿತು. [[File:Galileo's geometrical and military compass in Putnam Gallery, 2009-11-24.jpg|thumb|Galileo's geometrical and military compass, thought to have been made c. 1604 by his personal instrument-maker [[Marc'Antonio Mazzoleni]]]] ಒಂದು ಕಾಯ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಲಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದಾಗ, ಇಲ್ಲವೇ ಸಮವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಯದ ಮೇಲೆ ಬೇರೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಲಪ್ರಯುಕ್ತವಾದಾಗ ಆ ಕಾಯ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದೆಂಬುದನ್ನೂ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೂ ಇವನು ಗಣಿತವನ್ನು ಬಳಸಿದ. ಹೀಗಾಗಿ ಈತನನ್ನು [[ಗತಿವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಮೂಲಪುರುಷನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[File:Galileo telescope replica.jpg|thumb|left|A replica of the earliest surviving telescope attributed to Galileo Galilei, on display at the [[Griffith Observatory]].]] [[File:Bertini fresco of Galileo Galilei and Doge of Venice.jpg|thumb|right| Galileo showed the [[Doge of Venice]] how to use the telescope (Fresco by [[Giuseppe Bertini]])]] [[File:Galileo manuscript.png|thumb|It was on this page that Galileo first noted an observation of the [[natural satellite|moons]] of [[Jupiter]]. This observation upset the notion that all celestial bodies must revolve around the Earth. Galileo published a full description in ''Sidereus Nuncius'' in March 1610]] [[File:Phases-of-Venus.svg|thumb|The [[phases of Venus]], observed by Galileo in 1610]] ಪಡೂವದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ವಿಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಕೆಪ್ಲರ್‍]]ನೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಈತನಿಗೆ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1609 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಬಂದಿತು: ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹಾಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬುದೇ ಆ ಸುದ್ದಿ. ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆಯುವುದರೊಳಗೆ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ತನ್ನದೇ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡ. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪಡಿಸುತ್ತ ಮುಂದುವರಿದು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾದ ಹಲವಾರು ದೂರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ. ಖಗೋಳೀಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ದೂರದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ. [[ಗುರುಗ್ರಹ]]ಕ್ಕೆ [[ಉಪಗ್ರಹ]]ಗಳಿರುವುದನ್ನೂ [[ಶುಕ್ರಗ್ರಹ]] [[ಚಂದ್ರ]]ಬಿಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನೂ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಪರ್ವತ ಕಂದರಗಳಿರುವುದನ್ನೂ ಇವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಬರಿಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿಳಿಯ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ [[ಆಕಾಶಗಂಗೆ]] (ಮಿಲ್ಕಿ ವೇ) ನಿಜಕ್ಕೂ ಒತ್ತಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಸಮೂಹವೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಣ್ಣುಕೋರೈಸುವ [[ಸೂರ್ಯ]] ಬಿಂಬದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಕಲೆಗಳಿರುವುದನ್ನೂ ಅವು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿ ಸೂರ್ಯಗೋಳ ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತಿ ರುವುದೆಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ. ಈ ಎಲ್ಲ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳೂ ಕೊಪರ್ನಿಕಸ್‍ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದುವು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{sisterlinks|wikt=Galileo|n=no|v=no|s=Author:Galileo Galilei|b=Galileo's Science}} {{refbegin}} *{{worldcat id|id=lccn-n79-3254}} ===By Galileo=== *[http://www.mpiwg-berlin.mpg.de/Galileo_Prototype/MAIN.HTM Electronic representation of Galilei's notes on motion (MS. 72)] *[http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/content/scientific_revolution/galileo Galileo's 1590 ''De Motu'' translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091128183313/http://echo.mpiwg-berlin.mpg.de/content/scientific_revolution/galileo/ |date=2009-11-28 }} *[http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT158.HTM Works by Galileo Galilei]: text with concordances and frequencies. *Galilei, Galileo. [http://www.rarebookroom.org/Control/galgal/index.html ''Le Operazioni del Compasso Geometrico et Militare''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229003143/http://www.rarebookroom.org/Control/galgal/index.html |date=2008-12-29 }} 1610 Rome. From the [http://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division] at the [[Library of Congress]] *Galilei, Galileo. [http://www.rarebookroom.org/Control/galsol/index.html ''Istoria e Dimostrazioni Intorno Alle Macchie Solar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229003148/http://www.rarebookroom.org/Control/galsol/index.html |date=2008-12-29 }} 1613 Rome. From the [http://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division] at the [[Library of Congress]] *Linda Hall Library features a [http://contentdm.lindahall.org/u?/classics,5292 first edition of ''Sidereus Nuncius Magna''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191209103144/http://contentdm.lindahall.org/u%3F/classics,5292 |date=2019-12-09 }} as well as a [http://contentdm.lindahall.org/u?/classics,426 pirated edition from the same year] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191209103145/http://contentdm.lindahall.org/u%3F/classics,426 |date=2019-12-09 }}, both fully digitised. *[http://hdl.loc.gov/loc.rbc/general.67904.1 Sidereus Nuncius] From the Collections at the Library of Congress ===On Galileo=== *[http://beinecke.library.yale.edu/exhibitions/starrymessenger/ Starry Messenger: Observing the Heavens in the Age of Galileo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614033450/http://beinecke.library.yale.edu/exhibitions/starrymessenger/ |date=2010-06-14 }}—an exhibition at the [http://www.library.yale.edu/beinecke/index.html Beinecke Rare Book and Manuscript Library at Yale University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118113045/http://www.library.yale.edu/beinecke/index.html |date=2012-01-18 }} *[http://www.museogalileo.it/en/index.html Museo Galileo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702052237/http://www.museogalileo.it/en/index.html |date=2014-07-02 }}—Florence, Italy *[http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=134975 Galileo's math genealogy] *[http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/PictDisplay/Galileo.html Portraits of Galileo] *[http://galileo.rice.edu/ The Galileo Project] at [[Rice University]] *[http://www.pbs.org/400years/ PBS documentary: ''400 Years of the Telescope''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530051811/https://www.pbs.org/retired-site/ |date=2020-05-30 }} *{{YouTube|5C5_dOEyAfk|Feather & Hammer Drop on Moon}} *[http://www.martinince.eu/journalist/galileos-telescope/ article by UK journalist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170315001445/http://www.martinince.eu/journalist/galileos-telescope/ |date=2017-03-15 }} on proposed disinterment to determine Galileo's eyesight problems *[https://www.nytimes.com/2013/01/19/opinion/galileo-the-starry-messenger.html "Galileo, The Starry Messenger" (NYT, 18 January 2013).] ====Biography==== * Full text of {{ws | [[s: Galileo (1918)|Galileo]]}} by Walter Bryant (public domain biography) *[http://www.pbs.org/wgbh/nova/galileo/ PBS Nova Online: ''Galileo's Battle for the Heavens''] *[http://plato.stanford.edu/entries/galileo/ Stanford Encyclopedia of Philosophy entry on Galileo] *{{IMDb title|id=0956139|title=Animated Hero Classics: Galileo (1997)}} ====Galileo and the Church==== *[http://www.thomasaquinas.edu/news/recent_events/Decaen-Galileo.html ''Galileo Galilei, Scriptural Exegete, and the Church of Rome, Advocate of Science''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110608054230/http://www.thomasaquinas.edu/news/recent_events/Decaen-Galileo.html |date=2011-06-08 }} lecture ([http://www.thomasaquinas.edu/news/recent_events/Galileo%20Galilei-Scripture%20Exegete.mp3 audio here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503184715/http://www.thomasaquinas.edu/news/recent_events/Galileo%20Galilei-Scripture%20Exegete.mp3 |date=2011-05-03 }}) by [[Thomas Aquinas College]] tutor Dr. Christopher Decaen *"[http://www.traditioninaction.org/History/A_003_Galileo.html The End of the Myth of Galileo Galilei]" by Atila Sinke Guimarães *[http://blog.oup.com/2011/01/galileo/ Galileo and the Church], article by John Heilbron. *{{Wayback |date=20071209222631 |url=http://www.catholic.net/rcc/Periodicals/Issues/GalileoAffair.html |title=Galileo Affair catholic.net }} {{refend}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಗೆಲೀಲಿ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೫೬೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೬೨೪ ನಿಧನ]] qetnz6vagx4yebmpi66md155976o81o 0 27000 1377050 1343588 2026-07-23T21:08:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377050 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ಕೊತ್ತುಂಬರಿ(ಹವೀಜ) |image =Coriandrum_sativum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-193.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Apiales]] |familia = [[Apiaceae]] |genus = '''''Coriandrum''''' |species = '''''C. sativum''''' |binomial = ''Coriandrum sativum'' |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] }} '''ಕೊತ್ತುಂಬರಿ''' (''ಕೋರಿಯಾಂಡರ್ ಸ್ಯಾಟಿವಮ್'' ) ಎನ್ನುವುದು ಏಪಿಯಾಸಿಯೇ ಕುಟುಂಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಿಂದ ನೈರುತ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೃದುವಾದ, ಬೋಳು ಗಿಡವಾಗಿದ್ದು {{convert|50|cm|in}} ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ವಿವಿಧ ಆಕಾರವುಳ್ಳವಾಗಿದ್ದು, ಸಸ್ಯದ ತಳದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೂವು ಬಿಡುವ ಕಾಂಡದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗರಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಎತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಹೂವು]]ಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಅತೀ ನಸುಗೆಂಪು ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ, ಅಸಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಹೂದಳಗಳು ಅದರತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ (ಕೇವಲ 5000–6&nbsp;ಮಿಮೀ ಉದ್ದ) ಉದ್ದವಾಗಿ (ಕೇವಲ 5–6&nbsp;ಮಿಮೀ) ಹೂಗೊಂಚಲಿನಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವಂತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ಹಣ್ಣು]] ಗೋಳಾಕೃತಿಯ ಒಣ ಸ್ಕಿಜೋಕಾರ್ಪ್ ಆಗಿದ್ದು 3-5 ಮಿಮೀ ವ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== *14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಕೊರಿಯಾಂಡರ್'' ಪದವು ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದವಾದ "ಕೊರಿಯಾಂಡ್ರೆ" ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]]ನ ''ಕೊರಿಯಾಂಡ್ರಮ್'' ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ,<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcoriandrum ಕೊರಿಯಾಂಡ್ರಮ್], ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಟಿ. ಲೂಯಿಸ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶಾರ್ಟ್, ''ಎ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ'', ಪರ್ಸ ಯುಸ್‌ನಲ್ಲಿ</ref> ಈ ಪದವು ಗ್ರೀಕ್ನ {{Polytonic|κορίαννον}} (''ಕೊರಿಯನ್ನೋನ್'' ) ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext% 3A1999.04.0057% 3Aentry %3 Dkori%2Fannon κορίαννον]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, *ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಏ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಾನ್, ಪೆರ್ಸಯುಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ</ref><ref>"ಕೊರಿಯಾಂಡರ್", ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡಿಕ್ಶನರಿ, 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ,'' 1989. ಆಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಪದದ ಅತೀ ಮೊದಲ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ರೂಪವು ಮೈಸೇನೇಯಿನ್ ''ಕೊ-ರಿ-ಜ-ಡ-ನ'' <ref>[8] ^ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಲೆಕ್ಸಿಕೋನ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಗಳ ಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ</ref> (ಇದನ್ನು ಲೀನಿಯರ್ ಬಿ ಸಿಲೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ''ಕೊರಿಯಾಂಡನ್'' ಎಂದು ಪುನರ್‌ರಚಿಸಬಹುದು )ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಮಿನೋಸ್ನ ಮಗಳಾದ ''ಏರಿಯಾಡೇನ್'' ನ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸರಳವಾಗಿದ್ದು, ತದನಂತರ ''ಕೊರಿಯನ್ನೋನ್'' ಅಥವಾ ''ಕೊರಿಯಂಡ್ರೋನ್'' ಪದಗಳಾಗಿ ವಿಕಸಿತವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name= "Chad wick">ಜಾನ್ ಚಾಡ್ವಿಕ್, ''ದಿ ಮೈಸೇನೀಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' (ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್: ಯೂನಿರ್ವಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1976), ಪು. 119</ref> == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಸಸ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳು ಸೇವಿಸುವಂತಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಣಗಿದ ಬೀಜಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್, ಟೆಕ್ಸಾನ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕನ್, ಚೈನೀಸ್, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಎಲೆಗಳು === [[File:Coriandrum sativum 003.JPG|thumb|left|ಪುಷ್ಪಗಳು]] *ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಹು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ '''ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳು''', '''ಚೈನೀಸ್ ಪಾರ್ಸ್ನೀ''', '''ಸಿಲಂಟ್ರೋ''' (ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪಾನೀಷ್‌‌ನಿಂದ) ಎಂದು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯ (''ಕೊರಿಯಾಂಡ್ರಮ್ ಸ್ಯಾಟಿವಮ್'' ಎಲ್.) ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಕ್ಯುಲಾಂಟ್ರೋ (''ಎರಿಂಜಿಯಮ್ ಫೋಟಿಡಮ್'' ಎಲ್.) ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಇದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಆವಿಯಾಗುವ ಎಲೆಯ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು <ref>[http://www.hort.purdue.edu/newcrop/proceedings1999/v4-506.html ] ರಾಮಚರಣ್, ಸಿ. 1999. ಕ್ಯುಲಾಂಟ್ರೋ: ಎ ಮಚ್ ಯುಟಿಲೈಜ್ಡ್, ಲಿಟ್ಲ್ ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟುಡ್ ಹರ್ಬ್. ಪು. 506–509. ಇನ್: ಜೆ. ಜ್ಯಾನಿಕ್ (ಸಂ.), ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಆನ್ ನ್ಯೂ ಕ್ರಾಪ್ಸ್ ಎಂಡ್ ನ್ಯೂ ಯೂಸಸ್. ಎಎಸ್‌ಹೆಚ್ಎಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ, ವಿಎ</ref> ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. *ಎಲೆಗಳು ಸಿಟ್ರಸ್ ಓವರ್‌ಟೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೀಜಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಸಹ್ಯವಲ್ಲದ "ಸೋಪಿನಂತಹ" ರುಚಿ ಅಥವಾ ದುರ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಇದರ ಎಲೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB123446387388578461.html ] ಅಕ್ರೋಸ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪ್ಯೂಪಲ್ ಆರ್ ಫ್ಯೂಮಿಂಗ್ ಓವರ್ ದಿ ಹರ್ಬ್ (ನೋ, ನಾಟ್ ದಾಟ್ ಒನ್) ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ ಹ್ಯಾಟರ್ಸ್ ಬೂ 'ಫೆಟಿಡ್ ಬಾರ್ಬ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀನ್'; ಶ್ರೀ ಸಾರಾಹ್ ರೂಬೆನ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು</ref> *ಸ್ವಾದವನ್ನೂ ಸಹ ದುರ್ಗಂಧದ ಜೀವಿ ಅಥವಾ ಒಳಗೊಂಡ ಅಂತಹುದೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೂಹ (ಆಲ್ಡೆಹೈಡ್ಸ್)ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ್ದು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಆಗಿ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಫೀನೈಲ್ಥಿಯೋಕಾರ್ಬೈಡ್ ನ ರುಚಿಯ ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿನ ಪರಿಚಿತ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತಾಜಾ ಎಲೆಗಳು ಹಲವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಘಟಕ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. * (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚಟ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ) ಜೊತೆಗೆ ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಖಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಲ್ಸಾ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಕಮೋಲ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು [[ತೊವ್ವೆ|ದಾಲ್]] ಮತ್ತು ಕರ್ರಿಗಳಂತಹ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಉಷ್ಣವು ಅದರ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದರ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಾಜಾ ಆಗಿರುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ತಕ್ಷಣದ ಮೊದಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾದವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ತನಕ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Cori_sat.html#disc ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130105452/http://uni-graz.at/~katzer/engl/Cori_sat.html#disc |date=2010-11-30 }} ''uni-graz.at''</ref> *ಸಸ್ಯದಿಂದ ಕಿತ್ತ ಬಳಿಕ ಎಲೆಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಣಗಲು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಅಥವಾ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದಾಗ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಷ್ಯನ್‌ನಲ್ಲಿ кинза (ಕಿಂಜಾ) (ಜಾರ್ಜಿಯನ್‌ನ ქინძი) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತಾಜಾ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿಐಎಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಣ್ಣು === [[File:coriander.png|thumb|right|ಒಣಗಿಸಿದ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಹಣ್ಣುಗಳು]] [[File:Sa-cilantro seeds.jpg|left|thumb|ಇನ್ನಷ್ಟು ಒಣಗಿದ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಹಣ್ಣುಗಳು]] *ಒಣಗಿದ ಹಣ್ಣಗಳನ್ನು ''ಕೊತ್ತುಂಬರಿ'' ಅಥವಾ ''ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜ'' ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ''ಧನಿಯಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{OED|dhania}}</ref> ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ''ಕೊತ್ತುಂಬರಿ'' ಪದವನ್ನು ಗಿಡವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕೇವಲ ಈ ಬೀಜಗಳಿಗೆ (ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ಕುಟ್ಟಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣಿನಂತಹ ಸಿಟ್ರಸ್ ಸ್ವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಟರ್ಪೀನ್ಗಳು ಲಿನಲೋಲ್ ಮತ್ತು ಪೈನೀನ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. *ಅದನ್ನು ಬೆಚ್ಚನೆಯ, ಕಾಯಿ ಭರಿತ, ಮಸಾಲೆಯ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಸ್ವಾದಭರಿತವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪಜಾತಿಯ ವಲ್ಗಾರೆ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಕಾರ್ಪಮ್ 3-5 ಮಿಮೀ ಸುತ್ತಳತೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಉಪಜಾತಿಯ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಕಾರ್ಪಮ್ ಹಣ್ಣುಗಳು 1.5ಮಿಮೀ-3 ಮಿಮೀ ಸುತ್ತಳತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಹಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಇವುಗಳಿಗೆ ಮೊರಾಕ್ಕೋ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಗಳು ಕಡಿಮೆ ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣ (0.1-0.4%) ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಾಂಬಾರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಮಾಡುವಿಕೆ ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಹಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 0.4-1.8% ರಷ್ಟು ಬಾಷ್ಪಶೀಲಯ ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾರತೈಲದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20040404072132/http://www.crop.cri.nz/psp/broadshe/coriand.htm</ref> ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಒಣಗಿದ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಒಣಗಿದ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಮಾಡಬಹುದು. * ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟಾಗ ಅದು ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತಾಜಾವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜವು ಗರಂ ಮಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಸಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಬಾರ ([[ಹಿಂದಿ]] ಹೆಸರು: धनिया ''ಧನಿಯಾ'' ) ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜೀರಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಂದಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. *''ಧನಾ ದಾಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಹುರಿದ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಲಘು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ: ಸಾಂಬಾರ್ (சாம்பார்) ಮತ್ತು [[ಸಾರು|ರಸಂ]] (இரசம்). ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಕುದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೀತಕ್ಕೆ ಮನೆ ಔಷಧವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಏಷ್ಯಾದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತರಕಾರಿಗಳ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಸೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ( ನೋಡಿ ಬೋರ್‌ವೋರ್ಸ್). ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜವನ್ನು ಕ್ಯಾರಾವೇಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ರೈ ಬ್ರೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇಂದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಗೋಧಿ ಬೀರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡು ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳ ಬೀರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.samueladams.com/world_of_beer.aspx ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828181806/http://www.samueladams.com/world_of_beer.aspx |date=2008-08-28 }} ಗೋಧಿ ಬೀರ್‌ಗಳು</ref> ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಿಟ್ರಸ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಲು ಕಿತ್ತಳೆ ಸಿಪ್ಪೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಬೇರುಗಳು === [[File:Coriander roots.JPG|thumb|right|ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೇರುಗಳು]] ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೇರುಗಳು ಎಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಗಾಢವಾದ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಏಷ್ಯನ್ ಅಡುಗೆ ಪಾಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ರಿ ಪೇಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಥಾಯಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == *ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪಿನ ಬಳಿಕ ನಿರ್ಜನವಾದ ಮತ್ತು ಅತೀ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು "ಈ ಸಸ್ಯವು ಎಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಕಷ್ಟ" ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿ ತು.<ref name="ZoharyHopf">ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಜೋಹರಿ ಮತ್ತು ಮೇರಿಯಾ ಹೋಫ್ಫ್, ''ಡೋಮೆಸ್ಟಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಓಲ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್, ಥರ್ಡ್ ಎಡಿಶನ್ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2000), ಪು. 205-206''</ref> *[[ಇಸ್ರೇಲ್]]ನ ನಹಾಲ್ ಹೆಮೆಲ್ ಗುಹೆಯ ಕುಂಬಾರಿಕೆ-ಪೂರ್ವದ ನವಶಿಲಾಯುಗ ಬಿ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಹದಿನೈದು ಒಣಗಿದ ಮೆರಿಕಾರ್ಪ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಲೀಟರಿನಷ್ಟು ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಮೆರಿಕಾರ್ಪ್‌ಗಳನ್ನು ಟುಟಾಂಕಾಮೂನ್ ಗೋರಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. * ಈ ಸಸ್ಯವು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಈ ಕಾಣುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟಿಯಿನ್ನರು]] ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಕಾಣಬಹುದು ಜೋಹಲಿ ಮತ್ತು ಹೋಪ್ಫ್ ಇವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು.<ref name="ZoharyHopf" /> ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ಬೈಬಲ್‌ನ ಎಕ್ಸೋಡಸ್ 16:31 ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು: "ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಮನೆಯವರು ಇದನ್ನು ಮನ್ನಾ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು: ಮತ್ತು ಇದು ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜದಂತೆ ಗೋಲಾಕಾರವಾಗಿತ್ತು. * ಇದರ ರುಚಿಯು ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಚಪ್ಪಟೆಯ ಕೇಕ್‌ನಂತಿತ್ತು". ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಸಾವಿರವರ್ಷ ಬಿ.ಸಿ.ಯಿಂದ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಪೈಲೋಸ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಲೀನಿಯರ್ ಬಿ ಮಾತ್ರೆಯು ಉಪಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಸುಗಂಧಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಅದರ ಬೀಜವನ್ನು ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸುವಾಸನೆಗಾಗಿ ಜೌಷಧೀಯ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು.<ref name="Chadwick" /> *ಇದನ್ನು ಅದೇ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಪುರಾತತ್ವ ಪುರಾವೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ: ಮೆಸೆಡೋನಿಯಾದ ಸಿಟಾಗ್ರೋಯಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲಿನ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಫ್ರಾಗಿಸ್ಕಾ, ಎಮ್. (2005) ವೈಲ್ಡ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಟಿವೇಟೆಡ್ ವೆಜೆಟೇಬಲ್ಸ್, ಹರ್ಬ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ. ''ಎಲ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ'' '''10''' (1): 73-82</ref> 1670 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲೋನಿಗಳಿಗೆ ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಸಮಾನ ಸಸ್ಯಗಳು == ಈ ಸಸ್ಯಗಳು ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.beautyepic.com/health-benefits-of-coriander-seeds/ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳು ಆಫ್]</ref> * ''ಎರಿಂಜಿಯಮ್ ಫೋಟಿಡಮ್'' ಅಂತಹುದೇ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ''ಕುಲಾಂಟ್ರೋ'' ಎಂದೂ ಸಹ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Tucker, A.O. 1992">ಟಕರ್, ಎ.ಓ. &amp; ಟಿ. ಡೀಬ್ಯಾಗಿಯೋ. 1992. ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್. ದಿ ಹರ್ಬ್ ಕೊನ್‌ಪಾನಿಯನ್. ಏಪ್ರಿ.-ಮೇ. ಪುಟಗಳು 36-41.</ref> * ''ಪರ್ಸಿಕೇರಿಯಾ ಓಡೋಟರಾ,'' ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ ಕೊರಿಯಾಂಡರ್, ಅಥವಾ rau răm ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎಲೆಗಳು ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯಂತಹುದೇ ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೋಲಿಗೋನೇಸಿಯೇ, ಅಥವಾ ಬಕ್‌ವೀಟ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Tucker, A.O. 1992" /> * ''ಪ್ಯಾಪೆಲೋಕ್ವೆಲೈಟ್'' ಎನ್ನುವುದು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಕುಟುಂಬವಾದ ಕಾಂಪೋಸಿಟೇ ಅಥವಾ ಅಸ್ಟೇರೇಸಿಯೇ ಸದಸ್ಯ ''ಪೋರೋಫೈಲ್ಲಮ್ ರುಡೆರೇಲ್'' ಉಪವರ್ಗದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಜಾತಿಯು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಿಂದ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದವರೆಗೆ ಕಾಡುಗಿಡವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿದೆ.<ref name="Tucker, A.O. 1992" /> ==ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಗಳು== *ಇತರ ಅನೇಕ ಉಪಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಂತೆ ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯು ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡಾಂಟ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಈ ಸಾಂಬಾರು ಪದಾರ್ಥದೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳ ಹಾಳಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳೆರಡೂ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ, ಆದರೆ ಎಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6T6R-4BYNPMF-4&amp;_user=10&amp;_coverDate=11%2F30%2F2004&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=high&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;_docanchor=&amp;view=c&amp;_searchStrId=1306939650&amp;_rerunOrigin=scholar.google&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=c444dd0b5f848763c997222c18411b3f ಹೆಲ್ಲೆ ವಾಂಗೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್, ಆನ್ನೆ ಬೆರಿಟ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಲ್ಸೆನ್, ಕಾರ್ಲ್ ಎಜಿಲ್ ಮಾಲ್ಟೆರಡ್, "ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡಾಂಟ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಇನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್ ಫ್ರೊಮ್ ಕೊರಿಯಾಂಡರ್", ''ಫುಡ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'', ಆ. 88, ಸಂ. 2, ಪು. 293-297, ನವೆ. 2004.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ''ಸಾಲ್ಮೋನೆಲ್ಲಾ ಕೋಲೆರಾಸೂಸ್'' ವಿರುದ್ಧ ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರೀರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಯಾನಿಕವಲ್ಲದ ಸರ್ಫಾಕ್ಟಂಟ್ಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf0354186 ಇಸಾವೋ ಕ್ಯೂಬೋ et. al., "ಆಂಟಿಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಲ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಕೋರಿಯಾಂಡರ್ ವೊಲಟೈಲ್ ಕಂಪೌಂಡ್ಸ್ ಅಗೈನೆಸ್ಟ್ ಸಾಲ್ಮೋನೆಲ್ಲಾ ಕೋಲೆರೇಸ್ಯೂಯಿಸ್", ''ಜೆ. ಅಗ್ರಿಕ್. '' ][http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf0354186 ''ಫುಡ್ ಕೆಮಿ.'', 2004, 52 (11), ಪು 3329–3332]</ref> *ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲಿಗಳ ಬೆಂಬಲದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಂಕ್ಸಿಯೋಲಿಟಿಕ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|unused_data=DUPLICATE DATA: pmid=15619553|title=Coriandrum sativum: evaluation of its anxiolytic effect in the elevated plus-maze|author=Emamghoreishi M, Khasaki M, Aazam MF|year=2005|journal=Journal of Ethnopharmacology|volume=96|issue=3|pages=365–370|pmid=15619553|doi=10.1016/j.jep.2004.06.022}}</ref> * ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಔಷಧದದಲ್ಲಿ ಸಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆಯನ್ನು ಕುದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ತದನಂತರ ದೊರೆಯುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತಣ್ಣಗೆ ಮಾಡಿ ಸೇವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೂತ್ರವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.hashmi.com/coriander.html|author=Dawakhana, H|year=2007|title=Coriander: Cure from the Kitchen|publisher=hashmi.com|accessdate=2007-07-18|archive-date=2007-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070630142313/http://www.hashmi.com/coriander.html|url-status=dead}}</ref> ನಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ವಾಯುಹಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕಾರಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title = Coriander|publisher = PDRHealth|url = http://www.pdrhealth. com/drug_info/nmdrugprofiles/ herbaldrugs /100860.shtml | accessdate = 2007-07-18 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070601175355/http://www.pdrhealth.com/drug_info/nmdrugprofiles/herbaldrugs/100860.shtml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-06-01}}</ref><ref>{{cite web|title=Herbs for the Prairies:Coriander|publisher=Saskatchewan Herb and Spice Association|url =http:// paridss. usask.ca/specialcrop/commodity/herb_spice/tour/coriander.html| accessdate=2007-07-18 |archiveurl = http://web.archive. org/web/20070818114016/http:/ /paridss.usask.c a/specialcrop /commodity/herb_spice/tour/coriander.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-08-18}}</ref> *ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯ ಸಾರವು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಇನ್ಸುಲಿನ್‍ನಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=906092 |title=ಅಲಿಸನ್ ಎಮ್ ಗ್ರೇ, ಪೀಟರ್ ಆರ್. ಫ್ಲಾಟ್, "ಇನ್ಸುಲಿನ್-ರಿಲೀಸಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಲೈಕ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರಡಿಷನಲ್ ಆಂಟಿ-ಡಯಾಬೆಟಿಕ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಕೋರಿಯಾಂಡ್ರಮ್ ಸ್ಯಾಟಿವಮ್ (ಕೋರಿಯಾಂಡರ್)", ''ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್'', ಆ. 81, ಪು. 203-209, (1999) |access-date=2024-07-10 |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825020801/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=906092 |url-status=dead }}</ref> *ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೈಪೋಲಿಪಿಡೆಮಿಕ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆ [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್]] ಮತ್ತು ಟ್ರೈಗ್ಲೈಸೆರೈಡ್ಸ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆ ಯ ಲಿಪೋಪ್ರೋಟೀನ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. *ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಯಕೃತ್ತಿನಿಂದ ಪಿತ್ತರಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್ ಅನ್ನು ಇತರ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>[http://www.springerlink.com/content/h7g622p330x45164/ ವಿ. ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಲೀಲಮ್ಮ, "ಹೈಪೋಲಿಪಿಡೆಮಿಕ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೋರಿಯಾಂಡರ್ ಸೀಡ್ಸ್ (ಕೋರಿಯಾಂಡ್ರಮ್ ಸ್ಯಾಟಿವಂ): ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಶನ್", ''ಪ್ಲಾಂಟ್ ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ (ಫಾರ್ಮರ್ಲೀ ಕ್ವಾಲಿಟೀಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇರಮ್)'', ಆ. 51, ಸಂ. 2, ಪು. 167-172, ಜೂನ್, 1997.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಜ್ಯೂಸ್ ಅನ್ನು (ಅರಿಶಿನ ಪುಡಿ ಅಥವಾ ಪುದೀನ ಜ್ಯೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ) ಮೊಡವೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಬರಿಸಲು ಮುಖಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯು ಹಲವು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಲರ್ಜಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡ ಬಹುದು.<ref>{{cite journal | author=EboO DG, Bridts Ch, Mertens MH, Stevens WJ | date=16 April 2006 | title=Coriander anaphylaxis in A spice grinder with undetected occupational allergy | journal=Acta Clinica Belgica | volume=61 | issue=3 | pages=152–156 | url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=17926832 | accessdate=2008-07-11 | pmid=16881566 | archive-date=2009-01-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090113045052/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=17926832 | url-status=dead }}</ref><ref name="accr">{{cite journal | last = Suhonen | first = Raimo ''et al.'' | authorlink = | coauthors = | title = Allergy to Coriander A Case Report | journal = Allergy | volume = 34 | issue = 5 | pages = 327–330 | publisher = | location = | year = 1979 | url = | issn = | doi = 10.1016/j.fct.2008.11.006 | id = | accessdate = 14 June 2009 | pmid = 546248 | last2 = Keskinen | first2 = H | last3 = Björkstén | first3 = F | last4 = Vaheri | first4 = E | last5 = Zitting | first5 = A}}</ref> * ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಬಳಕೆಯು ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಎಎನ್‌ಸಿಬಿಐ (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೇವನೆಯು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಲಿನೂಲ್ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಮಿನೇಟಿವ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿಡಲು ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite news|url=https://kannadanews.today/health-tips/health-benefits-of-coriander-leaves/|title=ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು|website=kannadanews.today|date=October 23, 2021}}</ref> == ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ == {{Commons|Coriandrum sativum}} * ಕ್ಯಾಟ್ಜರ್, ಗೆರ್ನೋಟ್ [http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Cori_sat.html ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ (ಕೋರಿಯಾಂಡ್ರಮ್ ಸ್ಯಾಟಿವಂ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130105452/http://uni-graz.at/~katzer/engl/Cori_sat.html |date=2010-11-30 }} * ನೋಕ್ಸೋನ್, ಹೀತರ್ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್, ಅಲೆಕ್ಸ್ (2004). ಪಿಟಿಸಿಯ ಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ ರುಚಿಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು. ಮೈಂಡ್‌ಎಕ್ಸ್‌‌ಪೋ 2004 ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://online.wsj.com/article/SB123446387388578461.html ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ/ಕೊತ್ತುಂಬರಿ ಬಗ್ಗೆ ಜನರ ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನ ಲೇಖನ] (ಫೆಬ್ರವರಿ, 2009). * [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=98695984 ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ/ಕೊತ್ತುಂಬರಿಯನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕುರಿತ ಎನ್‌ಪಿಆರ್ ಕಥನ] (ಡಿಸೆಂಬರ್, 2008). * [https://www.nytimes.com/2010/04/14/dining/14curious.html ಸಿಲಾಂಟ್ರೋ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ನೋಟ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಅಂಕಣ] (ಏಪ್ರಿಲ್, 2010). * [https://kannadanews.today/health-tips/health-benefits-of-coriander-leaves/ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು] (ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2021). {{Herbs & spices}} {{Edible Apiaceae}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೇವಿಸಬಲ್ಲ ಎಪಿಯಾಸಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಥಾಯಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರವಲು ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] qy2p0adx0jexwa5x8ls6nv4i1es9e31 0 27824 1377045 1342473 2026-07-23T16:21:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377045 wikitext text/x-wiki '''ಕೀಲಿಮಣೆ''' ಅಥವಾ '''ಕೀಬೋರ್ಡ್‌''' ಎಂದರೆ ಗಣಕೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ಸ್ವಿಚ್ಚಿನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಗುಂಡಿಗಳ ಅಥವಾ ಕೀಲಿಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಆಗಿದೆ. ಪೇಪರ್ ಟೇಪ್ ಮತ್ತು ಪಂಚ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಇಳಿಮುಖವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಟೆಲಿಟೈಪ್ ಮಾದರಿಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮುಂದುವರೆದು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.[[File:Tastatur.jpg|thumb|right|350px|ಒಂದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] raj ಮೌಸ್, ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್, ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್‌ಗಳು, ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ(ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರೆಕಗ್ನಿಶನ್), ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗಣಕಯಂತ್ರದ ನೇರ (ಬಳಕೆದಾರರ) ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಬಹುಮುಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧನವಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊರೆದ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೀಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀಭಾರಿ ಒತ್ತಿದಾಗಲೂ ಅದು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಹಲವು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಒತ್ತುವುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಕೀಲಿಗಳು ಅಕ್ಷರಗಳು, [[ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಂಖ್ಯೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ, ಇತರ ಕೀಲಿಗಳು ಅಥವಾ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಬೇಕಾದ ಕೀಲಿಗಳು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪದ ಸಂಸ್ಕರಣ (ವರ್ಡ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್), ಪಠ್ಯ ಸಂಪಾದಕ(ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಡಿಟರ್) ಅಥವಾ ಇತರ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಗಳ ಒತ್ತುವಿಕೆಯು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರತೀ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಇತರ ಕೀಲಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಲಿಗಳ ಒತ್ತುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವರದಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಕ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗೆ) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಅಥವಾ ಅಗಾಗ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಕೀಲಿಒತ್ತುಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಡೆಸುವಂತಹ ಆಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]]‌ನ ಕಂಟ್ರೋಲ್-ಆಲ್ಟ್-ಡಿಲೀಟ್ ಕೀಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಟಾಸ್ಕ್ ವಿಂಡೋವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತಹ ಆದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇಂತಹ ಹಲವು ಸೂಕ್ತ ಅದೇಶಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)ನೀಡುವುದಕ್ಕೂ ಕೂಡಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಕಮ್ಯಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದೇ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ==ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಕಾರಗಳು== ===ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್=== ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ "ಫುಲ್ ಟ್ರಾವೆಲ್" ಅಕ್ಷರ-ಅಂಕೆಗಳ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಕೀಲಿಗಳು ಮುಕ್ಕಾಲು ಇಂಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು (೦.೭೫೦ ಇಂಚುಗಳು, ೧೯.೦೫ ಮಿ.ಮೀ) ಸುಮಾರು ೦.೧೫೦ ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು (೩.೮೧ಮಿ.ಮೀ) ಕೀ ಟ್ರಾವೆಲ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೦೧ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯುಎಸ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅಥವಾ ೧೦೪ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]] ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಂತಹ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಅಕ್ಷರ ಸಂಕೇತಗಳು, ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಸಂಖ್ಯಾ ಕೀಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಧದ ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ೧೦೨/೧೦೫ ಕೀಲಿಗಳುಳ್ಳ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟದಾದ ಶಿಫ್ಟ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬಲಗಡೆಯಿರುವ ಕೀಲಿಯ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಝೆಡ್ ಅಥವಾ ವೈ) ನಡುವೆ ಹಲವು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಲಿಯೊಂದನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, "ಎಂಟರ್" ಕೀಲಿಯು ಕೂಡಾ ವಿಭಿನ್ನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.pcguide.com/ref/kb/layout/std.htm|title= Standard Keyboard Layouts}}</ref> ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಬೆರಳಚ್ಚುಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆಯೇ ಇದೆಯಾದರೂ, ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಅಲ್ಲದೇ ಇರುವ (ನಾನ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್)ಸಾಧನಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.fentek-ind.com/usb.htm</ref> ===ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್-ಗಾತ್ರ=== ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟ್‌‍ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೀಲಿಗಳ ಒತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ "ಟ್ರಾವೆಲ್" ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಲಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೀಲಿಗಳ ಫಲಕವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಕಾರ್ಯ ಕೀಲಿಗಳು ಮಾದರಿಯ, ವಿಸ್ತೃತ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. [[File:QWERTY keyboard.jpg|thumb|right|250px|ಲ್ಯಾ‌ಪ್‌ಟಾಪ್‌ನ ಕೀಲಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ) ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದ ಕೀಲಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತವೆ.]] ===ಹೆಬ್ಬೆರಳ ಗಾತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು=== ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಟ್ ಟಾಪ್‌ಗಳು), ಪಿಡಿಎಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಕೀಲಿಗಳು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒತ್ತಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ ತಳೆದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಮಾದರಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸಲು ಅಕ್ಷರ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಂಕೆಗಳ ಕೀಲಿ ಫಲಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ ಪಠ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರತೀ ಕೀಲಿಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಒಟ್ಟು ಕೀಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕೀಯರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಿಕೆಓಎಸ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ನಿಸ್ತಂತು ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಎರಡು-ಕೈಯುಳ್ಳ ಪರ್ಯಾಯ ಸಾಧನಗಳು ಅಲ್ಫಾ ಗ್ರಿಪ್‌ಗಳಂತಹ ಆಟ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುವುದು. ಇಂತಹ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಥಂಬ್‌ಬೋರ್ಡ್ (ಥಂಬಿಂಗ್) ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇವು ಕೆಲವು ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳಂತಹ ಪಾಮ್ ಟ್ರಿಯೋ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಒಕ್ಯೂಒದಂತಹ ಕೆಲವು ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಮೊಬೈಲ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ===ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು=== ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕೆಗಳನ್ನು, ಗಣಿತೀಯ ಸಂಕೇತಗಳಾದ ಸಂಕಲನ, ವ್ಯವಕಲನ, ಗುಣಾಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾಗಾಕಾರ, ದಶಮಾಂಶ ಬಿಂದು ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಲಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇಂತಹ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಫಲಕ (ನ್ಯೂಮರಿಕ್ ಪ್ಯಾಡ್), ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೀಲಿಗಳು (ನ್ಯೂಮರಿಕ್ ಕೀಲಿಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ (ನ್ಯೂಮರಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿದ ಕೀಲಿ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. *ಅಂಕಗಣಿತೀಯ ಕ್ರಿಯಾಚಿಹ್ನೆಗಳಾದ +, -, *, / *ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಅಂಕೆಗಳು ೦–೯ *ಕರ್ಸರ್ ಆ‍ಯ್‌ರೊ ಕೀಲಿಗಳು *ಕರ್ಸರ್‌ನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹೋಮ್, ಎಂಡ್, ಪೇಜ್ ಅಪ್, ಪೇಜ್ ಡೌನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು *ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಕೀಲಿಫಲಕವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸುವ ನಂ ಲಾಕ್ ಬಟನ್ *ಎಂಟರ್ ಕೀಲಿ ==ನಾನ್-ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳು== ===ಕಾರ್ಡೆಡ್=== ಇತರ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೀಲಿಗೆ ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಡೆಡ್‌ ಕೀಳಿಮಣೆಯು ಕೀಲಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒತ್ತುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೀಲಿ-ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಒದಗುವ ಕಾರಣ, ಕಾರ್ಡೆಡ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೆಲವೇ ಕೀಲಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಲವಾರು ಪರಿಣಾಮಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವರದಿಗಾರರ ಸ್ಟೆನೋಟೈಪ್ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಡೆಡ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು ಇವು ಪ್ರತೀ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮೂಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ, ಪ್ರತೀ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಪೂರ್ತಿ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವ ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅತಿವೇಗದ ಬೆರಳಚ್ಚುಗಾರರು (೨೦೦೭ರಂತೆ) ಸ್ಟೆನೊಗ್ರಾಫ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಕಾರ್ಡೆಡ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಕ್ಲೋಸ್ಡ್-ಕ್ಯಾಪ್ಶನ್ ವರದಿಗಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಇಡಲು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಡಿಮೆಯಿರುವಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಡಿಮೆ ಕೀಲಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಡೆಡ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸತತ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕೀಲಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡೆಡ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ===ತಂತ್ರಾಂಶ=== ತಂತ್ರಾಂಶ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅಥವಾ, ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು (ಆನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌) ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಂತಹ ಗಣಕಯಂತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಂತಹ ಇನ್ನೊಂದು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನವು ಪಠ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ವಿಧದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಅಧಿಕ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆವರಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲುವ ವೆಚ್ಚವೂ ಅಧಿಕವಾದುದುದರಿಂದ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್, ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮೌಸ್ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ===ಮಡಿಚಬಲ್ಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು=== {{See|Flexible electronics}} [[File:Foldable keyboard.jpg|thumb|150px|right|ಮಡಿಚಬಲ್ಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಮಡಿಚಬಲ್ಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು, (ಬಾಗುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌) ಮೃದುವಾದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಡಿಚಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ocia.net/reviews/atkeyboard/page%E0%B3%A7.shtml |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-09 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305022548/http://www.ocia.net/reviews/atkeyboard/page%E0%B3%A7.shtml |url-status=dead }}</ref> ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು [[wikt:uneven|ಅಸಮ]] ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಮಾದರಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದ್ರವಪದಾರ್ಥಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವನ್ನು ಒಯ್ಯಲನುಕೂಲವಾದ; ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಈ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಸೋಂಕು ತಗುಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣ/ಲೇಸರ್=== ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಕೀಲಿಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಲೇಸರ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನವು ಬಳಕೆದಾರರ ಕೈಬೆರಳುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಚ್ಚರವಾಗಿ "ಗ್ರಹಿಸು"ತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು, ಬಳಕೆದಾರರ ಬೆರಳು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಗೊಂಡ ಚಿತ್ರದ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಈ ಗ್ರಾಹಕವು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೆ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತೀ ಒತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಲು ಇದು ಕ್ಯಾಮರಾ ಅಥವಾ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಸಹಾಯದಿಂದಲೂ ಕೂಡಾ ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕೀಲಿಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾದುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿದ ಅನುಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡುವಾಗ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ "ಕೊಡುವ" ಗುಣವುಳ್ಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಬೆರಳಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಪ್ರತಿಕೂಲತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವರು. ಕೀಲಿಗಳು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲ್ಪಡಲು ಸಮತಟ್ಟಾದ, ಪ್ರತಿಫಲಿಸದೇ ಇರುವಂತಹ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಡಿಎಗಳಿಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ===ಫೋಟೋ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ=== ಫೋಟೋ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಫೋಟೋ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕೀಲಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರಚೋದನಾ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲು ಬೆಳಕಿನ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ಸರ್ಜಕ (ಎಮಿಟರ್)ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಪಿಸಿಬಿ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಿಂದಲೂ ಬೆಳಕನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆ ಹಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಕೇವಲ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ಪ್ರಚೋದಕ ಕೀಲಿಗಳಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದನಾ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳಾದರೂ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಕಿರಣಗಳು). ಕೆಲವು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು, ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಕಿರಣ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಕೀಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕೀಲಿ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಕಿರಣ). {{See|Keyboard technology}} ==ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸ== ===ಅಕ್ಷರಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ=== {{Main|Keyboard layout}} [[File:Qwerty.svg|thumb|right|250px|104-ಕೀ ಪಿಸಿ ಯುಎಸ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕ್ಯೂಡಬ್ಲೂಇಆರ್‌ಟಿವೈ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಟೈಪ್‌ರೈಟರ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಕೀಲಿಗಳಿವೆ.]] [[File:KB United States Dvorak.svg|right|thumb|250px|ಡ್ವೋರಕ್ ಸರಳೀಕೃತ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒತ್ತಲಾಗುವಂತೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಟೈಪ್ ಮಾಡುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಕೀಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ, ಅಂಕೆಗಳ ಮತ್ತು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆ ಕೀಲಿಗಳ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಜೋಡಣೆಗಳಿವೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಗಣಿತ, ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮತ್ತು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಈಗಿನ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]]<ref>[http://support.microsoft.com/kb/906693/en-us ರಿಮೋಟ್‌ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಸಂಪರ್ಕ‌ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಲೇಔಟ್, ವಿಂಡೋಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿ ಆಧಾರಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ (ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌) ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳಲು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ].</ref>, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ ಎಕ್ಸ್]] <ref>[http://support.apple.com/kb/ht1274 ಮ್ಯಾಕ್‌ ಒಎಸ್‌ X: ಒಂದು ಖಾತೆಯ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ಮರುಹೊಂದಿಕೆ ಮಾಡುವುದು](ಆಪಲ್‌)</ref> ಮತ್ತು [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲಿನಕ್ಸ್‌]]ನಂತಹ<ref>[http://www.mepislovers.org/forums/user_manual8.5/ MEPIS 8.5 ಬಳಕೆದಾರರ ಕೈಪಿಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101207032244/http://www.mepislovers.org/forums/user_manual8.5/ |date=2010-12-07 }} (MEPISlovers.org)</ref> ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.liberiangeek.net/2009/12/introduction-linux-mint-8-main-edition-helena/ ಆನ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌‍ ಟು ಲಿನಕ್ಸ್ ಮಿಂಟ್‌ 8- ಮೈನ್‌ ಎಡಿಷನ್ (ಹೆಲೆನಾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225110203/http://www.liberiangeek.net/2009/12/introduction-linux-mint-8-main-edition-helena/ |date=2010-12-25 }} ಲಿಬೇರಿಯನ್‌ಗೀಕ್</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು (ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿಐ-ಅಧಾರಿತ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮವಾದ) ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಕೆಲವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಈ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಕ್ಷರ ಕೀಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಶೋಲೆಸ್ ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿವೈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು. ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಆಗಮನದ ಜೊತೆಗೆ ಕೀಲಿಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಅವುಗಳು ಅಡಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿಐ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಹ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ ಡ್ವೋರಕ್ ಸಿಂಪ್ಲಿಫೈಡ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿಝೆಡ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿಝೆಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿವೈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ನಡುವಿನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ವೈ ಮತ್ತು ಝೆಡ್ ಕೀಲಿಗಳು ಅದಲು ಬದಲು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಆವರಣಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶೇಷ ಸಂಕೇತ ಕೀಲಿಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳು ಉಚ್ಛಾರಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ( ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಔಟ್) ದೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಬಂತು. ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ Ñ ñ; ಗಳನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕೆಲವು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯೂರೋಪ್ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆಯಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ Ç ç ನಂತಹ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕೀಲಿಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿರುತ್ತವೆ. ಎಝೆಡ್ಇಆರ್‌ಟಿವೈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂ ಕೀಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಝೆಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯು ಕೀಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅದಲುಬದಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಮ್ ಕೀಲಿಯು ಎನ್ ಕೀಲಿಯ ಬಲಬದಿಯಿಂದ ಎಲ್ ಕೀಲಿಯ ಬಲಬದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು (ಯುಎಸ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ವಿವರಣ ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳ) ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿವೈ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೦ ಯಿಂದ ೯ರವರೆಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅದೇ ಕೀಲಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಇವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಶಿಫ್ಟ್ ಕೀಲಿಯನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿದೇ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಫ್ಟ್ ಬಳಸದೇ ಈ ಕೀಲಿಗಳಿಂದ ಒತ್ತಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದ]] ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಸಂಕೇತಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ತಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಬೆರಳಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಜಪಾನೀ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಂಕೇತ ¥ (ಯೆನ್)ನ್ನು "\" ಸಂಕೇತದ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ಅರಬ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆನಡಾದ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬೆಕ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯುಇಆರ್‌ಟಿವೈ ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು "é" ಅಥವಾ "à" ಯಂತಹ ಸ್ವರಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕೀಲಿ ಒತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೀಲಿ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರವು ಅದು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಂಡ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡದೇ ಇರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಹೊಸ ಭಾಷೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೆಸರುಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಗುರುತುಳ್ಳ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ, ಮಾದರಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. (ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ) ===ಕೀ ವಿಧಗಳು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀ ಪಟ್ಟಿ ವಿಧಗಳು)=== ====ಅಕ್ಷರ ಸಂಖ್ಯಾಯುಕ್ತ (ಆಲ್ಫಾನ್ಯುಮರಿಕ್)==== [[File:Hebkeyboard.JPG|thumb|200px|ಒಂದು ಹೀಬ್ರ್ಯೂ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೀಬ್ರ್ಯೂ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಟೈಪ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ..]] [[File:Greek Keyboard (Macbook Pro).jpg|thumb|200px|ಒಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಟೈಪ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ (ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಪ್ರೋ).]] ವರ್ಣಮಾಲೆಯ, ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪದ್ಧತಿಯ ಕೀ (ಅಕ್ಷರಗಳು)ಗಳನ್ನು ಟೈಪ್ ರೈಟರ್ ನ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವರ್ಡ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್, ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಡಿಟರ್, ಡಾಟಾ ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಶೀಟ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರೆ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಷರಗಳು ವಿವಿಧ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು ಶಿಫ್ಟ್ ಕೀ ಅಥವಾ ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮೇಲ್ ಸ್ಥರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಶಿಫ್ ಕೀ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ ಲಾಕ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಒತ್ತಬೇಕು. ಶಿಫ್ಟ್ ಕೀಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಸಂಖ್ಯಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಸಂಜ್ಞೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಅಥವಾ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿಫ್ಟ್ ಅಥವಾ ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಬೇರೆ ಪದವನ್ನೂ ಸಹ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇಸ್ ಬಾರ್ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ (ಕೆಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಕೀಪಟ್ಟಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯಾಯುಕ್ತ ಪದಗಳು ಸಹ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಟೈಪ್ ರೈಟರ್ ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತದು (ಎರವಲಾಗಿ ಪಡೆದವು). ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ ಶಬ್ಧಗಳ ಬರವಣಿಗೆ (ಟೈಪಿಂಗ್) ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ (ಸ್ಪೇಸ್) ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಎರಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಹೆಬ್ಬರಳಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒತ್ತಬಹುದು. ಇದು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರ ಕಾರ್ಯದ ಪದ್ಧತಿ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.ಯಾವಾಗ ಸ್ಪೇಸ್ ಬಾರ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೀ ಜತೆ ಬಳಸಿದಾಗ, ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೀ ಯು ರೀ ಸೈಜಿಂಗ್ (ದೊಡ್ಡ, ಸಣ್ಣ ಮಾಡುವುದು) ಅಥವಾ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವಿಂಡೋವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವುದು. ಅರ್ಧ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೇಮ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೀ ಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟೈಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಾದ ಜಂಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಚೆಕ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವಾಗ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ಪಾಸ್ (ನಿಲ್ಲಿಸಲು) ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲು ಸ್ಪೇಸ್ ಬಾರ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ====ಪರಿವರ್ತಕಗಳು==== ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಇನ್ನೊಂದು ಕೀ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಎರಡು ಕೀ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ <Alt> + <F4> ಅನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಂಡೋ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನಿರ್ಗಮನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ <F4> ಅನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರ ಹೊರತಾಗಿ ಇದನ್ನೊಂದನ್ನೇ ಬಳಸಿದಾಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕೇವಲ ಅವಕಷ್ಟಕವೇ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದರ ಸಹಾಯಗಳು ಬೇಕಿವೆ. [[File:Ctl wndws alt.jpg|thumb|150px|right|Ctrl ಮತ್ತು Alt ಕೀಲಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿವರ್ತಕ ಕೀಲಿಗಳಾಗಿವೆ.]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೀ, ಶಿಫ್ಟ್ ಕೀ ಮತ್ತು ಆಲ್ಟ್ ಕೀಲಿಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. AltGr ಕೀ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ೩ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಷ್‌ ಮತ್ತು ಆಪಲ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಗಳು ಆಪ್ಷನ್ ಕೀ (ಬದಲೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡ್ ಕೀಲಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಂಐಟಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಟಾ ಕೀಯನ್ನು ಮಾಡಿಫೈಯರ್ ಕೀ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋ ಕೀ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌‍ಗಳಲ್ಲಿ Fn ಕೀ ಅನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಡೆಡ್‌ ಕೀಲಿಗಳು ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಸರಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಉಚ್ಛಾರಣೆಗೆ ತಕ್ಕುದಾಗಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಂಪೋಸ್ ಕೀ) [[File:Space-cadet.jpg|thumb|150px|right|ಒಂದು ಸ್ಪೇಸ್-ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಕೀಬೋರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪರಿವರ್ತಕ ಕೀಲಿಗಳಿರುತ್ತವೆ.]] ಎಂಟರ್/ರಿಟರ್ನ್ ಕೀಲಿಗಳು ಕಮಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಂಡೋ ರೂಪ ಅಥವಾ ಡೈಲಾಗ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಗಮನದ ಮೂಲಕ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಹೊಸತಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಡ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟರ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಅದು ಆ ಪ್ಯಾರಾವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ಯಾರಾವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ====ನ್ಯಾವಿಗೇಶನ್ ಮತ್ತು ಟೈಪಿಂಗ್ ಕ್ರಮ==== ನ್ಯಾವಿಗೇಶನ್ ಕೀಲಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವು ಸ್ಕೀನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ಸರ್ ಅನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆರೋ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು (Arrow) ಕರ್ಸರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೇಜ್ ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಕೀಲಿಗಳಾದ ಪೇಜ್ ಅಪ್ ಮತ್ತು ಪೇಜ್ ಡೌನ್ ಕೀಲಿಗಳು ಪುಟವನ್ನು ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೋಮ್ ಕೀಯು ಮೊದಲು ಕರ್ಸರ್ ನಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂಡ್ ಕೀಯು ಬರೆದಿರುವ ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಗೆ ಕರ್ಸರ್ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ ಕೀಯು ಮುಂದಿನ ಟ್ಯಾಬ್ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸರ್ಟ್ ಕೀಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುತ್ತಾ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುವ (overtype) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಸರ್ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಾಗಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು) ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಾಗ ಮುಂದಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಅಳಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕರ್ಸರ್ ಅನ್ನು ಇಟ್ಟು ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮುಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪದಗಳು ಅಳಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಡಿಲೀಟ್ ಕೀಯನ್ನು ಕರ್ಸರ್ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಲೀಟ್ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಯು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಡಿಲೀಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಕೀ ಒಂದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಕೀ ಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಕೀ ಮುಂದಿನಿಂದ ಇರುವ ಸಾಲನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಅಳಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಲಾಕ್ ಕೀಯು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ನ ಲಾಕ್ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿವೆ. ಲಾಕ್ ಕೀ ಗಳು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ದೂರ ದೂರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳು ೩ ಎಲ್ ಇ ಡಿ ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಲಾಕ್‌‍ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಬದಿಯ ನಮ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲಾಕ್ ಕೀಲಿಗಳು ಸ್ಕ್ರೋಲ್ ಲಾಕ್, ನಮ್ ಲಾಕ್ (ಇದು ನ್ಯುಮೆರಿಕ್ ಕೀ ಪ್ಯಾಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ ಲಾಕ್‌‍ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ====ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳು==== ಎಸ್‌‍ವೈಎಸ್‌‍ಆರ್‌‍ಕ್ಯೂ/ಪ್ರಿಂಟ್ ಸ್ಕೀನ್ (SysRq / Print screen) ಕಮಾಂಡ್‌‍ಗಳು ಒಂದೇ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಎಸ್‌‍ವೈ‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಕ್ಯೂ ಅನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಬರಿ ಗುಂಡಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕಮಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ಇಡೀ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಣ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಇದು ಕ್ಲಿಪ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಶಾಟ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರೇಕ್ ಕೀ/ಪಾಸ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೂರವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಟೆಲಿಟೈಪ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂವಹನ ಸಾಲನನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಅವರು ಈ ಕೀ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರೇಕ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್‌‍ವೇರ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಾದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಗಿನ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಮೋಡಮ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಡಾಸ್ ಪದ್ಧತಿ(ಡಿಓಎಸ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಬೇಸಿಕ್)ಯ ಬೇಸಿಕ್, ಪಾಸ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಸಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಅನ್ನು (Ctrl ಬಟನ್‌‍ನ ಸಂಯೋಗದೊಂದಿಗೆ) ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಲಿನಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾರಿಯಂಟ್ಸ್‌‍ಗಳಂತೆ ಹಲವಾರು ಡಾಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳು, ಕಂಟ್ರೋಲ್ + ಸಿ (Ctrl+C) ಜತೆಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಸ್/ಬ್ರೇಕ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರೇಕ್ ಕೀ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಂಡೋಸ್ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಂಡೋಸ್ ಕೀ + ಪಾಸ್ ಅನ್ನು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಸ್ಕೇಪ್ ಕೀ (ಇಎಸ್ ಸಿ ಎಂದು ನಮೂದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು ನಿರ್ಗಮನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೊರಗಿನ ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎಸ್ಕೇಪ್ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಎಸ್ಕೇಪ್‌ ಕೀ ಯು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌‍ಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಪಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತಪ್ಪು ಕಮಾಂಡ್ ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಎಸ್ಕೇಪ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಎಸ್ಕೇಪ್ ಡೈಲಾಗ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಗಳ ಸುಲಭ ಉಪಯೋಗ ಕೀ ಆಗಿ ನೋ (ಇಲ್ಲ), ಕೊಯ್ಟ್ (ತಡೆ), ಎಕ್ಸಿಸ್ಟ್ (ನಿರ್ಗಮಿಸು), ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ (ನಾಶಪಡಿಸು), ಅಥವಾ ಅಬಾರ್ಟ್ (ರದ್ಧತಿ) ಗೊಳಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಎಸ್ಕೇಪ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಸ್ಟಾಪ್ ಬಟನ್‌ನ ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಕೀ ಆಗಿ ಹಲವಾರು ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಯಂತ್ರ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡ ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಯಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೀ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್ಕೇಪ್ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಒತ್ತಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಂಡೋಸ್ ೨೦೦೦, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ೭ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಗಳಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೆನು ಕೀ ಅಥವಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕೀ ಅನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಆಧಾರಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಜತೆ ಕಂಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆನು ವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೌಸ್ ನ ಬಲಬದಿಯ ಗುಂಡಿ (ಬಟನ್)ಗಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕೀ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೀ ಅನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಕೀ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೀಯನ್ನು ಮೌಸ್‌‍ನ ಬಲ ಬಟನ್ (ಗುಂಡಿಯು) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ವಿಂಡೋಗಳ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಮೆನು ಕೀ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೌಸ್‌‍ನ ಬಲ ಭಾಗದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಒತ್ತಬೇಕು. (ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಲವಾರು ವಿಂಡೋಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಮಿಪ್ಯವಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಶಿಫ್ಟ್ + ಎಫ್ ೧೦ ಬಟನ್ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್ ಬಳಕೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ====ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು==== [[File:Multimediakb.jpg|thumb|right|150 px|ಕೆಲವು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಬಟನ್‌ಗಳು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಗಲು ಅಥವಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.]] ಹಲವಾರು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌‍ಗಳು ನ್ಯುಮೆರಿಕ್ ಕೀ ಪ್ಯಾಡ್‌‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಚಿಹ್ನೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಕಲನ, ವ್ಯವಕಲನ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕೀಲಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಜಪಾನಿನ/ಕೋರಿಯಾದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಹ ಕೀಲಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌‍ಗಳು ಪವರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪವರ್ ಕೀ, ಸ್ಲೀಪ್ ಕೀ ಮತ್ತು ವೇಕ್ ಕೀ), ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಕೀ ಗಳು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಅಥವಾ [[ಇ-ಅಂಚೆ|ಇ-ಮೇಲ್]]‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕೀಲಿಗಳು ವೋಲ್ಯೂಮ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ (ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು) ಮಾಡುತ್ತದೆ. ====ಬಹುಘಟಕಗಳುಳ್ಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು==== ಬಹುಘಟಕಗಳುಳ್ಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಯಾವುದಾದರು ಒಂದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್, ಉಬುಂಟು, ಲಿನಕ್ಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ ಗಳು ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್<ref name="MicrosoftLayout">{{cite web | url = http://office.microsoft.com/en-us/onenote-help/use-a-keyboard-layout-for-a-specific-language-HP003084567.aspx | title = Use a keyboard layout for a specific language | accessdate = 2010-10-07}}</ref>,<ref name="UbuntuLayout">{{cite web | url = http://www.wikihow.com/Change-Keyboard-Layout-in-Ubuntu | title = How to Change Keyboard Layout in Ubuntu | accessdate = 2010-10-07}}</ref> ಉಬುಂಟು, ಲಿನಕ್ಸ್<ref name="LinuxLayout">{{cite web | url = http://www.howtoforge.com/changing-language-and-keyboard-layout-on-various-linux-distributions | title = Changing The Language & Keyboard Layout On Various Distributions | accessdate = 2010-10-07}}</ref>, ಮ್ಯಾಕ್<ref>{{cite web | url = http://hints.macworld.com/article.php?story=20060601175751872 | title = Change the default keyboard layout | accessdate = 2010-10-07 | archive-date = 2010-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100912134120/http://hints.macworld.com/article.php?story=20060601175751872 | url-status = dead }}</ref> ಇವು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಅಗತ್ಯವಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ====ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಫ್ಟ್‌‌‍ವೇರ್==== ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪದ್ಧತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ರಚನೆಗೆ, ಸೇರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಂದ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ ನ ಯುಕೆಲೆಲೆ, ದಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಲೇಔಟ್ ಕ್ರೀಯೇಟರ್ <ref>{{cite web | url = http://msdn.microsoft.com/en-us/goglobal/bb964665.aspx | title = The Microsoft Keyboard Layout Creator | accessdate = 2010-10-07}}</ref> ಮತ್ತು ಅವ್ರೋ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌. ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಾಮಿಪ್ಯವಿರುವ ಸಾಫ್ಟ್‌‍ವೇರ್‌‍ಗಳು<ref>{{cite web | url = http://change-keyboard-layout.qarchive.org/ | title = Change Keyboard Layout | accessdate = 2010-10-07 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಕೆಲವು ನಿಖರವಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ==ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವಿಕೆ== ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೀ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಒಳಗಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಅಥವಾ ಕೀ ಪ್ಯಾಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಆಟಗಳ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಟ ಆಡುವವರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕತ್ತಲ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲೂ ಅವರಿಗೆ ಕೀಲಿಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಎಲ್ಇಡಿ ಲೈಟ್‌‍(ದೀಪ)ಗಳನ್ನು ಕೆಲ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೀ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಆ ಕೀಲಿಗಳು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. (ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿ). [[File:Keyboard keys with light.jpg|thumb|right|150px|ಇಂಟಗ್ರೇಟೆಡ್ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ ಬೆಳಕು]] ==ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ== ===ಒತ್ತುಗುಂಡಿಯ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು=== ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ದರಗಳು ೮೦ ರಿಂದ ೧೨೦ ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರೀಯ ಸ್ವೀಚ್‌ಗಳೆಂದರೆ 'ರೀಡ್ ಸ್ವಿಚ್'ಗಳು(ಇದರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಫಾಲ್ಸ್ ಇಡಾಹೊದವರ ಕಾಂತೀಯತೆಯಿಂದ ಸ್ವಿಚ್‌ನ ಕೊಳವೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಏರುವ ಗಾಜಿನ ಗುಳಿಗೆಗಳ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [http://www.visualux.com/visualux2/clarependar.htm ಕ್ಲೇರ್‌-ಪೆಂಡರ್] ಮೂಲಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಫಾಲ್ಸ್ ಇಡಾಹೊ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಇದು ಬಳಸುವ ರೀಡ್ವಿಚ್ ಗುಳಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [http://www.clare.com/ ಸಿ.ಪಿ.ಕ್ಲೇರ್] ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೊಕೇನ್‌ನ 'ಕೀ ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.) ಹಾಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು (ಈಗ ಹನಿವೆಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ನ ಹಾಲ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ [http://content.honeywell.com/sensing/about/history.stm ಸಣ್ಣ ಸಂವಾಹಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712215805/http://content.honeywell.com/sensing/about/history.stm |date=2011-07-12 }} ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂವಾಹಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಾಂತಿಯತೆಯನ್ನು ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.) ಮತ್ತು ಇಂಡೆಕ್ಟಿವ್ ಕೋರ್(ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಸಂಧಿಸುವ) ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು(ಐ.ಟಿ.ಡಬ್ಲೂ/ ಇಲ್ಲಿಯಾನ್ಸ್ ಟೂಲ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ [http://www.cortroninc.com/ ಕೊಟ್ರೋನ್]‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಇದೂ ಸಹ ಕಾಂತಿಯತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.) ಈ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಇಂದಿನ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರ ೦.೧೧೦ ಅಂಗುಲ(೨.೭೯ಮಿ.ಮಿ.)ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ೦.೧೮೭ ಅಂಗುಲ(೪.೭೫ಮಿ.ಮಿ.) ಇದ್ದು ನೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಸುತ್ತು ದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೧೯೭೦ರ ಮಧ್ಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರದ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಬಾಳ್ವಿಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ್ದಾಗಿತ್ತು(ಹತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ಆವೃತ್ತಿಗಳು) ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದವು ಏಕೆಂದರೆ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಪ್ರಗತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ವಿವರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಕೀ ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಇವರು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಆವಿಶ್ಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಸ್ವಯಂ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಪ್ರಥಮ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮೆತ್ತೆಯು ಮೈಲಾರ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪದರಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಿಚ್‌ನ ಕೊಳವೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡು ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗುರಿತಿನ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಚಾಪಿಸಲಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಥದ ಮಣೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಡೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೀಲಿಯು ಕುಗ್ಗಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಕೊಳವೆಯ ತುದಿಯ ಮೆತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪಿ.ಸಿಬಿಯಕೆಳ ಮಾದರಿಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಐ.ಸಿ.(ಏಕೀಕೃತ ವಿದ್ಯುತ್ಪಥ)ಯಿಂದ ಪತ್ತೆಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ವಿಚ್ ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳಂತೆಯೇ ಒಳಸೇರಿರುವ ಮತ್ತು ಹಾಲ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆದರೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. $೬೦ರಂತೆ ಪ್ರತಿ ಕೀಲೆಮಣೆಗೆ ಮೌಲ್ಯವಿದ್ದು ಕಿ ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದೇ ಸಂಧರ್ಬದಲ್ಲಿ ಐ.ಬಿ.ಎಂನವರು ಅವರ ಸ್ವಂತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ಐ.ಬಿ.ಎಂ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು 'ಬಗ್ಗಿ ಪುಟಿಸು'ವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಕೈಬೆರಳ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಒಳಗಿರುವ ಸಂವಾಹಕ ಗ್ರಾಪೈಟ್‌ನಿಂದಾವೃತ್ತವಾದ ರಬ್ಬರ ಉಬ್ಬಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಎರಡು ಕೆಳಗಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದವೂ ಸಹ ಹೊರಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ್ದಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಕೀಲಿಯು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB119578337324301744.html?mod=moj_columnists ಎ ಪ್ಯಾಷನ್ ಫಾರ್‌ ದಿ ಕೀಸ್: ಪರ್ಟಿಕ್ಯೂಲರ್ ಅಬೌಟ್ ವಾಟ್‌ ಯು ಟೈಪ್ ಆನ್‌?][http://online.wsj.com/article/SB119578337324301744.html?mod=moj_columnists ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್– ಯು ಆರ್ ನಾಟ್‌ ಅಲೋನ್‌.] ಲೂಸ್‌ ವೈರ್‌-ಜೆರೆಮಿ ವಾಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್‌, ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌, ನವೆಂಬರ್‌ ೨೩, ೨೦೦೭</ref><ref>[http://www.dansdata.com/ibmkeyboard.htm ಡಾನ್ಸ್ ಡಾಟಾ] ರಿವ್ಯೂ: IBM ೪೨H೧೨೯೨ ಮತ್ತು ೧೩೯೧೪೦೧ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌, ರಿವ್ಯೂ ಡೇಟ್‍: ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೯೯೯, ಪರಿಷ್ಕೃತ ೧೩-Nov-೨೦೦೭</ref> ಪ್ರಥಮ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದಂತೆ ೦.೧೮೭ ಅಂಗುಲ(೪.೭೫.ಮಿಮಿ)ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಕೀಲಿಯ ತುದಿ ಅರ್ಧ ಅಂಗುಲ(೧೨.೭ಮಿಮಿ)ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ೨ಅಂಗುಲ(೫ಸೆ.ಮಿ.)ಗಿಂತಲೂ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನುಗಳಿಸಿಕೊಂಡವು, ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ೦.೧೧೦ಅಂಗುಲ(೨.೭೯ಮಿಮಿ) ವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೀ ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂಗುಲ ದಪ್ಪದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಈಗಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಅರ್ಧ ಅಂಗುಲ ದಪ್ಪವಿರುತ್ತವೆ. ಕೀಲಿಯ ಮೇಲ್ಪದರವು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಕೀಲಿಯ ತುದಿಗಳು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ತುದಿಯಿದ್ದಂತೆ ಗಾಜಿನ ತಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸುವ ಮುದ್ರಣವು ಹತ್ತಾರು ದಶಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ತಾಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳು ಬಳಕೆದಾರನ ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಬೆರಳಿನ ಉಗುರುಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂದಿಸಿದ್ದು ಕೈಗೆ ಇರುವ ಎಣ್ಣೆ ಅಂಶ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಲೇಪನಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂದಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳಿಗೂ ಮೊದಲೇ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ತುಂಬುವುದು ಅಥವಾ ಬಳಿಯುವುದು ಸ್ವಿಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು/ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳ ಲೋಹದ ಪದರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದನೇ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೀಲಿಯ ಮೇಲ್ಪದರದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಒಳಗಡೆ ಮೊದಲ ಬಣ್ಣದ ಲೋಹದ ಪದರದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡನೆ ಬಣ್ಣದ ಲೋಹದ ಪದರವನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪುಡಿಮಣ್ಣಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮುದ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್‌ನಿಂದ ಅಚ್ಚಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುವುದು. ಇಂತಹ ಇತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆವಿಶ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಮುದ್ರಣ(sublimation printing) ಎಂದರೆ ವಿಷೇಶವಾದ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಶಾಖದಿಂದ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಣ್ಣವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವವನ ಬೆರಳಿಗೆ ಇರುವ ಎಣ್ಣೆಯ ಅಂಶವು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಬಣ್ಣದ ರಾಸಾಯನಿಕತ್ವವನ್ನು ಕಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ದಪ್ಪನೆಯ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಐ.ಬಿ.ಎಂ.ನವರು ಮೊದಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಉಷ್ಣ ಮುದ್ರಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಜಿನ ತಟ್ಟೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ತಿರುವು ಇರುವ ಹೊರಮೈಗೆ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಐ.ಬಿ.ಎಂ.ನವರು ಒಂದು ತಿರುವು ಇರುವ ಗಾಜಿನ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಉಷ್ಣ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೊಂದರೆ ಇತ್ತು ಅದೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ತುಂಬ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅಚ್ಚಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಲಘುವಾದ ಬಣ್ಣದ ಕೀಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಐ.ಬಿ.ಎಂ.ಕೀಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕವಚಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಉಷ್ಣಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉಳಿದ ಎ.ಬಿ.ಎಸ್ಕೀಲಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. $೧೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ, ಈಗ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಮೂರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು: # ’ಮೊನೋಬ್ಲಾಕ್’ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಎಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಗುಂಡಿಯು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು ತುಣುಕು ’ಮೊನೊಬ್ಲಾಕ್’ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂದರೆ ಲೋಹದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಯ ಕೊಳವೆಯ ತುದಿ ಬಿಗಿತವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಅಗಲದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೀಲಿಯ ಕೊಳವೆಯ ತುದಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಬಿಗಿತವಾಗದಂತೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. # ಮೊನೊಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಯ ತೆಳುವಾದ ಪೊರೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಉಪಯೋಗ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಮನಾದ ಮೆಲ್ಮೈ ಸಂಪರ್ಕಗುಂಡಿಯ ಒಳಪದರಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಪದರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಯ ಒಳಮೈಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಡೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂದೇಶಗಳು ಮುದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೆಲಿಂದ ಒತ್ತಡ ಬಿದ್ದಾಗ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತೆಳುವಾದ ಪೊರೆಯನ್ನು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಉದ್ದನೆಯ ಪೊರೆಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. # ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಕೀಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಿಗೆ ಮುದ್ರಣದ ಉಪಯೋಗ(’ಟೆಂಪೋ’ ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದ [http://www.tampo.co.uk/ ’ಟೆಂಪೋ ಮುದ್ರಿತ’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319120256/http://www.tampo.co.uk/ |date=2012-03-19 }} ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಮುದ್ರಣವಾಗಿದೆ(ಮೇಲೆ ನೋಡಿ), ಆದರೆ ಈಗ ಅತ್ಯಂತ ಬಾಳ್ವಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಲ್ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ರಾಸಾಯನಿಕತ್ವವು ಹಾಳಾಗದಿರಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ತೊಂದರೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pcoatingsintl.com/article/2007/0503/article_202.html |title=ಯುವಿ- ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌ ಲೇಪನ |access-date=2011-02-18 |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715060116/http://www.pcoatingsintl.com/article/2007/0503/article_202.html |url-status=dead }}</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ’ಮೊನೊಬ್ಲಾಕ್’ಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಬಂದವು ಜಿ.ಇಯ ’ ಸ್ವಯಂ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ’ ಡೆರ್ಲಿನ್ ಮಾತ್ರ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸಂಪರ್ಕಗುಂಡಿಯ ಕೊಳವೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಏಕೈಕ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ದಶಲಕ್ಷ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಗ್ರೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಕೀಲೆಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬಳಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. (ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ತಯಾರಕರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದುವೇಳೆ ಕೀಲಿಯು ಕೆಳಹೊಗುವ ವೇಗ ಅಥವಾ ಕೀಲಿಯು ಸರಾಗವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಾಗುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.) ಆದರೆ ಡೆರ್ಲಿನ್ ಮಾತ್ರ ಈಗ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳುಪು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಇದು ಕೀಲಿಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿದೆ(ತುಂಬ ಮೃದುವಾಗಿದೆ), ಆದ್ದರಿಂದ ಕೀಲಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಎ.ಬಿ.ಎಸ್.ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮಡಚುವಿಕೆಯಂತೆಯೇ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕೀಲಿಯ ಹರಿಯುವಿಕೆಯ ದೂರವನ್ನು ೦.೧೮೭ ಅಂಗುಲದಿಂದ ೦.೧೧೦ಅಂಗುಲ(೪.೭೫ಮಿಮಿ ರಿಂದ ೨.೭೯ಮಿಮಿ), ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂಟಿ ಭಾಗದ ಕೀಲಿಮೇಲ್ಮೈ/ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಎ.ಬಿ.ಎಸ್.ನಿಂದ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಮೊನೊಲಾಕ್ಸ್ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ===ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಕಾರಕ (ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್ಸರ್)=== ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಣ್ಣ ಧಾತುಗಳನ್ನು ಕೀಲಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕೀಲಿಯ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಲಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಗಳು ಎಕ್ಸ್-ವಾಯ್ ಮಾತೃಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೀಲಿಯು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ವಾಯ್ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯು ಎಕ್ಸ್ ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶರವಾನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಧನವು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ೮೦೪೮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಒಂಟಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಯ ಮಾತೃಕೆಯು ಅದರ ಒಳಹರಿಯುವಿಕೆಗೆ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೀಲಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸಂಜ್ಞೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತುವ ತಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮದರ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ತಂತಿಗಳು ಕೇವಲ ’ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ ಲಾಕ್’ ’ನಮ್ ಲಾಕ್’ ಮತ್ತು ’ಸ್ಕ್ರಾಲ್‌ ಲಾಕ್’ ಕೀಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ’ಕ್ಯಾಪ್ಸ್ ಲಾಕ್’ ಕೀಲಿಯು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಇದೆಯೋ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮುಖ್ಯ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೆಳಕು ಬೆಳಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಸೂಚಿ ಕೀಲಿಗಳು ಕೂಡ ಇದರಂತೆಯೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಚಾಲಕವು ’ಶಿಪ್ಟ್’ ’ಆಲ್ಟ್’ ಮತ್ತು ’ಕಂಟ್ರೋಲ್’ ಕೀಲಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ದಾಖಲಾತಿಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ ಇವುಗಳು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪಾದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಕೀಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಗಳ ತಪ್ಪು ಪುಟಿತದಿಂದ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕೀಲಿಗುಂಡಿಗಳ ಮಾತೃಕೆ ಜೋಡಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಎರಡು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಕೆಳಗಡೆ ಒತ್ತಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೀಲಿಯ ಸಂಪರ್ಕವು ಪುರಟಿಯುತ್ತದೆ. (ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಅನುಗಮನದ, ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಲಿಗುಂಡಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ನಡೆಯುವ, ಅಥವಾ ’ಸಾಲಿಡ್ ಸ್ಟೇಟ್’(ಗಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ)ಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಸ್ಥಗಿತ ಸಂಪರ್ಕಾವಸ್ಥಗೆ ಬರುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪುಟಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಡಿತವನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಹಲವು ಕೀಲಿಬಡಿತಗಳವರೆಗೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕಾರಕ(ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ)ವು ಕೀಲಿ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಪುಟಿಯಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆದ ಸರಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ''ರೊಲೊವರ್'' (ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಎರಡು ಕೀಲಿಗಳು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ಮಿಲಿ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಕೀಲಿಯು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ)ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಗಟ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಕೀಲಿ ಸಂಪರ್ಕಗುಂಡಿಗಳು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕೀಲಿ ಸಂಪರ್ಕಗುಂಡಿಗಳ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಅಯಾನಿಕ ಕವಾಟಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪುಡಿಸ್ಪಟ್ಟು ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ’ಎನ್-ಕೀ’ ರೋಲೊವರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಅರ್ಥವೆನೆಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪ್ರತೀಕ್ಷಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಕೀಲಿಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೀಲಿಗಳು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟರೆ (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರೆ) ಕೀಲಿಸಂಪರ್ಕ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಯಾನಿಕ ಕವಾಟಗಳು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ( ಆಯಾನಿಯ ಕವಾಟಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ತೆಳುಪದರದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು), ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒತ್ತಿದಾಗ ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಯ್ ತಂತಿಗಳ ಸಂದಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುಸು ಮುರುಸಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಂತೆ ಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ಕಿಲಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ’ಕೀಲಿಯ ಭೃಮೆ ಕಟ್ಟುವಿವಿಕೆ’ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ’ಪೇಂಥೋಮ್ ಕೀ ಲಾಕ್‌ಔಟ್’ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮೂರು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಕೀಲಿಯನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವ ವರೆಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಜೋರಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ (ಒಂದು ಕೀಲಿಯನ್ನು ಬಿಡುವ ಮೊದಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು [[ಆಟಗಳು|ಆಟಗಳಲ್ಲಿ]](ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಒತ್ತುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ). ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದ ತೆಳುವಾದ ಪೊರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತೃಕೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಯ್ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು)ಭೃಮಾ ಕೀಲಿಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂರನೇ ಕೀಲಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಳಪೆ ದರ್ಜೆಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಈ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಟಗಳ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೀಲಿಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ===ಸಂಪರ್ಕದ ವಿಧಗಳು=== ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕನೀಡಲು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ) ತಂತಿಗಳ ಬಳಕೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎ.ಟಿ.ಸಂಪರ್ಕಸಾಧನದ ಮೂಲಕ, ಇದನ್ನು ಪಿ.ಎಸ್/೨ ಅಥವಾ ಯು.ಎಸ್.ಬಿ.ಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಐಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಪಥದಲ್ಲಿರುವ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ’ಆಪಲ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ತಯಾರಿಸಿದ ’ಬಸ್’ಗಳನ್ನು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. [[ತಂತಿರಹಿತ]] ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಅದರ ಔಪಯೋಗಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ(ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮೀಟರ್) ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(''ಮೇಲಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಧ'' ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ). ತಂತಿ ರಹಿತ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದೋ ರೆಡಿಯೋ ಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇನ್ಪ್ರಾರೆಡ್ ಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಎರಡೂ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಂತಿರಹಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟದ ರೇಡಿಯೋ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಇದನ್ನು [[Bluetooth|’ಬ್ಲೂ ಟೂತ್’]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಲೂ ಟೂತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಎರಡೂ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ತಂತಿರಹಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಲಿವೆಟ್ಟಿಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯು ಇದು ಪ್ರಥಮ ತಂತಿರಹಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಪರ್ಯಾಯ ಅಕ್ಷರ ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು== [[File:OnBoardKeyboard.png|thumb|right|250px|ಒಂದು ಮೌಸ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಆನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಚಲನಾಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ]] ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನವು, ಈಗಾಗಲೇ ಬರೆದಿರುವ, ಯಂತ್ರವು ಓದಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ಗುರುತಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ,೧೯೪೦ ರಿಂದ ಸಾಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುಸ್ತಕ). ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣ ಯೋಗ್ಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.(ಅಂದರೆ ಇದೊಂದು ಅಕ್ಷರ ಛಾಪಿಸುವ ತಂತಿಯಾಗಿದೆ). ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಬೆರಳಚ್ಚಿನ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಣಕ ಯಂತ್ರವು ಸಂಜ್ಙೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಯಾವ ಅಕ್ಷರವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ (OCR) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಆಶಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿತು.(ಉದಾ- ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ ಸರ್ಚ್) ಧ್ವನಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಧನವು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಯಂತ್ರಗ್ರಾಹಿ ಮಾದರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿ ವಿವಿಧ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಬರಹ,ಕಾನೂನು ಟಿಪ್ಪಣೆ,ಪತ್ರಿಕೋಧ್ಯಮ,ನಿಬಂಧ ಮತ್ತು ನಿಘಂಟುಗಳ ಬರಹಗಳಂತ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಗೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪುರ್ತಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತಂದೊಡ್ಡಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಇದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಜೊತೆಗೆ "close window" ಅಥವಾ "undo that" ನಂತಹ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ ಕಮಾಂಡ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ಉಪಯೋಗವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಸೈದ್ದಾಂತಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.(ಆದರೆ OCR ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಲ್ಲದು). ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಎಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಅಸಮಂಜಸವೋ ಅಲ್ಲಿ ಸೂಚಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಮಾದರಿಯು ಪದೇ ಪದೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೇ ಇರುವ [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವರ್ಚುವಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್]],ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಹಾಗೂ ಡ್ಯಾಶರ್‍ ಗಳು ಈ ರೀತಿಯ ಇನ್ಪುಟ್ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ==ಇತರ ಮಾದರಿಗಳು== ===ಕೀಲಿ ಮಾದರಿಯ ನಕಲು ಮಾಡುವಿಕೆ.=== ಕೀಲಿಯ ಪ್ರವೇಶ ಮಾದರಿಯು ಕೀಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನೌಕರರ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಇದನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ದವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅನೈತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು ದುರುದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡುವವರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಬಹುದು. ನಕಲು ಮಾಡುವವರು ಕೀಲಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು (passwords) ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಇತರ ಭದ್ರತಾ ವಿಧಾನಗಳ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೀಲಿ ಮಾದರಿ ಭೇದನವನ್ನು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಎರಡೂ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಯಂತ್ರಾಂಶ ಕೀಲಿ ಭೇದಕರು ತಮ್ಮ ಭೇದಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಕೇಬಲ್ ಅಥವಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನೊಳಗೇ ಲಗತ್ತಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ತಂತ್ರಾಂಶ ಕೀಲಿ ಭೇದಕರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸಾಧನವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ ಚಾಲನಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಥವಾ ದೂರದಿಂದಲೇ ಗ್ರಹಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಡೆಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಭೇದಕರು ನಿಸ್ತಂತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಧನದ ನಡುವೆ ದಾಖಲೆ ಗುಚ್ಛಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯುವಾಗ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ತಂತು ಕೀಲಿ ಭೇದನ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಎರಡು ಸಾಧನಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕದ ರಹಸ್ಯ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಹಿತಿ ಕಳ್ಳತನ ವಿರೋಧಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೀಲಿಭೇದಕರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಕದ್ದು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸುವದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನೆರವಾಗುವ ಆ‍ಯ್೦ಟಿ-ಸ್ಪೈವೇರ್ ತಂತ್ರಾದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದರಿಯುತ ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ’ಫೈಯರ್‍ವಾಲ್’ ತಂತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಕೀಲಿಭೇದಕರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಪಹರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ತಮ್ಮ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅಂದರೆ ’ರಿವರ್ಸ್ ಪೈಯರ್‍ವಾಲ್’ ವನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಅಪಹರಣ ನಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸಂಪರ್ಕ ಕೀಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೀಲಿ ಭೇದಕರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಫಾರಂ ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕವೂ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಲಿ ಭೇದಕರು ಪ್ರವೇಶ ಕೀಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆರಳಚ್ಚು ಕೀಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಗಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ಯಾವುದೋ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಮೋಸಹೋಗುತ್ತಾರೆ.<ref>http://cups.cs.cmu.edu/soups/೨೦೦೬/posters/herley-poster_abstract.pdf{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ನಿಸ್ತಂತು ಕೀಲಿ ಮಾದರಿಯ ನಕಲು ಮಾಡುವಿಕೆ=== ಇದನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಕೀಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಥವಾ ನಿಸ್ತಂತು ಕೀಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಬಹುದು. ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆಯೆಂದು ವಾಗ್ನುಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಸಿನಿ ಎಂಬುವವರು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://lasecwww.epfl.ch/keyboard/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-18 |archive-date=2019-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925122931/https://lasecwww.epfl.ch/keyboard/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಸಲಕರಣೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ರಕ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಈ ತರಂಗಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಲ್ಲದ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೀಲಿಮಾದರಿಗಳು ಅರೆ-ಪ್ರತಿಧ್ವನಿರಹಿತ ಛೇಂಬರ್‍ ನ ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೊಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು(ಉದಾ-ಕಛೇರಿ).<ref>http://www.newscientist.com/blogs/shortsharpscience/೨೦೦೮/೧೦/a-spy-on-every-desk---keyboard.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ರೀತಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವೇನೆಂದರೆ, ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳ ಹೊಮ್ಮಿಸುವಿಕೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಭದ್ರತಾ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಸ್/೨, ಯು ಎಸ್ ಬಿ, ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್,ಮತ್ತು ವೈರ್‍ ಲೆಸ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಈ ರೀತಿ ಭೇದನೀಯವಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂತ ಭೇದನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೊಂದಿಕೆಯಿರುವದಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಾದಾಗ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಪೂರ್ತಿ ಹಾರ್ಡವೆರ್‍ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಬರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯ ಜ್ಙಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಗ್ನುಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಸಿನಿ ಎಂಬುವವರು ಪ್ರತಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಬೆರಳಚ್ಚು ಅಳವಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ಹಲವು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ವಿಕಿರಣ ಸೂಸುವಾಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಈ ವಿಜ್ಙಾನಿಗಳು ಗುರುತಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ===ದೈಹಿಕ ಗಾಯಗಳು=== [[File:Computer Workstation Variables.jpg|thumb|right|200px|ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡದ ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಆಂಗಿಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ನ ಸರಿಯಾದ ದಕ್ಷ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಬರ್ಕಲಿ ಲ್ಯಾಬ್.ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್: ಎಗ್ರೊನೊಮಿಕ್ಸ್. ಜಾಲತಾಣ9 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref>]] ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ (ಅಂದರೆ, ಕಾರ್ಪಲ್ ಟನ್ನೆಲ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಎಳೆಯುವಿಕೆಯ ಗಾಯ) ಕೈಗಳಿಗೆ, ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ, ತೋಳುಗಳಿಗೆ, ಕುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಗಾಯಗಳಾಗಬಹುದು. ಗಂಟೆಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಗಾಗ ಚಿಕ್ಕ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಇಂತಹ ಗಾಯವಾಗುವಿಕೆಯ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಬಳಕೆದಾರರು ತಾವು ಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ಮಣಿಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಗಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೀಬೋರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ರಾಮಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕುರ್ಚಿಯ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಟ್ರೇ ಸರಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮಣಿಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಟೇಬಲ್ಲಿನ ಚೂಪಾದ ತುದಿಗಳಿಗೆ ತಾಕುವಂತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಮಣಿಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಹಸ್ತ ರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಉಪಯೋಗಿಸಬಾರದು. ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕೀಬೋರ್ಡ್, ಮೌಸ್ ಬದಲಿ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ದ್ವನಿ ಗ್ರಹಣ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಂತಹ ಹೊಂದಿಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಇಂತಹ ಗಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆಗಾಗ ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷವಾದ, ಅಂದರೆ ವರ್ಟಿಕಲ್ ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಜಾಯ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಟ್ರಾಕ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಜೊತೆಗೆ ಮೌಸ್ ಬಳಕೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಪೆನ್ ಬಳಸುವುದು ಕೈಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಪೆನ್‌ * ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಕೀಬೋರ್ಡ್ * ದಕ್ಷತಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ * ಕಿಬೋರ್ಡ್‌ ವಿನ್ಯಾಸ * ಕಿಬೋರ್ಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಕೀ ಪಂಚ್‌ * ಲೋಹದ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ * ಒವರ್‌ಲೆ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ * ಪುನರಾವರ್ತನಾ ಕಷ್ಟದ ಗಾಯ * ಸೀಸರ್-ಸ್ವಿಚ್‌ * ಸ್ಟೆನೋ ಟೈಪ್ * ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ನ ಪಟ್ಟಿ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons|Keyboard}} * {{HSW|keyboard|How Computer Keyboards Work}} * [http://maven.smith.edu/~thiebaut/ArtOfAssembly/CH20/CH20-1.html ಆರ್ಟ್‌ ಆಪ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್: ಚಾಪ್ಟರ್ ಟ್ವೆಂಟಿ:ದಿ ಪಿಸಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121212184655/http://maven.smith.edu/~thiebaut/ArtOfAssembly/CH20/CH20-1.html |date=2012-12-12 }} * [http://www.dribin.org/dave/keyboard/one_html/ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸರ್ಕೀಟ್‌ಗಳು] * [http://pcbheaven.com/wikipages/How_Key_Matrices_Works/ ಕೀ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110324023501/http://pcbheaven.com/wikipages/How_Key_Matrices_Works/ |date=2011-03-24 }} * PC ವರ್ಲ್ಡ್‌‌. "[http://www.pcworld.com/article/139100/the_10_worst_pc_keyboards_of_all_time.html ದಿ 10 ವರ್ಸ್ಟ್‌‍ ಪಿಸಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಆಲ್‌ ಟೈಮ್ ]". * [http://www.seasip.info/VintagePC/Images/6450225.jpg ಐಬಿಎಮ್‌'ನ 84-ಕೀ ಪಿಸಿ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌‌] {{Keyboard}} {{Keyboard keys}} {{Basic computer components}} {{DEFAULTSORT:Keyboard (Computing)}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಕೆ)]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] fln6pmdedepr693djg3tex5k0btvrbf 0 30282 1377095 1377034 2026-07-24T06:40:20Z CommonsDelinker 768 Acharya_Dev_Vrat_in_December_2015.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Krdರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1377095 wikitext text/x-wiki ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಇರುವಂತೆಯೇ, [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು '''ರಾಜ್ಯಪಾಲ''' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ನಿಜವಾದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ೫ ವರ್ಷಗಳು.ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಇದ್ದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ರಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇರುವ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಇಲ್ಲವೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಸ್ವಂತ ವಿವೇಚನೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇರುವ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅವರು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲಹೆ–ಸೂಚನೆ ಮೇರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಕಲಂ 163).ಕೆಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಂತ ವಿವೇಚನೆ ಬಳಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಇದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಸರಿಸುವ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ). ಉಳಿದಂತೆ ಸ್ವಂತ ವಿವೇಚನೆ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲಹೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ==7ನೇ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿ== ಗವರ್ನರ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಗವರ್ನರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 7 ನೇ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರ, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಬಹುದು. ==ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಪಟ್ಟಿ== <!-- Please **do not change** any of the governors in case they submit their resignation, or a new governor has been appointed by the President. What matters is when a new governor is **sworn in**. Only then does he take office and feature on this list. Till that time, the previous governor continues to act as caretaker. --> {| class="sortable wikitable" style="text-align:center" |- !scope=col style="width: 175px;"| ರಾಜ್ಯ !scope=col style="width: 175px;"| ರಾಜ್ಯಪಾಲರು<ref>[http://india.gov.in/my-government/whos-who/governors "Governors"]. [[India.gov.in]]. Retrieved on 29 August 2018.</ref> !scope=col class=unsortable| ಚಿತ್ರ !scope=col style="width: 125px;"| ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನ !scope=col class=unsortable| {{abbr|Ref.|Reference}} |- | [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | ಬಿಸ್ವಭೂಷಣ್ ಹರಿಚಂದನ್ | [[File:The Governor of Andhra Pradesh, Shri Biswabhusan Harichandan.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|07|19}} | |- | [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] | ಬಿ. ಡಿ. ಮಿಶ್ರಾ | [[File:Governor of Arunachal Pradesh B.D. Mishra.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2017|10|03}} |<ref>Samudra Gupta Kashyap. [http://indianexpress.com/article/india/brigadier-bd-mishra-sworn-in-as-arunachal-pradesh-governor-4872838/ "Brigadier BD Mishra sworn-in as Arunachal Pradesh governor"]. ''The Indian Express''. 3 October 2017.</ref> |- | [[ಅಸ್ಸಾಂ]] | ಜಗದೀಶ್ ಮುಖಿ | [[File:Lt. Governor of Andaman & Nicobar Islands Prof. Jagdish Mukhi.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2017|10|10}} |<ref> [http://www.hindustantimes.com/india-news/jagdish-mukhi-sworn-in-as-governor-of-assam/story-5msmRotbnyJvdwv13KVo8M.html "Jagdish Mukhi sworn in as governor of Assam"]. ''Hindustan Times''. Press Trust of India. 10 October 2017.</ref> |- | [[ಬಿಹಾರ]] | ಫಗು ಚೌಹಾಣ್ | [[File:Fagu chauhan.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|07|20}} | |- | [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್]] | ಅನಸೂಯಾ ಉಕೇಯ್ | [[File:The Vice President, National Commission for Scheduled Tribes (NCST), Mo Tribal Affairs, Ms. Anusuiya Uikey addressing a press conference, in New Delhi on September 24, 2018 (1).JPG|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|07|17}} | |- | [[ಗೋವಾ]] | ಸತ್ಯಪಾಲ್ ಮಲಿಕ್ | [[File:Governor of Bihar Satya Pal Malik.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|11|03}} | |- | [[ಗುಜರಾತ್]] | ಆಚಾರ್ಯ ದೇವ್ ವ್ರತ್ | | {{dts|format=dmy|2019|07|15}} | |- | [[ಹರಿಯಾಣ]] | ಸತ್ಯದೇವ್ ನಾರಾಯಣ್ ಆರ್ಯ | [[File:Satyadev Narayan Arya in August 2018.JPG|100px]] | {{dts|format=dmy|2018|08|25}} |<ref>[https://www.tribuneindia.com/news/haryana/satyadev-narayan-arya-takes-oath-as-new-haryana-governor/642709.html "Satyadev Narayan Arya takes oath as new Haryana Governor"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826005031/https://www.tribuneindia.com/news/haryana/satyadev-narayan-arya-takes-oath-as-new-haryana-governor/642709.html |date=2018-08-26 }}. [[The Tribune (Chandigarh)|''The Tribune'']]. Press Trust of India. 25 August 2018.</ref> |- | [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] | ಬಂಡಾರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯ | [[File:Bandaru Dattatreya.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|09|01}} | |- | [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]] | ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು | [[File:Draupadi Murmu in December 2016.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2015|05|18}} |<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/draupadi-murmu-sworn-in-as-first-woman-governor-of-jharkhand/article7218771.ece "Draupadi Murmu sworn in as first woman Governor of Jharkhand"]. ''The Hindu''. Press Trust of India. 18 May 2015.</ref> |- | [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | [[ವಜುಭಾಯಿ ರುದಭಾಯಿ ವಾಲ|ವಜುಭಾಯಿ ವಾಲಾ]] | [[File:Governor of Karnataka Vajubhai Rudabhai Vala.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2014|09|01}} |<ref>Nagesh Prabhu. [https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/vala-sworn-in-as-karnataka-governor/article6370266.ece "Vala sworn in as Karnataka Governor"]. ''The Hindu''. 1 September 2014.</ref> |- | [[ಕೇರಳ]] | ಆರಿಫ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ | [[File:Arif Mohammad Khan.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|09|06}} | |- | [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] | ಲಾಲ್‌ಜಿ ಟಂಡನ್ | [[File:Lalji Tandon at the release event of his book, 'Ankaha Lucknow'.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|07|20}} | |- | [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೋಶಿಯಾರಿ | | {{dts|format=dmy|2019|09|01}} | |- | [[ಮಣಿಪುರ]] | ನಜ್ಮಾ ಹೆಪ್ತುಲ್ಲಾ | [[File:Governor of Manipur Najma Heptulla.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|08|21}} |<ref>Iboyaima Laithangam. [https://www.thehindu.com/news/national/najma-heptullah-sworn-in-as-manipur-governor/article9014439.ece "Najma Heptullah sworn in as Manipur Governor"]. ''The Hindu''. 21 August 2016.</ref> |- | [[ಮೇಘಾಲಯ]] | ತಥಾಗತ ರಾಯ್ | [[File:Tathagata Roy.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2020|01|27}} | |- | [[ಮಿಝೋರಂ]] | ಪಿ. ಎಸ್. ಶ್ರೀಧರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ | [[File:PS Sreedharan Pillai.jpg|100px]] |{{dts|format=dmy|2019|11|05}} | |- | [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]] | ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | [[File:The Governor of Nagaland, Shri R.N. Ravi.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|07|20}} | |- | [[ಒರಿಸ್ಸಾ]] | ಗಣೇಶಿ ಲಾಲ್ | [[File:Governor of Odisha Ganeshi Lal at the Puri Rath Yatra.jpg|100px]] |{{dts|format=dmy|2018|05|29}} |<ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/ganeshi-lal-sworn-in-as-new-governor-of-odisha/article24028943.ece "Ganeshi Lal sworn in as new governor of Odisha"]. ''The Hindu''. Press Trust of India. 30 May 2018.</ref> |- | [[ಪಂಜಾಬ್]] | ವಿ. ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಬದ್ನೋರ್ | [[File:Governor of Punjab and Administrator of U.T. Chandigarh V. P. Singh Badnore.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|08|22}} |<ref name=BADNORE>[http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/v-p-singh-badnore-sworn-in-as-new-punjab-governor-2990597/ "V.P. Singh Badnore sworn in as new Punjab Governor"]. ''The Indian Express''. Press Trust of India. 22 August 2016.</ref> |- | [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] | ಕಲ್‌ರಾಜ್ ಮಿಶ್ರಾ | [[File:Kalraj Mishra Minister.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|09|01}} | |- | [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] | ಗಂಗಾ ಪ್ರಸಾದ್ | [[File:Governor of Meghalaya Ganga Prasad in July 2018.JPG|100px]] | {{dts|format=dmy|2018|08|26}} |<ref>[https://www.business-standard.com/article/pti-stories/ganga-prasad-sworn-in-as-sikkim-governor-118082600651_1.html "Ganga Prasad sworn in as Sikkim Governor"]. ''Business Standard''. Press Trust of India. 26 August 2018.</ref> |- | [[ತಮಿಳುನಾಡು]] | ಬನ್ವಾರಿಲಾಲ್ ಪುರೋಹಿತ್ | [[File:Governor of Assam Banwarilal Purohit.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2017|10|06}} |<ref>[http://indianexpress.com/article/india/tamil-nadu-governor-banwarilal-purohit-sworn-in-4876973/ "Banwarilal Purohit sworn in as Tamil Nadu governor"]. ''The Indian Express''. 6 October 2017.</ref> |- | [[ತೆಲಂಗಾಣ]] | ತಮಿಳಿಸೈ ಸೌಂದರರಾಜನ್ | | {{dts|format=dmy|2019|09|01}} | |- | [[ತ್ರಿಪುರ]] | ರಮೇಶ್ ಬೈಸ್ | | {{dts|format=dmy|2019|07|20}} | |- | [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | ಆನಂದಿಬೆನ್ ಪಟೇಲ್ | [[File:Chief Minister of Gujarat Anandiben Patel.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|07|20}} | |- | [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] | ಬೇಬಿ ರಾಣಿ ಮೌರ್ಯ | [[File:The Governor of Uttarakhand, Baby Rani Maurya.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2018|08|26}} |<ref>[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/baby-rani-maurya-sworn-in-as-new-uttarakhand-governor/articleshow/65552443.cms "Baby Rani Maurya sworn in as new Uttarakhand governor"]. ''The Economic Times''. Press Trust of India. 26 August 2018.</ref> |- | [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] | ಜಗದೀಪ್ ಧನ್‌ಖಾರ್ | | {{dts|format=dmy|2019|07|20}} | |} ==ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರ / ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {| class="sortable wikitable" style="text-align:center" |- !scope=col style="width: 175px;"| ಹುದ್ದೆ !scope=col style="width: 175px;"| ಹೆಸರು<ref>[http://india.gov.in/my-government/whos-who/lt-governors-administrators "Lt. Governors & Administrators"]. [[India.gov.in]]. Retrieved on 29 August 2018.</ref> !scope=col class=unsortable| ಚಿತ್ರ !scope=col style="width: 125px;"| ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನ !scope=col class=unsortable| Ref |- | [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್]]<br>{{small|(ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರು)}} | ದೇವೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಜೋಶಿ | [[File:Lieutenant Governor of Andaman and Nicobar Islands Devendra Kumar Joshi.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2017|10|08}} |<ref>[https://web.archive.org/web/20171022032628/http://reflectornews.in/city/admiral-d-k-joshi-retd-sworn-in-as-the-13th-lt-governor-of-a-n-islands/ "Admiral D K Joshi (Retd.) sworn in as the 13th Lt. Governor of A& N Islands"]. ''The Island Reflector''. 8 October 2017. Archived from [http://reflectornews.in/city/admiral-d-k-joshi-retd-sworn-in-as-the-13th-lt-governor-of-a-n-islands/ the original] on 22 October 2017.</ref> |- | [[ಚಂಡೀಗಡ]]<br>{{small|(ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು)}} | ವಿ. ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಬದ್ನೋರ್ | [[File:Governor of Punjab and Administrator of U.T. Chandigarh V. P. Singh Badnore.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|8|22}}<br /> |<ref name=BADNORE/> |- | [[ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ]]<br>{{small|(ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು)}} | ಪ್ರಫುಲ್ ಖೋಡಾ ಪಟೇಲ್ | [[File:Shri Praful Khoda Patel.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|12|30}} |<ref>[https://www.dnh.gov.in/DNHNew/Downloads/Administrator-List.pdf "List of Former Administrators"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911204905/https://www.dnh.gov.in/DNHNew/Downloads/Administrator-List.pdf |date=2017-09-11 }}. [[Administration of Dadra and Nagar Haveli]]. Retrieved on 30 December 2016.</ref> |- | [[ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]]<br>{{small|(ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು)}} | ಪ್ರಫುಲ್ ಖೋಡಾ ಪಟೇಲ್ | [[File:Shri Praful Khoda Patel.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|8|29}} |<ref>[http://www.daman.nic.in/websites/Administrator/documents/Administrator-List-Update.pdf "List of Former Administrators"]. [[Administration of Daman and Diu]]. Retrieved on 21 September 2016.</ref> |- | [[ದೆಹಲಿ]]<br>{{small|(ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರು)}} | ಅನಿಲ್ ಬೈಜಲ್ | [[File:Lieutenant Governor of Delhi Anil Baijal.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|12|31}} |<ref>[https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/Anil-Baijal-sworn-in-as-Delhi-Lieutenant-Governor/article16968516.ece "Anil Baijal sworn in as Delhi Lieutenant-Governor"]. ''The Hindu''. 31 December 2016.</ref> |- | [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]]<br>{{small|(ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರು)}} | ಜಿ. ಸಿ. ಮುರ್ಮು | {{dash}} | {{dts|format=dmy|2019|10|31}} | |- | [[ಲಡಾಖ್]]<br>{{small|(ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರು)}} | ಆರ್. ಕೆ. ಮಾಥೂರ್ | [[File:R K Mathur.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2019|10|31}} | |- | [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]]<br>{{small|(ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು)}} | ದಿನೇಶ್ವರ್ ಶರ್ಮಾ | {{dash}} | {{dts|format=dmy|2019|11|03}} |<ref> [http://lakshadweep.nic.in/administrator.html "Bio-data of the Hon'ble Administrator"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221041738/http://lakshadweep.nic.in/administrator.html |date=21 February 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221041738/http://lakshadweep.nic.in/administrator.html |date=21 February 2014 }} Official Website of Union Territory of Lakshadweep. Retrieved on 21 September 2016. </ref> |- | [[ಪಾಂಡಿಚೆರಿ]]<br>{{small|(ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲರು)}} | ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ | [[File:Lieutenant Governor of Puducherry Kiran Bedi.jpg|100px]] | {{dts|format=dmy|2016|5|29}} |<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Kiran-Bedi-takes-oath-as-Lt-Governor-of-Puducherry/articleshow/52491676.cms "Kiran Bedi takes oath as Lt. Governor of Puducherry"]. ''The Times of India''. 29 May 2016.</ref> |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} <ref>https://www.google.co.in/?gfe_rd=cr&ei=58UFWOn8JYHy8Afu0Y_ICg&gws_rd=ssl</ref> <ref>http://www.prajavani.net/news/article/2016/07/23/425722.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{ಚುಟುಕು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು]] hogf4yexoi1b2dbjhalxkv4cg8ishp8 828 55330 1377074 1300949 2026-06-18T22:38:35Z en>Stjn 0 as a hotfix for [[phab:T268900]] issue, feel free to replace with some solution restoring separate [] at a later point if needed 1377074 Scribunto text/plain -- This module implements {{documentation}}. -- Get required modules. local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs -- Get the config table. local cfg = mw.loadData('Module:Documentation/config') local p = {} -- Often-used functions. local ugsub = mw.ustring.gsub local format = mw.ustring.format ---------------------------------------------------------------------------- -- Helper functions -- -- These are defined as local functions, but are made available in the p -- table for testing purposes. ---------------------------------------------------------------------------- local function message(cfgKey, valArray, expectType) --[[ -- Gets a message from the cfg table and formats it if appropriate. -- The function raises an error if the value from the cfg table is not -- of the type expectType. The default type for expectType is 'string'. -- If the table valArray is present, strings such as $1, $2 etc. in the -- message are substituted with values from the table keys [1], [2] etc. -- For example, if the message "foo-message" had the value 'Foo $2 bar $1.', -- message('foo-message', {'baz', 'qux'}) would return "Foo qux bar baz." --]] local msg = cfg[cfgKey] expectType = expectType or 'string' if type(msg) ~= expectType then error('message: type error in message cfg.' .. cfgKey .. ' (' .. expectType .. ' expected, got ' .. type(msg) .. ')', 2) end if not valArray then return msg end local function getMessageVal(match) match = tonumber(match) return valArray[match] or error('message: no value found for key $' .. match .. ' in message cfg.' .. cfgKey, 4) end return ugsub(msg, '$([1-9][0-9]*)', getMessageVal) end p.message = message local function makeWikilink(page, display) if display then return format('[[%s|%s]]', page, display) else return format('[[%s]]', page) end end p.makeWikilink = makeWikilink local function makeCategoryLink(cat, sort) local catns = mw.site.namespaces[14].name return makeWikilink(catns .. ':' .. cat, sort) end p.makeCategoryLink = makeCategoryLink local function makeUrlLink(url, display) return format('[%s %s]', url, display) end p.makeUrlLink = makeUrlLink local function makeToolbar(...) local ret = {} local lim = select('#', ...) if lim < 1 then return nil end for i = 1, lim do ret[#ret + 1] = select(i, ...) end -- 'documentation-toolbar' return format( '<span class="%s">(%s)</span>', message('toolbar-class'), table.concat(ret, ' &#124; ') ) end p.makeToolbar = makeToolbar ---------------------------------------------------------------------------- -- Argument processing ---------------------------------------------------------------------------- local function makeInvokeFunc(funcName) return function (frame) local args = getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Entry points ---------------------------------------------------------------------------- function p.nonexistent(frame) if mw.title.getCurrentTitle().subpageText == 'testcases' then return frame:expandTemplate{title = 'module test cases notice'} else return p.main(frame) end end p.main = makeInvokeFunc('_main') function p._main(args) --[[ -- This function defines logic flow for the module. -- @args - table of arguments passed by the user --]] local env = p.getEnvironment(args) local root = mw.html.create() root :wikitext(p._getModuleWikitext(args, env)) :wikitext(p.protectionTemplate(env)) :wikitext(p.sandboxNotice(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-container' :addClass(message('container')) :attr('role', 'complementary') :attr('aria-labelledby', args.heading ~= '' and 'documentation-heading' or nil) :attr('aria-label', args.heading == '' and 'Documentation' or nil) :newline() :tag('div') -- 'documentation' :addClass(message('main-div-classes')) :newline() :wikitext(p._startBox(args, env)) :wikitext(p._content(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-clear' :addClass(message('clear')) :done() :newline() :done() :wikitext(p._endBox(args, env)) :done() :wikitext(p.addTrackingCategories(env)) -- 'Module:Documentation/styles.css' return mw.getCurrentFrame():extensionTag ( 'templatestyles', '', {src=cfg['templatestyles'] }) .. tostring(root) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Environment settings ---------------------------------------------------------------------------- function p.getEnvironment(args) --[[ -- Returns a table with information about the environment, including title -- objects and other namespace- or path-related data. -- @args - table of arguments passed by the user -- -- Title objects include: -- env.title - the page we are making documentation for (usually the current title) -- env.templateTitle - the template (or module, file, etc.) -- env.docTitle - the /doc subpage. -- env.sandboxTitle - the /sandbox subpage. -- env.testcasesTitle - the /testcases subpage. -- -- Data includes: -- env.protectionLevels - the protection levels table of the title object. -- env.subjectSpace - the number of the title's subject namespace. -- env.docSpace - the number of the namespace the title puts its documentation in. -- env.docpageBase - the text of the base page of the /doc, /sandbox and /testcases pages, with namespace. -- env.compareUrl - URL of the Special:ComparePages page comparing the sandbox with the template. -- -- All table lookups are passed through pcall so that errors are caught. If an error occurs, the value -- returned will be nil. --]] local env, envFuncs = {}, {} -- Set up the metatable. If triggered we call the corresponding function in the envFuncs table. The value -- returned by that function is memoized in the env table so that we don't call any of the functions -- more than once. (Nils won't be memoized.) setmetatable(env, { __index = function (t, key) local envFunc = envFuncs[key] if envFunc then local success, val = pcall(envFunc) if success then env[key] = val -- Memoise the value. return val end end return nil end }) function envFuncs.title() -- The title object for the current page, or a test page passed with args.page. local title local titleArg = args.page if titleArg then title = mw.title.new(titleArg) else title = mw.title.getCurrentTitle() end return title end function envFuncs.templateTitle() --[[ -- The template (or module, etc.) title object. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local subpage = title.subpageText if subpage == message('sandbox-subpage') or subpage == message('testcases-subpage') or (subpage == message('doc-subpage') and mw.title.getCurrentTitle().namespace == env.docSpace) then return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.baseText) else return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.text) end end function envFuncs.docTitle() --[[ -- Title object of the /doc subpage. -- Messages: -- 'doc-subpage' --> 'doc' --]] local title = env.title local docname = args[1] -- User-specified doc page. local docpage if docname then docpage = docname else docpage = env.docpageBase .. '/' .. message('doc-subpage') end return mw.title.new(docpage) end function envFuncs.sandboxTitle() --[[ -- Title object for the /sandbox subpage. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('sandbox-subpage')) end function envFuncs.testcasesTitle() --[[ -- Title object for the /testcases subpage. -- Messages: -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('testcases-subpage')) end function envFuncs.protectionLevels() -- The protection levels table of the title object. return env.title.protectionLevels end function envFuncs.subjectSpace() -- The subject namespace number. return mw.site.namespaces[env.title.namespace].subject.id end function envFuncs.docSpace() -- The documentation namespace number. For most namespaces this is the -- same as the subject namespace. However, pages in the Article, File, -- MediaWiki or Category namespaces must have their /doc, /sandbox and -- /testcases pages in talk space. local subjectSpace = env.subjectSpace if subjectSpace == 0 or subjectSpace == 6 or subjectSpace == 8 or subjectSpace == 14 then return subjectSpace + 1 else return subjectSpace end end function envFuncs.docpageBase() -- The base page of the /doc, /sandbox, and /testcases subpages. -- For some namespaces this is the talk page, rather than the template page. local templateTitle = env.templateTitle local docSpace = env.docSpace local docSpaceText = mw.site.namespaces[docSpace].name -- Assemble the link. docSpace is never the main namespace, so we can hardcode the colon. return docSpaceText .. ':' .. templateTitle.text end function envFuncs.compareUrl() -- Diff link between the sandbox and the main template using [[Special:ComparePages]]. local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle if templateTitle.exists and sandboxTitle.exists then local compareUrl = mw.uri.canonicalUrl( 'Special:ComparePages', { page1 = templateTitle.prefixedText, page2 = sandboxTitle.prefixedText} ) return tostring(compareUrl) else return nil end end return env end ---------------------------------------------------------------------------- -- Auxiliary templates ---------------------------------------------------------------------------- p.getModuleWikitext = makeInvokeFunc('_getModuleWikitext') function p._getModuleWikitext(args, env) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if currentTitle.contentModel ~= 'Scribunto' then return end pcall(require, currentTitle.prefixedText) -- if it fails, we don't care local moduleWikitext = package.loaded["Module:Module wikitext"] if moduleWikitext then return moduleWikitext.main() end end function p.sandboxNotice(args, env) --[=[ -- Generates a sandbox notice for display above sandbox pages. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-notice-image' --> '[[File:Sandbox.svg|50px|alt=|link=]]' -- 'sandbox-notice-blurb' --> 'This is the $1 for $2.' -- 'sandbox-notice-diff-blurb' --> 'This is the $1 for $2 ($3).' -- 'sandbox-notice-pagetype-template' --> '[[Wikipedia:Template test cases|template sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-module' --> '[[Wikipedia:Template test cases|module sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-other' --> 'sandbox page' -- 'sandbox-notice-compare-link-display' --> 'diff' -- 'sandbox-notice-testcases-blurb' --> 'See also the companion subpage for $1.' -- 'sandbox-notice-testcases-link-display' --> 'test cases' -- 'sandbox-category' --> 'Template sandboxes' -- 'module-sandbox-category' --> 'Module sandboxes' -- 'other-sandbox-category' --> 'Sandboxes outside of template or module namespace' --]=] local title = env.title local sandboxTitle = env.sandboxTitle local templateTitle = env.templateTitle local subjectSpace = env.subjectSpace if not (subjectSpace and title and sandboxTitle and templateTitle and mw.title.equals(title, sandboxTitle)) then return nil end -- Build the table of arguments to pass to {{ombox}}. We need just two fields, "image" and "text". local omargs = {} omargs.image = message('sandbox-notice-image') -- Get the text. We start with the opening blurb, which is something like -- "This is the template sandbox for [[Template:Foo]] (diff)." local text = '__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__' local pagetype, sandboxCat if subjectSpace == 10 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-template') sandboxCat = message('sandbox-category') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-module') sandboxCat = message('module-sandbox-category') else pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-other') sandboxCat = message('other-sandbox-category') end local templateLink = makeWikilink(templateTitle.prefixedText) local compareUrl = env.compareUrl if compareUrl then local compareDisplay = message('sandbox-notice-compare-link-display') local compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) text = text .. message('sandbox-notice-diff-blurb', {pagetype, templateLink, compareLink}) else text = text .. message('sandbox-notice-blurb', {pagetype, templateLink}) end -- Get the test cases page blurb if the page exists. This is something like -- "See also the companion subpage for [[Template:Foo/testcases|test cases]]." local testcasesTitle = env.testcasesTitle if testcasesTitle and testcasesTitle.exists then if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" then local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesRunLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-run-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-run-blurb', {testcasesLink, testcasesRunLink}) else local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-blurb', {testcasesLink}) end end -- Add the sandbox to the sandbox category. omargs.text = text .. makeCategoryLink(sandboxCat) -- 'documentation-clear' return '<div class="' .. message('clear') .. '"></div>' .. require('Module:Message box').main('ombox', omargs) end function p.protectionTemplate(env) -- Generates the padlock icon in the top right. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'protection-template' --> 'pp-template' -- 'protection-template-args' --> {docusage = 'yes'} local protectionLevels = env.protectionLevels if not protectionLevels then return nil end local editProt = protectionLevels.edit and protectionLevels.edit[1] local moveProt = protectionLevels.move and protectionLevels.move[1] if editProt then -- The page is edit-protected. return require('Module:Protection banner')._main{ message('protection-reason-edit'), small = true } elseif moveProt and moveProt ~= 'autoconfirmed' then -- The page is move-protected but not edit-protected. Exclude move -- protection with the level "autoconfirmed", as this is equivalent to -- no move protection at all. return require('Module:Protection banner')._main{ action = 'move', small = true } else return nil end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Start box ---------------------------------------------------------------------------- p.startBox = makeInvokeFunc('_startBox') function p._startBox(args, env) --[[ -- This function generates the start box. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- The actual work is done by p.makeStartBoxLinksData and p.renderStartBoxLinks which make -- the [view] [edit] [history] [purge] links, and by p.makeStartBoxData and p.renderStartBox -- which generate the box HTML. --]] env = env or p.getEnvironment(args) local links local content = args.content if not content or args[1] then -- No need to include the links if the documentation is on the template page itself. local linksData = p.makeStartBoxLinksData(args, env) if linksData then links = p.renderStartBoxLinks(linksData) end end -- Generate the start box html. local data = p.makeStartBoxData(args, env, links) if data then return p.renderStartBox(data) else -- User specified no heading. return nil end end function p.makeStartBoxLinksData(args, env) --[[ -- Does initial processing of data to make the [view] [edit] [history] [purge] links. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'view-link-display' --> 'view' -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'purge-link-display' --> 'purge' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'docpage-preload' --> 'Template:Documentation/preload' -- 'create-link-display' --> 'create' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local docTitle = env.docTitle if not title or not docTitle then return nil end if docTitle.isRedirect then docTitle = docTitle.redirectTarget end -- Create link if /doc doesn't exist. local preload = args.preload if not preload then if subjectSpace == 828 then -- Module namespace preload = message('module-preload') else preload = message('docpage-preload') end end return { title = title, docTitle = docTitle, -- View, display, edit, and purge links if /doc exists. viewLinkDisplay = message('view-link-display'), editLinkDisplay = message('edit-link-display'), historyLinkDisplay = message('history-link-display'), purgeLinkDisplay = message('purge-link-display'), preload = preload, createLinkDisplay = message('create-link-display') } end function p.renderStartBoxLinks(data) --[[ -- Generates the [view][edit][history][purge] or [create][purge] links from the data table. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxLinksData --]] local docTitle = data.docTitle -- yes, we do intend to purge the template page on which the documentation appears local purgeLink = makeWikilink("Special:Purge/" .. data.title.prefixedText, data.purgeLinkDisplay) if docTitle.exists then local viewLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, data.viewLinkDisplay) local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, data.editLinkDisplay) local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, data.historyLinkDisplay) return viewLink .. editLink .. historyLink .. purgeLink else local createLink = makeUrlLink(docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = data.preload}, data.createLinkDisplay) return createLink .. purgeLink end return ret end function p.makeStartBoxData(args, env, links) --[=[ -- Does initial processing of data to pass to the start-box render function, p.renderStartBox. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- @links - a string containing the [view][edit][history][purge] links - could be nil if there's an error. -- -- Messages: -- 'documentation-icon-wikitext' --> '[[File:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px|link=|alt=]]' -- 'template-namespace-heading' --> 'Template documentation' -- 'module-namespace-heading' --> 'Module documentation' -- 'file-namespace-heading' --> 'Summary' -- 'other-namespaces-heading' --> 'Documentation' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' --]=] local subjectSpace = env.subjectSpace if not subjectSpace then -- Default to an "other namespaces" namespace, so that we get at least some output -- if an error occurs. subjectSpace = 2 end local data = {} -- Heading local heading = args.heading -- Blank values are not removed. if heading == '' then -- Don't display the start box if the heading arg is defined but blank. return nil end if heading then data.heading = heading elseif subjectSpace == 10 then -- Template namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('template-namespace-heading') elseif subjectSpace == 828 then -- Module namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('module-namespace-heading') elseif subjectSpace == 6 then -- File namespace data.heading = message('file-namespace-heading') else data.heading = message('other-namespaces-heading') end -- Heading CSS local headingStyle = args['heading-style'] if headingStyle then data.headingStyleText = headingStyle else -- 'documentation-heading' data.headingClass = message('main-div-heading-class') end -- Data for the [view][edit][history][purge] or [create] links. if links then -- 'mw-editsection-like plainlinks' data.linksClass = message('start-box-link-classes') data.links = links end return data end function p.renderStartBox(data) -- Renders the start box html. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxData. local sbox = mw.html.create('div') sbox -- 'documentation-startbox' :addClass(message('start-box-class')) :newline() :tag('span') :addClass(data.headingClass) :attr('id', 'documentation-heading') :cssText(data.headingStyleText) :wikitext(data.heading) local links = data.links if links then sbox:tag('span') :addClass(data.linksClass) :attr('id', data.linksId) :wikitext(links) end return tostring(sbox) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Documentation content ---------------------------------------------------------------------------- p.content = makeInvokeFunc('_content') function p._content(args, env) -- Displays the documentation contents -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle local content = args.content if not content and docTitle and docTitle.exists then content = args._content or mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = docTitle.prefixedText} end -- The line breaks below are necessary so that "=== Headings ===" at the start and end -- of docs are interpreted correctly. return '\n' .. (content or '') .. '\n' end p.contentTitle = makeInvokeFunc('_contentTitle') function p._contentTitle(args, env) env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle if not args.content and docTitle and docTitle.exists then return docTitle.prefixedText else return '' end end ---------------------------------------------------------------------------- -- End box ---------------------------------------------------------------------------- p.endBox = makeInvokeFunc('_endBox') function p._endBox(args, env) --[=[ -- This function generates the end box (also known as the link box). -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- --]=] -- Get environment data. env = env or p.getEnvironment(args) local subjectSpace = env.subjectSpace local docTitle = env.docTitle if not subjectSpace or not docTitle then return nil end -- Check whether we should output the end box at all. Add the end -- box by default if the documentation exists or if we are in the -- user, module or template namespaces. local linkBox = args['link box'] if linkBox == 'off' or not ( docTitle.exists or subjectSpace == 2 or subjectSpace == 828 or subjectSpace == 10 ) then return nil end -- Assemble the link box. local text = '' if linkBox then text = text .. linkBox else text = text .. (p.makeDocPageBlurb(args, env) or '') -- "This documentation is transcluded from [[Foo]]." if subjectSpace == 2 or subjectSpace == 10 or subjectSpace == 828 then -- We are in the user, template or module namespaces. -- Add sandbox and testcases links. -- "Editors can experiment in this template's sandbox and testcases pages." text = text .. (p.makeExperimentBlurb(args, env) or '') .. '<br />' if not args.content and not args[1] then -- "Please add categories to the /doc subpage." -- Don't show this message with inline docs or with an explicitly specified doc page, -- as then it is unclear where to add the categories. text = text .. (p.makeCategoriesBlurb(args, env) or '') end text = text .. ' ' .. (p.makeSubpagesBlurb(args, env) or '') --"Subpages of this template" end end local box = mw.html.create('div') -- 'documentation-metadata' box:attr('role', 'note') :addClass(message('end-box-class')) -- 'plainlinks' :addClass(message('end-box-plainlinks')) :wikitext(text) :done() return '\n' .. tostring(box) end function p.makeDocPageBlurb(args, env) --[=[ -- Makes the blurb "This documentation is transcluded from [[Template:Foo]] (edit, history)". -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'transcluded-from-blurb' --> -- 'The above [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] -- is [[Help:Transclusion|transcluded]] from $1.' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'create-link-display' --> 'create' -- 'create-module-doc-blurb' --> -- 'You might want to $1 a documentation page for this [[Wikipedia:Lua|Scribunto module]].' --]=] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end if docTitle.exists then -- /doc exists; link to it. local docLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText) local editDisplay = message('edit-link-display') local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, editDisplay) local historyDisplay = message('history-link-display') local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, historyDisplay) return message('transcluded-from-blurb', {docLink}) .. ' ' .. makeToolbar(editLink, historyLink) .. '<br />' elseif env.subjectSpace == 828 then -- /doc does not exist; ask to create it. local createUrl = docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = message('module-preload')} local createDisplay = message('create-link-display') local createLink = makeUrlLink(createUrl, createDisplay) return message('create-module-doc-blurb', {createLink}) .. '<br />' end end function p.makeExperimentBlurb(args, env) --[[ -- Renders the text "Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'sandbox-edit-link-display' --> 'edit' -- 'compare-link-display' --> 'diff' -- 'module-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-sandbox' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'sandbox-create-link-display' --> 'create' -- 'mirror-edit-summary' --> 'Create sandbox version of $1' -- 'mirror-link-display' --> 'mirror' -- 'mirror-link-preload' --> 'Template:Documentation/mirror' -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display'--> 'edit' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display' --> 'edit' -- 'module-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-testcases' -- 'template-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-testcases' -- 'experiment-blurb-module' --> 'Editors can experiment in this module's $1 and $2 pages.' -- 'experiment-blurb-template' --> 'Editors can experiment in this template's $1 and $2 pages.' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle local testcasesTitle = env.testcasesTitle local templatePage = templateTitle.prefixedText if not subjectSpace or not templateTitle or not sandboxTitle or not testcasesTitle then return nil end -- Make links. local sandboxLinks, testcasesLinks if sandboxTitle.exists then local sandboxPage = sandboxTitle.prefixedText local sandboxDisplay = message('sandbox-link-display') local sandboxLink = makeWikilink(sandboxPage, sandboxDisplay) local sandboxEditDisplay = message('sandbox-edit-link-display') local sandboxEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. sandboxPage, sandboxEditDisplay) local compareUrl = env.compareUrl local compareLink if compareUrl then local compareDisplay = message('compare-link-display') compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) end sandboxLinks = sandboxLink .. ' ' .. makeToolbar(sandboxEditLink, compareLink) else local sandboxPreload if subjectSpace == 828 then sandboxPreload = message('module-sandbox-preload') else sandboxPreload = message('template-sandbox-preload') end local sandboxCreateUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = sandboxPreload} local sandboxCreateDisplay = message('sandbox-create-link-display') local sandboxCreateLink = makeUrlLink(sandboxCreateUrl, sandboxCreateDisplay) local mirrorSummary = message('mirror-edit-summary', {makeWikilink(templatePage)}) local mirrorPreload = message('mirror-link-preload') local mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = mirrorPreload, summary = mirrorSummary} if subjectSpace == 828 then mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = templateTitle.prefixedText, summary = mirrorSummary} end local mirrorDisplay = message('mirror-link-display') local mirrorLink = makeUrlLink(mirrorUrl, mirrorDisplay) sandboxLinks = message('sandbox-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(sandboxCreateLink, mirrorLink) end if testcasesTitle.exists then local testcasesPage = testcasesTitle.prefixedText local testcasesDisplay = message('testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesPage, testcasesDisplay) local testcasesEditUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit'} local testcasesEditDisplay = message('testcases-edit-link-display') local testcasesEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. testcasesPage, testcasesEditDisplay) -- for Modules, add testcases run link if exists if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" and testcasesTitle.talkPageTitle and testcasesTitle.talkPageTitle.exists then local testcasesRunLinkDisplay = message('testcases-run-link-display') local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink, testcasesRunLink) else testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink) end else local testcasesPreload if subjectSpace == 828 then testcasesPreload = message('module-testcases-preload') else testcasesPreload = message('template-testcases-preload') end local testcasesCreateUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = testcasesPreload} local testcasesCreateDisplay = message('testcases-create-link-display') local testcasesCreateLink = makeUrlLink(testcasesCreateUrl, testcasesCreateDisplay) testcasesLinks = message('testcases-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(testcasesCreateLink) end local messageName if subjectSpace == 828 then messageName = 'experiment-blurb-module' else messageName = 'experiment-blurb-template' end return message(messageName, {sandboxLinks, testcasesLinks}) end function p.makeCategoriesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the text "Please add categories to the /doc subpage." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'doc-link-display' --> '/doc' -- 'add-categories-blurb' --> 'Please add categories to the $1 subpage.' --]] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end local docPathLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, message('doc-link-display')) return message('add-categories-blurb', {docPathLink}) end function p.makeSubpagesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the "Subpages of this template" link. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'template-pagetype' --> 'template' -- 'module-pagetype' --> 'module' -- 'default-pagetype' --> 'page' -- 'subpages-link-display' --> 'Subpages of this $1' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle if not subjectSpace or not templateTitle then return nil end local pagetype if subjectSpace == 10 then pagetype = message('template-pagetype') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('module-pagetype') else pagetype = message('default-pagetype') end local subpagesLink = makeWikilink( 'Special:PrefixIndex/' .. templateTitle.prefixedText .. '/', message('subpages-link-display', {pagetype}) ) return message('subpages-blurb', {subpagesLink}) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Tracking categories ---------------------------------------------------------------------------- function p.addTrackingCategories(env) --[[ -- Check if {{documentation}} is transcluded on a /doc or /testcases page. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'display-strange-usage-category' --> true -- 'doc-subpage' --> 'doc' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' -- 'strange-usage-category' --> 'Wikipedia pages with strange ((documentation)) usage' -- -- /testcases pages in the module namespace are not categorised, as they may have -- {{documentation}} transcluded automatically. --]] local title = env.title local subjectSpace = env.subjectSpace if not title or not subjectSpace then return nil end local subpage = title.subpageText if message('display-strange-usage-category', nil, 'boolean') and ( subpage == message('doc-subpage') or subjectSpace ~= 828 and subpage == message('testcases-subpage') ) then return makeCategoryLink(message('strange-usage-category')) end return '' end return p bo74oekmmsj1xtpw7dlzkvkhc0k05g6 1377075 1377074 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Documentation]] 1377074 Scribunto text/plain -- This module implements {{documentation}}. -- Get required modules. local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs -- Get the config table. local cfg = mw.loadData('Module:Documentation/config') local p = {} -- Often-used functions. local ugsub = mw.ustring.gsub local format = mw.ustring.format ---------------------------------------------------------------------------- -- Helper functions -- -- These are defined as local functions, but are made available in the p -- table for testing purposes. ---------------------------------------------------------------------------- local function message(cfgKey, valArray, expectType) --[[ -- Gets a message from the cfg table and formats it if appropriate. -- The function raises an error if the value from the cfg table is not -- of the type expectType. The default type for expectType is 'string'. -- If the table valArray is present, strings such as $1, $2 etc. in the -- message are substituted with values from the table keys [1], [2] etc. -- For example, if the message "foo-message" had the value 'Foo $2 bar $1.', -- message('foo-message', {'baz', 'qux'}) would return "Foo qux bar baz." --]] local msg = cfg[cfgKey] expectType = expectType or 'string' if type(msg) ~= expectType then error('message: type error in message cfg.' .. cfgKey .. ' (' .. expectType .. ' expected, got ' .. type(msg) .. ')', 2) end if not valArray then return msg end local function getMessageVal(match) match = tonumber(match) return valArray[match] or error('message: no value found for key $' .. match .. ' in message cfg.' .. cfgKey, 4) end return ugsub(msg, '$([1-9][0-9]*)', getMessageVal) end p.message = message local function makeWikilink(page, display) if display then return format('[[%s|%s]]', page, display) else return format('[[%s]]', page) end end p.makeWikilink = makeWikilink local function makeCategoryLink(cat, sort) local catns = mw.site.namespaces[14].name return makeWikilink(catns .. ':' .. cat, sort) end p.makeCategoryLink = makeCategoryLink local function makeUrlLink(url, display) return format('[%s %s]', url, display) end p.makeUrlLink = makeUrlLink local function makeToolbar(...) local ret = {} local lim = select('#', ...) if lim < 1 then return nil end for i = 1, lim do ret[#ret + 1] = select(i, ...) end -- 'documentation-toolbar' return format( '<span class="%s">(%s)</span>', message('toolbar-class'), table.concat(ret, ' &#124; ') ) end p.makeToolbar = makeToolbar ---------------------------------------------------------------------------- -- Argument processing ---------------------------------------------------------------------------- local function makeInvokeFunc(funcName) return function (frame) local args = getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Entry points ---------------------------------------------------------------------------- function p.nonexistent(frame) if mw.title.getCurrentTitle().subpageText == 'testcases' then return frame:expandTemplate{title = 'module test cases notice'} else return p.main(frame) end end p.main = makeInvokeFunc('_main') function p._main(args) --[[ -- This function defines logic flow for the module. -- @args - table of arguments passed by the user --]] local env = p.getEnvironment(args) local root = mw.html.create() root :wikitext(p._getModuleWikitext(args, env)) :wikitext(p.protectionTemplate(env)) :wikitext(p.sandboxNotice(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-container' :addClass(message('container')) :attr('role', 'complementary') :attr('aria-labelledby', args.heading ~= '' and 'documentation-heading' or nil) :attr('aria-label', args.heading == '' and 'Documentation' or nil) :newline() :tag('div') -- 'documentation' :addClass(message('main-div-classes')) :newline() :wikitext(p._startBox(args, env)) :wikitext(p._content(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-clear' :addClass(message('clear')) :done() :newline() :done() :wikitext(p._endBox(args, env)) :done() :wikitext(p.addTrackingCategories(env)) -- 'Module:Documentation/styles.css' return mw.getCurrentFrame():extensionTag ( 'templatestyles', '', {src=cfg['templatestyles'] }) .. tostring(root) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Environment settings ---------------------------------------------------------------------------- function p.getEnvironment(args) --[[ -- Returns a table with information about the environment, including title -- objects and other namespace- or path-related data. -- @args - table of arguments passed by the user -- -- Title objects include: -- env.title - the page we are making documentation for (usually the current title) -- env.templateTitle - the template (or module, file, etc.) -- env.docTitle - the /doc subpage. -- env.sandboxTitle - the /sandbox subpage. -- env.testcasesTitle - the /testcases subpage. -- -- Data includes: -- env.protectionLevels - the protection levels table of the title object. -- env.subjectSpace - the number of the title's subject namespace. -- env.docSpace - the number of the namespace the title puts its documentation in. -- env.docpageBase - the text of the base page of the /doc, /sandbox and /testcases pages, with namespace. -- env.compareUrl - URL of the Special:ComparePages page comparing the sandbox with the template. -- -- All table lookups are passed through pcall so that errors are caught. If an error occurs, the value -- returned will be nil. --]] local env, envFuncs = {}, {} -- Set up the metatable. If triggered we call the corresponding function in the envFuncs table. The value -- returned by that function is memoized in the env table so that we don't call any of the functions -- more than once. (Nils won't be memoized.) setmetatable(env, { __index = function (t, key) local envFunc = envFuncs[key] if envFunc then local success, val = pcall(envFunc) if success then env[key] = val -- Memoise the value. return val end end return nil end }) function envFuncs.title() -- The title object for the current page, or a test page passed with args.page. local title local titleArg = args.page if titleArg then title = mw.title.new(titleArg) else title = mw.title.getCurrentTitle() end return title end function envFuncs.templateTitle() --[[ -- The template (or module, etc.) title object. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local subpage = title.subpageText if subpage == message('sandbox-subpage') or subpage == message('testcases-subpage') or (subpage == message('doc-subpage') and mw.title.getCurrentTitle().namespace == env.docSpace) then return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.baseText) else return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.text) end end function envFuncs.docTitle() --[[ -- Title object of the /doc subpage. -- Messages: -- 'doc-subpage' --> 'doc' --]] local title = env.title local docname = args[1] -- User-specified doc page. local docpage if docname then docpage = docname else docpage = env.docpageBase .. '/' .. message('doc-subpage') end return mw.title.new(docpage) end function envFuncs.sandboxTitle() --[[ -- Title object for the /sandbox subpage. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('sandbox-subpage')) end function envFuncs.testcasesTitle() --[[ -- Title object for the /testcases subpage. -- Messages: -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('testcases-subpage')) end function envFuncs.protectionLevels() -- The protection levels table of the title object. return env.title.protectionLevels end function envFuncs.subjectSpace() -- The subject namespace number. return mw.site.namespaces[env.title.namespace].subject.id end function envFuncs.docSpace() -- The documentation namespace number. For most namespaces this is the -- same as the subject namespace. However, pages in the Article, File, -- MediaWiki or Category namespaces must have their /doc, /sandbox and -- /testcases pages in talk space. local subjectSpace = env.subjectSpace if subjectSpace == 0 or subjectSpace == 6 or subjectSpace == 8 or subjectSpace == 14 then return subjectSpace + 1 else return subjectSpace end end function envFuncs.docpageBase() -- The base page of the /doc, /sandbox, and /testcases subpages. -- For some namespaces this is the talk page, rather than the template page. local templateTitle = env.templateTitle local docSpace = env.docSpace local docSpaceText = mw.site.namespaces[docSpace].name -- Assemble the link. docSpace is never the main namespace, so we can hardcode the colon. return docSpaceText .. ':' .. templateTitle.text end function envFuncs.compareUrl() -- Diff link between the sandbox and the main template using [[Special:ComparePages]]. local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle if templateTitle.exists and sandboxTitle.exists then local compareUrl = mw.uri.canonicalUrl( 'Special:ComparePages', { page1 = templateTitle.prefixedText, page2 = sandboxTitle.prefixedText} ) return tostring(compareUrl) else return nil end end return env end ---------------------------------------------------------------------------- -- Auxiliary templates ---------------------------------------------------------------------------- p.getModuleWikitext = makeInvokeFunc('_getModuleWikitext') function p._getModuleWikitext(args, env) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if currentTitle.contentModel ~= 'Scribunto' then return end pcall(require, currentTitle.prefixedText) -- if it fails, we don't care local moduleWikitext = package.loaded["Module:Module wikitext"] if moduleWikitext then return moduleWikitext.main() end end function p.sandboxNotice(args, env) --[=[ -- Generates a sandbox notice for display above sandbox pages. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-notice-image' --> '[[File:Sandbox.svg|50px|alt=|link=]]' -- 'sandbox-notice-blurb' --> 'This is the $1 for $2.' -- 'sandbox-notice-diff-blurb' --> 'This is the $1 for $2 ($3).' -- 'sandbox-notice-pagetype-template' --> '[[Wikipedia:Template test cases|template sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-module' --> '[[Wikipedia:Template test cases|module sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-other' --> 'sandbox page' -- 'sandbox-notice-compare-link-display' --> 'diff' -- 'sandbox-notice-testcases-blurb' --> 'See also the companion subpage for $1.' -- 'sandbox-notice-testcases-link-display' --> 'test cases' -- 'sandbox-category' --> 'Template sandboxes' -- 'module-sandbox-category' --> 'Module sandboxes' -- 'other-sandbox-category' --> 'Sandboxes outside of template or module namespace' --]=] local title = env.title local sandboxTitle = env.sandboxTitle local templateTitle = env.templateTitle local subjectSpace = env.subjectSpace if not (subjectSpace and title and sandboxTitle and templateTitle and mw.title.equals(title, sandboxTitle)) then return nil end -- Build the table of arguments to pass to {{ombox}}. We need just two fields, "image" and "text". local omargs = {} omargs.image = message('sandbox-notice-image') -- Get the text. We start with the opening blurb, which is something like -- "This is the template sandbox for [[Template:Foo]] (diff)." local text = '__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__' local pagetype, sandboxCat if subjectSpace == 10 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-template') sandboxCat = message('sandbox-category') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-module') sandboxCat = message('module-sandbox-category') else pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-other') sandboxCat = message('other-sandbox-category') end local templateLink = makeWikilink(templateTitle.prefixedText) local compareUrl = env.compareUrl if compareUrl then local compareDisplay = message('sandbox-notice-compare-link-display') local compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) text = text .. message('sandbox-notice-diff-blurb', {pagetype, templateLink, compareLink}) else text = text .. message('sandbox-notice-blurb', {pagetype, templateLink}) end -- Get the test cases page blurb if the page exists. This is something like -- "See also the companion subpage for [[Template:Foo/testcases|test cases]]." local testcasesTitle = env.testcasesTitle if testcasesTitle and testcasesTitle.exists then if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" then local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesRunLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-run-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-run-blurb', {testcasesLink, testcasesRunLink}) else local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-blurb', {testcasesLink}) end end -- Add the sandbox to the sandbox category. omargs.text = text .. makeCategoryLink(sandboxCat) -- 'documentation-clear' return '<div class="' .. message('clear') .. '"></div>' .. require('Module:Message box').main('ombox', omargs) end function p.protectionTemplate(env) -- Generates the padlock icon in the top right. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'protection-template' --> 'pp-template' -- 'protection-template-args' --> {docusage = 'yes'} local protectionLevels = env.protectionLevels if not protectionLevels then return nil end local editProt = protectionLevels.edit and protectionLevels.edit[1] local moveProt = protectionLevels.move and protectionLevels.move[1] if editProt then -- The page is edit-protected. return require('Module:Protection banner')._main{ message('protection-reason-edit'), small = true } elseif moveProt and moveProt ~= 'autoconfirmed' then -- The page is move-protected but not edit-protected. Exclude move -- protection with the level "autoconfirmed", as this is equivalent to -- no move protection at all. return require('Module:Protection banner')._main{ action = 'move', small = true } else return nil end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Start box ---------------------------------------------------------------------------- p.startBox = makeInvokeFunc('_startBox') function p._startBox(args, env) --[[ -- This function generates the start box. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- The actual work is done by p.makeStartBoxLinksData and p.renderStartBoxLinks which make -- the [view] [edit] [history] [purge] links, and by p.makeStartBoxData and p.renderStartBox -- which generate the box HTML. --]] env = env or p.getEnvironment(args) local links local content = args.content if not content or args[1] then -- No need to include the links if the documentation is on the template page itself. local linksData = p.makeStartBoxLinksData(args, env) if linksData then links = p.renderStartBoxLinks(linksData) end end -- Generate the start box html. local data = p.makeStartBoxData(args, env, links) if data then return p.renderStartBox(data) else -- User specified no heading. return nil end end function p.makeStartBoxLinksData(args, env) --[[ -- Does initial processing of data to make the [view] [edit] [history] [purge] links. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'view-link-display' --> 'view' -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'purge-link-display' --> 'purge' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'docpage-preload' --> 'Template:Documentation/preload' -- 'create-link-display' --> 'create' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local docTitle = env.docTitle if not title or not docTitle then return nil end if docTitle.isRedirect then docTitle = docTitle.redirectTarget end -- Create link if /doc doesn't exist. local preload = args.preload if not preload then if subjectSpace == 828 then -- Module namespace preload = message('module-preload') else preload = message('docpage-preload') end end return { title = title, docTitle = docTitle, -- View, display, edit, and purge links if /doc exists. viewLinkDisplay = message('view-link-display'), editLinkDisplay = message('edit-link-display'), historyLinkDisplay = message('history-link-display'), purgeLinkDisplay = message('purge-link-display'), preload = preload, createLinkDisplay = message('create-link-display') } end function p.renderStartBoxLinks(data) --[[ -- Generates the [view][edit][history][purge] or [create][purge] links from the data table. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxLinksData --]] local docTitle = data.docTitle -- yes, we do intend to purge the template page on which the documentation appears local purgeLink = makeWikilink("Special:Purge/" .. data.title.prefixedText, data.purgeLinkDisplay) if docTitle.exists then local viewLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, data.viewLinkDisplay) local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, data.editLinkDisplay) local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, data.historyLinkDisplay) return viewLink .. editLink .. historyLink .. purgeLink else local createLink = makeUrlLink(docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = data.preload}, data.createLinkDisplay) return createLink .. purgeLink end return ret end function p.makeStartBoxData(args, env, links) --[=[ -- Does initial processing of data to pass to the start-box render function, p.renderStartBox. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- @links - a string containing the [view][edit][history][purge] links - could be nil if there's an error. -- -- Messages: -- 'documentation-icon-wikitext' --> '[[File:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px|link=|alt=]]' -- 'template-namespace-heading' --> 'Template documentation' -- 'module-namespace-heading' --> 'Module documentation' -- 'file-namespace-heading' --> 'Summary' -- 'other-namespaces-heading' --> 'Documentation' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' --]=] local subjectSpace = env.subjectSpace if not subjectSpace then -- Default to an "other namespaces" namespace, so that we get at least some output -- if an error occurs. subjectSpace = 2 end local data = {} -- Heading local heading = args.heading -- Blank values are not removed. if heading == '' then -- Don't display the start box if the heading arg is defined but blank. return nil end if heading then data.heading = heading elseif subjectSpace == 10 then -- Template namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('template-namespace-heading') elseif subjectSpace == 828 then -- Module namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('module-namespace-heading') elseif subjectSpace == 6 then -- File namespace data.heading = message('file-namespace-heading') else data.heading = message('other-namespaces-heading') end -- Heading CSS local headingStyle = args['heading-style'] if headingStyle then data.headingStyleText = headingStyle else -- 'documentation-heading' data.headingClass = message('main-div-heading-class') end -- Data for the [view][edit][history][purge] or [create] links. if links then -- 'mw-editsection-like plainlinks' data.linksClass = message('start-box-link-classes') data.links = links end return data end function p.renderStartBox(data) -- Renders the start box html. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxData. local sbox = mw.html.create('div') sbox -- 'documentation-startbox' :addClass(message('start-box-class')) :newline() :tag('span') :addClass(data.headingClass) :attr('id', 'documentation-heading') :cssText(data.headingStyleText) :wikitext(data.heading) local links = data.links if links then sbox:tag('span') :addClass(data.linksClass) :attr('id', data.linksId) :wikitext(links) end return tostring(sbox) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Documentation content ---------------------------------------------------------------------------- p.content = makeInvokeFunc('_content') function p._content(args, env) -- Displays the documentation contents -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle local content = args.content if not content and docTitle and docTitle.exists then content = args._content or mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = docTitle.prefixedText} end -- The line breaks below are necessary so that "=== Headings ===" at the start and end -- of docs are interpreted correctly. return '\n' .. (content or '') .. '\n' end p.contentTitle = makeInvokeFunc('_contentTitle') function p._contentTitle(args, env) env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle if not args.content and docTitle and docTitle.exists then return docTitle.prefixedText else return '' end end ---------------------------------------------------------------------------- -- End box ---------------------------------------------------------------------------- p.endBox = makeInvokeFunc('_endBox') function p._endBox(args, env) --[=[ -- This function generates the end box (also known as the link box). -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- --]=] -- Get environment data. env = env or p.getEnvironment(args) local subjectSpace = env.subjectSpace local docTitle = env.docTitle if not subjectSpace or not docTitle then return nil end -- Check whether we should output the end box at all. Add the end -- box by default if the documentation exists or if we are in the -- user, module or template namespaces. local linkBox = args['link box'] if linkBox == 'off' or not ( docTitle.exists or subjectSpace == 2 or subjectSpace == 828 or subjectSpace == 10 ) then return nil end -- Assemble the link box. local text = '' if linkBox then text = text .. linkBox else text = text .. (p.makeDocPageBlurb(args, env) or '') -- "This documentation is transcluded from [[Foo]]." if subjectSpace == 2 or subjectSpace == 10 or subjectSpace == 828 then -- We are in the user, template or module namespaces. -- Add sandbox and testcases links. -- "Editors can experiment in this template's sandbox and testcases pages." text = text .. (p.makeExperimentBlurb(args, env) or '') .. '<br />' if not args.content and not args[1] then -- "Please add categories to the /doc subpage." -- Don't show this message with inline docs or with an explicitly specified doc page, -- as then it is unclear where to add the categories. text = text .. (p.makeCategoriesBlurb(args, env) or '') end text = text .. ' ' .. (p.makeSubpagesBlurb(args, env) or '') --"Subpages of this template" end end local box = mw.html.create('div') -- 'documentation-metadata' box:attr('role', 'note') :addClass(message('end-box-class')) -- 'plainlinks' :addClass(message('end-box-plainlinks')) :wikitext(text) :done() return '\n' .. tostring(box) end function p.makeDocPageBlurb(args, env) --[=[ -- Makes the blurb "This documentation is transcluded from [[Template:Foo]] (edit, history)". -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'transcluded-from-blurb' --> -- 'The above [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] -- is [[Help:Transclusion|transcluded]] from $1.' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'create-link-display' --> 'create' -- 'create-module-doc-blurb' --> -- 'You might want to $1 a documentation page for this [[Wikipedia:Lua|Scribunto module]].' --]=] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end if docTitle.exists then -- /doc exists; link to it. local docLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText) local editDisplay = message('edit-link-display') local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, editDisplay) local historyDisplay = message('history-link-display') local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, historyDisplay) return message('transcluded-from-blurb', {docLink}) .. ' ' .. makeToolbar(editLink, historyLink) .. '<br />' elseif env.subjectSpace == 828 then -- /doc does not exist; ask to create it. local createUrl = docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = message('module-preload')} local createDisplay = message('create-link-display') local createLink = makeUrlLink(createUrl, createDisplay) return message('create-module-doc-blurb', {createLink}) .. '<br />' end end function p.makeExperimentBlurb(args, env) --[[ -- Renders the text "Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'sandbox-edit-link-display' --> 'edit' -- 'compare-link-display' --> 'diff' -- 'module-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-sandbox' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'sandbox-create-link-display' --> 'create' -- 'mirror-edit-summary' --> 'Create sandbox version of $1' -- 'mirror-link-display' --> 'mirror' -- 'mirror-link-preload' --> 'Template:Documentation/mirror' -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display'--> 'edit' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display' --> 'edit' -- 'module-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-testcases' -- 'template-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-testcases' -- 'experiment-blurb-module' --> 'Editors can experiment in this module's $1 and $2 pages.' -- 'experiment-blurb-template' --> 'Editors can experiment in this template's $1 and $2 pages.' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle local testcasesTitle = env.testcasesTitle local templatePage = templateTitle.prefixedText if not subjectSpace or not templateTitle or not sandboxTitle or not testcasesTitle then return nil end -- Make links. local sandboxLinks, testcasesLinks if sandboxTitle.exists then local sandboxPage = sandboxTitle.prefixedText local sandboxDisplay = message('sandbox-link-display') local sandboxLink = makeWikilink(sandboxPage, sandboxDisplay) local sandboxEditDisplay = message('sandbox-edit-link-display') local sandboxEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. sandboxPage, sandboxEditDisplay) local compareUrl = env.compareUrl local compareLink if compareUrl then local compareDisplay = message('compare-link-display') compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) end sandboxLinks = sandboxLink .. ' ' .. makeToolbar(sandboxEditLink, compareLink) else local sandboxPreload if subjectSpace == 828 then sandboxPreload = message('module-sandbox-preload') else sandboxPreload = message('template-sandbox-preload') end local sandboxCreateUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = sandboxPreload} local sandboxCreateDisplay = message('sandbox-create-link-display') local sandboxCreateLink = makeUrlLink(sandboxCreateUrl, sandboxCreateDisplay) local mirrorSummary = message('mirror-edit-summary', {makeWikilink(templatePage)}) local mirrorPreload = message('mirror-link-preload') local mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = mirrorPreload, summary = mirrorSummary} if subjectSpace == 828 then mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = templateTitle.prefixedText, summary = mirrorSummary} end local mirrorDisplay = message('mirror-link-display') local mirrorLink = makeUrlLink(mirrorUrl, mirrorDisplay) sandboxLinks = message('sandbox-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(sandboxCreateLink, mirrorLink) end if testcasesTitle.exists then local testcasesPage = testcasesTitle.prefixedText local testcasesDisplay = message('testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesPage, testcasesDisplay) local testcasesEditUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit'} local testcasesEditDisplay = message('testcases-edit-link-display') local testcasesEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. testcasesPage, testcasesEditDisplay) -- for Modules, add testcases run link if exists if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" and testcasesTitle.talkPageTitle and testcasesTitle.talkPageTitle.exists then local testcasesRunLinkDisplay = message('testcases-run-link-display') local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink, testcasesRunLink) else testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink) end else local testcasesPreload if subjectSpace == 828 then testcasesPreload = message('module-testcases-preload') else testcasesPreload = message('template-testcases-preload') end local testcasesCreateUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = testcasesPreload} local testcasesCreateDisplay = message('testcases-create-link-display') local testcasesCreateLink = makeUrlLink(testcasesCreateUrl, testcasesCreateDisplay) testcasesLinks = message('testcases-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(testcasesCreateLink) end local messageName if subjectSpace == 828 then messageName = 'experiment-blurb-module' else messageName = 'experiment-blurb-template' end return message(messageName, {sandboxLinks, testcasesLinks}) end function p.makeCategoriesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the text "Please add categories to the /doc subpage." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'doc-link-display' --> '/doc' -- 'add-categories-blurb' --> 'Please add categories to the $1 subpage.' --]] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end local docPathLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, message('doc-link-display')) return message('add-categories-blurb', {docPathLink}) end function p.makeSubpagesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the "Subpages of this template" link. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'template-pagetype' --> 'template' -- 'module-pagetype' --> 'module' -- 'default-pagetype' --> 'page' -- 'subpages-link-display' --> 'Subpages of this $1' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle if not subjectSpace or not templateTitle then return nil end local pagetype if subjectSpace == 10 then pagetype = message('template-pagetype') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('module-pagetype') else pagetype = message('default-pagetype') end local subpagesLink = makeWikilink( 'Special:PrefixIndex/' .. templateTitle.prefixedText .. '/', message('subpages-link-display', {pagetype}) ) return message('subpages-blurb', {subpagesLink}) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Tracking categories ---------------------------------------------------------------------------- function p.addTrackingCategories(env) --[[ -- Check if {{documentation}} is transcluded on a /doc or /testcases page. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'display-strange-usage-category' --> true -- 'doc-subpage' --> 'doc' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' -- 'strange-usage-category' --> 'Wikipedia pages with strange ((documentation)) usage' -- -- /testcases pages in the module namespace are not categorised, as they may have -- {{documentation}} transcluded automatically. --]] local title = env.title local subjectSpace = env.subjectSpace if not title or not subjectSpace then return nil end local subpage = title.subpageText if message('display-strange-usage-category', nil, 'boolean') and ( subpage == message('doc-subpage') or subjectSpace ~= 828 and subpage == message('testcases-subpage') ) then return makeCategoryLink(message('strange-usage-category')) end return '' end return p bo74oekmmsj1xtpw7dlzkvkhc0k05g6 0 63684 1377059 1342286 2026-07-24T04:50:15Z A826 72368 infobox -> databox 1377059 wikitext text/x-wiki {{databox}} ''' ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ''' [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೇರಳದ ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಮಲಯಾಳಂ. ಇಲ್ಲಿ ತುಳು, ಬ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಕೂಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಯಾದ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಹಲವು ಮುಖಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ]], [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ]] ಮುಂತಾದ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳು ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಬಾಚಿ ತಬ್ಬಿಕೊಂಡಂತಿದೆ ಕಾಸರಗೋಡು. ಸುಳ್ಯದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ನದಿ ಪಯಸ್ವಿನಿ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಾದು ‘ಚಂದ್ರಗಿರಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವವರ ಜೊತೆಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷಿಗರೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಮರುಕರಾಯ ಹೊಸದುರ್ಗ/ಕಾಞಂಗಾಡು ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ವೆಳ್ಳರಿಕುಂಡ್ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಿಗಳೇ ಅಧಿಕ.<ref name="ಕನ್ನಡ ಕಥನದ ಕಾಸರಗೋಡು">{{cite news|title=ಕನ್ನಡ ಕಥನದ ಕಾಸರಗೋಡು|url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81|access-date=2014-12-16|archive-date=2013-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20131118174829/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81|url-status=dead}}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ಅಫಿಸಿಲ ಭಾಶಗಳು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ. ಬಹುಭಾಷಾ ಭೂಮಿ ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮಲಯಾಳ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮರಾಠಿ, ಹವ್ಯಕ, ಕೋಟ, ಶಿವಳ್ಳಿ, ಬ್ಯಾರಿ– ಹೀಗೆ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ ಸೊಗಡು, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಂಪು ಹರಡಿದೆ. ನೀರ್ಚಾಲು ಮಹಾಜನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈಯವರ ‘ಗಿಳಿವಿಂಡು’ ಮತ್ತು ಡಾ. ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಜಣ್ಣ ರೈಗಳ ನಿವಾಸ ‘ಕವಿತಾ ಕುಟೀರ’ ಅಮೂಲ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡಿನಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ‘ಬೊಂಬೆಯಾಟ’ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಮೈಯೊಡ್ಡುವ ಬೇಕಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಚ್, ಪಾರ್ಕ್, ಉತ್ಖನನದ ಮೂಲಕ ಕಂಡ ಗತವೈಭವದ ಅರಮನೆಯ ಅಡಿಪಾಯ, ಸುತ್ತಲಿನ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಜತೆಯಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ಅರಮನೆ, ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಆರಿಕ್ಕಾಡಿ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಸರೋವರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅನಂತಪುರ, ಅಲ್ಲಿನ ಮೊಸಳೆ ‘ಬಬಿಯಾ’, ಪಕ್ಕದ ಮುಜುಂಗಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲ ಸರೋವರ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಚುಂಬಕಗಳು. ವಿನಾಯಕನ ದೇವಾಲಯ ಮಧೂರು, ಬೇಳ ಶೋಕಮಾತಾ ಇಗರ್ಜಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆ, ಮಂಜೇಶ್ವರದ ಜೈನಬಸದಿ, ಕಾಞಂಗಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಆನಂದಾಶ್ರಮ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಾನಂದಾಶ್ರಮಗಳು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪರಿಸರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು. ಪೊಸಡಿಗುಂಪೆ ಮತ್ತು ರಾಣಿಪುರಂ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಉನ್ನತ ಬೆಟ್ಟಗಳು. ನೀಲೇಶ್ವರದ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ‘ಹಿನ್ನೀರ ಸರೋವರ’ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತೆಂಗು ಕೃಷಿ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತಳಿವೈವಿಧ್ಯ, ಒಳಸುರಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಲಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾವುಂಗಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ‘ಮಿಲ್ಮಾ ಡೈರಿ’ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುವ ಹೂವಿನ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಒಪ್ಪನ ಮತ್ತು ದಫ್‌ಮುಟ್ಟು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪಯಣದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಕುಚ್ಚಿಲಕ್ಕಿಯ ಅನ್ನ, ‘ಪರೋಟಾ’ ಮತ್ತು ‘ಪುಟ್ಟು’ ವಿಶೇಷ ತಿನಿಸುಗಳು. ಕಡಲಿನ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ‘ಡಬಲ್ ಲೈನ್’ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಿರುವ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖಗಳು ಶಿಕ್ಷಣಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ, ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ==ಚರಿತ್ರೆ== ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಅಡೂರು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಿಲಾಶಾಸನವೊಂದು ದೊರೆತಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ಎರಡನೆಯ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮನ ಕಾಲದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.<ref name="ಅಡೂರು">{{cite news|title=ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಅಡೂರು|url=http://www.angelfire.com/ab/munavvar/kasaragod.html}}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಇತಿಹಾಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 14ರ ಕಾಲಘಟದಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಅರಬರು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಅರಬರು ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವರು "ಹರ್ಕ್‌ವಿಲ್ಲಿಯಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್‌ ಪ್ರವಾಸಿಗರಾಗಿದ್ದ ಬಾಬೋìಸ್‌ ಎಂಬಾತನು 1514ರಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಕುಂಬಳೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಕ್ಕಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಿ ಹುರಿಹಗ್ಗವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಲಾರ್ಡ್‌ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿಯ ಕುಟುಂಬ ಡಾಕ್ಟರಾಗಿದ್ದ ಡಾ| ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬುಕಾನಿನ್‌ 1800ರಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದನು.<ref name="ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ">{{cite news|title=ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ|url=http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html|access-date=2014-12-16|archive-date=2013-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130105023518/http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html|url-status=dead}}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು [[ಕುಂಬಳೆ]] ರಾಜರ ಅಧೀನಕ್ಕೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆಗ ಸುಮಾರು 64 ತುಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ವಿಜಯನಗರ ರಾಜರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಆಗ ಕಾಸರಗೋಡು ನೀಲೇಶ್ವರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಲತ್ತಿರಿ ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಕೋಲತ್ತಿರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಧಃಪತನಗೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದರು. 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅವನತಿ ಹೊಂದಿದ ಬಳಿಕ ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಬಲರಾದರು. 1645ರಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕೇರಿಯ ವೆಂಕಪ್ಪ ನಾಯಕ ಬಿದನೂರನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬೇಕಲ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಇವರೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಚರಿತ್ರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 1763ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರ್‌ ಆಲಿ]]ಯು ಕೇರಳವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಬಿದನೂರಿಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಕೇರಳವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ವಿಫಲನಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, 1782ರಲ್ಲಿ ಗತಿಸಿದನು. ತಂದೆಯ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. 1792ರ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‌ ತುಳುನಾಡು ([[ಕೆನರಾ]]) ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೋಂಬೆ ಪ್ರಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಕಲ ತಾಲೂಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು. 1882 ಎಪ್ರಿಲ್‌ 16ರಂದು ಬೇಕಲ ತಾಲೂಕು ಮದ್ರಾಸ್‌ ಪ್ರಸಿಡೆನ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾದಾಗ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ 1913ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಗವರ್ನರ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಮಲಬಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಠರಾವು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಕನ್ನಡ ಸದಸ್ಯರ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ"/> ಬಳಿಕ 1927ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾವೇಶವೊಂದರಲ್ಲೂ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಮಲಬಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯ ಠರಾವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮಲಯಾಳಿ ಸೇವಾ ಸಂಘ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಮಲಬಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಇದೂ ಶ್ರಮಿಸಿತು. ಬಳಿಕ ಕೆ.ಪಿ. ಕೇಶವ ಮೆನನ್‌ ಎಂಬವರ ತೀವ್ರ ಶ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡು ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಭೂಮಿಯನ್ನು 1956 ನವೆಂಬರ್‌ 1ರಂದು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಕಾಸರಗೋಡಿನವರ ಪಾಲು ಮಹತ್ತರವಾದುದು. ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. [[File:Bakel_Fort_Kasaragod_views.jpg|thumb|ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ]] ==ಹವಾಮಾನ== ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. {| class="wikitable sortable " <hiddentext>generated with [[:de:Wikipedia:Helferlein/VBA-Macro for EXCEL tableconversion]] V14<\hiddentext> |- style="background-color:#969696;font-weight:bold" valign="bottom" | width="300" style = "text-align:center"| ತಿಂಗಳು | width="75" style = "text-align:center"| ಜನವರಿ | width="75" style = "text-align:center"| ಫೆಬ್ರವರಿ | width="75" style = "text-align:center"| ಮಾರ್ಚ್ | width="75" style = "text-align:center"| ಏಪ್ರಿಲ್ | width="75" style = "text-align:center"| ಮೇ | width="75" style = "text-align:center"| ಜೂನ್ | width="75" style = "text-align:center"| ಜೂಲೈ | width="75" style = "text-align:center"| ಆಗಸ್ಟ್ | width="75" style = "text-align:center"| ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ | width="25" style = "text-align:center"|ಅಕ್ಟೋಬರ್ | width="75" style = "text-align:center"| ನವೆಂಬರ್ | width="75" style = "text-align:center"| ಡಿಸೆಂಬರ್ | width="40" style = "text-align:center"| ಸರಾಸರಿ |- valign="bottom" style = "text-align:center" | Height="12.75" |ಸರಾಸರಿ ಹೆಚ್ಚು *C (*F) | ೩೩.೧ | ೩೩.೩ | ೩೩.೯ | ೩೪.೩ | ೩೩.೪ | ೨೯.೮ | ೨೮.೭ | ೨೮.೮ | ೩೦.೧ | ೩೧.೨ | ೩೨.೭ | ೩೩.೧ | ೩೧.೮೭ |- valign="bottom" style = "text-align:center" | Height="12.75" |ಸರಾಸರಿ ಕಡಿಮೆ *C (*F) | ೨೧.೧ | ೨೧.೯ | ೨೩.೭ | ೨೪.೯ | ೨೪.೯ | ೨೩.೫ | ೨೩.೦ | ೨೩.೦ | ೨೩.೨ | ೨೩.೨ | ೨೨.೭ | ೨೧.೩ | ೨೩.೦೩ |- valign="bottom" style = "text-align:center" | Height="12.75" |ಮಳೆ mm (Inches) | ೦.೮ | ೦.೦ | ೧೭.೩ | ೩೨.೭ | ೧೮೨.೯ | ೧೦೧೦.೫ | ೧೦೦೨.೮ | ೬೬೩.೬ | ೨೪೬.೫ | ೨೨೨.೬ | ೬೯ | ೧೨.೪ | ೩೪೬೧.೧ |} ==ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳು== *ಅಡೂರು *ಅಜಾನೂರು *ಅನಂತಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನ *ಕಣಿಪುರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುಂಬಳೆ *ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನ *ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ *ಕಣ್ವತೀರ್ಥ ಬೀಚ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ *ಬೇಕಲ ಕೋಟೆ * ಮುಜುಂಗಾವು ದೇವಸ್ಥಾನ * ಕುಂಟಿಕಾನ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಮಲ್ಲ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ [[File:Ananteshwara Vinayaka Temple.jpg|thumb|[[ಮಧೂರು ದೇವಸ್ಥಾನ]] ]] ==ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ== ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲೆಯಾಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳ ಸಂಗಮವೆಂದು ಶ್ರುತಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಅಡೂರು, ಮಧೂರು ಮುಂತಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ಅರಮನೆಯಂತಹ ಕಟ್ಟೋಣಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ==ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು:- * [[ಗೋವಿಂದ ಪೈ|ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ]] -ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ * [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ]] -ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ * [[ಕೀರಿಕ್ಕಾಡು ಮಾಸ್ತರ್ ವಿಷ್ಣು ಭಟ್]] -ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಕರ್ತೃ. ಹಲವು ಜನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ವರ್ಯರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ * [[ಡಾ.ರಮಾನಂದ ಬನಾರಿ]] -ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಅರ್ಥದಾರಿ * [[ಯು. ಪಿ. ಕುಣಿಕುಳ್ಳಾಯ]] -ಕಾಸರಗೋಡು ಏಕೀಕರಣ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಡಿದವರು * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಕಾಸರಗೋಡು]] -ಸಾಹಿತಿ * [[ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್]] -ಖ್ಯಾತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ * [[ಪೆರ್ಲ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್]] * [[ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರು]] -ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತರು * [[ಲೀಲಾವತಿ ಬೈಪಡಿತ್ತಾಯ]] -ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಭಾಗವತರು * [[ರಮೇಶಚಂದ್ರ]] -ಗಾಯಕ * [[ಪವನಜ]] -ವಿಜ್ಞಾನಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಗಣಕ ತಜ್ಞ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ * [[ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್]] -ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕಿ * [[ಪ್ರೊ. ಡಾ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಭಟ್]] -ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ,ಸಾಹಿತಿ * [[ಯು.ಮಹೇಶ್ವರಿ|ಡಾ.ಯು. ಮಹೇಶ್ವರಿ]] -ಸಾಹಿತಿ * ವಿ.ಬಿ. ಕುಳಮರ್ವ -ಸಾಹಿತಿ * ಡಾ. ರತ್ನಾಕರ ಮಲ್ಲಮೂಲೆ -ಸಾಹಿತಿ * ಪ್ರಸನ್ನ. ವಿ. ಚೆಕ್ಕೆಮನೆ -ಸಾಹಿತಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category|Kasaragod district}} * [http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81 ಕನ್ನಡ ಕಥನದ ಕಾಸರಗೋಡು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131118174829/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1-%E0%B2%95%E0%B2%A5%E0%B2%A8%E0%B2%A6-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%A1%E0%B3%81 |date=2013-11-18 }} * [http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html ಕಾಸರಗೋಡು: ಚರಿತ್ರೆಯ ಕೌತುಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130105023518/http://www.udayavani.com/news/222L15TOusrism%E0%B2%95-%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%97-%E0%B2%A1---%E0%B2%9A%E0%B2%B0-%E0%B2%A4-%E0%B2%B0-%E0%B2%AF-%E0%B2%95-%E0%B2%A4-%E0%B2%95.html |date=2013-01-05 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] c0g907rcwjm4ah3s745knsfykwjldrc 10 67214 1377070 556395 2019-04-30T05:20:39Z en>Anthony Appleyard 0 Anthony Appleyard moved page [[Template:Photomontage]] to [[Template:Photo montage]] without leaving a redirect: [[Special:Permalink/894813766|Requested]] by DannyS712 at [[WP:RM/TR]]: I just closed [[Template talk:Photomontage#Requested move 22 April 2019|a requested move]] as consensus in favor of moving, but cannot execute the move myself 556395 wikitext text/x-wiki {{#invoke:photo montage|montage}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> decxcsz9k9kff8get7ip5ptrq2c98tp 1377071 1034948 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Photo_montage]] 556395 wikitext text/x-wiki {{#invoke:photo montage|montage}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> decxcsz9k9kff8get7ip5ptrq2c98tp 828 67222 1377072 1074098 2025-10-05T02:06:01Z en>Jonesey95 0 fix text color in dark mode; this generally works but may cause problems, in which case revert or try specifying a different CSS value 1377072 Scribunto text/plain -- implements [[template:photomontage]] local p = {} local function isnotempty(s) return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end local function photomontage( frame ) local tracking = '' local args = frame:getParent().args local size = tonumber(args['size'] or '200') or 200 local border = tonumber(args['border'] or '1') or 1 local spacing = tonumber(args['spacing'] or '1') or 1 local color = args['color'] or 'black' local color_border = args['color_border'] or 'black' local position = (args['position'] or ''):lower() local caption = args['text'] or '' local text_background = isnotempty(args['text_background']) and args['text_background'] or '#F8F8FF' local foot_montage = args['foot_montage'] or '' local lastnum = nil local rownum = nil local floatstyle = nil if( position == 'left' or position == 'right' or position == 'none') then floatstyle = 'float:' .. position tracking = tracking .. '[[Category:Pages using photo montage without center alignment|' .. position .. ']]' else floatstyle = 'margin-left: auto; margin-right: auto;' end if isnotempty(foot_montage) then local div = mw.html.create('div') div:css('font-size', '95%') :wikitext(foot_montage) foot_montage = '\n' .. tostring(div) end local lettertonumber = { a = '01', b = '02', c = '03', d = '04', e = '05', f = '06', g = '07', h = '08', i = '09', j = '10', k = '11', l = '12', m = '13', n = '14', o = '15', p = '16', q = '17', r = '18', s = '19', t = '20', u = '21', v = '22', w = '23', x = '26', y = '27', z = '28' } local letters = { 'a', 'b', 'c', 'd', 'e', 'f', 'g', 'h', 'i', 'j', 'k', 'l', 'm', 'n', 'o', 'p', 'q', 'r', 's', 't', 'u', 'v', 'w', 'x', 'y', 'z' } -- find all the nonempty photo numbers local photos = {} local photocount = 0 for k, v in pairs( args ) do local i = tonumber(tostring(k):match( '^%s*photo([%d]+)[a-z]%s*$' ) or '0') if( i > 0 and isnotempty(v) ) then local c = lettertonumber[tostring(k):match( '^%s*photo[%d]+([a-z])%s*$' )] table.insert( photos, tonumber(i .. '.' .. c ) ) photocount = photocount + 1 end end -- sort the photo numbers table.sort(photos) -- compute the number of the photos in each row local count = {} lastnum = -1 rownum = 0 for k=1,photocount do local num = math.floor(photos[k]) if(num == lastnum) then count[rownum] = count[rownum] + 1 else rownum = rownum + 1 count[rownum] = 1 end lastnum = num end if(photocount > 0) then -- start table root = mw.html.create('div') root :css('background-color', color) :css('color', 'inherit') :css('border-collapse', 'collapse') :css('border', border .. 'px solid ' .. color_border) :css('width', size .. 'px') :css('display', 'table') :cssText(floatstyle) local innercell = root :tag('div'):css('display', 'table-row') :tag('div'):css('display', 'table-cell') :css('border-top', 0) :css('padding', spacing .. 'px 0 0 ' .. spacing .. 'px') -- loop over the photos lastnum = -1 rownum = 0 local row for k=1,photocount do local num = math.floor(photos[k]) local c = letters[math.floor(0.5 + 100*(photos[k] - num))] if(num ~= lastnum) then rownum = rownum + 1 row = innercell :tag('div'):css('display', 'table') :css('background-color', color) :css('color', 'inherit') :css('border-collapse', 'collapse') :tag('div'):css('display', 'table-row') end local altstr = (args['alt' .. num .. c] or '') ~= '' and '|alt=' .. args['alt' .. num .. c] or '' local image = string.format( '[[File:%s%s|%dpx]]', args['photo' .. num .. c], altstr, (size - spacing*(count[rownum] - 1))/count[rownum] ) row :tag('div'):css('display', 'table-cell') :css('border-top', 0) :css('padding', '0 ' .. spacing .. 'px ' .. spacing .. 'px ' .. '0') :wikitext(image) lastnum = num end if isnotempty(caption) then root :tag('div'):css('display', 'table-row') :tag('div'):css('display', 'table-cell') :addClass('thumbcaption') :css('background-color', text_background) :css('color', 'inherit') :css('font-size', '95%') :wikitext(caption) end -- end table end if photocount < 2 then tracking = tracking .. '[[Category:Pages using photo montage with one or fewer images|' .. photocount ..']]' end return tostring(root or '') .. foot_montage .. tracking end function p.montage( frame ) return photomontage( frame ) end return p 4de3h7j1tjyu3orc7a46sooyxw22wy2 1377073 1377072 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Photo_montage]] 1377072 Scribunto text/plain -- implements [[template:photomontage]] local p = {} local function isnotempty(s) return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end local function photomontage( frame ) local tracking = '' local args = frame:getParent().args local size = tonumber(args['size'] or '200') or 200 local border = tonumber(args['border'] or '1') or 1 local spacing = tonumber(args['spacing'] or '1') or 1 local color = args['color'] or 'black' local color_border = args['color_border'] or 'black' local position = (args['position'] or ''):lower() local caption = args['text'] or '' local text_background = isnotempty(args['text_background']) and args['text_background'] or '#F8F8FF' local foot_montage = args['foot_montage'] or '' local lastnum = nil local rownum = nil local floatstyle = nil if( position == 'left' or position == 'right' or position == 'none') then floatstyle = 'float:' .. position tracking = tracking .. '[[Category:Pages using photo montage without center alignment|' .. position .. ']]' else floatstyle = 'margin-left: auto; margin-right: auto;' end if isnotempty(foot_montage) then local div = mw.html.create('div') div:css('font-size', '95%') :wikitext(foot_montage) foot_montage = '\n' .. tostring(div) end local lettertonumber = { a = '01', b = '02', c = '03', d = '04', e = '05', f = '06', g = '07', h = '08', i = '09', j = '10', k = '11', l = '12', m = '13', n = '14', o = '15', p = '16', q = '17', r = '18', s = '19', t = '20', u = '21', v = '22', w = '23', x = '26', y = '27', z = '28' } local letters = { 'a', 'b', 'c', 'd', 'e', 'f', 'g', 'h', 'i', 'j', 'k', 'l', 'm', 'n', 'o', 'p', 'q', 'r', 's', 't', 'u', 'v', 'w', 'x', 'y', 'z' } -- find all the nonempty photo numbers local photos = {} local photocount = 0 for k, v in pairs( args ) do local i = tonumber(tostring(k):match( '^%s*photo([%d]+)[a-z]%s*$' ) or '0') if( i > 0 and isnotempty(v) ) then local c = lettertonumber[tostring(k):match( '^%s*photo[%d]+([a-z])%s*$' )] table.insert( photos, tonumber(i .. '.' .. c ) ) photocount = photocount + 1 end end -- sort the photo numbers table.sort(photos) -- compute the number of the photos in each row local count = {} lastnum = -1 rownum = 0 for k=1,photocount do local num = math.floor(photos[k]) if(num == lastnum) then count[rownum] = count[rownum] + 1 else rownum = rownum + 1 count[rownum] = 1 end lastnum = num end if(photocount > 0) then -- start table root = mw.html.create('div') root :css('background-color', color) :css('color', 'inherit') :css('border-collapse', 'collapse') :css('border', border .. 'px solid ' .. color_border) :css('width', size .. 'px') :css('display', 'table') :cssText(floatstyle) local innercell = root :tag('div'):css('display', 'table-row') :tag('div'):css('display', 'table-cell') :css('border-top', 0) :css('padding', spacing .. 'px 0 0 ' .. spacing .. 'px') -- loop over the photos lastnum = -1 rownum = 0 local row for k=1,photocount do local num = math.floor(photos[k]) local c = letters[math.floor(0.5 + 100*(photos[k] - num))] if(num ~= lastnum) then rownum = rownum + 1 row = innercell :tag('div'):css('display', 'table') :css('background-color', color) :css('color', 'inherit') :css('border-collapse', 'collapse') :tag('div'):css('display', 'table-row') end local altstr = (args['alt' .. num .. c] or '') ~= '' and '|alt=' .. args['alt' .. num .. c] or '' local image = string.format( '[[File:%s%s|%dpx]]', args['photo' .. num .. c], altstr, (size - spacing*(count[rownum] - 1))/count[rownum] ) row :tag('div'):css('display', 'table-cell') :css('border-top', 0) :css('padding', '0 ' .. spacing .. 'px ' .. spacing .. 'px ' .. '0') :wikitext(image) lastnum = num end if isnotempty(caption) then root :tag('div'):css('display', 'table-row') :tag('div'):css('display', 'table-cell') :addClass('thumbcaption') :css('background-color', text_background) :css('color', 'inherit') :css('font-size', '95%') :wikitext(caption) end -- end table end if photocount < 2 then tracking = tracking .. '[[Category:Pages using photo montage with one or fewer images|' .. photocount ..']]' end return tostring(root or '') .. foot_montage .. tracking end function p.montage( frame ) return photomontage( frame ) end return p 4de3h7j1tjyu3orc7a46sooyxw22wy2 0 69595 1377110 1366257 2026-07-24T11:27:32Z Shree basavalingamurthi sharanaru 88725 ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1377110 wikitext text/x-wiki {{Infobox vachanakaara | name = ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಕಾಳವ್ವೆ | birth_date = ೧೧೬೦ | ankita = ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳರಸ | spouse = ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿ | known_for = }} '''ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ತ್ರೀ ಕಾಳವ್ವೆ''' ಮೂಲತಃ ಛಲವಾದಿ(holaya )ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಹಾಶಿವಶರಣೆ ಇವರ ಕಾರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಂದವಾಡಗಿ. ಒಂದೆಡೆ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನುವ ಬಡತನ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಳ್ಳನಾಗಿದ್ದ ಗಂಡನೊಡನೆ ಕಾಳವ್ವೆ ಪ್ರಯಾಸದ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ದಿನ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಲು ಹೋದ ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿ ಮನ:ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು, 'ಉರಿಲಿಂಗ ದೇವರೆಂಬ' ಗುರುವಿನಿಂದ ಗುರುದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಶರಣನಾಗುವನು. ಇದರಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ಕಾಳವ್ವೆ ತಾನೂ ಪತಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲೆ ಮುನ್ನಡೆದಳು. ಕಾಳವ್ವೆಯ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕ್ರೂರ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಒಂದು ವಚನದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಕೋಳಿ ತಿನ್ನುವವರನ್ನು ಉತ್ತಮರೆಂದು ಹೇಳಿ ದನದ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವವರು ಹೇಗೆ ಕೀಳು ಕುಲದವವರು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ಬರೆದ ವಚನದ ಅಂಕಿತ ನಾಮ "ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳರಸ". ಇವರು ಬಸವಾದಿ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಶರಣರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವಚನಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== ಕೃತಯುಗ, ತ್ರೇತಾಯುಗ, ದ್ವಾಪರಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಸುರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆನೆ, ಮಹಿಷ, ಅಶ್ವ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಮ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೋತನನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಹೋಮ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಕಾಳವ್ವೆ ತನ್ನ ವಚನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, ಮನುಷ್ಯ ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವುದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ದೈವಗಳನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವಂತಹ ಘೋರ ಕೃತ್ಯವನ್ನು, ಜಾತೀಯತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಚನಗಳ ಮೂಲಕ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿ, ವ್ರತಾಚರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ ೧೨ ವಚನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. <poem> ಕುರಿ-ಕೋಳಿ ಕಿರಿಮೀನು ತಿಂಬವರೆಲ್ಲ ಕುಲಜ ಕುಲಜರೆಂದೆಂಬರು! ಶಿವಗೆ ಪಂಚಾಮೃತವ ಕರೆವ ಪಶುವ ತಿಂಬ ಮಾದಿಗ ಕೀಳುಜಾತಿಯೆಂಬರು ಅವರೆಂತು ಕೀಳುಜಾತಿಯಾದರು ? ಜಾತಿಗಳೇ ನೀವೇಕೆ ಕೀಳಾದಿರೊ ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣನುಂಡುದು ಪುಲ್ಲಿಗೆ ಶೋಭಿತವಾಗಿ ನಾಯಿ ನೆಕ್ಕಿ ಹೋಯಿತು ಮಾದಿಗರುಂಡುದು ಪುಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂಗೆ ಶೋಭಿತವಾಯ್ತು ಅದೆಂತೆಂದಡೆ- ಸಿದ್ಧಲಿಕೆಯಾಯ್ತು, ಸಗ್ಗಳೆಯಾಯ್ತು ಸಿದ್ಧಲಿಕೆಯ ತುಪ್ಪವನು ಸಗ್ಗಳೆಯ ನೀರನು ಶುದ್ಧವೆಂದು ಕುಡಿದ ಬುದ್ಧಿಗೇಡಿ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ನಾಯಕ ನರಕ ತಪ್ಪದಯ್ಯ! ಉರಿಲಿಂಗಪೆದ್ದಿಗಳರಸ ಇದನೊಲ್ಲನವ್ವಾ </poem> {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ]] qp3z5b4rllnp09njvmvule7y4zndegx 0 72124 1377107 1364115 2026-07-24T08:13:05Z Prathvi Acharya 87484 /* ಮುನ್ನೋಟ */ 1377107 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name =ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ | image =Vishnu Theyyam.jpg | imagesize = 270 | caption = ಒತ್ತೆಕೋಲದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ }} ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]].ತುಳುವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ [[ಭೂತಾರಾಧನೆ]]ಯನ್ನು ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಈ ಭೂತಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ. ಆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಗಳಿಗೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿವೆ. ==ಮುನ್ನೋಟ== [[File:Vishnumoorthy daiva.jpg|thumb|ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ]] [[File:Vishnumurthi Daiva.jpg|thumb|ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಯು ಉತ್ತರ ಕೇರಳ (ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ತುಳುನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ರೋಮಾಂಚಕ ವೈಷ್ಣವ ತೆಯ್ಯಂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನರಸಿಂಹ ಅವತಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.]] ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುವಂತಹ ಆಚರಣೆ ಒತ್ತೆ ಕೋಲ. ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಡೆಯುವ ಭೂತಾರಾಧನೆಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಈ ಒತ್ತೆ ಕೋಲ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕೇರಳ]] ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒತ್ತೆಕೋಲದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಅಚರಣೆಯನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಣೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೇರಳಿಗರು ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ತೆಯ್ಯಂ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ತುಳುವರು ಒತ್ತೆ ಕೋಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿರುವ ಆಚರಣೆಯಾದರೂ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಕಮ್ಮಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಕೆಂಡಸೇವೆ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕೆಂಡಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಇತಿಹಾಸ ಒತ್ತೆ ಕೋಲವನ್ನು ಇತರ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/123720 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-10-27 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306003333/http://kanaja.in/archives/123720 |url-status=dead }}</ref> ಒತ್ತೆಕೋಲವನ್ನು ತುಳುನಾಡಿನ ಇತರ ಆರಾಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಿದೆ. ಭೂತಾರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ದೈವಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳದ್ದೇ ಆದ ಪ್ರಬೇಧಗಳಿವೆ. ಹಿಂದೆ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲೇ ನಲೆಸಿ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವೀರ ಮರಣವನ್ನು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತುಳುವರು ದೈವದ ಪಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ದೈವಗಳು ದೇವರ ಅಪ್ಪಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಂದವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದು ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ಕಾರಣಿಕವನ್ನು ತೋರಿದ ಕೆಲವು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೂ ತುಳುವರು ದೈವತ್ವವನ್ನು ನೀಡಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೈವಗಳಿಗೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೇಮ, ಕೋಲ, ಒಲಸರಿ, ಮೆಚ್ಚಿಗಳನ್ನು ತುಳುವರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೋಲಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತೆ ಕೋಲ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಅದರಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ. ದೇವರನ್ನು ದೈವವಾಗಿ ತುಳುವರು ಆರಾಧಿಸುವುದು ಈ ಒತ್ತೆ ಕೋಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಕೋಲಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. =ಇತಿಹಾಸ= ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ.ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿರುವ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕಥೆಯ ಬೇರುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರಿಗೂ ಹಬ್ಬಿವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲವಿರುವುದು 'ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುರಂ' ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತರವಾಡಿನಲ್ಲಿ. ಈ ತರವಾಡಿನ ಮೂಲವಿದ್ದುದು ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಸಮೀಪದ ನೀಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ. ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಹೆಸರಿರುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ತುಳುವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತರವಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದುದು ಕುರುವಟ್ಟ್ ಕುರುಪ್. ಆವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣನ್ ಎಂಬ ಹುಡುಗ ಸೇವಕನಾಗಿದ್ದ(ಅವನನ್ನು ಪಳಂತಯಿ ಕಣ್ಣನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಮಹಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಆತ ಒಂದು ದಿನ ಕುರುವಟ್ಟ್ ಕುರುಪ್ಪನ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಕುರುಪ್ಪನ ಮಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಕುತಂತ್ರಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗಳ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅವನಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಕುರುವಟ್ಟ್ ಬಾಲಕನ ಜೀವ ತೆಗೆಯುವಂತೆ ತನ್ನ ಅನುಚರರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಒಂದು ಕಥೆಯಾದರೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ,ಕಣ್ಣನ್ ಕುರುಪ್ಪನ ತೋಟದಿಂದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನು ಕೀಳುವಾಗ ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರಿಂದ ರೊಚ್ಚಿಗೇಳುವ ಕುರುಪ್ ತನ್ನ ಸಹಚರರಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ಕಥೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಕುರುಪ್ ಹಿಂದಿನ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಹುಡುಗನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಆದೇಶಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸುಳಿವನ್ನು ಅರಿತ ಕೆಲವು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಕಣ್ಣನ್ ನೀಲೇಶ್ವರ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಕ್ಷೇಮವೆಂದು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.ಅದರಂತೆ ಕಣ್ಣನ್ ನೀಲೇಶ್ವರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಂಗಳೂರಿನ ಜೆಪ್ಪು ಎಂಬ ಊರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಒಂದು ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಎಂದು ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳಿದರೆ, ದೇವಿ ಭಕ್ತೆಯಾದ ಒಬ್ಬಳು ಮುದುಕಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಜೆಪ್ಪುವಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಇದ್ದ ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗಿದ್ದ ಕಣ್ಣನ್ ಕೊನೆಗೊಂದು ದಿನ ತನ್ನವರನ್ನು ನೋಡುವ ಕಾತರತೆಯಿಂದ ಪುನಃ ನೀಲೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣನ್ ನೀಲೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುರುಪ್ ಹಿಂದಿನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೋಲನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಕಣ್ಣನ್ ಕಡಳಿ ಕೊಳಂನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ(ಈ ಕೊಳ ಈಗ ನೀಲೇಶ್ವರದ ಸಂತೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ). ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಕಣ್ಣನ್ ತನ್ನ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಅವನ ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಭಕ್ತನ ಕೊಲೆ ನಡೆದುದನ್ನು ಕಂಡ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ತನ್ನ ರೌದ್ರ ರೂಪವಾದ ನರಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿ ಕುರುಪ್ಪನ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕುರುಪ್ಪನ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆತನ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ವ್ಯಾಧಿ ಶುರುವಾಗಿ ಆತ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾಗುವ ಆತ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳನ್ನು ಸಂರ್ಕಿಸಿದಾಗ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ನರಸಿಂಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವೇನೆಂದು ವಿಚಾರಿಸಲಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಶಾಂತವಾಗಲು ನರಸಿಂಹ ದೇವರ ಒಂದು ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ದೇವರಿಗೆ ಕೆಂಡಸೇವೆಯನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರಂತೆ ಕುರುಪ್ಪನು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.ಹೀಗೆ ಒತ್ತೆ ಕೋಲ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟಿ ಕೋಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳ ಸಲಹೆಯಂತೆ ನೀಲೇಶ್ವರದ ಕೊಟ್ಟಪುರಂನಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ==ಒತ್ತೆಕೋಲದ ಆಚರಣೆಗಳು== ಒತ್ತೆಕೋಲದ ವಿಶೇಷತೆಯಿರುವುದೇ ಅದರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ. ಅನೇಕ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತ ಕೋಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೈವದ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಎರಡೆ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳು. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಜಾತಿಯವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ನಲಿಕೆ ಹಾಗು ಪಂಬದರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪಂಗಡಗಳಿಗೂ ಭೂತದ ವೇಷವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಷ್ಣು ಮೂರ್ತಿ ಒತ್ತೆಕೋಲ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನ.ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಮೂರ್ತಿ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿರುವುದು ಬೆಳ್ಚಡರೆಂಬ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ.ಇವರು ಈ ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಭೂತಗಳ ವೇಷವನ್ನೂ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ ಮಲಯಾಳಂ.ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳ ನುಡಿಯಂತೆ ಒತ್ತೆಕೋಲದಲ್ಲಿ ನುಡಿಯನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ]] ಅಥವಾ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ನುಡಿಯನ್ನು ದೈವದ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಗೊನೆ ಮುಹೂರ್ತದಿಂದ. ಒತ್ತೆಕೋಲಕ್ಕೆ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ಅಂದು ನಿಗದಿ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೆಂಡ ಸೇವೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಕೆಂಡ ಸೇವೆ ನಡೆಯುವುದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಪುಳಿಚ್ಚಾಟ್ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪುಳಿಚ್ಚಾಟಿಗೆ ಮುನ್ನ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಿಗೆ ರಾಶಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fwmails.com/2010/04/otte-kola.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-10-27 |archive-date=2013-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130124044932/http://www.fwmails.com/2010/04/otte-kola.html |url-status=dead }}</ref> ==ಪುಳಿಚ್ಚಾಟಿನ ಮಹತ್ವ== ನರಸಿಂಹ ಅವತಾರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ನಡೆಯುವುದು ಮಧ್ಯ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಪುಳಿಚ್ಚಾಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನರಸಿಂಹ ಹಿರಣ್ಯ ಕಶ್ಯಪುವಿನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆಂಡೆಯ ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ನರಸಿಂಹನಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿರಣ್ಯ ಕಶ್ಯಪುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸುವುದನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಲಯಬದ್ದವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಚಂದ. {{Infobox Writer | name =ಪುಳಿಚ್ಚಾಟ್ | image =Vishnumoorthy Theyyam.jpg | imagesize = 270 | caption = ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಅಭಿನಯ }} ==ಕೆಂಡ ಸೇವೆ== ಪುಳಿಚ್ಚಾಟಿನ ನಂತರ ನಡೆಯುವುದೇ ಕೆಂಡ ಸೇವೆ. ಇದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮರದ ದಿಣ್ಣೆಗಳ ರಾಶಿಗೆ ಪುಳಿಚಾಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯೇ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಆ ಕಟ್ಟಿಗೆಯೆಲ್ಲಾ ಉರಿದು ಬೂದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ನರಸಿಂಹನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಬೆಳಿಗ್ಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಿದ್ದನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಿಗಳು ಆ ಕೆಂಡದ ಮೇಲೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೆಲ್ಲಾ ನಡೆದ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಓಡುತ್ತಾ ಬಂದು ಕೆಂಡದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಹಲವು ಸಾರಿ ಆ ಕೆಂಡದ ಸುತ್ತ ಓಡುತ್ತಾ ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಭಕ್ತರ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಪುಳಕವುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕೆಂಡ ಸೇವೆ. ಇದು ಒತ್ತೆ ಕೋಲದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ. ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಕೊಂದ ಮೇಲೆ ಆದ ಮೈಲಿಗೆಯನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಈ ಬೆಂಕಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಕೆಂಡ ಸ್ನಾನ ನಡೆದ ಮೇಲೆ ನುಡಿ ಹೇಳಿ ಅಭಯ ನೀಡಿ ದೈವದ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. {{Infobox Writer | name =ಕೆಂಡ ಸೇವೆ | image =Kenda seve.jpg | imagesize = 270 | caption = ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಂಡಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುವ ಪಾತ್ರಧಾರಿ }} =ಪಾತ್ರಧಾರಿಯ ವೇಷ-ಭೂಷಣಗಳು= ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇತರ ಕೋಲಗಳಂತೆ ಒತ್ತೆ ಕೋಲದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯ ವೇಷ-ಭೂಷಣಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ತೆಯ್ಯಂನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪುಳಿಚ್ಚಾಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯ ವೇಷ-ಭೂಷಣಗಳು ತೆಯ್ಯಂ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೇಲುಡುಪಿನ ಬದಲಾಗಿ ಸಿಂಹದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಹ ಉಡುಪನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಳಯಿ ಕೃಷ್ಣನ್ ಪರಪ್ಪನ್ ಎಂಬುವವರು ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಉಡುಪನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ. ಅವರ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನರಸಿಂಹ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Infobox Writer | name =ಪುಳಿಚ್ಚಾಟಿನ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು | image =Thottam of Vishnumoorthi Theyyam.jpg | imagesize = 270 | caption =ಸಿದ್ದನಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಪಾತ್ರಧಾರಿ }} ನಂತರ ನಡೆಯುವ ಕೆಂಡ ಸೇವೆಗೆ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರಧಾರಿಯು ಯಾವುದೇ ಮೇಲುಡುಪನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿಸಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆತನ ಮೈಮೇಲೆ,ಕೈಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಕಿಯ ಹಿಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ವಿಶೇಶವಾಗಿ ತಯಾರು ಮಾಡುವಂತದ್ದು). ನಂತರ ಆತನ ಸುತ್ತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ತಿ ಮೈ ಮೇಲೆ,ತಲೆ ಮುಚ್ಚುವವರೆಗೂ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ತೆಂಗಿನ ಗರಿಗಳು ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಬಿಸಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * http://www.tulusiri.com/channels.asp?id=717&catg=story {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304131821/http://www.tulusiri.com/channels.asp?id=717&catg=story |date=2016-03-04 }} * http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/-/articleshow/30175126.cms ==ಉಲ್ಲೇಖ ಗ್ರಂಥಗಳು== # ಸಿ.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಮೂಡಂಬೈಲು, ‘ಒತ್ತೆಕೋಲ’(ಲೇಖನ), ‘ಸುದರ್ಶನ’, ಪು.೧೫೯ ಡಾ.ಟಿ.ಎಮ್.ಎ.ಪೈ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಮಾಲ್ಕಿ, ದ.ಕ., ೧೯೭೭ # ಪ್ರದೀಪ ಬೇಕಲ್, ವೈದಿಕ-ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಂಗಮ ‘ಒತ್ತೆಕೋಲ’ (ಲೇಖನ), ‘ಉದಯವಾಣಿ’ ೬-೧-೨೦೦೫, ಮಣಿಪಾಲ # ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಭಗವತೀ ಆರಾಧನೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಕೋಟೆಕಾರು, ದ.ಕ., ೧೯೯೮ # Dr. K.K.N.Kurup,’Teyyam’ Dept of Public Relation govt of Kerala, 1986 ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬‎]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] i0yy9zvvr1m9nti8f8txwdg5krciwk9 0 87475 1377054 1364868 2026-07-23T23:14:23Z Schekinov Alexey Victorovich 3163 1377054 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Cazin_1905_Rudolf_Bruner_Dvorak.jpg|thumb|{{PAGENAME}} (1905)]] '''ಶಿಕ್ಷೆ''' ಒಂದು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನಿನವರೆಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ವಿಧಿಸಲಾದ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಅಹಿತಕರ ನಿರ್ಣಯದ ಹೇರಿಕೆ. ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಅಥವಾ ಅಸ್ವೀಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಿಯೆ ಅಥವಾ [[ವರ್ತನೆ]]ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮಗುವಿಗೆ ಷರತ್ತು ಹಾಕುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಸೇನಾ ಶಿಸ್ತಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ), ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು, ಭವಿಷ್ಯದ ಕೇಡುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ), ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವಾದವಾಗಿರಬಹುದು.<ref name=stanford-crimeState> {{cite web | last =Hugo | first =Adam Bedau | title =Punishment, Crime and the State | work = | publisher =Stanford Encyclopedia of Philosophy | date =February 19, 2010 | url =http://plato.stanford.edu/entries/legal-punishment/#PunCriSta | accessdate =2010-08-04 |quote=The search for a precise definition of punishment that exercised some philosophers (for discussion and references see Scheid 1980) is likely to prove futile: but we can say that legal punishment involves the imposition of something that is intended to be burdensome or painful, on a supposed offender for a supposed crime, by a person or body who claims the authority to do so.}} </ref> ಶಿಕ್ಷೆಯು ಸ್ವಯಂವಿಹಿತವಾಗಿರಬಹುದು, ಉದಾ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಕಶಾಪ್ರಹಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ದಂಡನೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ವೇಳೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಾಯದ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಹಿತಕರ ಹೇರಿಕೆಯು [[ದಂಡ]], ನಿರ್ಬಂಧ, ಅಥವಾ [[ಸೆರೆವಾಸ]], ಅಥವಾ ಏನಾದರೂ ಹಿತಕರ ಅಥವಾ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದದ್ದರ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆ ಓರ್ವನು ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಒಂದು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಏಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಇತರ ಬಗೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾ. ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ನೀಡಬಹುದು. [[ಅಪರಾಧ]]ಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದನ್ನು, ದಂಡನಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೌಮ್ಯೋಕ್ತಿಯಾಗಿ "ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಲವುವೇಳೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೋಲುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ]] 450h5d9vzrgzyot9cqac18ra2cn5jt1 0 95794 1377098 1345743 2026-07-24T06:48:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377098 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು|official_name=ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ|settlement_type=ನಗರ|image_skyline=|imagesize=250 px|image_caption=iTowers of Masa Square CBD (Gaborone)|nickname=Gabs, GC, Gabz, G-City, Magheba, Moshate|image_map1=Gaborone 25.92305E 24.68895S.jpg|mapsize1=250px|map_caption1=ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ|pushpin_map=ಬೋಟ್ಸ್ವಾನ|pushpin_mapsize=250|subdivision_type=ದೇಶ|subdivision_name={{flag|Botswana}}|subdivision_type1=[[Districts of Botswana|ಜಿಲ್ಲೆ]]|subdivision_type2=[[Sub-districts of Botswana|ಉಪ]] ಜಿಲ್ಲೆ|subdivision_name1=ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ|subdivision_name2=ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ|established_title=Founded|established_date=1964<ref name=history>{{cite web |first=Neil |last=Parsons |title=Botswana History Page 7: Geography |url=http://www.thuto.org/ubh/bw/bhp7.htm |work= Botswana History Pages|publisher=University of Botswana History Department|location= Gaborone, Botswana |date=19 August 1999 |accessdate=4 August 2009}}</ref>|named_for=[[Kgosi Gaborone|ಕೆಗೊಸಿ ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ]]|government_type=[[City commission government]]|governing_body=[[Gaborone City Council]]|leader_title=ಮೆಯರ್|leader_name=[[Kagiso Thutlwe]]([[Botswana National Front]])<ref name=mayor>{{Cite journal|first=Ephraim |last=Keoreng|title=New Gaborone Mayor seeks power to hire and fire |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&aid=494&dir=2011/October/Wednesday5 |publisher= [[Mmegi|Mmegi Online]] |location= Gaborone, Botswana |date=5 October 2011|accessdate=9 October 2011| volume=28 | issue=148}}</ref>|leader_title1=[[Deputy Mayor|ಉಪ]] ಮೆಯರ್|leader_name1=[[Florence Shagwa]]([[Botswana Congress Party|BCP]])<ref name=mayor />|unit_pref=<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=<ref name=BSYB />|area_magnitude=1 E+8|area_total_km2=169|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion-->|elevation_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/BC/09/Gaborone.html|title=Gaborone, Botswana Page|publisher=Falling Rain Genomics, Inc.|access-date=2018-01-18|archive-date=2011-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110904191948/http://www.fallingrain.com/world/BC/09/Gaborone.html|url-status=dead}}</ref>|elevation_m=1014|population_total=231626|population_footnotes=<ref name=2011Census />|population_as_of=2011|population_density_km2=auto|population_metro=421907|area_code=3XX|area_code_type=[[Telephone numbers in Botswana|Geographical area code]]<ref>[http://www.timeanddate.com/worldclock/city.html?n=86 timeanddate.com]</ref><ref>{{Cite book | title =Botswana (country code +267) | url =http://www.itu.int/dms_pub/itu-t/oth/02/02/T020200001C0001MSWE.doc| author=Botswana Telecommunications Authority|publisher=International Telecommunication Union | accessdate =27 December 2009|date=11 September 2009|format=DOC|work=National Numbering Plans|archiveurl=https://www.webcitation.org/5mKyF8Dce?url=http://www.itu.int/dms_pub/itu-t/oth/02/02/T020200001C0001MSWE.doc|archivedate=27 December 2009}}</ref>|iso_code=BW-SE|website=[https://web.archive.org/web/20120514114903/http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Local-Authorities/Gaborone-City-Council/ Gaborone City Council Website]}}'''ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ''' English <span class="IPA nopopups noexcerpt">/<span style="border-bottom:1px dotted"><span title="/ˌ/: secondary stress follows">ˌ</span><span title="/ɡ/: 'g' in 'guy'">ɡ</span><span title="/æ/: 'a' in 'bad'">æ</span><span title="'b' in 'buy'">b</span><span title="/ə/: 'a' in 'about'">ə</span><span title="/ˈ/: primary stress follows">ˈ</span><span title="'r' in 'rye'">r</span><span title="/oʊ/: 'o' in 'code'">oʊ</span><span title="'n' in 'nigh'">n</span><span title="/iː/: 'ee' in 'fleece'">iː</span></span>/</span>{{IPAc-en|ˌ|ɡ|æ|b|ə|ˈ|r|oʊ|n|iː}} ''GAB-ə-ROH-nee'')  [[ಬೋಟ್ಸ್ವಾನ]] ರಾಜಧಾನಿ  .  ಇದು 231,626 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಬೆರೋಹ್ನಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೊಟ್ಸ್ವಾನಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟ್ವಾನೆ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರವಿದೆ. ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಗಡಿಯಿಂದ 15&nbsp;km (9.3&nbsp;mi) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Gaborone,_Botswana.jpg|left|thumb|ನಗರದ ಉಪಗ್ರಹ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Hindu_temple_gaborone01.jpg|left|thumb|ಬ್ಯಾಪ್ಸ್ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಹಿಂದೂ ಮಿಷನ್, ಗ್ಯಾಬರೋನ್.]] ಗ್ಯಾಬರೋನ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮಂದಿರ, ಸ್ವಾಮಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಾಯಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗುರುದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite book|url=http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter8.pdf|title=Report of the High Level Committee on the Indian Diaspora|last=High Level Committee On Indian Diaspora|date=19 December 2001|volume=2|location=New Delhi|pages=102–103|chapter=Chapter 8 – Other Countries of Africa|access-date=6 August 2009|chapter-url=http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter8.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408040029/http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter8.pdf|archive-date=8 April 2014|dead-url=yes|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.hindu.com/2006/02/27/stories/2006022714500500.htm|title=African abode for the Lord of the Seven Hills|date=27 February 2006|work=The Hindu (Andhra Pradesh)|location=Hyderabad|access-date=6 August 2009|archive-date=3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060903074921/http://www.hindu.com/2006/02/27/stories/2006022714500500.htm|url-status=dead}}</ref>.<ref>{{Cite book|url=http://www.dinamalar.com/Ulagatamilargal_English/2007sep19/Africa.asp|title=Dinamalar.com _ Ulagatamilargal|date=19 September 2007|work=Africa|publisher=Dina Malar|access-date=6 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080211213401/http://www.dinamalar.com/Ulagatamilargal_English/2007sep19/Africa.asp|archive-date=February 11, 2008}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} {{Interwikineeded}} f0q9zph9xp02nfj4at2zxka49awf8ku 0 114399 1377052 1370890 2026-07-23T22:17:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377052 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Black_Powder_Close_Up.jpg|right|thumb]] '''ಕೋವಿಮದ್ದು''' ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟಕ. ಇದು [[ಗಂಧಕ]], [[ಇದ್ದಿಲು]] ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‍ಗಳ (KNO<sub>3</sub>) ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕ ಮತ್ತು ಇದ್ದಿಲು [[ಇಂಧನ]]ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಬೆಂಕಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಶಾಖ ಹಾಗೂ ಅನಿಲದ ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರಣ, ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಆಗ್ನೇಯಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಫಿರಂಗಿಗಳು, [[ರಾಕೆಟ್]]‍ಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಡುಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ನೋದಕವಾಗಿ, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಪುಡಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಯೂರೇಷ್ಯಾದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮೂಲತಃ ಔಷಧೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಟಾವೋವಾದಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಕೋವಿಮದ್ದನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಸಲ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.silk-road.com/artl/gun.shtml Gun and Gunpowder] * [https://web.archive.org/web/20091023043409/http://geocities.com/Athens/2430/gporigins.html The Origins of Gunpowder] * [https://web.archive.org/web/20070701172502/http://www.du.edu/~jcalvert/tech/cannon.htm Cannons and Gunpowder] * [http://www.gunpowderworks.co.uk/ Oare Gunpowder Works, Kent, UK] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120802102720/http://www.gunpowderworks.co.uk/ |date=2012-08-02 }} * [http://www.royalgunpowdermills.com/ Royal Gunpowder Mills] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531102008/http://www.royalgunpowdermills.com/ |date=2009-05-31 }} * [http://www.hagley.org/library/exhibits/brandywine/index.html The DuPont Company on the Brandywine] A digital exhibit produced by the Hagley Library that covers the founding and early history of the DuPont Company powder yards in Delaware * {{Cite web|url=http://www.musketeer.ch/blackpowder/history.html|title=Ulrich Bretschler's Gunpowder Chemistry page|archive-url=https://archive.is/20120523235357/http://www.musketeer.ch/blackpowder/history.html|archive-date=23 May 2012|dead-url=yes}} * [https://web.archive.org/web/20110715074434/http://philipmcgaw.com/medieval-siege-society/gun-powder-demonstration/ Video Demonstration] of the Medieval Siege Society's Guns, Including showing ignition of gunpowder * [http://www.musketeer.ch/blackpowder/recipe.html Black Powder Recipes] * {{Cite web|url=http://dsearch.dtic.mil/search?site=default_collection&q=black+powder&btnG.x=-1050&btnG.y=-126&btnG=Google+Search&client=dticol_frontend&proxystylesheet=dticol_frontend&proxyreload=1&filter=0&tlen=200&getfields=*|title="Black Powder" search at DTIC|archive-url=https://archive.is/20130616025606/http://dsearch.dtic.mil/search?site=default_collection&q=black+powder&btnG.x=-1050&btnG.y=-126&btnG=Google+Search&client=dticol_frontend&proxystylesheet=dticol_frontend&proxyreload=1&filter=0&tlen=200&getfields=*|archive-date=2013-06-16|dead-url=yes}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೋದಕಗಳು]] 47gvfxkb6qmqm2rzzz3j90707etwqz5 0 126974 1377048 1343297 2026-07-23T19:31:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377048 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|abbreviation=CBSE|formation={{Start date and years ago|df=yes|p=y|1962|11|03}}|type=ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|headquarters=[[ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]]|affiliations=21,499 ಶಾಲೆಗಳು (2019)<ref name=cbse:1>{{cite web|url=http://cbse.nic.in/newsite/aboutCbse.html|title=About CBSE}}</ref>|leader_title=ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ|leader_name=ಅನಿತಾ ಕರ್ವಾಲ್, ಭಾ.ಅ.ಸೇ|language={{hlist|[[ಹಿಂದಿ]]|[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]}}|website={{url|http://cbse.nic.in/}}}}<nowiki> </nowiki>'''ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ [ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಜುಕೇಶನ್''' ( '''ಸಿಬಿಎಸ್ಇ''' )] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸಲು ಕೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/only-ncert-books-at-all-cbse-schools/articleshow/57174456.cms|title=Only NCERT books at all CBSE schools}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 20,299 ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 28 ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 220 ಶಾಲೆಗಳು ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] 1921 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ರಜಪೂತಾನ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.studypost.com/history-expansion-central-board-secondary-examination|title=History (and the Expansion) of the Central Board of Secondary Examination|date=16 December 2017|access-date=16 December 2017|publisher=studypost.com|archive-date=20 ಜನವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120070007/http://www.studypost.com/history-expansion-central-board-secondary-examination/|url-status=dead}}</ref> 1929 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು "ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೆಟ್ ಎಜುಕೇಶನ್, ರಜಪೂತಾನ" ಎಂಬ ಜಂಟಿ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್]], ಮೆರ್ವಾರಾ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್]], [[ಭೊಪಾಲ್|ಭೋಪಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು|ವಿಂಧ್ಯ]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1952 ರಲ್ಲಿ, ಇದು "ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ" ಆಯಿತು. == ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಎಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಎಲ್ಲಾ [[ಜವಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ|ಜವಾಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]], ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು == ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 10 ನೇ ತರಗತಿ ಮತ್ತು 12 ನೇ ತರಗತಿಯ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮೇ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/cbse-results-announcement-dates-class-12-on-may-25-class-10-on-may-27/|title=CBSE Results Announcement Dates: Class 12 on May 25, Class 10 on May 27|date=23 May 2015|access-date=23 May 2015|publisher=news.biharprabha.com}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ಹಿಂದೆ ಎಐಇಇಇ (ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಎಂಟ್ರನ್ಸ್ ಎಕ್ಸಾಂ) ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಎಐಇಇಇ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ- ಜಂಟಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (ಜೆಇಇ - ಜಾಯಿಂಟ್ ಎಂಟ್ರನ್ಸ್ ಎಕ್ಸಾಂ) ಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈಗ ಜೆಇಇ (ಮುಖ್ಯ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. 1್ ಎಕ್ಸಾಂ0 ನವೆಂಬರ್ 2017 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ವಿವಿಧ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್‌ಟಿಎ) ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ) [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಹತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಹತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ನೀಟ್)]], ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ) ಯುಜಿಸಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ) ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರ್ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. == ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವ ಮಾನದಂಡಗಳು == === 10 ನೇ ತರಗತಿ === ಪ್ರೌಢ (10 ನೇ ತರಗತಿ) ಹಾಗೂ ಪದವಿಪೂರ್ವ ತರಗತಿ (11-12 ನೇ ತರಗತಿ) ಗಳಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಲು, ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ (ಅಥವಾ 6 ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ 5), ಕನಿಷ್ಠ 33% ಅಂಕ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಮೊದಲು, ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ 33% ಅಂಕ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಸಿಸಿಇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ 2018 ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/education/cbse-revises-pass-percent-for-current-class-10-batch/story-SySB8BLlILo4CozRrZ2siL.html|title=CBSE says overall 33% marks enough to pass Class 10 this year|date=2018-02-27|work=hindustantimes.com|access-date=2018-08-25|language=en}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ನಂತರ 2019 ರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/cbse-eases-class-10-passing-marks-criteria-as-combined-marks-extended-from-2019-board-exams-1906675.html|title=CBSE Eases Class 10 Passing Marks Criteria as Combined Marks Extended from 2019 Board Exams|work=News18|access-date=2018-10-21}}</ref> === 12 ನೇ ತರಗತಿ === 12ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಲು ಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ (ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ) '''ಎರಡೂ''' ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ 33%ರಷ್ಟು ಅಂಕ ಪಡೆದು, ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 33% ಅಂಕ ಗಳಿಸಬೇಕು. ನಿಖರವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ, ಅವನು / ಅವಳು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಆ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೂರಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದು. ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣರಾದವರಿಗೆ ಅವನು / ಅವಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬರೆಯಬೇಕು. == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳು == ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ 10 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * [[ದೆಹಲಿ]] : ದೆಹಲಿ ಎನ್‌ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಶಾಲೆಗಳು ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. * [[ಚೆನ್ನೈ]] : [[ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು]], [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಪುದುಚೇರಿ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ತೆಲಂಗಾಣ|ತೆಲಂಗಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹಟಿ]] : [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಮಣಿಪುರ]], [[ಮೇಘಾಲಯ]], [[ಮಿಝೋರಂ|ಮಿಜೋರಾಂ]], [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್]] : [[ದಾದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೆಲಿ|ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ ಹವೇಲಿ]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ಪಂಚಕುಲ]] : [[ಚಂಡೀಗಡ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಮತ್ತು [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್|ಅಲಹಾಬಾದ್]] : [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [[ಪಟ್ನಾ|ಪಾಟ್ನಾ]] : [[ಬಿಹಾರ]] ಮತ್ತು [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ಭುವನೇಶ್ವರ]] : [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್ ಘಡ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] : [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ|ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. * [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]] : [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ]]. == ವಿದೇಶಿ ಶಾಲೆಗಳು == ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 28 ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಅವರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರಣ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. === ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳು === * {{Flagcountry|Afghanistan}} * {{Flagcountry|Bahrain}} * {{Flagcountry|Bangladesh}} * {{Flagcountry|Ethiopia}} * {{Flagcountry|Ghana}} * {{Flagcountry|Indonesia}} * {{Flagcountry|Iran}} * {{Flagcountry|Iraq}} * {{Flagcountry|Japan}} * {{Flagcountry|ಕೀನ್ಯ}} * {{Flagcountry|Kuwait}} * {{Flagcountry|Liberia}} * {{Flagcountry|Libya}} * {{Flagcountry|Malaysia}} * {{Flagcountry|ಮಯನ್ಮಾರ್}} * {{Flagcountry|Nepal}} * {{Flagcountry|Nigeria}} * {{Flagcountry|Oman}} * {{Flagcountry|Qatar}} * {{Flagcountry|Benin}} * {{Flagcountry|Russia}} * {{Flagcountry|Saudi Arabia}} * {{Flagcountry|Singapore}} * {{Flagcountry|Somalia}} * {{Flagcountry|Tanzania}} * {{Flagcountry|Thailand}} * {{Flagcountry|Uganda}} * {{Flagcountry|United Arab Emirates}} * {{Flagcountry|Yemen}} ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]], [[ಒಮಾನ್|ಓಮನ್]], [[ಕಟಾರ್|ಕತಾರ್]], [[ಬಹರೇನ್|ಬಹ್ರೇನ್]] ಮುಂತಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಣನೀಯ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಖಾಸಗಿ ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಭಾರತೀಯರು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯರು ವಾಸಿಸದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು [[ರಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ನಂತಹ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ, ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} h36v1t52ogmvdagaiwhywgakvixel9y 0 127910 1377053 1343902 2026-07-23T22:51:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377053 wikitext text/x-wiki {{Infobox YouTube personality | name = ಕ್ಯಾರಿ ಮಿನಾಟಿ | logo = | image = Ajey Nagar.jpg | birth_name = '''ಅಜಯ್ ನಗರ್''' | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1999|6|12}} | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಯೂಟ್ಯೂಬರ್ | signature = CarryMinati signature.svg | pseudonym = {{hlist|ಕ್ಯಾರಿ|ಅಜಯ್|ಕ್ಯಾರಿ ಮಿನಾಟಿ}} | channels = [https://www.youtube.com/user/AddictedA1 CarryMinati] <br /> [https://www.youtube.com/channel/UC0IWRLai-BAwci_e9MylNGw CarryIsLive] | genre = {{hlist|ಹಾಸ್ಯ|ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್|ಆಡಿಯೋ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ}} | subscribers = ಕ್ಯಾರಿ ಮಿನಾಟಿ: ೧೭.೨ ಮಿಲಿಯನ್ <br> ಕ್ಯಾರಿಈಸ್ಲೈವ್: ೪.೮ ಮಿಲಿಯನ್ | subscriber_d = | views = ಕ್ಯಾರಿ ಮಿನಾಟಿ: ೧.೦೯ ಬಿಲಿಯನ್ <br> ಕ್ಯಾರಿಈಸ್ಲೈವ್: ೪೫೭ ಮಿಲಿಯನ್ | network = ವನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ | associated_acts = {{hlist|ಭುವನ್ ಬಾಮ್|ಆಶೀಶ್ ಚಂಚಲಾನಿ|ವಿಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಝೀ}} | silver_button = ಹೌದು | silver_year = ೨೦೧೬ | gold_button = ಹೌದು | gold_year = ೨೦೧೭ | diamond_button = ಹೌದು | diamond_year = ೨೦೨೦ | stats_update = ೧೬ ಮೇ ೨೦೨೦ | location = [[ಭಾರತ]] }} ಕ್ಯಾರಿ ಮಿನಾಟಿ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಅಜಯ್ ನಗರ ಭಾರತದ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನ<ref>https://www.republicworld.com/entertainment-news/bollywood-news/carryminati-how-the-boy-from-haryana-became-the-roast-king-of-india.html</ref> ಯೂಟ್ಯೂಬರ್ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸ್ಟ್ರೀಮರ್. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನಲ್ 'ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿ'ಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಸ್ಕಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. =ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ= ಅಜಯ್ ಜೂನ್ 12, 1999 ರಂದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನವದೆಹಲಿಯ<ref>{{Cite web |url=https://time.com/collection-post/5584913/carryminati-ajey-nagar-next-generation-leaders/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-05-18 |archive-date=2019-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102120656/https://time.com/collection-post/5584913/carryminati-ajey-nagar-next-generation-leaders/ |url-status=dead }}</ref> ಸಮೀಪವಿರುವ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು<ref>https://www.livemint.com/Leisure/kykh1oRK0b28ICVsZAD95N/Indias-young-gaming-stars.html</ref> ೨೦೧೬ರವರೆಗೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹನ್ನೆರಡನೇ ತರಗತಿ ಮಂಡಳಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ದೂರದ-ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. =ವೃತ್ತಿ= 'ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿ' ಅಥವಾ ಕೇವಲ 'ಕ್ಯಾರಿ' ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಜಯ್ ನಗರ್ ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಲೈವ್ ಗೇಮಿಂಗ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಡಿಸ್ಕ್ ಹಾಡುಗಳು, ವಿಡಂಬನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.entrepreneur.com/article/339888 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-05-18 |archive-date=2019-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207080757/https://www.entrepreneur.com/article/339888 |url-status=dead }}</ref> ಅಜಯ್ 10 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸನ್ನಿ ಡಿಯೋಲ್‌ನ ಅನುಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://www.indiatoday.in/lifestyle/celebrity/story/social-media-sensations-carryminati-and-prajakti-koli-jio-changed-india-1601321-2019-09-20</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ 'ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿ' ಅವರ ಮೂಲ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು 2014 ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 2014 ರಲ್ಲಿ, ಚಾನಲ್‌ನ ಹೆಸರು 'ಅಡಿಕ್ಟ್ ಎ 1' ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಫೂಟೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಾನಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಚಾನೆಲ್‌ನ ಹೆಸರು ಕ್ಯಾರಿ ಡಿಯೋಲ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸನ್ನಿ ಡಿಯೋಲ್ ಅನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ, ಕೌಂಟರ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಟವನ್ನು ಆಡುವ ತುಣುಕನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು 'ಜನರನ್ನು ಹುರಿಯಲು' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಚಾನಲ್ ಹೆಸರನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>https://www.femina.in/trending/find-your-niche-says-ajey-nagar-aka-carryminati-128642.html</ref> 2017 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಜಯ್ ಕ್ಯಾರಿಈಸ್ ಲೈವ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಜಯ್ ಅವರಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿರುವ ದೀಪಕ್ ಚಾರ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಫರಿದಾಬಾದ್ ಮನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಅಜಯ್ ಒಟ್ಟು 5 ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.bollywoodbiography.in/carryminati.html</ref> ಇದರಲ್ಲಿ 2 ಸಿಲ್ವರ್ ಪ್ಲೇ ಬಟನ್‌ಗಳು (ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಸ್ಲೈವ್‌ಗಾಗಿ), 2 ಗೋಲ್ಡನ್ ಪ್ಲೇ ಬಟನ್‌ಗಳು (ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಸ್ಲೈವ್), ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಮಿನಾಟಿಗಾಗಿ 1 ಡೈಮಂಡ್ ಪ್ಲೇ ಬಟನ್ ಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. =ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ= ೨೦೧೯: TIME ನ 10 ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ನಾಯಕರು # 10<ref>https://www.business-standard.com/article/pti-stories/indian-youtuber-ajey-nagar-named-by-time-magazine-among-next-generation-leaders-2019-119051601144_1.html</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವೀಡಿಯೋ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] mpebysoo0c0ilf30tlu3k5nmz8xmrj7 0 128888 1377097 1345723 2026-07-24T06:45:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377097 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | name = ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್ | image = GaurGopal Das.jpg | alt = | caption = ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್ | religion = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | philosophy = ಅಚಿಂತ್ಯ ಭೇದ ಅಭೇದ | honorific_prefix = His Grace | sect =ವೈಷ್ಣವ (ಗೌಡೀಯ ವೈಷ್ಣವ) | lineage = ಬ್ರಹ್ಮ-ಮಧ್ವ-ಗೌಡೀಯ ಪಂಥ | temple = [[ಇಸ್ಕಾನ್]] | other_name = ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ಪ್ರಭು | nationality = ಭಾರತೀಯ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|24 December 1973}} | birth_place = [[ಅಹ್ಮದ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಾಂಬೋರಿ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಭಾರತ]] | alma_mater = ಕುಸ್ರೋ ವಾಡಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಪುಣೆ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪುಣೆ | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | location = | period = ೧೯೯೬ –ಇಂದಿನವರೆಗೆ | consecration = | predecessor = | reason = | rank = | teacher = ರಾಧಾನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ | students = | works = ''ಜೀವನದ ಅದ್ಭುತ ರಹಸ್ಯಗಳು: ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು'', ''ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಮಾರ್ಗ: ಶಾಂತಿ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು'' | ordination = | initiation = [[ದೀಕ್ಷೆ]]: ೧೯೯೬ | previous_post = | present_post = | post = ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ | website = https://gaurgopaldas.com/ | background = #FFC569 }} '''ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್''' (ಐಎಎಸ್‍ಟಿ: ಗೌರ-ಗೋಪಾಲ ದಾಸ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸನ್ಯಾಸಿ, ಜೀವನಶೈಲಿ ತರಬೇತುದಾರ, ಪ್ರೇರಕ ಭಾಷಣಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್. ಅವರು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕೃಷ್ಣ ಕಾನ್ಶಿಯಸ್ನೆಸ್ (ಇಸ್ಕಾನ್) ಅಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last1=Patwa |first1=Priyadarshini |title=Gaur Gopal Das Talks About 3 Support System Entrepreneurs Need To Beat The Odds |url=https://www.entrepreneur.com/article/341252 |website=Entrepreneur |accessdate=17 March 2020 |language=en |date=24 October 2019 |archive-date=18 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318072443/https://www.entrepreneur.com/article/341252 |url-status=dead }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್ ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ಅಹ್ಮದ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅಹಮದ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[:en:Vambori|ವಾಂಬೋರಿ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅಂತೆಯೇ ಅವರು ಪುಣೆಯ [[:en:Cusrow Wadia Institute of Technology|ಕುಸ್ರೊ ವಾಡಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ]] ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮತ್ತು [[:en:College of Engineering, Pune|ಪುಣೆಯ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಿಂದ]] ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=2017-01-18 |title=The monk who HAM-ed it up |url=https://www.thehindubusinessline.com/specials/the-monk-who-ham-ed-it-up/article64575756.ece |access-date=2023-05-09 |website=www.thehindubusinessline.com |language=en}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು== * ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ರೋಟರಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ “ಸೂಪರ್ ಅಚೀವರ್ ಅವಾರ್ಡ್ '೧೬” ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್, ಮುಂಬೈ. * ಜೂನ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಿಂದ ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *  ಕಳಿಂಗ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ದನ್ವೀರ್ ಕರ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *  ಪುಣೆಯ ಎಂಐಟಿ ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆದರ್ಶ ಯುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *  ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಿಂದ [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಗೋಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಬಟನ್. *  ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ನಿರ್ಮನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡಿದ [[ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]. *  ಕಳಿಂಗ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ( ಡಿಲಿಟ್ ). *  ೨೦೧೮-೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ವಿಷನ್ ಅವರಿಂದ ಅಸಾಧಾರಣ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *  ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೈಜೆನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನೀಡಿದ ಐಎಂಎಐ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *  ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಭಾರತ್ ಶಿರೋಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *  ಮೇ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ "ಎನರ್ಜೈಸ್ ಯುವರ್ ಮೈಂಡ್: ಎ ಮಾಂಕ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಮೈಂಡ್‌ಫುಲ್ ಲಿವಿಂಗ್" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ "ಗೋಲ್ಡನ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್" ದೊರಕಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-03 |title=Golden Book Awards 2023: Ashneer Grover, Namita Thapar, Kamlesh Patel – A look at the winners |url=https://www.cnbctv18.com/lifestyle/golden-book-awards-2023-ashneer-grover-namita-thapar-kamlesh-patel--a-look-at-the-winners-15852031.htm |access-date=2023-05-09 |website=cnbctv18.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Asias most prestigious book award golden book awards announces winners 2023 |work=Lokmat |url=https://www.lokmattimes.com/business/asias-most-prestigious-book-award-golden-book-awards-announces-winners-2023/}}</ref>   ==ವೃತ್ತಿ== ಅವರು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|title=The monk who HAM-ed it up|url=https://www.thehindubusinessline.com/specials/the-monk-who-hamed-it-up/article9487959.ece|work=The Hindu|accessdate=18 January 2017}}</ref> ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ [[:en:International Society for Krishna Consciousness|ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕೃಷ್ಣ ಕಾನ್ಶಿಯಸ್ನೆಸ್ (ಇಸ್ಕಾನ್) ಗೆ]] ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ "'''ಗೌರ್ ಗೋಪಾಲ್ ದಾಸ್'''" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-06-12 |title=Know Gaur Gopal Das, the spiritual Guru of billionaire Yashovardhan Birla, the head of the Yash Birla Group |url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/know-gaur-gopal-das-the-spiritual-guru-of-billionaire-yashovardhan-birla-the-head-of-the-yash-birla-group/3122520/ |access-date=2024-01-07 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ಪುರಾತನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಲಿತು, ಜೀವನ ತರಬೇತುದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=2018-09-26 |title=Monk and lifestyle coach Gaur Gopal Das to release his first book this month |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/monk-and-life-coach-gaur-gopal-das-to-release-his-first-book/articleshow/65853166.cms |access-date=2023-05-09 }}</ref> ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೊ ಅಂದರೆ ಅವರು ೨ ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವರು ಅನೇಕ ದತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Speaker Profile : Gaur Gopal Das - London Speaker Bureau India |url=https://hi.londonspeakerbureau.com/speaker-profile/gaur-gopal-das/ |access-date=2023-05-09 |website=London Speaker Bureau |language=en-IN}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಲೈಫ್ಸ್ ಅಮೇಜಿಂಗ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[:en:Kalinga Institute of Industrial Technology|ಕಳಿಂಗ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಕೆಐಐಟಿ) ನಿಂದ]] ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|title=Odisha Governor Enlightens Audience Through His Oratorical Brilliance|date=10 November 2018 |url=http://news.kiit.ac.in/kiitnews/odisha-governor-enlightens-audience-through-his-oratorical-brilliance/|publisher=KIIT University|accessdate=10 November 2018}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಾದ್ಯಂತ ೧೭ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=2023-02-10 |title=Watch {{!}} The Hindu Lit for Life Dialogue - Live your best life |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/lit-for-life/lfl-schedule/the-hindu-lit-for-life-dialogue-live-your-best-life-gaur-gopal-das-in-conversation-with-vidya-singh/article66492979.ece |access-date=2023-05-09}}</ref> == ಪ್ರಕಟಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳು == * ೧ ಜನವರಿ ೨೦೦೩ - ಪುನರುಜ್ಜೀವನ <ref>{{Cite news |date=2023-04-28 |title=Best Gaur Gopal Das Books: Find the Ultimate Inner Peace and Personal Growth (2023) |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/top-trending-products/books/best-gaur-gopal-das-books-find-the-ultimate-inner-peace-and-personal-growth/articleshow/99848911.cms?from=mdr |access-date=2023-05-09 |archive-date=2023-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509073635/https://economictimes.indiatimes.com/top-trending-products/books/best-gaur-gopal-das-books-find-the-ultimate-inner-peace-and-personal-growth/articleshow/99848911.cms?from=mdr |url-status=dead }}</ref> * ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ - ಜೀವನದ ಅದ್ಭುತ ರಹಸ್ಯಗಳು: ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=f7mjDwAAQBAJ&redir_esc=y</ref> * ೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ - ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಮಾರ್ಗ: ಶಾಂತಿ, ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=-dPRxQEACAAJ&redir_esc=y</ref> * ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ - ಎನರ್ಜೈಸ್ ಯುವರ್ ಮೈಂಡ್: ಎ ಮಾಂಕ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಮೈಂಡ್‌ಫುಲ್ ಲಿವಿಂಗ್.<ref>https://books.google.co.in/books?id=7laIEAAAQBAJ&redir_esc=y</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://penguin.co.in/book_author/gaur-gopal-das/ Gaur Gopal Das] at Penguin India {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 5izxuj24700df7g51871xwd6mv13yut 828 135250 1377076 1314051 2026-06-19T03:19:17Z en>Izno 0 add margins 1377076 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .documentation, .documentation-metadata { border: 1px solid var( --border-color-base, #a2a9b1 ); background-color: #ecfcf4; color:inherit; clear: both; } .documentation { margin: 1em 0 0 0; padding: 1em; } .documentation-metadata { margin: 0.2em 0; /* same margin left-right as .documentation */ font-style: italic; padding: 0.4em 1em; /* same padding left-right as .documentation */ } .documentation-startbox { padding-bottom: 3px; border-bottom: 1px solid var( --border-color-base, #a2a9b1 ); margin-bottom: 1ex; } .documentation-heading { font-weight: bold; font-size: 125%; } body.skin-minerva .documentation-startbox .mw-editsection-like a, body.skin-timeless .documentation-startbox .mw-editsection-like a { display: inline-block; margin-left: 0.3em; margin-right: 0.3em; } .documentation-clear { /* Don't want things to stick out where they shouldn't. */ clear: both; } .documentation-toolbar { font-style: normal; font-size: 85%; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .documentation, html.skin-theme-clientpref-night .documentation-metadata { background-color: #0b1e1c; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark ) { html.skin-theme-clientpref-os .documentation, html.skin-theme-clientpref-os .documentation-metadata { background-color: #0b1e1c; } } ohekqp4ao232tow40gho8bknn5qdpvd 1377077 1377076 2026-07-24T04:53:26Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Documentation/styles.css]] 1377076 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .documentation, .documentation-metadata { border: 1px solid var( --border-color-base, #a2a9b1 ); background-color: #ecfcf4; color:inherit; clear: both; } .documentation { margin: 1em 0 0 0; padding: 1em; } .documentation-metadata { margin: 0.2em 0; /* same margin left-right as .documentation */ font-style: italic; padding: 0.4em 1em; /* same padding left-right as .documentation */ } .documentation-startbox { padding-bottom: 3px; border-bottom: 1px solid var( --border-color-base, #a2a9b1 ); margin-bottom: 1ex; } .documentation-heading { font-weight: bold; font-size: 125%; } body.skin-minerva .documentation-startbox .mw-editsection-like a, body.skin-timeless .documentation-startbox .mw-editsection-like a { display: inline-block; margin-left: 0.3em; margin-right: 0.3em; } .documentation-clear { /* Don't want things to stick out where they shouldn't. */ clear: both; } .documentation-toolbar { font-style: normal; font-size: 85%; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .documentation, html.skin-theme-clientpref-night .documentation-metadata { background-color: #0b1e1c; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark ) { html.skin-theme-clientpref-os .documentation, html.skin-theme-clientpref-os .documentation-metadata { background-color: #0b1e1c; } } ohekqp4ao232tow40gho8bknn5qdpvd 828 135251 1377062 1142106 2026-06-11T17:30:52Z en>MSGJ 0 this_box -> box_text 1377062 Scribunto text/plain return { ['templatestyles'] = 'Module:Navbar/styles.css', ['hlist_templatestyles'] = 'Hlist/styles.css', ['box_text'] = 'This box: ', -- default text box when not plain or mini ['title_namespace'] = 'Template', -- namespace to default to for title ['invalid_title'] = 'Invalid title ', ['classes'] = { -- set a line to nil if you don't want it ['navbar'] = 'navbar', ['plainlinks'] = 'plainlinks', -- plainlinks ['horizontal_list'] = 'hlist', -- horizontal list class ['mini'] = 'navbar-mini', -- class indicating small links in the navbar ['box_text'] = 'navbar-boxtext', ['brackets'] = 'navbar-brackets', -- 'collapsible' is the key for a class to indicate the navbar is -- setting up the collapsible element in addition to the normal -- navbar. ['collapsible'] = 'navbar-collapse', ['collapsible_title_mini'] = 'navbar-ct-mini', ['collapsible_title_full'] = 'navbar-ct-full' } } itag4bw69ebqpc0fw4hgkr4pkizazgr 1377063 1377062 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Navbar/configuration]] 1377062 Scribunto text/plain return { ['templatestyles'] = 'Module:Navbar/styles.css', ['hlist_templatestyles'] = 'Hlist/styles.css', ['box_text'] = 'This box: ', -- default text box when not plain or mini ['title_namespace'] = 'Template', -- namespace to default to for title ['invalid_title'] = 'Invalid title ', ['classes'] = { -- set a line to nil if you don't want it ['navbar'] = 'navbar', ['plainlinks'] = 'plainlinks', -- plainlinks ['horizontal_list'] = 'hlist', -- horizontal list class ['mini'] = 'navbar-mini', -- class indicating small links in the navbar ['box_text'] = 'navbar-boxtext', ['brackets'] = 'navbar-brackets', -- 'collapsible' is the key for a class to indicate the navbar is -- setting up the collapsible element in addition to the normal -- navbar. ['collapsible'] = 'navbar-collapse', ['collapsible_title_mini'] = 'navbar-ct-mini', ['collapsible_title_full'] = 'navbar-ct-full' } } itag4bw69ebqpc0fw4hgkr4pkizazgr 828 136372 1377066 1327158 2026-06-11T07:56:35Z en>Chaotic Enby 0 +class 1377066 Scribunto text/plain return { i18n = { child_yes = 'yes', float_none = 'none', float_left = 'left', wrap_true = 'true', navbar_none = 'none', navbar_off = 'off', default_list_title = 'List', title_not_to_add_navbar = 'Template:Sidebar', collapse_title_not_to_add_navbar = 'Template:Sidebar with collapsible lists', templatestyles = { sidebar = 'Module:Sidebar/styles.css', hlist = 'Hlist/styles.css', plainlist = 'Plainlist/styles.css', subinfobox = 'Subinfobox bodystyle/styles.css', }, category = { child = '[[Category:Pages using sidebar with the child parameter]]', conversion = '[[Category:Sidebars with styles needing conversion]]' }, pattern = { collapse_sandbox = '/sandbox$', sandbox = '/sandbox$', subgroup = 'sidebar%-subgroup', style_conversion = 'style$', uncategorized_conversion_titles = { '/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[Dd]oc$' } }, class = { sidebar = 'sidebar', subgroup = 'sidebar-subgroup', subinfobox = 'subinfobox', collapse = 'sidebar-collapse', float_none = 'sidebar-none', float_left = 'sidebar-left', wraplinks = 'nowraplinks', outer_title = 'sidebar-outer-title', top_image = 'sidebar-top-image', top_caption = 'sidebar-top-caption', pretitle = 'sidebar-pretitle', pretitle_with_top_image = 'sidebar-pretitle-with-top-image', title = 'sidebar-title', title_with_pretitle = 'sidebar-title-with-pretitle', image = 'sidebar-image', caption = 'sidebar-caption', above = 'sidebar-above', heading = 'sidebar-heading', content = 'sidebar-content', content_with_subgroup = 'sidebar-content-with-subgroup', below = 'sidebar-below', navbar = 'sidebar-navbar', list = 'sidebar-list', list_title = 'sidebar-list-title', list_title_centered = 'sidebar-list-title-c', list_content = 'sidebar-list-content', noviewer = 'noviewer' } } } drxjlbc57zd2jzh3sg979stjjqjencw 1377067 1377066 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Sidebar/configuration]] 1377066 Scribunto text/plain return { i18n = { child_yes = 'yes', float_none = 'none', float_left = 'left', wrap_true = 'true', navbar_none = 'none', navbar_off = 'off', default_list_title = 'List', title_not_to_add_navbar = 'Template:Sidebar', collapse_title_not_to_add_navbar = 'Template:Sidebar with collapsible lists', templatestyles = { sidebar = 'Module:Sidebar/styles.css', hlist = 'Hlist/styles.css', plainlist = 'Plainlist/styles.css', subinfobox = 'Subinfobox bodystyle/styles.css', }, category = { child = '[[Category:Pages using sidebar with the child parameter]]', conversion = '[[Category:Sidebars with styles needing conversion]]' }, pattern = { collapse_sandbox = '/sandbox$', sandbox = '/sandbox$', subgroup = 'sidebar%-subgroup', style_conversion = 'style$', uncategorized_conversion_titles = { '/[Ss]andbox', '/[Tt]estcases', '/[Dd]oc$' } }, class = { sidebar = 'sidebar', subgroup = 'sidebar-subgroup', subinfobox = 'subinfobox', collapse = 'sidebar-collapse', float_none = 'sidebar-none', float_left = 'sidebar-left', wraplinks = 'nowraplinks', outer_title = 'sidebar-outer-title', top_image = 'sidebar-top-image', top_caption = 'sidebar-top-caption', pretitle = 'sidebar-pretitle', pretitle_with_top_image = 'sidebar-pretitle-with-top-image', title = 'sidebar-title', title_with_pretitle = 'sidebar-title-with-pretitle', image = 'sidebar-image', caption = 'sidebar-caption', above = 'sidebar-above', heading = 'sidebar-heading', content = 'sidebar-content', content_with_subgroup = 'sidebar-content-with-subgroup', below = 'sidebar-below', navbar = 'sidebar-navbar', list = 'sidebar-list', list_title = 'sidebar-list-title', list_title_centered = 'sidebar-list-title-c', list_content = 'sidebar-list-content', noviewer = 'noviewer' } } } drxjlbc57zd2jzh3sg979stjjqjencw 0 140406 1377051 1343650 2026-07-23T21:31:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377051 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಲ್ಲಂ''' ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಬಂದರು ಮತ್ತು [[ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ದ ಮಲಬಾರ್ ತೀರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Kollam|title=Kollam - Encyclopaedia Britannica|publisher=Britannica|access-date=7 February 2020}}</ref> ಇದು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರದಿಂದ]] 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/life-and-style/travel/heritage-walk-explores-kollam-tangasseri-regions/article24892273.ece|title=Kollam on the itinerary|date=14 September 2018|website=The Hindu|access-date=14 September 2018}}</ref> ಈ ನಗರವು [[ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಲೇಕ್|ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರ]] ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.kerala-tourism.net/kerala-cities.html Cities of Kerala]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kerala-tour-package.net/Kerala_Cities.htm|title=Kerala Cities|archive-url=https://web.archive.org/web/20141124153004/http://www.kerala-tour-package.net/Kerala_Cities.htm|archive-date=24 November 2014|access-date=19 August 2014}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/a/K |title=Alphabetical listing of Places in State of Kerala |access-date=2021-10-14 |archive-date=2023-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628082033/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/a/K/ |url-status=dead }}</ref> ಅರಬ್ಬರು, ಫೀನಿಷಿಯನ್ನರು, ಚೈನೀಸರು, ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ನರು, ಸಿರಿಯನ್ನರು, [[ಯೆಹೂದ್ಯ|ಯಹೂದಿಗಳು]], ಚಲ್ದೀಯರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೊಲ್ಲಂ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=History of South India|last=Sasthri|first=K. A. Nilakanta|publisher=Oxford University Press|year=1958|edition=2nd|orig-year=1935}}</ref> ಇದನ್ನು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ನ್ ಬಟುಟಾ ತನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾನು ನೋಡಿದ ಐದು ಭಾರತೀಯ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/152778/news-kerala-china-iit-prof-gulis-children/|title=Kozhikode to China: IIT Prof Unearths 700-YO Link That'll Will Blow Your Mind!|date=26 July 2018|publisher=The Better India|access-date=7 December 2015}}</ref> ಕೊಲ್ಲಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನಾದ ವಸಾಹತು ಇತ್ತು. ವೆನೆಷಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ [[ಮಾರ್ಕೊ ಪೋಲೊ|ಮಾರ್ಕೊ ಪೊಲೊ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು.<ref>[http://kollam.nic.in/history.html Short History of Kollam]</ref> ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಏಳು ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 10 ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳನಾಮ == ಕೊಲ್ಲಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ ''ಕೊಲ್ಲಂನಿಂದ'' ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ [[ಕರಿಮೆಣಸು|ಮೆಣಸು]]. [[ಚಿತ್ರ:Kollam_Canal,_Jan_2016.jpg|left|thumb| ಪರವೂರು ಹತ್ತಿರ ಕೊಲ್ಲಂ ಕಾಲುವೆ]] == ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು == === ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು === ; ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು [[ಚಿತ್ರ:Kottarakkara_Temple(HighResoluion).jpg|right|thumb| ಕೊಟ್ಟರಕ್ಕರ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ]] ಇಲ್ಲಿ 400 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಆನಂದವಲ್ಲೀಶ್ವರಂ ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು ಇದು ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ 400 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ತೇಗದಲ್ಲಿ ನಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/400yearold-sreekovil-to-be-replaced/article7468835.ece|title=400-year-old sreekovil to be replaced|website=The Hindu|access-date=13 October 2015}}</ref> ಅಮ್ಮಚಿವೀಡು ಮುಹೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 600 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೊಲ್ಲಂನ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಅಮ್ಮಾಚಿ ವೀಡು ಕುಟುಂಬವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="kollamcity1">[http://www.kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious Ammachiveedu Muhurthi Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115114800/http://kollamcity.com/index.php?menu=other&menu1=Religious |date=2010-11-15 }} at kollamcity.com</ref><ref name="thekeralatemples1">[http://www.thekeralatemples.com/templeinfo/others/ammachiveedu_muhurthi.htm Ammachiveedu Muhurthi Temple] at thekeralatemples.com</ref> ಆಶ್ರಮಂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Hindu">[https://web.archive.org/web/20080409111532/http://www.hindu.com/2008/04/05/stories/2008040551540300.htm News article regarding kollam pooram]</ref> ಕೊತ್ತನ್‍ಕುಲಂಗರ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ''ಚಮಯವಿಲಕ್ಕು'' ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಪುರುಷರು ಹೆಂಗಸರ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ದೊಡ್ಡ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊರುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹತ್ತಿರ ಇರುವ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಕೊಟ್ಟರಕ್ಕರಾ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ,<ref>{{Cite web|url=http://mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|title=Of small appam and Kottarakkara|publisher=Mathrubhumi|access-date=25 March 2013|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828170452/http://www.mathrubhumi.com/travel/article/travel_special/of_small_appam_and_kottarakkara/139317/|url-status=dead}}</ref> ಪುಟ್ಟಿಂಗಲ್ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ,<ref>{{Cite web|url=http://www.puttingaltemple.org/|title=Puttingal Devi Temple, aravur|publisher=Puttingal Devi Temple|access-date=25 March 2013}}</ref> ಪಳಯಿದಂ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪೋರುವಳಿ ಪೇರುವಿರುತಿ ಮಲನಾಡ ದೇವಾಲಯ,<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/malanada-temple-fete-draws-big-crowds/article3205866.ece|title=Malanada temple fete draws big crowds|website=The Hindu|access-date=25 March 2013}}</ref> ಸಸ್ತಮ್‍ಕೊಟ್ಟ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಸಸ್ತ ದೇವಾಲಯ,<ref>{{Cite web|url=http://www.sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|title=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|publisher=Sasthamcotta Sree Dharma Sastha Temple|access-date=25 March 2013|archive-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206180354/http://sasthamcotta.com/Dharmasastha%20Temple.html|url-status=dead}}</ref> ಶಕ್ತಿಕುಲಂಗರ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಸಸ್ತ ದೇವಸ್ಥಾನ,<ref>/Sakthikulangara-sreesharmasastha-karadevasom.com/</ref> ತೃಕ್ಕಡವೂರು ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಟ್ಟಿಲ್ ಮೆಕ್ಕತಿಲ್ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ,<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/141127/nation-current-affairs/article/here-bells-tree-answer-your-prayers|title=Here, bells on tree answer your prayers|website=Deccan Chronicle|access-date=25 March 2013}}</ref> ಪದನಾಯರ್‌ಕುಲಂಗರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕರುಣಾಗಪಲ್ಲಿ,<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/No-permission-for-RSS-to-conduct-shakha-in-temple-Kerala-HC-told/articleshow/47558696.cms|title=No permission for RSS to conduct 'shakha' in temple: Kerala HC told|website=The Times of India|access-date=25 March 2013}}</ref> ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಶ್ರೀ ವೀರಭದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ; ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳು [[ಚಿತ್ರ:Kollam_neue_Kathedrale.JPG|right|thumb| ತಂಗಸ್ಸೇರಿ, ಕೊಲ್ಲಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್]] ತಂಗಸ್ಸೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ಫಂಟ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು 1614 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನೀಂದಕರದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚ್. ಮುನ್ರೋ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಚರ್ಚ್ ಇದ್ದು ಇದನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/travel/the-emerald-isle/article4316024.ece|title=The emerald isle|work=The Hindu|access-date=19 January 2016}}</ref> ಕಚ್ಚೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ವೆಲಂಕಣ್ಣಿ ಸ್ಥಾನವು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕಡವೂರಿನ ಸಂತ ಕಾಸಿಮಿರ್ ಚರ್ಚ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2005/04/22/stories/2005042205760300.htm|title=Church festival from Saturday|date=2005-04-22|website=[[The Hindu]]|access-date=19 January 2016}}</ref> ಕವನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಚರ್ಚ್, ತೊಪ್ಪುವಿನ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=http://ststephenschurchkollam.weebly.com/|title=St.Stephen's Church|publisher=Kollam St.Stephen's Church|access-date=19 January 2016}}</ref> ಮತ್ತು ಕಡಪ್ಪಕಡದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್ ಕೊಲ್ಲಂನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಚರ್ಚುಗಳು.<ref>{{Cite news|url=http://catholicchurches.in/directory/changanacherry-churches/st-thomas-church-kollam.htm|title=St.Thomas Church|work=The Hindu|access-date=19 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/piety-marks-good-friday-observance/article5927794.ece|title=Piety marks Good Friday observance|website=The Hindu|access-date=19 January 2016}}</ref> '''ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳು''' [[ಚಿತ್ರ:കരുനാഗപ്പള്ളി‍മുസ്ലീം‍പള്ളി.jpg|right|thumb| ಕರುನಾಗಗಪ್ಪಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ]] ಕೊಟ್ಟುಕಾಡು ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಏಲಂಪಲ್ಲೂರ್ ಜುಮಾ-ಎ-ಮಸೀದಿ, ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನಕಾಡ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕೊಲ್ಲುರವಿಲಾದ ಜುಮಾ-ಅತ್ ಪಲ್ಲಿ, ತಟ್ಟಮಾಲಾದ ಜುಮಾ-ಅತ್ ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೋಯಿವಿಲ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ ಕೊಲ್ಲಮ್‍ನ ಪ್ರಮುಖ ಮಸೀದಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.webindia123.com/city/kerala/kollam/destinations/mosque/jumaathpalli.htm|title=Juma-Ath-Palli|access-date=29 July 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|title=Elampalloor Juma-A-Masjid|access-date=29 July 2014|archive-date=9 ಆಗಸ್ಟ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809144815/http://elampalloormuslimjama-ath.org/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==  {{reflist}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{Cite book|title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania, Volume 5|last=Ring|first=Trudy|publisher=Taylor & Francis|year=1994|isbn=978-1-884964-05-3|location=United Kingdom}} * {{Cite book|title=The Cambridge History of China, Volume 7: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 1|last=Chan|first=Hok-lam|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-24332-2|location=Cambridge|chapter=The Chien-wen, Yung-lo, Hung-hsi, and Hsüan-te reigns, 1399–1435}} * {{Cite book|title=Zheng He's Voyages Down the Western Seas|last=Lin|publisher=China Intercontinental Press|year=2007|isbn=978-7-5085-0707-1|location=Fujian Province}} * Elamkulam Kunjan Pillai, Keralathinde Eruladanja Edukal, p.&nbsp;64,112,117 * Travancore Archaeological Series (T.A.S.) Vol. 6 p.&nbsp;15 * Diaries and writings of Mathai Kathanar, the 24th generation priest of Thulaserry Manapurathu, based on the ancestral documents and Thaliyolagrandha handed down through generations * Z.M. Paret, Malankara Nazranikal, vol. 1 * L. K. Ananthakrishna Iyer, State Manual, p50,52 * Bernard Thoma Kathanar, Marthoma Christyanikal, lines 23,24 * Narayan, M.G.S, Chera-Pandya conflict in the 8th–9th centuries which led to the birth of Venad: Pandyan History seminar, Madurai University, 1971 * The Viswavijnanakosam (Malayalam) Vol. 3, p.&nbsp;523,534 * Narayan M.G.S., Cultural Symbiosis p33 * The handwritten diaries of Pulikottil Mar Dionyius (former supreme head of the Malankara Orthodox Syrian Church and Chitramezhuthu KM Varghese) == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Wikivoyage-inline|Kollam}} * {{Official website|http://kollam.nic.in/Default.htm}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] ndd0kcx5lfsu4xjhc2bsdqzspho1z6d 828 150218 1377064 1308208 2026-03-16T14:34:14Z en>Hike395 0 Restored revision 1292011912 by [[Special:Contributions/Hike395|Hike395]] ([[User talk:Hike395|talk]]): Rv: doesn't handle tab group correctly 1308207 Scribunto text/plain -- determine whether we're being called from a sandbox local isSandbox = mw.getCurrentFrame():getTitle():find('sandbox', 1, true) local sandbox = isSandbox and '/sandbox' or '' local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local portalModule = require('Module:Portal'..sandbox) local getImageName = portalModule._image local checkPortals = portalModule._checkPortals local processPortalArgs = portalModule._processPortalArgs local p = {} -- Function to format error message and tracking category -- Arguments: -- errMsg: string, or nil/false if no error -- trackingCat: string for tracking category (or empty string) local function formatError(errMsg, trackingCat) local result = trackingCat or '' if errMsg then local errTag = mw.html.create('span') errTag:addClass("error") errTag:css("font-size",'100%') errTag:wikitext("Error: "..errMsg) result = tostring(errTag)..result end return result end local function image(portal, args) local size = args.size == "small" and "21x19px" or args.size == "tiny" and "17x15px" or "32x28px" return string.format('[[File:%s|%s]]',getImageName(portal,true), size) end local function link(portal, args) local displayName = "" if not (args.text == "" or args.text == nil) then displayName = args.text elseif args.short then displayName = portal else displayName = portal .. "&#32;portal" end return string.format('[[Portal:%s|%s]]',portal,displayName) end function p._main(portals, args) -- Normalize all arguments if args.redlinks == 'include' then args.redlinks = true end for key, default in pairs({tracking=true,redlinks=false,short=false}) do if args[key] == nil then args[key] = default end args[key] = yesno(args[key], default) end local trackingCat = '' local errMsg = nil -- Check for existing categories, drop if not. -- Possible generate tracking category & error message if needed args.minPortals = args.minPortals or 1 args.maxPortals = args.maxPortals or 1 portals, trackingCat, errMsg = checkPortals(portals,args) -- use more specific tracking cat for inline portal trackingCat = mw.ustring.gsub(trackingCat,"Portal templates","Portal-inline template") -- either too many/few portals, or no portals left after filtering, then return if errMsg or #portals == 0 then return formatError(errMsg, trackingCat) end fstring = '<span class="nowrap">%s </span>%s%s' if yesno(args.nowrap or '') then fstring = '<span class="nowrap">%s %s%s</span>' end return mw.ustring.format(fstring,image(portals[1],args),link(portals[1],args),(trackingCat or '')) end function p.main(frame) local origArgs = getArgs(frame) local portals, args = processPortalArgs(origArgs) return p._main(portals, args) end return p 34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx 1377065 1377064 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Portal-inline]] 1308207 Scribunto text/plain -- determine whether we're being called from a sandbox local isSandbox = mw.getCurrentFrame():getTitle():find('sandbox', 1, true) local sandbox = isSandbox and '/sandbox' or '' local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local portalModule = require('Module:Portal'..sandbox) local getImageName = portalModule._image local checkPortals = portalModule._checkPortals local processPortalArgs = portalModule._processPortalArgs local p = {} -- Function to format error message and tracking category -- Arguments: -- errMsg: string, or nil/false if no error -- trackingCat: string for tracking category (or empty string) local function formatError(errMsg, trackingCat) local result = trackingCat or '' if errMsg then local errTag = mw.html.create('span') errTag:addClass("error") errTag:css("font-size",'100%') errTag:wikitext("Error: "..errMsg) result = tostring(errTag)..result end return result end local function image(portal, args) local size = args.size == "small" and "21x19px" or args.size == "tiny" and "17x15px" or "32x28px" return string.format('[[File:%s|%s]]',getImageName(portal,true), size) end local function link(portal, args) local displayName = "" if not (args.text == "" or args.text == nil) then displayName = args.text elseif args.short then displayName = portal else displayName = portal .. "&#32;portal" end return string.format('[[Portal:%s|%s]]',portal,displayName) end function p._main(portals, args) -- Normalize all arguments if args.redlinks == 'include' then args.redlinks = true end for key, default in pairs({tracking=true,redlinks=false,short=false}) do if args[key] == nil then args[key] = default end args[key] = yesno(args[key], default) end local trackingCat = '' local errMsg = nil -- Check for existing categories, drop if not. -- Possible generate tracking category & error message if needed args.minPortals = args.minPortals or 1 args.maxPortals = args.maxPortals or 1 portals, trackingCat, errMsg = checkPortals(portals,args) -- use more specific tracking cat for inline portal trackingCat = mw.ustring.gsub(trackingCat,"Portal templates","Portal-inline template") -- either too many/few portals, or no portals left after filtering, then return if errMsg or #portals == 0 then return formatError(errMsg, trackingCat) end fstring = '<span class="nowrap">%s </span>%s%s' if yesno(args.nowrap or '') then fstring = '<span class="nowrap">%s %s%s</span>' end return mw.ustring.format(fstring,image(portals[1],args),link(portals[1],args),(trackingCat or '')) end function p.main(frame) local origArgs = getArgs(frame) local portals, args = processPortalArgs(origArgs) return p._main(portals, args) end return p 34r722h4azs7oeaspjhcpwmtnkva8kx 0 152071 1377056 1344681 2026-07-24T02:19:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377056 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=September ೨೦೧೬}} {{Infobox officeholder | name = ಗಲ್ಲಾ ಅರುಣಾ ಕುಮಾರಿ | caption = ಗಲ್ಲಾ ಅರುಣಾ ಕುಮಾರಿ | image = gallaruna_2009.jpg | birth_date = {{Birth date and age|೧೯೪೪|೦೮|೦೧|df=y}} <!-- Do not add flag icons to place of birth/death, per [[Wikipedia:Don't overuse flags]] --> | birth_place = ದಿಗುವಮಘಂ, ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ<br />(ಪ್ರಸ್ತುತ- ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, [[ಭಾರತ]]) | residence = ಫಿಲ್ಮ್ ನಗರ್, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | office2 = ಶಾಸಕರು (ಭಾರತ)|ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು | constituency2 = ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಚಂದ್ರಗಿರಿ |term_start2 = ೧೯೮೯ |term_end2 = ೧೯೯೪ | constituency3 = ಚಂದ್ರಗಿರಿ(ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) |term_start3 = ೧೯೯೯ |term_end3 = ೨೦೧೪ | office = ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರು | term_start = ೨೦೦೪ | term_end = ೨೦೦೯ | 1blankname1 = ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ | 1namedata1 = ವೈ ಎಸ್ ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ | party = ತೆಲುಗುದೇಶಂ ಪಕ್ಷ<br />({{small|೨೦೧೪ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ}}) | otherparty = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]<br />({{small|೨೦೧೪ರವರೆಗೆ}}) | spouse = ಗಲ್ಲಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾಯ್ಡು (ತಂದೆ) | children = ಜಯದೇವ ಗಲ್ಲಾ | nationality = ಭಾರತೀಯ | father = ಪಟೂರಿ ರಾಜಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಡು }} '''ಗಲ್ಲಾ ಅರುಣಾ ಕುಮಾರಿ''' (ಜನನ ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೪) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು [[ಲೋಕಸಭೆ|ಸಂಸದ]] ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದ ಪಟೂರಿ ರಾಜಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಡು ಅವರ ಪುತ್ರಿ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ <ref name="AP Govt profile">{{Cite web |title=Profile – Smt Aruna Kumari |url=http://www.portal.ap.gov.in/Government/Lists/Council%20of%20Ministers/DispForm.aspx?ID=24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202202056/http://portal.ap.gov.in/Government/Lists/Council%20of%20Ministers/DispForm.aspx?ID=24 |archive-date=2009-02-02 |access-date=2009-07-13 |publisher=Andhra Pradesh Govt}}</ref> ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಗಣಿ ಮತ್ತು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="AP election results">{{Cite web |title=AP Assembly election results |url=http://www.indian-elections.com/assembly-elections/andhra-pradesh/andhrapradesh-results-09.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090520082135/http://www.indian-elections.com/assembly-elections/andhra-pradesh/andhrapradesh-results-09.html |archive-date=20 May 2009 |access-date=2009-07-13 |publisher=Indian-Elections.com |pages=row 148}}</ref> ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ಅವರು ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Former Congress Minister Aruna Kumari Galla joins TDP with her Son |url=http://news.biharprabha.com/2014/03/former-congress-minister-aruna-kumari-galla-joins-tdp-with-her-son/ |access-date=8 March 2014 |website=IANS |publisher=news.biharprabha.com |archive-date=15 ಮಾರ್ಚ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315122947/http://news.biharprabha.com/2014/03/former-congress-minister-aruna-kumari-galla-joins-tdp-with-her-son/ |url-status=dead }}</ref> ಅರುಣಾ ಕುಮಾರಿ ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ''ಅಮರ ರಾಜ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಕಂಪನೀಸ್'' ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಗಲ್ಲಾ ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾಯ್ಡು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Amara Raja Batteries Limited |url=http://www.amararaja.co.in/ |website=amararaja.co.in |access-date=5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |archive-date=3 ಜೂನ್ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603212811/https://amararaja.co.in/ |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗಾಗಿ ಗಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಙರಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಿವಹಣಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದು ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ೧೯೮೯ರಿಂದ ೧೯೯೪, ೧೯೯೯ರಿಂದ ೨೦೧೪ ರವರೆಗೆ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದಿವಂಗತ [[ವೈ. ಎಸ್. ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ|ವೈ.ಎಸ್. ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ]] ಅವರ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಸಚಿವೆ <ref>{{Cite news |date=2009-01-10 |title=IMA bats for Galla Aruna |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011053810300.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114150948/http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011053810300.htm |archive-date=2012-01-14}}</ref> ಆಗಿದ್ದರು, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ''ಆರೋಗ್ಯಶ್ರೀ'' ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಅವರು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಅರುಣಾ ಕುಮಾರಿ [[ತೆಲುಗು|ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Aruna Kumari Galla}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Galla, Aruna Kumari}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] dsti1fqbnvmhgywhtq0jvq0y75ieufs 0 156011 1377055 1344287 2026-07-24T00:55:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377055 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name=ಖಾಸಿ|nativename=ক ক্ত্যেন খসি|pronunciation={{IPA|lang=kha|/ka kt̪eːn kʰasi/}}|states=[[ಭಾರತ]]|region=[[ಮೇಘಾಲಯ]]|speakers=೧ ಮಿಲಿಯ|date=೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿ|map=Khasi_map.png|familycolor=ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್|fam2=[[ಖಾಸಿ–ಪಲೌಂಗಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಖಾಸಿ-ಪಲಾಂಗಿಕ್]]|fam3=[[ಖಾಸಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಖಾಸಿಕ್]]|fam4=ಖಾಸಿ-ಪ್ನಾರ್-ಲಿಂಗಂಗಮ್|script=[[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್]] (ಖಾಸಿ ವರ್ಣಮಾಲೆ) <br />[[ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮಿ ಲಿಪಿ|ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮಿ]]|nation=<!--ಖಾಸಿ ಮೇಘಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ, ಮೇಘಾಲಯದೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಾತ್ರ-->|iso2=kha|iso3=kha}} ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]]. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಖಾಸಿ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ. ಇದು ಈ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಖಾಸಿಕ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ನಾರ್, ಲಿಂಗಂಗಮ್ ಮತ್ತು ವಾರ್ ಸೇರಿವೆ. ಖಾಸಿಯನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಿ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡವು.<ref>{{Cite web |title=ScriptSource – Khasi |url=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=language_detail&key=kha |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029053444/https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=language_detail&key=kha |archive-date=29 October 2021 |access-date=28 February 2022 |website=scriptsource.org}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿ == ಖಾಸಿಯನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧,೦೩೮,೦೦೦ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.(೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ). ಇದು [[ಮೇಘಾಲಯ|ಮೇಘಾಲಯದ]] ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ೯,೯೭,೦೦೦ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೈನ್ತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Census2011">{{Cite web |last=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |title=C-16: Population by mother tongue, India - 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221014173010/https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10191 |archive-date=14 October 2022 |access-date=16 November 2022}}</ref> ಭಾರತದ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಖಾಸಿ-ಮಾತನಾಡುವ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಇವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ೩೪,೬೦೦ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವವರು [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.]] <ref name="Census2011" /> ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಾಷಿಕರಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಸಿ ೨೦೦೫ ರಿಂದ ಮೇಘಾಲಯದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ]] ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |date=6 Apr 2012 |title=The Khasi language is no longer in danger |url=http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages/news/dynamic-content-single-view-news/news/the_khasi_language_is_no_longer_in_danger/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010447/http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages/news/dynamic-content-single-view-news/news/the_khasi_language_is_no_longer_in_danger/ |archive-date=1 Apr 2022 |publisher=UNESCO}}</ref> ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಶೆಡ್ಯೂಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಬೇಡಿಕೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |date=5 May 2017 |title=Speakers put stress on inclusion of Khasi language in 8th schedule |url=https://www.sentinelassam.com/news/speakers-put-stress-on-inclusion-of-khasi-language-in-8th-schedule/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027113139/https://www.sentinelassam.com/news/speakers-put-stress-on-inclusion-of-khasi-language-in-8th-schedule/ |archive-date=27 October 2021 |access-date=2 September 2020 |website=The Sentinel |location=Assam}}</ref> ಖಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಕವನಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಿ ಕವಿ ಯು ಸೊಸೊ ಥಾಮ್ (೧೮೭೩-೧೯೪೦),<ref>{{Cite web |title=U Soso Tham - the Torchbearer of Khasi Poetry |url=https://www.oknortheast.com/2010/11/u-soso-tham-torchbearer-of-khasi-poetry.html |access-date=31 August 2023 |website=www.oknortheast.com |archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831232815/https://www.oknortheast.com/2010/11/u-soso-tham-torchbearer-of-khasi-poetry.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಮರಣವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಜಾದಿನವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Death Anniversary of U SoSo Tham in Meghalaya in 2023 |url=https://www.officeholidays.com/holidays/india/meghalaya/death-anniversary-u-soso-tham |access-date=31 August 2023 |website=Office Holidays |language=en}}</ref> ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಖಾಸಿ ಜನರ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. == ಉಪಭಾಷೆಗಳು == ಖಾಸಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆಡುಭಾಷೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಖಾಸಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸವಾಲನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉಪಭಾಷೆಗಳಿವೆ: * [[ಚಿರಾಪುಂಜಿ|ಸೊಹ್ರಾ]] ಖಾಸಿ * ಮೈಲ್ಲಿಂ ಖಾಸಿ * ಮೌಲಾಯ್ ಖಾಸಿ * ನಾಂಗ್ಕ್ರೆಮ್ ಖಾಸಿ * ಯುದ್ಧ ಖಾಸಿ, ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಯುದ್ಧ ಭಾಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು <ref name="Bradley_Mohanty_2023">{{Cite journal|last=Bradley|first=David|last2=Mohanty|first2=Panchanan|title=Sociolinguistics of South Asia|journal=The Routledge Handbook of Sociolinguistics Around the World|date=27 June 2023|pages=184–196|doi=10.4324/9781003198345-17}}</ref> * ಭೋಯಿ ಖಾಸಿ * ನಾಂಗ್ಲಂಗ್ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ನಾರ್, ಮರಮ್ (ಲ್ಯಾಂಗ್ರಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ) <ref name="Nagaraja_1993">{{Cite journal|last=Nagaraja|first=KS|title=Khasi dialects: a typological consideration|journal=Mon-Khmer Studies|date=1993|volume=23|page=1-10|url=http://www.sealang2.net/archives/mks/pdf/23:1-10.pdf|accessdate=1 September 2023}}</ref> ಮತ್ತು ಲಿಂಗಂಗಮ್ ಅನ್ನು ಖಾಸಿಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಖಾಸಿಗೆ ಸಹೋದರ ಭಾಷೆಗಳು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ನಾರ್ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Sidwell_GoogleSites">{{Cite web |last=Sidwell |first=Pail |title=Paul Sidwell - Khasian Languages Project |url=https://sites.google.com/view/paulsidwell/khasian-languages-project |access-date=1 September 2023 |website=sites.google.com}}</ref> ರಿ ಭೋಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೊಂಗ್‌ಪೋಹ್‌ನಿಂದ ಭೋಯಿ ಮತ್ತು ನಾಂಗ್ಪೋಹ್‌ನಿಂದ ನೊಂಗ್‌ಲುಂಗ್ ಅವರ [[ಪದವಿನ್ಯಾಸ|ಪದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮಾಣಿತ ಖಾಸಿಯಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಅವು ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಖಾಸಿಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Nagaraja_1993"/> ಭೋಯಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಖಾಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ನಾರ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಮತ್ತು ನಾಂಗ್‌ಲುಂಗ್ ಮ್ನಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಪ್ನಾರ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸೊಹ್ರಾ ಮತ್ತು ವಾರ್ ಖಾಸಿ ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೋಲಿಕೆಯಿದೆ.  ಸೊಹ್ರಾ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಖಾಸಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Bradley_Mohanty_2023"/><ref name="Nagaraja_1993"/> ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಖಾಸಿಯನ್ನು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಇತರ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ (ಹೆಚ್ಚು ಎಂಟು) ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. == ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ == ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಖಾಸಿಯ [[ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಬಾಗ, ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಖಾಸಿ, ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಅಸ್ಸಾಮಿ]], ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ( [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು]]), ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಗಾರೊ ಭಾಷೆ|ಗಾರೊ]] ( ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ ) ಮತ್ತು ಇತರ ಟಿಬೆಟೊಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ - [[ಮೈತೇಯಿ ಭಾಷೆ|ಮಣಿಪುರಿ]], ಮಿಜೋ ಮತ್ತು [[ಬೊಡೊ ಭಾಷೆ|ಬೋಡೋ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸಂಭವಿಸಿದರೂ, ಖಾಸಿ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ: * ಖಾಸಿ ತನ್ನ ಅನೇಕ ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸ್ವರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಒತ್ತಡದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. * ಅದರ ಮಾನ್-ಖಮೇರ್ ಸಂಬಂಧಿಗಳಂತೆ, ಖಾಸಿಯು ಧ್ವನಿಮಾ ಸ್ವರಗಳ ದೊಡ್ಡ ದಾಸ್ತಾನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಖಾಸಿ ಪದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ರಚನೆಯು ಅನೇಕ ಮಾನ್-ಖಮೇರ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ವಸ್ತುಗಳು ಸಿಸಿವಿಸಿ ಆಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯ. === ವ್ಯಂಜನಗಳು === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ವ್ಯಂಜನ ಧ್ವನಿಮಾಗಳು ! colspan="4" | ! colspan="2" | ಓಷ್ಠ್ಯ ! colspan="2" | ದಂತ್ಯ ! colspan="2" | ಮೂರ್ಧನ್ಯ ! colspan="2" | ! colspan="2" |ತಾಲವ್ಯ ! colspan="2" | ಕಂಠ್ಯ ! colspan="2" | ಗಲಕುಹರಿ |- ! colspan="4" | ನಾಸಲ್ | colspan="2" | m | colspan="6" | n | colspan="2" | ɲ | colspan="2" | ŋ | colspan="2" | |- ! colspan="2" rowspan="2" | ನಿಲ್ಲಿಸು ! colspan="2" | ಅಪೇಕ್ಷಿಸದ | style="border-right: 0;" | p | style="border-left: 0;" | b | colspan="2" | t̪ | colspan="4" | d | colspan="2" | c | colspan="2" | k | colspan="2" | ʔ |- ! colspan="2" | ಆಕಾಂಕ್ಷಿ | style="border-right: 0;" | pʰ | style="border-left: 0;" | bʱ | colspan="2" | t̪ʰ | colspan="4" | dʱ | colspan="2" | | colspan="2" | kʰ | colspan="2" | |- ! colspan="2" rowspan="2" | ಅಫ್ರಿಕೇಟ್ ! colspan="2" | ಅಪೇಕ್ಷಿಸದ | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | colspan="4" | dʒ | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |ಆಕಾಂಕ್ಷಿ | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | colspan="4" | dʒʱ | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- ! colspan="4" |ಫ್ರಿಕೇಟಿವ್ | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | s | colspan="2" | ʃ | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | h |- ! colspan="4" | ಅಂದಾಜು | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" |j | colspan="2" | w | colspan="2" | |- ! colspan="4" | ಟ್ರಿಲ್ | colspan="2" | | colspan="6" | r | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- ! colspan="4" | ಲ್ಯಾಟ್. ಅಂದಾಜು | colspan="2" | | colspan="6" | l | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |} {| class="wikitable" style="text-aliɡn: center;" |+ಉದಾಹರಣೆಗಳು ! colspan="1" | ! ! IPA !Translation ! ಅನುವಾದ ! ! ! IPA !Translation ! ಅನುವಾದ |- ! m | mrad | [ mraːt̚ ] |animal | ಪ್ರಾಣಿ ! n | ನಾರ್ | [ ನಾರ್ ] |iron | ಕಬ್ಬಿಣ |- ! ɲ | ನಿಯಾ | [ ɲaː ] |aunt | ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ! ŋ | ngen | [ ŋɛn ] |wane | ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ |- ! p | ಪ್ಯಾನ್ | [ ಪಾನ್ ] |ask | ಕೇಳು ! pʰ | ಫೈಲಾ | [ pʰɨlːaː ] |special | ವಿಶೇಷ |- ! b | ಬ್ಲಾಂಗ್ | [ ಬ್ಲೋ ] |goat | ಮೇಕೆ ! bʱ | ಭೋಯಿ | [ bʱɔɪ ] |Bhoi | ಭೋಯಿ |- ! t̪ | tdong | [ t̪dɔŋ ] |tail | ಬಾಲ ! tʰ | ಥಾಹ್ | [ t̪ʰaːʔ ] |ice | ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ |- ! d | dur | [ dʊr ] |picture | ಚಿತ್ರ ! dʱ | dheng | [ dʱɛŋ ] |park | ಉದ್ಯಾನವನ |- ! k | ಕ್ರಂಗ್ | [ krʊŋ ] |rib | ಪಕ್ಕೆಲುಬು ! kʰ | ಖ್ರಿಂಗ್ | [ kʰrɪŋ ] |entice | ಪ್ರಲೋಭನೆಗೊಳಿಸು |- ! dʒ | jlaw | [ dʒlaːʊ ] |howl | ಕೂಗು ! dʒʱ | ಜೀಹ್ | [ dʒʱeːʔ ] |wet | ಒದ್ದೆ |- ! s | syiem | [ sʔeːm ] |monarch | ರಾಜ ! ʃ | shñuh | [ ʃɲoːʔ ] |hair | ಕೂದಲು |- ! r | ರೈನ್ಸಾನ್ | [ ರಾಂಸಾನ್ ] |platform | ವೇದಿಕೆ ! l | ಸುಳ್ಳು | [ leːʔ ] |white | ಬಿಳಿ |- ! j | ಅಥವಾ | [ jɔːr ] |snow | ಹಿಮ ! w | ವಾಹ್ | [ waːʔ ] |river | ನದಿ |} === ಸ್ವರಗಳು === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ಸ್ವರ ಫೋನೆಮ್ಸ್ ! colspan="3" rowspan="2" | ! colspan="2" | ಮುಂಭಾಗ ! colspan="2" | ಕೇಂದ್ರ ! colspan="2" | ಹಿಂದೆ |- ! colspan="1" | ಹ್ರಸ್ವ ! colspan="1" | ದೀರ್ಘ ! colspan="1" | ಹ್ರಸ್ವ ! colspan="1" | ದೀರ್ಘ ! colspan="1" | ಹ್ರಸ್ವ ! colspan="1" | ದೀರ್ಘ |- ! colspan="3" |ಉನ್ನತ | ɪ | iː | ɨ | | ʊ | uː |- ! colspan="3" width="22%" |ಅವನತ | e | eː | colspan="2" | | o | oː |- ! colspan="3" |ಅವನತ ಉನ್ನತ | ɛ | ɛː | colspan="2" | | ɔ | ɔː |- ! colspan="3" |ತೆರೆದ | colspan="2" | | a | aː | colspan="2" | |} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ಉದಾಹರಣೆಗಳು ! colspan="1" | ! ! IPA !Translation ! ಅನುವಾದ ! ! ! IPA !Translation ! ಅನುವಾದ |- ! ɪ | ಡಿಂಗ್ | [ ಡೇನೋ ] |fire | ಬೆಂಕಿ ! iː | ih | [ iːʔ ] |cooked | ಬೇಯಿಸಿದ |- ! ɨ | ynda | [ ɨndaː ] |until | ತನಕ ! uː | ruh | [ ರುːʔ ] |also | ಸಹ |- ! e | miet | [ ಭೇಟಿ ] |night | ರಾತ್ರಿ ! eː | iermat | [ eːrmat̚ ] |eyelash | ರೆಪ್ಪೆಗೂದಲು |- ! o | ಲಮ್ | [ ಲೋಮ್ ] |hill | ಬೆಟ್ಟ ! oː | ud | [ oːt̚ ] |moan | ಕೊರಗುತ್ತಾರೆ |- ! ɛ | reng | [ ರಾŋ ] |horn | ಕೊಂಬು ! ɛː | ಎರಿಯೊಂಗ್ | [ ɛːrjɔŋ ] |whirlwind | ಸುಂಟರಗಾಳಿ |- ! ɔ | ong | [ ɔŋ ] |say | ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ! ɔː | ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ | [ ʃɨlːɔːŋ ] |Shillong | ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ |- ! a | ಕುಳಿತರು | [ ಸತ್ತ ] |spicy | ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ! aː | ದುಃಖ | [ saːt̚ ] |ceiling | ಸೀಲಿಂಗ್ |} == ಲಿಪಿ == ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಮೊದಲು, ಕೆಲವು ಖಾಸಿ ಸೈಯಮ್‌ಗಳು (ರಾಯಲ್ಸ್) ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ (ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ನಿಯೋಗ)|ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ]] ೧೮೧೩ ಮತ್ತು ೧೮೩೮ ರ ನಡುವೆ ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಖಾಸಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕ ''ಕಾ ನಿಯೋಮ್ ಜೊಂಗ್ ಕಿ ಖಾಸಿ'' ಅಥವಾ ''ದಿ ರಿಲಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ಖಾಸಿಸ್'', ಇದು ಖಾಸಿ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ವೆಲ್ಷ್ ಮಿಷನರಿ, ಥಾಮಸ್ ಜೋನ್ಸ್, ಜೂನ್ ೨೨, ೧೮೪೧ವರಂದು [[ಚಿರಾಪುಂಜಿ|ಸೊಹ್ರಾಗೆ]] ಆಗಮಿಸಿದರು. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮುಂದಾದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಭಾಷೆಯು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯು ವೆಲ್ಷ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Bureau |first=The Meghalayan |date=18 June 2022 |title=Standardising Khasi Language |url=https://themeghalayan.com/standardising-khasi-language/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606121539/https://themeghalayan.com/standardising-khasi-language/ |archive-date=6 June 2023 |access-date=8 June 2023 |website=The Meghalayan}}</ref> ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವರು ಮಾವ್ಫ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ಯು ನಾಂಗ್‌ಕಿಟ್ ಖುಬೋರ್'' (ದಿ ಮೆಸೆಂಜರ್) ಖಾಸಿಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಜರ್ನಲ್. === ಖಾಸಿ ವರ್ಣಮಾಲೆ === ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಿಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಿ ಮೂಲ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಿಂದ c, f, q, v, x ಮತ್ತು z ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ೨೩ ಅಕ್ಷರದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ï ಮತ್ತು ñ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಕ್ಷರವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಕ್ಷರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ಖಾಸಿ ವರ್ಣಮಾಲೆ !'''Capital letters''' |A |B |K |D |E |G |Ng |H |I |Ï |J |L |M |N |Ñ |O |P |R |S |T |U |W |Y |- ! '''ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳು''' | style="border-right: 0;“" | ಎ | style="border-right: 0;“" | ಬಿ | style="border-right: 0;“" | ಕೆ | style="border-right: 0;“" | ಡಿ | style="border-right: 0;“" | ಇ | style="border-right: 0;“" | ಜಿ | style="border-right: 0;“" | ಎನ್ಜಿ | style="border-right: 0;“" | ಎಚ್ | style="border-right: 0;“" | I | style="border-right: 0;“" | Ï | style="border-right: 0;“" | ಜೆ | style="border-right: 0;“" | ಎಲ್ | style="border-right: 0;“" | ಎಂ | style="border-right: 0;“" | ಎನ್ | style="border-right: 0;“" | Ñ | style="border-right: 0;“" | ಓ | style="border-right: 0;“" | ಪ | style="border-right: 0;“" | ಆರ್ | style="border-right: 0;“" | ಎಸ್ | style="border-right: 0;“" | ಟಿ | style="border-right: 0;“" | ಯು | style="border-right: 0;“" | ಡಬ್ಲ್ಯೂ | ವೈ |- !'''Small letters''' |a |b |k |d |e |g |ng |h |i |ï |j |l |m |n |ñ |o |p |r |s |t |u |w |y |- ! '''ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳು''' | ಎ | ಬಿ | ಕೆ | ಡಿ | ಇ | ಜಿ | ng | ಗಂ | i | ï | ಜ | ಎಲ್ | ಮೀ | ಎನ್ | ñ | ಒ | ಪ | ಆರ್ | ಎಸ್ | ಟಿ | ಯು | ಡಬ್ಲ್ಯೂ | ವೈ |- ! '''ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ''' | ''ಆಹ್'' | ''ಜೇನುನೊಣ'' | ''ಕೆ'' | ''ಡೀ'' | ''ಆಯ್'' | ''ಉದಾ'' | ''eng'' | ''esh'' | ''ಇಇ'' | ''ಯೇ'' | ''ಜೈ'' | ''ಎಲ್ಲಾ'' | ''emm'' | ''enn'' | ''eñ'' | ''ಓಹ್'' | ''ಬಟಾಣಿ'' | ''aar'' | ''ess'' | ''ಟೀ'' | ''oo'' | ''ಡಬಲ್ ಯು'' | ''ಏಕೆ'' |- !'''Assamese''' |''আ'' |''ব'' |''ক'' |''দ'' |''এ'' |''গ'' |''ঙ'' |''হ'' |''ই'' |''য'' |''জ'' |''ল'' |''ম'' |''ন'' |''ঞ'' |''অ'' |''প'' |''ৰ'' |''স'' |''ত'' |''উ'' |''র'' |''য়'' |- ! '''ಅಸ್ಸಾಮಿ''' | ''ಎ'' | ''ಬಿ'' | ''ಕೆ'' | ''ದ'' | ''ಎ'' | ''ಜಿ'' | ''ನಾನು'' | ''ಹೆಚ್'' | ''ಇ'' | ''ಯ'' | ''ಜ'' | ''ಎಲ್'' | ''ಎಂ'' | ''ಎನ್'' | ''"'' | ''ಎ'' | ''ಪಿ'' | ''1'' | ''ಎಸ್'' | ''ತ್'' | ''ಯು'' | ''ಆರ್'' | ''ಹೌದು'' |- !'''Bengali''' |''আ'' |''ব'' |''ক'' |''দ'' |''এ'' |''গ'' |''অং'' |''হ'' |''ই'' |''য়ি'' |''জ'' |''ল'' |''ম'' |''ন'' |''ঞ'' |''অ'' |''প'' |''ৰ'' |''স'' |''ত'' |''উ'' |''র'' |''য়'' |- ! '''ಬೆಂಗಾಲಿ''' | ''ಎ'' | ''ಬಿ'' | ''ಕೆ'' | ''ದ'' | ''ಎ'' | ''ಜಿ'' | ''ಮತ್ತು'' | ''ಹೆಚ್'' | ''ಇ'' | ''ಹೌದು'' | ''ಜ'' | ''ಎಲ್'' | ''ಎಂ'' | ''ಎನ್'' | ''"'' | ''ಓ'' | ''ಪಿ'' | ''ಆರ್'' | ''ಎಸ್'' | ''ತ್'' | ''ಯು'' | ''ಉ'' | ''ಇ'' |} '''ಸೂಚನೆ''' * ದೀರ್ಘಸ್ವರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಷರ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ( ''s '''i''' m'' {{IPA|/sim/}}</link> "ಪಕ್ಷಿ" vs. '''''rí''' {{IPA|/riː/}}''</link> ''"ದೇಶ").<ref>{{Cite web |title=A Grammar of the Khasi Language |url=https://books.google.com/books?id=cLxfnQEACAAJ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425081227/https://books.google.com/books?id=cLxfnQEACAAJ |archive-date=25 April 2023 |access-date=13 March 2023}}</ref>'' * ''ಕೆ/k'' ನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸ್ಥಾನವು ಸಿ/''c ಅನ್ನು'' ಬದಲಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ''c'' ಮತ್ತು ''ch ಅನ್ನು'' ಮೂಲತಃ ''k'' ಮತ್ತು ''kh'' ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವರ್ಣಮಾಲೆಯಿಂದ ''c'' ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗ, ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ''k'' ಅನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು. * ''g'' ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ng ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲದ ಯಾವುದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. * ''h'' ಎಂಬುದು ಫ್ರಿಕೇಟಿವ್ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಟಲ್ ಸ್ಟಾಪ್ (ʔ) ಪದ-ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. * ''y ಅನ್ನು'' ''ವರ್ಷದಂತೆ'' ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸ್ಕ್ವಾ (ə) ನಂತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ ಗ್ಲೋಟಲ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ''ವರ್ಷದಲ್ಲಿ'' ಧ್ವನಿಯನ್ನು ''ï'' ನೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. === ಕಳೆದುಹೋದ ಖಾಸಿ ಲಿಪಿ === ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯು ಖಾಸಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು ದೇವರಿಂದ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಖಾಸಿ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=18 September 2019 |title=The Legend about how the Khasis lost their script - Cherrapunjee Holiday Resort |url=https://cherrapunjee.com/the-legend-about-how-the-khasis-lost-their-script/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514061412/https://cherrapunjee.com/the-legend-about-how-the-khasis-lost-their-script/ |archive-date=14 May 2023 |access-date=8 June 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 October 2021 |title=Review: Funeral Nights by Kynpham Sing Nongkynrih |language=en |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/books/reviewfuneral-nights-by-kynpham-sing-nongkynrih-101635512540898.html |url-status=live |access-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124230854/https://www.hindustantimes.com/books/reviewfuneral-nights-by-kynpham-sing-nongkynrih-101635512540898.html |archive-date=24 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=742 Esther Syiem, The survival of languages: the Khasi |url=https://www.india-seminar.com/2021/742/742_esther_syiem.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028055632/https://india-seminar.com/2021/742/742_esther_syiem.htm |archive-date=28 October 2021 |access-date=8 June 2023 |website=www.india-seminar.com}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನ]] [[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಕಾಮರೂಪ ಅನುಸಂಧಾನ ಸಮಿತಿ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಾಸಿ ಮೂಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಅಸಂಕೇತೀಕರಣದ ಲಿಪಿಯ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="LostScript_2017">{{Cite web |date=8 May 2017 |title=‘Lost’ Khasi script in Guwahati museum remains undeciphered |url=https://theshillongtimes.com/2017/05/08/lost-khasi-script-in-guwahati-museum-remains-undeciphered/ |access-date=8 June 2023 |website=The Shillong Times}}</ref> == ವ್ಯಾಕರಣ == ಖಾಸಿ ಒಂದು [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರೋಯಾಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]]. ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಯೋಗಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ನಾಮಪದಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮಪದ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು === ==== ಪದವಿನ್ಯಾಸ ==== ಖಾಸಿ ನಾಮಪದ ಪದಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳ ಕ್ರಮವು (ಕೇಸ್ ಮಾರ್ಕರ್)-(ಪ್ರದರ್ಶಕ)-(ಸಂಖ್ಯೆ)-(ವರ್ಗೀಕರಣ)-(ಲೇಖನ)-ನಾಮಪದ-(ವಿಶೇಷಣ)-(ಪೂರ್ವಭಾವಿ ನುಡಿಗಟ್ಟು)-(ಸಾಪೇಕ್ಷ ಷರತ್ತು), ಆಗಿರಬಹುದು. ==== ಲಿಂಗ ==== ಖಾಸಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲಿಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳಿವೆ: {| class="wikitable" |+ಖಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಗುರುತುಗಳು ! ಮಾರ್ಕರ್ ! ಲಿಂಗ |- | {{Lang|kha|u}} | ಪುಲ್ಲಿಂಗ |- | {{Lang|kha|ka}} | ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ |- | {{Lang|kha|i}} | ಅಲ್ಪಾರ್ಥಕ |- | {{Lang|kha|ki}} | ಬಹುವಚನ |} ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: : {{Lang|kha|ka kmie}} "mother" ಕಾ ಕಿಮೀ "ತಾಯಿ" : {{Lang|kha|u kpa}} "father" ಯು ಕೆಪಿಎ "ತಂದೆ" : {{Lang|kha|ka syiar}} "hen" ಕಾ ಸಿಯರ್ "ಕೋಳಿ" : {{Lang|kha|u syiar}} "rooster" ಯು ಸಿಯರ್ "ರೂಸ್ಟರ್" : : ರಾಬೆಲ್ (೧೯೬೧) ಅಭಿಪ್ರಾಯ: "ನಾಮಪದದ ರಚನೆಯು ಅದರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಖಾಸಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಒಳ್ಳೆಯ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವಾಗಿದ್ದರೆ ದೊಡ್ಡ, ಕೊಳಕು ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ....ಈ ಅನಿಸಿಕೆಯು ಸತ್ಯಗಳಿಂದ ಭರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಹಿತಕರ ಅಥವಾ ಕೊಳಕು ಜೀವಿಗಳ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ." ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿರೂಪ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಕೆಳಗಿನ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಲಿಂಗದ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ ಇದೆ ಎಂದು ರಾಬೆಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: {| |'''ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ''' | '''ಪುಲ್ಲಿಂಗ''' |- | ಸಮಯಗಳು, ಋತುಗಳು |- | ಬಟ್ಟೆ | ಸರೀಸೃಪಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಮರಗಳು |- | ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು | ಸ್ವರ್ಗೀಯ ದೇಹಗಳು |- | ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು | ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು |- | ಹೊಳಪು ಮಾಡಲು ಉಪಕರಣಗಳು | ಸುತ್ತಿಗೆ, ಅಗೆಯುವ ಉಪಕರಣಗಳು |- | ಮೃದುವಾದ ನಾರಿನ ಮರಗಳು | ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನಾರಿನ ಮರಗಳು |} ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಂಗ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವೈವಾಹಿಕ ಅಂಶವನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪುಲ್ಲಿಂಗವು ದ್ವಿತೀಯ, ಅವಲಂಬಿತ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಲ್ಪವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. {| |'''ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ''' | '''ಪುಲ್ಲಿಂಗ''' |- | ಸನ್ (ಕಾ ಸ್ಂಗಿ) | ಚಂದ್ರ (U Bnai) |- | ವುಡ್ (ಕಾ ಡೈಂಗ್) | ಮರ (ಯು ಡೈಂಗ್) |- | ಹನಿ (ಕಾ ನ್ಗಾಪ್) | ಜೇನುನೊಣ (U Ngap) |- | ಮನೆ (ಕಾ ಐಂಗ್) | ಕಾಲಮ್ (ಯು ರಿಶಾಟ್) |- | ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ (ಕಾ ಜಾ) | ಬೇಯಿಸದ ಅಕ್ಕಿ (ಯು ಖಾವ್) |} ಗಮನಿಸಿ: ಆದಾಗ್ಯೂ ಖಾಸಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮಪದಗಳ ಲಿಂಗ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ಅಂತಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಬಹಳಷ್ಟು ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಒಂದು {{Lang|kha|syntiew (flower)}}</link> ಇದು ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಲಿಂಗ ಸೂಚಕ "u" ಅಂದರೆ {{Lang|kha|u syntiew}} ಜೊತೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ</link>. ನಾಮಪದಗಳಿಗೆ ಈ ಲಿಂಗ ನಿಯೋಜನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರು ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವ ನಾಮಪದವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. === ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಪದ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು === ==== ಒಪ್ಪಂದ ==== ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ೩ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ೩ ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದವಿಲ್ಲ (ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ೧೮೯೧): {| class="wikitable" ! ! ಏಕವಚನ ! ಬಹುವಚನ |- | '''1 ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ''' | nga thoh 'I write' ನಾನು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ | ngi thoh 'we write’ ಬರೆಯುತ್ತೇವೆ' |- | '''2 ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ''' | me thoh 'he (masc) writes' pha thoh 'she (fem) writes' ನಾನು ಥೋ 'ಅವನು (ಗಂಡು) ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ' ಫಾ ಥೋ 'ಅವಳು (ಹೆಣ್ಣು) ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ' | phi thoh 'you (pl). write' ಫಿ ಥೋ 'ನೀವು (pl). ಬರೆಯಿರಿ' |- | '''3 ನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ''' | u thoh 'he writes' ka thoh 'she writes' ನೀನು 'ಅವನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ' ಮತ್ತು 'ಅವಳು ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ' | ki thoh 'they write’ಕಿ ಥೋ 'ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ' |} ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಗುರುತುಗಳು /u/ ಮತ್ತು /ka/ ನಾಮಪದ ಪದಗುಚ್ಛದ ವಿಷಯವಿರುವಾಗಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ೧೮೯೧:1೧೩೨): ==== ಕಾಲ ==== ಖಾಸಿ ಭಾಷೆ ಕಾಲಗಳು {| class="wikitable" !ಖಾಸಿ ! ಆಂಗ್ಲ |- | ಯು ತೋಹ್. | ಅವನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. |- | ಯು ತೋಹ್. | ಅವನು ಬರೆದ. |- | ಯು ಲಾ ಥೋ. | ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. |- | ಅನ್ ಥೋ | ಅವನು ಬರೆಯುವನು. |} ==== ನಿರಾಕರಣೆ ==== ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಕಣದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, /ym/ (ಸ್ವರದ ನಂತರ 'm ಗೆ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ), ಇದು ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಉದ್ವಿಗ್ನ ಕಣಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಹಿಂದಿನ ನಿರಾಕರಣೆ ಕಣವಿದೆ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ /la/ (ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ೧೮೯೧): ==== ಕಾರಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳು ==== ಖಾಸಿಯು ರೂಪವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ /pn-/ (ರಾಬೆಲ್ 1961). (ಇದನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ (1891) ನಲ್ಲಿ ''ಪಿನ್'' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ): {| class="wikitable" !ಮೂಲ ಕ್ರಿಯಾಪದ ! ಹೊಳಪು ! ಕಾರಕ ಕ್ರಿಯಾಪದ ! ಹೊಳಪು |- | ಹಿಯರ್ | ಕೆಳಗೆ ಬಾ | ಪಿನ್ಹಿಯರ್ | ಕೆಳಗೆ ಬಿಡಿ, ರಫ್ತು ಮಾಡಿ |- | ಟಿಪ್ | ಗೊತ್ತು | ಪಿಂಟಿಪ್ | ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿ |- | ಫುಹ್ | ಹೂವು | ಪಿನ್ಫುಹ್ | ಸುಂದರಗೊಳಿಸು |- | ಅಐದ್ | ನಡೆಯಿರಿ | ಪಿನ್-ಆಯ್ಡ್ | ಚಾಲನೆ, ಪುಟ್ ಅಗೋಯಿಂಗ್ |- | ಜೋಟ್ | ಹರಿದ | ಪಿನ್-ಜೋಟ್ | ನಾಶಮಾಡು |- | ಪೋಯಿ | ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ | ಪಿನ್-ಪೊಯ್ | ತಲುಪಿಸಿ |} ==== ಕೇಸ್ ಗುರುತು ==== ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಸ್ತುವಿನ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಕಣ ಯಾ (ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ 1891 ರಲ್ಲಿ IA ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ "ia, 'to', 'for', 'agenst' ನೇರ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಡೇಟಿವ್ ಮತ್ತು ಆಪಾದಿತ ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ" ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ನಿಂದ (1891) ಖಾಸಿಯು ಭೇದಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುವಿನ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಪಾದಿತ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ನಾಮಪದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} === ಮೂಲಗಳು === * ನಾಗರಾಜ, ಕೆಎಸ್ 1985. ''ಖಾಸಿ – ಒಂದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ''. ಪೂನಾ: ಡೆಕ್ಕನ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ. * ಪ್ರೈಸ್, ವಿಲಿಯಂ. 1855. ''ಖಾಸಿಯಾ ಭಾಷೆಗೆ ಒಂದು ಪರಿಚಯ''. (ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ 1988) * ರಾಬೆಲ್, ಲಿಲಿ. 1961. ''ಖಾಸಿ, ಅಸ್ಸಾಂನ ಭಾಷೆ''. ಬ್ಯಾಟನ್ ರೂಜ್, ಲಾ: ಲೂಯಿಸಿಯಾನ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. * ರಾಬೆಲ್-ಹೇಮನ್. 1977. "ಖಾಸಿ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ". ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಾನ್-ಖಮರ್ ಸ್ಟಡೀಸ್'' 6:247–272 * ರಾಬರ್ಟ್ಸ್, H. 1891. ''ಖಾಸಿ ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣ.'' ''ಶಾಲೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ''. ಲಂಡನ್: ಕೆಗನ್ ಪಾಲ್, ಟ್ರೆಂಚ್, ಟ್ರೂಬ್ನರ್. * ಸಿಂಗ್, ನಿಸ್ಸಾರ್. 1906. ''ಖಾಸಿ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು''. ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್: ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಪ್ರೆಸ್. == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * 2006-ಇ. ಖಾಸಿ. EK ಬ್ರೌನ್ (ed.) ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ಅಂಡ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್ ಪ್ರೆಸ್. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20050310045258/http://www.khasilit.org/ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಖಾಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ] * [http://www.ciil-lisindia.net/Khasi/Khasi.html ಭಾರತದ ಭಾಷಾ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ] * [http://wals.info/languoid/lect/wals_code_khs ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್: ''ಖಾಸಿ''] * [https://web.archive.org/web/20110514031455/http://www.iitg.ernet.in/rcilts/khasi.htm ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ: ''ಖಾಸಿ''] * [https://www.scribd.com/doc/73337003/Khasi/ ಖಾಸಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಬ್ದಕೋಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027042118/https://www.scribd.com/doc/73337003/Khasi/ |date=2021-10-27 }} * [http://www.languageshome.in/English-Khasi.htm ಖಾಸಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Languages with ISO 639-2 code]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] 8tt5xg4hgq3i8q1v7l69b4xocxv17de 828 160525 1377043 1376856 2026-07-23T13:37:45Z Grufo 84028 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1377043 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local main_frame = child_frame:getParent() return { frame = main_frame, opipe = child_frame.args, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, trarg end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params) local style, shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local keyw local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {} local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2]) if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end if tmp == 'with_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) end if argc < varsarg0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache, len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else len, cache = 0, {} for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl tmp1 = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (tmp1 == nil or tmp1 < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to add cannot be zero', 0) end if tmp1 == nil or tmp1 < 0 or math.floor(tmp1) ~= tmp1 then return context_iterate(ctx, argc) end tmp2 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + tmp1 - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp2] end return context_iterate(ctx, argc + tmp1 + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src = get_parameter_name(opts[1]) local val = tbl[src] if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if mode == nil then mode, argc = 0, 3 else argc = 4 end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc) end local dest = get_parameter_name(opts[2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tbl, newparams = ctx.params, {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) if do_sort then local words, wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else len, cache = 0, {} for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = ctx.pipe[1] if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.unique_coins = function (ctx) local tmp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil end return library.list_values(ctx) end ]] -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname, fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) s0wwht3ty2l3u443tnfm9mh3z5pmpgj 1377057 1377043 2026-07-24T03:48:51Z Grufo 84028 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1377057 Scribunto text/plain require[[strict]] --- --- --- PRIVATE ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Abstract utilities ]]-- ---------------------------- -- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers) local function zero_padded (str) return ('%03d%s'):format(#str, str) end -- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting) local function natural_sort (var1, var2) return var1:gsub('%d+', zero_padded) < var2:gsub('%d+', zero_padded) end -- Return a copy or a reference to a table local function copy_or_ref_table (src, refonly) if refonly then return src end local newtab = {} for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end return newtab end -- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest` local function copy_table_maxn (dest, src, len) local idx = 1 for key, val in pairs(src) do dest[key], idx = val, idx + 1 if idx > len then break end end return dest end -- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len) local cache, tmp = {}, idx + len - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key >= idx then if key > tmp then cache[key - len] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_reduced (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = 1 - idx for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > tmp then ret[key - tmp] = val elseif key < idx then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val elseif key < idx then ret[key + len] = val end end end return ret end -- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary) local function copy_table_expanded (tbl, idx, len) local ret, tmp = {}, idx + len - 1 if idx > 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key < idx then ret[key] = val else ret[key + len] = val end end elseif tmp > 0 then local nshift = idx - 1 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val elseif key > 0 then ret[key + tmp] = val elseif key < 1 then ret[key + nshift] = val end end else for key, val in pairs(tbl) do if type(key) ~= 'number' or key > tmp then ret[key] = val else ret[key - len] = val end end end return ret end -- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys local function get_key_list_sorted (tbl, sort_fn) local nums, words, nn, nw = {}, {}, 0, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nn = nn + 1 nums[nn] = key else nw = nw + 1 words[nw] = key end end table.sort(nums) table.sort(words, sort_fn) return nums, words, nn, nw end -- Parse a parameter name string and return it as a string or a number local function get_parameter_name (par_str) local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$' if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end return tonumber(ret) end -- Move a key from a table to another, but only if under a different name and -- always parsing numeric strings as numbers local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey) local realkey = get_parameter_name(dkey) if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end end --[[ Public strings ]]-- ------------------------ -- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names) local mkeywords = { ['or'] = 0, pattern = 1, plain = 2, strict = 3 } -- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names) local sortfunctions = { alphabetically = false, naturally = natural_sort } -- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers -- (functions and modifiers MUST avoid these names) --[[ Meanings of the columns: col[1] = Loop type (0-3) col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3) col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]` col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]` A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`) ]]-- local mapping_styles = { names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 }, values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 }, values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 }, names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 }, names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 }, names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 }, values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 }, blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 } } -- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names) local memoryslots = { h = 'header', f = 'footer', i = 'itersep', l = 'lastsep', n = 'ifngiven', p = 'pairsep', s = 'oxfordsep' } -- Possible trimming modes for the `parsing` modifier local trim_parse_opts = { trim_none = { false, false }, trim_positional = { false, true }, trim_named = { true, false }, trim_all = { true, true } } -- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local isep_parse_opts = { splitter_pattern = false, splitter_string = true } -- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and -- `reinterpreting` modifiers local psep_parse_opts = { setter_pattern = false, setter_string = true } -- Possible position references for the `splicing` modifier local position_references = { add_nothing = 0, add_smallest_number = 1, add_last_of_sequence = 2, add_largest_number = 3 } -- Possible modes for the `reassigning` modifier local a_modes = { transfer = 0, clone = 1, rename = 2, copy = 3, sacrifice = 4, provide = 5, spare = 7 } -- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`, -- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue` -- `without_sorting` --[[ Private constants ]]-- --------------------------- -- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`) local modulename = 'Module:Params' -- The functions listed here declare that they don't need the `frame.args` -- metatable to be copied into a regular table; if they are modifiers they also -- guarantee that they will make their own (modified) copy available local refpipe = { call_for_each_group = true, --coins = true, count = true, evaluating = true, for_each = true, list = true, list_values = true, list_maybe_with_names = true, value_of = true } -- The functions listed here declare that they don't need the -- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if -- they are modifiers they also guarantee that they will make their own -- (modified) copy available local refparams = { call_for_each_group = true, combining = true, combining_by_calling = true, combining_values = true, concat_and_call = true, concat_and_invoke = true, concat_and_magic = true, count = true, grouping_by_calling = true, mixing_names_and_values = true, keeping_at_most = true, renaming_by_mixing = true, renaming_to_sequence = true, renaming_to_uppercase = true, renaming_to_lowercase = true, --renaming_to_values = true, shifting = true, splicing = true, --swapping_names_and_values = true, value_of = true, with_name_matching = true } -- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we -- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its -- optimal value at Module talk:Params) local maxfill = 1024 -- The private table of functions local library = {} -- Functions and modifiers that can only be invoked in first position local static_iface = {} --[[ Private functions ]]-- --------------------------- -- Create a new context local function context_new (child_frame) local main_frame = child_frame:getParent() return { frame = main_frame, opipe = child_frame.args, oparams = main_frame.args, firstposonly = static_iface, iterfunc = pairs, sorttype = 0, n_parents = 0, n_children = 0, n_available = maxfill } end -- Move to the next action within the user-given list local function context_iterate (ctx, n_forward) local nextfn if ctx.pipe[n_forward] ~= nil then nextfn = ctx.pipe[n_forward]:match'^%s*(.*%S)' end if nextfn == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end if library[nextfn] == nil then if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0) else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn .. '’ directive can only appear in first position', 0) end end remove_numeric_keys(ctx.pipe, 1, n_forward) return library[nextfn] end -- Main loop local function main_loop (ctx, start_with) local fn = start_with repeat fn = fn(ctx) until not fn if ctx.n_parents > 0 then error(modulename .. ': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end if ctx.n_children > 0 then error(modulename .. ', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end end -- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table local function set_strings_from_opts (dest, opts, start_from) local cmd if opts[start_from] == nil then return start_from - 1 end cmd = opts[start_from]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/') :match'^/*(.*[^/])' if cmd == nil then return start_from end local vname, chr local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), start_from + 1 for idx = 1, #cmd do chr = cmd:byte(idx) if chr == sep then for key, val in ipairs(amap) do dest[val], amap[key] = opts[argc], nil end argc = argc + 1 else vname = memoryslots[string.char(chr)] if vname == nil then error(modulename .. ', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end table.insert(amap, vname) end end for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end return argc end -- Add a new stack of parameters to `ctx.children` local function new_substack (ctx) local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {} if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams } else ctx.children[currsnap] = newparams end ctx.n_children = currsnap return newparams end -- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or -- `'without_sorting'`, or `nil` local function load_sort_opt (raw_arg) if raw_arg == nil then return nil, 1, false end local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$' if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end local tmp = sortfunctions[trarg] if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end return tmp or nil, 2, true, trarg end -- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]| -- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]` local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params) local tnamed, tmp1, tmp2 local pin, tbl, mem = start_from, {}, {} while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)' if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3 --[[ elseif tmp1 == 'expose' then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 1]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2 ]]-- elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then tmp1 = get_parameter_name(src[pin + 2]) tmp2 = params[tmp1] mem[tmp1], tbl[get_parameter_name(src[pin + 1])], pin = tmp2, tmp2, pin + 3 else break end end local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil) for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end tmp1 = tonumber(src[pin]) if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then if tmp1 < 0 then tmp1 = -1 end tmp2 = append_after - pin for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end pin = pin + tmp1 + 1 end if tnamed ~= nil then for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end end return tbl, pin, tnew, mem end -- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` -- class of modifiers local function load_callback_opts (src, n_skip, default_style, params) local style, shf local tmp = src[n_skip + 1] if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end if style == nil then style, shf = default_style, n_skip - 1 else shf = n_skip end local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5] tmp = style[6] if tmp > -1 then karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then karg = tonumber(karg) n_exist = math.max(n_exist, karg) end end tmp = style[7] if tmp > -1 then varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$' if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then varg = tonumber(varg) n_exist = math.max(n_exist, varg) end end local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf, n_exist, params) tmp = style[1] if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then tmp = tmp - 2 end if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then tmp = tmp - 1 end return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem end -- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of -- modifiers local function load_replace_args (opts, whoami) if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end local ptn, repl, nmax, argc = opts[1], opts[2], tonumber(opts[3]), 3 if nmax ~= nil or (opts[3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then argc = 4 end local flg = opts[argc] if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end return ptn, repl, nmax, flg, argc, (nmax ~= nil and nmax < 1) or (flg == 3 and ptn == repl) end -- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers local function load_pattern_args (opts, whoami) local keyw local ptns, state, nptns, cnt = {}, 0, 0, 1 for _, val in ipairs(opts) do if state == 0 then nptns, state = nptns + 1, -1 ptns[nptns] = { val, false, false } else keyw = val:match'^%s*(.*%S)' if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or ( state > 0 and mkeywords[keyw] > 0 ) then break else state = mkeywords[keyw] if state > 1 then ptns[nptns][2] = true end if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end end end cnt = cnt + 1 end if state == 0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end return ptns, nptns, cnt end -- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and -- `evaluating` modifiers local function load_parse_opts (opts, start_from, isp, psp) local tmp local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain = { true, true, true }, 3, start_from, true, false, true, true repeat noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc] if tmp == nil then break end tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$' if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then tmp = trim_parse_opts[tmp] trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then argc = argc + 1 pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp], opts[argc], nil else break end argc = argc + 1 until noptslots < 1 return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc end -- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table local value_maps = { [0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end end, [1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[varg] = val tbl[key] = fn() end end, [2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key in pairs(tbl) do margs[karg] = key tbl[key] = fn() end end, [3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do margs[karg], margs[varg] = key, val tbl[key] = fn() end end } -- Private table for `map_names()` local name_thieves = { [0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[varg] = val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg] = key steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end, [3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(tbl) do rargs[karg], rargs[varg] = key, val steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn()) end end } -- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn) local cache = {} name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn) for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end -- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric -- suffixes in its keys local function make_groups (src) -- NOTE: `src` might be the original metatable! local prefix, gid local groups = {} for key, val in pairs(src) do -- `key` must only be a string or a number... if type(key) == 'string' then prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$' gid = tonumber(gid) or '' else prefix, gid = '', key end if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then prefix = tonumber(prefix) if prefix < 1 then prefix = prefix - 1 end end groups[gid][prefix] = val end return groups end -- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and -- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length local function parse_placeholder_string (target) local idx, s_pos, skel, canvas = 1, 1, {}, {} local e_pos = string.find(target, '%$[@#]', 1, false) while e_pos ~= nil do canvas[idx] = target:sub(s_pos, e_pos - 1) skel[idx + 1] = target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@' idx = idx + 2 s_pos = e_pos + 2 e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false) end if (s_pos > target:len()) then idx = idx - 1 else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end return skel, canvas, idx end -- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`, -- `reinterpreting` and `evaluating`) local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru) local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2 local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1 if isp == nil or isp == '' then if psp == nil or psp == '' then if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$' else tbl[idx] = str end return idx end spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$' else val = str end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(str:sub(1, spos1 - 1)) val = str:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val return idx end if psp == nil or psp == '' then repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end tbl[idx], idx = val, idx + 1 until pos2 == nil return idx end repeat pos1 = pos3 + 1 pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl) val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1) spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl) if spos1 == nil then key = idx if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end idx = idx + 1 else key = get_parameter_name(val:sub(1, spos1 - 1)) val = val:sub(spos2 + 1) if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end end tbl[key] = val until pos2 == nil return idx end -- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering` local function make_child (ctx, src, whoami) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len == 0 then local stack = new_substack(ctx) for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end return len == nil and 1 or 2 end if len < 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len) return 2 end -- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values` local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end local currsnap = ctx.n_children local stack = ctx.children[currsnap] for key, val in pairs(memoryslots) do if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 end -- Heavy lifting for `combining` and `combining_values` local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function -- MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end local argc local tbl, vars = ctx.params, {} local sortfn, varsarg0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[2]) if varsarg0 == 2 then tmp = opts[3] and opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$' end if tmp == 'with_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami) else if tmp == 'without_flushed_glue' then varsarg0 = varsarg0 + 1 end argc = set_strings_from_opts(vars, opts, varsarg0 + 1) end if argc < varsarg0 then error(modulename .. ', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end if next(tbl) == nil then if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = vars.ifngiven } elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end return argc end local cache, len if do_sort then local words cache, words, len, tmp = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end len = len + tmp else len, cache = 0, {} for key in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = key end end local pmap, nss, kvs, pps = {}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or '' for idx = 1, len do tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs) nss = nss + 2 end tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep if tmp ~= nil and nss > 4 then pmap[nss - 1] = tmp elseif nss > 2 and vars.lastsep ~= nil then pmap[nss - 1] = vars.lastsep end pmap[1] = vars.header or '' if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = table.concat(pmap) } return argc end -- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric -- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options -- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters local function concat_params (ctx) local retval, tbl, nmax = {}, ctx.params, table.maxn(ctx.pipe) if ctx.subset == 1 then -- We need only the sequence for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end else if ctx.subset == -1 then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then retval[key + nmax] = val else retval[key] = val end end end for key, val in pairs(ctx.pipe) do retval[key] = val end return retval end -- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this -- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function flush_params (ctx, fn) local tbl = ctx.params if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end end if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end return end for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end return end if ctx.subset ~= -1 then for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end end -- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value -- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable) local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth) if ctx.subset == 1 then for key, val in ipairs(ctx.params) do fn_seq(key, val) end return end if ctx.subset == -1 then flush_params(ctx, fn_oth) return end local tbl = ctx.params if ctx.sorttype > 0 then local nums, words, nn, nw = get_key_list_sorted(tbl, natural_sort) local sequence = {} for key, val in ipairs(tbl) do sequence[key] = val end if ctx.sorttype == 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end for idx = 1, nn do if sequence[nums[idx]] then fn_seq(nums[idx], sequence[nums[idx]]) else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end end if ctx.sorttype ~= 2 then for idx = 1, nw do fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]]) end end return end for key, val in ipairs(tbl) do fn_seq(key, val) tbl[key] = nil end for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end end -- Finalize and return a concatenated list local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize) if len > 0 then local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep if tmp ~= nil and len > modsize * 2 then lst[len - modsize + 1] = tmp elseif len > modsize and ctx.lastsep ~= nil then lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep end lst[1] = ctx.header or '' if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end ctx.text = table.concat(lst) else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end --- --- --- PUBLIC ENVIRONMENT --- --- ________________________________ --- --- --- --[[ Modifiers ]]-- ------------------- -- Syntax: #invoke:params|sequential|pipe to library.sequential = function (ctx) if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end if ctx.sorttype > 0 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|non-sequential|pipe to library['non-sequential'] = function (ctx) if ctx.subset == -1 then error(modulename .. ': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|all_sorted|pipe to library.all_sorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|reassorted|pipe to library.reassorted = function (ctx) if ctx.sorttype == 2 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end if ctx.subset == 1 then error(modulename .. ': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end if ctx.sorttype == 1 then error(modulename .. ': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end ctx.sorttype = 2 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting|directives|...|pipe to library.setting = function (ctx) local argc = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, 1) if argc < 2 then error(modulename .. ', ‘setting’: No directive was given', 0) end return context_iterate(ctx, argc + 1) end -- Syntax: #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to library.scoring = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end local tmp local retval, opts = 0, ctx.pipe for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end if opts[2] ~= nil then tmp = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == 'in_substack' then new_substack(ctx)[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, 3) end ctx.params[get_parameter_name(opts[1])] = tostring(retval) return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and 3 or 2) end -- Syntax: #invoke:params|squeezing|pipe to library.squeezing = function (ctx) local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then newlen = newlen + 1 indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil end end table.sort(indices) for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to library.filling_the_gaps = function (ctx) local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums = ctx.pipe[1], ctx.params, {}, 1, nil, -1 if newval == nil then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmax == nil then if key < nmin then nmin = key end nmax = key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end tmp[key], nnums = val, nnums + 1 end end if nmax ~= nil and nmax - nmin > nnums then ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax if ctx.n_available < 0 then error(modulename .. ', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end for idx = nmin, nmax, 1 do tbl[idx] = newval end for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|clearing|pipe to library.clearing = function (ctx) local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil end end for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to library.cutting = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local len = #tbl if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end local tot = lcut + rcut if tot > 0 then local cache = {} if tot >= len then for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end tot = len else for idx = len - rcut + 1, len, 1 do tbl[idx] = nil end for idx = 1, lcut, 1 do tbl[idx] = nil end end for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and key > 0 then if key > len then cache[key - tot] = val else cache[key - lcut] = val end tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to library.cropping = function (ctx) local lcut = tonumber(ctx.pipe[1]) if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end local rcut = tonumber(ctx.pipe[2]) if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename .. ', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params local nmin, nmax for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if nmin == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end if nmin ~= nil then local len = nmax - nmin + 1 if lcut < 0 then lcut = len + lcut end if rcut < 0 then rcut = len + rcut end if lcut + rcut - len > -1 then for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end end elseif lcut + rcut > 0 then for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end local lshift = nmin + lcut - 1 if lshift > 0 then for idx = lshift + 1, nmax, 1 do tbl[idx - lshift], tbl[idx] = tbl[idx], nil end end end end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to library.purging = function (ctx) local idx = tonumber(ctx.pipe[1]) if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename .. ', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end local tbl = ctx.params if len < 1 then len = len + table.maxn(tbl) if idx > len then return context_iterate(ctx, 3) end len = len - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to library.backpurging = function (ctx) local last = tonumber(ctx.pipe[1]) if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end local idx local tbl = ctx.params if len > 0 then idx = last - len + 1 else for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' and (idx == nil or key < idx) then idx = key end end if idx == nil then return context_iterate(ctx, 3) end idx = idx - len if last < idx then return context_iterate(ctx, 3) end len = last - idx + 1 end ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len) return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|shifting|addend|pipe to library.shifting = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local nshift = tonumber(ctx.pipe[1]) if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end local tbl = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val else tbl[key] = val end end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to library.reversing_numeric_names = function (ctx) local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0 for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key], tbl[key] = val, nil if key > nmax then nmax = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to --[[ library.pivoting_numeric_names = function (ctx) local tbl = ctx.params local shift = #tbl + 1 if shift < 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end local numerics = {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[shift - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to --[[ library.mirroring_numeric_names = function (ctx) local nmax, nmin local tbl, numerics = ctx.params, {} for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then numerics[key] = val tbl[key] = nil if nmax == nil then nmin, nmax = key, key elseif key > nmax then nmax = key elseif key < nmin then nmin = key end end end for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax + nmin - key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to --[[ library.swapping_numeric_names = function (ctx) local tmp local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 0 for key in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then nsize = nsize + 1 cache[nsize] = key end end table.sort(cache) for idx = math.floor(nsize / 2), 1, -1 do tmp = tbl[cache[idx] ] tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx + 1] ] tbl[cache[nsize - idx + 1] ] = tmp end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to library.sorting_sequential_values = function (ctx) local sortfn if ctx.pipe[1] ~= nil then sortfn = sortfunctions[ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn) else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil` if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, 1) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment| -- [number of elements to write]|...|pipe to library.splicing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp2, argc, pos, refp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params local tmp1 = opts[1] if tmp1 ~= nil then tmp2 = tonumber(tmp1) if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[2]), 4, tmp1:match'^%s*(.*%S)' if tmp2 ~= nil then refp = position_references[tmp2] if refp == nil then error(modulename .. ', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end else refp = 0 end else pos, argc, refp = tmp2, 3, 0 end else pos, argc, refp = tonumber(opts[2]), 4, 0 end if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename .. ', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end local len = tonumber(opts[argc - 1]) if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end local insn = tonumber(opts[argc]) if len == 0 and (insn == nil or insn < 1) then error(modulename .. ', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end if refp == 2 then for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end refp = 0 end tmp1, tmp2 = nil, nil if refp ~= 0 or len ~= 0 then for key, val in pairs(tbl) do if type(key) == 'number' then if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key elseif key < tmp1 then tmp1 = key elseif key > tmp2 then tmp2 = key end end end end if tmp2 == nil then len = 0 elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2 elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end if len > 0 and pos + len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len) elseif len < 0 and pos - len > tmp1 and pos <= tmp2 then tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len) else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end ctx.params = tbl if insn == nil or insn < 0 or math.floor(insn) ~= insn then return context_iterate(ctx, argc) end tmp1 = argc - pos + 1 for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[key + tmp1] end return context_iterate(ctx, argc + insn + 1) end -- Syntax: #invoke:params|imposing|name|value|pipe to library.imposing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = ctx.pipe[2] return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|providing|name|value|pipe to library.providing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end local key = get_parameter_name(ctx.pipe[1]) if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = ctx.pipe[2] end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to library.reassigning = function (ctx) local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end if opts[2] == nil then error(modulename .. ', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end local mode, argc local src = get_parameter_name(opts[1]) local val = tbl[src] if opts[3] ~= nil then mode = a_modes[opts[3]:match'^%s*(.-)%s*$'] end if mode == nil then mode, argc = 0, 3 else argc = 4 end if val == nil and mode > 1 then return context_iterate(ctx, argc) end local dest = get_parameter_name(opts[2]) local tmp = tbl[dest] == nil if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end if tmp or mode < 4 then tbl[dest] = val end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to library.discarding = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end local len = tonumber(ctx.pipe[2]) if len == nil then ctx.params[get_parameter_name(ctx.pipe[1])] = nil return context_iterate(ctx, 2) end local key = tonumber(ctx.pipe[1]) if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end if len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to library.excluding_numeric_names = function (ctx) local tmp = ctx.params for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_name_matching = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, ptn local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_matching') local tbl, newparams = ctx.params, {} for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then tmp = ptn[1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tmp = tonumber(tmp) end newparams[tmp] = tbl[tmp] else for key, val in pairs(tbl) do if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then newparams[key] = val end end end end ctx.params = newparams return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_name_not_matching = function (ctx) local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_name_not_matching') local tbl = ctx.params if nptns == 1 and targets[1][3] then local tmp = targets[1][1] if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then tbl[tonumber(tmp)] = nil else tbl[tmp] = nil end return context_iterate(ctx, argc) end local yesmatch, ptn for key in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if tostring(key) ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or] -- |[target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag -- N]|pipe to library.with_value_matching = function (ctx) local nomatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_matching') for key, val in pairs(tbl) do nomatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val == ptn[1] then nomatch = false break end elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then nomatch = false break end end if nomatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1] -- |[and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain -- flag N]|pipe to library.with_value_not_matching = function (ctx) local yesmatch, ptn local tbl = ctx.params local targets, nptns, argc = load_pattern_args(ctx.pipe, 'with_value_not_matching') for key, val in pairs(tbl) do yesmatch = true for idx = 1, nptns do ptn = targets[idx] if ptn[3] then if val ~= ptn[1] then yesmatch = false break end elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then yesmatch = false break end end if yesmatch then tbl[key] = nil end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to library.keeping_at_most = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len) return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|trimming_values|pipe to library.trimming_values = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to library.mapping_to_lowercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to library.mapping_to_uppercase = function (ctx) local tbl = ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.mapping_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = margs } value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.values_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.mapping_by_magic = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.values_only, ctx.params) value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.mapping_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'mapping_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then for key, val in pairs(tbl) do if val == ptn then tbl[key] = repl end end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax) end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to library.mapping_by_mixing = function (ctx) if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local tbl, mix = ctx.params, ctx.pipe[1] if mix == '$#' then for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 2) end local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(tbl) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end tbl[key] = table.concat(cnv) end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|mapping_to_names|pipe to --[[ library.mapping_to_names = function (ctx) local tbl = ctx.params for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to library.renaming_to_lowercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to library.renaming_to_uppercase = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else cache[key] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to library.renaming_to_sequence = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache, len local tbl = ctx.params local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[1]) if do_sort then local words, wl cache, words, len, wl = get_key_list_sorted(tbl, sortfn) for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end else len, cache = 0, {} for _, val in pairs(tbl) do len = len + 1 cache[len] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to library.renaming_by_calling = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = tname, args = rargs } map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:expandTemplate(model) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function -- name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of -- additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument -- N]|pipe to library.renaming_by_invoking = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 2, mapping_styles.names_only, ctx.params) local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call -- style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.renaming_by_magic = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem = load_callback_opts(opts, 1, mapping_styles.names_only, ctx.params) map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function () return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs) end) for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end ctx.params = tbl return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain -- flag]|pipe to library.renaming_by_replacing = function (ctx) local ptn, repl, nmax, flg, argc, die = load_replace_args(ctx.pipe, 'renaming_by_replacing') if die then return context_iterate(ctx, argc) end local tbl = ctx.params if flg == 3 then ptn = get_parameter_name(ptn) local val = tbl[ptn] if val ~= nil then tbl[ptn], tbl[get_parameter_name(repl)] = nil, val end else if flg == 2 then -- Copied from Module:String's `str._escapePattern()` ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0') end local cache = {} for key, val in pairs(tbl) do steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax)) end for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to library.renaming_by_mixing = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end local mix = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache = {} if mix == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end else local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix) for key, val in pairs(ctx.params) do for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then canvas[idx] = val else canvas[idx] = tostring(key) end end cache[get_parameter_name(table.concat(canvas))] = val end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|renaming_to_values|pipe to --[[ library.renaming_to_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for _, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = val end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|grouping_by_calling|template -- name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional -- arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to library.grouping_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tmp, argc, tbl, mem = load_child_opts(ctx.pipe, 2, 0, ctx.params) local gargs = {} for key, val in pairs(tmp) do if type(key) == 'number' and key < 1 then gargs[key - 1] = val else gargs[key] = val end end tmp = ctx.pipe[1] if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local groups = make_groups(tbl) for gid, group in pairs(groups) do for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end group[0], model.args = gid, group groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model) end for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end ctx.params = groups return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.parsing = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') parse_parameter_string(ctx.params, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim -- flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter -- setter]|[...]|pipe to library.reinterpreting = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '|', '=') local tbl, tmp = ctx.params, get_parameter_name(opts[1]) local str = tbl[tmp] if str ~= nil then tbl[tmp] = nil parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) end return context_iterate(ctx, argc) end -- Syntax: #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration -- delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to library.evaluating = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc = load_parse_opts(opts, 2, '!', ':') if opts[1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then ctx.pipe = copy_or_ref_table(opts, opts ~= ctx.opipe) return context_iterate(ctx, argc) end local new_opts, cache = {}, {} local shift = parse_parameter_string(cache, opts[1], isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed) - argc for key, val in pairs(opts) do if type(key) ~= 'number' or key < 1 then new_opts[key] = val elseif key >= argc then new_opts[key + shift] = val end end for key, val in pairs(cache) do new_opts[key] = val end ctx.pipe = new_opts return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to library.mixing_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning if ctx.pipe[1] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end local tmp local mix_k = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.-)%s*$' local cache, mix_v = {}, ctx.pipe[2] if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then for _, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = val end elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then for key, val in pairs(ctx.params) do cache[get_parameter_name(val)] = tostring(key) end elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end else local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k) local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v) for key, val in pairs(ctx.params) do tmp = tostring(key) for idx = 2, n_parts_k, 2 do if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val else cnv_k[idx] = tmp end end for idx = 2, n_parts_v, 2 do if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val else cnv_v[idx] = tmp end end cache[get_parameter_name(table.concat(cnv_k))] = table.concat(cnv_v) end end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|swapping_names_and_values|pipe to --[[ library.swapping_names_and_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local cache = {} for key, val in pairs(ctx.params) do cache[val] = key end ctx.params = cache return context_iterate(ctx, 1) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|combining|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end, 'combining' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort -- order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to library.combining_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning return context_iterate(ctx, combine_parameters( ctx, function (key, val, kvs) return val end, 'combining_values' ) + 1) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_calling = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local tname = ctx.pipe[1] if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = ctx.params } } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new -- parameter name|pipe to library.combining_by_invoking = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local mname = ctx.pipe[1] if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end local fname = ctx.pipe[2] if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end if ctx.pipe[3] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params } local mfunc = require(model.title)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[3])] = tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model))) } return context_iterate(ctx, 4) end -- Syntax: #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter -- name|pipe to library.combining_by_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier, -- this function MUST create a copy of it before returning local magic = ctx.pipe[1] if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)' else error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end if ctx.pipe[2] == nil then error(modulename .. ', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end ctx.params = { [get_parameter_name(ctx.pipe[2])] = ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params) } return context_iterate(ctx, 3) end -- Syntax: #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to library.snapshotting = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting')) end -- Syntax: #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to library.remembering = function (ctx) return context_iterate(ctx, make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering')) end -- Syntax: #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to library.entering_substack = function (ctx) local tbl, ncurrparent = ctx.params, ctx.n_parents + 1 if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl } else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end ctx.n_parents = ncurrparent if ctx.pipe[1] ~= nil and ctx.pipe[1]:match'^%s*new%s*$' then ctx.params = {} return context_iterate(ctx, 2) end local currsnap = ctx.n_children if currsnap > 0 then ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children = ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1 else local newparams = {} for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end ctx.params = newparams end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to library.pulling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end local tmp = ctx.n_parents local parent = tmp < 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp] tmp = get_parameter_name(opts[1]) if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to library.recalling = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end -- Syntax: #invoke:params|finding|parameter name|pipe to --[[ library.finding = function (ctx) local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end local arg = get_parameter_name(opts[1]) local parent for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do parent = ctx.parents[idx] if parent[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = parent[arg] return context_iterate(ctx, 2) end end if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to --[[ library.picking = function (ctx) local len = tonumber(ctx.pipe[1]) if len == nil or len < 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end if ctx.n_parents < 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len) else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end return context_iterate(ctx, 2) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|detaching_substack|pipe to library.detaching_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end local parent = ctx.parents[ncurrparent] for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|dropping_substack|pipe to library.dropping_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|leaving_substack|pipe to library.leaving_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end local currsnap = ctx.n_children + 1 if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params } else ctx.children[currsnap] = ctx.params end ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children = ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|merging_substack|pipe to library.merging_substack = function (ctx) local ncurrparent = ctx.n_parents if ncurrparent < 1 then error(modulename .. ', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil, ncurrparent - 1 for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|flushing|pipe to library.flushing = function (ctx) if ctx.n_children < 1 then error(modulename .. ', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1 return context_iterate(ctx, 1) end -- Syntax: #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to library.setting_by_flushing = function (ctx) set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing') return context_iterate(ctx, 1) end --[[ Functions ]]-- ----------------------------- -- Syntax: #invoke:params|count library.count = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local retval = 0 for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end ctx.text = retval return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2] -- |[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value -- n]|[...] library.concat_and_call = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{ title = tname, args = concat_params(ctx) } return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend -- 1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named -- item n=value n]|[...] library.concat_and_invoke = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 2) local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname] if mfunc == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{ title = 'Module:' .. mname, args = concat_params(ctx) }) return false end -- Syntax: #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend -- 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n= -- value n]|[...] library.concat_and_magic = function (ctx) -- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end remove_numeric_keys(opts, 1, 1) ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic, concat_params(ctx)) return false end -- Syntax: #invoke:params|value_of|parameter name library.value_of = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local opts = ctx.pipe if opts[1] == nil then error(modulename .. ', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end local val local key = opts[1]:match'^%s*(.-)%s*$' if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then key = tonumber(key) val = ctx.params[key] -- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in -- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable) if val ~= nil and ( ctx.subset ~= -1 or key > #ctx.params or key < 1 ) and ( ctx.subset ~= 1 or (key <= #ctx.params and key > 0) ) then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end else val = ctx.params[key] if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header or '') .. val .. (ctx.footer or '') else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end end return false end -- Syntax: #invoke:params|list library.list = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_values library.list_values = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! -- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2 end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|list_maybe_with_names library.list_maybe_with_names = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or '' mixed_flush_params( ctx, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4 end, function (key, val) ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4 end ) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4) return false end -- Syntax: #invoke:params|coins|[first coin = value 1]|[second coin = value -- 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.coins = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = opts[get_parameter_name(val)] end return library.list_values(ctx) end ]]-- -- Syntax: #invoke:params|unique_coins|[first coin = value 1]|[second coin = -- value 2]|[...]|[last coin = value N] --[[ library.unique_coins = function (ctx) local tmp local opts, tbl = ctx.pipe, ctx.params for key, val in pairs(tbl) do tmp = get_parameter_name(val) tbl[key], opts[tmp] = opts[tmp], nil end return library.list_values(ctx) end ]] -- Syntax: #invoke:params|for_each|wikitext library.for_each = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` might be the original metatable! local ret, nss, pps, txt = {}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[1] or '' local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt) flush_params(ctx, function (key, val) for idx = 2, n_parts, 2 do if skel[idx] then cnv[idx] = val else cnv[idx] = tostring(key) end end ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2 ret[nss] = table.concat(cnv) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append -- 1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...] -- |[named param n=value n]|[...] library.invoke_for_each = function (ctx) local mname, fname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append 2] -- |[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.magic_for_each = function (ctx) local magic local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' table.insert(opts, 1, true) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], opts[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_value = function (ctx) local tname local opts = ctx.pipe if opts[1] ~= nil then tname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tname == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tname, args = opts } local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.invoke_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local mname, fname if opts[1] ~= nil then mname = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if mname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end if opts[2] ~= nil then fname = opts[2]:match'^%s*(.*%S)' end if fname == nil then error(modulename .. ', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end local model = { title = 'Module:' .. mname, args = opts } local mfunc = require(model.title)[fname] local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' remove_numeric_keys(opts, 1, 1) flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model)) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1] -- |[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named -- param n=value n]|[...] library.magic_for_each_value = function (ctx) local opts = ctx.pipe local magic if opts[1] ~= nil then magic = opts[1]:match'^%s*(.*%S)' end if magic == nil then error(modulename .. ', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or '' flush_params(ctx, function (key, val) opts[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, opts) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end -- Syntax: #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append -- 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param -- n=value n]|[...] library.call_for_each_group = function (ctx) -- NOTE: `ctx.pipe` and `ctx.params` might be the original metatables! local tmp if ctx.pipe[1] ~= nil then tmp = ctx.pipe[1]:match'^%s*(.*%S)' end if tmp == nil then error(modulename .. ', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end local model = { title = tmp } local opts, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or '' for key, val in pairs(ctx.pipe) do if type(key) == 'number' then opts[key - 1] = val else opts[key] = val end end ctx.pipe = opts ctx.params = make_groups(ctx.params) flush_params(ctx, function (gid, group) for key, val in pairs(opts) do group[key] = val end group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs, nss + 2 ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model) end) finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2) return false end --[[ First-position-only modifiers ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|new|pipe to static_iface.new = function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, false) ctx.params = {} main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 1)) return ctx.text end --[[ First-position-only functions ]]-- --------------------------------------- -- Syntax: #invoke:params|self static_iface.self = function (frame) return frame:getParent():getTitle() end --[[ Public metatable of functions ]]-- --------------------------------------- return setmetatable({}, { __index = function (_, query) local fname = query:match'^%s*(.*%S)' if fname == nil then error(modulename .. ': You must specify a function to call', 0) end local func = static_iface[fname] if func ~= nil then return func end func = library[fname] if func == nil then error(modulename .. ': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end return function (child_frame) local ctx = context_new(child_frame) ctx.pipe = copy_or_ref_table(ctx.opipe, refpipe[fname]) ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams, refparams[fname]) main_loop(ctx, func) return ctx.text end end }) 9ko1dij40e2ajwgg59fvqm72uoivi2f 0 172360 1377058 1345181 2026-07-24T04:00:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377058 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Golden temple india.jpg|thumb|ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರ, ಅಮೃತಸರ]] '''ಗುರುದ್ವಾರ''' ಎನ್ನುವುದು [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ|ಸಿಕ್ಖರ]] [[ಉಪಾಸನ]] ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು [[ಅಮೃತಸರ]], [[ಕಪೂರ್ಥಲಾ]], [[ಆನಂದ್‍ಪುರ್ ಸಾಹಿಬ್|ಆನಂದಪುರ]], [[:en:Hazur Sahib|ನಾಂದೇಡಗಳಲ್ಲಿವೆ]]. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಖರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ [[ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹೀಬ|ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹೇಬ್]] ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] [[:en:Utsava murti|ಉತ್ಸವ ವಿಗ್ರಹದ]] [[ಮೆರವಣಿಗೆ|ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು]] ನಡೆಸುವಂತೆ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತುಂಬ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಕ್ಖರಿಗೆ ಅವರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವೇ ದೇವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗ. ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ [[ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರ|ಸುವರ್ಣ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ]] ಸಿಖ್ [[ಅರ್ಚಕ|ಪೂಜಾರಿಯೊಬ್ಬ]] ಈ ಗ್ರಂಥದ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ಅದರ ಮೇಲೆ [[ಧೂಳು]] ಅಥವಾ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು ಎರಗದಂತೆ [[ಚಾಮರ]] ಹಾಕುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಂಗರ್ ಹಜಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜನರು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಗುರುದ್ವಾರದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |title=The Gurdwara |url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/ritesrituals/gurdwara_1.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111153725/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/ritesrituals/gurdwara_1.shtml |archive-date=11 November 2017 |access-date=18 March 2013 |work=BBC.co.uk |publisher=BBC}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.jattdisite.com/scraps/historical-gurudwaras/ All Historical Gurudwaras] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703084331/http://www.jattdisite.com/scraps/historical-gurudwaras/ |date=2022-07-03 }} * [https://siliguritourism.com/siliguri-gurudwara/ Siliguri Gurudwara] * [https://www.worldgurudwaras.com/ World Gurudwaras] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗುರುದ್ವಾರ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] kqelvk4bgw7odi33v58u7k9j7o5gsjj 0 173315 1377085 1345453 2026-07-24T05:09:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377085 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Hestemøj.jpg|thumb|ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರವು ಹಲವುವೇಳೆ ಪ್ರಾಣಿ ಮಲ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಮೆತ್ತೆಯ ಒಣಹುಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಲಾಯದಿಂದ ಇರುವಂತೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Manure_pile_in_Much_Wenlock,_Shropshire,_England.jpg|thumb|ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮಲ ಹಾಗು [[ಉಚ್ಚೆ|ಮೂತ್ರವನ್ನು]] ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಿಡದ ಭಾಗಗಳು ಸಹ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ]] '''ಗೊಬ್ಬರ''' ಎಂದರೆ [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ]] ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಪೋಷಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ಭೌತಗುಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದಾರ್ಥ. ಇದನ್ನು [[ವ್ಯವಸಾಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗುವ ಕೊಳೆತ ಸೇಂದ್ರಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲ ವಸ್ತಗಳು ಅವಶ್ಯ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಅದು ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ, ಉಳಿದವನ್ನು [[ನೀರು]] ಮತ್ತು [[ಗಾಳಿ/ವಾಯು|ವಾಯುವಿನಿಂದಲೂ]] ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯಪೋಷಕಗಳು ([[:en:Plant_nutrition|ಪ್ಲಾಂಟ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್]]) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಸಸ್ಯಪೋಷಕಗಳು ಮತ್ತು ಗೌಣ ಸಸ್ಯಪೋಷಕಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. [[ಕಾರ್ಬನ್]], [[ಜಲಜನಕ|ಹೈಡ್ರೊಜನ್]], [[ಆಕ್ಸಿಜನ್]], [[ಸಾರಜನಕ|ನೈಟ್ರೊಜನ್]], [[ರಂಜಕ|ಫಾಸ್ಫರಸ್]], [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟಾಸಿಯಮ್]], [[ಸಲ್ಫರ್]], [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್]] ಪ್ರಧಾನ ಸಸ್ಯಪೋಷಕಗಳು. [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಬೊರಾನ್]], [[ಸತುವು|ಸತು]], [[ತಾಮ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಮ್]] ಗೌಣ ಸಸ್ಯ ಪೋಷಕಗಳು. ಪೋಷಕಗಳ ಪೈಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಾಗ ಅಥವಾ ಹಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಸಸ್ಯ ಇವನ್ನು ಹೀರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಾಗ ಸಸ್ಯಾವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ-ಸಾವಯವ (ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ಗೊಬ್ಬರ, ಕೃತಕ ಇಲ್ಲವೇ ನಿರವಯವ (ಇನಾರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ಗೊಬ್ಬರ. ಗೊಬ್ಬರದ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ: # [[ಮನುಷ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೂ, ಸಸ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ-ಹಟ್ಟಿ ಗೊಬ್ಬರ, [[:en:Compost|ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ]]. # ಇದರಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೊಜನ್, ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಮತ್ತು [[:en:Potash|ಪೊಟಾಷುಗಳ]] ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ. ಗೌಣ ಪೋಷಕಗಳೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಇವೆ. # [[ರೈತ]] ತನ್ನ ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. # ಇದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಪೋಷಕಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೀರುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರವು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮಣ್ಣು ನುಸುಳಾಗಿರುವ ಬದಲು ಬಿರುಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. '''ಸಾವಯವ ಅಥವಾ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳು''' * ಸಾವಯವ ಅಥವಾ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]] [[:en:Rothamsted_Research|ರೋಥಂಸ್ಟೆಡ್ ವ್ಯವಸಾಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಸರ್ವಸಮ ಹಿಡುವಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನೂ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನೂ ನಿಗದಿಮಾಡಿದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಮಾಡುತ್ತ [[ಗೋಧಿ|ಗೋದಿಯನ್ನು]] ಬೆಳೆಸಿದರು. 150 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಗೋದಿಯ ಫಸಲನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ನಿರವಯವ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಇಳುವರಿ ಎಕರೆಗೆ 36.3 [[:en:Bushel|ಬುಷಲುಗಳಾದರೆ]] ಸಾವಯವ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಇದು 33.2 ಬುಷಲುಗಳಾದುವು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರವು ಗೋದಿಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 10%ರಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಎಂದಾಯಿತು. * [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] ವತಿಯಿಂದ [[:en:Indian_Agricultural_Research_Institute|ಪೂಸಾ ವ್ಯವಸಾಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಸಿದ ಇದೇ ತರಹದ ಪ್ರಯೋಗ ನಿರವಯವ ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಭೂಮಿಗಳ ಇಳುವರಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವಂತಿಕೆ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇಂಥದೇ ಇತರ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ವೇದ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಂಶವಿಷ್ಟು: 36 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಹಟ್ಟಿಗೊಬ್ಬರ (ಅಂದರೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ) ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರದಷ್ಟು (ಅಂದರೆ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರ) ಉತ್ತಮ ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; 37ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವೇ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಪೂಸಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಖಾಯಂ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ 22 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಭೂಮಿಯ ಭೌತಗುಣದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಆ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿರುವ ಗೌಣ ಪೋಷಕಗಳು ಇದರ ಕಾರಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಕ್ರಮವರಿತು ಪೂರೈಸುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಸಾವಯವ ಹಾಗೂ ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಯುಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ. '''ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು''': ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಬೆಳೆಯ ಗುಣವನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ, [[ಬೆಳೆ|ಫಸಲಿನ]] [[ರುಚಿ|ರುಚಿಯಲ್ಲಿ]] ಕುಂದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೂರು ಉಂಟು. ರುಚಿ ತೀರ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಗುಣವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಖಚಿತವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರದ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ-ಅಂದರೆ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನುಗಳ]] ಹಾಗೂ [[ಜೀವಸತ್ವಗಳು|ವಿಟಮಿನುಗಳ]] ಅಂಶ, ಇತ್ಯಾದಿ-ಏರಿದೆ ಎಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. [[ಶೇಂಗಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಸಿವೆ]] ಶೇಕಡ ತೈಲಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಾದ ವರದಿಯೂ ಉಂಟು. [[ತಂಬಾಕು|ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ]] [[ಬೆಂಕಿ|ಬೆಂಕಿಯನ್ನು]] ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಡೆದು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ ವೃದ್ಧಿ ಆದದ್ದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. '''ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರಬೇಕು''': ಯಾವ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಎಂಥ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ-[[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದ]] ವತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಾಯೀ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರೀ [[:en:Soil_test|ಮಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷಣಾ]] ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಚಯವನ್ನು (ಸ್ಯಾಂಪಲ್) ಕಳಿಸಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅದನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಗೊಬ್ಬರದ ಅಂಶ ಎಷ್ಟು ಎನ್ನುವುದೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ ಗೊಬ್ಬರದ ಗುಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಲ ಗೊಬ್ಬರ ನೀಡಿ ನಾಲ್ಕು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆ ಗೊಬ್ಬರದ ಅಂಶ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏನೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. [[:en:Ammonium_sulfate|ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]], [[ಯೂರಿಯಾ]] ಮುಂತಾದ ಸಾರಜನಕಯುತ ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕಿ ಒಂದು ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳ ಅಂಶ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟಾಷ್ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಸ್ವಲ್ಪಾಂಶ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರದ ವಿಚಾರ ಹೀಗಲ್ಲ. ಒಂದು ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಮೊದಲು ಪೂರೈಸಿದುದರ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಾಂಶವೂ, ಎರಡು ಬೆಳೆ ತೆಗೆದ ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಅಂಶವೂ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. == ಗೊಬ್ಬರದ ವಿಧಗಳು == ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಟ್ಟಿಗೊಬ್ಬರ (pinfold manure), ವಿವಿಧ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರ, ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ, ಎಲೆ ಗೊಬ್ಬರ, ಹಿಂಡಿ ಗೊಬ್ಬರ, ಕಸಾಯಿಖಾನೆ ಗೊಬ್ಬರ, [[:en:Humus|ಹ್ಯೂಮಸ್]] ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಹಿತ್ತಲಗೊಬ್ಬರ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸುವುದುಂಟು. === ಹಟ್ಟಿ ಗೊಬ್ಬರ === [[ಎಮ್ಮೆ]], [[ದನ]], [[ಕರು]] ಮುಂತಾದವುಗಳ [[ಸಗಣಿ]], [[:en:Cow_urine|ಗಂಜಳದ]] ಜೊತೆಗೆ [[ಕೊಟ್ಟಿಗೆ|ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ]] ಬಿದ್ದಿರುವ ಕಸಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನೂ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಾಸಿರುವ [[ಎಲೆ]], [[ಹುಲ್ಲು]] ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಗೊಬ್ಬರವಿದು.<ref>{{Ullmann|doi=10.1002/14356007.n10_n01|title=Fertilizers, 2. Types|year=2009|last1=Dittmar|first1=Heinrich|last2=Drach|first2=Manfred|last3=Vosskamp|first3=Ralf|last4=Trenkel|first4=Martin E.|last5=Gutser|first5=Reinhold|last6=Steffens|first6=Günter|isbn=978-3527306732}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೊಂದಾವರ್ತಿ ಇಲ್ಲವೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರಾವರ್ತಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಬಾಚಿ ಹೊರಗೆ ತೆರೆಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಗಂಜಳ ಹರಿದು ಹಿಂಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಿಸಿಲು]], ಗಾಳಿ, [[ಮಳೆ]] ಹೊಡೆತದಿಂದ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸಸ್ಯಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ನಷ್ಟಗೊಂಡು ಉಳಿಯುವ ಗೊಬ್ಬರ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾರಹೀನವಾಗುವುದು. ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಗುಂಡಿ ತೋಡಿ ಅದರ ಒಳಮೈಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಸಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಅದರೊಳಗೆ ಹಟ್ಟಿಗೊಬ್ಬರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯಕ್ರಮ. ಇಂಥ ಗೊಬ್ಬರದ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನು ಎಲೆ, ಹುಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಮೆತ್ತಿ ಗೊಬ್ಬರ ನೇರವಾಗಿ ಗಾಳಿ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿಗೆ]] ಈಡಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಬೇಕು. ಗಂಜಳವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇದೇ ಗುಂಡಿಗೆ ಸುರಿಯಬಹುದು. ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ [[ನೀರು|ನೀರನ್ನು]] ಸುರಿಯಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಶ್ರಣ ಒಳಗೇ ಹಳಸಿ ಹದ ಬಂದು ಉತ್ತಮ ಗೊಬ್ಬರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ 1.25% ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಇರುವುದು.<ref name="Bernal">{{cite journal|last1=Bernal|first1=M.P.|last2=Alburquerque|first2=J.A.|last3=Moral|first3=R.|title=Composting of animal manures and chemical criteria for compost maturity assessment. A review|journal=Bioresource Technology|date=November 2009|volume=100|issue=22|pages=5444–5453|bibcode=2009BiTec.100.5444B|pmid=19119002|doi=10.1016/j.biortech.2008.11.027}}</ref> [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರುಗಳ]] ಮೇವು ಮತ್ತು [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರವನ್ನು]] ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿರುವ ಪೋಷಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂಡಿ, [[ಧಾನ್ಯ]] ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ [[ಹೊಟ್ಟು]] ತಿನ್ನುವ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಗೊಬ್ಬರವು ಕೇವಲ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು, ಬೈಹುಲ್ಲು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳಿ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುವ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಜಿಪ್ಸಂ]] ಅಂದರೆ [[:en:Calcium_sulfate|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟನ್ನು]] ಗೊಬ್ಬರದೊಡನೆ ಬೆರೆಸಿ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ನೈಟ್ರೊಜನ್ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[:en:Superphosphate|ಸೂಪರ್‌ಫಾಸ್ಫೇಟನ್ನು]] ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿದರೆ ಹಟ್ಟಿಗೊಬ್ಬರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳವುದು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೊಳೆತ ಹಟ್ಟಿಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಎಕರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5 ಗಾಡಿಯಂತೆ ಖುಷ್ಕಿ ಬೆಳೆಗೂ, 10 ಗಾಡಿಯಂತೆ ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಅನುಕೂಲತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಬಟಾಣಿ]], [[ಶುಂಠಿ]], [[ಅರಿಸಿನ]], [[ತರಕಾರಿ]], ಫಲವೃಕ್ಷ ಮುಂತಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ]] ಎಕರೆಗೆ 40-50 ಗಾಡಿಗಳಷ್ಟು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ (ಒಂದು ಗಾಡಿ ಗೊಬ್ಬರ -30 ಘ. ಅ. ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಟನ್). ಹಟ್ಟಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ನೈಟ್ರೊಜನಿನ 40% ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಮೊದಲಿನ ಬೆಳೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಅಂಶ ಮುಂದಿನ ಬೆಳೆಗೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗೊಬ್ಬರವು ದನ, [[ಎಮ್ಮೆ]], [[ಚಮರೀಮೃಗ]] (ಯಾಕ್) ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನ. ಸಗಣಿಯು ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಿನ್ನುವಂತಹ ಗಿಡದ ಭಾಗಗಳ ಜೀರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಶೇಷ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಖನಿಜ|ಖನಿಜಗಳು]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಸಗಣಿಯನ್ನು [[ಎರೆಹುಳು]]ಗಳು ಅಥವಾ ಸಗಣಿ [[ದುಂಬಿ|ಜೀರುಂಡೆಗಳು]] ಪುನರುಪಯೋಗಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಒಣಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆ ದನದ ಮೇವು ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಸಗಣಿಯನ್ನು [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನವನ್ನಾಗಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಗಣಿಯನ್ನು [[:en:Biogas|ಜೈವಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು]] ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಈ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ [[ಮೀಥೇನ್]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ದೇಶದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೊಳ್ಳೆ|ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು]] ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಸುಟ್ಟ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಗಣಿಯನ್ನು ನೀರಿನ ಜೊತೆ ಬೆರೆಸಿ ಮನೆ ಮುಂದೆ ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ [[ಕೀಟ]]ಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಒಣಗಿದ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಬದಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಗಣಿಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗು [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅದು ವಿಘಟಿಸಿ ಪುನರುಪಯೋಗಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ|ಆಹಾರಚಕ್ರ]] ಹಾಗು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ವಿವಿಧ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರ === [[ಕುದುರೆ]] ಗೊಬ್ಬರ, [[ಕುರಿ]] ಗೊಬ್ಬರ, [[ಕೋಳಿ]] ಗೊಬ್ಬರ ಮುಂತಾದವು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |date=July 15, 2010 |title=Manure |url=https://h2g2.com/edited_entry/A2339624 |access-date=23 July 2017 |publisher=[[h2g2]] |archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140916053248/https://h2g2.com/edited_entry/A2339624 |url-status=dead }}</ref> ಕೋಳಿ ಕಸವು ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಸಾರವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಎರಡೂ ಲಕ್ಷಣಗಾಗಿ ಬಹಳ ಬೆಲೆಬಾಳುತ್ತದೆ.<ref name="Lustosa">{{cite journal|last1=Lustosa Filha|first1=Jose|last2=Penido|first2=Evanise|last3=Castro|first3=Patricia|last4=Silva|first4=Carlos|last5=Melo|first5=Leonidas|title=Co-pyrolysis of poultry litter and phosphate and magnesium generates alternative slow-release fertilizer suitable for tropical soils|journal=ACS Sustainable Chemistry & Engineering|date=September 4, 2017|volume=5|issue=10|pages=9043–9052|doi=10.1021/acssuschemeng.7b01935}}</ref> ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದನದ ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ. ಆದರೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕುದುರೆ ಗೊಬ್ಬರ ವಿಪರೀತ ಉಷ್ಣಯುತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ತೀರ ಅಗತ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತರಕಾರಿ, [[ಹಣ್ಣು]], [[ಹೂವು|ಹೂ]] ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[ಹಂದಿ]]ಗಳು, [[ಕುರಿ]], [[ಕೋಳಿ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]]ಗಳು, [[ಬಾವಲಿ|ಬಾವಲಿಗಳು]] ಇನ್ನಿತರ [[ಜೀವಿ]]ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಗೊಬ್ಬರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕುರಿ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಹಾಗು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಂದಿಯ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಕುದುರೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ಹಾಗು [[ಅಲುಬು]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಅದರ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ಹಾಗು ಅಲುಬುಗಳ [[ಬೀಜ|ಬೀಜಗಳು]] ಸಹ ಇರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ದನಗಳಂತೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗೊಬ್ಬರವು ಅವುಗಳ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ [[ಉಣ್ಣೆ]], [[ರಕ್ತ]], [[ಮೂಳೆ]], ಪುಕ್ಕಗಳಿಂದ ಮಲಿನಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಸಹ ಇದೆ. ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗೊಬ್ಬರವು ಸಹ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿ|ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ವಾಸನೆ ಬರುವಂತಹ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರ ವಾಸನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ಇರುವುದರಿಂದ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]] ಮೂಲದ ಗೊಬ್ಬರದ ವಾಸನೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಹಾಗು ಸರ್ವಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ಬರುವ ವಾಸನೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಹ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ವಿಲ್ಲದೆ ಹುದುಗುವಿಕೆಯಾದಂತಹ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಗೊಬ್ಬರವು ದುರ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೋಳಿ ಹಿಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೊಳೆತ ನಂತರವೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಹಸಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. '''ಕೋಳಿ ಗೊಬ್ಬರ''': ಕೋಳಿ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಕಡಿಮೆ ಸಾರಜನಕವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗೊಬ್ಬರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ, [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್]], [[ರಂಜಕ]] ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು ಹಾಗು ಅದು ತನ್ನ [[ದ್ರವ]] ರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾರಜನಕವಿದೆ. ಕೋಳಿ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡವಾರು ೫ ರಷ್ಟು ಸಾರಜನಕವಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕೋಳಿ ಸುಮಾರು ೮-೧೧ ಪೌಂಡ್ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. === ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ === ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ವಿಸರ್ಜಿತವಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ಗೊಬ್ಬರವಿದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳ ಹುಲ್ಲು, [[ದಂಟು]], [[ಸಿಪ್ಪೆ]], ಹೊಟ್ಟು ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮರಗಿಡಗಳ ಎಲೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹಾಸುತ್ತಾರೆ. [[ಬೂದಿ|ಬೂದಿಯ]] ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ಸಹ ತಳದಲ್ಲಿ ಹಾಸುವುದುಂಟು. ಈ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಜಾನುವಾರು ನಿಂತು ಮಲಗಿ ಸೆಗಣಿ ಹಾಕಿ ಗಂಜಲ ಹೊಯ್ದು ಒಟ್ಟು ಒಂದು ಹದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 15' ಉದ್ದ 5' ಅಗಲ 3' ಆಳದ ಹೊಂಡಕ್ಕೆ ಅವಧಿಯುತವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಪ್ರತಿಸಲವೂ ಶೇಖರಣೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಮೇಲೆ 5 ಕೆಜಿ ಸೆಗಣಿ, 150 ಗ್ರಾಂ ಬೂದಿ ಮತ್ತು 20 ಲೀಟರ್ ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಪದರದ ದಪ್ಪ ಸುಮಾರು 1.5' ಆದ ಬಳಿಕ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸೆಗಣಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಲೇಪನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂಡ ಪೂರ್ತಿ ಆಗುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಸಿ 5-6 ತಿಂಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬೇಕು. ಆಗ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಹಟ್ಟಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ರೂಪವೇ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ. ಹೊಂಡದ ಉಪಯೋಗ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಎಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಟ್ಟಸ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಸುತ್ತಲು ಮಣ್ಣಿನ ತೆಳು ಪದರದಿಂದ ಮುಚ್ಚುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅಲ್ಲದೇ ಪದೇ ಪದೇ ರಾಶಿಯನ್ನು ಅಡಿ ಮೇಲು ಕಲಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರ ಹಟ್ಟಿಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾರಯುತವಾದುದ್ದು. ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವಂತಿಕೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲೂ, ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದದ್ದು. === ಎಲೆಗೊಬ್ಬರ === ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಗಿಡ [[ಮರ|ಮರಗಳಿಂದ]] ಆಯ್ದ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳ ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣಿನ ಒಂದು ಪದರ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಎಲೆ ಪದರ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ಅದರ ಒಳಪಿಡಿಯನ್ನು ಕೊಳೆತು ಹದ ಬರಲು ಬಿಟ್ಟಾಗ ದೊರೆಯುವ ಗೊಬ್ಬರ. ಇದು ಸಹ ಹಟ್ಟಿಯ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬರಗಳಂತೆ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಚಾರಿ. [[ಹಸಿರೆಲೆ ಗೊಬ್ಬರ|ಹಸಿರುಗೊಬ್ಬರವೆಂಬ]] ಹೆಸರಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಎಲೆಗೊಬ್ಬರದೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದು. ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಸಿರು ಗಿಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಅವು ಹಲುಸಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ್ನು ಉತ್ತು ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಗೊಬ್ಬರವಿದು. ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮುಂದೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಪೈರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಸಸ್ಯಪೋಷಕಗಳು ಒದಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶ. [[ಅವರೆ]], [[ಅಲಸಂಡೆ]] ಮುಂತಾದ ಕಾಳು ಬಿಡುವ ಗಿಡಗಳು (ಲೆಗ್ಯೂಮಿನಿಸ್), ಅಪಸೆಣಬು ([[:en:Crotalaria_juncea|ಕ್ರಾಟಲೇರಿಯ ಜನ್ಸಿಯ]]), [[:en:Sesbania_bispinosa|ಧೈಂಚ]], [[ಅಗಸೆ]], [[:en:Abutilon_persicum|ಬೆಂಡು ಗಿಡ]], ಆವರಿಕೆ ಗಿಡ ([[:en:Senna_tora|ಕ್ಯಾಶಿಯ ತೋರಾ]]), ಗೋಡಿಕಾಯಿ ಗಿಡ, [[:en:Lathyrus|ಕಾಡು ಬಟಾಣಿ]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದುಂಟು. ಕಾಡಿನಿಂದ ಕಡಿದು ತಂದ ಎಲೆ, ಎಳೆ ರೆಂಬೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಉತ್ತಮ ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದೂ ಇದೆ. ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯೋಜನ ದೊರೆಯಬೇಕಾದರೆ ಉತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿದ ಹಸಿರು ಪದಾರ್ಥ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೊಳೆತು ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಎರಕಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಂಥ ಗೊಬ್ಬರದ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು 30%  -  50%ರ ವರೆಗೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ [[:en:Legume|ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ]] ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ತಮ್ಮ ಬೇರಿನ ಗಂಟಿನಲ್ಲಿರುವ [[:en:Rhizobia|ರೈಜೋಬಿಯಾ]] [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಗಿಡಗಳು ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಸಿರು [[ಎಲೆ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಉಳುಮೆಯನ್ನು ಬೆಳೆ ನೆಟ್ಟುವ ಮುಂಚೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಂಡಿ ಗೊಬ್ಬರ === ಶೇಂಗ, [[ಹರಳು]], [[ಎಳ್ಳು]], [[ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು]], [[ಕೊಬ್ಬರಿ]], [[ಹೊಂಗೆ ಮರ|ಹೊಂಗೆ]], [[ಬೇವು]] ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ [[ಎಣ್ಣೆ]] ಹಿಂಡಿದ ಬಳಿಕ ಉಳಿಯುವ ಚರಟಿನಿಂದ (ಇದೇ [[:en:Press_cake|ಹಿಂಡಿ]]) ತಯಾರಿಸಿದ ಗೊಬ್ಬರ (oilcake manure). ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ವಿರಳ. ಒಣ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ದೊಡ್ಡ ಬಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕಿ ಒಂದೆರಡು ದಿವಸ ಕೊಳೆಸಿ ಈ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ತೆಳು ಮಾಡಿ ಯುಕ್ತ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇಂಥ ದ್ರವ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆ ಹಣ್ಣು, ಹೂ, ತರಕಾರಿ ಗಿಡಗಳ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. === ಕಸಾಯಿಖಾನೆ ಗೊಬ್ಬರ === [[ಕಸಾಯಿಖಾನೆ|ಕಸಾಯಿಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ]] ವಿಸರ್ಜಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು- ಪ್ರಾಣಿ [[ರಕ್ತ]], ತೊಗಲಿನ ಅಂಶ, [[ಮಾಂಸ|ಮಾಂಸದ]] ತುಣುಕುಗಳು, [[ಅಮೇಧ್ಯ]], ಇತರ ಉಚ್ಚಿಷ್ಟಗಳು-ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಗೊಬ್ಬರ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮೀನು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನೂ (fish waste) ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಈ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಅವು ಬೇಗನೆ ಹೀರಿಕೊಂಡು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು ದುಬಾರಿಯ ಗೊಬ್ಬರಗಳು. === ಹ್ಯೂಮಸ್ ಗೊಬ್ಬರ === ಗಿಡಮರಗಳ ಎಲೆ, ರೆಂಬೆ, [[ತೊಗಟೆ]], ಹೂ, ಕಾಯಿ, ಹಣ್ಣು ಮುಂತಾದವು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು ಕೊಳೆತು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಗೊಬ್ಬರ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಪದರವನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಹೆರೆಸಿ ತೆಗೆದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಗೊಬ್ಬರವಿದು. ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ. ಈ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ರೋಗರುಜಿನ ತಗಲುವುದು ವಿರಳ. === ಹಿತ್ತಲ ಗೊಬ್ಬರ === ಮಲವನ್ನು ಬೂದಿಯೊಡನೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಗೊಬ್ಬರ ([[:en:Night_soil|ನೈಟ್ ಸಾಯಿಲ್]]). [[:en:Sewerage|ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಇರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಸರ್ಜಿತ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹಿತ್ತಲ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಯೂಯೇಜ್ (ಚರಂಡಿ) ಗೊಬ್ಬರ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೋಳಿ ಹಿಕ್ಕೆಯು ತಾಜಾ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಅಮೂಲ್ಯ ಗೊಬ್ಬರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|title=Manure Composting for Livestock & Poultry Production|journal=MontGuide|author1=Thomas Bass|author2=Julia Dafoe|author3=Joel Schumacher|volume=MT201206AG Reviewed 4/17|url=http://store.msuextension.org/publications/AgandNaturalResources/MT201206AG.pdf}}</ref> ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೀಯವಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Wortman|first1=Sam E.|last2=Holmes|first2=Ashley A.|last3=Miernicki|first3=Elizabeth|last4=Knoche|first4=Kaelyn|last5=Pittelkow|first5=Cameron M.|title=First-Season Crop Yield Response to Organic Soil Amendments: A Meta-Analysis|date=2017-07-08|journal=Agronomy Journal|language=en|volume=109|issue=4|issn=0002-1962|page=1210|bibcode=2017AgrJ..109.1210W|doi=10.2134/agronj2016.10.0627|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |title=Using Manure in the Home Garden |url=https://wimastergardener.org/article/using-manure-in-the-home-garden/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026051128/https://wimastergardener.org/article/using-manure-in-the-home-garden/ |archive-date=2020-10-26 |access-date=2019-07-06}}</ref> ಗೊಬ್ಬರವು [[ಹಸಿರುಮನೆ]] [[ಅನಿಲ|ಅನಿಲವಾದ]] ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ [[ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ|ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ]] ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲುದು.<ref>{{cite web |title=Managing manure to reduce greenhouse gas emissions |url=https://www.agric.wa.gov.au/climate-change/managing-manure-reduce-greenhouse-gas-emissions |access-date=2022-04-15 |website=agric.wa.gov.au |language=en |archive-date=2023-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615211705/https://www.agric.wa.gov.au/climate-change/managing-manure-reduce-greenhouse-gas-emissions |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Gülle_in_einem_Güllesilo.jpg|thumb|ದ್ರವದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಗೊಬ್ಬರ]] '''ದ್ರವ ಗೊಬ್ಬರ''': ಇದು ದ್ರವದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಗೊಬ್ಬರ. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ನೀರಿನ ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಸಿದಾಗ ಅದು ದ್ರವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಗೊಬ್ಬರದ ಬದಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸಿಂಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಹ ಗಿಡದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. '''ಒಣ ಗೊಬ್ಬರ''': ತೇವವಾದ ಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಿಂತ ಒಣ ಗೊಬ್ಬರವು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸುಡಬಹುದು. ಒಣ ಗೊಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡವಾರು ೩೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೇವಾಂಶ ಭಾಗವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೆಂದರೆ: * ಬೇರೆ ಆಧುನಿಕ [[ಇಂಧನ]]ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅಗ್ಗ. * ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ-ಬಹಳ ದೂರ ನಡೆಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. * ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಕಡಿಮೆ [[ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ]]. * ಗೊಬ್ಬರ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು. * ಸಮರ್ಥನೀಯ ಹಾಗು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ. == ಗೊಬ್ಬರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು == # ಮಣ್ಣಿನ ಬಿಗಿತನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ನೀರಿನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಆಗುವ [[ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ|ಸವಕಳಿಯನ್ನು]] ಕನಿಷ್ಠ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತದೆ. # ಸಸ್ಯಗಳ [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳನ್ನು]] ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹರಡಿ ಹಬ್ಬಿ ನೆಲದ ಸಾರವನ್ನು ಹೀರಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. # ಮಣ್ಣಿನ ತೇವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ತಂಪಾದ ಆಸರೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. # ಸಸ್ಯಗಳಿಗೂ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಸ್ಯ ಪೋಷಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Das|first1=Suvendu|last2=Jeong|first2=Seung Tak|last3=Das|first3=Subhasis|last4=Kim|first4=Pil Joo|title=Composted Cattle Manure Increases Microbial Activity and Soil Fertility More Than Composted Swine Manure in a Submerged Rice Paddy|date=2017|journal=Frontiers in Microbiology|volume=8|pages=1702|issn=1664-302X|pmid=28928727|doi=10.3389/fmicb.2017.01702|doi-access=free|pmc=5591829}}</ref> # ನಿರವಯವ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ ಆಧಾರ ನೆಲೆ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ. # '''ಆಲ್ಬಂ ಗ್ರೇಕಂ/ಸ್ಟರ್ಕಸ್ ಕೆನಿಸ್ ಒಫಿಸಿನಾಲೆ''' - ಇದು [[ನಾಯಿ]] ಅಥವಾ [[ಕತ್ತೆಕಿರುಬ]]ದ ಗೊಬ್ಬರ. ಇದನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟರೆ ಬಿಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಗಂಟಲು|ಗಂಟಲಿನ]] ಉರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು [[ಜೇನು]] ತುಪ್ಪದ ಜೊತೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಗಾಯ|ಗಾಯಗಳಿಗೆ]] ಔಷಧಲೇಪವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. == ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳು == ಗೊಬ್ಬರವು ಕೊಳೆಯುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಪವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟಂತಹ ಗೊಬ್ಬರವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಬೆಂಕಿ]] ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿಯೂ ಮಲಿನವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಹಸಿಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕ್ರಿಮಿ ಕೀಟಗಳು ಮಲವನ್ನು ನೀರು ಹಾಗು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ರೋಗ|ರೋಗಗಳು]] ಸಹ ಬರಬಹುದು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs13765-013-3184-8 Application and environmental risks of livestock manure] * [http://manureexpo.org North American Manure Expo] * [http://www.manuremanagement.cornell.edu/ Cornell Manure Program] * [https://purl.fdlp.gov/GPO/gpo38641 County-Level Estimates of Nitrogen and Phosphorus from Animal Manure for the Conterminous United States, 2002] [[United States Geological Survey]] * [https://web.archive.org/web/20150906145821/http://wqic.nal.usda.gov/agricultural-environmental-management/manure-management Manure Management, Water Quality Information Center, U.S. Department of Agriculture] * [https://web.archive.org/web/20101227124550/http://www.extension.org/animal+manure+management Livestock and Poultry Environmental Learning Center], an [http://www.extension.org eXtension] community of practice about animal manure management {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೊಬ್ಬರ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 204wv5u10dim69ry3ccef4wtrc13wfk 3 179774 1377044 2026-07-23T14:32:19Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377044 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Chaluvegowdads}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೨, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 4xqwa9yl4cbd1dxsf2kmmjt3xe3vywv 3 179775 1377046 2026-07-23T17:03:26Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377046 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Cha100.we}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೩, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) eq67ybsuoni94q2ql86y0oca8t6qkw1 3 179776 1377047 2026-07-23T18:18:49Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377047 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Adesh adi}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೪೮, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 46lbhukvb7y6vkhvhsnsw8hbfgc93hc 10 179777 1377060 2021-09-27T17:15:59Z en>Armader 0 1377060 wikitext text/x-wiki {{ sidebar with collapsible lists | name = Keralahistory | class = hlist | pretitle = Part of [[:Category:History of Kerala|a series]] on the | title = [[History of Kerala]] | image = {{Photomontage | photo1a = MarayoorDolmen.JPG | photo1b = Edakkal Stone Age Carving.jpg | size = 220 | position = center | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 2 | color_border = black }} | listtitlestyle = text-align: center | background = lightyellow | list1title = Main | list1name = Main | list1 = [[Pre-history of Kerala|Megalithic culture]]<br /> [[Indian Ocean trade|Maritime contacts]]<br /> [[Sangam period]]<br /> [[Tamilakam]]<br /> [[Chera Kingdom|Cheras]]<br /> [[Spice trade]]<br /> [[Ay Kingdom|Ays]]<br /> [[Mushikas|Ezhil Malai]]<br /> [[Religion in Kerala|Confluence of religions]]<br />[[Mamankam festival]]<br /> [[Zamorin of Calicut|Calicut]]<br/> [[Venad|Venad - Kingdom of Quilon]]<br />[[Kingdom of Valluvanad|Valluvanad]]<br/> [[Kolathunad|Kolattunadu]]<br /> [[Kingdom of Cochin|Cochin]]<br />[[Arakkal kingdom]]<br/> [[List of feudal states of Kerala|Minor principalities]]<br /> [[Age of Discovery#Indian Ocean (1497–1513)|Age of Discovery]]<br /> [[Portuguese India|Portuguese period]]<br /> [[Dutch in Kerala|Dutch period]]<br /> [[Marthanda Varma|Rise of Travancore]]<br /> [[Mysorean invasion of Kerala|Mysorean invasion]]<br /> [[English rule in Kerala|British Period]]<br />[[Battle of Tirurangadi]]<br/>[[Malabar District]]<br/>[[North Malabar]]<br/>[[South Malabar]]<br/> [[Battle of Quilon]]<br /> [[Communism in Kerala]]<br />[[Lakshadweep]]<br/> [[Kerala state|Unification of Kerala]]<br/> | list2title = Other topics | list2name = Other topics | list2 = [[Geography of Kerala|Geography]]<br /> [[:Category:Economy of Kerala|Economy]]<br /> [[Architecture of Kerala|Architecture]]<br /> [[:Category:Forts in Kerala|Forts]]<br /> |below = * {{portal-inline|India|size=tiny}} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> kl7zxu8a8miel5tiikd9cc02dwl5uhu 1377061 1377060 2026-07-24T04:53:24Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Keralahistory]] 1377060 wikitext text/x-wiki {{ sidebar with collapsible lists | name = Keralahistory | class = hlist | pretitle = Part of [[:Category:History of Kerala|a series]] on the | title = [[History of Kerala]] | image = {{Photomontage | photo1a = MarayoorDolmen.JPG | photo1b = Edakkal Stone Age Carving.jpg | size = 220 | position = center | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 2 | color_border = black }} | listtitlestyle = text-align: center | background = lightyellow | list1title = Main | list1name = Main | list1 = [[Pre-history of Kerala|Megalithic culture]]<br /> [[Indian Ocean trade|Maritime contacts]]<br /> [[Sangam period]]<br /> [[Tamilakam]]<br /> [[Chera Kingdom|Cheras]]<br /> [[Spice trade]]<br /> [[Ay Kingdom|Ays]]<br /> [[Mushikas|Ezhil Malai]]<br /> [[Religion in Kerala|Confluence of religions]]<br />[[Mamankam festival]]<br /> [[Zamorin of Calicut|Calicut]]<br/> [[Venad|Venad - Kingdom of Quilon]]<br />[[Kingdom of Valluvanad|Valluvanad]]<br/> [[Kolathunad|Kolattunadu]]<br /> [[Kingdom of Cochin|Cochin]]<br />[[Arakkal kingdom]]<br/> [[List of feudal states of Kerala|Minor principalities]]<br /> [[Age of Discovery#Indian Ocean (1497–1513)|Age of Discovery]]<br /> [[Portuguese India|Portuguese period]]<br /> [[Dutch in Kerala|Dutch period]]<br /> [[Marthanda Varma|Rise of Travancore]]<br /> [[Mysorean invasion of Kerala|Mysorean invasion]]<br /> [[English rule in Kerala|British Period]]<br />[[Battle of Tirurangadi]]<br/>[[Malabar District]]<br/>[[North Malabar]]<br/>[[South Malabar]]<br/> [[Battle of Quilon]]<br /> [[Communism in Kerala]]<br />[[Lakshadweep]]<br/> [[Kerala state|Unification of Kerala]]<br/> | list2title = Other topics | list2name = Other topics | list2 = [[Geography of Kerala|Geography]]<br /> [[:Category:Economy of Kerala|Economy]]<br /> [[Architecture of Kerala|Architecture]]<br /> [[:Category:Forts in Kerala|Forts]]<br /> |below = * {{portal-inline|India|size=tiny}} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> kl7zxu8a8miel5tiikd9cc02dwl5uhu 1377083 1377061 2026-07-24T05:05:58Z A826 72368 1377083 wikitext text/x-wiki {{sidebar with collapsible lists | name = Keralahistory | class = hlist | pretitle = [[w:Category:History of Kerala|ಸರಣಿಯ]] ಭಾಗ | title = [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ]] | image = {{Photomontage | photo1a = MarayoorDolmen.JPG | photo1b = Edakkal Stone Age Carving.jpg | size = 220 | position = center | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 2 | color_border = black }} | listtitlestyle = text-align: center | background = lightyellow | list1title = ಪ್ರಮುಖ | list1name = Main | list1 = * [[ಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳು]] * [[ಸಂಗಮ್ ಯುಗ]] * [[ತಮಿಳಕಂ]] * [[ಚೇರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ]] * [[ಆಯ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ಎಳಿಲ್ ಮಲೈ]] * [[ಧರ್ಮಗಳ ಸಂಗಮ]] * [[ಮಾಮಾಂಕಮ್ ಉತ್ಸವ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ವೇನಾಡ್ - ಕ್ವಿಲಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ವಲ್ಲುವನಾಡ್]] * [[ಕೊಲತ್ತುನಾಡು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಅರಕ್ಕಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ಸಣ್ಣ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳು]] * [[ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ]] * [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆ]] * [[ಡಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆ]] * [[ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಉದಯ]] * [[ಮೈಸೂರಿನ ಆಕ್ರಮಣ]] * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ]] * [[ತಿರುರಂಗಾಡಿ ಕದನ]] * [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]] * [[ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್]] * [[ಕ್ವಿಲಾನ್ ಕದನ]] * [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ]] * [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]] * [[ಕೇರಳದ ಏಕೀಕರಣ]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> dlnvbha7sda23j72mjiqkqq4d9l73yy 828 179778 1377068 2026-07-13T08:42:25Z en>Newbzy 0 dark mode fix 1377068 Scribunto text/plain --[==[ This is the "I" list of portal image names. It contains a list of portal images for use with [[Module:Portal]] -- for portal names that start with the letter "I". For aliases to existing portal names, and for portal names that -- start with other letters, please use the appropriate page from the following list: -- [[Module:Portal/images/a]] - for portal names beginning with "A". -- [[Module:Portal/images/b]] - for portal names beginning with "B". -- [[Module:Portal/images/c]] - for portal names beginning with "C". -- [[Module:Portal/images/d]] - for portal names beginning with "D". -- [[Module:Portal/images/e]] - for portal names beginning with "E". -- [[Module:Portal/images/f]] - for portal names beginning with "F". -- [[Module:Portal/images/g]] - for portal names beginning with "G". -- [[Module:Portal/images/h]] - for portal names beginning with "H". -- [[Module:Portal/images/j]] - for portal names beginning with "J". -- [[Module:Portal/images/k]] - for portal names beginning with "K". -- [[Module:Portal/images/l]] - for portal names beginning with "L". -- [[Module:Portal/images/m]] - for portal names beginning with "M". -- [[Module:Portal/images/n]] - for portal names beginning with "N". -- [[Module:Portal/images/o]] - for portal names beginning with "O". -- [[Module:Portal/images/p]] - for portal names beginning with "P". -- [[Module:Portal/images/q]] - for portal names beginning with "Q". -- [[Module:Portal/images/r]] - for portal names beginning with "R". -- [[Module:Portal/images/s]] - for portal names beginning with "S". -- [[Module:Portal/images/t]] - for portal names beginning with "T". -- [[Module:Portal/images/u]] - for portal names beginning with "U". -- [[Module:Portal/images/v]] - for portal names beginning with "V". -- [[Module:Portal/images/w]] - for portal names beginning with "W". -- [[Module:Portal/images/x]] - for portal names beginning with "X". -- [[Module:Portal/images/y]] - for portal names beginning with "Y". -- [[Module:Portal/images/z]] - for portal names beginning with "Z". -- [[Module:Portal/images/other]] - for portal names beginning with any other letters. This includes numbers, -- letters with diacritics, and letters in non-Latin alphabets. -- [[Module:Portal/images/aliases]] - for adding aliases for existing portal names. Use this page for variations -- in spelling and diacritics, etc., no matter what letter the portal begins with. -- When adding entries, please use alphabetical order. The format of the images table entries is as follows: -- ["portal name"] = "image.svg", -- The portal name should be the name of your portal, in lower case. For example, the portal name for -- "Portal:United Kingdom" would be "united kingdom". The image name should be capitalised normally, and the "File:" -- namespace prefix should be omitted. ]==] return { ["ice hockey"] = "Ice hockey pictogram.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["iceland"] = "Flag of Iceland.svg|border|link=|alt=flag", ["idaho"] = "Flag of Idaho.svg|border|link=|alt=flag", ["illinois"] = "Flag of Illinois.svg|border|link=|alt=flag", ["indexes"] = "Pointing-right.svg|border|link=|alt=icon|class=skin-invert-image", ["india"] = "Flag of India.svg|border|link=|alt=flag", ["indian caste system"] = "Seventy-two Specimens of Castes in India (5).jpg|link=|alt=illustration", ["indian cities"] = "India population density map en.svg|alt=map", ["indian districts"] = "India districts map.svg|alt=map", ["indian economy"] = "Bombay24a.jpg|alt=photo", ["indian history"] = "North Gateway - Rear Side - Stupa 1 - Sanchi Hill 2013-02-21 4480-4481.JPG|alt=photo", ["indian literature"] = "Ashoka Chakra.svg|link=|alt=icon", ["indian maps"] = "Map of Indian empire 1885.jpg|link=|alt=map", ["indian military history"] = "Armed forces logo.png|link=|alt=logo", ["indian music"] = "Noun-sitar-5628940.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["indian politics"] = "Emblem of India.svg|link=|alt=emblem|class=skin-invert", ["indian portals"] = "Gateway to Hooseinabad Bazaar, Lucknow, India2.jpg|alt=photo", ["indian roads"] = "Noun-rickshaw-6854298.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["indian states"] = "India - administrative map.png|alt=map", ["indian television"] = "India Television icon.svg|alt=icon", ["indian women"] = "Rani Lakshmibai.jpg|alt=image", ["indiana"] = "Flag of Indiana.svg|border|link=|alt=flag", ["indigenous languages of california"] = "Edward S. Curtis Collection People 056.jpg|link=|alt=photo", ["indigenous peoples of australia"] = "Uluru sketch portal ipau.png|alt=icon", ["indigenous peoples of north america"] = "Spiromoundsraccoon.svg|link=|alt=|class=skin-invert-image", ["indigenous peoples of the americas"] = "MAYA-g-log-cal-D10-Ok.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["indonesia"] = "Flag of Indonesia.svg|border|link=|alt=flag", ["information technology"] = "Desktop computer clipart - Yellow theme.svg|link=|alt=", ["inland empire"] = "California county map (Inland Empire highlighted).svg|link=|alt=", ["insects"] = "Beetle icon.svg|alt=icon", ["internet"] = "Crystal Clear app linneighborhood.svg|alt=icon", ["interstate highway system"] = "MUTCD M1-10a.svg|link=|alt=", ["iowa"] = "Flag of Iowa.svg|border|link=|alt=flag", ["iran"] = "Flag of Iran.svg|border|link=|alt=flag", ["iraq"] = "Flag of Iraq.svg|border|link=|alt=flag", ["ireland"] = "Four Provinces Flag.svg|border|alt=flag", ["islam"] = "Allah-green.svg|link=|alt=", ["islamabad"] = "Proposed Flag of Islamabad Capital Territory.svg|border|link=|alt=flag", ["islands"] = "Icône Ile.svg|alt=icon", ["isle of man"] = "Flag of the Isle of Man.svg|border|link=|alt=flag", ["israel"] = "Flag of Israel.svg|border|link=|alt=flag", ["italy"] = "Flag of Italy.svg|border|link=|alt=flag", } 7t8ezaj24us6urgovqxurtmwxsegkwn 1377069 1377068 2026-07-24T04:53:25Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Portal/images/i]] 1377068 Scribunto text/plain --[==[ This is the "I" list of portal image names. It contains a list of portal images for use with [[Module:Portal]] -- for portal names that start with the letter "I". For aliases to existing portal names, and for portal names that -- start with other letters, please use the appropriate page from the following list: -- [[Module:Portal/images/a]] - for portal names beginning with "A". -- [[Module:Portal/images/b]] - for portal names beginning with "B". -- [[Module:Portal/images/c]] - for portal names beginning with "C". -- [[Module:Portal/images/d]] - for portal names beginning with "D". -- [[Module:Portal/images/e]] - for portal names beginning with "E". -- [[Module:Portal/images/f]] - for portal names beginning with "F". -- [[Module:Portal/images/g]] - for portal names beginning with "G". -- [[Module:Portal/images/h]] - for portal names beginning with "H". -- [[Module:Portal/images/j]] - for portal names beginning with "J". -- [[Module:Portal/images/k]] - for portal names beginning with "K". -- [[Module:Portal/images/l]] - for portal names beginning with "L". -- [[Module:Portal/images/m]] - for portal names beginning with "M". -- [[Module:Portal/images/n]] - for portal names beginning with "N". -- [[Module:Portal/images/o]] - for portal names beginning with "O". -- [[Module:Portal/images/p]] - for portal names beginning with "P". -- [[Module:Portal/images/q]] - for portal names beginning with "Q". -- [[Module:Portal/images/r]] - for portal names beginning with "R". -- [[Module:Portal/images/s]] - for portal names beginning with "S". -- [[Module:Portal/images/t]] - for portal names beginning with "T". -- [[Module:Portal/images/u]] - for portal names beginning with "U". -- [[Module:Portal/images/v]] - for portal names beginning with "V". -- [[Module:Portal/images/w]] - for portal names beginning with "W". -- [[Module:Portal/images/x]] - for portal names beginning with "X". -- [[Module:Portal/images/y]] - for portal names beginning with "Y". -- [[Module:Portal/images/z]] - for portal names beginning with "Z". -- [[Module:Portal/images/other]] - for portal names beginning with any other letters. This includes numbers, -- letters with diacritics, and letters in non-Latin alphabets. -- [[Module:Portal/images/aliases]] - for adding aliases for existing portal names. Use this page for variations -- in spelling and diacritics, etc., no matter what letter the portal begins with. -- When adding entries, please use alphabetical order. The format of the images table entries is as follows: -- ["portal name"] = "image.svg", -- The portal name should be the name of your portal, in lower case. For example, the portal name for -- "Portal:United Kingdom" would be "united kingdom". The image name should be capitalised normally, and the "File:" -- namespace prefix should be omitted. ]==] return { ["ice hockey"] = "Ice hockey pictogram.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["iceland"] = "Flag of Iceland.svg|border|link=|alt=flag", ["idaho"] = "Flag of Idaho.svg|border|link=|alt=flag", ["illinois"] = "Flag of Illinois.svg|border|link=|alt=flag", ["indexes"] = "Pointing-right.svg|border|link=|alt=icon|class=skin-invert-image", ["india"] = "Flag of India.svg|border|link=|alt=flag", ["indian caste system"] = "Seventy-two Specimens of Castes in India (5).jpg|link=|alt=illustration", ["indian cities"] = "India population density map en.svg|alt=map", ["indian districts"] = "India districts map.svg|alt=map", ["indian economy"] = "Bombay24a.jpg|alt=photo", ["indian history"] = "North Gateway - Rear Side - Stupa 1 - Sanchi Hill 2013-02-21 4480-4481.JPG|alt=photo", ["indian literature"] = "Ashoka Chakra.svg|link=|alt=icon", ["indian maps"] = "Map of Indian empire 1885.jpg|link=|alt=map", ["indian military history"] = "Armed forces logo.png|link=|alt=logo", ["indian music"] = "Noun-sitar-5628940.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["indian politics"] = "Emblem of India.svg|link=|alt=emblem|class=skin-invert", ["indian portals"] = "Gateway to Hooseinabad Bazaar, Lucknow, India2.jpg|alt=photo", ["indian roads"] = "Noun-rickshaw-6854298.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["indian states"] = "India - administrative map.png|alt=map", ["indian television"] = "India Television icon.svg|alt=icon", ["indian women"] = "Rani Lakshmibai.jpg|alt=image", ["indiana"] = "Flag of Indiana.svg|border|link=|alt=flag", ["indigenous languages of california"] = "Edward S. Curtis Collection People 056.jpg|link=|alt=photo", ["indigenous peoples of australia"] = "Uluru sketch portal ipau.png|alt=icon", ["indigenous peoples of north america"] = "Spiromoundsraccoon.svg|link=|alt=|class=skin-invert-image", ["indigenous peoples of the americas"] = "MAYA-g-log-cal-D10-Ok.svg|alt=icon|class=skin-invert-image", ["indonesia"] = "Flag of Indonesia.svg|border|link=|alt=flag", ["information technology"] = "Desktop computer clipart - Yellow theme.svg|link=|alt=", ["inland empire"] = "California county map (Inland Empire highlighted).svg|link=|alt=", ["insects"] = "Beetle icon.svg|alt=icon", ["internet"] = "Crystal Clear app linneighborhood.svg|alt=icon", ["interstate highway system"] = "MUTCD M1-10a.svg|link=|alt=", ["iowa"] = "Flag of Iowa.svg|border|link=|alt=flag", ["iran"] = "Flag of Iran.svg|border|link=|alt=flag", ["iraq"] = "Flag of Iraq.svg|border|link=|alt=flag", ["ireland"] = "Four Provinces Flag.svg|border|alt=flag", ["islam"] = "Allah-green.svg|link=|alt=", ["islamabad"] = "Proposed Flag of Islamabad Capital Territory.svg|border|link=|alt=flag", ["islands"] = "Icône Ile.svg|alt=icon", ["isle of man"] = "Flag of the Isle of Man.svg|border|link=|alt=flag", ["israel"] = "Flag of Israel.svg|border|link=|alt=flag", ["italy"] = "Flag of Italy.svg|border|link=|alt=flag", } 7t8ezaj24us6urgovqxurtmwxsegkwn 10 179779 1377078 2018-01-19T00:33:46Z en>Primefac 0 Protected "[[Template:TEMPLATENAME]]": [[WP:SEMIPROT|semi-protection]] of high-usage templates to combat systematic vandalism ([Edit=Require autoconfirmed or confirmed access] (indefinite) [Move=Require autoconfirmed or confirmed access] (indefinite)) 1377078 wikitext text/x-wiki <includeonly><!--(Template:TEMPLATENAME start:) -->{{safesubst:#ifeq:{{{require|{{{1|{{SUBPAGENAMEE}}}}}}}}|{{SUBPAGENAMEE}} | {{safesubst:#ifeq:{{safesubst:NAMESPACE}}|{{ns:Template}} | |{{safesubst:NAMESPACE}}:}}<!-- -->{{safesubst:#ifeq:{{safesubst:SUBPAGENAMEE}}|{{{docpage|{{{override|doc}}}}}} | {{safesubst:BASEPAGENAME}} | {{safesubst:#switch:{{SUBPAGENAMEE}} |doc |sandbox |testcases = {{safesubst:BASEPAGENAME}} | {{safesubst:PAGENAME}} }} }} }}<!--(Template:TEMPLATENAME ends) --></includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> h6ol4jueebxozijy5snjahjmzdrabnj 1377079 1377078 2026-07-24T04:53:26Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:TEMPLATENAME]] 1377078 wikitext text/x-wiki <includeonly><!--(Template:TEMPLATENAME start:) -->{{safesubst:#ifeq:{{{require|{{{1|{{SUBPAGENAMEE}}}}}}}}|{{SUBPAGENAMEE}} | {{safesubst:#ifeq:{{safesubst:NAMESPACE}}|{{ns:Template}} | |{{safesubst:NAMESPACE}}:}}<!-- -->{{safesubst:#ifeq:{{safesubst:SUBPAGENAMEE}}|{{{docpage|{{{override|doc}}}}}} | {{safesubst:BASEPAGENAME}} | {{safesubst:#switch:{{SUBPAGENAMEE}} |doc |sandbox |testcases = {{safesubst:BASEPAGENAME}} | {{safesubst:PAGENAME}} }} }} }}<!--(Template:TEMPLATENAME ends) --></includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> h6ol4jueebxozijy5snjahjmzdrabnj 10 179780 1377080 2024-05-25T23:46:34Z en>Andrybak 0 [[Category:Kerala templates]] 1377080 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Usage == {{tlc|{{TEMPLATENAME}}}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:India history sidebar templates]] [[Category:Kerala templates|History]] }}</includeonly> bbpilb7y4op4raq0p1fk2ryy0w3x3te 1377081 1377080 2026-07-24T04:53:26Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Keralahistory/doc]] 1377080 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Usage == {{tlc|{{TEMPLATENAME}}}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:India history sidebar templates]] [[Category:Kerala templates|History]] }}</includeonly> bbpilb7y4op4raq0p1fk2ryy0w3x3te 0 179781 1377084 2026-07-24T05:06:49Z Prathvi Acharya 87484 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವವು''' [[ಕರಾವಳಿ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ ]]([[ಉಡುಪಿ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]) ಹಾಗೂ [[ಕೇರಳದ]] [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತುಳುನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಕ ದೈವಗಳಲ್ಲಿ (ರಾಜನ್ ದೈವ) ಒಂ... 1377084 wikitext text/x-wiki '''ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವವು''' [[ಕರಾವಳಿ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ ]]([[ಉಡುಪಿ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]) ಹಾಗೂ [[ಕೇರಳದ]] [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತುಳುನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಕ ದೈವಗಳಲ್ಲಿ (ರಾಜನ್ ದೈವ) ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೈವವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ರಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರರ (ಮೊಗವೀರ ಸಮುದಾಯದ) ಆರಾಧ್ಯ ಕುಲದೈವವೆಂದು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.google.com/search?q=Bobbari+Daiva+about+more+details+in+kannada</ref> [[File:Bobbari Daiva.jpg|thumb|ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವ]] ==ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ== ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತುಳುನಾಡಿನ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ. 'ಪಾಡ್ದನ'ಗಳ (ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯ) ಪ್ರಕಾರ ಬೊಬ್ಬರ್ಯನ ಜನನ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಪರ್ಕದ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ===ಜನನದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (ಮುಸ್ಲಿಂ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ತಾಯಿ):=== ಪಾಡ್ದನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೊಬ್ಬರ್ಯನ ತಂದೆ 'ಸುಲಿಕಲ್ ಮುರಾವೆ' (Sulikall Murave) ಅಥವಾ ಮರುವೆ ಬ್ಯಾರಿ (Maruve Beary) ಎಂಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ವರ್ತಕ. ತಾಯಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೈನ ಅಥವಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಾಗದೋಷದ ಶಾಪವಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಶಾಪವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಾಂತ್ರಿಕ/ಜ್ಞಾನಿಯು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತದನಂತರ, ಮುಸ್ಲಿಂ ವರ್ತಕನೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗನೇ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ. ===ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾವಿಕನ ಸಾಹಸ:=== ಬೊಬ್ಬರ್ಯನು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯಂತೆಯೇ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಹಡಗುಗಳನ್ನು (ಪಡವು) ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾವಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಲ್ಪೆ, ಕಾಪು, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ವರ್ತಕರೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ===ಹಡಗು ಮುಳುಗಡೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ:=== ಒಮ್ಮೆ ಆಳ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೊಬ್ಬರ್ಯನ ಹಡಗು ಭೀಕರ ಬಿರುಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಅಲೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹನಾವಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಮೃತಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಬೊಬ್ಬರ್ಯನು ತನ್ನ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿ ಈಜುತ್ತಾ ಉಡುಪಿಯ ಕಾಪು (Kapu) ಕಡಲತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಈ ಪವಾಡ ಸದೃಶ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರದ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಕಂಡು, ಆತನ ಮರಣಾನಂತರ ದೈವತ್ವಕ್ಕೇರಿಸಲಾಯಿತು. ===ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:=== ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೊಬ್ಬರ್ಯನನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದ ಅರ್ಜುನನ ಮಗನಾದ 'ಬಭ್ರುವಾಹನ'ನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ತೀರವನ್ನು ಕಾಯಲು ಈ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== ===ಕಡಲ ಯಾನಿಗಳ ಆಶಾಕಿರಣ:=== ಮೊಗವೀರರು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಇತರ ಸಮುದಾಯದವರು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಇಳಿಯುವ ಮುನ್ನ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ 'ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ಗೆಂಡೆ' ಅಥವಾ ಗುಡಿಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ===ಕೋಲ ಮತ್ತು ನೇಮೋತ್ಸವ:=== ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಬೂತ ಕೋಲ ಅಥವಾ ನೇಮೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದೈವದ ಪಾತ್ರಿ (ದರ್ಶನ ಪಾತ್ರಿ) ಬೊಬ್ಬರ್ಯನ ಆವೇಶ ಭರಿತ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಳೆದುಹೋದ ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ದೈವವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ===ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಪ್ರತೀಕ:=== ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವದ ಆರಾಧನೆಯು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ತುಳುನಾಡಿನ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ==ಆರಾಧನೆಯ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು== ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವದ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯು ಇತರ ದೈವಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ===ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ:=== ಹೊಸ ದೋಣಿಗಳನ್ನು (ಬೋಟ್) ಕಡಲಿಗೆ ಇಳಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸೀಸನ್ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ===ಮದ್ಯ-ಮಾಂಸ ನಿಷೇಧ (ಕೆಲವು ಕಡೆ):=== ಸಾಮಾನ್ಯ ದೈವಗಳಿಗೆ ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಬಲಿ ಅಥವಾ ಮದ್ಯ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ದೈವದ ಕೆಲವು ಮೂಲ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ನಿಷೇಧವಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಳನೀರು, ಅರಸಿನ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಹಂಪಲುಗಳನ್ನು ದೈವಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ನಿಯಮ:=== ಬೊಬ್ಬರ್ಯನಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ===ನೇಮೋತ್ಸವದ ನಿಯಮಗಳು:=== ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ನೇಮ ಅಥವಾ ಕೋಲದ ದಿನದಂದು ಇಡೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಹಳ್ಳಿಯವರು ಕಡಲಿಗೆ ಇಳಿಯದೆ ರಜೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಊರಿನವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದೈವದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== *https://en.wikipedia.org/wiki/Bekal_Fort *https://en.wikipedia.org/wiki/Madhur_Temple *https://en.wikipedia.org/wiki/Ananthapura_Lake_Temple {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೇವಾಲಯಗಳು]] ofoaclx5p3wbbgmxcgba5nafmbknmky 0 179782 1377086 2026-07-24T05:36:45Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: [[File:Malkassignboard.JPG|thumbnail|[[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಫಲಕ]] '''[[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]''' ನೈಋತ್ಯ [[ಭಾರತ]]ದ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾ... 1377086 wikitext text/x-wiki [[File:Malkassignboard.JPG|thumbnail|[[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಫಲಕ]] '''[[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]''' ನೈಋತ್ಯ [[ಭಾರತ]]ದ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಗಡಿ [[ತಳಪ್ಪಾಡಿ, ಕಾಸರಗೋಡು|ತಳಪ್ಪಾಡಿ]] ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 10 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣವು [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]]ಯು [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದನೆಯ ನದಿಯೂ ಆಗಿದೆ. [[ಕವ್ವಾಯಿ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಟ್ಟವಾದ [[ಎಝಿಮಲ]]ವು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಹಲವಾರು ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರಿಕಾಡಿ ಕೋಟೆ]], [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]], [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಕೇರಳ|ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಸದುರ್ಗ ಕೋಟೆ]] (ಪುತಿಯ ಕೋಟ) ಸೇರಿವೆ. [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ತುಳುನಾಡು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡು ನಗರವು ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|last=Steever|first=Sanford B.|url=https://books.google.com/books?id=n2DxBwAAQBAJ|title=The Dravidian Languages|publisher=Taylor & Francis|date=15 April 2015|isbn=9781136911644|pages=158–159}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bhat|first=N. Shyam|title=South Kanara, 1799-1860, A Study in Colonial Administration and Regional Response|publisher=Mittal Publications|year=1998|isbn=9788170995869|pages=6}}</ref> [[File:Local Self Governance in Kasaragod District.svg|thumbnail|[[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] == ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗ == [[File:Anantapura Lake Temple.jpg|left|thumbnail|[[ಅನಂತಪುರ ಸರೋವರ ದೇವಾಲಯ|ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]], [[ಕುಂಬಳ]]ದ ಅನಂತಪುರದಲ್ಲಿ]] ಸಂಗಮ್ ಯುಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಿಂದ [[ಮಂಗಳೂರು]] ವರೆಗಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಪುಳಿನಾಡು]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಎಝಿಮಲ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಎಝಿಮಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಎಝಿಮಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನು ನಣ್ಣನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಗೂಡಲೂರು ಮತ್ತು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ''ಪೂಳಿನಾಡು'', ''ಕರ್ಕಾನಾಡು'' ([[ಮುಷಿಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಎಝಿಮಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳು - [[ವಯನಾಡು]]-[[ಗೂಡಲೂರು, ನೀಲಗಿರಿ|ಗೂಡಲೂರು]] ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಕೊಡಗು]]ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಜೊತೆಗೆ, ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಎಝಿಮಲ]]ದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೂಷಕ ರಾಜರು ನಣ್ಣನ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, [[ಮೂಷಿಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೂಷಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ಕೋಲತ್ತಿರಿನಾಡು ಎಂದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಕೋಲತ್ತಿರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೋಲತ್ತುನಾಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ]] ([[ಮಂಗಳೂರು]])<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=''Kerala Charitram'' |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=978-8126415885 |edition=2007 |page=175 |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=19 July 2020}}</ref> ದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕೋರಾಪುಳ]] ([[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]]) ವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಡಗು]] ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹಾಗೂ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]]ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|publisher=Directorate of Census Operation, Kerala|location=Thiruvananthapuram|pages=9|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> == ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ == [[File:Malikdeenar Mosque in the Morning.jpg|left|thumbnail|[[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ ಮಸೀದಿ]], [[ತಳಂಗಾರ]], ಕಾಸರಗೋಡು - ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.]] [[File:Maipady palace.jpg|left|thumbnail|ಮೈಪಾಡಿ ಅರಮನೆ]] [[File:Arikady fort.jpg|left|thumbnail|[[ಕುಂಬಳ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರಿಕಾಡಿ ಕೋಟೆ]]]] [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಸರಗೋಡು, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ, ಬಹುಶಃ [[ಹಳೆಯ ಮಲಯಾಳಂ]]ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಾದ ''[[ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯ|ರಾಮಚರಿತಂ]]'' ಅನ್ನು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]]ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಕವಿತೆಯು [[ಕುಂಬಳ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅನಂತಪುರ ಸರೋವರ ದೇವಾಲಯ]]ವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="kasaragod">{{Cite web | url=http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf | title=2015 Admission |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608091936/http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf | archive-date=8 June 2021 }}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು [[ಅರಬ್ಬರು|ಅರಬ್ಬರಿಗೆ]] ''ಹರ್ಕ್ವಿಲಿಯಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="history">{{cite web|url=http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |title=Kasaragod History |publisher=Government of Kerala |access-date=11 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925134038/http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |archive-date=25 September 2008 }}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ ಮಸೀದಿ]]ಯು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ''[[ಮಸೀದಿ]]''ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of [[Kerala]]: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> ''[[ಕ್ವಿಸ್ಸತ್ ಶಕರ್ವತಿ ಫರ್ಮದ್]]'' ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ]], [[ಮಡಾಯಿ]], [[ಬರ್ಕೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], ಕಾಸರಗೋಡು, [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಧರ್ಮಡಂ]], [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಪಂತಲಯಿನಿ]], ಮತ್ತು [[ಚಾಲಿಯಂ]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ಮಸೀದಿ|''ಮಸ್ಜಿದ್'']]ಗಳು [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ''ಮಸ್ಜಿದ್''ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]]ರು ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದ [[ತಳಂಗಾರ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ch"/> 9ನೇ ಮತ್ತು 14ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅನೇಕ [[ಅರಬ್]] ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ಆಗ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿಯ [[ಕುಂಬಳ]]ಕ್ಕೆ 1514ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ [[ಡುವಾರ್ಟೆ ಬಾರ್ಬೋಸ]]ರು, ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]]ಗೆ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="history" /> ಬಾರ್ಬೋಸರ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕುಂಬಳ]]ದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]ಯವರೆಗಿನ ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು, ಅವರು "ಮಲಿಯಾಮ" ([[ಮಲಯಾಳಂ]]) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|title=The Book of Duarte Barbosa: An Account of the countries bordering on the Indian Ocean and their inhabitants (Volume 2)|last=Barbosa|first=Duarte|publisher=Asian Educational Services|year=1989|isbn=9788120604513|pages=1–7}}</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯವರೆಗೆ, ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣವು [[ಮಲಯಾಳಂ]]ನಲ್ಲಿ ''ಕಣ್ಹಿರಕೋಡೆ'' (ಬಹುಶಃ 'ಕಣ್ಹಿರ ಮರಗಳ ನಾಡು' ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Kanhirakode">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಂಜೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ದಕ್ಷಿಣ [[ತುಳುನಾಡು]]ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ''ಮೈಪಾಡಿ ಅರಮನೆ''ಯಿಂದ [[ಕುಂಬಳ]]ದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ [[ಕುಂಬಳ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು, [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಕನ್ನಡ|ಕರ್ನಾಟಕ]] ವಿಜಯಗಳ ಮೊದಲು, [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]]ನ [[ಕೋಲತ್ತುನಾಡು]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }}</ref> ಕುಂಬಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು [[ಮಲಯಾಳಿ]] [[ನಾಯರ್]]ರು ಮತ್ತು [[ತುಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಮಿಶ್ರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="askh"/> ಅವರು ಕೇರಳದ [[ಚೇರಮಾನ್ ಪೆರುಮಾಳ್]]ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="askh"/> [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್-ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] ಅವರು ಕುಂಬಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ [[ಮಲಯಾಳಿ]] ರಾಜರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="askh"/> [[ಕೋಲತ್ತುನಾಡು|ಕೋಲತ್ತಿರಿ]] ಆಡಳಿತವು ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ ಸಾಮಂತರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ಉದಯವಾಯಿತು - ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಡತನಾಡು]] ([[ವಡಕರ]]), [[ಧರ್ಮಡಂ|ರಂದತರ]] ಅಥವಾ ಪೊಯನಾಡು ([[ಧರ್ಮಡಂ]]), [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ([[ತಲಶ್ಶೇರಿ]]), [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]], ಇರುವಳಿನಾಡು ([[ಪನೂರು (ನಗರಸಭೆ)|ಪನೂರು]]), [[ಕುರುಂಬ್ರನಾಡು]] ಇತ್ಯಾದಿ.<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು]] (ಕಣ್ಹಂಗಾಡು) ಮತ್ತು [[ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು]]ದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲತ್ತುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ [[ಸಾಮೂತಿರಿ]] ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಕರಾಗಿದ್ದ [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage | author=The Hindu staff reporter | website=The Hindu | date=21 November 2011 | access-date=24 November 2016 }}</ref> [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]]ಯ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕುಗಳು) ಕುಂಬಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ತಳಪಾಡಿ ಮತ್ತು ಕವ್ವಾಯಿ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವು 32 [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಮತ್ತು 32 [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=9788126415786 |edition=2007 |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history}}</ref> [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲತ್ತಿರಿ]] [[ರಾಜ]]ನಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]] ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಕೆಳಡಿಯ ನಾಯಕರು|ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು]] ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="history" /> ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುಸಿತದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ''ವೆಂಕಪ್ಪ ನಾಯಕ'' ಇಕ್ಕೇರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕುಂಬಳ, ಚಂದ್ರಗಿರಿ, ಮತ್ತು ಬೇಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಟೆಗಳ ಸರಪಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="history" /> [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಕೇರಳ|ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ]]ಯು [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]]ಯ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಹಂಗಾಡು]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೇಕಲ್]], [[ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ, ಬೇಕಲ್|ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, 1650ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಳಡಿಯ ನಾಯಕರು|ಕೆಳಡಿಯ]] [[ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Bekal">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-portion-of-kasaragods-bekal-forts-observation-post-caves-in/article28993345.ece/ |title= A Portion of Kasaragod's Bekal Forts Observation Post Caves in |date=12 August 2019 |work=The Hindu}}</ref> {{wide image|SeaFromBakel.jpg|1200px|[[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ, ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆ}} == ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗ == [[File:Valiyaparamba Beach sun set.jpg|thumbnail|[[ವಲಿಯಪರಂಬ]] ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ]] [[File:Buchanan Journey map.jpg|left|thumbnail|1807ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್-ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] ರಚಿಸಿದ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ (ಮಲಯಾಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ) ನಕ್ಷೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪಯಸ್ವಿನಿ/ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ನೀಲಿ ಮಬ್ಬಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ).]] [[ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ, 1ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್|ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ]]ಯವರ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್, 1800ರಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref name="history" /> ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಥಿರಪರಂಬು, ಕವ್ವಾಯಿ, [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]], [[ಬೇಕಲ್]], [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಜೇಶ್ವರ]]ದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="history" /> 19 ಜನವರಿ 1801ರಂದು, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರು ಪುಳ್ಳ (ಪಳ್ಳಿಕೆರೆ)ದಲ್ಲಿನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ, ದೇಶವು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆಯವರೆಗೆ ತೆರೆದ ಏರುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಮಲಯಾಳದ ಉತ್ತರ ಗಡಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಉತ್ತರದ ದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳು ತುಳುವ, ತುಳು ದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|last=Buchanan|first=Francis Hamilton|date=1807|title=A Journey from Madras Through the Countries of Mysore, Canara, and Malabar|publisher=Cadell |url=https://books.google.com/books?id=jD1NAAAAcAAJ}}</ref><ref>{{Cite web|last=M.|first=Amruth|date=2004|title=Forest-Agriculture Linkage and its Implications on Forest Management: A study of Delampady panchayat|url=http://www.cds.ac.in/krpcds/publication/downloads/69.pdf}}</ref> 1763ರಲ್ಲಿ, [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಡನೂರ್ (ಬಿದನೂರು) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವನ ಮಗ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ]]ರು ಕೇರಳದ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಬಾರ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. 1792ರ [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರು [[ಕನ್ನಡ]]ವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಲಬಾರನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ|ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ]] ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಮರಣದ ನಂತರವೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="history" /> ''ಕಿನವೂರು ಮೊಳೋಮ್'' (ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ) ಹಳೆಯ ಕೇರಳದ 64 ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಕರಿಂತಳಂ'' ಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ವನ್ನು [[ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ksd_81">{{cite book | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |page=11 | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }}</ref> ನಂತರ 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 1862ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡವನ್ನು [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ [[ಬೇಕಲ್]] ತಾಲೂಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ksd_81"/> ಕಾಸರಗೋಡು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು]] ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ತಾಲೂಕಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಲೂಕೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="ml1951">{{cite book | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf }}</ref> == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ == [[File:Kottappuram-nileshwaram-house-boat.jpg|thumbnail|[[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]]ನ [[ಕವ್ವಾಯಿ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]]]] [[File:KanhangadMulticipalOffice1.jpg|thumbnail|[[ಕಣ್ಹಂಗಾಡು]] ನಗರಸಭಾ ಕಚೇರಿ]] ಕೇರಳ ರಚನೆಯ ಮೊದಲು, ಕಾಸರಗೋಡು ಹಿಂದಿನ [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]]ಯ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯಲ್ಲಿ, ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು ತನ್ನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಲಯಾಳಂ-ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮತ್ತು 1 ನವೆಂಬರ್ 1956ರಂದು ಕೇರಳ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಕಾಸರಗೋಡು [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url= http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm |title= Kasargod After District Formation |publisher= Kasargod District |access-date= 11 March 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090410025049/http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm |archive-date= 10 April 2009 |url-status= dead }}</ref> ನಂತರ ಆಡಳಿತದ ಸುಲಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಎರಡು ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು - ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು ಹೊಸದುರ್ಗ. ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಕೇರಳದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಗಣನೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ. 1951ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 72.0% ರಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="census1951">{{cite book | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf}}</ref> 14.2% ರಷ್ಟು ಜನರು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಮತ್ತು 8.63% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="census1951"/> ಆದರೆ 2011ರ ಜನಗಣತಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 8.8% ಮತ್ತು 4.2% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಡನೇ ಚಂಡಿ ಸರ್ಕಾರ|ಎರಡನೇ ಊಮ್ಮನ್ ಚಾಂಡಿ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಪ್ರಭಾಕರನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=Commission to draw up package for Kasaragod|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Commission-to-draw-up-package-for-Kasaragod/article12890231.ece|last=Roy Mathew|date=24 May 2012|work=The Hindu}}</ref> 2013ರಲ್ಲಿ, ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="tal">{{Cite news|title=12 new taluks to be formed in Kerala|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/12-new-taluks-to-be-formed-in-kerala/article4530074.ece|last=|date=21 March 2013|work=The Hindu}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == ===ಸಾಮಾನ್ಯ=== * ''ಮನೋರಮಾ ಇಯರ್ಬುಕ್ 1995'' (ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿ) {{ISSN|0970-9096}}. * ''ಮನೋರಮಾ ಇಯರ್ಬುಕ್ 2003'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ) {{ISBN|81-900461-8-7}}. ===ಇತಿಹಾಸ=== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} * {{Citation | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }} * {{Citation | author = Harold A. Stuart | year=1895 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.281736/mode/2up }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1905 | title= Madras District Gazetteers: Statistical Appendix for South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.177471/page/n1/mode/2up }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1915 | title= Madras District Gazetteers South Canara (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.ministry.16591/page/n5/mode/2up }} ===ಭಾಷೆಗಳು=== * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} ===ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳು=== * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf }} * {{Citation | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Cannanore District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5668/1/22055_1961_CAN.pdf }} * {{Citation | author = K. Narayanan | year=1973 | title= 1971 Census Handbook- Cannanore District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5695/1/25255_1971_CAN.pdf }} * {{Citation | author = K.Narayanan | year=1973 | title= 1971 Census Handbook- Cannanore District (Part-C) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5711/1/28874_1971_CAN.pdf }} * {{Citation | author = M. Vijayanunni | year=1983 | title= 1981 Census Handbook- Cannanore District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5747/1/27978_1981_CAN.pdf }} * {{Citation | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }} * {{Citation | author = N. M. Samuel | year=1993 | title= 1991 Census Handbook- Kasaragod District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5784/1/35807_1991_KAS.pdf }} * {{Citation | author = Sheela Thomas | year=2003 | title= 2001 Census Handbook- Kasaragod District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5791/1/37444_2001_KAS.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-A) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-B) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf }} 4cvfkjdoc8mb2keb1aso269xghs9wbw 1377087 1377086 2026-07-24T05:37:02Z A826 72368 added [[Category:ಕಾಸರಗೋಡು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1377087 wikitext text/x-wiki [[File:Malkassignboard.JPG|thumbnail|[[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಫಲಕ]] '''[[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]''' ನೈಋತ್ಯ [[ಭಾರತ]]ದ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಗಡಿ [[ತಳಪ್ಪಾಡಿ, ಕಾಸರಗೋಡು|ತಳಪ್ಪಾಡಿ]] ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 10 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣವು [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]]ಯು [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದನೆಯ ನದಿಯೂ ಆಗಿದೆ. [[ಕವ್ವಾಯಿ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]]ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಟ್ಟವಾದ [[ಎಝಿಮಲ]]ವು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಹಲವಾರು ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಅರಿಕಾಡಿ ಕೋಟೆ]], [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]], [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಕೇರಳ|ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಸದುರ್ಗ ಕೋಟೆ]] (ಪುತಿಯ ಕೋಟ) ಸೇರಿವೆ. [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ತುಳುನಾಡು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡು ನಗರವು ತುಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|last=Steever|first=Sanford B.|url=https://books.google.com/books?id=n2DxBwAAQBAJ|title=The Dravidian Languages|publisher=Taylor & Francis|date=15 April 2015|isbn=9781136911644|pages=158–159}}</ref><ref>{{Cite book|last=Bhat|first=N. Shyam|title=South Kanara, 1799-1860, A Study in Colonial Administration and Regional Response|publisher=Mittal Publications|year=1998|isbn=9788170995869|pages=6}}</ref> [[File:Local Self Governance in Kasaragod District.svg|thumbnail|[[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] == ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗ == [[File:Anantapura Lake Temple.jpg|left|thumbnail|[[ಅನಂತಪುರ ಸರೋವರ ದೇವಾಲಯ|ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]], [[ಕುಂಬಳ]]ದ ಅನಂತಪುರದಲ್ಲಿ]] ಸಂಗಮ್ ಯುಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಗಳು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರದೇಶವು [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] ನಿಂದ [[ಮಂಗಳೂರು]] ವರೆಗಿನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಪುಳಿನಾಡು]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಎಝಿಮಲ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಎಝಿಮಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಎಝಿಮಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನು ನಣ್ಣನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಗೂಡಲೂರು ಮತ್ತು ಕೊಯಂಬತ್ತೂರಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ''ಪೂಳಿನಾಡು'', ''ಕರ್ಕಾನಾಡು'' ([[ಮುಷಿಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಎಝಿಮಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳು - [[ವಯನಾಡು]]-[[ಗೂಡಲೂರು, ನೀಲಗಿರಿ|ಗೂಡಲೂರು]] ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಕೊಡಗು]]ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಜೊತೆಗೆ, ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಎಝಿಮಲ]]ದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೂಷಕ ರಾಜರು ನಣ್ಣನ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. 14ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, [[ಮೂಷಿಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೂಷಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ಕೋಲತ್ತಿರಿನಾಡು ಎಂದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಕೋಲತ್ತಿರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೋಲತ್ತುನಾಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ]] ([[ಮಂಗಳೂರು]])<ref name="Kola Swaroopam">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=''Kerala Charitram'' |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=978-8126415885 |edition=2007 |page=175 |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82 |access-date=19 July 2020}}</ref> ದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕೋರಾಪುಳ]] ([[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]]) ವರೆಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಡಗು]] ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹಾಗೂ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]]ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Census_Handbook">{{Cite book|title=District Census Handbook, Kasaragod (2011)|publisher=Directorate of Census Operation, Kerala|location=Thiruvananthapuram|pages=9|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf}}</ref> == ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ == [[File:Malikdeenar Mosque in the Morning.jpg|left|thumbnail|[[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ ಮಸೀದಿ]], [[ತಳಂಗಾರ]], ಕಾಸರಗೋಡು - ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.]] [[File:Maipady palace.jpg|left|thumbnail|ಮೈಪಾಡಿ ಅರಮನೆ]] [[File:Arikady fort.jpg|left|thumbnail|[[ಕುಂಬಳ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರಿಕಾಡಿ ಕೋಟೆ]]]] [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಸರಗೋಡು, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ, ಬಹುಶಃ [[ಹಳೆಯ ಮಲಯಾಳಂ]]ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಾದ ''[[ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯ|ರಾಮಚರಿತಂ]]'' ಅನ್ನು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]]ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಕವಿತೆಯು [[ಕುಂಬಳ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅನಂತಪುರ ಸರೋವರ ದೇವಾಲಯ]]ವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="kasaragod">{{Cite web | url=http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf | title=2015 Admission |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608091936/http://sdeuoc.ac.in/sites/default/files/sde_videos/SLM-MA-Mal-Aadyakala%20Malayala%20kavitha%20%281%29.pdf | archive-date=8 June 2021 }}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು [[ಅರಬ್ಬರು|ಅರಬ್ಬರಿಗೆ]] ''ಹರ್ಕ್ವಿಲಿಯಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="history">{{cite web|url=http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |title=Kasaragod History |publisher=Government of Kerala |access-date=11 March 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925134038/http://www.ksd.kerala.gov.in/hist.htm |archive-date=25 September 2008 }}</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್ ಮಸೀದಿ]]ಯು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ''[[ಮಸೀದಿ]]''ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="ch">Pg 58, Cultural heritage of [[Kerala]]: an introduction, A. Sreedhara Menon, East-West Publications, 1978</ref> ''[[ಕ್ವಿಸ್ಸತ್ ಶಕರ್ವತಿ ಫರ್ಮದ್]]'' ಪ್ರಕಾರ, [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ]], [[ಮಡಾಯಿ]], [[ಬರ್ಕೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], ಕಾಸರಗೋಡು, [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಧರ್ಮಡಂ]], [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಪಂತಲಯಿನಿ]], ಮತ್ತು [[ಚಾಲಿಯಂ]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ಮಸೀದಿ|''ಮಸ್ಜಿದ್'']]ಗಳು [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ''ಮಸ್ಜಿದ್''ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>Prange, Sebastian R. ''Monsoon Islam: Trade and Faith on the Medieval Malabar Coast.'' Cambridge University Press, 2018. 98.</ref> [[ಮಲಿಕ್ ದೀನಾರ್]]ರು ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದ [[ತಳಂಗಾರ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ch"/> 9ನೇ ಮತ್ತು 14ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅನೇಕ [[ಅರಬ್]] ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ಆಗ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿಯ [[ಕುಂಬಳ]]ಕ್ಕೆ 1514ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ [[ಡುವಾರ್ಟೆ ಬಾರ್ಬೋಸ]]ರು, ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]]ಗೆ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="history" /> ಬಾರ್ಬೋಸರ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕುಂಬಳ]]ದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]]ಯವರೆಗಿನ ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು, ಅವರು "ಮಲಿಯಾಮ" ([[ಮಲಯಾಳಂ]]) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|title=The Book of Duarte Barbosa: An Account of the countries bordering on the Indian Ocean and their inhabitants (Volume 2)|last=Barbosa|first=Duarte|publisher=Asian Educational Services|year=1989|isbn=9788120604513|pages=1–7}}</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯವರೆಗೆ, ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣವು [[ಮಲಯಾಳಂ]]ನಲ್ಲಿ ''ಕಣ್ಹಿರಕೋಡೆ'' (ಬಹುಶಃ 'ಕಣ್ಹಿರ ಮರಗಳ ನಾಡು' ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Kanhirakode">{{cite book | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }}</ref> [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಂಜೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ದಕ್ಷಿಣ [[ತುಳುನಾಡು]]ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ''ಮೈಪಾಡಿ ಅರಮನೆ''ಯಿಂದ [[ಕುಂಬಳ]]ದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ [[ಕುಂಬಳ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು, [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಕನ್ನಡ|ಕರ್ನಾಟಕ]] ವಿಜಯಗಳ ಮೊದಲು, [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]]ನ [[ಕೋಲತ್ತುನಾಡು]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }}</ref> ಕುಂಬಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು [[ಮಲಯಾಳಿ]] [[ನಾಯರ್]]ರು ಮತ್ತು [[ತುಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಮಿಶ್ರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="askh"/> ಅವರು ಕೇರಳದ [[ಚೇರಮಾನ್ ಪೆರುಮಾಳ್]]ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="askh"/> [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್-ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] ಅವರು ಕುಂಬಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ [[ಮಲಯಾಳಿ]] ರಾಜರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="askh"/> [[ಕೋಲತ್ತುನಾಡು|ಕೋಲತ್ತಿರಿ]] ಆಡಳಿತವು ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ ಸಾಮಂತರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿ ಉದಯವಾಯಿತು - ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಡತನಾಡು]] ([[ವಡಕರ]]), [[ಧರ್ಮಡಂ|ರಂದತರ]] ಅಥವಾ ಪೊಯನಾಡು ([[ಧರ್ಮಡಂ]]), [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ([[ತಲಶ್ಶೇರಿ]]), [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]], ಇರುವಳಿನಾಡು ([[ಪನೂರು (ನಗರಸಭೆ)|ಪನೂರು]]), [[ಕುರುಂಬ್ರನಾಡು]] ಇತ್ಯಾದಿ.<ref name="Logan">{{Cite book|title=Malabar Manual (Volume-I)|last=Logan|first=William|publisher=Asian Educational Services|year=2010|isbn=9788120604476|location=New Delhi|pages=631–666}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು]] (ಕಣ್ಹಂಗಾಡು) ಮತ್ತು [[ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು]]ದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲತ್ತುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ [[ಸಾಮೂತಿರಿ]] ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಕರಾಗಿದ್ದ [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Neeleswaram fete">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece | title=Neeleswaram fete to showcase its heritage | author=The Hindu staff reporter | website=The Hindu | date=21 November 2011 | access-date=24 November 2016 }}</ref> [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]]ಯ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕುಗಳು) ಕುಂಬಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ತಳಪಾಡಿ ಮತ್ತು ಕವ್ವಾಯಿ ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವು 32 [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಮತ್ತು 32 [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref name="askh">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=9788126415786 |edition=2007 |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history}}</ref> [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲತ್ತಿರಿ]] [[ರಾಜ]]ನಿಂದ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]] ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಕೆಳಡಿಯ ನಾಯಕರು|ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರು]] ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="history" /> ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುಸಿತದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ''ವೆಂಕಪ್ಪ ನಾಯಕ'' ಇಕ್ಕೇರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕುಂಬಳ, ಚಂದ್ರಗಿರಿ, ಮತ್ತು ಬೇಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಟೆಗಳ ಸರಪಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="history" /> [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ, ಕೇರಳ|ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ]]ಯು [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ]]ಯ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಹಂಗಾಡು]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೇಕಲ್]], [[ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ, ಬೇಕಲ್|ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, 1650ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಳಡಿಯ ನಾಯಕರು|ಕೆಳಡಿಯ]] [[ಶಿವಪ್ಪ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Bekal">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-portion-of-kasaragods-bekal-forts-observation-post-caves-in/article28993345.ece/ |title= A Portion of Kasaragod's Bekal Forts Observation Post Caves in |date=12 August 2019 |work=The Hindu}}</ref> {{wide image|SeaFromBakel.jpg|1200px|[[ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ, ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆ}} == ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗ == [[File:Valiyaparamba Beach sun set.jpg|thumbnail|[[ವಲಿಯಪರಂಬ]] ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ]] [[File:Buchanan Journey map.jpg|left|thumbnail|1807ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್-ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] ರಚಿಸಿದ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ (ಮಲಯಾಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ) ನಕ್ಷೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಸರಗೋಡಿನ ಪಯಸ್ವಿನಿ/ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ನೀಲಿ ಮಬ್ಬಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ).]] [[ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ, 1ನೇ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್|ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ]]ಯವರ ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬುಕಾನನ್, 1800ರಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref name="history" /> ಅವರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಥಿರಪರಂಬು, ಕವ್ವಾಯಿ, [[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]], [[ಬೇಕಲ್]], [[ಚಂದ್ರಗಿರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಜೇಶ್ವರ]]ದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="history" /> 19 ಜನವರಿ 1801ರಂದು, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರು ಪುಳ್ಳ (ಪಳ್ಳಿಕೆರೆ)ದಲ್ಲಿನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ, ದೇಶವು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆಯವರೆಗೆ ತೆರೆದ ಏರುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಮಲಯಾಳದ ಉತ್ತರ ಗಡಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಉತ್ತರದ ದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳು ತುಳುವ, ತುಳು ದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|last=Buchanan|first=Francis Hamilton|date=1807|title=A Journey from Madras Through the Countries of Mysore, Canara, and Malabar|publisher=Cadell |url=https://books.google.com/books?id=jD1NAAAAcAAJ}}</ref><ref>{{Cite web|last=M.|first=Amruth|date=2004|title=Forest-Agriculture Linkage and its Implications on Forest Management: A study of Delampady panchayat|url=http://www.cds.ac.in/krpcds/publication/downloads/69.pdf}}</ref> 1763ರಲ್ಲಿ, [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಇಕ್ಕೇರಿ ನಾಯಕರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಡನೂರ್ (ಬಿದನೂರು) ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವನ ಮಗ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ]]ರು ಕೇರಳದ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಬಾರ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. 1792ರ [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರು [[ಕನ್ನಡ]]ವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಲಬಾರನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ|ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ]] ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಮರಣದ ನಂತರವೇ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="history" /> ''ಕಿನವೂರು ಮೊಳೋಮ್'' (ಶ್ರೀ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ) ಹಳೆಯ ಕೇರಳದ 64 ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಕರಿಂತಳಂ'' ಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ವನ್ನು [[ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ksd_81">{{cite book | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |page=11 | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }}</ref> ನಂತರ 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 1862ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡವನ್ನು [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ [[ಬೇಕಲ್]] ತಾಲೂಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ksd_81"/> ಕಾಸರಗೋಡು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು]] ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ತಾಲೂಕಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಲೂಕೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="ml1951">{{cite book | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf }}</ref> == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ == [[File:Kottappuram-nileshwaram-house-boat.jpg|thumbnail|[[ನಿಲೇಶ್ವರಂ]]ನ [[ಕವ್ವಾಯಿ ಬ್ಯಾಕ್ವಾಟರ್ಸ್]]]] [[File:KanhangadMulticipalOffice1.jpg|thumbnail|[[ಕಣ್ಹಂಗಾಡು]] ನಗರಸಭಾ ಕಚೇರಿ]] ಕೇರಳ ರಚನೆಯ ಮೊದಲು, ಕಾಸರಗೋಡು ಹಿಂದಿನ [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]]ಯ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿ.ಇ.ಯಲ್ಲಿ, ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು ತನ್ನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ [[ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಲಯಾಳಂ-ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮತ್ತು 1 ನವೆಂಬರ್ 1956ರಂದು ಕೇರಳ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಕಾಸರಗೋಡು [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url= http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm |title= Kasargod After District Formation |publisher= Kasargod District |access-date= 11 March 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090410025049/http://kasargod.nic.in/profile/afterdisform.htm |archive-date= 10 April 2009 |url-status= dead }}</ref> ನಂತರ ಆಡಳಿತದ ಸುಲಭಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಎರಡು ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು - ಕಾಸರಗೋಡು ಮತ್ತು ಹೊಸದುರ್ಗ. ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಸರಗೋಡನ್ನು ಕೇರಳದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಗಣನೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ. 1951ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 72.0% ರಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="census1951">{{cite book | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf}}</ref> 14.2% ರಷ್ಟು ಜನರು [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]] ಮತ್ತು 8.63% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="census1951"/> ಆದರೆ 2011ರ ಜನಗಣತಿ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 8.8% ಮತ್ತು 4.2% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತುಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಡನೇ ಚಂಡಿ ಸರ್ಕಾರ|ಎರಡನೇ ಊಮ್ಮನ್ ಚಾಂಡಿ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪಿ. ಪ್ರಭಾಕರನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=Commission to draw up package for Kasaragod|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Commission-to-draw-up-package-for-Kasaragod/article12890231.ece|last=Roy Mathew|date=24 May 2012|work=The Hindu}}</ref> 2013ರಲ್ಲಿ, ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="tal">{{Cite news|title=12 new taluks to be formed in Kerala|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/12-new-taluks-to-be-formed-in-kerala/article4530074.ece|last=|date=21 March 2013|work=The Hindu}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == ===ಸಾಮಾನ್ಯ=== * ''ಮನೋರಮಾ ಇಯರ್ಬುಕ್ 1995'' (ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿ) {{ISSN|0970-9096}}. * ''ಮನೋರಮಾ ಇಯರ್ಬುಕ್ 2003'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ) {{ISBN|81-900461-8-7}}. ===ಇತಿಹಾಸ=== * {{Citation | author = S. Muhammad Hussain Nainar | year=1942 | title= Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language | publisher=University of Madras | url= https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage }} * {{Citation | author = J. Sturrock | year=1894 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-I) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.csl.3200/page/n1/mode/2up }} * {{Citation | author = Harold A. Stuart | year=1895 | title= Madras District Manuals - South Canara (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.281736/mode/2up }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1905 | title= Madras District Gazetteers: Statistical Appendix for South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.177471/page/n1/mode/2up }} * {{Citation | author = Government of Madras | year=1915 | title= Madras District Gazetteers South Canara (Volume-II) | publisher=Madras Government Press | url= https://archive.org/details/dli.ministry.16591/page/n5/mode/2up }} ===ಭಾಷೆಗಳು=== * {{Citation | author = J. I. Arputhanathan | year=1955 | title= South Kanara, The Nilgiris, Malabar and Coimbatore Districts (Village-wise Mother-tongue Data for Bilingual or Multilingual Taluks) | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6447/1/50056_1951_SOU.pdf }} ===ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿಗಳು=== * {{Citation | author = Government of Madras | year=1953 | title= 1951 Census Handbook- South Canara District | publisher=Madras Government Press | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6023/1/7746_1951.pdf }} * {{Citation | author = M. K. Devassy | year=1965 | title= 1961 Census Handbook- Cannanore District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5668/1/22055_1961_CAN.pdf }} * {{Citation | author = K. Narayanan | year=1973 | title= 1971 Census Handbook- Cannanore District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5695/1/25255_1971_CAN.pdf }} * {{Citation | author = K.Narayanan | year=1973 | title= 1971 Census Handbook- Cannanore District (Part-C) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5711/1/28874_1971_CAN.pdf }} * {{Citation | author = M. Vijayanunni | year=1983 | title= 1981 Census Handbook- Cannanore District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5747/1/27978_1981_CAN.pdf }} * {{Citation | author = M. Vijayanunni | title= 1981 Census Handbook- Kasaragod District | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5757/1/51134_1981_KAS.pdf }} * {{Citation | author = N. M. Samuel | year=1993 | title= 1991 Census Handbook- Kasaragod District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5784/1/35807_1991_KAS.pdf }} * {{Citation | author = Sheela Thomas | year=2003 | title= 2001 Census Handbook- Kasaragod District (Part-A&B) | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5791/1/37444_2001_KAS.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-A) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf }} * {{Citation | author = Government of India | year=2014–15 | title= District Census Handbook - Kasaragod (Part-B) 2011 | publisher=Directorate of Census Operations, Kerala | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf }} [[ವರ್ಗ:ಕಾಸರಗೋಡು]] ojq4c3nxdo2cyy0rqknylivk441qzai 0 179783 1377088 2026-07-24T06:06:32Z Prathvi Acharya 87484 "[[:tcy:Special:Redirect/revision/361993|ಕೊರತಿ ದೈವ]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1377088 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲನ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] mscst10ap0qufelv8etsdg0lewusbvs 1377089 1377088 2026-07-24T06:15:26Z Prathvi Acharya 87484 "[[:tcy:Special:Redirect/revision/361993|ಕೊರತಿ ದೈವ]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1377089 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Reference}} * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] eqqhly9257z8lk0q8apnkm70ib71e44 1377090 1377089 2026-07-24T06:16:48Z Prathvi Acharya 87484 "[[:tcy:Special:Redirect/revision/361993|ಕೊರತಿ ದೈವ]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1377090 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Reference}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] tqel7fx9mmm0jcttil1188lcm52zncr 1377091 1377090 2026-07-24T06:17:23Z Prathvi Acharya 87484 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1377091 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] gtdujyjb3e6wbwxe2w3rl9csnz56isu 1377092 1377091 2026-07-24T06:23:49Z Prathvi Acharya 87484 1377092 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84</ref> [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. <ref>https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html</ref> ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflists}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] ayx2g2g40d79cr74r62w253g8f8obz2 1377093 1377092 2026-07-24T06:24:55Z Prathvi Acharya 87484 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1377093 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84</ref> [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. <ref>https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html</ref> ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] so28xfu4a58y47erp7e37hsbn69vnfu 1377100 1377093 2026-07-24T07:25:13Z Prathvi Acharya 87484 1377100 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84</ref> [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೋರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. <ref>https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html</ref> ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರಟಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. [[File:Korathi daiva.jpg|thumb|ಕೊರತಿ ದೈವ (ಅಥವಾ ಕೊರತಿ) ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೈವವಾಗಿದೆ]] == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೋರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] 95k3e74mzz3iloph6idim52n2da0m31 1377102 1377100 2026-07-24T07:34:02Z Prathvi Acharya 87484 1377102 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೊರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84</ref> [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೊರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. <ref>https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html</ref> ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರತಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. [[File:Korathi daiva.jpg|thumb|ಕೊರತಿ ದೈವ (ಅಥವಾ ಕೊರತಿ) ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೈವವಾಗಿದೆ]] == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೊರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] 9jsp46xza7ufjwhkgek65hbb70mbc1f 1377103 1377102 2026-07-24T07:35:09Z Prathvi Acharya 87484 Prathvi Acharya [[ಕೋರತಿ ದೈವ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕೊರತಿ ದೈವ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1377102 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Koratti.jpg|thumb| ಕೊರತಿ ದೈವ]] '''ಕೊರತಿ''' ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ದೇವತೆ ಮನೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಅನೇಕ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೊರತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ದೈವಕ್ಕೆ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಪೀಠದ ಮೇಲೆ) ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ. ಕೊರತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ''' ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84</ref> [[ಚಿತ್ರ:Korathi_daiva_01.jpg|thumb| ಕೊರತಿ ದೈವದ ಪೂಜೆ]] == ದೇವರ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == ತುಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ. ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋರತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನ]] ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಿರಾತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ಭೂಲೋಕದ ಜನರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಿಯು ರಾಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಪುರುಷ ಕೊರತಿ"ಯಾದಳು ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. <ref>https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html</ref> ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ಕೊರತಿಯು ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು "ಗಂಡು ಕೊರತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ದೈವದ ಮಹಿಮೆ == * ಕಾರ್ಣಿಕ ದೇವರು. * ಅವನು ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರ. * ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವರಿಗೆ ಹಲಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಅನ್ನ, ಧಾನ್ಯ, ಅಡುಗೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರು. * ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ದೇವರು. * ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. * ಮನೆಯ ಬೀಗ ಮುರಿದರೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. == ವಿಶೇಷ == * ಮನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ದೈವ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ ದೈವ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೆಗೆ ಸೂತಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. * ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. * ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. * ಇದುಒಲೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. * ಇದನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. * ಇದನ್ನು ಸ್ನಾನಗೃಹ ಅಥವಾ ಉಜ್ಜಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹೆಂಗಸರು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಎಡೆ ಇಡಬಹುದು. == ವಿಧಗಳು == === ಪುರುಷ ಕೊರತಿ === ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲುವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ ಕಿರಾತನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನನು ಬೆಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು, ಶಿವನ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣ ಬೆಕ್ಕಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಡೆದವು. ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಶಿವನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾದ ಪಾರ್ವತಿಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಳು ಎಂದು ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಜಾಲ ಕೊರತಿ === ಕುರುವಾಯಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ, ಮಣೆ ಇಟ್ಟು ಮೊರವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲ ಕೊರತಿ ಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ್ತಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಹಿರಿಯರು ಜಾಲ ಕೊರತಿಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ನುಡಿಕಟ್ಟು (ಆಶೀರ್ವಚನ/ನುಡಿ) ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. == ಪೂಜಾ ಸ್ವರೂಪ == ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಡೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಅರ್ಪಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ವಾಟ್ರೇ(ಮದ್ಯ) ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಕೋಲ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಬ್ಬವಾಯಿತು. ಎಡೆ ಅನ್ನು ಕೋಳಿ ಕರಿ, ಗಂಜಿ, ತುಳಸಿ, ಪನಿಯಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೈವೇದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಅನ್ನ, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. == ಕೋಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಿ == ಕೊರತಿ ಕೋಲದ ಪಾತ್ರವು ಕಪ್ಪು ಸೀರೆ, ಗೆಜ್ಜೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಕೋಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಯು ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರತಿ ದೇವತೆಯ ಕೋಲವು ಕುಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. [[File:Korathi daiva.jpg|thumb|ಕೊರತಿ ದೈವ (ಅಥವಾ ಕೊರತಿ) ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಾರಾಧನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯವಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೈವವಾಗಿದೆ]] == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ತುಳುನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇತರ ದೈವಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ದೈವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಕೊರತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೊರತಿ ತುಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾದರು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://karavalitharangini.com/post_view.php?pid=84 * https://vishalbabukadri.blogspot.com/2020/04/korathi-story.html * https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Korathi_daiva_01.jpg [[ವರ್ಗ:ಭೂತಾರಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವಸ್ಥಾನ]] 9jsp46xza7ufjwhkgek65hbb70mbc1f 0 179784 1377094 2026-07-24T06:39:50Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{databox}} '''ಉಪ್ಪಳ ನದಿ'''ಯು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref>... 1377094 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''ಉಪ್ಪಳ ನದಿ'''ಯು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="bnhs">{{cite journal |title=Distribution of Freshwater Fishes in the Uppala River, Kasargod District, Kerala |journal=The Journal of the Bombay Natural History Society |date=1999 |volume=96 |pages=334–335|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48583013#page/352/mode/1up}}</ref> ಉಪ್ಪಳ ನದಿಯು 50 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಕೇರಳದ [[ಕೇರಳದ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದನೆಯ]] ನದಿಗಳಲ್ಲಿ 26ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="bnhs"/><ref name="census">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-05-15}}</ref> ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೀರಕಂಬ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 150 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು]] ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 22 ಕಿ.ಮೀ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ಉಪ್ಪಳ]] ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿಯ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ನದಿಯು 250 ಕಿ.ಮೀ² ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 174 ಕಿ.ಮೀ² ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="bnhs"/> ==ಮಾರ್ಗ== ಉಪ್ಪಳ ನದಿಯು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ವೀರಕಂಬ|ವೀರಕಂಭ ಬೆಟ್ಟಗಳ]] ಭಾಗವಾದ ಕಳಂಜಿಮಲೆ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಕೆಲವು ಬೆಟ್ಟದ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ [[ವಿಟ್ಲ]], ಪಳ್ಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುದೊಟ್ಟುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|last=Nair|first=Adoor K. K. Ramachandran|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=Kerala State Gazetteer|date=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|language=en}}</ref> ನಂತರ ನದಿಯು ಕೇರಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಐತಕುಮೇರ್, [[ಮಿಯಪಡವು]], [[ಮೀಂಜ]], [[ಬೇಕೂರು]], [[ಮುಳಿಂಜ]], [[ಮಜಿಬೈಲ್]], [[ಉಪ್ಪಳ]], ಪೊಯ್ಯ, [[ಮಂಜೇಶ್ವರ]], [[ಬಂಗ್ರಮಂಜೇಶ್ವರ]] ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು, ಉಪ್ಪಳದ ಬಳಿಯ ಹೊಸಬೆಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qdXaAAAAMAAJ&q=Uppala+river|title=The Journal of the Bombay Natural History Society|date=1999|publisher=Bombay Natural History Society|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Jayappa|first1=K. S.|url=https://books.google.com/books?id=5ECz64lsz2sC&dq=Uppala+river&pg=PA99|title=Coastal Environments: Problems and Perspectives|last2=Narayana|first2=A. C.|date=2009-01-31|publisher=I. K. International Pvt Ltd|isbn=978-93-80026-28-2|language=en}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{coord|12|42|28|N|74|53|13|E|display=title|region:IN_type:river}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ನದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಸರಗೋಡು]] e000rd727piwg75lykqmg9n528jolbr 0 179785 1377099 2026-07-24T07:10:06Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಕಾಸರಗೋಡು''' ತಾಲೂಕು, [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು]], [[ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ತಾಲೂಕು]] ಮತ್ತು [[ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು]] ತಾಲೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ವಿದ್ಯಾನಗರವ... 1377099 wikitext text/x-wiki '''ಕಾಸರಗೋಡು''' ತಾಲೂಕು, [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು]], [[ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ತಾಲೂಕು]] ಮತ್ತು [[ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು]] ತಾಲೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ವಿದ್ಯಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡು ನಗರಸಭೆ, ಚೆಮ್ನಾಡ್, ಬೆಡಿರ, ಮತ್ತು ಚೆಂಗಲ ಸೇರಿವೆ. [[ಕೇಂದ್ರ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indiamapia.com/Kasargod/Vidyanagar.html|title=Vidyanagar Pin Code, Vidyanagar, Kasargod Map, Latitude and Longitude, Kerala|website=indiamapia.com|access-date=2019-03-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indcareer.com/central-university-kerala-vidyanagar|title=Central University of Kerala, Vidyanagar|last=indcareer.com|date=2012-07-31|website=IndCareer.com|language=en|access-date=2019-03-18}}</ref> ==ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು== ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು 34 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಅಡ್ಕತ್‍‍ಬೈಲ್, [[ಅಡೂರು]], [[ಬಡಿಯಡ್ಕ]], [[ಬಂದಡ್ಕ]], [[ಬೆಡಡ್ಕ]], ಅದೂರ್ * [[ಬೇಲ (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಬೆಳ್ಳೂರು (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಚೆಮ್ನಾಡ್]], [[ಚೆಂಗಲ]], [[ದೇಲಂಪಾಡಿ]], [[ಕಲ್ನಾಡ್]] * [[ಕರಿವೇಡಕಂ]], [[ಕರಡ್ಕ]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಕೋಲತ್ತೂರು (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಕುಡ್ಲು]] * [[ಕುಂಬಡಜೆ]], [[ಕುಟ್ಟಿಕೋಲೆ]], [[ಮಧೂರು]], [[ಮುಳಿಯಾರ್]], [[ಮುನ್ನಾಡ್]], [[ಮುತ್ತತ್ತೋಡಿ]] * [[ನೀರ್ಚಲ್, ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ನೇಕ್ರಜೆ]], [[ನೆಟ್ಟನಿಗೆ]], [[ಪಾಡಿ]], [[ಪಟ್ಲ, ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಪೆರುಂಬಾಲ]] * [[ಪುತ್ತೂರು (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಶಿರಿಬಾಗಿಲು]], [[ತಳಂಗಾರ]], [[ಥೆಕ್ಕಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಉಬ್ರಂಗಲ]]<ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/tehsil/ |title=villages in kasaragod taluk}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು== 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 681,736 ಆಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 332,754 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 349,032 ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು 1049 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 1084ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 89.45% ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 94%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು 48.84% ಹಿಂದೂಗಳು, 48.15% ಮುಸ್ಲಿಮರು, ನಂತರ 2.82% ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Pie chart |thumb = right |caption = '''ಕಾಸರಗೋಡು ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಧರ್ಮಗಳು''' (2011)<ref name=census2011>{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> |label1 = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] |value1 = 48.83 |color1 = Orange |label2 = [[ಇಸ್ಲಾಂ]] |value2 = 48.15 |color2 = Green |label3 = [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] |value3 = 2.82 |color3 = DodgerBlue |label4 = ಇತರೆ |value4 = 0.2 |color4 = Black }} 2011ರ ಭಾರತೀಯ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಸರಗೋಡು ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 681,736 ಆಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 480,405 (70.5%) ಜನರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದರು, 110,621 (16.2%) ಜನರು ತುಳುವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 43,664 (6.4%) ಜನರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 18,718 (2.7%) ಜನರು ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 15,378 (2.26%) ಜನರು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 5,657 (0.83%) ಜನರು ಉರ್ದುವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1.11% ಜನರು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. {{bar box | title = '''ಕಾಸರಗೋಡು ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು'''<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |access-date= 17 April 2020}}</ref> | titlebar = #FCD116 | left1 = ಭಾಷೆ | right1 = ಮಾತನಾಡುವವರು | float = right | bars = {{bar percent|[[ಮಲಯಾಳಂ]]|red|70.5}} {{bar percent|[[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]]|black|16.2}} {{bar percent|[[ಕನ್ನಡ]]|blue|6.4}} {{bar percent|[[ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ|ಮರಾಠಿ]]|yellow|2.7}} {{bar percent|[[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]]|orange|2.3}} {{bar percent|ಇತರೆ|grey|1.9}} | caption = ಭಾಷೆಗಳ ವಿತರಣೆ<br> {{small|ಮೂಲ: 2011 ಜನಗಣತಿ}} }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references /> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kasargod.nic.in/ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20101001035812/http://www.infokasaragod.com/ ಇನ್ಫೋ ಕಾಸರಗೋಡು] {{coord missing|Kerala}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಸರಗೋಡು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] fpdtqbk841e6hrhh8ebdbkh78l1jnrl 1377101 1377099 2026-07-24T07:32:45Z A826 72368 1377101 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''ಕಾಸರಗೋಡು''' ತಾಲೂಕು, [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು]], [[ಮಂಜೇಶ್ವರಂ ತಾಲೂಕು]] ಮತ್ತು [[ವೆಲ್ಲರಿಕುಂಡು]] ತಾಲೂಕುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ವಿದ್ಯಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಸರಗೋಡು ನಗರಸಭೆ, ಚೆಮ್ನಾಡ್, ಬೆಡಿರ, ಮತ್ತು ಚೆಂಗಲ ಸೇರಿವೆ. [[ಕೇಂದ್ರ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indiamapia.com/Kasargod/Vidyanagar.html|title=Vidyanagar Pin Code, Vidyanagar, Kasargod Map, Latitude and Longitude, Kerala|website=indiamapia.com|access-date=2019-03-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indcareer.com/central-university-kerala-vidyanagar|title=Central University of Kerala, Vidyanagar|last=indcareer.com|date=2012-07-31|website=IndCareer.com|language=en|access-date=2019-03-18}}</ref> ==ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮಗಳು== ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು 34 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಅಡ್ಕತ್‍‍ಬೈಲ್, [[ಅಡೂರು]], [[ಬಡಿಯಡ್ಕ]], [[ಬಂದಡ್ಕ]], [[ಬೆಡಡ್ಕ]], ಅದೂರ್ * [[ಬೇಲ (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಬೆಳ್ಳೂರು (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಚೆಮ್ನಾಡ್]], [[ಚೆಂಗಲ]], [[ದೇಲಂಪಾಡಿ]], [[ಕಲ್ನಾಡ್]] * [[ಕರಿವೇಡಕಂ]], [[ಕರಡ್ಕ]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಕೋಲತ್ತೂರು (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಕುಡ್ಲು]] * [[ಕುಂಬಡಜೆ]], [[ಕುಟ್ಟಿಕೋಲೆ]], [[ಮಧೂರು]], [[ಮುಳಿಯಾರ್]], [[ಮುನ್ನಾಡ್]], [[ಮುತ್ತತ್ತೋಡಿ]] * [[ನೀರ್ಚಲ್, ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ನೇಕ್ರಜೆ]], [[ನೆಟ್ಟನಿಗೆ]], [[ಪಾಡಿ]], [[ಪಟ್ಲ, ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಪೆರುಂಬಾಲ]] * [[ಪುತ್ತೂರು (ಕಾಸರಗೋಡು)]], [[ಶಿರಿಬಾಗಿಲು]], [[ತಳಂಗಾರ]], [[ಥೆಕ್ಕಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಉಬ್ರಂಗಲ]]<ref>{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/tehsil/ |title=villages in kasaragod taluk}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು== 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 681,736 ಆಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 332,754 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 349,032 ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಲಿಂಗಾನುಪಾತವು 1049 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 1084ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 89.45% ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 94%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು 48.84% ಹಿಂದೂಗಳು, 48.15% ಮುಸ್ಲಿಮರು, ನಂತರ 2.82% ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Pie chart |thumb = right |caption = '''ಕಾಸರಗೋಡು ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಧರ್ಮಗಳು''' (2011)<ref name=census2011>{{cite web |title=Religion – Kerala, Districts and Sub-districts |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW32C-01%20MDDS.XLS |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General}}</ref> |label1 = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] |value1 = 48.83 |color1 = Orange |label2 = [[ಇಸ್ಲಾಂ]] |value2 = 48.15 |color2 = Green |label3 = [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] |value3 = 2.82 |color3 = DodgerBlue |label4 = ಇತರೆ |value4 = 0.2 |color4 = Black }} 2011ರ ಭಾರತೀಯ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾಸರಗೋಡು ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 681,736 ಆಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 480,405 (70.5%) ಜನರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದರು, 110,621 (16.2%) ಜನರು ತುಳುವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 43,664 (6.4%) ಜನರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 18,718 (2.7%) ಜನರು ಮರಾಠಿಯನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 15,378 (2.26%) ಜನರು ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, 5,657 (0.83%) ಜನರು ಉರ್ದುವನ್ನು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1.11% ಜನರು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. {{bar box | title = '''ಕಾಸರಗೋಡು ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು'''<ref name="Language">{{cite web |title=Census of India - Language |url=http://censusindia.gov.in/2011census/C-16.html |website= censusindia.gov.in |access-date= 17 April 2020}}</ref> | titlebar = #FCD116 | left1 = ಭಾಷೆ | right1 = ಮಾತನಾಡುವವರು | float = right | bars = {{bar percent|[[ಮಲಯಾಳಂ]]|red|70.5}} {{bar percent|[[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]]|black|16.2}} {{bar percent|[[ಕನ್ನಡ]]|blue|6.4}} {{bar percent|[[ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ|ಮರಾಠಿ]]|yellow|2.7}} {{bar percent|[[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]]|orange|2.3}} {{bar percent|ಇತರೆ|grey|1.9}} | caption = ಭಾಷೆಗಳ ವಿತರಣೆ<br> {{small|ಮೂಲ: 2011 ಜನಗಣತಿ}} }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references /> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kasargod.nic.in/ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20101001035812/http://www.infokasaragod.com/ ಇನ್ಫೋ ಕಾಸರಗೋಡು] {{coord missing|Kerala}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಸರಗೋಡು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ತಾಲೂಕುಗಳು]] 2hqyofpaw8708m62yr5aaylmm16wzyp 0 179786 1377104 2026-07-24T07:35:09Z Prathvi Acharya 87484 Prathvi Acharya [[ಕೋರತಿ ದೈವ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕೊರತಿ ದೈವ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1377104 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕೊರತಿ ದೈವ]] 5gpsbt716iommx6znvd5gv1wf5qvwel