ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk ಇಟಾನಗರ 0 2243 1377699 1337733 2026-07-30T05:53:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377699 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು | name = ಇಟಾನಗರ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = A view of Itanagar from hills | nickname = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Arunachal Pradesh | pushpin_label_position = left | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location of Itanagar in Arunachal Pradesh | latd = 27 | latm = 06 | lats = 00 | latNS = N | longd = 93 | longm = 37 | longs = 12 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1= [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಪಾಪಂ ಪಾರೆ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 750 | population_total = 34970 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] | timezone1 = IST | utc_offset1= +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = AR-01,AR-02,ARX | blank_name = [[Köppen climate classification|Climate]] | blank_info = [[Humid subtropical climate|Cwa]] | website = | footnotes = }} '''ಇಟಾ ನಗರ'''[[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] [[ರಾಜ್ಯ|ರಾಜ್ಯದ]] [[ರಾಜಧಾನಿ]].ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿದೆ.ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದು ಪಪಂ ಪಾರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ== ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೫೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಆಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶವು {{Coord|27.1|N|93.62|E|}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/33/Itanagar.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Itanagar |access-date=2016-08-07 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103074717/http://www.fallingrain.com/world/IN/33/Itanagar.html |url-status=dead }}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿ ತೇವಭರಿತ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವಿದ್ದು,ಶುಷ್ಕ,ಸಾಧಾರಣ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬೇಸಗೆ ಇದೆ. {{Weather box |location = ಇಟಾನಗರ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 28.8 |Feb record high C = 33.1 |Mar record high C = 35.6 |Apr record high C = 35.2 |May record high C = 36 |Jun record high C = 39.5 |Jul record high C = 37.6 |Aug record high C = 37.4 |Sep record high C = 37.4 |Oct record high C = 35.7 |Nov record high C = 31.6 |Dec record high C = 30.5 |year record high C = 39.5 |Jan high C = 24.0 |Feb high C = 25.9 |Mar high C = 29.4 |Apr high C = 28.5 |May high C = 30 |Jun high C = 30.6 |Jul high C = 33.8 |Aug high C = 31.5 |Sep high C = 32.7 |Oct high C = 32.6 |Nov high C = 29.1 |Dec high C = 25.1 |year high C = 29.2 |Jan mean C = 16.9 |Feb mean C = 19.4 |Mar mean C = 22.6 |Apr mean C = 24.2 |May mean C = 26.2 |Jun mean C = 27.2 |Jul mean C = 29.7 |Aug mean C = 27.9 |Sep mean C = 28.5 |Oct mean C = 27.3 |Nov mean C = 22.3 |Dec mean C = 19.0 |year mean C = 23.9 |Jan low C = 10.3 |Feb low C = 12.9 |Mar low C = 15.9 |Apr low C = 19.9 |May low C = 22.3 |Jun low C = 23.8 |Jul low C = 25.5 |Aug low C = 24.4 |Sep low C = 24.4 |Oct low C = 19.3 |Nov low C = 15.4 |Dec low C = 12.9 |year low C = 18.6 |Jan record low C = 5.8 |Feb record low C = 7.2 |Mar record low C = 9.0 |Apr record low C = 15.8 |May record low C = 15.9 |Jun record low C = 21.2 |Jul record low C = 22.4 |Aug record low C = 21.8 |Sep record low C = 21.3 |Oct record low C = 16 |Nov record low C = 9.5 |Dec record low C = 5.2 |year record low C = 5.2 ||precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 15.45 |Feb precipitation mm = 24.89 |Mar precipitation mm = 144.76 |Apr precipitation mm = 248.29 |May precipitation mm = 441.13 |Jun precipitation mm = 657.7 |Jul precipitation mm = 662.73 |Aug precipitation mm = 604.79 |Sep precipitation mm = 433.72 |Oct precipitation mm = 116.73 |Nov precipitation mm = 31.02 |Dec precipitation mm = 10.6 |year precipitation mm = 3302.09 |Jan rain days = 7.5 |Feb rain days = 9.5 |Mar rain days = 7.8 |Apr rain days = 20.5 |May rain days = 22 |Jun rain days = 28 |Jul rain days = 17 |Aug rain days = 25 |Sep rain days = 18 |Oct rain days = 11 |Nov rain days = 6 |Dec rain days = 2 |year rain days = 170.6 |Jan humidity = 77.26 |Feb humidity = 79.11 |Mar humidity = 65.34 |Apr humidity = 85.67 |May humidity = 80.24 |Jun humidity = 87.83 |Jul humidity = 89.35 |Aug humidity = 92.29 |Sep humidity = 93.03 |Oct humidity = 80.39 |Nov humidity = 78.40 |Dec humidity = 75.00 |source 1 = World Weather Online }} {{Weather box |location= ಇಟಾ ನಗರ |metric first= yes |single line= yes |Jan high C= 11 |Feb high C= 11 |Mar high C= 21 |Apr high C= 24 |May high C= 26 |Jun high C= 28 |Jul high C= 30 |Aug high C= 30 |Sep high C= 26 |Oct high C= 24 |Nov high C= 19 |Dec high C= 16 |Jan low C= 3 |Feb low C= 4 |Mar low C= 8 |Apr low C= 10 |May low C= 11 |Jun low C= 15 |Jul low C= 13 |Aug low C= 14 |Sep low C= 13 |Oct low C= 12 |Nov low C= 7 |Dec low C= 3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm= 30 |Feb precipitation mm= 54 |Mar precipitation mm= 57 |Apr precipitation mm= 96 |May precipitation mm= 210 |Jun precipitation mm= 405 |Jul precipitation mm= 510 |Aug precipitation mm= 360 |Sep precipitation mm= 411 |Oct precipitation mm= 114 |Nov precipitation mm= 15 |Dec precipitation mm= 27 |source= [http://in.weather.yahoo.com/india/arunachal-pradesh/itanagar-2294848/ Yahoo Weather India] |date= May 2012 }} ==ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ== ಇಟಾ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ೩೪,೯೭೦.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ೫೩% ಪುರುಷರು,೪೭% ಮಹಿಳೆಯರು.ಸಾಕ್ಷರತೆ ೬೬.೯% ==ಜನ== ಇಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಮಿಶ್ರಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದು ಸುಂದರವಾದ ಬೌದ್ಧ ಮಂದಿರವಿದೆ. == ಸಂಪರ್ಕ== ಇಟಾ ನಗರಕ್ಕೆ [[ಗುವಾಹಟಿ]]ಯಿಂದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೇ ಸಂಪರ್ಕವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ಇಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕೋಟೆ ಇದೆ.ಇದಲ್ಲದೆ ಹೊಸತಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಬೌದ್ಧ ಮಂದಿರ,ಜವಾಹರಲಾಲ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ,ಗಂಗಾ ಸರೋವರ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಕೃಷಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ಯೋಗ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿವೇಶನ== {{Geographic location |Northwest = [[ಬೊಂಡಿಲಾ]] |North = [[ಶಖಿ]] |Northeast = [[ಉತ್ತರ ಲಖಿಂಪುರ]] |West = [[ಭೂತಾನ್]] |Centre = ಇಟಾನಗರ |East = ಹರ್ಮುಟಿ |Southwest = [[ಗುವಾಹಟಿ]], [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]] |South = [[ಗೋಹ್‍ಪುರ]] |Southeast = [[ಜೋರ್ಹಾಟ್]] }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] 52vsoseqbi6z2uvrengeifkyu13m481 ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ 0 2919 1377700 1372388 2026-07-30T06:02:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377700 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company | name = ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' | logo = [[ಚಿತ್ರ:Infosys logo.svg|200px]] | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ <br>{{BSE|500209}}<br>{{NSE|INFY}} |image = | genre = | foundation = ೨ನೇ ಜುಲೈ ೧೯೮೧, [[ಪುಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ | founder = | location_city = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | location_country = {{flagicon|IND}} [[ಭಾರತ]] | location = [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಟಿ]], [[ಹೊಸೂರು ರಸ್ತೆ]] | area_served = ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ | key_people = [[ಎನ್ ಆರ್ ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ]] (ಗೌರವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ)<br /> ಕೆ ವಿ ಕಾಮತ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ)<br /> [[ಕ್ರಿಸ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] (ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ)<br /> ಎಸ್. ಡಿ. ಶಿಬುಲಾಲ್ (ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ವಾಹಕ) | industry = [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಸೇವೆಗಳು]] | products = [[ಫಿನಾಕಲ್]] (ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]] ಉತ್ಪನ್ನ) | services = [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಮಾಲೋಚನೆ ಸೇವೆಗಳು | market cap = | revenue = [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ|ರೂ.]] 21,693 [[ಕೋಟಿ]] ([[ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್|$]]4.66 ಶತಕೋಟಿ) ([[ವಿತ್ತವರ್ಷ]] 2008-09)<ref name = "Highlights">{{Cite web |url=http://www.infosys.com/investors/reports-filings/quarterly-results/2008-2009/Q4/Q4-2008-AD.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-06-12 |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419042925/http://www.infosys.com/investors/reports-filings/quarterly-results/2008-2009/Q4/Q4-2008-AD.pdf |url-status=dead }}</ref> | operating_income = | net_income = {{profit}} [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ|ರೂ.]] 5,988 [[ಕೋಟಿ]] ([[ಅಮೇರಿಕಾದ ಡಾಲರ್|$]]1.28 ಶತಕೋಟಿ) ([[ವಿತ್ತವರ್ಷ]] 2008-09)<ref name = "Highlights" /> | assets = | equity = | owner = | num_employees = ೧೦೪,೮೫೦<ref name = "factsheetq4">{{Cite web |url=http://www.infosys.com/investors/reports-filings/quarterly-results/2008-2009/Q4/IndianGAAP-press-release.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-06-12 |archive-date=2009-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419033730/http://www.infosys.com/investors/reports-filings/quarterly-results/2008-2009/Q4/IndianGAAP-press-release.pdf |url-status=dead }}</ref> | parent = | divisions = | subsid = ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಬಿಪಿಒ<br />[[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್]]<br />ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ<br />ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಚೀನ<br />ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ<br />ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸ್ವೀಡನ್ | homepage = [http://www.infosys.com/ www.infosys.com] | footnotes = | intl = }} '''ಇನ್ಫೋಸಿಸ್''' [[ಭಾರತ]]ದ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಸಂಸ್ಥೆ. ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ೧,೪೫,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ೨೯ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಭಾರತ, ಯುಸ್‌ಎ, ಚೀನಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಯುಕೆ, ಕೆನಡ, ಜಪಾನ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ವು ೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ, ತಾಂತ್ರಿಕ, ಯಾಂತ್ರಿಕ, ಬಾಹ್ಯಾಧಾರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೭-೨೦೦೮ ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ರೂ. ೪೦೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಪಡೆಯಿತು. ೨೦೨೦ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಟಾಟಾ ಕಂಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್|ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್]] ನಂತರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾರತೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite magazine | title=Forbes 2020 Global 2000 | url=https://www.forbes.com/global2000/ | magazine=Forbes | access-date=28 February 2021}}</ref> ೨೪ ಅಗಸ್ಟ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಶತಕೋಟಿ [[:en:market capitalization|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯ]] ಹೊಂದಿದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪೆನಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=Infosys becomes 4th Indian company to touch $100 bn market cap|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/infosys-becomes-4th-indian-company-to-touch-100-bn-market-cap/articleshow/85595820.cms|access-date=2021-08-25}}</ref><ref>{{Cite web|last=Salil|first=K.|date=2021-08-24|title=Infosys becomes fourth Indian company to reach market cap of $100 billion|url=https://thefederal.com/business/infosys-becomes-fourth-indian-company-to-reach-market-cap-of-100-billion/|access-date=2021-08-31|website=The Federal|language=en-US}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== 'ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌', ಸಂಸ್ಥೆ, ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.infosys.com/about/history.html|title=Infosys - Company History & Defining Milestones &#124; About Us|website=www.infosys.com}}</ref> * [[ಎನ್ ಆರ್ ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ]], * [[ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ]], * [[ಎನ್ ಎಸ್ ರಾಘವನ್]], * [[ಎಸ್ ಗೋಪಾಲಕ್ರಿಷ್ಣ]], * [[ಎಸ್ ಡಿ ಶಿಬುಲಾಲ್]], * [[ಕೆ ದಿನೇಶ್]], * [[ಅಶೋಕ ಅರೋರ]], ರವರ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌, ೨೦೧೨ ೩ನೇ ತ್ರಿಮಾಸಿಕದಂತೆ ೬.೮೨೫ $(US)<ref>{{cite web | title=Infosys About us | url=http://www.infosys.com/about/what-we-do/pages/index.aspx | access-date=2012-02-10 | archive-date=2012-04-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120415040415/http://www.infosys.com/about/what-we-do/pages/index.aspx | url-status=dead }}</ref> ಆದಾಯಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ವು ಫೋರ್ಬಸ್ ಸರ್ವೆಯಲ್ಲಿ,<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/special-features/innovative-companies.html|title=The World’s Most Innovative Companies|website=Forbes}}</ref> ಮೆಲ್ದರ್ಜೆ ಹೊಸ ಶೋಧನೆ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಸ್ಟನ್ ಕಂಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಾರ <ref>{{cite web|url=http://www.bcg.com/documents/file59590.pdf|title=BCG documents|access-date=2012-02-10|archive-date=2010-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20101011225320/http://www.bcg.com/documents/file59590.pdf|url-status=dead}}</ref> ವರದಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಿವ್ಸವೀಕ ಗ್ರೀನ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ <ref>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/newsweek/2011/10/16/green-rankings-2011-world-s-greenest-companies-photos.infosys.html|title=Newsweek Green Rankings|archiveurl=https://archive.today/20120913183131/http://www.thedailybeast.com/newsweek/2011/10/16/green-rankings-2011-world-s-greenest-companies-photos.infosys.html|archivedate=2012-09-13|access-date=2012-02-10|url-status=live}}</ref> ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಹಸಿರು ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಗಿದೆ. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ವು ೨೦೦೦ದಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ್, ಭಾರತದ ಬಹಳ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅನುಮೋದಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನ್‌ಲ್‌ ಎಸಿಯಾ ೨೦೦ ನಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304173704575577683613256368|title=Infosys Technologies Toughs Out Global Storm to Win Asia 200 in India|date=ನವೆಂ 2, 2010|via=www.wsj.com}}</ref> ಹೇಳಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ [[ಬಿಜ್‌ನೆಸ್ ಟುಡೆ]].<ref>{{cite web | author=R. Sukumar | title = India's Best Employers: The Top 5 | work=A BT-Hewitt study | publisher=Business Today | url = http://www.india-today.com/btoday/20010121/cover2.html | accessdate =10 October 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060701051112/http://www.india-today.com/btoday/20010121/cover2.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 1 July 2006}}</ref> ಹಾಗೂ ೨೦೦೦, ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಹೆವಿಟ್ಟ್ ಅಸ್ಸೊಸ್ಸಿಯೆಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಂಪನಿಯೆಂದು ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ವು ೧೩ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೊಗಿಕ ಅರ್ಜಿಪಡೆದು, ೩%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು <ref>{{cite web|url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1067491/000106749107000015/form20f.htm#item6 |title=INFY 2007 20-F, Item 6 |publisher=Sec.gov |accessdate=7 September 2010}}</ref> ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ವು ೨೦೦೩, ೨೦೦೪ ಹಾಗೂ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ MAKE (Most Admired Knowledge Enterprises) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Infosys recognized as a Globally Most Admired Knowledge Enterprise for 2004 | work=A Teleos study | publisher=Infosys Media | url = http://www.infosys.com/newsroom/press-releases/Documents/2004/MAKEGLOBAL-PressRelease-25Nov04.pdf | format = PDF | accessdate =1 December 2004 }}</ref><ref>{{cite web | title = Infosys in the Global Hall of Fame | url = http://www.infosys.com/media/press_releases/global-make-award-hall-of-fame.asp | access-date = 2012-02-10 | archive-date = 2006-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061016084855/http://www.infosys.com/media/press_releases/global-make-award-hall-of-fame.asp | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ವು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ೧೫ನೇ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕಂಪನಿಯೆಂದೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/features/brandline/article2029427.ece |title=Components of trust that brands can focus on |publisher=thehindubusinessline.com |date=2011-05-18}}</ref> ===ಶೇರು ವಿವರ=== ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, [[ಲೈಫ್ ಇನ್ಸುರನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ೫.೭%, ಅಬು ಧಾಭಿ ಇನ್ವೆಶ್ಟಮೆಂಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ಗೊವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉಳಿದ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>http://www.infosys.com/investors/reports-filings/quarterly-results/Documents/Share-Holding/clause35-december31-2011.pdf</ref> ===ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು=== ೧.[[ಬೆಂಗಳೂರು]] ೨.[[ಪುಣೆ]] ೩.[[ಚೆನ್ನೈ]] ೪.[[ಹೈದರಾಬಾದ]] ೫.[[ಮೈಸೂರು]] ೬.[[ಮಂಗಳೂರು]] ೭.[[ಚಂಡೀಗಡ]] ೮.[[ಭುವನೇಶ್ವರ]] ===ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು=== [[ಚಿತ್ರ:Mysore_India_Infosys.JPG|thumb|300px|ಭಾರತದ ಮೈಸೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ, 'ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಯಂದ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] campus.<ref>{{cite web |author=Infosys Technologies Limited |url=http://www.infosys.com/beyond-business/pages/index.aspx |title=Sustainability |publisher=Infosys |accessdate=27 July 2010 |archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201023630/http://www.infosys.com/beyond-business/Pages/index.aspx |url-status=dead }}</ref> ===ಇನ್ಫೊಸಿಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್=== ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಫೊಸಿಸ್‌ [[:en:Infosys Foundation|ಇನ್ಫೊಸಿಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆರೊಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಭಾರತದ ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಒರಿಸ್ಸ]] ಹಾಗೂ [[ಪಂಜಾಬ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.infosys.com/infosys_foundation/default.asp |title=ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ, ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿದೆ |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213162838/http://www.infosys.com/infosys_foundation/default.asp |url-status=dead }}</ref> ==ಸಿ.ಇ.ಒ.ಗಳ ವಿವರ== '''ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕಂಪೆನಿ''' 1981 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷದಿಂದ 2014,ರವರೆಗೆ ಇನ್ಪೋಫೋಸಿಸ್ ಸಿ.ಇ.ಓ.ಗಳು ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಆರ್.ಏನ್.ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿಯವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ೨೧ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.ಡಾ. ವಿಶಾಲ್‌ ಸಿಕ್ಕಾರವರು ಮೊದಲ ನಾನ್ ಪ್ರಮೋಟರ್ ಸಿ.ಇ.ಒ ಆಗಿ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ೩ ವರ್ಷ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.gadgets360.com/others/news/infosys-names-vishal-sikka-as-first-external-ceo-540106?pfrom=home-rightnow|title=Infosys Names Vishal Sikka First External CEO; Chairman Murthy to Step Down|date=ಜೂನ್ 12, 2014|website=Gadgets 360}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://news.biharprabha.com/2014/07/infosys-to-pay-its-ceo-vishal-sikka-rs-30-crores-annually/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140707050759/http://news.biharprabha.com/2014/07/infosys-to-pay-its-ceo-vishal-sikka-rs-30-crores-annually/ |date=2014-07-07 }} INFOSYS to appoint Dr.Vishal sikka as CEO & MD on 2nd, July, 2015</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.biharprabha.com/2014/07/infosys-to-pay-its-ceo-vishal-sikka-rs-30-crores-annually/INFOSYS|title=to pay its CEO Dr.Vishal sikka Rs.30 crores, annually New.bihar prabha.com, Indo Asian news 3, july 2014}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಗ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/full-text-vishal-sikkas-resignation-letter/articleshow/60113647.cmshttps://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/full-text-vishal-sikkas-resignation-|title=letter/articleshow/60113647.cms}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 'drumbeat of distractions' and "false, baseless, malicious and increasingly personal attacks" as his reason for leaving Infosys.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/business-40971432|title=Infosys chief executive Vishal Sikka resigns|date=ಆಗ 18, 2017|via=www.bbc.com}}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯು.ಬಿ.ಪ್ರವೀಣ್ ರಾವ್ ಹಂಗಾಮಿ ಸಿ.ಇ.ಓ ಹಾಗೂ ಎಂ.ಡಿ.ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/news/business-40971432https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/vishal-sikka-resigns-as-md-ceo-of-infosys/articleshow/60113175.cms|title=vishal-sikka-resigns-as-md-ceo-of infosys ಸಲೀಲ್ ಪಾರೇಖ್ ಹೊಸ ಸಿ.ಇ ಓ ಮತ್ತು ಎಂ. ಡಿ.ಆಗಿ ೨ ಜನವರಿ, ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/infosys-appoints-capgeminis-salil-parekh-as-md-ceo/articleshow/61893756.cms|title=Infosys appoints Capgemini’s Salil Parekh as MD & CEO|date=ಡಿಸೆಂ 3, 2017|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ಡಾ.ವಿಶಾಲ್ ಸಿಕ್ಕರವರು ಕಂಪನಿಯಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದು, ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯನಿರ್ವಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು] <ref name="timesofindia.indiatimes.com"/> ===''ವಿಶಾಲ್ ಸಿಕ್ಕಾ'' ರಾಜೀನಾಮೆ=== ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸತತ ವೈಫಲ್ಯ ಉಂಟಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ್‌ ಸಿಕ್ಕಾರವರು, ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/business/news/nandan-nilekani-appointed-non-executive-chairman-of-infosys/articleshow/60212752.cms|title=ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ|website=Vijay Karnataka}}</ref> ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ಗೆ ಮರಳಿ, ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನ್ ಎಗ್ಜಿಕ್ಯೂಟೀವ್, ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಾನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಅವರು ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಇನ್ಫಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ಆರ್.ಶೇಷಶಾಯಿ, ಕೋ-ಚೇರ್ಮನ್ ರವಿ ವೆಂಕಟೇಶನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ, ರವಿ ವೆಂಕಟೇಶನ್, ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾರೆ. '''ವಿಶಾಲ್‌ ಸಿಕ್ಕಾ'''<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/business/news/vishal-sikka-resigns-as-md-and-ceo-of-infosys/articleshow/60113764.cms|title=ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ ಎಂಡಿ ವಿಶಾಲ್‌ ಸಿಕ್ಕಾ ರಾಜೀನಾಮೆ|website=Vijay Karnataka}}</ref> ನಿರ್ಗಮದ ಬಳಿಕ,ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ೨, ಜನವರಿ, ೨೦೧೮ ರಂದು ''' ಸಲೀಲ್ ಪರೇಖ್''' <ref>[http://www.financialexpress.com/industry/new-infosys-ceo-salil-parekh-asks-employees-to-be-ready-for-reskilling/999467/], [http://www.financialexpress.com/industry/new-infosys-ceo-salil-parekh-asks-employees-to-be-ready-for-reskilling/999467/ Financialexpress.com,3rd,January, 2018]</ref> ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಐಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಸಲೀಲ್ ಪರೇಖ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮೂಲದ ಐಟಿ ದೈತ್ಯ ಕ್ಯಾಪ್ಜೆಮಿನಿಯ ಯುರೋಪ್, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಸಿಇಓ ಆಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ <ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/|title=Vijaya Karnataka|website=Vijay Karnataka}}</ref> (ಬೆಂಗಳೂರು ಶಾಖೆ) ಅವರನ್ನು ಐದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://epaper.timesgroup.com/Olive/ODN/TimesOfIndia/# I’m making Infy relevant for future clients’ Shilpa Phadnis, Sujit John & Asha Rai TNN, TOI, 18th, April, 2018]</ref> ==ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಫಲಿತಾಂಶ== ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ರಫ್ತು ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಇನ್ಫೊಸಿಸ್‌, ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ₹ 5,129 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಲಾಭಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/01/13/546855.html |title=ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಫಲಿತಾಂಶ ಇನ್ಫೊಸಿಸ್‌ ಲಾಭ ಹೆಚ್ಚಳ, prajavani.net, 13 Jan, 2018 |access-date=2018-01-13 |archive-date=2018-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112214627/http://www.prajavani.net/news/article/2018/01/13/546855.html |url-status=dead }}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.infy.com ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517023414/http://infy.com/ |date=2008-05-17 }} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] clstpjqbuvwz4j04kqi6jhdygls7i5u ಆಮ್ಲಜನಕ 0 12596 1377692 1336824 2026-07-30T02:12:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377692 wikitext text/x-wiki {{ಮೂಲಧಾತು/ಆಮ್ಲಜನಕ}} [[ಚಿತ್ರ:Electron shell 008 Oxygen.svg|thumb|left|150px|]] '''ಆಮ್ಲಜನಕ''' (Oxygen) ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ [[ಅನಿಲ]] ರೂಪದ ಒಂದು [[ಮೂಲಧಾತು]]<ref>http://www.uigi.com/oxygen.html</ref>. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತ ೦, ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ ೮, ಪರಮಾಣು ತೂಕ ೧೫.೯೯೯೪, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಜೋಡಣೆ ೨,೬ ಅಥವಾ [He] 2s<sup>2</sup> 2p<sup>4</sup>. ಆವರ್ತಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ೬ನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಮೂಲವಸ್ತು. ಒಂದು ಅಲೋಹ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಾಣವಾಯು. ಇದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಮೂಲಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. [[ವಾತಾವರಣ|ವಾತಾವರಣದ]] ೧/೫ ರಷ್ಟು,[[ಭೂಪದರ]](Earth's crust)ದ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೪೯ ರಷ್ಟು,<ref name="Atkins7th">Atkins, P.; Jones, L.; Laverman, L. (2016).''Chemical Principles'', 7th edition. Freeman. {{ISBN|978-1-4641-8395-9}}</ref> [[ಖನಿಜ]] ಹಾಗೂ [[ಶಿಲೆ|ಶಿಲೆಗಳ]] ತೂಕದ ಅರ್ದದಷ್ಟು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ತೂಕದ ಶೇಕಡಾ ೮೯ ರಷ್ಟು ಆಮ್ಲಜನಕವಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ರುಚಿ ಇಲ್ಲದ,ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲದ ಅನಿಲ. ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨ [[ಪರಮಾಣು]] ಸೇರಿಕೊಂಡು ಇರುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಪರಮಾಣುಗಳು ಸೇರಿ ಇದ್ದಾಗ [[ಓಝೋನ್|ಓಜೋನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ನೇರಳಾತೀತ ವಿಕಿರಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಈ ಅನಿಲವು ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು. ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ]]<ref>http://www.rsc.org/periodic-table/element/8/oxygen</ref>. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ನೀರು. ಗಾಳಿ, ನೀರುಗಳೆರಡೂ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಜೊತೆಗೆ ನಿರವಯವ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ (ಇನ್‌ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ) ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಹಿರಿದು. ಬಹುತೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುವುದು ನೀರಿನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿಯೇ. ಜೀವಿಗಳ ಉಸಿರಾಟ, ದಹನಕ್ರಿಯೆ ಇವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ವಿನಿಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಇದರ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ, ಗಿಡ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಆವಿ ಕೂಡ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತಿನೀಲ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದಿ ಭಾರವಾದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಹಗುರವಾದ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಪದರದೊಡನೆ ಮಿಲನವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಅನೇಕ ಲೋಹಗಳ ಅಥವಾ ಅಲೋಹಗಳ ಅದುರುಗಳು ಅಥವಾ ಖನಿಜಗಳು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಾದ ಹೆಮಟೈಟ್ (Fe<sub>2</sub>O<sub>3</sub>), ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅದುರಾದ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ (Al<sub>2</sub>O<sub>3</sub>), ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು (CaCO<sub>3</sub>), ಮರಳು ಮತ್ತು ಬೆಣಚು ಕಲ್ಲು (SiO<sub>2</sub>), ಇತರ ಸಿಲಿಕೇಟುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ, ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅಂಶವಿದೆ. ಕೊಬ್ಬು, ಪಿಷ್ಟ, ಸಕ್ಕರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಪ್ರೋಟಿನ್ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಇದೆ. ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದವ ಶೀಲೆ. ಆತ ಕೆಲವು ಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾಯಿಸಿ ಉಷ್ಣ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಒಂದು ಅನಿಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ (೧೭೭೨). ಮುಂದೆ ೧೭೭೪ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ.<ref name="ECE500">[[ಆಮ್ಲಜನಕ#Reference-idCook1968|Cook & Lauer 1968]], p. 500</ref> ಆದರೆ ಆ ಅನಿಲ ಒಂದು ಮೂಲ ವಸ್ತು ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದಾತ (೧೭೭೫-೧೭೭೭) ಲೆವಾಸಿಯೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆಮ್ಲಗಳ (Oxy) ಮೂಲವೆಂದು (gene) ಭಾವಿಸಿದ ಅನಿಲಕ್ಕೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್ (ಆಮ್ಲಜನಕ) ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತ.<ref name="mellor">{{cite book|title=Mellor's Modern Inorganic Chemistry|last1=Parks|first1=G. D.|last2=Mellor|first2=J. W.|date=1939|publisher=Longmans, Green and Co.|edition=6th|location=London}}</ref> ಆದರೆ ಈ ಕಲ್ಪನೆ ಎಲ್ಲ ಆಮ್ಲಗಳಿಗೂ ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈಗ ಅರಿವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್ O<sup>16</sup>, O<sup>17</sup> ಮತ್ತು O<sup>18</sup> ಈ ಮೂರು ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಮಾಣಾಂಶ, ೯೯.೭೫೯:೦.೦೩೭:೨೦೪. ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಮೂಲ ಶುದ್ಧ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನ ಪರಮಾಣು ತೂಕ ೧೬.೦೦೦೦ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ಪರಮಾಣು ಭಾರಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಈಗ ಕೊನೆಗೊಂಡು C<sup>12</sup> ಸಮಸ್ಥಾನಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ಪರಮಾಣು ಭಾರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಸರ್ವಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಹು ಅಲ್ಪಾಯುಗಳಾದ ಮೂರು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಸಮಸ್ಥಾನೀಯಗಳಿರುವುದೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ: O<sup>14</sup>, O<sup>15</sup> ಮತ್ತು O<sup>19</sup>. == ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ == ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶುದ್ದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಕ್ಲೋರೇಟ್ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಕಾಯಿಸುವುದು: 2KClO<sub>3</sub> (ಘನ) → 2KCl (ಘನ)+3O2↑ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಕ್ಲೋರೇಟ್‌ನೊಡನೆ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಾದ (ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್ಸ್) ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ ಫೆರ‍್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಣ್ಣ ಮರಳು ಅಥವಾ ಗಾಜಿನ ಪುಡಿಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸುಸೂತ್ರವಾಗುವುದು, ಮರ್‌ಕ್ಯೂರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಬೇರಿಯಂ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್, ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಪರ್‌ಮ್ಯಾಂಗನೇಟ್ ಕೆಲವು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದಾಗಲೂ ವಿಭಜನೆ ಹೊಂದಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಹೊರಬೀಳುವುದು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರುಗಳೇ ಮೂಲಾಧಾರ. ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಗಾಳಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈಟ್ರೊಜನ್, ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಗಾನ್‌ನಂಥ ಕೆಲವು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವಿರಳ ಅನಿಲಗಳ (ನೋಬಲ್ ಅಥವಾ ರೇರ್ ಗ್ಯಾಸಸ್) ಮಿಶ್ರಣ. ಗಾಳಿಯನ್ನು ದ್ರವೀಕರಿಸಿ ಅನಂತರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದರೆ ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಗಾನ್ ಅನಿಲಗಳು ಮೊದಲು ಹೊರಬೀಳುವುವು. ಉಳಿಕೆಯ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೯೯.೫% ಶುದ್ಧ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಬಹುಶುದ್ಧ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನಾ ಕ್ರಮದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಶುದ್ಧ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರಬೀಳುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನಿಲ. ಆದರೆ ಗಾಳಿಯ ಮೂಲದಿಂದ ಪಡೆದ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗಿಂತ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನಾ ಕ್ರಮದಿಂದ ಪಡೆದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಬೆಲೆ ದುಬಾರಿ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಥರ್ಮೋಸ್ ಫ್ಲಾಸ್ಕ್ ಮಾದರಿಯ ಶೇಖರಣಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಅಥವಾ ಉಕ್ಕಿನ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿ ಸಾಗಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿ. == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಒಂದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ ಅನಿಲ. ಅದು -೧೮೨<sup>೦</sup> ಸೆ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು. ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. -೨೧೮.೪<sup>೦</sup>  ಸೆ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಘನರೂಪ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಪ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. ಅನಿಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವಿಪರಮಾಣುಗಳ ಕೂಟದ ಅಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಓಜೋನ್ (O<sub>3</sub>) ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವರೂಪ. ಆಕ್ಸಿಜನ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಲೀನವಾಗುವುದು. (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ೨.೮ ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್‌ನಷ್ಟು ೨೦<sup>೦</sup> ಸೆ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ) ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನ ಲೀನತೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ. ಮೀನುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಈ ಲೀನವಾಗಿರುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. == ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು == ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ತೀವ್ರ ಪಟುವಾದ ಪದಾರ್ಥ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಟುವಟಿಕೆಯುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಫ್ಲೋರಿನ್‍ನ ವಿದ್ಯುದೃಣತೆ ೪.೦. ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿಗೆ, ೩.೫. ಹೀಲಿಯಂ, ನಿಯಾನ್ ಆರ್ಗಾನ್‌ಗಳ ಹೊರತು ಲೋಹ ಮತ್ತು ಅಲೋಹಗಳಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳೊಡನೆ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಸಂಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಕೇವಲ ಇವೆರಡರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ನೀರು ಹೈಡ್ರೊಜನ್-ಆಕ್ಸೈಡ್. ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಬಂಧ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಗಶಕ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨. ಆಕ್ಸಿಜನ್ ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಮೂಲವಸ್ತುವಿನೊಡನೆ ಸಂಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಉತ್ಕರ್ಷಣ (ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್) ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದುದಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಅನೇಕ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನೊಡನೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಿತವಾಗುವುದಾದರೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೋಡಿಯಂ ಗುಂಪಿನ ಲೋಹಗಳು, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ ಇತ್ಯಾದಿ) ಇನ್ನುಳಿದವು ಉತ್ಕರ್ಷಿತವಾಗಲು ಉಷ್ಣ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಬೇಕು. (ಉದಾ: ಜರ‍್ಕೋನಿಯಂ, ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಇತ್ಯಾದಿ). ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇರುವ ಅರ್ಥ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಸೋಡಿಯಂ ಲೋಹ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನೊಡನೆ ಮೊದಲು ಸೋಡಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ (Na<sub>2</sub>O) ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನೊಡನೆ ಸಂಯೋಗಿಸಿ ಸೋಡಿಯಂ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ (Na<sub>2</sub>O<sub>2</sub>) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಗುಂಪಿನ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಲೋಹಗಳಿಗೂ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಗುಂಪಿನ ಲೋಹಗಳು ಈ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಗಳೊಡನೆ ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. BaO<sub>2</sub>      +     H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>      →     BaSO<sub>4</sub>      +     H<sub>2</sub>O<sub>2</sub> ಬೇರಿಯಂ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ + ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ → ಬೇರಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ + ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ ಕ್ಷಾರಗಳನ್ನೂ ಅದೇ ಲೋಹಗಳ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುವುವು.  ಉದಾಹರಣೆಗೆ- Na<sub>2</sub>O + H<sub>2</sub>O → 2NaOH ಸೋಡಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ + ನೀರು → ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ SO<sub>3</sub>  + H<sub>2</sub>O → H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> ಸಲ್ಫರ್ ಟ್ರೈಆಕ್ಸೈಡ್  + ನೀರು → ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಈ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲದೆ ಇಂಥ ಅನೇಕ ವಿಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಪಾತ್ರಧಾರಿ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅನಿಲಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿನ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅಂಶವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಹೀರಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಲೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಕ್ಷಾರ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪೈರೋಗಾಲೊಲ್, ಅಮೋನಿಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ (೧) ಲವಣಗಳು (ಅಮ್ಮೋನಿಯಕಲ್ ಕ್ಯುಪ್ರಸ್ ಸಾಲ್ಟ್ಸ್) ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಉಕ್ಕು, ಬೀಡುಕಬ್ಬಿಣ, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮುಂತಾದ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುವುದು, ಒಂದಕ್ಕೊಂದನ್ನು ಬೆಸುಗೆ ಮಾಡುವದು (ವೆಲ್ಡಿಂಗ್), ದ್ರವೀಕರಿಸಿ ಕತ್ತರಿಸುವದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ಉಷ್ಣದ ಮೂಲವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಆಕ್ಸಿಅಸಿಟಲೀನಿನ ಮಿಶ್ರಣದ ಜ್ವಾಲೆ ೪೦೦೦<sup>೦</sup> ಸೆ. ನಷ್ಟು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲದು. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ಹಡುಗುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಭಾಗ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೇಲೆತ್ತಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಅದನ್ನು ಕೃತಕ ರತ್ನಗಳಾದ ಕೆಂಪು, ನೀಲಿ ಹರಳುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವಾಗ ಹೊರಬೀಳುವ ಅನಿಲವೊಂದು ಇಂಗಾಲ ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು (ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ಸ್) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಅನಿಲದ ಇಂಗಾಲಾಂಶವನ್ನು ಆಕ್ಸಿಜನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಕರ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯುವರು. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನನ್ನು ಸೀಮೆಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮೂಲವಾದ ಅಮೋನಿಯವನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಬೀಡು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಲುಮೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲು, ಆಕ್ಸಿಜನ್ನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಾಡಿಕೆಯಾಗುತ್ತಲಿದೆ. ದ್ರವರೂಪದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ರಾಕೆಟ್ ಚಾಲನವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುವ ಇಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ದ್ರವರೂಪದ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನೇಕ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾಯಕಾರಿ. ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮೋನಿಯಾ ಅಥವಾ ವಿಷಗಾಳಿ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗುವ ರೋಗಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷೀಣ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು ಕೊಡುವರು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಉದಾ: ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಅನಿಲರೂಪದ ಇಂಧನಗಳನ್ನು (ವಾಟರ್ ಗ್ಯಾಸ್) ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕ್ರಮಾನುಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಜ್ವಾಲಾ ಉಷ್ಣತೆಯು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನ್ನು  ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} == ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==<!-- Please do not list cite web references here unless it is cited more than once --> * <!-- Co -->{{cite book|title=The Encyclopedia of the Chemical Elements|last1=Cook|first1=Gerhard A.|last2=Lauer|first2=Carol M.|date=1968|publisher=Reinhold Book Corporation|editor=Clifford A. Hampel|location=New York|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofch00hamp/page/499 499–512]|chapter=Oxygen|lccn=68-29938|ref=Reference-idCook1968|chapter-url=https://archive.org/details/encyclopediaofch00hamp|chapter-url-access=registration}} * <!-- Em -->{{cite book|title=Nature's Building Blocks: An A–Z Guide to the Elements|last=Emsley|first=John|date=2001|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-850340-8|location=Oxford, England|pages=[https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl/page/297 297–304]|chapter=Oxygen|ref=Reference-idEmsley2001|chapter-url=https://archive.org/details/naturesbuildingb0000emsl/page/297}} * <!-- Ra -->{{cite book|url=https://archive.org/details/biologyofplants00rave_0|title=Biology of Plants|last1=Raven|first1=Peter H.|last2=Evert|first2=Ray F.|last3=Eichhorn|first3=Susan E.|date=2005|publisher=W. H. Freeman and Company Publishers|isbn=978-0-7167-1007-3|edition=7th|location=New York|pages=[https://archive.org/details/biologyofplants00rave_0/page/115 115–27]|ref=Reference-idRaven2005|url-access=registration}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.periodicvideos.com/videos/008.htm Oxygen] at ''[[The Periodic Table of Videos]]'' (University of Nottingham) * [https://www.organic-chemistry.org/chemicals/oxidations/oxygen.shtm Oxidizing Agents > Oxygen] * [http://www.uigi.com/oxygen.html Oxygen (O<sub>2</sub>) Properties, Uses, Applications] * [http://www.americanscientist.org/issues/pub/the-story-of-o Roald Hoffmann article on "The Story of O"] * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/O/index.html WebElements.com&nbsp;– Oxygen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516055211/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/O/index.html |date=2008-05-16 }} * {{In Our Time|Oxygen|b0088nql|Oxygen}} * [http://scrippso2.ucsd.edu/ Scripps Institute: Atmospheric Oxygen has been dropping for 20 years] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಕ್ಸಿಜನ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನಿಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] p4ezy1x2hg54vhfsaemirmfoe5e84iu ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Country data Brazil 10 16814 1377763 1302919 2026-02-28T19:38:54Z en>CommonsDelinker 0 Replacing Flag_of_Brazil_(1822-1853).svg with [[File:Flag_of_Brazil_(1822–1853).svg]] (by [[commons:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]). 1377763 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Brazil | flag alias-1692 = Flag of the Princes of Brazil.svg | flag alias-1816 = Flag of the United Kingdom of Portugal, Brazil, and the Algarves.svg | flag alias-1822 = Flag of Brazil (1822–1853).svg | flag alias-1870 = Flag of Brazil (1853-1889).svg | flag alias = Flag of Brazil.svg | flag alias-1889 = Flag of Brazil (1889–1960).svg | flag alias-1960 = Flag of Brazil (1960–1968).svg | flag alias-1968 = Flag of Brazil (1968–1992).svg | flag alias-army = Flag of the Brazilian Army.svg | link alias-army = Brazilian Army | flag alias-air force = Flag of the Brazilian Air Force Command.svg | link alias-air force = Brazilian Air Force | link alias-naval = Brazilian Navy | flag alias-marines=Flag of the Brazilian Marine Corps.svg | link alias-marines=Brazilian Marine Corps | link alias-military = Brazilian Armed Forces | link alias-navy = Brazilian Navy | flag alias-navy = Flag of the Brazilian Navy.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1692 | var2 = 1816 | var3 = 1822 | var4 = 1870 | var5 = 1889 | var6 = 1960 | var7 = 1968 | redir1 = BRA | redir2 = Federative Republic of Brazil | related1 = Empire of Brazil | related2 = Brazilian military government | related3 = First Brazilian Republic | related4 = Second Brazilian Republic | related5 = Vargas Era </noinclude> }} seoxlhyzlhovhwx9lrgb0g7w3sz10o7 1377764 1331176 2026-07-30T07:14:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Country_data_Brazil]] 1331176 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ಬ್ರೆಜಿಲ್ | flag alias-1692 = Flag of the Princes of Brazil.svg | flag alias-1816 = Flag of the United Kingdom of Portugal, Brazil, and the Algarves.svg | flag alias-1822 = Flag of Brazil (1822–1853).svg | flag alias-1870 = Flag of Brazil (1853-1889).svg | flag alias = Flag of Brazil.svg | flag alias-1889 = Flag of Brazil (1889–1960).svg | flag alias-1960 = Flag of Brazil (1960–1968).svg | flag alias-1968 = Flag of Brazil (1968–1992).svg | flag alias-army = Flag of the Brazilian Army.png | link alias-army = Brazilian Army | flag alias-air force = Brazilian Air Force fin flash.svg | link alias-air force = Brazilian Air Force | link alias-naval = Brazilian Navy | flag alias-marines=Flag of the Brazilian Marine Corps.svg | link alias-marines=Brazilian Marine Corps | link alias-navy = Brazilian Navy | flag alias-navy = Flag of the Brazilian Navy.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1692 | var2 = 1816 | var3 = 1822 | var4 = 1870 | var5 = 1889 | var6 = 1960 | var7 = 1968 | redir1 = BRA | redir2 = Federative Republic of Brazil | related1 = Empire of Brazil | related2 = Brazilian military government | related3 = First Brazilian Republic | related4 = Second Brazilian Republic | related5 = Vargas Era </noinclude> }} 7vl7dx16q8ca6ma1cs92elgt14s8sun ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ 0 22472 1377778 1338373 2026-07-30T08:13:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377778 wikitext text/x-wiki {{Infobox chemical analysis | name = High performance liquid chromatography | image = hplc.JPG | caption =An HPLC. From left to right: A pumping device generating a gradient of two different solvents, a steel enforced column and an apparatus for measuring the absorbance. | acronym = HPLC | classification =[[Chromatography]] | analytes = [[organic molecule]]s<br />[[biomolecule]]s<br />[[ion]]s<br />[[polymer]]s | manufacturers = [[Agilent|Agilent Technologies]]<br />[[Beckman Coulter, Inc.]]<br />[[Cecil Instruments]]<br />[[Dionex Corp]]<br />[[Hitachi, Ltd.]]<br />[[PerkinElmer|PerkinElmer, Inc.]]<br />[[Shimadzu|Shimadzu Scientific Instruments]]<br />[[Thermo Fisher Scientific]]<br />[[Varian, Inc.]]<br />[[Waters Corporation]] | related = [[Chromatography]]<br />[[Aqueous Normal Phase Chromatography]]<br />[[Ion exchange chromatography]]<br />[[Size exclusion chromatography]]<br />[[Micellar liquid chromatography]] | hyphenated = [[Liquid chromatography-mass spectrometry]] }} [[ಚಿತ್ರ:HPLC_apparatus.svg|thumb|HPLC ಸಲಕರಣೆ.]] '''ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ''' ಯ ಅಥವಾ ('''ಹೈ ಪ್ರೆಷರ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ''' '''HPLC''' )ಯು [[ಲಂಬಸಾಲು ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]]ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಜೀವರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಇಡಿಯೊಸಿಂಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪೊಲಾರಿಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಲಂಬಸಾಲು‌ಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದೊಂದಿಗೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು, ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. HPLC ಯು (ಹೈಡ್ರೊಫೊಬಿಕ್ ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಚೈನ್ ಮಾದರಿಯಂತಹ) ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಬಸಾಲು ಮುಖಾಂತರ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತ(ಗಳ)ವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್‌ ಅನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪಂಪ್, ಮತ್ತು ಆನಲೈಟ್‌ಗೆ ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯ ಸಮಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಇತರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.(ಉದಾ: ಅನಲೈಟ್‌ನ UV/V ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಸ್ಕೊಪಿಕ್ ದತ್ತಾಂಶವು ಅಷ್ಟೂ ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.) ಆನಲೈಟ್‌ನ ಧಾರಣಶಕ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು, ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಉಪಯೋಗಿಸಲಾದ ದ್ರಾವಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ/ಸಂರಚನೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. HPLC ಪಂಪ್ (ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಬಿಟ್ಟು) ದಟ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂದ್ರತೆಗೊಂಡಿರುವ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಲಂಬಸಾಲು‌ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಆನಲೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಂಬಸಾಲು‌ಗಳ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಿರುವ ಲಂಬಸಾಲು ಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. == ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ == ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಂಬಸಾಲು ಮುಖಾಂತರ ಆನಲೈಟ್‌ ಲಂಬಸಾಲು‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಗತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆನಲೈಟ್‌ ಅನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಆನಲೈಟ್‌‌ನ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಆನಲೈಟ್‌ ನುಸುಳುವಿಕೆಯ (ಲಂಬಸಾಲು ತುದಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ) ಸಮಯವನ್ನು ಧಾರಣ ಸಮಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಧಾರಣ ಸಮಯವು ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಆನಲೈಟ್‌‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನನ್ಯತೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಣಗಳ ಲಂಬಸಾಲು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಳ ಉಪಯೋಗವು (ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಮ್ಮುಖ ಒತ್ತಡವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ) ರೇಖಾತ್ಮಕವಾದ [[ವೇಗದ ಪ್ರಮಾಣ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಲಂಬಸಾಲು‌ನೊಳಗೆ ಭಾಗಗಳು [[ಪ್ರಸರಿಸಲು]] ಕಡಿಮೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ [[ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಮ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ದ್ರಾವಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ನೀರಿ]]ನ ಮಿಶ್ರಣಸಾಧ್ಯ ಸಂಯೋಗ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಣಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ [[ಮಿಥೆನಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅಸಿಟೊನೈಟ್ರೈಲ್]]) ಸೇರಿವೆ. ಆನಲೈಟ್‌ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಲು ನೀರು ಬಫರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲವಣಾಂಶ, ಅಥವಾ ಐಯಾನ್ ಜೋಡಣೆ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ಟ್ರಿಫ್ಲ್ಯೊಎಸೆಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್‌]] ನಂತಹವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. HPLC ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ''ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಎಲ್ಯೂಷನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯು ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಮಿಥೆನಾಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ.50ಕ್ಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಆನಲೈಟ್‌ ಎಷ್ಟು [[ಜಲಭೀತಿಯ]]ದಾಗಿದೆ ಅನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸದ್ಯದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂರಚನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆನಲೈಟ್‌ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಅನಲೈಟ್‌ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು [[ದ್ರಾವಣದಿಂದ ದ್ರಾವಣ ತೆಗೆಯುವ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದು, ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಿಥೆನಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ(ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಜಲಭೀತಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ), ನೀರು/ಮಿಥೆನಾಲ್ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಭೀತಿಯ ಅಂಶಗಳು [[ಹರಿದು]] (ಲಂಬಸಾಲು‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು)ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಿಥೆನಾಲ್/ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಂಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆನಲೈಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ದ್ರಾವಕಗಳು, ಅಡಿಟಿವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಆನಲೈಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಣಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣದ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. == ವಿಧಗಳು == === ವಿಭಜನೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === [[ಚಿತ್ರ:Agilent1200HPLC.jpg|thumb|210px|ಎಚ್‌‍ಪಿಎಲ್ ಸಿನ ಹೊಸ ಸ್ವಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1200 ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಸಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.]] ವಿಭಜನೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. [[ಪಾರ್ಟಿಷನ್ ಕೊಎಫಿಶಿಯಂಟ್]] ತತ್ವವನ್ನು [[ಪೇಪರ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]], [[ಥಿನ್ ಲೆಯರ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]], [[ಗ್ಯಾಸ್ ಹಂತ]] ಮತ್ತು ಲಿಕ್ವಿಡ್-ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು. ರ‍ಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಚರ್ ಜಾನ್ [[ಪೊರ್ಟರ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಲಾರೇನ್ಸ್ ಮಿಲಿಂಗ್ಟನ್ ಸಿಂಜ್]] ಅವರಿಗೆ [[ಅಮೀನೋ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್‌]] ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ [[ನೋಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ]] ನೀಡಲಾಯಿತು. ವಿಭಜನೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯು ಉಳಿಸಿದ ದ್ರಾವಕವನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯದೊಳಗೆ ಅಥವಾ "ಜಡ" ಘನವಾದ ಬೆಂಬಲಿತ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾರುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಪೇಪರ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಇತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ [[ಕೌಲೊಂಬಿಕ್]] ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಘನ ಬೆಂಬಲವಿರುವ [[ಹೈಡ್ರೊಜನ್]] ದಾನಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದ್ರವ ಸ್ಥಿರ ಹಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕಗಳ ನಡುವೆ ಅಣುಗಳು ಸಮತೂಗಿಸುತ್ತವೆ (ವಿಭಜನೆ). ಜಲಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (HILIC) ಎಂದು HPLCನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ದೃವ ಭಿನ್ನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಾಜಿಸುತ್ತದೆ. HILICಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಬಂಧವಿರುವ ದೃವ [[ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ದೃವ-ವಲ್ಲದ ನೀರಿನ [[ಮಿಶ್ರಣಸಾಧ್ಯ]]ವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಜನೆ HPLCಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸಿಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯುಮಿನಾ ಬೆಂಬಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೃವೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, HILIC ಒಂದೇ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲೀಯ]], [[ಮೂಲಭೂತ]] ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಅನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೃವೀಯ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳು ದೃವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಒಂದು ಸ್ಥಾಯಿ ಜಲ ಪದರಕ್ಕೆ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ದೃವೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಾಗೆಯೇ ಧಾರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೃವೀಯ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೃವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ನಡುವಿನ (ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತಾಗಿ) ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅನಲೈಟ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು [[ಕೌಲುಂಬಿಕ್]] (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್) ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜಲಜನಕ ದಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃವೀಯ ದ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಧಾರಣ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಭೀತಿಯುಳ್ಳ ದ್ರಾವಕಗಳು ಧಾರಣ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ-ಹಂತದ HPLCಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1970ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು NP-HPLC ಮೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ನೀರು ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟಿಕ್ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕಗಳು ಸಿಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಅಲುಮಿನಾ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೈಡ್ರೇಶನ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಮರುತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮರುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ HILIC ಬಾಂಡೆಡ್ ಹಂತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. === ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === {{details|aqueous normal phase chromatography}} ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ HPLC (NP-HPLC) ಅಥವಾ ಅಧಿಶೋಷಣೆ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು, ಅನಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಮೇಲ್ಮೈ ರಾಸಾಯನಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೃವೀಯತೆಗೆ ಅಧಿಶೋಷಣೆಯ ಗುಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ HPCLನ ಮೊದಲ ತರಹದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. NP-HPCL ಒಂದು ಧ್ರುವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಧ್ರುವೀಯಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಜಲದಲ್ಲಿರದ ಚಲಿಸುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಧ್ರುವೀಯಲ್ಲದ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗುವಂತಹ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಧ್ರುವೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಜೊತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಉಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತುವಿನ ಧ್ರುವೀಯತೆಯ ಜೊತೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಧ್ರುವೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ಧ್ರುವೀಕ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಮಧ್ಯದ ಸಂಪರ್ಕ (ಚಲಿಸುವ ಹಂತದ ಅನುಗಣವಾಗಿ) ಪ್ರೋದ್ಧಾವನದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪರ್ಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿಸದೇ ಸ್ಟೇರಿಕ್ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪರ್ಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೇರಿಕ್‌ನ ಪರಿಣಾಮವು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ [[ರಾಚನಿಕ ಸಮಾಂಗಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಚಾಲನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧ್ರುವೀಯ ದ್ರಾವಕಗಳ ಬಳಕೆಯು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಕುಂದಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಲಭೀತಿಯ ದ್ರಾವಕಗಳು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಮೆಲ್ಪದರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾಯಿ ನೀರಿನ ಪರಿಮಿತಿಯ ಪದರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಧ್ರುವೀಯ ದ್ರಾವಕಗಳು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯ ವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಪ್ಪಟವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮೆದುವಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಗಟ್ಟಿ ಮೇಲ್ಭಾದ ಜೊತೆ ಇವೆ). ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ-ಹಂತದ HPLCಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1970ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು NP-HPLC ಮೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ನೀರು ಅಥವಾ ಪ್ರೋಟಿಕ್ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕಗಳು ಸಿಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಅಲುಮಿನಾ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೈಡ್ರೇಶನ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಮರುತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮರುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ [[HILIC]] ಬಾಂಡೆಡ್ ಹಂತಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. === ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === [[ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]]ಯ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಣು (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ) ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ 101. [http://www.sacheminc.com/industries/biotechnology/teaching-tools.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915113736/http://www.sacheminc.com/industries/biotechnology/teaching-tools.html |date=2008-09-15 }}ಸಚೆಮ್, Inc. ಆಸ್ಟಿನ್, TX 78737</ref> ಸ್ಥಳಾಂತರ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ವಸ್ತುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಿರಿದಾದ, ಗಾಸಿಯನ್ ಶೃಂಗಗಳ ಒಂದು ಲಂಬಸಾಲಿನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಳಹಾದಿಯ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಶೃಂಗಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಿಶ್ರಣದ ಅಂಶವು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಲಂಬಸಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿ ಬೇರೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ, ಬೈಯೋ ಅಣುಗಳ ಹಾಗೂ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ವ್ಯೂಹದ ಕೆಲವು ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರಬೇಕು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಾನದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಶೃಂಗಗಳ ತಳಹಾದಿ ವಿಂಗಡನೆಯನ್ನು ಬರಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಲಂಬಸಾಲಿನ ಹೊರಿಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಸ್ಥಿತಿ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಯ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಚಣೆಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಇಳಿಜಾರು ದ್ರಾವಕದ ಪಂಪಿನ ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಟಿಲತೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಲಂಬಸಾಲು ಹೋರಿಕೆಗಳಿಂದಾಗುವ ಕಡಿಮೆ ವಸ್ತುವಿನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ. ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲತೆಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಶಗಳು ಶುದ್ಧ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗುತ್ತವೆ "ಶೃಂಗ"ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಐಸೋಥರ್ಮ್‌ಗಳ ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಗುಣದ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಟ್ಟತನದಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲಂಬಸಾಲಿನ ಒದಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಲಂಬಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಕರಿಸಿದ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. === ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (RPC) === [[File:Hplc-perfume-chromatogram.png|thumb|300px| ವರ್ಣಲೇಖದ ಸಂಕೀರ್ಣಮಿಶ್ರಣ (ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ)ವು ಎಚ್‌‍ಪಿಎಲ್ ಸಿನ ಹಿಂದಿನ ಹಂತದಿಂದ ಪಡೆದಿದೆ. ]] {{details|Reversed-phase chromatography}} HPLC (RP-HPLC ಅಥವಾ RPC)ನ ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತವು ಒಂದು ದೃವೀಯವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಲೀಯವಾದ, ಮಧ್ಯಮ ದೃವೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. RMe<sub>2</sub>SiCl ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಲಿಕಾ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ R ಎಂಬುದು C<sub>18</sub>H<sub>37</sub> ಅಥವಾ C<sub>8</sub>H<sub>17</sub> ಗಳಂತಹ ನೇರ ಸರಪಳಿ ಅಲ್ಕೈಲ್ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ದೃವೀಯವಲ್ಲದ ಅಣುಗಳಿಗೆ ಈ ಧಾರಣ ಸಮಯವು ದೀರ್ಘವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೃವೀಯ ಅಣುಗಳು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕ ಅದರ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಜಲಭೀತಿಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ಕಡೆಗೆ ಜಲಭೀತಿಯ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಾಕರ್ಷಣೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. RPCಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾಗಿ "HPLC" ಎಂದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಕರೆದುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧಿಯ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳ ಔತ್ತಮ್ಯವನ್ನು ಸ್ಷಷ್ಟಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ RPCಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. RPC ಯು ಜಲಭೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಡೈಪೋಲಾರ್ ನೀರಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಮಿತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. RPC ಯು ಈ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮಾಪನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಲೈಟ್‌ನನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸುವುದು ಜಲೀಯ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಣುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದಾಗ, ಅನಲೈಟ್‌ ಅಣುವಿನ ದೃವೀಯವಲ್ಲದ ಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಮಾನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಲ್ವೋಫೋಬಿಕ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ "ಕುಳಿ-ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ" ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಮತ್ತು C<sub>18</sub>-ಚೈನ್ ಎದುರಾಗಿ ಈ ಎರಡರ ಸಂಕೀರ್ಣವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯು ಈ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕದ [[ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ]] (ನೀರು: 7.3 × 10<sup>−6</sup> [[J]]/cm², ಮಿಥೇನಾಲ್: 2.2 × 10<sup>−6</sup> J/cm²) ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಜಲಭೀತ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮಾನುಪಾತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ದೃವೀಯ ದ್ರಾವಕವನ್ನು (ಮಿಥೇನಾಲ್, [[ಅಸಿಟೋನೈಟ್ರೈಲ್]]) ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಲೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ದೃವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ [[ಗ್ರೇಡಿಯೆಂಟ್ ಪ್ರೋದ್ಧಾವನ]]ವು ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಧಾರಣೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನಲೈಟ್ ಅಣುಗಳ ರಾಚನಿಕ ಗುಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಭೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವನ್ನು (C-H, C-C, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃವೀಯವಲ್ಲದ S-S ದಂತಹ ಅಣು ಬಂಧಗಳು) ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಅನಲೈಟ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅಣುವಿನ ದೃವೀಯವಲ್ಲದ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಂತಹ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, -OH, -NH<sub>2</sub>, COO<sup>-</sup> ಅಥವಾ -NH<sub>3</sub><sup>+</sup> ಗಳಂತಹ ದೃವೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ತುಂಬ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅನಲೈಟ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಲಿಗ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಲ್ಕೈಲ್ ಸರಪಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ವರ್ತನೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗದಿರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದ ರಂಧ್ರಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಜಲಭೀತ (ದೃವೀಯವಲ್ಲದ) ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ಧಾರಣೆ ಸಮಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖೆಗಳುಳ್ಳ ಸರಪಳಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅವುಗಳ ಲೀನಿಯರ್ ಐಸೋಮರ್‌‍ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಒಂಟಿ C-C-ಬಂಧಗಳಿರುವ ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು C=C ಅಥವಾ C-C-ತ್ರಿಬಂಧಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋದ್ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದ್ವಿಬಂಧ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧವು ಒಂಟಿ C-C-ಬಂಧಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡದ (ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಘಿಕ ಶಕ್ತಿ) ಹೊರತಾಗಿ, ಇತರ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಪರಿವರ್ತಕಗಳು ಅನಲೈಟ್ ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಜೈವಿಕ ಲವಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಮಧ್ಯಮವಾದ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ (ca. 1.5&nbsp;×&nbsp;10<sup>−7</sup>&nbsp;J/cm² ಪ್ರತಿ Mol ಗೆ NaCl ಗೆ, 2.5&nbsp;×&nbsp;10<sup>−7</sup>&nbsp;J/cm² ಪ್ರತಿ Mol ಗೆ (NH<sub>4</sub>ಗೆ)<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>), ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್-ದ್ರಾವಕ ಮಧ್ಯಮಕ್ಷೇತ್ರದ [[ಎಂಟ್ರೋಪಿ]]ಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಒತ್ತಡವು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ, ಲವಣದ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಧಾರಣೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಮೃದು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ (ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್ ಇಂಟರ್‌ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, HIC) ಅವುಗಳ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ [[pH]]ನ ಪ್ರಭಾವ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಜಲಭೀತತೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಧಾನಗಳು pHನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು [[ಸೋಡಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌]]ನಂತಹ ಒಂದು [[ಬಫರಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್‌]]ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಫರ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ: ಅವು pHನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಲಿಕಾದ ಶೇಷದ ಮೇಲಿರಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನಲೈಟ್ ಮೇಲಿನ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಐಯಾನ್ ಪೇರಿಂಗ್ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯಮ್ [[ಅಡಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು [[ಅಮೋನಿಯಮ್ ಫಾರ್ಮೇಟ್]] ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಯನ್ನು ಲಂಬಸಾಲು ಪ್ರೋದ್ಧಾವಕವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಿದರೆ, [[ಎಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ದಂತಹ ಒಂದು ಬಾಷ್ಪಶೀಲ ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟ್ರೈಫ್ಲೋರೋಎಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು]] ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿನ ಅದರ ದೃಢತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಇತರ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಬೋಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ದಂತಹ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜೈವಿಕ ಆಮ್ಲವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ಸಾಧನದಲ್ಲಿಯೂ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್‌ಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅವು ಕ್ರೋಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತದ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿಲಿಕಾ ಲಂಬಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಡೆದುಹಾಕುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ; ಆದರೂ, ಅನೇಕ ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನ ಹಂತದ ಲಂಬಸಾಲುಗಳು ಅಲ್ಕೈಲ್‌ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಸಿಲಿಕಾ ಅಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಜಲೀಯ [[ಮೂಲ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ '''ಬಳಸಲೇಬಾರದು'''. ಏಕೆಂದರೆ, ಇವು ಕೆಳಗಿರುವ ಸಿಲಿಕಾ ಅಣುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಜಲೀಯ ಆಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿಡಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು HPLC ಸಾಧನದಲ್ಲಿನ ಲೋಹ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಸಬಹುದು. RP-HPLC ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿನ ಉಳಿದ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಬಫರ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಶುದ್ಧವಾದ ದ್ರಾವಕಗಳಿಂದ ತೊಳೆಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ದ್ರಾವಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕು. ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಾದರೆ HPLC ಲಂಬಸಾಲುಗಳ ಲೋಹ ಭಾಗವನ್ನು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಲಂಬಸಾಲಿನ ಲೋಹ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು 2,2'- ಮತ್ತು 4,4'- [[ಬೈಪಿರಿಡಿನ್]]ಗಳ [[ಮಿಶ್ರಣ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ 2,2'-bipy ಯು ಲೋಹವನ್ನು [[ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ]]ಸುತ್ತದೆ. ಸಿಲಿಕಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ [[ಲೋಹದ]] [[ಐಯಾನು]]ಗಳು ಇರುವಾಗ 2,2'-bipy ಗೆ ಅದರ ಉನ್ನತಿಯ ಆಕಾರವು ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ (ಬಾಲವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ).{{Fact|date=October 2007}}.. === ಅಳತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === {{details|size exclusion chromatography}} ಸೈಝ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (SEC), ''ಜೆಲ್ ಪರ್ಮಿಯೇಶನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ'' ಅಥವಾ ''ಜೆಲ್ ಫಿಲ್ ಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ '' ಎಂದೂ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಅಳತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಣಯದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಳಪು ನೀಡುವ ಕೊನೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಂಡ ಪ್ರೋಟೀನಿನ [[ಮೂರನೇ ರಚನೆ]] ಹಾಗೂ [[ನಾಲ್ಕನೇ ರಚನೆಯನ್ನು]] ತಿಳಿಯಲು ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. SEC ಯನ್ನು ಮೊದಲು ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಲೀಮರ್‌ಗಳ ವಿಂಗಡನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಕಣಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ SEC ಯು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳು ಯಾವುದೇ ತೊಡಕಿಲ್ಲದೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಗಬಲ್ಲದು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರವು ಅವು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಚಿಕ್ಕ ಅಣುಗಳಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಅಣುಗಳು ಲಂಬಸಾಲು ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಬಲ್ಲವು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದಷ್ಟೂ ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೇಳೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಕರೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳ ತೂಕ ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಣುವಿನ ತೂಕವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹಲವು ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ [[ಹ್ಯಾಪರಿನ್]]ಗಳ ಅಣುವಿನ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುವುದು SEC ಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾವಾಗಿದೆ(ಯುರೋಪಿಯನ್ ಔಷಧ ತಯಾರಕ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು). === ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === {{details|Ion exchange chromatography}} ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಶಕ್ತಿಯು ದ್ರವ್ಯ ಅಯಾನುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಜಾಗಗಳ (ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಸೈಟ್) ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಏಕ ಪ್ರಕಾರದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯಕಾರಗಳೆಂದರೆ: * ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್‌ ರೆಸಿನ್ಸ್‌ – ಇವು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಕೊಂಡಿ(ಕ್ರಾಸ್‌ ಲಿಂಕೇಜ್‌)ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಸರಣಿಯ ದೃಢತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಡ್ಡಕೊಂಡಿ ಇದ್ದರೆ, ಚದುರುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಸಮತ್ವಸಾಧನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. * ಕೋಶಗಳುಳ್ಳ ಅಯಾನು ಮತ್ತು [[ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾನ್‌]] ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯಕಾರಗಳು (ಜೆಲ್‌ಗಳು) – ಇವುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಂಧ್ರ ಗಾತ್ರವು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಇವುಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. * ನಿಯಂತ್ರಿತ-ರಂಧ್ರ ಗಾಜು ಅಥವಾ ಪೋರಸ್‌ ಸಿಲಿಕಾ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯಕಾರಗಳು ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತ್ರಿಜ್ಯ ಇರುವ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವತ್ತ ವಾಲುತ್ತದೆ. [[ಪ್ರತಿ ಅಯಾನು]] ಕ್ರೋಢೀಕರಣ (ರೆಸಿನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹಿಡಿತದ ಸಮಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಎಚ್‌ (pH) ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕೇಷನ್‌ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತದ ಸಮಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಪಿಎಚ್‌ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತದ ಸಮಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಶೇಷಾಂಶಗಳ ಪೂರ್ವಸಂಗ್ರಹ, ಲಿಗಾಂಡ್‌- ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಪ್ರೊಟೀನುಗಳ ಅಯಾನು-ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಅಂಗಾರ ಮತ್ತು ಆಲಿಗೋಸಚರೈಡ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕ-ಪಿಎಚ್‌ ಅನಯಾನು-ವಿನಿಮಯ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ, ಮತ್ತು ಇತರೆ. === ಬಯೊಅಫಿನಿಟಿ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === ಈ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಸ್ಥಿರವಾದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು, ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು, [[ವ್ಯಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ವಾಲ್ಸ್‌]] ಸಂವಹನ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಸಂವಹನ, ಡೈಪೋಲ್‌-ಡೈಪೋಲ್‌ ಸಂವಹನ, ಜಲಭೀತಿಯ‌ ಸಂವಹನ, ಮತ್ತು ಜಲಜನಕ ಬಂಧ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರಕ ಬಂಧಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಶಕ್ತಿಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಗೋಷ್ಠಿ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಂಧದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಜಲೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ === ಜಲೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (ANP-ಎಎನ್‌ಪಿ) ಎನ್ನುವುದು, ವಿಲೋಮ-ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ (RP-ಆರ್‌ಪಿ) ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ(ONP-ಒಎನ್‌ಪಿ)ಗಳ ನಡುವೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಹಂತದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ತಂತ್ರ. ವಿಲೋಮ-ಹಂತದ ವಿದ್ರಾವಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಂತದ ಬೇರ್ಪಡೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹೈಡ್ರೊಫಿಲಿಕ್‌ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Fact|date=February 2009}} == ಏಕಸಮಾನ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆ == ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಬಂಧವು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪೂರ್ತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಬೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು '''ಏಕಸಮಾನ ಹರಿವು''' (ಎಂದರೆ ''ಸ್ಥಿರ ಬಂಧ'' ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಯಾಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕ್ಸಾಬ ಹಾರ್ವತ್‌{{Fact|date=October 2008}}, ಈತನು (HPLC) ಎಚ್‌ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು. ಮೊಬೈಲ್‌ ಹಂತದ ಬಂಧವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಬೇರ್ಪಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ ಹಂತದ ಬಂಧವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು '''ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುಸ್ತಕವು ಉನ್ನತ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗ್ರಾಡಿಯೆಂಟ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿಸ್ತಾರ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ:{{cite book | author = Lloyd R. Snyder and John W. Dolan | title = High-Performance Gradient Elution: The Practical Application of the Linear-Solvent-Strength Model | publisher = Wiley Interscience | year = 2006 | isbn = 0471706469 | ISBN status = May be invalid - please double check}}.</ref> ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ 10% ಮಿಥೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ 90% ಮಿಥೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್‌ ಹಂತದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ "ಎ" (A) ಮತ್ತು "ಬಿ" (B); '''ಎ''' ಎನ್ನುವುದು "ದುರ್ಬಲ" ವಿದ್ರಾವಕ, ಇದು ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ '''ಬಿ''' ಎನ್ನುವುದು "ಬಲಶಾಲಿ" ದ್ರಾವಕ, ಇದು ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕಾಲಮ್‌ನಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. '''ಎ''' ದ್ರವ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರು ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ '''ಬಿ''' ದ್ರವ್ಯವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಗೊಳ್ಳುವ ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಸೆಟಾನಿಟ್ರೈಲ್‌, ಮಿಥೆನಾಲ್‌, [[ಟಿಎಚ್‌ಎಫ್‌(THF)]], ಅಥವಾ ಐಸೊಪ್ರೊಪೆನೊಲ್‌. ಏಕಸಮಾನ ಬೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎನ್‌(N)ನ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಹಿಡಿತದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಶೃಂಗದ ಅಗಲವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗುವ ಅನಾನುಕೂಲವೆಂದರೆ ನಿಧಾನ-ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಶೃಂಗಗಳು ಬಹಳ ಚಪ್ಪಟೆ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಶೃಂಗಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಬಿಡಬಹುದು. ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆಯು ನಿಧಾನ-ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ (ಮತ್ತು ಉದ್ದದ) ಶೃಂಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಳೆದ-ಶೃಂಗಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾದ ಜೈವಿಕ ಎಲುಯೆಂಟ್‌ನ ಕ್ರೋಢೀಕರಣವು ಶೃಂಗದ ಬೆಳೆದ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದರಿಂದ. ಇದರಿಂದ ಶೃಂಗದ ಎತ್ತರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ಶೃಂಗವು "ತೀಕ್ಷ್ಣ"ವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ), ಇದು ಕುರುಹು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜೈವಿಕ ಭಾಗದ ಶೇಕಡಾವಾರಿನಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ "ಹಂತ" ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಳುಕಲುಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರ್ಪಡೆಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ. ಏಕಸಮಾನ ಬೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ, ಲಂಬಸಾಲಿನ ಆಯಾಮವು (ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಒಳವ್ಯಾಸ) ಬದಲಾದರೂ ಆಯ್ಕೆಯು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಅಂದರೆ ಶೃಂಗವು ಒಂದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಬೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ, ಆಯಾಮಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಹರಿವಿನ ಗತಿ ಬದಲಾದರೆ ಬೇರ್ಪಡೆಯ ಕ್ರಮವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Fact|date=October 2008}} ಇದನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದ ಹಂತದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನೀರಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಹಂತದ ಪಾತ್ರವು ಜಲೀಯ ಘಟಕದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಟಿತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. == ಮಾನದಂಡಗಳು == === ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಸ === HPLC ಲಂಬಸಾಲಿನ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಸ (ID)ವು ಗ್ರೇಡಿಯೆಂಟ್ ಎಲ್ಯೂಶನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಅಗಲಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಲಂಬಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಬಹುದಾದ ಒಂದು ಅನಲೈಟ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಔದ್ಯಮಿಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡ್ರಗ್ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ ಬಳಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಡಿಮೆ-ID ಲಂಬಸಾಲುಗಳು ತುಂಬಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ದ್ರಾವಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. * ದೊಡ್ಡ ID ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತುಂಬಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ (10 mmಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವು) ಬಳಸಬಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ವಸ್ತುವಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಳತೆಯ ಲಂಬಸಾಲುಗಳು (4.6&nbsp;mm) ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಲಂಬಸಾಲುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕವಾದರು ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಯಾಂಪಲ್‌ಗಳ ಕ್ವಾಂಟಿಟೇಟಿವ್ ಅನಲೈಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಆಗಾಗ [[UV-Vis ಅಬ್ಸರ್ಬೆನ್ಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. * ಕಿರು-ಕಂಡಿಯ ಲಂಬಕೋನಗಳನ್ನು (1–2&nbsp;mm) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ವಿಶೇಷ UV-vis ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, [[ಫ್ಲೋರೆಸೆನ್ಸ್]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ-ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿ]]ಯಂತಹ ಇತರ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿ ಲಂಬಸಾಲುಗಳನ್ನು (0.3 mmಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯವು) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ [[ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿ]]ಯಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಲಂಬಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೊಳವೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಸಿಲಿಕಾ]] ಕಿರುಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಕಣ ಗಾತ್ರ === ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ HPLC ಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಗೋಲಾಕೃತಿಯ [[ಸಿಲಿಕಾ]] ಕಣಗಳಿಗೆ (ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕಣಗಳು) ಲಗತ್ತಿಸಿದ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, 5 <math>\mu</math>m ಗಾತ್ರದ ಮಣಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾದ ವೇಗಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒತ್ತಡವು ಈ ಕಣಗಳ ವ್ಯಾಸದ ಘಾತಕ್ಕೆ ವಿಲೋಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.lcgceurope.com/lcgceurope/article/articleDetail.jsp?id=333246&amp;pageID=3# ಫಾಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಆಲ್ಟ್ರಾಫಾಸ್ಟ್ HPLC ಆನ್ ಸಬ್-2 μm ಪೊರಸ್ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ — ವೇರ್ ಡು ವಿ ಗೊ ಫ್ರಂ ಹಿಯರ್? - LC-GC ಯುರೋಪ್]</ref><ref>{{cite journal | last = Xiang | first = Y. | coauthors = Liu Y. and Lee M.L. | year = 2006 |date=2006 | title = Ultrahigh pressure liquid chromatography using elevated temperature| journal = Journal of Chromatography A | volume = 1104 | issue = 1-2 | pages = 198–202 | doi = 10.1016/j.chroma.2005.11.118 }}</ref><ref>{{cite journal | last = Horváth | first = Cs. | coauthors = Preiss B.A. and Lipsky S.R. | year = 1967 |date=1967 | title = Fast liquid chromatography. Investigation of operating parameters and the separation of nucleotides on pellicular ion exchangers| journal = Analytical Chemistry | volume = 39 | pages = 1422–1428 | doi = 10.1021/ac60256a003 }}</ref> ಅಂದರೆ ಈ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಧಗಾತ್ರದ ಕಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಲಂಬಸಾಲುಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಾಲ್ಕರ ಅಂಶದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯ HPLC (ಲಂಬಸಾಲು ವ್ಯಾಸ 5&nbsp;cm ದಿಂದ >30&nbsp;cm ವರೆಗೆ) ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಘನ-ಹಂತದ ಪ್ರತಿಮಾಡುವಿಕೆ]]ಯಂತಹ HPLC ಅಲ್ಲದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ರಂಧ್ರ ಗಾತ್ರ === ಅನೇಕ ಸ್ಥಾಯಿ ಹಂತಗಳು ರಂಧ್ರಯುಕ್ತವಾದವುಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ರಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ರಂದ್ರಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ಚಲನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಅನಲೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ, ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ರಂದ್ರಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಒಂದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಒಂದು ರಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಳಹೋದ ನಂತರ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ. === ಪಂಪ್ ಒತ್ತಡ === ಒತ್ತಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ [[ಪಂಪ್‌]]‍ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವುಗಳ ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಮರುಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾದ [[ಹರಿಯುವ ದರ]]ವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಒತ್ತಡ]]ವು 40 MPa (6000 [[lbf/in2|lbf/in<sup>2</sup>]])ವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 400 ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ ವರೆಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ HPLC ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳು ಲಂಬ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ (<2 <math>\mu</math>m) ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕ ಅಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ "ಅಲ್ಟ್ರಾ ಹೈ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ" ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಅಥವಾ RSLC/UHPLC ಗಳು ಸುಮಾರು 100 MPa (15,000&nbsp;lbf/in²) ಅಥವಾ 1000 ಸುಮಾರು ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ ವರೆಗಿನ ಒತ್ತಡದವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. "UPLC" ಶಬ್ದವು [[ವಾಟರ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌]]ನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಎಚ್‌‍ಪಿ‍ಎಲ್‌‍ಸಿ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಾಫ್ಸ್‌ನ ತಯಾರಿಕೆ == * [[ಶಿಮಾದ್ಜು ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] * [[ಎಜಿಲೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]] * [[ಬೆಕ್‌ಮನ್ ಕೌಲ್ತೆರ್]] * [[ಸಿಸೈಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] * [[ಡೈಯೊನೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್]] * [[ಹಿಟಾಚಿ]] * [[ಪೆರ್ಕಿನೆಲ್ಮೆರ್, ಐ‌ಎನ್‌‍ಸಿ]] * [[ಥೆರ್ಮೋ ಫಿಷರ್ ಸೈನ್‌ಟಿಫಿಕ್]] * [[ವರಯಾನ್, ಐ‌ಎನ್‌‍ಸಿ]] * [[ವಾಟರ್ಸ್ ಕಾಪೋರ್ಶನ್]] == ಎಚ್‌‍ಪಿ‍ಎಲ್‌‍ಸಿ ಲಂಬಸಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಕರು == * [[ಶಿಮಾದ್ಜು ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] * [[ಎಜಿಲೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]] * [[ಆಕ್ಜೊ‌ನೊಬೆಲ್]] * [[ಬೆಕ್‌ಮನ್ ಕೌಲ್ತೆರ್]] * [[ಡೈಯೊನೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್]] * [[Merck KGaA]] * [[ಫಿನೋಮೆನೆಕ್ಸ್]] * [[ಎಸ್‌‍ಜಿಇ ಅನಲೆಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್]] * [[ಷೋಡೆಕ್ಸ್]] * [[ಸಿಗ್ಮಾ-ಅಲ್ದ್ರಿಚ್]] * [[ಧರ್ಮೋ ಫಿಷೆರ್ ಸೈನ್‌ಟಿಫಿಕ್]] * [[ತೊಸೊಹ್ ಕಾಪೋರ್ಶನ್]] * [[ವೇರಿಯನ್, ಇಂಕ್.]] * [[ವಾಟರ್ಸ್ ಕಾಪೋರ್ಶನ್]] * [[ಡ್ಬ್ಲೂ.ಆರ್. ಗ್ರೆಸ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ]] == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[Csaba Horváth]] * [[ಅಯಾನ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.mournetrainingservices.co.uk/hplc_video.html ಬ್ರೀಫ್ ಗೈಡ್ ಟು ಹೆಚ್‌ಪಿಎಲ್‌‍ಸಿ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217044747/http://www.mournetrainingservices.co.uk/hplc_video.html |date=2010-02-17 }} – ಈ ವಿಡಿಯೊ HPLC ಸಲಕರಣೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.lcresources.com/wiki/index.php?title=Main_Page#Questions_about_Liquid_Chromatography ಎಲ್‍ಸಿ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಕ್ರೊಮ್‌‍FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017020406/http://www.lcresources.com/wiki/index.php?title=Main_Page#Questions_about_Liquid_Chromatography |date=2007-10-17 }} – HPLC ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * [http://www.waters.com/WatersDivision/ContentD.asp?watersit=JDRS-6VRHBW HPLC ಪ್ರೀಮರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219121952/http://www.waters.com/WatersDivision/ContentD.asp?watersit=JDRS-6VRHBW |date=2007-02-19 }} – '' ಬಿಗಿನ್ನರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ'', ಜೆ.ಸಿ.ಅರ್ಸೆನಾಲ್ಟ್ ಆ‍೦ಡ್ ಪಿ.ಡಿ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ [2009] - ಇತಿಹಾಸ, ಲಘುಶಬ್ದಕೋಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.waters.com/waters/partDetail.htm?cid=511539&amp;id=38628&amp;ev=10120661&amp;locale=en_US ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ಪಿ.ಡಿ.ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ದ್, ''ದ ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಪರ್ಫಾಮೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮಾಟೊಗ್ರಫಿ -ಆರ್ಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ UPLC ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ '', ಪಿ.ಡಿ.ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ದ್ [2009] - ಲಘು ಶಬ್ದಕೋಶ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯುಳ್ಳ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಹೊಂದಿರುವ 100 ವರ್ಷಗಳ ಕ್ರೊಮಾಟೊಗ್ರಫಿ ಇತಿಹಾಸ. * [http://www.waters.com/waters/partDetail.htm?cid=511539&amp;id=38629&amp;ev=10120684&amp;locale=en_US ಬಿಗಿನರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು UPLC ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306182324/http://www.waters.com/waters/partDetail.htm?cid=511539&id=38629&ev=10120684&locale=en_US |date=2016-03-06 }} - ''ಬಿಗಿನರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು UPLC (ಆಲ್ಟ್ರಾ-ಪರ್ಫಾಮೆನ್ಸ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ)'', ಇ.ಎಸ್.ಗ್ರುಂಬಚ್, ಜೆ.ಸಿ.ಅರ್ಸೆನಾಲ್ಟ್, ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆಬ್ [2009] - UPLC ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪೀಠಿಕೆ * [http://www.mtc-usa.com/calculators_chrom.asp HPLCಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೋಷ್ಟಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160203144647/http://mtc-usa.com/calculators_chrom.asp |date=2016-02-03 }} {{Wiktionary|HPLC}} * [http://www.iest.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=3496 IEST] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805182935/http://www.iest.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=3496 |date=2009-08-05 }} {{chromatography}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿ]] [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಂತ್ರಗಳು]] 2065e5ny688nwmyznpddmhggzpazzoz ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್ 0 24723 1377677 1334695 2026-07-29T12:08:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377677 wikitext text/x-wiki {{For|the animation studio|Animax Entertainment}} {{Infobox Company | company_name = Animax<br />アニマックス | company_logo = [[Image:Animax2.png|200px|Animax's current logo]] | logo2 = [[Image:Animax (2010).png|200px|Animax's current logo]] | logocaption = The official logo of Animax Networks | company_type = [[Anime]] [[satellite television|satellite television network]] | foundation = May 20, 1998<ref name="Animax-JACP">"[http://www.animax.co.jp/about/index.php?proc=company 会社概要] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912055341/http://www.animax.co.jp/about/index.php?proc=company |date=2011-09-12 }}." {{jp icon}} Animax. Retrieved on February 26, 2010.</ref> | location = [[Minato, Tokyo]], [[Japan]]<ref name="Animax-JACP"/> | key_people = [[Masao Takiyama]], President & Representative Director<ref name="Animax-JACP"/> | industry = [[Anime]] broadcasting and production | products = | revenue = | num_employees = | parent = [[Sony|Sony Pictures Entertainment, Inc.]]<br /> [[Sunrise (company)|Sunrise, Inc.]]<br />[[Toei Animation|Toei Animation Co., Ltd.]]<br />[[Tokyo Movie Shinsha|TMS Entertainment, Ltd.]]<br />[[NAS (company)|NAS]] | homepage = [http://www.animax.co.jp Animax's official website] | footnotes = }} [[File:Animax World Map.svg|thumb|2009ರ ಜನವರಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಸಾರ.]] {{nihongo|'''Animax'''|アニマックス|Animakkusu}}ಅನಿಮೆ; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನ]] ಅನಿಮೆ(ಜಪಾನಿನ ಎನಿಮೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು) ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.<ref name="Animax-JACP">''[http://www.animax.co.jp/about/company.html ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ - ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್]'' {{jp icon}}</ref> ಜಪಾನಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೋನಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನ]] ಟೋಕಿಯೊದ ಮಿನಾಟೊದ {{nihongo|New Pier Takeshiba North Tower|ニューピア竹芝ノースタワー|Nyū Pia Takeshiba Nōsu Tawā}}ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರೆಂದರೆ ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಅನಿಮೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳಾದ ಸನ್‍‌ರೈಸ್<ref name="Animax-JACP" /><ref name="Sunrise-profile">''[http://www.sunrise-inc.co.jp/company/company.html ಸನ್‍‌ರೈಸ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ - ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಔಟ್‌ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060105093120/http://www.sunrise-inc.co.jp/company/company.html |date=2006-01-05 }}'' - ಸನ್‍‌ರೈಸ್, ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಔಟ್‌ಲೈನ್, ''ಎಬೌಟ್ ಅಸ್'' ವಿಭಾಗ. {{ja icon}}</ref>, ಟಾಯ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌<ref name="Toei-profile-jp">''[http://www.toei-anim.co.jp/corporate/prof/history.html ಟಾಯ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ - ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012172851/http://www.toei-anim.co.jp/corporate/prof/history.html |date=2013-10-12 }}'', ಟಾಯ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. {{jp icon}}</ref><ref name="Toei profile-en">''[http://www.toei-anim.co.jp/english/history/history.html ಟಾಯ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌ - ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೆಕ್ಷನ್ - ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150302095049/http://www.toei-anim.co.jp/english/history/history.html |date=2015-03-02 }}'' ಟಾಯ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. {{En icon}}</ref>, TMS ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿ NAS.<ref name="partners">[http://www.animax.co.jp/link/index.html ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ - ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813082957/http://www.animax.co.jp/link/index.html |date=2006-08-13 }} - ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್, ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ವಿಭಾಗ. {{ja icon}}</ref><ref name="pressrelease">''[http://www.animenewsnetwork.com/pressrelease.php?id=124 ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ ಟು ಲಂಚ್ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಏಷ್ಯಾ]'', ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್, SPE, 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003, ಅನಿಮೆ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್.</ref> ಇತ್ಯಾದಿ. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಜಪಾನ್‌, ತೈವಾನ್, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ]], [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]], ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]] ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]] ([[ಜರ್ಮನಿ]], [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾ]], ಹಂಗೇರಿಯ, [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]] ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ, [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]]‌ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.)<ref name="c21media">{{cite web|url=http://www.c21media.net/news/detail.asp?area=79&article=35237|title=Sony drives Animax across Europe|accessdate=2007-04-12}}</ref><ref name="worldscreen">{{cite web|url=http://www.worldscreen.com/newscurrent.php?filename=spti041107.htm|title=Animax Heads to Europe|accessdate=2007-04-12}}</ref>, [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ 24-ಗಂಟೆ ಅನಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.<ref name="pressrelease" /><ref name="BusinessWeek">''[http://www.businessweek.com/magazine/content/05_26/b3939013.htm ದಿ ಅನಿಮೆ ಬಿಜ್]'' - ಐಯನ್ ರೌಲೆ, ಹಿರೋಕೊ ಟ್ಯಾಶಿರೊ, ಚೆಸ್ಟರ್ ಡಾಸನ್ ಮತ್ತು ಮೂನ್ ಐಹ್ಲ್‌ವ್ಯಾನ್, ''ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್'', ಜೂನ್ 27, 2005.</ref> ಇದು ಸುಮಾರು 89 ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳು, 62 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಾಗೂ 17ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="animax-int-site">{{cite web|url=http://www.animaxtv.com/|title=SONY ANIMAX|accessdate=2008-07-11}}</ref> ಇದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು {{nihongo|''anime''|アニメ}} ಮತ್ತು {{nihongo|''max''|マックス|makkusu}} ಪದಗಳ ಮಿಶ್ರಪದವಾಗಿದೆ.<ref>{{jp icon}} [[:ja:アニマックス#.E3.83.81.E3.83.A3.E3.83.B3.E3.83.8D.E3.83.AB.E3.81.AE.E7.89.B9.E5.BE.B4|ಇಂಟರ್-ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆರ್ಟಿಕಲ್]]</ref> ಇದು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ]]ಯ ಜಾಲಗಳನ್ನು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]], ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎರಡು-ಗಂಟೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಇತರ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Animax.png|thumb|right|180px|ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಜಪಾನ್‌ ಲೋಗೊ, ಇದನ್ನು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಂದಿನಿಂದ 2006ರವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.]] [[File:Animax2.png|thumb|right|180px|ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಜಪಾನ್‌ ಲೋಗೊ, ಇದನ್ನು 2006ರಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]] ===ಜಪಾನ್‌=== 1998ರ ಮೇ 20ರಂದು ಸೋನಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ {{nihongo|'''Animax Broadcast Japan Inc.'''|株式会社アニマックスブロードキャスト・ジャパン|Kabushiki-gaisha Animakkusu Burōdokyasuto Japan}} ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 1ರಂದು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈ ಪರ್ಫೆಕ್ಟಿವಿ! (ಸ್ಕೈ ಪರ್ಫೆಕ್ಟಿವಿ!) (ಸ್ಕೈ ಪರಫೆಕ್ಟ್ ಟೀವಿ) ಉಪಗ್ರಹ ಸಂಪರ್ಕದ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.<ref name="Animax-JACP" /> [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನ‌]] ಟೋಕಿಯೊದ ಮಿನಾಟೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಸಾವೊ ಟಾಕಿಯಾಮದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಷೇರುದಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರೆಂದರೆ ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌, ಸನ್‍‌ರೈಸ್<ref name="Sunrise-profile" />, ಟಾಯ್ ಅನಿಮೇಶನ್‌<ref name="Toei-profile-jp" /><ref name="Toei profile-en" />, TMS ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು NAS.<ref name="partners" /><ref name="pressrelease" /> ಪ್ರಮುಖ ಅನಿಮೆ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಯೋಶಿರೊ ಕ್ಯಾಟೋಕ ಸಹ ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref name="Animax-JACP" /> ಈ ಜಾಲವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟರೂಪತೆಯಲ್ಲಿ 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅನಿಮೆಯ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಒಸಾಮು ಟೆಜುಕನ ಟೆಜುಕ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ, ಪಿಯೆರಾಟ್, ನಿಪ್ಪನ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="partners" /> ಇದು ಅನೇಕ ಅನಿಮೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ, ಉದಾ. ''[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex]]'' <ref name="GitS">''[http://www.productionig.com/contents/works_sp/39_/s08_/index.html ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಘೋಸ್ಟ್ ಇನ್ ದಿ ಶೆಲ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸೈಟ್]'', ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ I.G ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. {{En icon}}</ref>, ''ಅಲ್ಟ್ರಾ ಮ್ಯಾನಿಯಕ್‌'', ''ಆಸ್ಟ್ರೊ ಬಾಯ್‌'', ''[[Hungry Heart: Wild Striker]]'', ''ಐಶಿಟೆರುಜೆ ಬೇಬಿ'' ಹಾಗೂ ಮಾರ್ವೆಲ್‌ನ ''ಐರನ್‌ ಮ್ಯಾನ್'' ಮತ್ತು ''ವಾಲ್ವರಿನ್'' ‌ನ ಮ್ಯಾಡ್‌ಹೌಸ್‌ನ ಮುಂಬರುವ ಅನಿಮೆ ಹೊಂದಾವಣೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಅನಿಮೆಗಳು<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/company.php?id=506 ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪೇಜ್] - ಅನಿಮೆ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ನ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ</ref>. ಜಪಾನಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ನಟಿ ನಟ್ಸುಕಿ ಕಾಟೊ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಜಾಲದ ನಿರೂಪಕರೆಂದರೆ ಸೈಯು ಯುಕಾರಿ ಟಾಮುರ ಮತ್ತು ಕೋಸುಕೆ ಒಕಾನ್ ಹಾಗೂ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಯುರಿ ಯಹಾಗಿ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಜಪಾನಿನಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಅನಿಮೆ-ಆಧಾರಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಟೈಶೊ ಕಥಾವಸ್ತು ಬರೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ<ref>[http://www.animax.co.jp/etc/0506battle/award/ani_ward.html ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಎವಾರ್ಡ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಸೈಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್. {{jp icon}}</ref> ಮತ್ತು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅನಿಸನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನಿಮೆ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅನಿಮೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಜಪಾನಿನಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಉದಾ.ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ{{nihongo|'''Animax Summer Fest'''|アニマックスサマーフェス|Animakkusu Samāfesu}}, ವಾರ್ಷಿಕ ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ, ಆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ಜಪಾನಿನ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸೈಯು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೆಪ್ಪ್ ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>[http://anime.excite.co.jp/special/animax/animax01.php ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸಮ್ಮರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ 2005 - ರಿಪೋರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061012113129/http://anime.excite.co.jp/special/animax/animax01.php |date=2006-10-12 }}, Excite.co.jp. {{jp icon}}</ref> ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅದರ ಜಾಲದ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯೊಂದನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪನಿ MOBAHO! ದಲ್ಲಿ 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಚಂದಾದಾರರೂ ಸಹ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂದು 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="am-jp">[http://animax.co.jp/press/2007/070208.html ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಪ್ರೆಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524040537/http://animax.co.jp/press/2007/070208.html |date=2007-05-24 }}, ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರೆಸ್. {{jp icon}}</ref> ===ಏಷ್ಯಾ=== {{Main|Animax Asia|Animax (India)|Animax (South Korea)}} [[File:Animax (2010).png|thumb|right|200px|ಹೊಸ ಲೋಗೊ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]] ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಏಷ್ಯನ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಅವತರಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲನೆಯದು ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ 2004ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಹಾಗೂ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿ 2004ರ ಜನವರಿ 12ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ 2004ರ ಜನವರಿ 19ರಂದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಆಡಿಯೊ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆ]]ಯ ಆಡಿಯೊದ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಅದು ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಜಾಲವಾಯಿತು.<ref name="Asia">''[http://www.animax-asia.com/corporate/default.asp ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಏಷ್ಯಾ - ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614202738/http://www.animax-asia.com/corporate/default.asp |date=2006-06-14 }}'' - ''ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌-ಏಷ್ಯಾ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> 2004ರ ಜುಲೈ 5ರಂದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ಅವತರಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸಿಯೋಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="ann-launchinkorea">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-04-24/animax-crashes-korea-on-saturday|title=Animax Crashes Korea on Saturday|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=2007-10-20}}</ref> 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು, ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅದರ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯನ್]] ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಏಷ್ಯಾ 2010ರ ಮೇ 4ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೋಗೊವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ===ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ=== {{Seealso|Locomotion (TV channel)}} ಸೋನಿಯು (ಸಂಚಾರಿ ಬಿತ್ತರ)ಲೋಕೊಮೋಶನ್ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ 2005ರ ಜುಲೈ 31ರಂದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]] ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅದರ ಅನಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಅವತರಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]‌ನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಅದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನಿಮೆ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾಯಿತು. ಇದು ಸೋನಿಯ ಪರವಾನಗಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ HBO ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅನೇಕ ಅನಿಮೆ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಇವುಗಳು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಜುವೆಲಾ]]ದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಲೇನ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಲ್ಲದೇ ಇವನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ(ಮರುನಕಲು) ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ''ಲುನಾರ್ ಲೆಜೆಂಡ್ ಟ್ಸುಕಿಹಿಮ್'', ''ನಾಯ್ರ್'', ''ವೋಲ್ಫ್ಸ್ ರೈನ್'', ''ಲಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸೈಲ್'', ''ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಪಿಕ'', ''ಪ್ಲ್ಯಾನೆಟ್ ಸರ್ವೈವಲ್'', ''ಎಕ್ಸೆಲ್ ಸಾಗ'', ''ಸ್ಯಾಮುರೈ 7'', ''ಗನ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್'', ''ವ್ಯಾಂಡ್ರಿಯಡ್'', ''ಗ್ಯಾಂಟ್ಜ್'', ''ಹೀಟ್ ಗೈ J'', ''ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಏಂಜೆಲ್'', ''ಬರ್ಸ್ಟ್ ಏಂಜೆಲ್'', ''ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕರ್ಸ್'', ''ಹಂಟರ್ x ಹಂಟರ್'', ''ಗಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್ನಿಸ್'', ''ಫುಲ್‌ಮೆಟಲ್ ಆಲ್ಕೆಮಿಸ್ಟ್'', ''ಬ್ಲಡ್+'', ''ಹೆಲ್ ಗರ್ಲ್'', ''ಮುಶಿಶಿ'', ''ಬ್ಲೀಚ್'', ''ನಿಯಾನ್ ಜೆನೆಸಿಸ್ ಎವಾಂಗೆಲಿಯನ್'', ''ಸ್ಯಾಮುರೈ X'', ''ದಿ ಮಿಥಿಕಲ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಲಾಕಿ ರಾಗ್ನರಾಕ್'', ''ಡೆತ್ ನೋಟ್'', ''ಫೇಟ್ ಸ್ಟೇ ನೈಟ್'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್'', ''ಸಾಲ್ಟಿ ರೈ'', ''R.O.D. ದಿ TV'', ''xxxHOLIC'', ''ಬೊಕುರಾನೊ'', ''ಹುಮನಾಯ್ಡ್ ಮಾಂಸ್ಟರ್ ಬೆಮ್'', ''ಸ್ಪೀಡ್ ಗ್ರಾಫರ್'', ''ಬ್ಯಾಸಿಲಿಸ್ಕ್'', ''ಟ್ರಿನಿಟಿ ಬ್ಲಡ್'', ''ಹೆಲ್‌ಸಿಂಗ್'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಜ್ಯಾಕ್'', ''[[Gankutsuou: The Count of Monte Cristo|ಗ್ಯಾಂಕುಟ್ಸೊಯ್]]'', ''[[Hungry Heart: Wild Striker]]'', ''ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಬ್ಲೂ'', ''009-1'' ಮತ್ತು ''ಮುಸುಮೆಟ್''. 2007ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅದರ ರೂಪುರೇಖೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಅನಿಮೆ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಅವು ಮರುಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕವು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅದರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತನ ಸಾರಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ವಯಸ್ಕರನ್ನು-ಆಧರಿಸಿದ ಸರಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ (''ಲಾಲಿಪಾಪ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ)ದನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, 2008ರ ಮಾರ್ಚ್ 18ರಂದು ಇದು ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಯಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆ 'ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್' ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇತರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="animaxmobilela">{{Cite web|url=http://www.espanol.frecuenciaonline.com/home/contenidos.php?id=131&identificaArticulo=2057|title=Las señales de TV alistan sus contenidos multiplataformas|author=Anabella Marciello|date=2008-03-18|access-date=2010-09-15|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711023554/http://www.espanol.frecuenciaonline.com/home/contenidos.php?id=131&identificaArticulo=2057|url-status=dead}}</ref> ===ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ=== ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಅನಿಮೆ-ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದೆ. ಇದು ಇತರ ಅನಿಮೆ ವಿತರಣ ಉದ್ಯಮಗಳಾದ ಬಾಂದೈ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು VIZ ಮೀಡಿಯಾ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸೋನಿಯ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿರುವ ಮನರಂಜನಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆ ಮೆಟ್ರಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಮೆ ಉತ್ಸವ ನಡೆಸಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಲವಾರು ಅನಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ಗುಂಡಮ್'', ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲೀಸ್'' ಮತ್ತು ''ಲವ್ ಹಿನಾ'' ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು.<ref>''[http://www.animenewsnetwork.com/article.php?id=1081 ಸೋನಿ ಮೆಟ್ರಿಯನ್ ಮೀಡಿಯ ರಿಲೀಸ್]'', ''ಅನಿಮೆ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್'', 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001.</ref> ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆ ''ದಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'' 2004ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೋನಿಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಾದ್ಯಂತ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಸೋನಿಯು ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತರಲು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೇಬಲ್ ಕಂಪನಿ ಕಮ್ಕಾಸ್ಟ್ ಒಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪೊಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿತು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಲಿವುಡ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ MGMನೊಂದಿಗಿನ ಇದರ US$4.8 ಶತಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೋನಿ ಸಹ-ಪಾಲುದಾರನಾಗಿತ್ತು.<ref>''[http://news.ft.com/cms/s/7ab174d4-0cc6-11d9-b543-00000e2511c8.html ಸೋನಿ ಆಂಡ್ ಕಾಮ್ಕಾಸ್ಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ನ್ಯೂ ಚಾನೆಲ್ಸ್]'', ಟಿಮ್ ಬರ್ಟ್, ''ದಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'', 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004.</ref><ref>''[http://animenewsnetwork.com/article.php?id=5528 ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಕುಡ್ ಬಿ ಅವೈಲೇಬಲ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ ಸೂನ್.]'', ''ಅನಿಮೆ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್'', 23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004.</ref> ====ಕೆನಡಾ==== ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅದರ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ 'ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್'ಅನ್ನು ಬೆಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್‌ನ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ 2007ರ ಜುಲೈನಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆಂದು ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ 2007ರ ಜೂನ್ 13ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="spti-animaxmobile">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2007-06-13/sony-pictures-television-international's-global-animax-brand-goes-mobile|title=Sony Pictures Television International's Global Animax Brand Goes Mobile|publisher=Sony Pictures Television International|date=2007-06-13|accessdate=2007-06-20}}</ref> ಇದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅದು ಮೊಬೈಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 2007ರ ಜೂನ್ 12ರಂದು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು.<ref name="animaxmobile-ann">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com.au/news/2007-06-15/sony%27s-animax-channel-goes-mobile-in-australia-further-information|title=Sony's Animax Channel Goes Mobile in Australia - Further Information|publisher=[[Anime News Network]]|date=2007-06-15|accessdate=2007-06-20|archive-date=2007-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070913132631/http://www.animenewsnetwork.com.au/news/2007-06-15/sony%27s-animax-channel-goes-mobile-in-australia-further-information|url-status=dead}}</ref> ====ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು==== 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು Crackle.com ಅದರ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅದು ಅನಿಮೆ ವೀಡಿಯೊಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದರ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದು 24-ಗಂಟೆಗಳ ಮೂಲ ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. Crackle.comನ "ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸಂಗ್ರಹ"ದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೆಂದೆ: ಬ್ಲಡ್+, ನೊಡೇಮ್ ಕ್ಯಾಂಟಬೈಲ್, ಸ್ಯಾಮುರೈ X, ಆಸ್ಟ್ರೊಬಾಯ್, ವೋಲ್ಟ್ರನ್, ಬೇರ್ ರೈಡರ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟಾರ್ ಶೆರಿಫ್ಸ್. Crackle.com ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನಿಮೆ ಮತ್ತು ನೇರ-ಪ್ರದರ್ಶನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://blog.crackle.com/2010/03/30/crackle-presents-your-anime-fix-with-animax/ |title=ಕ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್: ಯುವರ್ ಅನಿಮೆ ಫಿಕ್ಸ್ ವಿದ್ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ |access-date=2010-09-15 |archive-date=2010-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100519220428/http://blog.crackle.com/2010/03/30/crackle-presents-your-anime-fix-with-animax/ |url-status=dead }}</ref> ===ಯುರೋಪ್‌=== {{Seealso|Animax Eastern Europe}} 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹಂಗೇರಿಯ, [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾ]], [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]], ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೊದಲಾದ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನ‌]] ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಂದ್ಯತ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಸೋನಿಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]], [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಈ ಖಂಡದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref name="c21media" /><ref name="worldscreen" /> ಇದು ಯುರೋಪಿಗೆ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="c21media" /><ref name="worldscreen" /> ಆ ಜಾಲವು ನಂತರ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ 2007ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾರಂಭದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ ಹಿರಿಯ-ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಸ್ ಹೈರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ''ಮೀಡಿಯಾ ವೀಕ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದನು - ಸೋನಿಯು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಸೋನಿ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯ-ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಜಾಲವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಸೋನಿಯು ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ ಫ್ರೀವ್ಯೂ ಒಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.brandrepublic.com/News/745080/Sony-pay-TV-channels-will-UK-VoD-services/|title=Sony pay-TV channels will come to UK as VoD services|author=Tristan O'Carroll|publisher=Media Week|date=2007-10-16|accessdate=2007-10-20}}</ref> ====ಸ್ಪೇನ್‌ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌==== ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ AXN ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ''ಇನುಯಾಶ'', ''ಔಟ್‌ಲಾ ಸ್ಟಾರ್'', ''ಟ್ರಿಗನ್'', ''ಆರ್ಫನ್'', ''ಎಕ್ಸೆಲ್ ಸಾಗ'' ಮತ್ತು ''ಸಾಮುರೈ ಚಾಂಪ್ಲೂ'' ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ''ಕರೆಕ್ಟರ್ ಯುಯಿ'', ''ದಿ ಲಾ ಆಫ್ ಯೂಕಿ'', ''ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಕೊನಾನ್'', ''ಲುಪಿನ್ III'' ಮತ್ತು ''ಕೊಚಿಕೇಮ್'' ಮೊದಲಾದವನ್ನು ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 13:00ರಿಂದ 16:00ರವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ರವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಈ ಚಾನೆಲ್‌ ಅನಂತರ 2008ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 12ರಂದು ಇಮಾಜಿನಿಯೊ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್+ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಯೊ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸ್ಪೇನ್‌ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಸರಣಿಗಳೆಂದರೆ - ''ನಾನ'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲಗೂನ್'', ''ಲವ್ ಹಿನ'', ''[[Tsubasa: Reservoir Chronicle]]'', ''ಚೊಬಿಟ್ಸ್'', ''[[Devil May Cry: The Animated Series|ಡೆವಿಲ್ ಮೇ ಕ್ರೈ]]''. ====ಜರ್ಮನಿ==== ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ 2007ರ ಜೂನ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಮೂಲಕ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅನಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾದ ಮೊದಲ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಸೋನಿಯು 2007ರ ಮೇ 14ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="animaxgermany-pressrelease">{{citeweb|url=http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2007-05-14/animax-the-anime-channel-from-sony-pictures-television-international-to-launch-in-germany|title=Animax, the {{Sic|Anim|é|nolink=yes}} Channel from Sony Pictures Television International, to Launch in Germany|date=2007-05-14|accessdate=2007-05-14}}</ref><ref name="variety">{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1117964887.html?categoryId=1050&cs=1|title=Animax toons in Teutons|publisher=[[Variety.com]]|date=2007-05-15|accessdate=2007-05-14 | first=Steve | last=Clarke}}</ref><ref name="ann-animaxgermany">{{citeweb|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-14/animax-channel-expands-into-germany-with-unity-media|title=Animax Channel Expands into Germany with Unity Media|publisher=[[Anime News Network]]|date=2007-05-14|accessdate=2007-05-14}}</ref> ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ 2007ರ ಜೂನ್ 5ರಂದು ಯುನಿಟಿ ಮೀಡಿಯಾಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಂದಾದಾರರಿಗಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ರೈನೆ-ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲಿಯ, ಹೆಸ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="animaxgermany-pressrelease" /><ref name="ann-animaxgermany" /><ref name="variety-animaxgermany">{{cite news|url=http://www.variety.com/article/VR1117966582.html?categoryId=2525&cs=1|title=Sony launches anime channel|author=Ed Meza|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2007-06-08|accessdate=2007-06-20}}</ref> ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಮೊದಲ ಅನಿಮೆ ಸರಣಿಗಳೆಂದರೆ - ''.hack//SIGN'', ''ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಬಾಲ್'', ''ಅರ್ತ್ ಗರ್ಲ್ ಅರ್ಜುನ'', ''ಯುರೇಕ ಸೆವೆನ್'', ''ಗುಂಡಮ್ ಸೀಡ್'', ''ಓ! '' ''ಮೈ ಗಾಡೆಸ್'', ''ಒನ್ ಪೀಸ್'', ''ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲಾಡಾಸ್ ವಾರ್'', ''ಸ್ಕೂಲ್ ರಂಬಲ್'', ''ದಿ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್ ಫಾರ್ ಗಾಡೆಸ್'', ''X'' ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತ್ಯಾದಿ.<ref name="variety-animaxgermany" /><ref name="animaxgermany">{{cite web|url=http://www.animaxtv.de/|title=Animax Germany official website|accessdate=2007-05-05|archive-date=2007-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20070524123815/http://www.animaxtv.de/|url-status=dead}}</ref> ====ಪೋಲೆಂಡ್==== ಈ ಜಾಲವು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌‌ನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಅನೇಕ ಇತರ ಅದೇ ರೀತಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್]]‌ನಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂದೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ HBO ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲಿದೆ.<ref name="animaxpoland-info">{{cite web|url=http://www.satkurier.pl/?polskie_kanaly/&kat=150&id=38305|title=Information about polish launch of Animax|accessdate=2007-10-17}}</ref> ===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ=== [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 24-ಗಂಟೆಗಳ ಜಾಲವು ಇದುವರೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಎರಡು-ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗಿ ಸ್ಕೈ ಫೈ ಚಾನೆಲ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ (ಇದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಮಾತೃಸಂಸ್ಥೆ ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌‌ನಿಂದ ಸಹ-ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದೆ.) 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಬುಧವಾರ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="annau">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com.au/news/2008-11-02/madman-gets-anime-on-scifi-channel|title=Animax block to start on SciFi Channel|date=2008-11-02|accessdate=2009-04-05|archive-date=2009-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090722011326/http://www.animenewsnetwork.com.au/news/2008-11-02/madman-gets-anime-on-scifi-channel|url-status=dead}}</ref> ಇದು ''[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex]]'', ''ಕೌಬಾಯ್ ಬೆಬಾಪ್'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲಗೂನ್'' ಮತ್ತು ''ಬ್ಲಡ್+'' ಮೊದಲಾದ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="annau" /><ref>{{Cite web |url=http://www.scifitv.com.au/Forum/Posts.asp?id=1167 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-15 |archive-date=2012-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408072731/http://www.scifitv.com.au/Forum/Posts.asp?id=1167 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಜಾಲಗಳ ನಂತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ AXNನಲ್ಲಿ (ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.) ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂತೆ ಮೂರು-ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. 2007ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಇದು ನಂತರ 2008ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 12ರಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ 24-ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅನಿಮೆ ಜಾಲವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು 2007ರ ಜೂನ್ 12ರಿಂದ ಅದರ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯಾದ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌ನ ಮೂಲಕವೂ ಲಭ್ಯಯಿವೆ, ಇವು 3 ಮೊಬೈಲ್‌ನ 3G ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="animaxmobile-ann" /><ref name="aap-animaxmobile">{{cite web|url=http://www.smh.com.au/news/mobiles--handhelds/anime-channel-for-mobiles/2007/06/14/1181414442380.html|title=Anime channel for mobiles|publisher=[[The Sydney Morning Herald]]|date=2007-06-14|accessdate=2007-06-20}}</ref> ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ಣ ಅನಿಮೆ ಸರಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ - ''ಬ್ಲಡ್+'', ''R.O.D -ದಿ ಟಿವಿ-'', ''[[Gankutsuou: The Count of Monte Cristo]]'' ಹಾಗೂ ''ಲಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸೈಲ್''.<ref name="spti-animaxmobile" /><ref name="animaxmobile-ann" /> ===ಆಫ್ರಿಕಾ=== 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ DStv ಉಪಗ್ರಹ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ನಮೀಬಿಯ|ನಮಿಬೀಯಾ]], [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]], [[ಬೋಟ್ಸ್ವಾನ|ಬೋಟ್ಸಾವಾನಾ]], ಜಾಂಬಿಯಾ, [[ಮೊಜಾಂಬಿಕ್|ಮೊಜಂಬಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲೆಸೊಥೊ|ಲೆಸೊತೊ]].ಇದು [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ HiTVರಲ್ಲಿ 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="ann-animaxafrica">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-08-25/sony-brings-anime-channel-to-africa|title=Sony Brings Anime Channel to Africa|publisher=[[Anime News Network]]|date=2007-08-25|accessdate=2007-08-26}}</ref><ref name="worldmedia-af">{{cite web|url=http://www.worldscreen.com/newscurrent.php?filename=spti082307.htm|title=SPTI to Launch SET, AXN Channels in Africa|publisher=WorldScreen.com|date=2007-08-23|accessdate=2007-08-26}}</ref> ====ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ==== ಈ ಜಾಲವು(ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಧಾರಿತ) DStvರಲ್ಲಿ 2007ರ ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://mybroadband.co.za/news/Telecoms/1663.html|title=Five more channels for DSTV|publisher=MyBroadband|date=2007-10-17|accessdate=2007-10-20}}</ref> ಇದು ಇತರ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರಗಳಿಗಿಂತ<ref name="times-za">{{cite web|url=http://www.thetimes.co.za/PrintEdition/Article.aspx?id=910538|title=Anime Kingdom|author=Benji Pienaar|publisher=[[The Sunday Times (South Africa)|The Times]]|date=2009-01-04|accessdate=2009-01-13}}</ref> ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅನಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'' ‌ ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆಯಿತು. ಅದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಸಾರದ ಮೊದಲನೇ ವರ್ಷವನ್ನು 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು.<ref name="times-za" /> ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಫಿಲಿಪ್ ಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್ ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದನು - ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅನಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಹೊಂದಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="times-za" /> ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ - ''ನಿಯಾನ್ ಜೆನೆಸಿಸ್ ಎವಾಂಗೆಲಿಯನ್'', ''ಟೆಂಜೊ ಟೆಂಗೆ'', ''[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex]]'', ''[[Negima!: Magister Negi Magi]]'', ''ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಯೂಟ್ ಗುಂಡಮ್ ಸೀಡ್'', ''ಯುರೇಕ 7'', ''ಏಂಜಲಿಕ್ ಲೇಯರ್'', ''ಸೋಲ್ಟಿ ರೈ'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್'', ''ಹಿನೊಟೋರಿ'', ''ಫೈನಲ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್'', ''ಲಾಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸೈಲ್'', ''ಸಾಮರೈ 7'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಜ್ಯಾಕ್'', ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲಗೂನ್'', ''ವೋಲ್ಫ್ಸ್ ರೈನ್'', ''ಬ್ಯಾಸಿಲಿಸ್ಕ್'', ''ಗ್ಯಾಂಟ್ಜ್: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಜ್'' ಮತ್ತು ''ಎಲ್ಫೆನ್ ಲೈಡ್''.<ref>{{cite web|url=http://www.animaxtv.co.za/|title=Animax South Africa|accessdate=2008-07-11|archive-date=2008-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080615001217/http://www.animaxtv.co.za/|url-status=dead}}</ref> ==ಇತರ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಗಳು== ===ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌=== ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಹೊರತಾಗಿ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಅದರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನಂತರ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯೊಂದನ್ನು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿ ಕಂಪನಿ MOBAHO!ದಲ್ಲಿ 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಮೊಬೈಲ್‌ ದೂರವಾಣಿ ಚಂದಾದಾರರೂ ಸಹ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದೆಂದು 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು..<ref name="am-jp" /> ಅನಂತರ ಅದರ ಮೊದಲ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ]] ಮೊಬೈಲ್‌ ಜಾಲ<ref name="spti-animaxmobile" /> ವನ್ನು 2007ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]<ref name="aap-animaxmobile" /> ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ 2008ರ ಮಾರ್ಚ್ 18ರಂದು<ref name="animaxmobilela" /> ಹಾಗೂ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 2008ರ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅದರ ಮೂರನೇ ಮೊಬೈಲ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಜಾಲವನ್ನು [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪೂರ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೊ, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ಹಬ್ ಮೊದಲಾದ ಮೊಬೈಲ್‌ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="amsea-star1">{{cite web|url=http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2008/12/21/tvnradio/2823118&sec=tvnradio|title=Comic Fiesta 2008|publisher=''[[The Star (Malaysia)|The Star]]''|date=2008-12-21|accessdate=2009-01-13|archive-date=2008-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221102455/http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2008/12/21/tvnradio/2823118&sec=tvnradio|url-status=dead}}</ref><ref name="amsea-star2">{{cite web|url=http://star-techcentral.com/tech/story.asp?file=/2009/1/3/prodit/20090103153241&sec=prodit|title=Anime on the small screen|date=2009-01-03|accessdate=2009-01-13|archive-date=2009-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721173452/http://star-techcentral.com/tech/story.asp?file=/2009/1/3/prodit/20090103153241&sec=prodit|url-status=dead}}</ref><ref name="amsea">{{cite web|url=http://animax-asia.com/news/animax-mobile-spreads-festive-cheer-malaysia-and-singapore|title=Animax Mobile spreads festive cheer in Malaysia and Singapore|date=2008-12-01|accessdate=2009-01-13|archive-date=2009-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219094751/http://animax-asia.com/news/animax-mobile-spreads-festive-cheer-malaysia-and-singapore|url-status=dead}}</ref> ===ಗೇಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರ=== ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಗೇಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು 2009ರ ಜನವರಿ 7ರಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅರ್ಕೇಡಿಯಮ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಲವತ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೇಮ್‌ಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದವು.<ref name="msnbc">{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/28537751/|title=Arkadium Inks Deal With Sony Pictures Television International to Roll Out Game Arenas Across Europe, Latin America and Asia|publisher=[[MSNBC]]|date=2009-01-07|accessdate=2009-01-13|archive-date=2009-01-22|archive-url=https://archive.today/20090122181527/http://www.msnbc.msn.com/id/28537751/|url-status=dead}}</ref><ref name="ibt">{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/prnews/20090107/arkadium-inks-deal-with-sony-pictures-television-international-to-roll-out-game-arenas-across-europe.htm|title=Arkadium Inks Deal With Sony Pictures Television International to Roll Out Game Arenas Across Europe, Latin America and Asia|publisher=International Business Times|date=2009-01-07|accessdate=2009-01-13}}</ref> ==ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು== {{Main|List of programs broadcast by Animax}} ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅನಿಮೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ 24-ಗಂಟೆಗಳ ಅನಿಮೆ-ಏಕೈಕ ಜಾಲವೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="BusinessWeek" /> [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ]] ಜಾಲದ ಮೂಲ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅನೇಕ ಅನಿಮೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex]]'' ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳಾದ ''[[Ghost in the Shell: Stand Alone Complex 2nd Gig]]'', ''[[Hungry Heart: Wild Striker]]'', ''ಐಶಿಟೆರುಜ್ ಬೇಬಿ'', ''ವ್ಯಾಂಗನ್ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್'' ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮ್ಯಾಡ್‌ಹೌಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾರ್ವೆಲ್‌ನ ''ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್‌'' ನ ಮುಂಬರುವ 2010ರ ಅನಿಮೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-08-25/iron-man-wolverine-in-marvel-madhouse-1st-tv-anime|title=Iron Man, Wolverine in Marvel, Madhouse's 1st TV Anime (Updated)|publisher=Anime News Network|accessdate=2008-02-25}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಜಾಲ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಮೊದಲ ಅನಿಮೆ ಸಹಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮಾಡಿತು. ''ಟಿಯರ್ಸ್ ಟು ಟಿಯಾರ'' ದ ಸಹಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಜಪಾನಿ-ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ''ಫುಲ್‌ಮೆಟಲ್ ಅಲ್ಕೆಮಿಸ್ಟ್:ಬ್ರದರ್‌ಹುಡ್'' ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಜಪಾನಿ-ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="ann-animax">{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-03-20/animax-asia-to-simulcast-fullmetal-alchemist/brotherhood-on-tv|title=Animax Asia to Run 2009 Fullmetal Alchemist in Same Week as Japan|publisher=[[Anime News Network]]|date=2009-03-20|accessdate=2009-03-21}}</ref> ಇದನ್ನು 62 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು 17 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 89 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="animax-int-site" /><ref name="ann-animaxafrica" /><ref name="worldmedia-af" /> ಇದು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಅದರ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವ ಇತರ ಸರಣಿಗಳೆಂದರೆ - ''ಬ್ಲಡ್+'', ''ಟ್ರಿನಿಟಿ ಬ್ಲಡ್'', ''ಕೌಬಾಯ್ ಬೆಬಾಪ್'', ''ಕೋಡ್ ಗೀಸ್: ಲಿಲೌಚ್ ಆಫ್ ದಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್'', ಸಂಪೂರ್ಣ ''ಮೊಬೈಲ್‌ ಸ್ಯೂಟ್ ಗುಂಡಮ್'' ಸರಣಿ, ''ಹನಿ ಆಂಡ್ ಕ್ಲೊವರ್'', ''ಇನುಯಾಶ'', ''ಫುಲ್‌ಮೆಟಲ್ ಅಲ್ಕೆಮಿಸ್ಟ್'', ''ಯುರೇಕ 7'', ''ಉರುಸೈ ಯತ್ಸುರ'', ''ರನ್ಮ 1/2'', ''ರುರೌನಿ ಕೆನ್ಸಿನ್'', ''ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬಾಲ್'' ಸರಣಿ, ''ಕಾರ್ಡ್‌ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ ಸಕುರ'', ''ತ್ಸುಬಾಸ ಕ್ರೋನಿಕಲ್'', ''ಚೋಬಿಟ್ಸ್'', ''ವಿಜನ್ ಆಫ್ ಎಸ್ಕಫ್ಲೌನೆ'', ''ಡೆತ್ ನೋಟ್'', ''ನಿಯಾನ್ ಜೆನೆಸಿಸ್ ಇವಾಂಗೆಲಿಯನ್'', ''ಔರನ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್'', ''ವೋಲ್ಫ್ಸ್ ರೈನ್'', ''ಫ್ಯೂಚರ್ ಬಾಯ್ ಕೊನಾನ್,'' ''ಹೈಕರ-ಸ್ಯಾನ್ ಗ ಟೂರು'', ''ಎಮ್ಮ - ಎ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್'', ''ಡಾರ್ಕರ್ ದ್ಯಾನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್'', ''ವ್ಯಾಂಗನ್ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಯೊ ಕಾರ ಮವೋಹ್'' ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು OVA ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಮೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''ಸ್ಟೀಮ್‌ಬಾಯ್'', ''ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಸ್'', ''ಮೆಮರೀಸ್'', ''ಟೋಕಿಯೊ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ಸ್'', ''ಘೋಸ್ಟ್ ಇನ್ ದಿ ಶೆಲ್'', ''[[Ghost in the Shell 2: Innocence]]'', ''[[Nasu: Summer in Andalusia]]'', ''[[Blood: The Last Vampire]]'', ''ಅಪ್ಲೆಸೀಡ್'', ''ಎಸ್ಕಫ್ಲೌನೆ'', ಸ್ಕೂಪಿ ಕಿಟಾರೊ, ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಸಿಜರ್ಸ್, ''ಫೇಟ್/ಸ್ಟೇ ನೈಟ್'' ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರೆ. ===ಅನುವಾದ ಮತ್ತು (ನಕಲು)ಡಬ್ ಮಾಡುವ ತಂಡಗಳು=== ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ಜಾಲಗಳಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅನಿಮೆ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಡಬ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಹಂಚಿಕೆದಾರರಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವು ಯಾವುದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಉದಾ. ''ಡಿಟೆಕ್ಟಿವ್ ಸ್ಕೂಲ್ Q'', ''ಡೊಕ್ಕರಿ ಡಾಕ್ಟರ್'', ''ಟ್ವಿನ್ ಸ್ಪಿಕಾ'', ''ಜೆಟೈ ಸ್ಫೋನೆನ್'', ''ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್ ಸ್ಕೂಲ್'', ''ಎಮ್ಮಾ: ಎ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್'', ''ಫ್ಯೂಚರ್ ಬಾಯ್ ಕೊನಾನ್'', ''ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್ ಥಿಯೇಟರ್'' ಸರಣಿಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಂತುಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರೆ. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅನಿಮೆ ಸರಣಿಗಳ ಸೆನ್ಸರ್ ಮಾಡದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಡಬ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತಯಾರಿಸಿ, ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ''ಕಾರ್ಡ್‌ಕ್ಯಾಪ್ಟರ್ ಸಕುರ'' ದ ಡಬ್. ಇದನ್ನು ಸೆನ್ಸರ್ ಮಾಡದೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ಅದರ ಮೂಲ ಹೆಸರುಗಳು, ಕಥಾ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ಜಾಲಗಳಾದ್ಯಂತ ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಬ್‌ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಬಂದೈ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌, ದಿ ಓಶನ್ ಗ್ರೂಪ್, ಅನಿಮೇಜ್ ಇಂಕ್., ಫನಿಮೇಶನ್, ಬ್ಯಾಂಗ್ ಜೂಮ್! ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌, ಗೆನಿಯಾನ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌, ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸ್ಮೋಕ್ ಆಂಡಿ ಮಿರರ್ಸ್, VIZ ಮೀಡಿಯಾ, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮೀಡಿಯಾ, ಓಮ್ನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ. ''ಕೌಬಾಯ್ ಬೆಬಾಪ್'', ''ವಿಚ್ ಹಂಟರ್ ರಾಬಿನ್'', ''ಮೊಬೈಲ್‌ ಸ್ಯೂಟ್ ಗುಂಡಮ್'', ''ಬ್ರೈನ್ ಪವರ್ಡ್'', ''ಪ್ಲೀಸ್ ಟೀಚರ್!'', ''ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಏಂಜೆಲ್'', ''ಅರ್ಜುನ'', ''ಜುಬೈ-ಚಾನ್'', ''ತ್ಸುಕಿಕಗೆ ರಾನ್'', ''ಏಂಜಲ್ ಟೇಲ್ಸ್'', ''ಸೇಬರ್ ಮ್ಯಾರಿಯೊನೆಟ್'', ''ಅಪ್ಲೆಸೀಡ್'', ''ಅಲೈನ್ 9'', ''ಇನುಯಾಶ'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ''ಫುಲ್‌ಮೆಟಲ್ ಅಲ್ಕೆಮಿಸ್ಟ್'', ''ಯುಕಿಕಾಜೆ'' ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕದರ ಅದರ ಡಬ್‌ಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal box|Tokyo|Companies|Anime and Manga}} *ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಟೈಶೊ *ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ {{-}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== ;ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್‌ಗಳು <div style="float:left;width:48%"> *[http://www.animax.co.jp/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌] {{ja icon}} *[http://www.animaxtv.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್] {{En icon}} </div> '''ಏಷ್ಯಾ''' *[http://www.animax-asia.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಏಷ್ಯಾ] {{En icon}} **[http://forums.animax-asia.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಫೋರಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091128185532/http://forums.animax-asia.com/ |date=2009-11-28 }} {{En icon}} *[http://www.animaxasia.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಲೇಷಿಯಾ] {{En icon}} *[http://www.animax-taiwan.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ತೈವಾನ್] {{zh icon}} *[http://www.animax-hongkong.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061211154542/http://www.animax-hongkong.com/ |date=2006-12-11 }} {{zh icon}} *[http://www.animax-sa.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004015124/http://animax-sa.com/ |date=2006-10-04 }} {{En icon}} *[http://www.animaxindia.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913192046/http://www.animaxindia.com/ |date=2008-09-13 }} {{En icon}} **[http://forums.animaxindia.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಫೋರಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009184953/http://forums.animaxindia.com/ |date=2008-10-09 }} {{En icon}} *[http://www.animaxtv.co.kr ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಕೊರಿಯಾ] {{ko icon}} '''ಯುರೋಪ್‌''' *[http://www.animaxtv.pl/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪೋಲೆಂಡ್] {{pl icon}} *[http://www.animax.es/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸ್ಪೇನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223051653/http://animax.es/ |date=2011-02-23 }} {{Es icon}} *[http://www.animax.pt/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430212548/http://www.animax.pt/ |date=2011-04-30 }} {{pt icon}} *[http://www.animaxtv.de/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಜರ್ಮನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524123815/http://www.animaxtv.de/ |date=2007-05-24 }} {{De icon}} *[http://www.animaxtv.hu/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹಂಗೇರಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110422133348/http://www.animaxtv.hu/ |date=2011-04-22 }} {{hu icon}} *[http://www.animaxtv.ro/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ರೊಮೇನಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926025630/http://www.animaxtv.ro/ |date=2013-09-26 }} {{Ro icon}} *[http://www.animaxtv.cz/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926184737/http://www.animaxtv.cz/ |date=2013-09-26 }} {{cs icon}} *[http://www.animaxtv.sk/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524150602/http://animaxtv.sk/ |date=2013-05-24 }} {{cs icon}} '''ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ''' *[http://www.animaxtv.com/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ] '''ಆಫ್ರಿಕಾ''' *[http://www.animaxtv.co.za/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080615001217/http://www.animaxtv.co.za/ |date=2008-06-15 }} {{En icon}} '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ''' *[http://www.scifitv.com.au/animax/ ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824200809/http://www.scifitv.com.au/animax/ |date=2011-08-24 }} {{En icon}} {{-}} {{Sony Corp}} {{Animax}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:1998ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮೆ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮೆ ದೂರದರ್ಶನ]] [[ವರ್ಗ:ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪಗ್ರಹೀಯ ದೂರದರ್ಶನ]] [[ವರ್ಗ:ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಸೋನಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಜನ್]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] 5clmq0br0t2k5ndwuu5ikou7nr1g9td ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Country data BRA 10 25738 1377761 473528 2017-04-07T19:43:38Z en>Jo-Jo Eumerus 0 Changed protection level for "[[Template:Country data BRA]]": Matching redirect target ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite)) 1377761 wikitext text/x-wiki #redirect [[Template:Country data Brazil]] [[category:country data redirects|BRA]] swbtjfm9ftmm8neqd00h5vhxx36rb63 1377762 1377761 2026-07-30T07:14:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Country_data_BRA]] 1377761 wikitext text/x-wiki #redirect [[Template:Country data Brazil]] [[category:country data redirects|BRA]] swbtjfm9ftmm8neqd00h5vhxx36rb63 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Country data Portugal 10 25958 1377765 1302809 2025-07-02T19:37:19Z en>Paine Ellsworth 0 per edit request on talk page - update to official flag 1377765 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Portugal | flag alias = Flag of Portugal (official).svg | flag alias-1248 = PortugueseFlag1248.svg | flag alias-1385 = PortugueseFlag1385.svg | flag alias-1495 = Flag Portugal (1495).svg | flag alias-1578 = Flag Portugal (1578).svg | flag alias-1640 = Flag Portugal (1640).svg | flag alias-1707 = Flag Portugal (1707).svg | flag alias-1750 = Flag of Portugal (1750).svg | flag alias-1816 = Flag of the United Kingdom of Portugal, Brazil, and the Algarves.svg | flag alias-1830 = Flag Portugal (1830).svg | flag alias-civil = Flag Portugal sea (1830).svg | flag alias-air force=Portugal Air force fin flash.svg | flag alias-army = Military flag of Portugal.svg | link alias-air force = Portuguese Air Force | link alias-army = Portuguese Army | link alias-naval = Portuguese Navy | flag alias-navy=Naval Jack of Portugal.svg | link alias-navy = Portuguese Navy | flag alias-marines=Naval Jack of Portugal.svg | link alias-marines=Portuguese Marine Corps | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1248 | var2 = 1385 | var3 = 1495 | var4 = 1578 | var5 = 1640 | var6 = 1707 | var7 = 1750 | var8 = 1816 | var9 = 1830 | var13 = civil | redir1 = PRT | redir2 = POR | related1 = Portuguese Empire </noinclude> }} 8lfrhsvlyl2r3fa5qcm0rbho8qpowxk 1377766 1310582 2026-07-30T07:14:48Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Country_data_Portugal]] 1310582 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ಪೋರ್ಚುಗಲ್ | flag alias = Flag of Portugal (official).svg | flag alias-1248 = Flag of the Kingdom of Portugal (1248–1385).svg | flag alias-1385 = Flag of the Kingdom of Portugal (1385–1485).svg | flag alias-1578 = Flag Portugal (1578).svg | flag alias-1640 = Flag Portugal (1640).svg | flag alias-1707 = Flag Portugal (1707).svg | flag alias-1830 = Flag Portugal (1830).svg | link alias-naval = Portuguese Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1248 | var2 = 1385 | var3 = 1578 | var4 = 1640 | var5 = 1707 | var6 = 1830 | redir1 = PRT | redir2 = POR </noinclude> }} to8duu5vv14fr25vhitk4ftmzwlrba2 ಆಲಿಘಢ್ 0 26140 1377694 1337188 2026-07-30T03:41:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377694 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction |native_name = Aligarh |other_name = अलीगढ़ |type = city |district = [[Aligarh District]] |latd = 27.88 | longd = 78.08 |locator_position = right |nickname = Mecca of Education| skyline = | state_name = ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ | district = [[Aligarh district|Aligarh]] | division = Aligarh | leader_title = | leader_name = | altitude = 178| population_as_of = 2001 | population_total = 667732| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = 0571 | postal_code = 20200x | vehicle_code_range = UP-81 | |website = http://aligarh.nic.in/ sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ಅಲಿಘಢ್‌''' ({{Audio|Aligarh.ogg|pronunciation}}, {{lang-hi|[[अलीगढ़]]}}, ಇದು ಉತ್ತರ [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರವು ಸುಮಾರು {{convert|90|mi}}ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.[[ನವದೆಹಲಿ]]ಯ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಲಿಘಢ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ, ಅಲಿಘಢ್‌ ಪೊಲೀಸ್ ರೇಂಜ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಘಢ್‌ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‍‍ನ್ನಿಷ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಲಿಘಢ್‌ ವಿಭಾಗವು ಅಲಿಘಢ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇಟಾಹ್, ಹಥ್ರಾಸ್, ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಿ ರಾಮ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇದರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಲಿಘಢ್‌‍ದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದ '''[[ಮೆಕ್ಕಾ]] ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Aligarh fort.jpg|thumbnail|200px|left|ಅಲಿಘಡ್ ಕೋಟೆ ಬಳಿಯ ಕಂದಕ]] ಅಲಿಘಢ್‌‍ವನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಹೆಸರು ಕೊಲ್ ಅಥವಾ ಕೊಯಿಲ್ ಎಂದು 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು.<ref name="history_of_aligarh_site">{{Cite web |url=http://www.aligarhdirectory.com/history.php |title=ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಆಲಿಘಡ್ |access-date=2010-11-08 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212212538/http://aligarhdirectory.com/history.php |url-status=dead }}</ref> ಕೊಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತಿತ್ತು.ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳು, ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಆಗಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತಿ,ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಪರ್ವತ ಇಲ್ಲವೆ ಸನ್ಯಾಸಿ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿರಬಹುದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳ-ನಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹಿಂದೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅರಣ್ಯ, ಗಿಡಗಂಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರಂಭಿಕ 12 ನೆಯ AD ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="history_of_aligarh_site" /> ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ ಸನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಮ ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಮಹಾ ಅಸುರ ಕೊಲ್‍ನನ್ನು ಆತ ಇದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಹಿರ್ ಮತ್ತು ಡೋಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇಭ್ಭಾಗವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="atkins">[https://books.google.com/books?id=O54IAAAAQAAJ&amp;pg=PA484&amp;ci=94,294,804,89&amp;source=bookclip ಡಿಸ್ಕ್ರ್ಪ್ಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದಿಅ ಅಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೈ ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ಸನ್, page 484]</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಕಿನ್‍ಸನ್ ಒಂದು "ಪುರಾಣ" ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಕೊಲ್ ಎಂಬುದು 372 AD ಯಲ್ಲಿ ರಜಪೂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಡೋರ್ ಎಂಬ ಪಂಗಡದವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮ್‍ರ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಡೋರ್ ರಜಪೂತರು ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಮ್ಮುದ್ ಘಜನಿಯ ದಾಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬರಾನ್‍ನ ಹರದತ್ತಾ ಡೋರ್‍ಗಳ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="atkins" /> ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಕೊಲ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬುದ್ದನ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಬೌದ್ದರ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಕೊಯಿಲ್ ಕೋಟೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನವು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆತಿದ್ದು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ದ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದವು.<ref name="atkins" /> ಆಗ 1194 AD ನಲ್ಲಿ ಕುತ್ಬ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಐಬಕ್ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಕೊಯಿಲ್‍ವರೆಗೂ ಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ.ಆಗ ಇದು "ಹಿಂದ್‍ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು."<ref name="atkins" /> ಕುತ್ಬ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಐಬಕ್ ಆಗ ಹಿಸಮ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಉಲ್ಬಕ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಮೊದಲ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.<ref name="atkins" /> ಲೇಖಕ ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ನ'' ರಿಹ್ಲಾ'' ದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೀನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯುವಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊಂಗೊಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಉಖಾಂತು ಖಾನ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ 15 ರಾಜದೂತರೊಂದಿಗೆ ಆತ ಕ್ಯಾಂಬೆಯ್(ಗುಜರಾತ) ಕರಾವಳಿ ಮೂಲಕ ಕೊಯಿಲ್‍ಗೆ 1341 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಆಗ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.ಆಗ ಹೋಗಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ರಾಜಧೂತರೇ ಜಲಾಲಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದು ಅವರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಇಬ್ನ್ ಬಟ್ಟುಟಾ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಯಿಲ್ "ಒಂದು ಉತ್ತಮ ನಗರ, ಸುತ್ತಲೂ ಮಾವಿನ ತೋಟಗಳ ರಮಣೀಯ ಸ್ಥಳ." ಈ ಹಸಿರು ತೋಪುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಕೊಯಿಲ್ ನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರದ ಸಬ್ಜಾಬಾದ್ ಅಥವಾ "ಹಸಿರು ದೇಶ" ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="atkins"/> ಅಕ್ಬರ್‍ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಯಿಲ್ ಸರ್ಕಾರ್ ಎಂಬ ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮರಾಹಾರಾ ''ದಸ್ತೂರ್ ಗಳು'',ಕೊಲ್ ಬಾ ಹವೇಲಿ,ಠಾಣಾ ಫರೀದಾ ಮತ್ತು ಅಕ್ಬರ್ ಬಾದ್ ನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="atkins"/> [[ಅಕ್ಬರ್]] ಮತ್ತು ಜಹಾಂಗೀರ್ ಬೇಟೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಕೊಲ್‍ಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಜಹಾಂಗೀರ್ ತಾನು ತೋಳಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="history_of_aligarh_site" /> ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಲೋಧಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ.ಅಲ್ಲಿ 1524-25 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದಘರ್ ಎಂದು ಕರೆದ.ನಂತರ ಫಾರೂಖ್ ಸಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶಾ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಬಿತ್ ಖಾನ್ ಎಂಬಾತ ಇದರ ಗವರ್ನರ್ ಆದ. ಈ ಹಳೆಯ ಲೋಧಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಿ ಸಬಿತ್ ಘರ್ ಎಂದು ಕರೆದ. ಕೊಯಿಲ್‍ನ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆಗ ಬರ್ಗುಜರ್ ಕಿಂಗ್ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಆತನ ಮನೆತನದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅದನ್ನು 1184 ರಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನ ಕೊಯಿಲ್ ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್‍ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ರಾಜಾ ಪ್ರತಾಪ ಸಿಂಗ್ ಬರ್ಗುಜಾರ್ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ. ಆರಂಭಿಕ 1753 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗುಜರ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಿಂದು ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿರುವವರ ವಿರುದ್ದ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಆಗಿನ ಜಾಟ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಸೂರಜ್ ಮಲ್ 1753 ರಲ್ಲಿ ಜೈಪುರದ ಜೈಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸೈನ್ಯದ ನೆರವಿನಿಂದ ಕೊಯಿಲ್ ಕೋಟೆ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ. ಬರ್ಗುಜರ್ ರಾಜಾ ಬಹುದ್ದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಆತ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಡಿದ. ಅದನ್ನೀಗ "ಘಸೇರಾ ಕಾಳಗ" ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಘಸೇರಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಂಭಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಸತಿಸಹಗಮನಗೈದರು. ಅದನ್ನು ಆಗ ರಾಮ್ ಘರ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ ಶಿಯಾ ಕಮಾಂಡರ್ ನಜಾಫ್ ಖಾನ್ ಕೊಲ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನೋ ಆಗ ಅದಕ್ಕೆ ಸದ್ಯದ ಹೆಸರು ಅಲಿಘಢ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಅಲಿಘಢ್ ಕೋಟೆ (ಇದನ್ನು ಅಲಿಘಢ್ ಕಿಲ್ಲಾ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಸದ್ಯ ನಿಂತಿರುವ ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಎಂಜನೀಯರ್ ಗಳು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಬೆನೊಇಟ್ ಡೆ ಬೊಗ್ನೆ ಮತ್ತು ಪೆರೊನ್ ಇವರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="history_of_aligarh_site" /> ===ಅಲ್ಲಿಯ್ ಘೌರ್‍ನ ಕಾಳಗ (1803)=== {{Main|Battle of Ally Ghur}} [[File:Gerard Lake.jpg|thumbnail|150px|right|ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಲೇಕ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಲೆ ಘರ್‍ನ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಈ ಬಾಟಲ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಲಿಯ್ ಘೌರ್ ಕಾಳಗವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1803 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು ಎರಡನೆಯ ಆಂಗ್ಲೊ-ಮರಾಠಾ ಯುದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ; (1803–1805) ಇದು ಅಲಿಘಢ್ ಕೋಟೆ ಬಳಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ 76 ನೆಯ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಅದನ್ನು ಡ್ಯುಕ್ ಆಫ್ ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್ಸ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಅಧಿಕಾರಿ ಪೆರಾನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು. ಅಲಿಘಢವು 1804 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು, ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಯುನಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊರದಾಬಾದ್‍ನಿಂದ ಅನುಪ್ ಶಹರ್ ಮತ್ತು ಎಟ್ವಾದಿಂದ ಸಿಕಂದ್ರಾ ರಾವ್ ನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಆಗಷ್ಟ್ 1,1804, ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೌಡೆ ರಸ್ಸೆಲ್ ಅವರು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕವಾದರು.<ref>[https://books.google.com/books?id=O54IAAAAQAAJ&amp;dq=aligarh+russell&amp;as_brr=1&amp;pg=PA348&amp;ci=131,1035,783,115&amp;source=bookclip ಡಿಸ್ಕ್ರ್ಪ್ಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದಿಅ ಅಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೈ ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ಸನ್, p. 348]</ref> ===ಅಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ (1875)=== {{Main|Aligarh Muslim University}} ಆಗ 1875,ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಸಯದ್ ಅಹ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಆಂಗ್ಲೊ ಒರಿಯೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಅಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಇದನ್ನು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದಾಗ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ನಂತರ 1920 ರಲ್ಲಿ ಅಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಯಿತು. ==ಭೂವಿವರಣೆ (ಭೌಗೋಳಿಕತೆ)== ಅಲಿಘಢ್ ವು {{coord|27.88|N|78.08|E|}} ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Aligarh2.html |title=ಫಾಲಿಂಗ್ ರೇನ್Rain ಜಿನೊಮಿಕ್ಸ್, ಇಂಕ್- ಆಲಿಘಡ್ |access-date=2010-11-08 |archive-date=2011-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011080051/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Aligarh2.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ 295 ಮೀಟರ್ (967 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರವು ಡೋಬ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಅಥವಾ ಈ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವು ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರೋಡ್ ಕೂಡಾ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== {{climate chart|Aligarh |7|21|15 |9|24|14 |14|30|7 |20|37|5 |25|40|13 |27|39|48 |26|34|230 |25|32|235 |24|33|144 |19|32|48 |12|28|2 |8|22|7 |source=[http://www.mausam.gov.in/WEBIMD/ClimatologicalAction.do?function=getStationDetails&actionParam=1&param=2&station=Aligarh IMD] |float=right |clear=both }} ಅಲಿಘಢ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಹವಾಮಾನವಿದೆ. ಉತ್ತರ-ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಆರ್ದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಬೇಸಿಗೆಯು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|28|-|33|C|F}}ರ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್‍ನ ಮಾರುತವು ತನ್ನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹವಾಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ತನ್ನ ಬಹುತೇಕ ಮಳೆಯನ್ನು {{convert|800|mm|in}} ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಉಷ್ಣತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡು ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಫೆಬ್ರವರಿ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|12|-|16|C|F}} ಇದರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲಿಘಢ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಾಗ ಮಂಜು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಳಿಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳುಂಟು. ಅಲಿಘಢ್‍ಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರವರಿ, ಮಾರ್ಚ್ ಅಥವಾ ನವೆಂಬರ್, ಆಗ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಮಂದಗಾಮಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಗಿನ ಜನಗಣತಿ<ref>{{GR|India}}</ref> 2001,<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ 2001 |access-date=2004-06-16 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |url-status=live }}</ref> ಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಅಲಿಘಢ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 667,732 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 51% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47% ಇದ್ದಾರೆ. ಭದ್ರಾಚಲಂನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವು 73% ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಾದ 59.5% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ; 54% ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 46% ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 11% ರಷ್ಟು ಜನರು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ == ''ಮಂಗರಿಹ್'' - ಇದು ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ ಸುಮಾರು 20 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.ಆಲಿಘಢ್ ಗೊಂಡಾ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ''ಗೊರೈ'' - ಇದು ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 39 ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇದಲ್ಲದೇ ಮಥುರಾಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಬಾರೌಲಿ ರಾವ್ ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 24 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ''ಸಿದರ್ ಮೇನ್'' - ಇದು ಇಟಾ-ಆಲಿಘಢ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಮೂಂಗ್ ಮಾಲಾಸ್ (ಕಾಳಿನ ಕರಿದ ತಿಂಡಿ)ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ''ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಪಾವರ್ ಹೌಸ್ ಕಾಲೊನಿ &amp; ಗ್ರಾಮ'' - ಇದು ಜಾವಾ-ಆಲಿಘಢ್ ರಸ್ತೆಹತ್ತಿರದ ಅನುಪ್ ಶೇರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. (ಸರ್ಕಾರ್. U.P.). == ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು == ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ ಹಿಂದಿ,ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉರ್ದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವು ಹಿಂದಿ-ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಷೆಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಹಿಂದಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ. ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಡಳಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಬ್ರಿಜ್ ಭಾಷಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬ್ರಾಜ್ ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಉದ್ಯಮ== ಆಲಿಘಢ್ ಉದ್ದಿಮೆ ನಗರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಲಾ ನಗರಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. (ಲಾಕ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಭಾರತದ ಬೀಗಗಳ ನಗರ). ಬೀಗಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಲಾಕ್ಸ್ ನಗರ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು,ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 25,000 ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ.ಎರಡೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಸದ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಕಾಲ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ,ಸದ್ಯ ಹೊಸ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು,ಶಾಪಿಂಗ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಹಲವಾರು ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಅಥವಾ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಆಲಿಘಢ್ ನ ಡೆವಲ್ಪರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಲ್ ಅಥವಾ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳೆಂದರೆ,ರಾಮಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಗ್ರೇಟ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಹಲವು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.ಇವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಂತೆ ಬೆಳೆಯಲಿವೆ. ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್ ಮಾರಿಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ; ಶಾರದಾ ಮಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ;ಓಝೋನ್ ಮಾಲ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯು ಮಾಲ್ ರಾಮಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಯುಳ್ಳ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸ್ಟೇಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆವಲ್ಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ (UPSIDC),ರಾಮಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ತಾಲಾ ನಗರಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಏರಿಯಾವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ,ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್,ಪಾಲಾ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ತಾಲಾ ನಗರಿ. ಆಲಹಂಪೂರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಏರಿಯಾವನ್ನು UPSIDC ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು, ಇದು ದೆಹಲಿ ಜಿ.ಟಿ.ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಾಂಚಲ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣ್ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ತಾಲಾ ನಗರಿಗೆ ತಡೆರಹಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ವು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೀಗಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.ಹಿತ್ತಾಳೆ ಫಿಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಅದು ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಟದ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಗಳನ್ನು,ಕೈಬೇಡಿಗಳು,ಬೆಲ್ಟ್ ಗಳು,ಗುರುತಿನ ಬ್ಯಾಜ್ ಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಲಾಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೆತ್ತನೆಯ ಉದ್ಯಮವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿನ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಡೀ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ 100 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಿತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು 50 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸತು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ,ಆಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್,ಕಂಚು ಮತ್ತು ಸತು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸತುವಿನ ಡೈ ಕಾಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು(ಸತುವು ಮುದ್ರಣಾ ಲೋಹ) ಮಾಡುವ ಅತ್ಯುಷ್ಣ ಕೊಠಡಿ ಮಾದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಾಮಾನುಗಳು ಕಡೆಯ ಗೃಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆರಕೆ ಸತುವಿನ ಬಳಕೆ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಸತುವಿನ ಮುದ್ರಕಗಳು 2 ರಿಂದ 4 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮುರಿದು ಹೋಗಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದು ಸತುವಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ಲೋಹದ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಶುದ್ದತೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಸೀಸದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಳಪೆ ಲೋಹ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಆಟೊಮೊಬೈಲ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವ ಘಟಕಗಳಿದ್ದು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೂ ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು; ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಣ್ಣಾಗಿಸುವ,ಮಾಗಿಸುವ/ಕಾಯ್ದಿಡುವ ಒಣಗಿಸಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಾವರಗಳಿರುವ ನಗರ ಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ನಗರವು ಒಂದು ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="india9">[http://www.india9.com/i9show/Aligarh-46874.htm India9.com]</ref> ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="britannica">[http://www.britannica.com/eb/article-9005730/Aligarh ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ]</ref> ಆಲಿಘಢ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹತ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಅದು ತನ್ನ ಬೀಗಗಳ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಬೀಗಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವೆಡೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಯು 1870 ರಲ್ಲಿ ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬೀಗಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆಗಿನ ಜಾನ್ಸನ್ ಅಂಡ್ ಕಂ.1890 ರಲ್ಲಿ ಬೀಗಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದ ಬೀಗಗಳನ್ನು ಮಾರುತಿತ್ತು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2601.cms ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]</ref> ರೇಲ್ ರೋಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ (ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗದ ಕೂಡುಸ್ಥಳ)ಹೊಂದಿರುವ ಆಲಿಘಢ್ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ,ಗೋದಿ,ಕಬ್ಬು,ಹತ್ತಿ,ಜೋಳ,ಬಾರ್ಲಿ,ಆಲೂಗಡ್ಡೆ,ಪೇರಲ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜೆಅಯಂತಹ ಧಾನ್ಯ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೀಗ ಮತ್ತು ಬೀಗದ ಕೈಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲದೇ ಆಲಿಘಢ್ ಹಿಟ್ಟು ಮಾಡುವ,ಕಚ್ಚಾ ಅಹ್ತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ,ಬೆಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ,ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಗಾಜು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಅದರ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಲೋಹದ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ-ಕಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿಂದು ಸಾವಿರಾರು ಉತ್ಪಾದಕರು,ರಫ್ತುದಾರರು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಹಿತ್ತಾಳೆ,ಕಂಚು,ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಲೋಹಗಳ ಉದ್ದಿಮೆ-ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹರ್ದೌಗಂಜ್ ಥರ್ಮಲ್ ಪಾವರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ (ಅಲ್ಲದೇ ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಪಾವರ್ ಹೌಸ್ )ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ ನರೊರಾ ಆಟೊಮಿಕ್ ಪಾವರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇವು ನಿರಂತರ-ನಿಯಮಿತವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯದ ಪರ್ಸಿಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಜನರೇಟರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ವರ್ಟರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 10 ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆಲಿಘಢ್ ದಲ್ಲಿ ಹೆಂಜ್-ಸಾಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕವು ಮಂಜುರ್ ಗರಹ್ ದಲ್ಲಿದೆ.(ಆಲಿಘಢ್ ದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ) ಆಲಿಘಢ್ ತನ್ನ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದನ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಥಾ ಸಕ್ಕರೆ ಖಾರ್ಖಾನೆ ಇದೆ. ಸಾಥಾ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಆಲಿಘಢ್ ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಿಮೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುದ್ರಣಕಾರರು : ಆಲಿಘಢ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರೆಸ್. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Bab-e-Sayyad.jpg|thumb|AMU[BAB-E-SAYYAD ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ]]] [[File:Maulana Azad Library.jpg|thumb|ಮೌಲಾನಾ ಆಝಾದ್ ಲೈಬ್ರರಿ-ಏಶಿಯದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥ ಭಂಡಾರ]] [[File:Strachey.jpg|thumb|ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಚಿ ಹಾಲ್ &amp; SS ಮಾಸ್ಕ್ಯು]] {{Main|Aligarh Muslim University}} ಆಲಿಘಢ್ ವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ನಗರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ,ಒಂದು ಸ್ಥಾನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.ಇದು ನಗರದ ಸಿವಿಲ್ ಲೈನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 250ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಲಯವನ್ನಾಧರಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸುಗಳಿವೆ. ಆಲಿಘಢ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯನ್ನು ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 1920 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂಗಲಯಾತನ್ ಯುನ್ವರಿಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ,ಸಮಾಜ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಪತ್ರಕರ್ತ ಪವನ್ ಜೈನ್ ಆಲಿಘಢ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mangalayatanuniversity.net/ |title=ಮಂಗಲಯಾತನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2017-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171005023228/http://www.mangalayatanuniversity.net/ |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನಿತರ ಶಾಲೆಗಳು/ ಕಾಲೇಜುಗಳು/ ಮತ್ತು ಆಲಿಘಢ್ ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: #ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಫಾತಿಮಾ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಎಂ.ಎಂ.ಪ್ರಸೆಡೆನ್ಸಿ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್,ಖೇರ್ ಬೈಪಾಸ್ ರೋಡ್, ಆಲಿಘಢ್. Ph-9837109853 #ಸೇಂಟ್. ಫಿಡೆಲಿಸ್ #ಆಯೆಶಾ ತಾರೆನ್ ಮಾಡೆರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್(+2), P.O. CDF #ಥ್ರೀ ಡಾಟ್ಸ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಎಮ್.ಎಂ.ಯು ಸಿಟಿ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ #ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ #ಗಗನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಕೃಷ್ಣ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ಬ್ಲು ಬರ್ಡ್ ಸಿನೀಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ #ಅಲ್-ಬರ್ಕತ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್(10+2) #ಆಲಿಘಢ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ಮೂನ್ ಅಪ್ ಇನ್ ಫೊಟೆಕ್, ಆಲಿಘಢ್ #ಹೆರಿಟೇಜ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್(ತಾಲಾ ನಗರಿ & ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ನಗರ್) #ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ರಘುವೀರ್ ಬಾಲ್ ಮಂದಿರ್ #ಇಂಘ್ರಾಮ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ #ಶ್ರೀ ವರ್ಶೆನೆಯ್ ಕಾಲೇಜ್, ಆಲಿಘಢ್. #ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಅಮಂದಿರ್, ಗೊಂಡಾ ಮೊಡ್Mod, ಖೇರ್ ರೋಡ್, ಆಲಿಘಢ್ #ಡಿ.ಎಸ್. ಡಿಗ್ರೀ ಕಾಲೇಜ್ #ಟಿ.ಆರ್. ಗರ್ಲ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಹೀರಾಲಾಲ್ ಬರಹಸೆನಿ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಪ್ರೆಜಂಟೇಟಿವ್ (Iimr) #ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Iimt) #ಶಿವದನ್ ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ (SSITM) #ಆಲಿಘಢ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (Acet) #ಆಲಿಘಢ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ (Acem) #ಎಸ್.ಟಿ.ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ (ಮಿಂಟೊ ಸರ್ಕಲ್) #ತಾಮೀರ್-ಇ-ಮಿಲ್ಲತ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ ಸ್ಕೂಲ್, ದೋಧಪುರ್ #ಅಲ್ಬರ್ಕತ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್(ಅನೋಪ್ ಶೆಹರ್ ರೋಡ್) #ಝಾಕೀರ್ ಹುಸೇನ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆ,ಸ್ಕೂಲ್ #ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ್, ಮಥುರಾ ರೋಡ್, ಆಸ್ನಾ ಅಜಿತ್ ಪುರ್ ಆಲಿಘಡ್. #ಎಚ್.ಬಿ. ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಬಾಬು ಲಾಲ್ ಜೈನ್ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಜೈನ್ ಪುರಿ #ಶ್ರೀ ಸಾಯಿ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಇಕ್ರಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ #ನವರಂಗಿ ಲಾಲ್ ಸರ್ಕಾರಿ. ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಜಗದೀಶ್ ಬಾಲ್ ಮಂದಿರ್, ರಾಜೇಂದ್ರ ನಗರ #ನೀಲ್ ಗಿರಿ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಆಗ್ರಾ ರೋಡ್ #ರಘುವೀರ್ ಸಹಾಯ್ ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ #ಡ್ಯಾಜ್ಲಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, \ಆರ್. ಕೆ. ಪುರಮ್, ಆಗ್ರಾ ರೋಡ್ & ಗಭಾನಾ, ಆಲಿಘಡ್-ದೆಹಲಿ ಹೈವೆ. #ಮಂಗಲಯಾತನ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ, ಆಲಿಘಡ್ ಮಥುರಾ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು.... #ವಿಶ್ವ ಭಾರತಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸಾಸ್ನಿ ಗೇಟ್ ಆಲಿಘಡ್ #ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ.ಕಾಸಿಮ್ ಪುರ್ ಆಲಿಘಡ್ #ಯುರೊಕಿಡ್ಸ್ ಆಲಿಘಡ್<ref>[http://www.eurokidsindia.com ಯುರೊಕಿಡ್ ಸ್ಕೂಲ್]</ref> #ಮಕೂನ್ಸ್ ಶಾಲೆ<ref>[https://www.makoons.com ಮಕೂನ್ಸ್ ಶಾಲೆ]</ref> #ಜಾಮಿಯಾ ಉರ್ದು ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ( ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸ್ವಿಟಿ) ಫಾರ್ ಉರ್ದು ಪ್ರೊಮೊಶನ್ #ಅಲ್-ಫಲಾಹ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್,ನಾಗಲಾ ಮಸನಿ #ಜಾಗರನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಮಥುರಾ ರಸ್ತೆ #ಫಿರ್ದೌಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ==ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Aligarh church.jpg|thumb|150px|right|ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಇನ್ ನಕ್ವಿ ಪಾರ್ಕ್,ಅಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಭಾಗ.]] [[File:church_of_ascension.jpg|thumb|right|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಅಸೆನ್ಸಿನ್, ಆಲಿಘಡ್]] ಆಲಿಘಡ್ ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಗುರುತಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಆಲಿಘಡ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸರ್ ಸಯ್ಯದ್ ಮಸ್ಜಿದ್, ಇದುಆಲಿಘಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಹಳೆ ಕೋಟೆ ಡೋರ್ ಕೋಟೆ, (1524)ಸದ್ಯ ಹಾಳಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಇಂದಿನ ''ಅಪ್ಪರ್ ಕೋಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ 18-ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಸೀದೆ ಇದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್, ಸಂತರ ಸಮಾಧಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&amp;pg=PA49&amp;dq=aligarh+Dor+fortress&amp;as_brr=3&amp;ei=RsdYR42eFIjgswP0oZWRDA&amp;ie=ISO-8859-1&amp;sig=Qg0XErx8VHexxH27lwzSx7LdKFI%7CStudents' ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಇಂಡಿಯಾ, ಬೈ ಡೇಲ್ ಹೊಯ್ಬರ್ಗ್,ಇಂದೂ ರಾಮಚಂದಾನಿ]</ref> ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ (ಬಾಬಾ ಬರ್ಚಿ),ಇದು ಕಟ್ ಪುಲಾದಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಜೈನ್ ಧರ್ಮದ ಜೈನಿಜಮ್ ತೀರ್ಥ ಧಾಮ್ "ಮಂಗಲಯಾತನ ತೀರ್ಥ ಧಾಮ"ಇದನ್ನು ಆಗ್ರಾ ರಸ್ತೆ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಹಳೆಯದಾದ ಜೈನ್ ಮಂದಿರವು ತನ್ನ ಗೋಡೆ ಹಾಗು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಚಿತ್ರ ರಚನಾ ಕಲೆ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಆಗ್ರಾ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಖಿರ್ನಿ ಗೇಟ್ ಪೊಲೀಸ್ ಚೌಕಿ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. "ತಿಜ್ರಾ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿವಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್<ref>[http://www.ibnsinaacademy.org ಆಫೀಸಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಆಫ್ ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ ಅಕಾಡಮಿ]</ref> ಇಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ವಾಚನಾಲಯವು ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಔಷಧಿ ಇತಿಹಾಸ)ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ)ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ಭಂಡಾರವಿದೆ.<ref>[http://www.nlm.nih.gov/hmd/directory/151.html ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್, ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಆಟ್at NLM, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್, USA]</ref> ಇದನ್ನು ಯುನಾನಿ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಉಪಕಾರಿ ಹಕೀಮ್ ಸಯೆದ್ ಜಿಲ್ಲುರ್ ರಹಮಾನ್S ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ''ನುಮೇಶ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಪ್ರದರ್ಶನ ಇಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿಗಳಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲಿಘಡ್ ಶೆರ್ವಾನಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಹಂದಿ ಹಸನ್ ರ ಅಂಗಡಿಗೆ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ್ ನೆಹ್ರೂ ಅಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚರ್ಚ್ ಗಳಿವೆ.ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದವುಗಳೆಂದರೆ,ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಅಸೆನ್ಸೆನ್,ಕ್ರಿಶ್ಚ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್. ==ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು== ಆಲಿಘಡ್ ದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ತೆಗಳೆಂದರೆ ಸೆಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ರೈಲ್ವೆ ರೋಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ಶಮ್ಶಾದ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್,ಮಹಾವೀರ್ ಗಂಜ್,ಅಪ್ಪರ್ ಫೊರ್ಟ್ (ಇದನ್ನು ಆಪ್ಪರ್ ಕೋಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.)ತಸ್ವೀರ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೀರ್ ನಿಶಾ. ಸೆಂಟರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎಲ್ಲಾ ತೆರನಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ ವಸ್ತುಗಳ ದೊರೆಯುವ ಬ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಯರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿರುವ ಆದಿದಾದ್,ಪ್ಯುಮಾ ತಮ್ಮ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ರೈಲ್ವೆ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ಆಮಿರ್ ನಿಶಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಾಪಿಂಗ್ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.ಅಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ,ಪ್ರಸಾಧನಗಳು,ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಮ್ಶಾದ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಆಚಲ್ ತಾಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಮಹಾವೀರ್ ಗಂಜ್ ಕಿರಾಣಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ತುಪ್ಪ,ಮಸಾಲೆ ಸಾಮಾನುಗಳು,ಒಣ ಹಣ್ಣುಗಳು,ಬೇಳೆ ಕಾಳುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ದಿನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಕಿರು ರಸ್ತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ಗುಂಪು ಇಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಇಡೀ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಳೇ ಸಂಚಾರ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳ್ಲುತ್ತದೆ. '''ಸಿನೆಪ್ಲೆಕ್ಸಿಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳು)''' <br>ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಲನ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆsuch as ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸುರ್ಜಿತ್, ವಡ್ರಾ ಬಿಗ್ ಸಿನೆಮಾಸ್(ಆಡ್ ಲಾಬ್ಸ್), ಮೀನಾಕ್ಷಿ(ಇದೊಂದರಲ್ಲೇ ಡೊಲ್ಬೈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ), ನಂದನ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನಿಶಾತ್, ತಸ್ವೀರ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ನಾವೆಲ್ಟಿ. ==ಮಹತ್ವದ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು== ನಗರವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ,ಅವುಗಳನ್ನು ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್(ನಗರ) ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆಲಿಘಡ್ (ಸಿವಿಲ್ ಲೈನ್ಸ್ ). ====''ಹೊಸ ಆಲಿಘಡ್'' ==== ಅದು ಚರ್ಚ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,ಜಮಾಲ್ ಪುರ್,ಹಮ್ ದರ್ದ್ ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್- A,B,C & D, ತಯ್ಯಬ್ ಕಾಲೊನಿ, ಲಾಲ್ ದಿಗ್ಗಿ ರೋಡ್,ಬೇಗಮ್ ಬಾಗ್, ಅನ್ವರುಲ್ ಹುಡಾ ಕಂಪೌಂಡ್, ಆಮಿರ್ ನಿಶಾ, ಅಜೀಮ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್, ಝಕಾರಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಧೋರ್ರಾ ಮಾಫಿ (ಏಶಿಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಗ್ರಾಮಗಳೆಂದು ಗಿನೀಸ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.), ಸರ್ ಸಯೆದ್ ನಗರ್(ಏಶಿಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಕಾಲೊನಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಗಿನೀಸ್ ದಾಖಲೆಗೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕಸ ವಿಲೆವಾರಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಾಮ್ ಖಾನ್ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.)ಇಕ್ರಾ ಕಾಲೊನಿ, ಶಿಬ್ಲಿ ಭಾಗ್, ಕಬೀರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಕಾಲೊನಿ, ನಿವ್ ಜಮಾಲ್ ಪುರ್, ಹಮ್ ದರ್ದ್ ನಗರ್ ಬಿ,ಬದಾರ್ ಬಾಗ್, ಹಬೀಬ್ ಬಾಗ್, ಭಾಮೊಲಾ, ಝೋಹಾ ಬಾಗ್,ಘಾಲಿಬ್ ಬಾಗ್, ದೋಧ್ ಪುರ್, ಸಬಿಸ್ತಾನ್ ಕಂಪೌಂಡ್, ಜೀವನ್ ಘರ್, ಕೇಲಾ ಅನ್ಗರ್, ಫಿರ್ದುಸ್ ನಗರ್,ಫಿರ್ದೌಸ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಕಬೀರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಜಾನಕಪುರಿ, ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಪರಾಗ್ ಸರೋವರ್, ಗ್ಯಾನ್ ಸರೋವರ್ (100&nbsp;ಅಡಿ ರಸ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ), ಮಾನ್ ಸರೋವರ್, ಆವಂತಿಕಾ-1,ಮತ್ತು 2, ಕ್ವಾರ್ಸಿ, ಸ್ವರ್ಣ ಜಯಂತಿ ನಗರ್, ಶ್ಯಾಮ್ ನಗರ್,ಜಾನಕಪುರಿ, ವಿಕ್ರಮ್ ಕಾಲೊನೊ, ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೊನಿ, ಲೇಖರಾಜ್ ನಗರ್, ರಮಸಿಹ್ ವಿಹಾರ್ ಕಾಲೊನಿ, ದುರ್ಗಾ ಬಡಿ, ಮ್ಯಾರಿಸ್ ರೋಡ್, ವಿದ್ಯಾ ನಗರ್, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪುರಮ್, ಸಾಸ್ನಿ ಗೇಟ್, ದೆಹಲಿ GT ರೋಡ್ ಮತ್ತು GT ರೋಡ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ನಗರ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವು ಹೊಸ ಕಾಲೊನಿಗಳು ಆಲಿಘಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿವೆ.'''' ====ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್==== ಕಪಿಲ್ ವಿಹಾರ್ ಕಾಲೊನಿ, ಬನ್ನಾದೇವಿ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾಲೊನಿ, ಕಿಶನ್ ಪುರ್, ಭಾಮೊಲಾ,ಅನೊನಾ ಹೌಸ್,ಪಹಸು ಹೌಸ್, ರಸಾಲಗುಂಜ್ ಗಂಭೀರ್ ಪುರ, ಮಹೆಂದ್ರ ನಗರ, ಸುರೆಂದ್ರ ನಗರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲೊನಿ (ಪ್ರಿಮಿಯರ್ ನಗರ), ಗಾಂಧಿ ನಗರ, ಸರಯ ಸುಲ್ತಾನಿ, ಆಚಲ್ ತಲಾಬ್ ಮತ್ತು ಖಿರ್ನಿ ಗೇಟ್ ಇವು ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್ ದ ಕೆಲವು ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರೀನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಾಲೊನಿ ಬಳಿ ಇರುವ SBBM ಇಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ ನೂತನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಲೊನಿಯಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಧಾನ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು== ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ 2 ಎಫ್ ಎಂ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ: *92.7&nbsp;MHz ಬಿಗ್ ಎಫ್ ಎಂ *101.3&nbsp;MHz ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ, ಕವ್ವಾಲ್ ಹಬೀಬ್ ಚಿತ್ರಗಾರ ಕೂಡ ಹಳೆ ಆಲಿಘಡ್ ನಗರದವರು,ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಬಲಿಯುಡ್ ನಟರು,ಕಲಾವಿದರು ಆಲಿಘಡ್ ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರೆಂದರೆ ಚಂದ್ರ ಚೂಡ್ ಸಿಂಗ್, ಸುನಿಧಿ ಚೌವ್ಹಾನ್, ಫಾಹೀಮ್ ಉದ್ದೀನ್, ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ಶಾ, ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್ ಮತ್ತು ಜಾವೆದ್ ಆಕ್ತರ್. ಕಾಕಾ ಹಥ್ರಾಸಿ ಕೂಡಾ ಆಲಿಘಡ್ ನವರು (ಹಥ್ರಾಸ್, ಈಗ ಜಿಲ್ಲೆ. ಮಹಾ ಮಾಯಾ ನಗರ ಮೊದಲು ಆಲಿಘಡ್ ನ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿತ್ತು.). ಬಾಲಿಯುಡ್ ನ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎನಿಸಿದ ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆ ಭರತ್ ಭೂಷಣ 1950 ರಲ್ಲಿ ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಆಲಿಘಡ್ ಇನ್ನುಳಿದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಪಡೆದಿದೆ. ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆ G.T ರೋಡ್ ಆಲಿಘಡ್ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸುಮಾರು 160 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಆಲಿಘಡ್ ವು ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿ, ನೊಯಿಡಾ, ಗ್ರೇಟರ್ ನೊಯಿಡಾ, ಫರೀದಾಬಾದ್, ಘಜಿಯಾಬಾದ್, ಆಗ್ರಾ, ಮಥುರಾ, ಮೀರಟ್, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ದೆಹಲಿ, ನೊಯಿಡಾ, ಗ್ರೇಟರ್ ನೊಯಿಡಾ, ಘಜಿಯಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಗುರಗಾಂವ್ ಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು(NH-91, NH-93) ಆಲಿಘಡ್ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಅಂದರೆ ಯಮುನಾ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಅದು ಆಲಿಘಡ್ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಬಸ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ;ಮಸೂದಾಬಾದ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (UPSRTC) ದಿಂದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅಂದರೆ ಉತ್ತರಾಂಚಲ್ ನಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ರಾಜಸ್ಥಾನ್, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರ್ಯಾನ್]] ರಾಜ್ಯಗಳ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆಲಿಘಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಆಲಿಘಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆಲಿಘಡ್ ವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ್, ಓರಿಸ್ಸಾ, ಬಿಹಾರ್,ಜಾರ್ಖಂಡ್,ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸುಮಾರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಲೂ 70 ಮೇಲ್/ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್/ E.M.U ಟ್ರೇನ್ಸ್ ಗಳಿವೆ. ಇದು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]], [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಭೂಪಾಲ್]], ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಲಖನೌ, [[ಝಾನ್ಸಿ]], [[ಪುರಿ]], [[ಕಾನ್ಪುರ|ಕಾನಪುರ್]], [[ಆಗ್ರಾ]], [[ವಾರಾಣಸಿ]] ಮತ್ತುಜೈಪುರ್. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಟಿ ಬಸ್ ಗಳು,ಟೆಂಪೊಗಳು ಮತ್ತು ರಿಕ್ಷಾಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೆವಾರ್ ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿದ್ದು; ಇದು ಆಲಿಘಡ್ ನ ಜಿಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು 70 ಕಿ.ಮೀ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ರೇಲ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಅನುಷ್ಟಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು 2014 ರಲ್ಲಿ ಆಲಿಘಡ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಕಾದಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ ಇನ್ನರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್,ಒಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಿಸಲಿದೆ.ಹೊಸ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೂ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೂಡ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == *ಆಲಿಘಡ್ ಇನ್ ಮೈ ಡೇಯ್ಸ್ (ಆಲಿಘಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ರಾಂತ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ), ಸಂ. ಸಯ್ಯದ್ ಜೈವುರ್ ರೆಹಮಾನ್, ಅನಿವಾಸಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ, ಆಲಿಘಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ, ಆಲಿಘಡ್, 1997. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.amudirectory.com ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಆಲಿಗ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070925053131/http://www.amudirectory.com/ |date=2007-09-25 }} * [http://www.aligarhlive.com ಆಲಿಘಡ್ ಸ್ ವೆಬ್ ಪೊರ್ಟಲ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160810153648/http://aligarhlive.com/ |date=2016-08-10 }} * [http://www.aligarh.com ಆಲಿಘಢ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903124514/http://www.aligarh.com/ |date=2011-09-03 }}[http://www.aligarh.com COM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903124514/http://www.aligarh.com/ |date=2011-09-03 }} * [http://www.sudhaenterprises.com ಸುಧಾ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಜಿಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420164022/http://www.sudhaenterprises.com/ |date=2012-04-20 }} * [http://www.aligarhsearch.com ಆಲಿಘಡ್ ಫುಲ್ಲಿ ಯಲೊಪೇಜ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513231958/http://www.aligarhsearch.com/ |date=2015-05-13 }} * [http://www.emageshost.com ಡೊಮೇನ್ ಬುಕಿಂಗ್ ನ್ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128131912/http://emageshost.com/ |date=2011-01-28 }} * [http://www.jantareview.com/aligarh ಜಂತಾರಿವಿವ್ ಆಲಿಘಡ್ ಸೈಟ್ ] * [http://www.amu.ac.in ಆಲಿಘಢ್‌ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ] * [http://www.ibnsinaacademy.org ಇಬ್ನ್ ಸಿನಾ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೈಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಿಸ್ ಆಲಿಘಡ್] * [https://books.google.com/books?id=O54IAAAAQAAJ&amp;printsec=titlepage&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0 ಡಿಸ್ಕ್ರ್ಪ್ಟಿವ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದಿಅ ಅಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಬೈ ಎಡ್ವಿನ್ ಟಿ.ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ಸನ್,] <br> {{Aligarh district}} {{Uttar Pradesh}} {{Hindi Speaking Areas of India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಅಟೌನ್ಸ್ ಇನ್ ಆಲಿಘಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] 7phaaiq06t61zz7z67ftofwwk1r0g94 ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್ 0 27280 1377790 1375258 2026-07-30T09:34:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377790 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ | Img = AR Rahman-2.jpg | Img_capt = A.R. Rahman in 2007 | Img_size = 320px | Background = non_performing_personnel | Birth_name = A. S. Dileep Kumar | Alias = A. R. Rahman, ARR, AR | Born = {{birth date and age|df=yes|1966|1|6}} [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India | Instrument = | Genre = [[Film score]], theatre, [[world music]] | Occupation = [[Composer]], [[record producer]], [[music director]], singer, [[instrumentalist]], [[arranger]], [[programmer]] | Years_active = 1984–present | Label = K M Musiq | Associated_acts = | URL = [http://www.arrahman.com/ arrahman.com] }} '''[[ಅಲ್ಲಾಹ|ಅಲ್ಲಾಹ್‌]] ರಖಾ ರಹಮಾನ್‌''' ({{lang-ta|அல்லா ரக்கா ரஹ்மான்}} (ಉರ್ದು: اللہ رکھا رحمان); (ಜನನ 6 ಜನವರಿ 1966; ಜನ್ಮನಾಮ: '''ಎ. ಎಸ್‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್''' ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಧ್ವನಿಸುರಳಿ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]], ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ಆಗ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಹನ್ನೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ (ಆಸ್ಕರ್‌) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಒಂದು ಬಾಫ್ತಾ BAFTA [ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಅವಾರ್ಸ್ಡ್] (BAFTA) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಗೊಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಲಭಿಸಿವೆ.<ref name="AFP"/><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/4179888.cms|title=It's a bridge for Indian cinema: A R Rahman|work=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|accessdate=26 February 2008}}</ref> [[ಲಂಡನ್‌]]ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನಗರ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ 'ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌' ಎಂಬ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪಂಚತನ್‌ ಬಹುಶಃ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕೃತ (ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನಾ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ-ವಿನ್ಯಾಸ) ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.apple.com/logicstudio/in-action/arrahman/ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನ], Bio apple.com/Logic Studio</ref> [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು]], ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯು‌, 2004ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ತಾವು ರಚಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|title=Culture: The Mozart of Madras|author=[[Richard Corliss]]|date=3 May 2004|work=[[Time (magazine)|Time]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|accessdate=2010-02-03|archive-date=2010-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100715184529/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|url-status=dead}}</ref><ref name="selling">{{cite news | title=Indian film composer for Rings| work=[[BBC]]| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3211258.stm| accessdate=15 November 2008 | date=2003-10-21}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು 200 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref name="release">{{cite web | author=Das Gupta, Surajeet|coauthors=Sen, Soumik|title=Composing a winning score| work=[[Rediff]]| url=http://www.rediff.com/money/2002/sep/21bizsp.htm| accessdate=15 November 2008}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತಹ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿತು.<ref>ಕಾರ್ಲಿಸ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌. (ಜನವರಿ 1, 2005). [https://web.archive.org/web/20101104193322/http://www.time.com/time/columnist/corliss/article/0,9565,1013198,00.html That Old Feeling: Isn't It Rahmantic?] ''ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2008-11-10.</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ [[ಸಂಗೀತ]] ಧ್ವನಿ-ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೌರಾತ್ಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮಿಶ್ರಣ, ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು, ಹೊಸ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ-ಸಮಾಗಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅವರನ್ನು "ಮೊಝಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್‌"ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಹಲವು ತಮಿಳು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರನ್ನು ''Isai Puyal'' 'ಸಂಗೀತದ ಬಿರುಗಾಳಿ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ({{lang-ta| இசைப் புயல்}};{{lang-en|Music Storm}}).<ref>specials.msn.co.in/sp08/oscar/rahman.asp All About Rahman – Oscars 2009 Special. 2009ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್'' ಮತ್ರಿಕೆಯು ತಾನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894435,00.html The 2009 TIME 100 - A.R. Rahman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110217065614/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894435,00.html |date=2011-02-17 }}‌ TIME.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:AR Rahman Shashi Gopal.jpg|thumb|right|ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌.]] ಭಾರತ ದೇಶದ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯುಳ್ಳ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮೊದಲಿಯಾರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎ. ಎಸ್‌‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ರ ತಂದೆ ಆರ್. ಕೆ. ಶೇಖರ್ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,‌ [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ರ ತಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಮುಂಚೆ 'ಕಸ್ತೂರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರ ತಾಯಿ ಕರೀಮಾ ದಿಲೀಪ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ,ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್‌ (ರಹಮಾನ್‌) ಒಬ್ಬ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿ, ಜಾನ್‌ ಆಂಟೊನಿ, ಸುರೇಶ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌, ಜೊಜೊ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಇವರೊಂದಿಗೆ "ರೂಟ್ಸ್‌" ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Rahmanrs">{{cite web |url=http://www.rollingstone-india.com/feature/featuredetails.php?featureid=73 |last=Rangan |first=Baradwaj |coauthors=Suhasini, Lalitha |title=A R Rahman – The Rolling Stone Interview |work=[[Rolling Stone]] |date=14 June 2008 |accessdate=16 November 2008 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ನೆಮೆಸಿಸ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ" ಎಂಬ ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವೃಂದಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪರಾದರು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಪಿಯಾನೋ]],ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌, [[ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಗಿಟಾರ್]]‌ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ರಹಮಾನ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ ಸಂಯೋಜಕ ವಾದ್ಯವು “ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾದರಿ ಸಂಯೋಜನೆ"ಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref name="TFM Rahman">{{cite web | title= Artist of the Month: AR Rahman | work= [[TFM Page|TFM Page Magazine]] | url= http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | month= January | year= 2006 | accessdate= 15 February 2007 | archive-date= 4 ಮೇ 2007 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070504133424/http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | url-status= dead }}</ref> ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಧನರಾಜ್‌ ಎಂಬ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜ [[ಇಳಯರಾಜಾ]]<ref name="TFM Rahman" /> ಅವರ ವಾದ್ಯತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದರೊಂದಿಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx ಹ್ಯಾಪಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ, ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109034305/http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx |date=2011-01-09 }}, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ಟೈಮ್ಸ್‌, 05 ಜನವರಿ 2010.</ref> ರಹಮಾನ್‌ ತಂದೆಯವರ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎಸ್‌. ವಿಶ್ವನಾಥನ್,‌ ರಮೇಶ್‌ ನಾಯ್ಡು ಹಾಗೂ ರಾಜ್-ಕೋಟಿ ಮುಂತಾದವರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ, [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಜಾಕಿರ್‌ ಹುಸೇನ್‌]]‌, ಕುನ್ನಕುಡಿ ವೈದ್ಯನಾಥನ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌. ಶಂಕರ್‌‌ರಂತಹ ಖ್ಯಾತನಾಮರ ವಾದ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಸಹ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನೂ ಪಡೆದ ರಹಮಾನ್‌, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="WaPost.">{{cite news | author=Wax, Emily|title= 'Slumdog' Composer's Crescendo Of a Career. | url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/18/AR2009021803790.html |day = 9| month= February | year= 2009 | accessdate=8 November 2010 | work=The Washington Post}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂಗಿ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದಾಗ, ದಿಲೀಪ್‌ರನ್ನು ಖಾದಿರಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್]]‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಐದು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದರು, ತಮ್ಮ 23ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದಿಲೀಪ್‌ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್‌]] ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="Rahmanrs"/> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ರಹಮಾನ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡರೂ, 1975ಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 9 ವರ್ಷದ ರಹಮಾನ್‌, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪಿಯಾನೊ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಈ ನಾದವನ್ನು ಆರ್‌ ಕೆ ಶೇಖರ್ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಪೆಣ್‌ಪಾಡಾ'ಗಾಗಿ ವೆಲ್ಲಿಥಿನ್ ಕಿಣ್ಣಮ್ ಪೊಲ್''Vellithen Kinnam Pol' ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಡನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿದರು. ಆರ್ ಕೆ ಶೇಖರ್‌ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾದ, ಭರಣಿಕ್ಕವು ಶಿವಕುಮಾರ್ ರಚಿಸಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಜಯಚಂದ್ರನ್‌ ಹಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|title=Vellithen Kinnam: Rahman's first song|publisher=Malayalasangeetham|accessdate=26 November 2010|archive-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004000436/https://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|url-status=dead}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು === ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಂತವು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿಯೇ, ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಇದು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಯಿತು.<ref name="internationalrahman">{{Cite journal | last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002: A. R. Rahman|pages= 419–420 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 1992ರಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ತಾವು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ತಮಿಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೋಜಾ'' ಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="internationalrahman" /> ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ರಜತಕಮಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೇ ಈ ತರಹದ ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸು, ರಹಮಾನ್‌ ಪಾಲಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಲ, ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ ರಜತಕಮಲ ಲಭಿಸಿದೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ''ಮಿನ್ಸಾರ ಕಣವು'' (''Electric Dreams'', ತಮಿಳು), 2002ರಲ್ಲಿ ''ಲಗಾನ್‌'' (''Tax'', ಹಿಂದಿ), ''ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌‌‌‌'' (''A Peck on the Cheek'', ತಮಿಳು) 2003ರಲ್ಲಿನ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಮಧುರ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ ರಜತಕಮಲ ದೊರಕಿತು. ಹೀಗೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ರಜತಕಮಲ ಗಳಿಸಿದವರಾದರು.<ref name="lotrrahmanc">{{cite web| title=A. R. Rahman| author=Iyer, Vijay| work=lotr.com| url=http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| accessdate=15 November 2008| archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081025124725/http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| url-status=dead}}</ref> '''''ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ರೋಜಾ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಿ, ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಬಿಂಗ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅಲೆಯಬ್ಬಿಸಿತು.''' '' '''''ನಂತರ, ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಹಲವು ತಮಿಳು ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶನದ, ರಾಜಕೀಯ ಕಥಾಹಂದರವುಳ್ಳ''' '' '''ಬಾಂಬೆ, ''ನಗರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ'' ಕಾದಲನ್‌, ''ಭಾರತಿರಾಜ'' ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಕಾರುತ್ತಮ, ''ಸ್ಯಾಕ್ಸೊಫೊನ್‌ ಪ್ರಧಾನ'' ಸಂಗೀತಮಯ ಡ್ಯುಯೆಟ್‌, ಇಂದಿರಾ'','' ''ಹಾಗೂ'' ಪ್ರೇಮ-ಹಾಸ್ಯ ಮಿಶ್ರಣದ ಮಿ. ರೋಮಿಯೊ ಹಾಗೂ ಲವ್‌ ಬರ್ಡ್ಸ್‌ ''ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.<ref>{{cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| year=2006| publisher=ABC-CLIO|location=| url=https://books.google.com/?id=Sv7Uk0UcdM8C&pg=PA215&dq=A.+R.+Rehman+tamil|chapter=|isbn= 9781851096367|page=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Now the South is believed to excel the North in many respects, including its colour labs, state of the art digital technology and sound processing facilities (which have improved the dubbing of Tamil and other South Indian languages into Hindi since the 1970s | postscript =<!--None-->}}</ref>'' ''' '''ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮುತ್ತು ''ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ'' ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು''.<ref name="muthunoborderss">{{cite web| author=Prasad, Ayappa| title=Films don't believe in borders| work=[[Screen (magazine)|Screen]]| url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| year=2003| accessdate=15 November 2008| archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081218060205/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| url-status=dead}}</ref> ''' '''''ಅವರ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಲೋಕ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಗಳು, [[ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತ]]‌, ರೆಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.<ref>{{Cite journal | last =Ramaswamy | first =V.|title= Historical Dictionary of the Tamils|page= 199 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Southern filmmakers like Mani Ratnam, Ram Gopal Varma and [[Priyadarshan]] have altered the profile of Indian 'national' cinema. So too have southern specialists... cinematographers [[Santosh Sivan]], [[P. C. Sriram]] and music composer A. R. Rahman who formed a highly successful team with Ratnam and have all attained star status in their own right | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanindiainfo">http://www.indiainfo.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201230174022/http://indiainfo.com/ |date=2020-12-30 }} ನಂಬಿಯಾರ್‌, ಸ್ಮಿತಾ. "ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ - ದಿ ಮೆಲೊಡಿ ಕಿಂಗ್‌." 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ 16ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> '' ''' '''''ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶನದ ಬಾಂಬೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಾಂಬೆ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಗ'' ವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ''ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾರ ಫೈರ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ'', ''ಹಲವಾರು ಸಂಕಲನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.'' ''' '''''ರಾಮ್‌ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ'' ರಂಗೀಲಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ರಹಮಾನ್‌ [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಮುಂಬಯಿ [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ''' '''''ನಂತರ'', ಶಾರುಕ್‌ಖಾನ್‌ ಖಾನ್‌ ಅಭಿನಯದ, ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ದಿಲ್‌ ಸೆ, ಹಾಗೂ ಸುಭಾಷ್‌ ಘೈ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ''ತಾಳ-ಪ್ರಧಾನ'' ತಾಲ್‌ ''ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು''.<ref name="understandingaf">{{Cite book | last =Stafford | first =Roy|title=Understanding Audiences and the Film Industry |page= 27|isbn=9781844571413|publisher=British Film Institute|location=London | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| page=540| publisher=Taylor & Francis|location=| url=https://books.google.com/?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=RA2-PA555&dq=A.+R.+Rahman+tamil+film+music|chapter=Film music in the late Twentieth century|isbn= 9780824049461|quote=The recent success of the Tamil film music director A. R. Rehman in achieving widespread popularity in the world of Hindi film music is now possibly opening doors to new South-North relationships and collaborations}}</ref> ''' '''''ಸೂಫಿ ಅನುಭಾವವು ದಿಲ್‌ ಸೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ'' ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ ಹಾಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[Netaji Subhas Chandra Bose: The Forgotten Hero]]ದ [[Netaji Subhas Chandra Bose: The Forgotten Hero|ಝಿಕ್ರ್‌]]'' ಹಾಡಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿಶಾಲ ಮೇಳವೃಂದ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗ ಗಾಯಕರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು''.<ref name="Rahmanrs"/> ''' '''ಸಂಗಮಂ ''ಮತ್ತು'' ಇರುವರ್‌ ''ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್'' ‌ ''ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೀಣೆಯಂತಹ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಗೂ, ರಾಕ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ಮತ್ತು ಜಾಝ್‌ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು''.<ref name="archat98">{{cite web| title=The A R Rahman Chat| work=[[Rediff|Rediff On The Net]]| publisher=Rediff| url=http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| date=17 August 1998| accessdate=6 December 2008| archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081216150459/http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| url-status=dead}}</ref> ''' '''ನಂತರ ''2000ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್ ಮೆನನ್‌ರ'' ಕಂಡುಕೊಂಡೈನ್ ಕಂಡುಕೊಂಡೈನ್'','' ಮಣಿರತ್ನಮ್‌ರ ಅಲೈಪಯುತೆಯ್, ''ಆಶುತೋಷ್‌ ಗೋವಾರೀಕರ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ '' ಸ್ವದೇಶ್‌ ''ಹಾಗೂ'' ರಾಕೇಶ್‌ ಓಂಪ್ರಕಾಶ್‌ ಮೆಹ್ರಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ|ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.'' <ref>{{cite book | title=Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| page=6|location=| url=|chapter=|isbn= |quote=}}</ref>'' ''' '''ವಾಟರ್‌ ''(2005)'' '' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು''.''' [[ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್|ಜಾವೇದ್‌ ಅಕ್ತರ್‌‌]], ಗುಲ್ಜಾರ್‌, ವೈರಮುತ್ತು ಹಾಗೂ ವಾಲಿಯಂತಹ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತೆ ರಚನಾಕಾರರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶಿಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ನಿರಂತರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾವು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೋಜಾ'' ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ರಹಮಾನ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಸ್‌. ಶಂಕರ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜೆಂಟ್ಲ್‌ಮನ್‌'', ''ಕಾದಲನ್‌'', ''ಇಂಡಿಯನ್‌'', ''ಜೀನ್ಸ್‌'', ''ಮುಧಲ್ವನ್‌'', ''[[Nayak: The Real Hero|ನಾಯಕ್‌]]'', ''ಬಾಯ್ಸ್‌'', ''[[Sivaji: The Boss|ಶಿವಾಜಿ ದಿ ಬಾಸ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''ಏಂಥಿರನ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman became a major star with his hit music in Roja followed by hit scores for Mani Ratnam's and Shankar's films in Tamil. | postscript =<!--None-->}}</ref> ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೆನ್ನೈನ ಕೊಡಂಬಾಕಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಎಂ ಸ್ಟೂಡಿಯೊಸ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಟೂಡಿಯೊವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸುವ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="Rahmanammix">{{cite web | last= | first= | lcoauthors= | title= Film Composer A.R. Rahman Selects Bag End Bass Speakers | work= [[Mix (magazine)|Mix]] | url= http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | month= 7 June | year= 2006 | accessdate= 18 November 2008 | archive-date= 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081216141733/http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite news | last =Omkar | first =Ashanti|title= Interview with A. R. Rahman|date=March 2008|page=|issue=1|volume=1|periodical=[[The Score Magazine]]|location=[[Chennai]]|issn=|oclc=|url=|accessdate= 18 November 2008 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಹೀಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news | last =Maria Verghis | first =Shana|title= A R Rahman Interview| newspaper= [[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]] | publication-place=New Delhi| date=11 August 2006| page=| url=http://smaramra.blogspot.com/2006/08/r-rahman-interview.html|quote= | postscript =<!--None-->}}</ref> ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸಿಲ್ಲುನು ಒರು ಕಾದಲ್‌‌'' ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf|work=[[Tamil Guardian]]|title=Cine Scope|date=19 October 2005|page=7|access-date=20 ಜನವರಿ 2011|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924113310/http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, 2003ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ ''ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಹೆವನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಥ್'' ‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಶೇಖರ್‌ ಕಪೂರ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[Elizabeth: The Golden Age]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತದ ಸಹ-ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ಇತರೆ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news | last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]]|issn=0970-8782|oclc=19234070|quote=However, the song was lifted by a whole range of well-known music directors from Bombay so much so that the original composition in Tamil by AR Rahman... | postscript = <!--None-->}}</ref> ಇವು ''ಇನ್ಸೈಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌'', ''ಲಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌'', ''ಡಿವೈನ್‌ ಇಂಟರ್ವೆಂಷನ್‌'' ಹಾಗೂ ''ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟಲ್‌ ಹಸ್ಬಂಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. '' ಹಾಗೆಯೇ 2008ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ '''ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್'' ‌'ಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಈ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮರು ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ರಚನೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಇಂಥ ಅದ್ದೂರಿ,ವೈಭಪೂರ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದ ಅವರು, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಧ್ವನಿಪಥವು ನೃತ್ಯ‌/ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ <ref>http://www.billboard.com ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಟಾಪ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="achart">[http://acharts.us/album/41241 ವಿಶ್ವದ ಸಂಗೀತ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು]</ref> 'ಜೈ ಹೋ' ಹಾಡು ಯುರೋಚಾರ್ಟ್‌ ಹಾಟ್‌ 100 ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ <ref>http://www.billboard.com ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳು. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಟ್‌ 100 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 15ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="soulja">http://www.billboard.com ಬಿನ್‌-ಯಹೂದಾ, ಆಯಲಾ. "ಸೌಲಜಾ ಬಾಯ್‌ ಕ್ಲೈಂಸ್‌ ಹಾಟ್‌ 100" 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಇತರ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳು === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲದೆ, ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ವಂದೇ ಮಾತರಮ್'' ‌ ಎಂಬ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಬಹಳಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Allen | first =John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith|title= Refashioning pop music in Asia|page= 67 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanbiovm">{{cite web | title= A. R. Rahman: Summary Biography | work= A. R. Rahman: A Biography | url= http://members.tripod.com/gopalhome/arrbio.html |quote=Particularly impressed with Vande Mataram, [[Jeremy Spencer]], formerly of [[Fleetwood Mac]] stated that Rahman was the only Indian composer he knew about and liked| month= November | year= 2002 | accessdate=15 February 2007}}</ref> ಇದಾದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಭಾರತ್‌ ಬಾಲಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜನ ಗಣ ಮನ'' ಎಂಬ ವೀಡಿಯೊ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌ ರಚಿಸಿ ಹೊರತಂದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಾಶನಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿಯ ಮೇಳವೃಂದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Nobel Peace Prize Concert 2010 A.R. Rahman IMG 7174.jpg|thumb|right|ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಮಾರಂಭದ 2010ರ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ರಹಮಾನ್‌.]] 1999ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ನೃತ್ಯನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶೋಭನಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುದೇವ ಸುಂದರಂ ಹಾಗೂ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನೃತ್ಯಸಮೂಹದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ, ಜರ್ಮನಿಯ [[ಮ್ಯೂನಿಕ್]]‌ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೈಕಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. 2002ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಟಕವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತಪ್ರಧಾನ ರಂಗಮಂದಿರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲಾಯ್ಡ್‌ ವೆಬ್ಬರ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ''ಬಾಂಬೆ ಡ್ರೀಮ್ಸ್'' ‌ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮೂಲದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ವಾರ್ಟಿನಾ '''ದಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರಿಂಗ್ಸ್'' ‌' ಎಂಬ ತನ್ನ ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ರಹಮಾನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ನಡೆಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾನೆಸಾ-ಮೇ ಅಲ್ಬಮ್‌ ''ಕೊರಿಯೊಗ್ರಾಫಿ'' ಗಾಗಿ ರಾಗಾಸ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಗೀತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="lotrrahmanc"/> 2004ರಿಂದಲೂ, [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ದುಬೈ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಕೆನಡಾ]], ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಮೂರು ಯಶಸ್ವೀ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="lotrrahmanc"/><ref>{{cite news|author=Chander, Bhuvana|work=[[Tamil Guardian]]|title=Tamil Cinema|url=http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|date=2006-04-19|page=15|accessdate=2010-10-24|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720125653/http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕರೇನ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತರಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಸಹಯೋಗ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ''ಇಂಟ್ರೊಡ್ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಎ. ಆರ್‌. ರಹಮಾನ್‌'' ಎಂಬ ಎರಡು ಸಿಡಿಗಳ ಸಂಪುಟ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿತ್ತು. ''ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಅವರ ಫಿಲ್ಮೇತರ ಅಲ್ಬಮ್‌ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 24ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್|ಮನ್ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ವೇತಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ಭೋಜನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |title=(ಪುಟ 6) |access-date=2021-07-21 |archive-date=2016-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202073422/https://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003181622/http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html |date=2018-10-03 }}, ಲೇಖಕರು: ಕ್ರಿಸ್‌ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌, 24 ನವೆಂಬರ್‌ 2009; 3:34 PM ET</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹೈಟಿ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗಾಗಿ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು '[[We Are the World: 25 for Haiti]]' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಏಕಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರ ಪೈಕಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು. 2010ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ, 'ಜಯ್‌ ಜಯ್‌ ಗರ್ವೀ ಗುಜರಾತ್‌' <ref>{{cite news|author=TNN, May 2, 2010, 06.50am IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/City/Ahmedabad/Gujarat-turns-50-in-style/articleshow/5882277.cms |title=Gujarat turns 50 in style – Ahmedabad – City – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2010-05-02 |accessdate=2010-08-23}}</ref>, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಮಿಳ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ 'ಸೆಮ್ಮೊಝಿಯಾನ ತಮಿಳ್‌ ಮೊಝಿಯಾಮ್‌', ಹಾಗೂ, 2010 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಂಛನಗೀತೆ ಜಿಯೊ ಉಠೊ ಬಢೋ ಜೀತೋ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ [[A. R. Rahman Jai Ho Concert: The Journey Home World Tour]] ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿದರು. 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಾಸ್ಸಾವ್‌ ಕೊಲಿಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದ ಮೊದಲ ಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 16 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ನಡೆದವು.<ref>[http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ ಜೈ ಹೋ ಕಾನ್ಸರ್ಟ್‌: ದಿ ಜರ್ನಿ ಹೋಮ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೂರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605033832/http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html |date=2010-06-05 }} 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ರಹಮಾನ್‌ ಏರ್ಟೆಲ್‌ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಅತಿ-ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010ರ ನವೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/113986/airtel-unveils-logo-tune.html|title=Airtel unveils new logo, tune|publisher=[[Deccan Herald]]|accessdate=2010-11-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|title=Airtel New Signature Tune Available for Download|author=Bharat|publisher=Indiamag.in|accessdate=2010-11-19|archive-date=2010-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120222528/http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ರೇಡಿಯೊ ದೇಸಿ ಬೀಟ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ರಹಮಾನ್‌ ಈ ರೇಡಿಯೊ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.musicaloud.com/2010/11/28/a-r-rahmans-new-theme-tune-for-radio-desibeat/|title=A.R.Rahman's exclusive tune for Radio Desi Beats|publisher=Musicaloud|accessdate=2010-11-28}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೊಟಾದವರು ಭಾರತೀಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಇಟಿಯೊಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಮಾರಾಟದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್ ಚುರುಕು-ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/auto/automobiles/Toyota-ropes-in-Rahman-to-endorse-Etios-in-India/articleshow/6757478.cms|title=Toyota ropes in Rahman to endorse Etios in India|publisher=[[The Economic Times]]|accessdate=2010-10-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://business.rediff.com/report/2010/oct/15/auto-ar-rahman-is-toyota-etios-brand-ambassador.htm|title=AR Rahman is Toyota Etios' brand ambassador|publisher=[[Rediff]]|accessdate=2010-10-15}}</ref> ಅವರು ಈ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರಲ್ಲದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ 'ಪಹಲೀ ಬಾರ್'‌ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮಯಿ, ಜಾವೇದ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಮಧುಶ್ರೀ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.motoism.com/20101205178/top-news/ar-rahman-performs-at-the-launch-of-the-toyota-etios.htm|title=A.R. Rahman performs at the launch of the Toyota Etios|publisher=Motoism|accessdate=2010-12-05}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ === [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]], [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನುಸ್ರತ್‌ ಫತಹ್‌ ಆಲಿ ಖಾನ್‌ರವರ ಕವ್ವಾಲಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಪರಿಣತರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪಂಕ್ತಿ ಮಾಡಿ, ಆಶುರಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸುವರು.<ref name="Rahmanrs" /><ref>{{Cite journal | last =Viswanathan | first =T.|last2=Harper Allen|first2=Matthew|title= Music in South India|page= 139 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಸ್ವರಮೇಳದ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ ಸಂಗೀತಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಆವರ್ತಕ ಸ್ವರಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಾದ ಕೆ. ವಿ. ಮಹಾದೇವನ್‌ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನಾಥನ್‌-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಜೋಡಿಯಂತೆ, ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಏಕ-ಧ್ವನಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನವೀನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.<ref name="Rahmanrs" /> ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗಳ ಒಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ [[:ವರ್ಗ:Tamil film score composers|ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕ]]ರ ಸಂಗೀತದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಸಂವಾದಿ ರಾಗ, ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಧ್ವನಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ಮೂಲಕ, ಅನನ್ಯ ನಾದಗುಣಗಳು, ಧ್ವನಿ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು, ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಮನ್ವಯದ ಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿರುಚಿಯು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೋತೃಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ.<ref name="wom">ಈ ತರಹದ ನಾವೀನ್ಯಗಳಿಂದ, ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, 'ಜಾಝ್‌ ವಾದ್ಯಸಮೂಹಗಳು, ಸ್ವರಮೇಳ ವೃಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಾಪ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತವೆ.' {{Cite book | last =Todd Titon | first =Jeff|coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]|chapter=India/South India|title= Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples|pages= 202–205 | postscript =<!--None-->}}</ref> ''ರೋಜಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯು, 2005ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್‌‌ನ'' ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ "10 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಲಿಸ್‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, 'ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬಹಳ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹದ್ದು. ಬಾಹ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮಿಳು ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಶೈಲಿಗೆ ದಕ್ಕುವವರೆಗೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಅಪಾರ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.'<ref name="Timetop10s">{{cite news| author=Corliss, Richard| title=Best Soundtracks – ALL TIME 100 MOVIES – TIME| work=[[Time (magazine)|TIME]]| url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html| year=2005| accessdate=24 February 2008| archive-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100312033139/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html| url-status=dead}}</ref> ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನಿವಾಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಜನಾಂಗದವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನವೀನತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಗೀತಗಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman is an innovative and phenomenally successful contemporary Tamil and Hindi composer whose style transformed film music in the 1990s...he is considered a genius in the Bombay film industry, and in terms of how much control and autonomy he is allowed over his compositions and working style, he holds tremendous power over film producers and directors | postscript =<!--None-->}}</ref> ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಶೈಲಿಯ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು' ಎಂದು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾನ್‌ ಫೇರ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal|first=Ethan|last=Smith|title='Slumdog' Remix: The Oscar-winning song 'Jai Ho' is reworked with help from a Pussycat Doll|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=27 February 2009|url=http://online.wsj.com/article/SB123568984902087603.html|accessdate=2009-03-01|postscript=<!--None-->}}</ref> ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಬಝ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: {{cquote| I had come to the music of A. R. Rahman through the emotional and haunting score of ''Bombay'' and the wit and celebration of ''Lagaan''. But the more of AR's music I encountered the more I was to be amazed at the sheer diversity of styles: from swinging brass bands to triumphant anthems; from joyous pop to West-End musicals. Whatever the style, A. R. Rahman's music always possesses a profound sense of humanity and spirit, qualities that inspire me the most.<ref name="charindaa">{{cite web| title=Baz Luhrrman comments on A. R. Rahman| author=| work=Charindaa| url=http://www.charindaa.org/news.html| year=2005| accessdate=15 November 2008| archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090202183124/http://www.charindaa.org/news.html| url-status=dead}}</ref>}} === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === {{main|List of awards and nominations received by A. R. Rahman}} ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 1995ರಲ್ಲಿನ ಮಾರಿಷಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್‌-ಎಂಡ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಒಲಿವಿಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ನವೀನತೆ ಮೆರೆದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು‌, ಆರು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಹನ್ನೆರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಅವರು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="arstan06">{{cite web | author=Prakash, B.S.| title=Stanford University honours A R Rahman| work=[[Rediff]]|publisher=Rediff.com| url=http://www.rediff.com/news/2006/jul/06bsp.htm| date=6 July 2006| accessdate=16 December 2008}}</ref> ''ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ <ref name="globes">{{cite web | title= 66th Annual Golden Globe Awards | work= [[IMDb]] | url= http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | accessdate= 12 December 2008 | archive-date= 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081214041722/http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | url-status= dead }}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಫ್ಟಾ (BAFTA)[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಫಾರ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್] ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಾಗಿ [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳೂ 2009ರ ಆಸ್ಕರ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಅಲಿಗಢ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ರಹಮಾನ್‌, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title= Rahman to be awarded an Honorary Degree in July |url= http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |work= The Hindu |date= 1 April 2009 |accessdate= 26 May 2009 |location= Chennai, India |archive-date= 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090820034813/http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Rahman to be conferred honorary doctorate by AMU |url= http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |work= The Hindu |date= 26 May 2009 |accessdate= 26 May 2009 |location= Chennai, India |archive-date= 4 ಜೂನ್ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110604162150/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |url-status= dead }}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಹಮಾನ್‌ ಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/Anna-University-honours-Stalin-AR-Rahman-and-Moon-Man-Annadurai/Article1-438737.aspx ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌, ಎ.ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ ಹಾಗೂ 'ಚಂದ್ರ ಮಾನವ' ಅಣ್ಣಾದುರೈ ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಎಂಆರ್‌ ವೆಂಕಟೇಶ್‌, 01 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009 Venkatesh August 01, 2009</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹದ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಹಮಾನ್‌ ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AFP">{{cite web|title=India's A.R. Rahman strikes Grammys gold|publisher=[[Agence France-Presse]]|year=2010|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|accessdate=2010-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204030253/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|archivedate=2010-02-04}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]ದಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದರು.<ref>{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2010 |accessdate=25 January 2010}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ''127 ಅವರ್ಸ್‌'' ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ 2011ರ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations/ |title=The 68th Annual Golden Globe Award |publisher=[[Golden Globe Award]] |date=14 December 2010 |accessdate=14 December 2010 |archive-date=5 ಮೇ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505130819/http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations/ |url-status=dead }}</ref> ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಆನರರೀ ಫೆಲೊ ಆಫ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ)ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite video|Interviewer| people = Ashanti Omkar, A. R. Rahman | title = [https://www.youtube.com/watch?v=UJPJTpATdzM A.R Rahman interview 2010 part 1 - Vinnaithandi Varuvaayaa (VTV) - Thai Pongal special] | medium = Web interview | publisher = Thamarai.com | location = London | date = January 13, 2010}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರಹಮಾನ್‌, ಸಾಯಿರಾ ಬಾನುರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಜೋಡಿಗೆ ಖತೀಜಾ, ರಹೀಮಾ ಮತ್ತು ಅಮೀನ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರ ಅಮೀನ್,''ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ‌'ನಾ ನಾ' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುತ್ರಿ ಖತೀಜಾ ''ಏಂಥಿರನ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 'ಪುಧಿಯಾ ಮನಿಧಾ' ಹಾಡಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/AR-Rahmans-son-sings-for-Hollywood/articleshow/4832755.cms |title=AR Rahman’s son sings for Hollywood |author=Vickey Lalwani |work=TNN |publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] |accessdate=2010-07-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |title=A R Rahman’s daughter sings song in ‘Yanthram’ |author= |publisher=Indiaglitz |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2010-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730042144/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |url-status=dead }}</ref> ರಹಮಾನ್‌ರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಎ. ಆರ್‌. ರೆಹಾನಾ ಪುತ್ರ ಜಿ. ವಿ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕುಮಾರ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ್‌ರ ಸೋದರಮಾವ. ''ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌ '' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ವಿದಾಯಿ ಕೊಡು ಎಂಗಲ್ ನಾಡೆ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ರೆಹಾನಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ರಹಮಾನ್‌ರ ಭಾಮೈದುನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ 1989ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಸೂಫಿಸಂ ಮೂಲಕ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=TqUbiOgEb0w&amp;feature=fvw</ref> ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ-ನಿಷ್ಠೆ. 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: '''ದೀವಾರ್‌' ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ' ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ತಾಯಿಯಿದ್ದಾರೆ' '' <ref>[http://www.mid-day.com/news/2009/feb/230209-Mere-paas-maa-hai-A-R-Rahman.htm ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ: ಎಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮುಂಚೆ ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ರಹಮಾನ್‌ [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳಿ]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದರು '''Ella pughazhum iraivanukke'' ' ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ'. ರಹಮಾನ್‌ 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಈ ಮಾತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |title=Front Page : Great composer, greater human feted |publisher=The Hindu |date=2009-02-24 |accessdate=2010-08-23 |location=Chennai, India |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224225225/http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == ಸಹಾಯಾರ್ಥದ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ WHO ಆರಂಭಿಸಿದ ಅಭಿಯಾನ ಯೋಜನೆಯಾದ, ಸ್ಟಾಪ್ ಟೀಬಿ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್,''ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿವಾರಣಾ ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ'' ಯಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌, 2004ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="lotrrahmanc"/> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ; ಅಭಿಯಾನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಡು '''ಇಂಡಿಯನ್‌ ಓಷನ್'' ‌'ಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಟ್‌ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ / ಯುಸುಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಏ-ಹಾ a-ha ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಫರುಹೋಲ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ನೀಲ್‌ ಪ್ರಿಮ್‌ರೋಸ್‌‌ರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು, 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಹಿಂದೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುನಾಮಿ ಪೀಡಿತ ಬಂದಾ ಆಕೆಹ್‌ ಅನಾಥರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ‌ ಮುಖ್ತಾರ್‌ ಸಹೋಟಾರೊಂದಿಗೆ ಡಾನ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಸೇರಿ ಹಾಡಿದ, "''ವೀ ಕ್ಯಾನ್‌ ಮೇಕ್‌ ಇಟ್‌ ಬೆಟರ್‌'' " ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Rahmanhb">{{cite web | title= LA Phil presents Hollywood Bowl: About the Performer: AR Rahman | work= Hollywood Bowl Official Website | url= http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | accessdate= June 2006 | archive-date= 2009-02-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090216154816/http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | url-status= dead }}</ref> ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿಯನ್ನು(ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ) 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಶಾಲೆಯ ಬೋಧಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ-ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ,ಸಾಧನೆಗೈದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸ್ವರಮೇಳ ವಾದ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಹ ಈ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಕೋಡಂಬಾಕಂನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಂಚತನ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೋಧನಾ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Rahmankm">{{cite web | title= Rahman's music conservatory in June | work= [[Screen (magazine)|Screen]] | url= http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | accessdate= November 2008 | archive-date= 2008-12-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081218060027/http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | url-status= dead }}</ref> ಈ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಷ್ಯರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|work=[[Tamil Guardian]]|title=Briefly Tamil Cinema|date=19 April 2006|accessdate=24 October 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230719/http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|url-status=dead}}</ref> ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಗತಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ದಿ ಬ್ಯಾನ್ಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಇದರ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಆವರ್ತಕ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಆಗ 2008ರಲ್ಲಿ, ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು '''ಜಿಯಾ ಸೆ ಜಿಯಾ'' ' ಎಂಬ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ರಹಮಾನ್ ರಚಿಸಿದರು. ಇದು(ಫ್ರೀ ಹಗ್ಸ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ) ಮುಕ್ತ ಅಪ್ಪುಗೆಯ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ಇದನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {{main|A. R. Rahman discography}} * ರೋಜಾ * ತಿರುಡಾ ತಿರುಡಾ * ಬಾಂಬೆ * ಕಾದಲನ್ * ಜೀನ್ಸ್ * ಕಾದಲ ಕೋಟೈ * ರಂಗೀಲಾ * ಗುರು == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references></references> * {{cite book | last = Allen | first = John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith| title = Refashioning pop music in Asia| publisher = Routledge | year = 2004 | location = USA | isbn =9780700714018}} * {{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| pages=| publisher=Taylor & Francis|location=| url=|chapter=|isbn= 9780824049461|quote=}} * {{cite journal| last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]]|issn=0970-8782|oclc=19234070}} * {{cite book | last = Chaudhuri | first = Shohini | title = Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia |chapter=Cinema of South India and Sri Lanka| publisher = Edinburgh University Press | year = 2005 | location = [[Edinburgh]] | isbn = 074861799X}} * {{cite book| last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002|chapter=A. R. Rahman|isbn=9781857431612|publisher=Routledge|year=2002}} * {{cite book | last = Ganti | first = Tejaswini | title = Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema | publisher = Routledge | year = 2004 | location = | isbn = 0415288541}} * {{cite book | last = Ramaswamy | first = Vijaya | title = Historical Dictionary of the Tamils | publisher = The Scarecrow Press | year = 2007 | location = [[Michigan]] | isbn = 0810853795}} * {{cite book | last = Terska Ciecko | first = Anne | title = Contemporary Asian Cinema: Popular culture in a Global Frame | publisher = Berg Publishers | year = 2006 | location = Berg | isbn = 1845202376}} * {{cite book | last = Todd Titon | first = Jeff |coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]| title =Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples |chapter=India/South India| publisher = Thomson Shirmer | year = 2005 | location = USA | isbn =9780534627577}} * {{cite book | title= Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| url=| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| pages=| publisher=Routledge|location=| isbn=9780415396806}} * {{cite book | last = Vishwanathan | first = T.|coauthors=Matthew Harp-Allen| title = Music in South India: The Karṇāṭak Concert Tradition and Beyond : Experiencing Music, Expressing Culture | publisher = Oxford University Press | year = 2004 | location = USA | isbn =9780195145915}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|A. R. Rahman}} * [http://www.arrahman.com ಎ.ಆರ್‌. ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] * {{IMDb name|id=0006246}} * ಡಬ್ಲ್ಯೂಎನ್‌ನಲ್ಲಿ [http://wn.com/A_R_Rahman ಎಆರ್‌ ರಹ್ಮಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111183205/http://wn.com/A_R_Rahman |date=2011-01-11 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೬೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೈಜ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] tqfzbbhfxy8124vgf1niefc0xkxf7yp ಎಚ್. ಆರ್. ಶ್ರೀಪಾದ್ 0 30853 1377799 1338895 2026-07-30T10:50:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377799 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಚ್. ಆರ್. ಶ್ರೀಪಾದ್ | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|೧೯೪೬|೧೧|೨೯}} or {{Birth-date and age|ನವೆಂಬರ್, ೨೯, ೧೯೪೬}} --> | birth_place = ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | education = ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ | alma_mater = | other_names = | occupation = ಸಹ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, | known_for = | website = {{URL|https://sites.google.com/site/vishistsite/}} }} ಡಾ.ಎಚ್. ಆರ್. ಶ್ರೀಪಾದ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂಡ್ಯ<ref>[http://wikiedit.org/India/Mandya/263041/ Wiki Edit.Org. Mandya]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಗರದ 'ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹ-ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನನ,ಬಾಲ್ಯ,ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== 'ಶ್ರೀಪಾದ್', <ref>{{Cite web |url=https://sites.google.com/site/sreepadhr/about-sreepad |title='ಶ್ರೀಪಾದ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರ' |access-date=2014-08-12 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630045329/https://sites.google.com/site/sreepadhr/about-sreepad |url-status=dead }}</ref> ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ ಹಾಗೂ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/holalkere-chitradurga-pincode/55106/ |title='Holalkere', Chitradurga District, Karnataka Pincode 577526 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305050612/http://www.xombom.com/pincode/holalkere-chitradurga-pincode/55106/ |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ 'ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ 'ಐದು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ'ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲ್ ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಸನ್.೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 'ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣ'ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ. ಫಿಲ್, ಹಾಗೂ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ಆಕಾಶವಾಣಿ'ಯಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ 'ಶ್ರೀಪಾದ'ರು, ಹಲವಾರು ಕವನಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 'ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕ್ಷೇಮಪಾಲನಾಧಿಕಾರಿ'ಯಾಗಿ, 'ಎನ್.ಸಿ.ಸಿ. ಅಧಿಕಾರಿ'ಯಾಗಿ, 'ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆಪ್ತ ಸಲಹಾಕಾರ'ರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ೩ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳಿಗೆ ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಬರಹಗಳು== [[ಶ್ರೀ.ಶ್ರೀ. ವಿರಜಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿಸ್ವಾಮೀಜಿ]] ನೀಡಿದ ಅನೇಕ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಲೇಖನ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದು'ಸತ್ಸಂಗಿ' ಎಂಬ 'ಕಾವ್ಯನಾಮ'ದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೦ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೃತಿಗಳು : * ಆನಂದ ಯಾತ್ರೆ * ನವರತ್ನ ಮಾಲೆ * ಭಕ್ತಾಷ್ಟಕ * ಉದಯ ರವಿ<ref>{{Cite web |url=http://creative.sulekha.com/_526734_blog |title=Sulekha.com, Udaya Ravi |access-date=2014-08-29 |archive-date=2025-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926093234/http://creative.sulekha.com/_526734_blog |url-status=dead }}</ref> * ಬೆಲಗೂರಿನ ಅವಧೂತವರೇಣ್ಯ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಬಿಂದುಮಾಧವ ಶರ್ಮಾ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರು-ಒಂದು ಒಳ ನೋಟ ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== * 'ಹಾಸನದ ಹೊಯ್ಸಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ'ದಿಂದ ಪುರಸ್ಕಾರ, * 'ಅರಕಲಗೂಡಿನ ಗೀತಾ ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞ ಸಮಿತಿ'ಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, * ನವೆಂಬರ್, ೨೦೦೮ ರಂದು, 'ತಾಲ್ಲೂಕು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಸಮಿತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ', * ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, 'ಮೈಸೂರಿನ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜ್' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ 'ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿ' ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. * 'ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿ'ಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಗಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>[https://8dfa8491-a-62cb3a1a-s-sites.googlegroups.com/site/sreepadhr/photos/HRS%20at%20Seminar%20Best%20paper%20pre%20award.jpg?attachauth=ANoY7cpLodlqvT5XM-mno36V9PwcnRfcPak3CtRpoqrqv8uJXAA9gakR_351pXPnlMCwroxUoXWpON0hWBu4nvJYIi0c2Up19_zJ4Q37tYmLkspiYdeKwvudlGO2yg3DMaGEw-71y7x37XG3q5c8SCUc6FCuVZVjLgU4gomETP8CoLsPzNE1Gdo2N0kWsA1Ez8JiAxHC6etd2qqNkTAriq3DO3BQVt6Qxqffs4oiSo14KRExmFZcbDymlviB9kp45BNYZpQ6oPZY&attredirects=0 'The best Research paper presentation award]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== # [https://www.researchgate.net/profile/H_Sreepad/publications Research Gate. H.R.Sreepad] [[ವರ್ಗ : ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನ]] tqy7gh6qocg6ydcpt1ukio22rh6j524 ಗೊರವಗುಂಡಗಿ 0 36724 1377684 1345462 2026-07-29T15:20:02Z ಮಾಕತೇಶ ಬಿರಾದಾರ (ಗೊರವಗುಂಡಗಿ) 100793 ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸೆರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ 1377684 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction |type = village |native_name=ಗೊರವಗುಂಡಗಿ |taluk_names=[[ಸಿಂದಗಿ]] |nearest_city=[[ಸಿಂದಗಿ]] |parliament_const=[[ಬಿಜಾಪುರ]] |assembly_const= |latd = 16.1833 |longd = 75.7000 |state_name=ಕರ್ನಾಟಕ |district=[[ಬಿಜಾಪುರ]] |leader_title= |leader_name= |altitude=770 |population_as_of=೨೦೧೨ | population_total=೧೫೦೦ | population_density=೫೦ |area_magnitude=9 |area_total=೧೨೦೦ |area_telephone= |postal_code= |vehicle_code_range=ಕೆಎ - ೨೮ |website= }} '''ಗೊರವಗುಂಡಗಿ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬಿಜಾಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿಂದಗಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ (ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ತಾಯಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ )ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಲಯ, ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿಗಳು'''== ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ನೀರಾವರಿ'''== ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರತಿಶತ ೯೦ ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ತೊಗರಿ, ಹತ್ತಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. =='''ಹಬ್ಬಗಳು'''== ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ,ಹಾಗೂ ಮೊಹರಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಶಿಕ್ಷಣ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ''' ಇದೆ. {{ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು]] ld9faewuix4jkl3h5qcz4t4n107knak ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:IPA audio link 10 40413 1377759 1077271 2023-09-02T19:41:41Z en>Nardog 0 restore space 1377759 wikitext text/x-wiki &#32;{{Audio|{{{1|}}}||help=no}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> igny8ptij7w6rb6epgzsg7k8gqbrrog 1377760 1310327 2026-07-30T07:14:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:IPA_audio_link]] 1310327 wikitext text/x-wiki <includeonly><small class="nowrap">&nbsp;([[File:Speaker Icon.svg|13px|link=File:{{{1|}}}|alt=]] <span class="metadata">[[:Media:{{{1|}}}|ಕೇಳು ]]</span>)</small></includeonly><noinclude> This template formats the audio link used by [[Template:IPA-en]] and similar templates at [[:ವರ್ಗ:IPA templates]]. It should not be linked to directly. [[ವರ್ಗ:IPA working templates]] </noinclude> oraee4akqmmocqemcdr1n4mvv0ky35a ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Country data POR 10 41287 1377767 345313 2017-04-07T20:08:14Z en>Jo-Jo Eumerus 0 Changed protection level for "[[Template:Country data POR]]": Matching redirect target ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite)) 345313 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Country data Portugal]] [[category:country data redirects|POR]] oupnyjvkj3t4hqpuv8v3gzb9wxr8xoh 1377768 1377767 2026-07-30T07:14:48Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Country_data_POR]] 345313 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Country data Portugal]] [[category:country data redirects|POR]] oupnyjvkj3t4hqpuv8v3gzb9wxr8xoh ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಕೇರಳ 10 41688 1377749 1377529 2026-07-30T06:24:45Z A826 72368 1377749 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ಕೇರಳ |title = [[ಕೇರಳ]] |state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} |bodyclass = hlist |above = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಜಧಾನಿ]]: '''[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]''' |group1 = ಚಿಹ್ನೆಗಳು |list1 = ;ಪಕ್ಷಿ : [[ಮಹಾ ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್|ದೊಡ್ಡ ಮೂಗುಕೊಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ]] ;ಪ್ರಾಣಿ : [[ಭಾರತೀಯ ಆನೆ]] ;ಮರ : [[ತೆಂಗಿನ ಮರ]] ;ಹೂವು : [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಶವರ್ ಮರ|ಕಣಿಕೊನ್ನೆ]] ;ಮೀನು : [[ಕರಿಮೀನು]] |group2 = [[:ವರ್ಗ:ಕೇರಳ|ವಿಷಯಗಳು]] |list2 = * [[ಕೇರಳದ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]] * [[ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಶಿಕ್ಷಣ|ಶಿಕ್ಷಣ]] * [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ|ಭೌಗೋಳಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಕೇರಳದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು|ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು]] * [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] |group3 = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] |list3 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ KL-01]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ KL-02]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ KL-03]] * [[ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ KL-04]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಯಂ KL-05]] * [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಇಡುಕ್ಕಿ KL-06]] * [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ KL-07]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್ KL-08]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ KL-09]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ KL-10]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ KL-11]] * [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್ KL-12]] * [[ಕಣ್ಣೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರ್ KL-13]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು KL-14]] |group4 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ನಗರ ನಿಗಮಗಳು]] |list4 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] |group5 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ಪುರಸಭೆಗಳು]] |list5 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ಅತ್ತಿಂಗಲ್]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ತತ್ತಮಂಗಲಂ]] * [[ಈಳೂರ್]] * [[ಗುರುವಾಯೂರ್]] * [[ಇರಿಂಜಾಲಕುಡ]] * [[ಕಳಮಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ]] * [[ಕಂಹಂಗಾಡ್]] * [[ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣ|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೂತುಪರಂಬ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕುನ್ನಂಕುಲಂ]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] * [[ಮಂಜೇರಿ]] * [[ಮರಡು]] * [[ಮತ್ತನ್ನೂರ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ನೀಲೇಶ್ವರಂ]] * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲ, ಕೇರಳ|ಪಾಲ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ (ದಕ್ಷಿಣ)]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] * [[ಪಯ್ಯನ್ನೂರ್]] * [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮನ್ನ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ಪುನಲೂರ್]] * [[ಶೋರನೂರ್]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] * [[ತ್ರಿಪುಣಿತುರಾ]] * [[ತಿರೂರ್]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವರ್ಕಲ]] |group6 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ತಾಲೂಕುಗಳು]] |list6 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಅಲಥೂರ್]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ಚಿರಯಿಂಕೀಳು ತಾಲೂಕು|ಚಿರಯಿಂಕೀಳು]] * [[ದೇವಿಕುಳಂ]] * [[ಇರನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ಇರನಾಡ್]] * [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು|ಹೊಸದುರ್ಗ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರ್]] * [[ಕಂಜಿರಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಲೂಕು|ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕೋಝೆಂಚೇರಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತೂರ್ (ಕೇರಳ)|ಕುನ್ನತ್ತೂರ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡು]] * [[ಕುಟ್ಟನಾಡು]] * [[ಮಲ್ಲಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಮನಂತವಾಡಿ]] * [[ಮನ್ನಾರ್ಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮೀನಾಚಿಲ್]] * [[ಮುಕುಂದಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ಮುಕುಂದಪುರಂ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ ತಾಲೂಕು|ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರ್]] * [[ಪತ್ತನಾಪುರಂ]] * [[ಪೀರ್ಮೇಡ್]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ರನ್ನಿ]] * [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಲಪ್ಪಿಲ್ಲಿ]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಿರೂರಂಗಾಡಿ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] * [[ತಿರೂರ್ ತಾಲೂಕು|ತಿರೂರ್]] * [[ಉದುಂಬಂಚೋಳ]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವಲ್ಲುವನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ವಲ್ಲುವನಾಡ್]] * [[ವೈತಿರಿ ತಾಲೂಕು|ವೈತಿರಿ]] |group7 = [[ಕೇರಳ#ಉಪವಿಭಾಗಗಳು|ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] |list7 = * [[ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶ|ಮಲಬಾರ್]] ** [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]] ** ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ * [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ದಕ್ಷಿಣ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಮಧ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಉತ್ತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] }}<noinclude> {{collapsible option|statename=optional}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು| ]] </noinclude> h4nxt8tnu18wuhawvuybch760rdpxiv 1377751 1377749 2026-07-30T06:30:13Z A826 72368 1377751 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ಕೇರಳ |title = [[ಕೇರಳ]] |state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} |bodyclass = hlist |above = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಜಧಾನಿ]]: '''[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]''' |group1 = ಚಿಹ್ನೆಗಳು |list1 = ;ಪಕ್ಷಿ : [[ಮಹಾ ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್|ದೊಡ್ಡ ಮೂಗುಕೊಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ]] ;ಪ್ರಾಣಿ : [[ಭಾರತೀಯ ಆನೆ]] ;ಮರ : [[ತೆಂಗಿನ ಮರ]] ;ಹೂವು : [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಶವರ್ ಮರ|ಕಣಿಕೊನ್ನೆ]] ;ಮೀನು : [[ಕರಿಮೀನು]] |group2 = [[:ವರ್ಗ:ಕೇರಳ|ವಿಷಯಗಳು]] |list2 = * [[ಕೇರಳದ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]] * [[ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಶಿಕ್ಷಣ|ಶಿಕ್ಷಣ]] * [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ|ಭೌಗೋಳಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಕೇರಳದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು|ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು]] * [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] |group3 = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] |list3 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ KL-01]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ KL-02]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ KL-03]] * [[ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ KL-04]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಯಂ KL-05]] * [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಇಡುಕ್ಕಿ KL-06]] * [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ KL-07]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್ KL-08]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ KL-09]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ KL-10]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ KL-11]] * [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್ KL-12]] * [[ಕಣ್ಣೂರು_ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರ್ KL-13]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು KL-14]] |group4 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ನಗರ ನಿಗಮಗಳು]] |list4 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] |group5 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ಪುರಸಭೆಗಳು]] |list5 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ಅತ್ತಿಂಗಲ್]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ತತ್ತಮಂಗಲಂ]] * [[ಈಳೂರ್]] * [[ಗುರುವಾಯೂರ್]] * [[ಇರಿಂಜಾಲಕುಡ]] * [[ಕಳಮಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ]] * [[ಕಂಹಂಗಾಡ್]] * [[ಕಣ್ಣೂರು|ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣ|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೂತುಪರಂಬ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕುನ್ನಂಕುಲಂ]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] * [[ಮಂಜೇರಿ]] * [[ಮರಡು]] * [[ಮತ್ತನ್ನೂರ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ನೀಲೇಶ್ವರಂ]] * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲ, ಕೇರಳ|ಪಾಲ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ (ದಕ್ಷಿಣ)]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] * [[ಪಯ್ಯನ್ನೂರ್]] * [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮನ್ನ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ಪುನಲೂರ್]] * [[ಶೋರನೂರ್]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] * [[ತ್ರಿಪುಣಿತುರಾ]] * [[ತಿರೂರ್]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವರ್ಕಲ]] |group6 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ತಾಲೂಕುಗಳು]] |list6 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಅಲಥೂರ್]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ಚಿರಯಿಂಕೀಳು ತಾಲೂಕು|ಚಿರಯಿಂಕೀಳು]] * [[ದೇವಿಕುಳಂ]] * [[ಇರನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ಇರನಾಡ್]] * [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು|ಹೊಸದುರ್ಗ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರ್]] * [[ಕಂಜಿರಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಲೂಕು|ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕೋಝೆಂಚೇರಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತೂರ್ (ಕೇರಳ)|ಕುನ್ನತ್ತೂರ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡು]] * [[ಕುಟ್ಟನಾಡು]] * [[ಮಲ್ಲಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಮನಂತವಾಡಿ]] * [[ಮನ್ನಾರ್ಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮೀನಾಚಿಲ್]] * [[ಮುಕುಂದಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ಮುಕುಂದಪುರಂ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ ತಾಲೂಕು|ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರ್]] * [[ಪತ್ತನಾಪುರಂ]] * [[ಪೀರ್ಮೇಡ್]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ರನ್ನಿ]] * [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಲಪ್ಪಿಲ್ಲಿ]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಿರೂರಂಗಾಡಿ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] * [[ತಿರೂರ್ ತಾಲೂಕು|ತಿರೂರ್]] * [[ಉದುಂಬಂಚೋಳ]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವಲ್ಲುವನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ವಲ್ಲುವನಾಡ್]] * [[ವೈತಿರಿ ತಾಲೂಕು|ವೈತಿರಿ]] |group7 = [[ಕೇರಳ#ಉಪವಿಭಾಗಗಳು|ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] |list7 = * [[ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶ|ಮಲಬಾರ್]] ** [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]] ** ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ * [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ದಕ್ಷಿಣ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಮಧ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಉತ್ತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] }}<noinclude> {{collapsible option|statename=optional}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು| ]] </noinclude> csry7t2sr5zp9e4h70qp59r5emuus1c 1377752 1377751 2026-07-30T06:34:06Z A826 72368 1377752 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ಕೇರಳ |title = [[ಕೇರಳ]] |state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} |bodyclass = hlist |above = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಜಧಾನಿ]]: '''[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]''' |group1 = ಚಿಹ್ನೆಗಳು |list1 = ;ಪಕ್ಷಿ : [[ಮಹಾ ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್|ದೊಡ್ಡ ಮೂಗುಕೊಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ]] ;ಪ್ರಾಣಿ : [[ಭಾರತೀಯ ಆನೆ]] ;ಮರ : [[ತೆಂಗಿನ ಮರ]] ;ಹೂವು : [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಶವರ್ ಮರ|ಕಣಿಕೊನ್ನೆ]] ;ಮೀನು : [[ಕರಿಮೀನು]] |group2 = [[:ವರ್ಗ:ಕೇರಳ|ವಿಷಯಗಳು]] |list2 = * [[ಕೇರಳದ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]] * [[ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಶಿಕ್ಷಣ|ಶಿಕ್ಷಣ]] * [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ|ಭೌಗೋಳಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಕೇರಳದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು|ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು]] * [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] |group3 = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] |list3 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ KL-01]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ KL-02]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ KL-03]] * [[ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ KL-04]] * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ KL-05]] * [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಇಡುಕ್ಕಿ KL-06]] * [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ KL-07]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್ KL-08]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ KL-09]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ KL-10]] * [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ KL-11]] * [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್ KL-12]] * [[ಕಣ್ಣೂರು_ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರ್ KL-13]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು KL-14]] |group4 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ನಗರ ನಿಗಮಗಳು]] |list4 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] |group5 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ಪುರಸಭೆಗಳು]] |list5 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ಅತ್ತಿಂಗಲ್]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ತತ್ತಮಂಗಲಂ]] * [[ಈಳೂರ್]] * [[ಗುರುವಾಯೂರ್]] * [[ಇರಿಂಜಾಲಕುಡ]] * [[ಕಳಮಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ]] * [[ಕಂಹಂಗಾಡ್]] * [[ಕಣ್ಣೂರು|ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣ|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೂತುಪರಂಬ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್]] * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕುನ್ನಂಕುಲಂ]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] * [[ಮಂಜೇರಿ]] * [[ಮರಡು]] * [[ಮತ್ತನ್ನೂರ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ನೀಲೇಶ್ವರಂ]] * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲ, ಕೇರಳ|ಪಾಲ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ (ದಕ್ಷಿಣ)]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] * [[ಪಯ್ಯನ್ನೂರ್]] * [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮನ್ನ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ಪುನಲೂರ್]] * [[ಶೋರನೂರ್]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] * [[ತ್ರಿಪುಣಿತುರಾ]] * [[ತಿರೂರ್]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವರ್ಕಲ]] |group6 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ತಾಲೂಕುಗಳು]] |list6 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಅಲಥೂರ್]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ಚಿರಯಿಂಕೀಳು ತಾಲೂಕು|ಚಿರಯಿಂಕೀಳು]] * [[ದೇವಿಕುಳಂ]] * [[ಇರನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ಇರನಾಡ್]] * [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು|ಹೊಸದುರ್ಗ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರ್]] * [[ಕಂಜಿರಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಲೂಕು|ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕೋಝೆಂಚೇರಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತೂರ್ (ಕೇರಳ)|ಕುನ್ನತ್ತೂರ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡು]] * [[ಕುಟ್ಟನಾಡು]] * [[ಮಲ್ಲಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಮನಂತವಾಡಿ]] * [[ಮನ್ನಾರ್ಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮೀನಾಚಿಲ್]] * [[ಮುಕುಂದಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ಮುಕುಂದಪುರಂ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ ತಾಲೂಕು|ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರ್]] * [[ಪತ್ತನಾಪುರಂ]] * [[ಪೀರ್ಮೇಡ್]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ರನ್ನಿ]] * [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಲಪ್ಪಿಲ್ಲಿ]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಿರೂರಂಗಾಡಿ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] * [[ತಿರೂರ್ ತಾಲೂಕು|ತಿರೂರ್]] * [[ಉದುಂಬಂಚೋಳ]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವಲ್ಲುವನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ವಲ್ಲುವನಾಡ್]] * [[ವೈತಿರಿ ತಾಲೂಕು|ವೈತಿರಿ]] |group7 = [[ಕೇರಳ#ಉಪವಿಭಾಗಗಳು|ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] |list7 = * [[ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶ|ಮಲಬಾರ್]] ** [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]] ** ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ * [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ದಕ್ಷಿಣ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಮಧ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಉತ್ತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] }}<noinclude> {{collapsible option|statename=optional}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು| ]] </noinclude> os117ohahxqvm01luq8btxqwnxh94in 1377753 1377752 2026-07-30T06:38:02Z A826 72368 1377753 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ಕೇರಳ |title = [[ಕೇರಳ]] |state = {{{state|{{{1|autocollapse}}}}}} |bodyclass = hlist |above = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಜಧಾನಿ]]: '''[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]''' |group1 = ಚಿಹ್ನೆಗಳು |list1 = ;ಪಕ್ಷಿ : [[ಮಹಾ ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್|ದೊಡ್ಡ ಮೂಗುಕೊಕ್ಕು ಹಕ್ಕಿ]] ;ಪ್ರಾಣಿ : [[ಭಾರತೀಯ ಆನೆ]] ;ಮರ : [[ತೆಂಗಿನ ಮರ]] ;ಹೂವು : [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಶವರ್ ಮರ|ಕಣಿಕೊನ್ನೆ]] ;ಮೀನು : [[ಕರಿಮೀನು]] |group2 = [[:ವರ್ಗ:ಕೇರಳ|ವಿಷಯಗಳು]] |list2 = * [[ಕೇರಳದ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]] * [[ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಆರ್ಥಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಶಿಕ್ಷಣ|ಶಿಕ್ಷಣ]] * [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರ]] * [[ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ|ಭೌಗೋಳಿಕತೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಕೇರಳದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು|ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪತ್ತು]] * [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] |group3 = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] |list3 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ KL-01]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲಂ KL-02]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ KL-03]] * [[ಆಲಪುಳ_ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ್ಳ KL-04]] * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ KL-05]] * [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಇಡುಕ್ಕಿ KL-06]] * [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ KL-07]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತ್ರಿಶೂರ್ KL-08]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ KL-09]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ KL-10]] * [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ KL-11]] * [[ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ವಯನಾಡ್ KL-12]] * [[ಕಣ್ಣೂರು_ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರ್ KL-13]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು KL-14]] |group4 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ನಗರ ನಿಗಮಗಳು]] |list4 = * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] |group5 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ಪುರಸಭೆಗಳು]] |list5 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಆಲಪುಳ]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ಅತ್ತಿಂಗಲ್]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ತತ್ತಮಂಗಲಂ]] * [[ಈಳೂರ್]] * [[ಗುರುವಾಯೂರ್]] * [[ಇರಿಂಜಾಲಕುಡ]] * [[ಕಳಮಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ]] * [[ಕಂಹಂಗಾಡ್]] * [[ಕಣ್ಣೂರು|ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ಪಟ್ಟಣ|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೂತುಪರಂಬ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್]] * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕುನ್ನಂಕುಲಂ]] * [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] * [[ಮಂಜೇರಿ]] * [[ಮರಡು]] * [[ಮತ್ತನ್ನೂರ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ನೀಲೇಶ್ವರಂ]] * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲ, ಕೇರಳ|ಪಾಲ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ (ದಕ್ಷಿಣ)]] * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] * [[ಪಯ್ಯನ್ನೂರ್]] * [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮನ್ನ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ಪುನಲೂರ್]] * [[ಶೋರನೂರ್]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ]] * [[ತ್ರಿಪುಣಿತುರಾ]] * [[ತಿರೂರ್]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವರ್ಕಲ]] |group6 = [[ಕೇರಳದ ನಿಗಮಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು|ತಾಲೂಕುಗಳು]] |list6 = * [[ಅದೂರ್]] * [[ಅಲಥೂರ್]] * [[ಆಲುವಾ]] * [[ಅಂಬಲಪ್ಪುಳ್ಳ]] * [[ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ]] * [[ಚವಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಚೆಂಗನ್ನೂರ್]] * [[ಚೇರ್ತಲ]] * [[ಚಿಟ್ಟೂರ್]] * [[ಚಿರಯಿಂಕೀಳು ತಾಲೂಕು|ಚಿರಯಿಂಕೀಳು]] * [[ದೇವಿಕುಳಂ]] * [[ಇರನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ಇರನಾಡ್]] * [[ಹೊಸದುರ್ಗ ತಾಲೂಕು|ಹೊಸದುರ್ಗ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರ್]] * [[ಕಂಜಿರಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಣ್ಣೂರ್]] * [[ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ]] * [[ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕು|ಕಾಸರಗೋಡು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರ್]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ತಾಲೂಕು|ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ಕೊತಮಂಗಲಂ, ಕೇರಳ|ಕೊತಮಂಗಲಂ]] * [[ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ]] * [[ಕೊಟ್ಟಯಂ]] * [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] * [[ಕೋಝೆಂಚೇರಿ]] * [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತೂರ್ (ಕೇರಳ)|ಕುನ್ನತ್ತೂರ್]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡು]] * [[ಕುಟ್ಟನಾಡು]] * [[ಮಲ್ಲಪ್ಪಲ್ಲಿ]] * [[ಮನಂತವಾಡಿ]] * [[ಮನ್ನಾರ್ಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] * [[ಮೀನಾಚಿಲ್]] * [[ಮುಕುಂದಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ಮುಕುಂದಪುರಂ]] * [[ಮುವತ್ತುಪುಳ್ಳ]] * [[ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ನೆಡುಮಂಗಾಡ್]] * [[ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ ತಾಲೂಕು|ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ]] * [[ನಿಲಂಬೂರ್]] * [[ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಳಂ]] * [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ಪರವೂರ್ ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರ್]] * [[ಪತ್ತನಾಪುರಂ]] * [[ಪೀರ್ಮೇಡ್]] * [[ಪೊನ್ನಾನಿ]] * [[ರನ್ನಿ]] * [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] * [[ತಲಿಪರಂಬ]] * [[ತಲಪ್ಪಿಲ್ಲಿ]] * [[ತಲಶ್ಶೇರಿ]] * [[ತಿರೂರಂಗಾಡಿ]] * [[ತಿರುವಲ್ಲ]] * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ತಾಲೂಕು|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] * [[ತೊಡುಪುಳ್ಳ]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್]] * [[ತಿರೂರ್ ತಾಲೂಕು|ತಿರೂರ್]] * [[ಉದುಂಬಂಚೋಳ]] * [[ವಡಕರ]] * [[ವೈಕೊಂ]] * [[ವಲ್ಲುವನಾಡ್ ತಾಲೂಕು|ವಲ್ಲುವನಾಡ್]] * [[ವೈತಿರಿ ತಾಲೂಕು|ವೈತಿರಿ]] |group7 = [[ಕೇರಳ#ಉಪವಿಭಾಗಗಳು|ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] |list7 = * [[ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶ|ಮಲಬಾರ್]] ** [[ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್]] ** ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ * [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ದಕ್ಷಿಣ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಮಧ್ಯ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ** [[ಉತ್ತರ ತಿರುವಾಂಕೂರು]] }}<noinclude> {{collapsible option|statename=optional}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು| ]] </noinclude> ikz99pace94ztu3fxjp29imj9uvigej ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:R from merge 10 44580 1377704 1238906 2025-11-14T06:57:05Z en>Paine Ellsworth 0 per edit request on talk page - remove TfM template 1238905 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |id=R from merge |name=From a merge |from=a page that was merged into another page |info=This redirect was kept in order to preserve [[Special:PageHistory/{{FULLPAGENAMEE}}|'''the edit history of this page''']] after its content was merged into {{#if:{{{1|}}}|'''[[{{{1}}}]]'''|the content of the target page}}. Please ''do not'' remove the tag that generates this text (unless the need to recreate content on this page has been demonstrated) or delete this page. ** For redirects with substantive [[Help:page histories|page histories]] that ''did not result from page merges'' use {{tl|R with history}} instead. |all category=Redirects from merges }}<noinclude> <!-- Place categories on /doc subpage; interwikis go to Wikidata. --> {{Documentation}} </noinclude> n5y7p9w41cjqouy7lq6e8e3cxrmav57 1377705 1377704 2026-07-30T06:04:21Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:R_from_merge]] 1238905 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |id=R from merge |name=From a merge |from=a page that was merged into another page |info=This redirect was kept in order to preserve [[Special:PageHistory/{{FULLPAGENAMEE}}|'''the edit history of this page''']] after its content was merged into {{#if:{{{1|}}}|'''[[{{{1}}}]]'''|the content of the target page}}. Please ''do not'' remove the tag that generates this text (unless the need to recreate content on this page has been demonstrated) or delete this page. ** For redirects with substantive [[Help:page histories|page histories]] that ''did not result from page merges'' use {{tl|R with history}} instead. |all category=Redirects from merges }}<noinclude> <!-- Place categories on /doc subpage; interwikis go to Wikidata. --> {{Documentation}} </noinclude> n5y7p9w41cjqouy7lq6e8e3cxrmav57 ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ 0 65021 1377792 1338774 2026-07-30T10:05:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377792 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ | image = File:ಪ್ರಗಲ್ಭ ಚಿಂತಕ, ಅರ್ಥವಿಹಾರಿ ಡಾ.ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ (page 1 crop).jpg | image_size = | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = '''''ಪ್ರಗಲ್ಭ ಚಿಂತಕ, ಅರ್ಥವಿಹಾರಿ ಡಾ.ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ'''''<br /> ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖಪುಟದ ಚಿತ್ರ | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = {{Birth year and age|೧೯೪೬}} | birth_place = ಮಾಳ, [[ಕಾರ್ಕಳ]] | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = ಲೇಖಕ, ಸಂಶೋದಕ, ಕಲಾವಿದ | language = ತುಳು, ಕನ್ನಡ | subjects = ಯಕ್ಷಗಾನ | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | citizenship = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> | education = ಎಂ. ಕಾಂ. , ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ (ಯಕ್ಷಗಾನ) | alma_mater = <!-- use only per [[MOS:INFOEDU]] --> | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = [[s:ಜಾಗರ|ಜಾಗರ]], [[s:ಕೇದಗೆ|ಕೇದಗೆ]], <br /> [[s:tcy:ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಬಟ್ರ್|ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಬಟ್ರ್ <small>(ಪರಿಚಯ-ತುಳು)</small>]] | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | signature_type = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> }} [[File:M. Prabhakar Joshi 02.jpg|thumb|ಡಾ. ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ]] '''ಡಾ. ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ'''ಯವರು (ಜನನ : ೧೯೪೬) [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧಕರು]], [[ಕಲಾವಿದ|ಕಲಾವಿದರು]], [[ಸಂಘಟನೆ|ಸಂಘಟಕರು]] ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಾರರು<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/art/speaking-for-a-form/article27327282.ece|title=Prabhakar Joshi, a scholar of Yakshagana-Talamaddale|first=Krishna Prakasha|last=Ulithaya|work=The Hindu |date=ಮೇ 30, 2019|via=www.thehindu.com}}</ref>. ಇವರು [[ಕಾರ್ಕಳ]] ತಾಲೂಕಿನ ಮಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://kanaja.karnataka.gov.in/ಡಾ-ಪ್ರಭಾಕರ-ಜೋಷಿ/</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಜೋಶಿಯವರು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ ಮಾಳ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರದ್ದು [[ಕಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿರುವ ಕುಟುಂಬ. ಇವರ ತಂದೆ ನಾರಾಯಣ ಜೋಶಿಯವರು [[ವಿದ್ವಾಂಸ|ವಿದ್ವಾಂಸರು]] ಮತ್ತು ವಾಗ್ಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ತಾಯಿ ಲಕ್ಷೀಬಾಯಿ. ಮಾತಾಮಹ ಅನಿರುದ್ಧ ಭಟ್ಟರು ಇವರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಗುರು. ಇವರು ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಜೋಶಿಯವರು ಬೆಸೆಂಟ್ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, [[ಮಂಗಳೂರು]] ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಎರಡು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಂಡರು. ಇವರು ಬೆಸೆಂಟ್ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರ, ಬಲ್ಮಠ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಗೌರವ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಯಕ್ಷಗಾನ [[ತಾಳಮದ್ದಳೆ]] ರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥದಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಗೋಷ್ಠಿ, ಆಟ ಕೂಟಗಳ ಸಂಘಟಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಆಡಿಯೋ ಸಿ.ಡಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/606876/experiments-should-not-affect-yakshagana.html|title='Experiments should not affect Yakshagana art form'|website=Deccan Herald}}</ref> ==ಕೃತಿಗಳು== * [[s:ಜಾಗರ|ಜಾಗರ]] * [[s:ಕೇದಗೆ|ಕೇದಗೆ]] * [[s:ಮಾರುಮಾಲೆ|ಮಾರುಮಾಲೆ]] * [[s:ಪ್ರಸ್ತುತ|ಪ್ರಸ್ತುತ]] * ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಕೋಶ * ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ * ತಾಳಮದ್ದಳೆ * [[s:ವಾಗರ್ಥ|ವಾಗರ್ಥ]] * ಕೃಷ್ಣ ಸಂಧಾನ: ಪ್ರಸಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ * [[s:tcy:ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಬಟ್ರ್|ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಬಟ್ರ್ (ಪರಿಚಯ-ತುಳು)]] * ಗುರ್ತ (ತುಳು ಕವಿತೆಗಳು) * ಪಂಡಿತ ಪೆರ್ಲ ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟ * ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ಥಿತಿ-ಗತಿ * ಕೊರಳಾರ * ಮುಡಿ * ವೀರಗಾಸೆ * ತತ್ತ್ವಮನನ * ಶ್ರೀ ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ : ದೃಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಠಿ (೨೦೨೧) * ಕವಿತೆಗಳು, ಅನುವಾದಗಳು, ಹಲವು ನೃತ್ಯ ನಾಟಕಗಳು * [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ರಾಜಕೀಯ, [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], ಕ್ರೀಡೆ, ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಬಿಡಿ ಬರಹಗಳು, ಅಂಕಣ ಲೇಖನಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://www.mangaloretoday.com/main/Yakshagana-should-head-from-noise-culture-towards-voice-culture-M-Prabhakara-Joshi.html|title=Mangalore Today &#124; Latest main news of mangalore, udupi - Page Yakshagana-should-head-from-noise-culture-towards-voice-culture-M-Prabhakara-Joshi|website=www.mangaloretoday.com}}</ref> ==ಇತರರೊಂದಿಗೆ== * ಮಣೇಲ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕರು : ಜೀವನ ಪರಿಚಯ - ಎನ್. ಮಾಧವಾಚಾರ್ಯ<ref>{{Cite web|url=https://nandalike.com/muddana-prakashana/|title=Muddana Prakashana – Nandalike}}</ref> * ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಚಯ, ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವೇಶ - ಪ್ರೊ. ಎಂ.ಎ. ಹೆಗಡೆ * ಕುಮಾರಿಲ ಭಟ್ಟ - ಪ್ರೊ. ಎಂ. ಎ. ಹೆಗಡೆ * ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ - ಗುರುರಾಜ ಮಾರ್ಪಳ್ಳಿ * ಹಾಜಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ. ಮೂಲ : ಪ್ರೊ. ಮುರಳೀಧರ ಉಪಾಧ್ಯ) * ಕೋಗಿಲೆ (ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಸಂಚಿಕೆ, ೧೯೮೮) ==ಸಂಪಾದಿತ== * ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ : ಸ್ವರೂಪ ಸಮೀಕ್ಷೆ * ಯಕ್ಷಗಾನ ಚಿಂತನ * ಕುಕ್ಕಿಲ ಸಂಪುಟ<ref>{{Cite web|url=https://yakshagana.com/dr-prabhakar-joshi-master/|title=Dr. Prabhakar Joshi Master &#124; Yakshagana|website=yakshagana.com}}</ref> ==ಸಂಪಾದಿತ : ಇತರರೊಂದಿಗೆ== * ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಕರಂದ (ಪೊಳಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಗ್ರಂಥ) * ಶ್ರೀ ಚಕ್ರ (ಪೊಳಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಸಮಿತಿ ಸಂಚಿಕೆ) * ಯಕ್ಷಗಾನ ವಾಚಸ್ಪತಿ (ಪೊಳಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀ ಸಮಿತಿ ಸಂಚಿಕೆ) * ಯಕ್ಷಕರ್ದಮ (ಪದವೀಧರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಮಿತಿ, ಮುಂಬೈ, ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂಕಲನ) * ಗಾನಕೋಗಿಲೆ (ಭಾಗವತ ದಾಮೋದರ್ ಮಂಡೆಚ್ಚ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) * ಸ್ವರ್ಣ ರೇಖೆ (ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸ್ವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ನೆನಪಿನ ಲೇಖನ ಸಂಕಲನಗಳು) * ಪೊಲಿ (ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಶತಮಾನ-ಸಂಪುಟ) * ಕುಬಣೂರು ಸ್ಮೃತಿ (ಕುಬಣೂರು ಬಾಲಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಸ್ಮೃತಿ ಗ್ರಂಥ) * ರಂಗವೆಂಕಟ ([[ಪಣಂಬೂರು]] ವೆಂಕಟರಾಯ, ಐಕಳ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) * ದೀವಾಣ ಸಂಪದ (ದೀವಾಣ ಭೀಮ ಭಟ್ಟ- ಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) * ಮೂಡಂಬೈಲು ಶಾಸ್ಥ್ರೀ - ೭೫ (ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ) * ಶ್ರೇಣಿ ಪ್ರಸಂಗ * ಶ್ರೀಮಯ ಅಮೃತ ಸಿಂಚನ (ಶ್ರೀ ಇಡಗುಂಜಿ ಮೇಳ - ೭೫, ಸಂಪುಟ) * ಶ್ರೀಮಯ ಅಮೃತ ಮಂಥನ (ಶ್ರೀ ಇಡಗುಂಜಿ ಮೇಳ - ೮೦, ಸಂಪುಟ) * ಶತಸ್ಮೃತಿ (ಬೆಸೆಂಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮೂಹದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಗ್ರಂಥ) ೨೦೧೯ * ಕಲಾವಿದ ಹರಿದಾಸ ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ ಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ (ಅಪ್ರಕಟಿತ) ==ಕೊಡುಗೆಗಳು== * '''ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ:''' ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿಯವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದು, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು [[ಪುಸ್ತಕ|ಪುಸ್ತಕಗಳು]] ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/m-prabhakar-joshi|title=ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ|website=www.bookbrahma.com|access-date=2025-07-31|archive-date=2025-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812075914/https://www.bookbrahma.com/author/m-prabhakar-joshi|url-status=dead}}</ref> * '''ಅರ್ಥಧಾರಿ:''' ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ [[ತಾಳಮದ್ದಳೆ|ತಾಳಮದ್ದಳೆಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. * '''ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನ:''' ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಸ್ವರೂಪ ನೀಡಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವು ಯಕ್ಷಗಾನದ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. * '''ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗೆಗಿನ ಬರಹಗಳು:''' ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರಹಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಂಪರೆ, [[ವೇಷ|ವೇಷಗಳು]], ಮತ್ತು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಚಾರ:''' ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಂಕಣಕಾರ== * ಸ್ಪಂದನ - ಹೊಸದಿಗಂತ ದೈನಿಕ * ಮಿನಿ ಕಾಲಂ: ನೂತನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಅಂಕಣ - ಜನವಾಹಿನಿ ಪತ್ರಿಕೆ * ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸ್ಪಂದನ - ಕರಾವಳಿ ಅಲೆ ದೈನಿಕ * ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮ್ಮುಖ - ಉದಯವಾಣಿ ದೈನಿಕ * ಜಿಜ್ಞಾಸೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಅಂಕಣ - ಉದಯವಾಣಿ ದೈನಿಕ * ಯಕ್ಷಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಬಲ್ಲಿರೇನಯ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆ.<ref>{{Cite web|url=https://yakshagana.com/speaking-for-a-form/|title=Speaking for a form &#124; Yakshagana|website=yakshagana.com}}</ref> ==ಸಂಘಟನೆಗಳು== * ಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಪೊಳಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಿತಿ, [[ಮಂಗಳೂರು]]. * ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕನ್ನಡ ಸಂಘ, ಮಂಗಳೂರು. * ಜಿಲ್ಲಾ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಸಂಘದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. * ಉಡುಪಿಯ ಎಂ.ಜಿ.ಎಂ. ಕಾಲೇಜಿನ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಸಲಹೆಗಾರ. * ಬಲಿಪ ಭಾಗವತ ೭೫- ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನ ಸಮಿತಿ ಯೋಜನೆ- ಸಮಗ್ರ ಸಂಘಟನಾ ಕಾರ್ಯ ೨೦೧೩-೧೫ * ಸಲಹೆಗಾರ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಳಗದ ಗೌರವಾಧ್ಯಕ್ಷ - ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಪಟ್ಲ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಮಂಗಳೂರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== * ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ - ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗ್ರಂಥ ಪುರಸ್ಕಾರ ೧೯೮೪-೧೯೯೪.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/need-unesco-recognition-for-yakshagana-prabhakar-joshi-1190315.html|title=Need Unesco recognition for Yakshagana: Prabhakar Joshi|website=Deccan Herald}}</ref> * ಆರ್.ಆರ್.ಸಿ. - ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಮಾನ- ೧೯೯೫ * ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ - ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ತಜ್ಞ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೩ * ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ - ಬೆಸೆಂಟ್ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಮೂಹದ ವಿಶೇಷ ಪುರಸ್ಕಾರ - ೨೦೦೩ * ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಳಗ ಕದ್ರಿ-ಶತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಉತ್ಸವ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸಸ್ತಿ - ೨೦೦೮ * ಶೇಣಿ ಸುಹೃತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಶೇಣಿ ಟ್ರಸ್ಟ್, [[ಸುರತ್ಕಲ್]] - ೨೦೦೯ * ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾರಂಗ ಸಪ್ತಾಹ ದಶಮಾನೋತ್ಸವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೯ * ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಸ್ಠಾನ ತುಳುನಾಡ ಸಿರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಂಗಳೂರು - ೨೦೧೭ * ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾರಂಗ [[ಉಡುಪಿ]], ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೦೯ * ವಿಕಾಸ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಕಾಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮೂಹ, ಮಂಗಳೂರು. * ಮಣಿಪಾಲ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಸಾಧಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನವ ವರ್ಷ ಸನ್ಮಾನ- ೨೦೧೫ * ಪ್ರೊ.ಎಂ.ಮರಿಯಪ್ಪ ಭಟ್ಟ ವಿದ್ವತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೧೬ (ಮಿತ್ತೂರು ಪ್ರತಿಸ್ಠಾನ) * ಕಾಂತಾವರ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೫ * ಕಾರ್ಕಳ ಬೊಂಬೆತಡ್ಕ ಪೈ ಕುಟುಂಬದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವಾ ದಶಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ೨೦೧೫ * [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಶಿಕಾಗೋ, ಬೊಸ್ಟಲ್, ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]], ಸಾನ್‌ಹೊಸೆ, ಸೈಂಟ್ ಲೂಯಿ, ಆಲ್ಬನಿ, [[ಫ್ಲಾರಿಡಾ|ಫ್ಲೊರಿಡಾದ]] ಕನ್ನಡ ಬಳಗಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟ ಅಕಾಡೆಮಿಯ 'ಪಾರ್ತಿಸುಬ್ಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೬'. * ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟ - ಶತಮಾನ ಸರಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸುರತ್ಕಲ್. * ಜೋಶಿ ವಾಗರ್ಥ ಗೌರವ - ದ್ವಿದಿನ ಗೋಷ್ಠಿ ಸಂಮಾನ, ಮೈಸೂರು, ೨೦೧೭ * [[ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೨೨<ref>{{cite web | title=ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ 2022 – ಕಣಜ | url=https://kanaja.karnataka.gov.in/category/ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ-ಪ್ರಶಸ್ತಿ/2022/ }}</ref> * ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲ್ಕೂರ ಪ್ರತಿಸ್ಠಾನ, ಮಂಗಳೂರು ೨೦೨೪ * ಪೊಳಲಿ ಯಕ್ಷೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೨೪ - ಹಾಗೂ ಹಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ==ಡಾ.ಜೋಶಿಯವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಯ:== ===ಡಾ.ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ=== ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಕುಲಪತಿಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ<ref>https://librarywala.com/authors/7272954386-dr-m-prabhakar-joshi</ref> * ಡಾ.ಎಂ.ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿಯವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕೆಲವೇ ವಿಮರ್ಶಕ ಕಲಾವಿದ ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ಆ ವಿಭಾಗದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * [[ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ|ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ]] ಬಳಿಕ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮುಖ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು. * ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಅಗ್ರಪಂಕ್ತಿಯ ಅರ್ಥಧಾರಿಯೆನಿಸಿ, ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಜೋಶಿಯವರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನಲೆ, [[ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ತುಳು]], [[ಕೊಂಕಣಿ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಗಳ ಜ್ಞಾನ, ಹಿರಿಯರ ಒಡನಾಟ, ವಾಣಿಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ - ಹೀಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. * ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಸ್ತು, ಪ್ರಸಂಗ, ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹಿಡಿತವಿದ್ದು, ಸಂವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಭಾವ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ತಿಳಿಹಾಸ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿದ್ವತ್ತು ಮತ್ತು ಸಹಜತೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿರುವ ಜೋಶಿಯವರ ಮಾತಿನ ರೀತಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]], [[ಶ್ರೀರಾಮ |ಶ್ರೀರಾಮ]], [[ಧರ್ಮರಾಜ]], [[ಶೂರ್ಪನಖಿ]], [[ಮಂಡೋದರಿ]], [[ದ್ರೌಪದಿ]], [[ಕರ್ಣ]], [[ದುರ್ಯೋಧನ]], [[ವಾಲಿ]], [[ಭೀಷ್ಮ]], ಸುಧನ್ವ, [[ಅರ್ಜುನ]], [[ವಿಭೀಷಣ]], [[ಆಂಜನೇಯ]], ಉತ್ತರ, ವೀರಮಣಿ, [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮ]], [[ರಾವಣ]], ತಾಮ್ರಧ್ವಜ, [[ಬಲರಾಮ]], [[ನಾರದ]], [[ಭರತ]] - ಹೀಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಲೀಸಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ಅದರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಗೆ ಆಳವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಹುರುಪು, ಆಯಾಮಗಳನ್ನು, ಶಿಸ್ತನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿ ಜೋಶಿಯವರ ಕೊಡುಗೆ ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿದೆ. * ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕಲೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನ, ತಾತ್ವಿಕ ಅರಿವು, ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಭದ್ರಬುನಾದಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆಯೆನಿಸಿದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಒಂದು ವ್ರತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ, ಕಲಾವಿದರಲ್ಲೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲೂ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://yakshagana.com/%E0%B2%AF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B7%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%A6-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%B6%E0%B3%8B%E0%B2%A7%E0%B2%95-%E0%B2%A1%E0%B2%BE-%E0%B2%8E%E0%B2%82-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0/|title=ಯಕ್ಷರಂಗದ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ&#124; ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ (A Great Scholar of Yakshagana Dr M. Prabhakara Joshi) &#124; Yakshagana|website=yakshagana.com}}</ref> * ಜೋಶಿಯವರ ಯಕ್ಷಗಾನ ವಿಮರ್ಶಾ ಗ್ರಂಥಗಳು ಅವರ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದಕೋಶ ಮತ್ತು ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ. ಮಹಾ [[ಪ್ರಬಂಧ|ಪ್ರಬಂಧಗಳು]] ಕನ್ನಡದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ರಚನೆಗಳಾಗಿವೆ. * ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, ಮೇಳ ಕಲಾ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿಕಟವರ್ಥಿಯಾಗಿರುವ ಜೋಶಿಯವರು ಪ್ರಭಾವಿ ಆತ್ಮೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೆರವು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಕಲಾವಿದನಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ - ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಸಂಘಟಕ, ನೇತಾರರಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಜೋಶಿಯವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆಗಳು, ಆಶಯ [[ಭಾಷಣ|ಭಾಷಣಗಳು]] ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯದ ಚಿಂತನೆಗಳಾಗಿವೆ. * ಜೋಶಿಯವರ ಪ್ರವಚನಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. * [[ಅಧ್ಯಾಪಕ]], ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಜೋಶಿಯವರ ಪ್ರತಿಭೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. * ಅವರ ಲೇಖನ, [[ಅಂಕಣ|ಅಂಕಣಗಳು]], [[ಪತ್ರ|ಪತ್ರಗಳು]] ಚುರುಕಾದ ವಿಚಾರ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. * ಸಾಂಸ್ಖೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ, [[ಮಾಧ್ಯಮ]], ಸಂವಹನ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆಗೈದಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikisource|ಕರ್ತೃ:ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಷಿ}} {{commonscat|Books by M. Prabhakara Joshy}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರು]] 5wypb9549sr0770hp36ynr1uhakjeas ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ 0 65749 1377696 1337418 2026-07-30T04:26:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377696 wikitext text/x-wiki {{Infobox hospital | Name = ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ | Org/Group = ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್ | Image = Austin_%26_Mercy_Hospital.JPG | Caption = ಆಸ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸಂಕೀರ್ಣ | Logo = <!-- optional --> | Location = [[:en:Melbourne|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] | Region = | State = [[:en:Victoria (Australia)|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]] | Country = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | coordinates = {{coord|-37.7564|145.0584|region:AU-VIC|format=dms|display=inline,title}} | HealthCare = ಮೆಡಿಕೇರ್ | Type = ಬೋಧನೆ | Speciality = | Standards = <!-- optional if no national standards --> | Emergency = ಹೌದು | Affiliation= | Beds = ೬೭೧<ref>{{cite web|url=http://www.austin.org.au/Assets/Files/Austin%202025%20Clinical%20Services%20Plan.pdf |title=Austin 2025 Clinical Service Plan |website=Austin Hospital}}</ref> | Founded = ೧೮೮೨ | Closed = <!-- optional --> | Website = {{URL|http://www.austin.org.au/austin-hospital/}} | Wiki-Links = <!-- optional --> }} '''ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು''' [[:en: Melbourne|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ]] ಈಶಾನ್ಯ ಉಪನಗರವಾದ [[:en: Heidelberg|ಹೈಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[:en: teaching hospital|ಬೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಇದನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್, ಜೊತೆಗೆ ಹೈಡೆಲ್ ಬರ್ಗ್ ವಾಪಸಾತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಟಾಲ್ಬೋಟ್ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ೧೮೮೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Thomas Austin|ಥಾಮಸ್ ಆಸ್ಟಿನ್]] ಅವರ ವಿಧವೆ [[:en: Elizabeth Austin|ಎಲಿಜಬೆತ್ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರವರು]] ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ರೋಗಗಳ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಇದು ಹಲವಾರು ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.austin.org.au/austin-hospital#Section4 |title=History |website=Austin Hospital |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413163522/http://www.austin.org.au/austin-hospital#Section4 |archive-date=13 April 2020 |access-date=3 March 2009}}</ref> ===ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದನಂತರ=== [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡು [[:en: military hospitals|ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]] ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದವು: ೧೩ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೧ ಮತ್ತು ೧೯ ಮೇ ೧೯೪೭ ರ ನಡುವೆ [[:en: Australian Army|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸೈನ್ಯವು]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ೧೧೫ ನೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ೧೯೪೨ ಮತ್ತು ೧೯೪೭ ರ ನಡುವೆ [[:en:Royal Australian Air Force|ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುವ ೬ ನೇ ಆರ್‌ಎಎಎಫ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸೈನ್ಯವು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ೧೯೪೭ ರ ಮೇ ೧೯ ರಂದು ವಾಪಸಾತಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು. ನಂತರ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ''ರಿಪಾಟ್ರಿಯೇಷನ್ ಜನರಲ್ ಹೊಸ್ಪಿಟಲ್ ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ವಾಪಸಾತಿ ಆಯೋಗ ([[:en:Department of Veterans' Affairs|ವೆಟರನ್ಸ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಇಲಾಖೆ]]) ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೪ ರವರೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್ ರಿಪಾಟ್ರಿಯೇಷನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಎಂದು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ===ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ=== ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ೧೯೯೫ ರ ಜನವರಿ ೧ ರಂದು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್ ರಿಪಾಟ್ರಿಯೇಷನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ೧೯೯೫ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಸ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ರಿಪಾಟ್ರಿಯೇಷನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು - "ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೃತೀಯ ರೆಫರಲ್ ಕೇಂದ್ರವು ರೋಗಿಗಳ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾಪಿತ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು". ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Jeff Kennett|ಜೆಫ್ ಕೆನ್ನೆಟ್]] ಅವರ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೋರಿಕೆಯಾದವು.<ref>{{Cite web|last=Wynne|first=Michael|date=February 2002|title=The Austin and Repatriation Privatisation|url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/documents/health/austin_privatisation.html|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-26|website=documents.uow.edu.au}}</ref><ref>{{Cite web|title=The World Today - 31/08/1999: Victorian ALP's big day goes wrong|url=https://www.abc.net.au/worldtoday/stories/s48175.htm|access-date=2021-01-26|website=www.abc.net.au}}</ref> ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸಮಾಧಾನವಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗೀಕರಣ|ಖಾಸಗೀಕರಣದ]] ಬಗ್ಗೆ ಗೌಪ್ಯ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಗೌಪ್ಯತಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. [[:en: Labor Party|ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷವು]] ಖಾಸಗೀಕರಣ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿರೋಧವನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿತು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Steve Bracks|ಸ್ಟೀವ್ ಬ್ರಾಕ್ಸ್]] ಅವರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಚುನಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮೂವರು ಸ್ವತಂತ್ರರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Michael Wynne, [http://www.uow.edu.au/arts/sts/bmartin/dissent/documents/health/Austin_privatisation.html "The Austin and Repatriation Privatisation"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050718041452/http://www.uow.edu.au/arts/sts/bmartin/dissent/documents/health/Austin_privatisation.html |date=July 18, 2005 }}, 2002, Faculty of Arts, University of Wollongong, retrieved 2009-03-03.</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು [[:en: Mercy Hospital for Women|ಮರ್ಸಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್]] (ಎಂಎಚ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ) ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಿಂದ ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಜನೆಯು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಇದರ ವೆಚ್ಚ $೩೭೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ===೨೦೦೩ ರಿಂದ=== ಏಪ್ರಿಲ್ ೩೦, ೨೦೦೩ ರಂದು, ಆಸ್ಟಿನ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್ & ರಿಪಾಟ್ರಿಯೇಷನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ (ಎ & ಆರ್ ಎಂಸಿ) ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಜನವರಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. [[:en: Brendan Murphy|ಬ್ರೆಂಡನ್ ಮರ್ಫಿ]] ಅವರನ್ನು ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೭ ಮೇ ೨೦೦೫ ರಂದು, ಮರ್ಸಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ==ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೇವೆಗಳು== ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ತೀವ್ರವಾದ [[ :en:spinal injuries|ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ಗಾಯಗಳು]], [[:en: liver transplant|ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಸಿಗೆ]] [[:en: Victorian|ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್]]-ವ್ಯಾಪಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[:en: toxicology|ವಿಷವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ]] ರಾಜ್ಯ ರೆಫರಲ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|last=Toy|first=Mary-Anne|date=2016-08-25|title=Andrew Chapman's picture essay of an organ transplant|url=https://www.smh.com.au/healthcare/andrew-chapman-organ-transplant-pic-essay-20160818-gqvfha.html|access-date=2021-01-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en}}</ref> ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ (೧೨ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು) ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಘಟಕ, ಈಗಲ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಯುನಿಟ್ (ಈಗ ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ಮಕ್ಕಳ ಘಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ರೆಸ್ಪಿರೇಟರಿ ಸಪೋರ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ (ವಿಆರ್‌ಎಸ್ಎಸ್) ಸಹ ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಸ್ಟಿನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಬೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು [[:en:PACS|ಪಿಎಸಿಎಸ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಫಿಲ್ಮ್‌ಲೆಸ್ ರೇಡಿಯಾಲಜಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್ [[:en:Vascular Surgery|ನಾಳೀಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಘಟಕವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ನಾಳೀಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಚತುಷ್ಪಥ ರೆಫರಲ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ತಜ್ಞ [[ :en:Vascular Ultrasound|ನಾಳೀಯ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್]] ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Austin Health Department of Vascular Surgery Research|url=https://www.researchgate.net/lab/Austin-Health-Department-of-Vascular-Surgery-Jason-Chuen|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-26|website=ResearchGate|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Watson|first1=David I.|last2=Tan|first2=Lorwai|last3=Richards|first3=Toby|last4=Muralidharan|first4=Vijayaragavan|last5=Pockney|first5=Peter|date=2020|title=Trainee-led collaboratives, clinical trials and new opportunities in the COVID-19 era|url= |journal=ANZ Journal of Surgery|language=en|volume=90|issue=11|pages=2175–2176|doi=10.1111/ans.16156|issn=1445-2197|pmc=7361310|pmid=32639103}}</ref> ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ :en:kidney transplantation|ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|last=Van den berg|first=Lucie|date=2014-06-07|title=Kidney miracle went down to the wire|url=https://www.heraldsun.com.au/news/victoria/worldfirst-kidney-transplant-exercise-that-saved-six-lives-could-be-the-first-of-many/news-story/24eb0f66613c915c38b84cfcd13b697e|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-26|website=heraldsun.com.au|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Armitage|first=Laura|date=2016-05-02|title=Helping hand on the other foot|url=https://www.heraldsun.com.au/leader/east/monash-hospital-transplant-patient-lisa-power-recovers-with-help-from-austin-hospital-colleagues/news-story/65c866384eb42e97076c31ef93af13c0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506053221/http://www.heraldsun.com.au:80/leader/east/monash-hospital-transplant-patient-lisa-power-recovers-with-help-from-austin-hospital-colleagues/news-story/65c866384eb42e97076c31ef93af13c0 |archive-date=6 May 2016 |access-date=2021-01-26|website=heraldsun|publisher=Heidelberg Leader|language=en}}</ref> [[:en: Australian and New Zealand Kidney Exchange|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ವಿನಿಮಯ]](ಎಎನ್‌ಝಡ್‌ಕೆಎಕ್ಸ್) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=Austin Health: Vascular Surgery|url=https://www.austin.org.au/surgery/vascular/|access-date=2021-01-26|website=www.austin.org.au}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಥೊರಾಸಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ :en:Kew|ಕ್ಯೂನಲ್ಲಿರುವ]] ರಾಯಲ್ ಟಾಲ್ಬೋಟ್ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|last=Cadzow|first=Jane|date=2016-02-17|title=7 kidney donors, 7 recipients, 6 hospitals, 3 cities. What could possibly go wrong?|url=https://www.smh.com.au/lifestyle/7-kidney-donors-7-recipients-6-hospitals-3-cities-what-could-possibly-go-wrong-20160204-gmlc29.html|access-date=2021-01-26|website=The Sydney Morning Herald|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Coulton|first=Mark|date=24 September 2019|title=Living kidney transplants to increase under joint Australian and NZ program|url=https://www.health.gov.au/ministers/the-hon-mark-coulton-mp/media/living-kidney-transplants-to-increase-under-joint-australian-and-nz-program|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413104036/https://www.health.gov.au/ministers/the-hon-mark-coulton-mp/media/living-kidney-transplants-to-increase-under-joint-australian-and-nz-program |archive-date=13 April 2020 |access-date=26 January 2020|website=health.gov.au|publisher=Commonwealth of Australia, Department of Health|type=Media release}}</ref> [[ :en:Plastic and Reconstructive Surgery Unit|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಘಟಕವು]] ನರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Australian surgeons restore hand and arm function to paralysed patients|url=https://news.sky.com/story/australian-surgeons-restore-hand-and-arm-function-to-paralysed-patients-11757060|access-date=2021-01-26|website=Sky News|language=en}}</ref> ==ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಆಸ್ಟಿನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Thompson|first=Graeme|date=May 2016|title=From Student to Surgeon|url=http://www.austinsurgery.org/Laminas_2016_Vol_3_Issue_1.pdf|journal=Laminas – Austin General Surgery Training Newsletter|series=Sands of Time|volume=3|issue=1|pages=8–11|via=|access-date=2024-12-23|archive-date=2022-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117013641/http://www.austinsurgery.org/Laminas_2016_Vol_3_Issue_1.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಂದಿನಿಂದ [[:en: University of Melbourne|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]], [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]], [[ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ)|ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[:en:Physiotherapy|ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ]] ವಿಭಾಗಗಳು ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ :en:Royal Melbourne Institute of Technology|ರಾಯಲ್ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಮತ್ತು [[ :en:La Trobe University|ಲಾ ಟ್ರೋಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ತೃತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. [[:en: Monash University|ಮೊನಾಶ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ :en:Deakin University|ಡೀಕಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[:en:Swinburne University of Technology|ಸ್ವಿನ್ಬರ್ನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[:en:Victoria University of Technology|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ :en:Australian Catholic University|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಎನ್ಎಸ್ಆರ್‌ಐ), ಬ್ರೈನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಬಿಆರ್‌ಐ) ನೊಂದಿಗೆ [[ನರವಿಜ್ಞಾನ]] ಸಂಶೋಧನೆ, [[ಅಪಸ್ಮಾರ]] ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಇಆರ್‌ಐ), ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಟ್ರಾಮಾಟಿಕ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ (ಬಿಆರ್‌ಎಲ್) ಸೇರಿವೆ. ==ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೇಂದ್ರ== ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[:en: Positron Emission Tomography|ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್ ಎಮಿಷನ್ ಟೊಮೊಗ್ರಫಿ]] (ಪಿಇಟಿ)<ref>{{Cite web|title=Olivia Newton-John on her cancer wellness center: It's 'my dream' to help others|url=https://www.today.com/health/olivia-newton-john-her-cancer-wellness-center-its-my-dream-t117063|access-date=2021-01-26|website=TODAY.com|date=4 October 2017 |language=en}}</ref> ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Olivia Newton John Cancer & Wellness Centre|url=http://www.bsa.com.au/pages/sectors/education-research/onj-cancer-wellness-centre.html|access-date=2021-01-26|website=www.bsa.com.au|archive-date=2021-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223090323/http://bsa.com.au/pages/sectors/education-research/onj-cancer-wellness-centre.html|url-status=dead}}</ref> ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು [[:en: Ludwig Cancer Research|ಲುಡ್ವಿಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್]] ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[:en: Olivia Newton-John|ಒಲಿವಿಯಾ ನ್ಯೂಟನ್-ಜಾನ್]] ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವೆಲ್ನೆಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|last=Van den berg|first=Lucie|date=2014-09-07|title=New centre has cancer on the run|url=https://www.heraldsun.com.au/news/victoria/olivia-newtonjohn-cancer-research-institute-new-research-centre-has-cancer-on-the-run/news-story/1cb44515831652b145ed3be9920dbbe6|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-26|website=heraldsun|language=en}}</ref> ಇದನ್ನು ೨೦೧೨ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಬೆಂಬಲದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಜೊತೆಗೆ ೨೦೦,೦೦೦ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಒಟ್ಟು $ ೧೭ ಮಿಲಿಯನ್, ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚಗಳು $ ೧೮೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅದರ "ಹಸಿರು" ವಿನ್ಯಾಸವು ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|title=Olivia Newton John Cancer and Wellness Centre|url=http://jacksonarchitecture.com.au/portfolio_page/olivia-newton-john-cancer-and-wellness-centre/|access-date=2021-01-26|website=Jackson Architecture|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Olivia Newton-John Cancer Wellness Research Centre {{!}} WSP|url=https://www.wsp.com/en-AU/projects/olivia-newton-john-cancer-centre|access-date=2021-01-26|website=www.wsp.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Olivia Newton-John Cancer & Wellness Centre {{!}} Green Building Council of Australia|url=https://new.gbca.org.au/showcase/building/olivia-newton-john-cancer-wellness-centre/|access-date=2021-01-26|website=new.gbca.org.au}}</ref> ಜನವರಿ ೧, ೨೦೧೫ ರಂದು, ಒಎನ್‌ಜೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಲುಡ್ವಿಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಲಿವಿಯಾ ನ್ಯೂಟನ್-ಜಾನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.onjcancercentre.org/about/a-public-hospital-with-a-difference|title=Olivia-Newton John Cancer Research Institute}}</ref> ==೩ಡಿ ಮುದ್ರಣ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ== ಆಸ್ಟಿನ್ ಹೆಲ್ತ್ ೩ಡಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯನ್ನು [[:en: The University of Melbourne|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆಧಾರಿತ [[:en: medical 3D printing |ವೈದ್ಯಕೀಯ ೩ಡಿ ಮುದ್ರಣ]] ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|date=2017-11-22|title=3D Printing in Medicine – A Transformative Technology|url=https://healthvoices.org.au/issues/november-2017/3d-printing-medicine-transformative-technology/|access-date=2021-01-26|website=Health Voices|language=en-AU|archive-date=2021-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227091335/https://healthvoices.org.au/issues/november-2017/3d-printing-medicine-transformative-technology/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Trounson|first=Andrew|date=2017-08-22|title=Five ways 3D printing is changing medicine|url=https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/five-ways-3d-printing-is-changing-medicine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905085102/https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/five-ways-3d-printing-is-changing-medicine |archive-date=5 September 2017 |access-date=2021-01-26|website=Pursuit|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Listek|first=Vanesa|date=2019-06-10|title=Interview with Jasamine Coles-Black: Benefits of 3D Printed Models in Vascular Surgery|url=https://3dprint.com/245697/interview-with-jasamine-coles-black-benefits-of-3d-printed-models-in-vascular-surgery/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612021911/https://3dprint.com/245697/interview-with-jasamine-coles-black-benefits-of-3d-printed-models-in-vascular-surgery/ |archive-date=12 June 2019 |access-date=2021-01-26|website=3DPrint.com {{!}} The Voice of 3D Printing / Additive Manufacturing|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-12-18|title=Interview with Jason Chuen: Shaping Australia's Medical 3D Printing Environment|url=https://3dprint.com/260404/interview-with-jason-chuen-shaping-australias-medical-3d-printing-environment/|access-date=2021-01-26|website=3DPrint.com {{!}} The Voice of 3D Printing / Additive Manufacturing|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=10 May 2018|title=Body Print — Medical 3D Printing on 7 News|url=https://www.youtube.com/watch?v=5EuOOhnmKT8|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-26|website=www.youtube.com|publisher=7 News, Melbourne}}</ref> ಇದು [[ :en:COVID-19 pandemic|ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್, ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|last=Zhang|first=Kathy|date=2020-05-01|title=3D printing medical equipment for COVID-19|url=https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/3d-printing-medical-equipment-for-covid-19|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200512044319/https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/3d-printing-medical-equipment-for-covid-19 |archive-date=12 May 2020 |access-date=2021-01-26|website=Pursuit|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Miles|first1=L. F.|last2=Chuen|first2=J.|last3=Edwards|first3=L.|last4=Hohmann|first4=J. D.|last5=Williams|first5=R.|last6=Peyton|first6=P.|last7=Grayden|first7=D. B.|date=2020|title=The design and manufacture of 3D-printed adjuncts for powered air-purifying respirators|url= |journal=Anaesthesia Reports|language=en|volume=8|issue=2|pages=e12055|doi=10.1002/anr3.12055|issn=2637-3726|pmc=7369400|pmid=32705085}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{Official website|www.austin.org.au}} *[https://web.archive.org/web/20160216083542/https://ahro.austin.org.au/austinjspui/ Austin Health Research Online] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] pvyicr2ogu84a47ot6zbuto8a0owxoq ದ್ವಿ-ಮುಖ ಸರ್ಕಾರ 0 71748 1377688 1351012 2026-07-30T00:17:55Z ~2026-42280-31 100801 1377688 wikitext text/x-wiki ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೬೫ ರಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯೇ ದ್ವಿ-ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಆಡಳಿತ ನವಾಬ [[ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಯಿತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷರು ]] ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಭೂಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದರು. ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮುಂತಾದ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರಗಳು ನವಾಬನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಇಬ್ಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ನಲುಗುವಂತಾಯಿತು 𝓓𝓪𝔂𝓾 ✍️✍️ 805jfhxf8obm6fg59aok6o7qxanfmfw 1377693 1377688 2026-07-30T02:29:48Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-42280-31|~2026-42280-31]] ([[User talk:~2026-42280-31|talk]]) to last revision by Anzx-ooo(TwinkleGlobal) 1377693 wikitext text/x-wiki ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೬೫ ರಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯೇ ದ್ವಿ-ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಆಡಳಿತ ನವಾಬ [[ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಯಿತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷರು ]] ದಿವಾನಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದು ಭೂಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದರು. ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮುಂತಾದ ಆಡಳಿತ ಸೂತ್ರಗಳು ನವಾಬನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಇಬ್ಬರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ನಲುಗುವಂತಾಯಿತು. {{ಚುಟುಕು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} 80g7ajq7hdbolb38ip1k1wwvt2fcbso ಆನೋಲೀಡ್ 0 79334 1377691 1336737 2026-07-30T01:47:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377691 wikitext text/x-wiki '''ಆನೋಲೀಡ್''' ಸುಮಾರು 1080ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಒಂದು [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ| ಜರ್ಮನ್]] ಕಾವ್ಯ. ==ಕಾವ್ಯ ವಸ್ತು== [[ಕೊಲೋನ್]] ನಗರದ ಆರ್ಚ್‍ಬಿಷಪ್ ಆಗಿದ್ದ ಆನೋ ಎಂಬ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಕಾವ್ಯ. ==ಶೈಲಿ== ತೀರಾ ಸರಳವಾದ, ಜನಾದರಣೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಹಲವರ ದೃಷ್ಟಿ ಸೆಳೆಯಿತು. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‍ಭಾಷೆ ಹಳೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರೌಢ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ ನರಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾವ್ಯ ಇದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಬ್ರಾನ್‍ಬರ್ಗನ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯೊಬ್ಬ ಬರೆದ ಎಝೋಲೀಡ್ (1063) ಎಂಬ, [[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಪವಾಡ]]ಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಎರಡೂ ಕಾವ್ಯಗಳು, ಅತಿ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ಮಂಜಿನಲ್ಲೂ ಕಾವ್ಯಗುಣಗಳನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅರಳಿದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{de icon}}[http://mhgta.uni-trier.de/katalogsuche.php?suchwort=annolied Mittelhochdeutsches Textarchiv (mhgta): full text online]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{de icon}} [http://www.dunphy.de/Medieval/Annolied Text with English translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140726123028/http://www.dunphy.de/Medieval/Annolied |date=2014-07-26 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆನೋಲೀಡ್}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು]] 0rsx7w4ihs6fe4hitxmj2zrtyk1z1yz ಇಂಡಿಗೋ ವಿಮಾನಯಾನ 0 80573 1377697 1337592 2026-07-30T05:10:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377697 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} ಇಂಡಿಗೊ, ಭಾರತದ ಗುರ್ಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2016ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ 36.8% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ದೈನಂದಿನ 40 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 679 ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹಾರಾಟದ ವಿಮಾನಯಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನಯಾನವನ್ನು ಇಂಟರ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ರಾಹುಲ್ ಭಾಟಿಯಾ ಹಾಗೂ ರಾಕೇಶ್ ಗಂಗ್ವಾಲ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೂಲದ ಎನ್ನಾರೈ 2006 ರಲ್ಲಿ ಶುರುಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2006 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 2012 ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಬೃಹತ್ [[ಭಾರತೀಯ]] ವಾಹಕ ಕಂಪನಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ ಇಂದ ನವೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು.ವಿಮಾನಯಾನ ಎಲ್ಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂರಚನಾ ಏರ್ಬಸ್ A320 ಒಂದು ವಿಧದ ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ == ಆಗಸ್ಟ್ 2015 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಡಿಗೊ, $ 27 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ 250 ಏರ್ಬಸ್ A320neo ವಿಮಾನದ ಒಂದು ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಆದೇಶವಾಗಿದೆ ಏರ್ಬಸ್ ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/IndiGo-orders-250-planes-for-27bn/articleshow/48519687.cms|title=IndiGo orders 250 planes|newspaper=Times of India|date=18 August 2015|access-date=30 June 2016}}</ref> ಇಂಡಿಗೊ ₹ 3,200 ಕೋಟಿ (ಅಮೇರಿಕಾದ $ 480 ದಶಲಕ್ಷ) 19 ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ಘೋಷಿಸಿತು ಇದು 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಂದು ತೆರೆಯಿತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2016, ಇದು 36,8% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=IndiGo Airlines IPO to open on October 27, price band Rs 700-765|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/ipos/fpos/indigo-airlines-ipo-to-open-on-tuesday-price-band-rs-700-765/articleshow/49453526.cms|newspaper=The Economic Times|date=20 October 2015|access-date=30 June 2016}}</ref> ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತು ==ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟತೆ == ವಿಮಾನವೊಂದರ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಏರ್ಲೈನ್ ಲೋಗೋ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಏರ್ಲೈನ್ ಇಂಡಿಗೋ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಲೋಗೋ ವಿಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಟೋನ್ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನದ ಪರಿಚಾರಕರು ಒಂದು ಟೋಪಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನರ್ ರಾಜೇಶ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೇಕಪ್ ಕಲಾವಿದ ಅಂಬಿಕಾ ಪಿಳ್ಳೈ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ತೆಳುವಾದ ನೀಲಿ ಬೆಲ್ಟ್ ಸಮುದ್ರ ನೀಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಪೀಸ್ ಟುನಿಕ್ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏರ್ಲೈನ್ "ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಗಾ" ಎಂಬ ಅಡಿಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="brand">{{cite news|url=http://travel.cnn.com/mumbai/life/brand-story-behind-indigo-044435/|title=The IndiGo brand story|work=CNN|date=17 February 2011|first=Aditi|last=Saxton|access-date=30 June 2016|archive-date=29 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329013803/http://travel.cnn.com/mumbai/life/brand-story-behind-indigo-044435/|url-status=dead}}</ref> ==ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ== ಇಂಡಿಗೊ ಏರ್ಲೈನ್ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ದರದ ವಿಮಾನಯಾನ್ವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯ ಇಂಡಿಗೊ ಯಶಸ್ಸಿನ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅದರ ಅನನ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಿಮಾನಗಳ (ಏರ್ಬಸ್ A320) ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲ್ಲ ಆಸನ ಸಂರಚನೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಇದು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಸರಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನಯಾನ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಹಾರಾಟ ಸಿದ್ದ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಖಾತರಿಯಾಗಿ ವಿಮಾನಗಳು ಸಿದ್ದವಾಗಿರುವುದು ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸುಮಾರು 12 ಗಂಟೆಗಳ ಹಾರಾಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೌಕರರು ಚೆಕ್ ಇನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸರಕು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ==ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು== ಜೂನ್ 2016 ರಂತೆ, ಇಂಡಿಗೊ 679 ದೈನಂದಿನ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು 40 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, ಭಾರತದ 35 ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 5 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cleartrip.com/flight-booking/indigo-airlines.html|title= On-Board Indigo Airlines |publisher= cleartrip.com|accessdate=30 June 2016}}</ref> ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಬೇಸ್ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೇಸ್ಗಳನ್ನು,ಬೆಂಗಳೂರು ಚೆನೈ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], ಕೋಲ್ಕತಾ, [[ಮುಂಬಯಿ]] ಮತ್ತು ನಾಗ್ಪುರದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2011 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಡಿಗೊ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇಂಡಿಗೊ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆ 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 ರಂದು ದಹಲಿ ಮತ್ತು ದುಬೈ ನಡುವೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆಗಳು ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಮಸ್ಕಟ್, ಕಠ್ಮಂಡುವಿಗೆ ಪೂರೈಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏರ್ಲೈನ್ ಕುನ್ಮಿಂಗ್, ಚೀನಾ ಗೆ ವಿಮಾನಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/2nd-Kolkata-China-flight-on-cards/articleshow/47648761.cms|title=2nd Kolkata-China flight on cards|newspaper=The Times of India|date=13 July 2015|access-date=30 June 2016}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] l9vqcnba55w6ltuj9l70lybto17c9q8 ಈಬೇ 0 84391 1377754 1338004 2026-07-30T06:54:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377754 wikitext text/x-wiki {{merge to|ಇಬೇ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್}} {{Infobox company |name = ಈಬೇ ಇಂಡಿಯಾ |logo = [[File:EBay logo.svg|ಈಬೇ ಇಂಡಿಯಾ]] |caption = ಇಬೇ ಇಂಡಿಯಾ |location = ೨೧೪೫ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ <br/> ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ | ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ | ಸಿಎ ೯೫೧೨೫ <br/> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |founder = ಪಿಯರೆ ಒಮಿದ್ಯ |key people = ಥಾಮಸ್ ಜೆ ಟೈರ್ನಿಯ (ಚೇರ್ಮನ್) <br /> ಡೆವಿನ್ ವೇನಗ (ಸಿ.ಇ.ಒ) |industry = [[ಅಂತರಜಾಲ]] |services = ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ |url = {{URL|ebay.com}} |company_type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿ |num_employees = ೧೧,೬೦೦ (೨೦೧೬) }} ಈಬೇ ಇ೦ಕ್. ಕ೦ಪನಿಯು '''ಅಮೇರಿಕಾ'''ದ '''ಮಲ್ಟಿ ನ್ಯಾಷನಲ್''' ಮತ್ತು ''ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್'' ಕ೦ಪನಿಯ೦ದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ''ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ಸ್ ಟು ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ಸ್'' ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟು ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ಸ್ ಮಾರಾಟ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಗ್ರಾಹಕ]]ರಿಗೆ '''ಅ೦ತರ್ಜಾಲ'''ದ ಮೂಲಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯು ಸಾನ್ ಜೋಸ್, ''ಕಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ''ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಈಬೇ ಸ೦ಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪೈರ್ರೆ ಒಮಿಡ್ಯಾರ್ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇ೦ದು ಆ ಕ೦ಪನಿಯು ೩೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಲ್ಟಿಬಿಲಿಯನ್-ಡಾಲರ್ ಸ೦ಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://pages.ebay.com/globaltrading/buyer/index.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-02-05 |archive-date=2011-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127162053/http://pages.ebay.com/globaltrading/buyer/index.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕ೦ಪನಿಯು ಈಬೇ.ಕಾ೦ ಎ೦ಬ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರಾಟದ ಸ೦ಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾಪಾರಿ]]ಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯ೦ತ ಆನ್ಲೈನ್ ಮುಖಾ೦ತರ ಶಾಪಿ೦ಗ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಈ ಕ೦ಪನಿಯು ಹರಾಜು ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟ ಎ೦ಬ ಹೊಸ ಆಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊ೦ಡಿದೆ. ಇದು '''ಹರಾಜು ಮಾರಾಟ''' ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ''''ಬೈ ಇಟ್ ನವ್'''' ಎ೦ಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ವರ್ಗೀಕೃತ ಜಾಹೀರತುಗಳನ್ನು, ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಈ ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಹಿ೦ದೆ ಪೇಪಾಲ್ ಎ೦ಬ ಕ೦ಪನಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಈಬೇ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>https://www.allbusiness.com/skype-and-paypal-a-different-set-of-rules-2-8583888-1.html</ref> ಇದು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉಚಿತವಾದ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ವ್ಯಾಪರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಲಿಸ್ಟಿ೦ಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಾಗ ಕರ್ಚು ವೆಚ್ಛವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>http://pages.ebay.com.au/help/sell/seller-fees.html</ref> ===ಇತಿಹಾಸ=== '''ಪೈರ್ರೆ ಒಮಿಡ್ಯಾರ್''' ಎ೦ಬ ಕ೦ಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಕಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆ೦ಬರ್ ೩, ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ''ಹರಾಜು ವೆಬನ್ನು'' ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೊಡ್ಡ ಸೈಟಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಹರಾಜು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ ಮುರಿದು ಹೋದ ''ಲೇಸರ್ ಪಾಯಿ೦ಟರ್'' ಒ೦ದು ೧೪.೮೩ ಡಾಲರ್ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು, ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊ೦ಡ ಪೈರ್ರೆ ಅದನ್ನು ಕೊ೦ಡ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಸ೦ಪರ್ಕಿಸಿ ಕೇಳಿದ 'ಅದು ಮುರಿದು ಹೋದ ಲೇಸರ್ ಪಾಯಿ೦ಟರೆ ಎ೦ದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವೇ ?' ಎ೦ದು. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಆ ಗ್ರಾಹಕನು, ತಾನು ಮುರಿದ ಲೇಸರ್ ಪಾಯಿ೦ಟರ್ಗಳನ್ನು ಸ೦ಗ್ರಹ ಮಾಡುವವನೆ೦ದು. ಈಬೇಯು ಒಮಿಡ್ಯಾರ್ ಗೆ ತನ್ನ ಇ೦ಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವ ಅವನ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಕೌ೦ಟನ್ನು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಸ೦ಚಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿ೦ದ ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳುವ ತನಕ ಒ೦ದು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದ೦ತೆ ಅವನು ಈಬೇಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದ. ನ೦ತರ ಅವನು ಕ್ರಿಸ್ ಅಗರ್ಪೌ ಎ೦ಬವನನ್ನು ಮೊದಲ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಒಳಬರುವ ಚೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊ೦ಡ. ''ಜೆಫ಼್ರಿ ಸ್ಕೊಲ್'' ಎ೦ಬುವನನ್ನು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಶನಾಗಿ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಈಬೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಪ್ಪ೦ದದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಆಕ್ಷನ್ ಕ೦ಪನಿಯ ಮೂಲಕ ಲಿಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲೆಜಿಯ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾರ೦ಭಿಸಿತು. ಕ೦ಪನಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಏರುತ್ತ ಹೋಯಿತು, ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ೨,೫೦,೦೦೦ ಹರಾಜು ಆದರೆ, ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಇಪತ್ತು ಲಕ್ಷ ಹರಾಜಾಯಿತು. ಕ೦ಪನಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಕ್ಷನ್ ವೆಬ್ಬಿ೦ದ ಈಬೇಗೆ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊ೦ಡಿತು. ಮೂಲತ: ಈ ಕ೦ಪನಿಯು ಎಕೊ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್ ಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಇದು ಒಮಿಡ್ಯಾರಿನ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಕ೦ಪನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url=https://www.thebalance.com/how-did-ebay-start-1140007 | title=The Humble Beginnings of eBay | access-date=2017-02-05 | archive-date=2017-07-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170730141305/https://www.thebalance.com/how-did-ebay-start-1140007 | url-status=dead }}</ref> ===ಲಾಭ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು=== ಈಬೇ ಕ೦ಪನಿಯು ತನ್ನ ಆದಾಯವನ್ನು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ''ಶುಲ್ಕ''ವನ್ನು ಸ೦ಕೀರ್ಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿ೦ದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ [[ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳ ವೈಶಿಶ್ಟ್ಯತೆಯಿ೦ದ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕೊನೆಯ ವೆಚ್ಛದಿ೦ದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ೦ಪನಿಯ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ತ೦ತ್ರವು ಅ೦ತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕದೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಈಬೇ ಆಗಲೇ ೨೪ ದೇಶಕ್ಕಿ೦ತ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದ್ದು ಅದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೈನವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ತ೦ತ್ರವು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ನ್ಲಲ್ಲಿ ಸೋತಿತು, ಎಲ್ಲಿ ಯಾಹೂ ಆಗಲೇ ಅಡಿಪಾಯ ಹೂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲಾ೦ಡಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್ ಮೀ ಎ೦ಬ ಕ೦ಪನಿಯು ಆಗಲೇ ಆಕ್ಷನ್ ಮಾರಾಟ ಶುರುಮಾಡಿತ್ತು. ಅದು ವಿಪರೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿ೦ದ ಚೈನಾವನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬ೦ದಿತು. ===ಸ್ವಾಧೀನಗಳು=== ಈಬೇ ಕ೦ಪನಿಯು ಹಲವಾರು ಕ೦ಪನಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊ೦ಡಿದೆ ಅವುಗಳು - ೧) ಸ್ಟಬ್ ಹಬ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೨) ಸ್ಕೈಪ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ೩) ಕ್ರೇಗ್ಸ್ ಲಿಸ್ಟ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ೪) ಗಿಟ್ಟಿಗಿಡಿಯಾರ್ ೫) ಪೇಪಾಲ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ೬) ಕಾರಿಗಾನ್ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ===ವಿವಾದ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಗಳು=== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಬೇ ಕ೦ಪನಿಯ ವಿವಾದಗಳು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನವಾದ ಪೇಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮೋಸ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಒ೦ದೆರಡು ಸಲ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲಿಕಿತ್ತು. ಈಬೇ ಮೇಲೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಕ೦ಪನಿಯು ಯು.ಕೆ ದೇಶದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲವೆ೦ದು ಆರೋಪವೆಸಗಿದರು. ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] kcc50un7grzyin2mpol9we6ndwdcxb2 ಅಭ್ಯಂಗ 0 90236 1377682 1335069 2026-07-29T14:01:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377682 wikitext text/x-wiki '''ಅಭ್ಯಂಗ''' ಬಹಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ದೇಹದ ಮಾಲೀಸನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಆಯುರ್ವೇದ|ಆಯುರ್ವೇದಿಕ]] ಔಷಧಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವ ಔಷಧೀಕರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಭ್ಯಂಗವು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೃಹತ್ರಯಿ ಮತ್ತು ಲಘುತ್ರಯಿ ಸರಣಿಯ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾದ ದಿನಚರ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯಂಗವನ್ನು ಜಂಟಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಧಾತುಗಳನ್ನು (ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು) ಪೋಷಿಸಲು, ಮತ್ತು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ದೋಷಗಳನ್ನು ವಾಪಸು ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ತರಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ವಾತ ದೋಷವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು, ವಿಪರೀತವಾಗಿ, ಒಣ ಹಾಗೂ ಒರಟಾದ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲೆಹಲ್ಲೆಯಾದ ಚರ್ಮದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲೂ ಅಭ್ಯಂಗವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯಂನಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ವಾಗಭಟ್ಟರು, ವಾತ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳ ಶೇಕಡ ೫೦ರಷ್ಟು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ನಗರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ವಾತ ದೋಷವು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‍ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಏರಿಳಿತದ ಉಟದ ಸಮಯಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ವಾತ ದೋಷವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಅಭ್ಯಂಗವು ತುಂಬಾ ಅಮೂಲ್ಯ ದಿನಚರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯಂಗವನ್ನು ಪಂಚಕರ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹಂತಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊದಲ ಹಂತವಾದ ಪೂರ್ವ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅದರದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ.<ref>{{cite news|last1=Rosa|first1=Peterson|title=procedure for Panchakarma|url=http://www.ayurwoman.com.au/abhyanga/o|accessdate=21 November 2015|agency=ayurwoman}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರ ನಂತರ ಹಲವುವೇಳೆ ಸ್ವೇದನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಬಿಸಿನೀರಿನ ಸ್ನಾನ, ಯೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಭ್ಯಂಗವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲೀಸು ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಎಣ್ಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿವೆ. ಬೃಹತ್ರಯಿ ಮತ್ತು ಲಘುತ್ರಯಿ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಅಭ್ಯಂಗವು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಚುರುಕಾಗಿದ್ದು, ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ, ಅಭ್ಯಂಗವು ಅಪ್ರಧಾನ ಸ್ರೋತಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಆಮವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ, ಕ್ಲೇಶ್ಮವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಆಳವಾದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ತೇವಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ]] g6k5jx6yw4rm2f9d5qvqn0umhxxdktf ಉದಯ್ ಕೋಟಕ್ 0 109478 1377777 1338323 2026-07-30T08:04:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377777 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Uday Kotak.jpeg | image_size = 220px | name = ಉದಯ್ ಸುರೇಶ್ ಕೋಟಕ್ | caption = ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕೋಟಕ್ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|೧೯೫೯|೦೩|೧೫|df=y}} | birth_place = | death_date = | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = [[ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = {{Ubl | [[ಕೋಟಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಸ್ಥಾಪಕ, ಎಮ್‌ಡಿ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ | ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಗುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು<ref>{{Cite web|url=http://www.ilfsindia.com/about-us/management/|title=IL&FS - Board of Directors|access-date=2023-08-16|archive-date=2020-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230045023/https://www.ilfsindia.com/about-us/management/|url-status=dead}}</ref> }} | spouse = ಪಲ್ಲವಿ ಕೋಟಕ್ | parents = | children = ೨ | relatives = | website = }} '''ಉದಯ್ ಕೋಟಾಕ್''' ಅವರು ೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ಒಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]] ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಆಗಿದ್ದು ಕೊಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೦ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತವು]] ಇನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಯಬ್ದಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕೊಟಾಕ್ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು <ref name="web.archive.org">{{Cite web|url=http://www.forbes.com/sites/ey/2014/07/02/rendezvous-with-destiny-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014-highlights/|title=EYVoice: Rendezvous With Destiny: EY World Entrepreneur Of The Year™ 2014 Highlights - Forbes|date=ಜುಲೈ 6, 2014|website=web.archive.org|access-date=2023-08-16|archive-date=2015-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313170802/http://www.forbes.com/sites/ey/2014/07/02/rendezvous-with-destiny-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014-highlights/|url-status=bot: unknown}}</ref>. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಬಿಲ್‌ಗಳ ರಿಯಾಯಿತಿ, ಸ್ಟಾಕ್ ಬ್ರೋಕಿಂಗ್, ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಕಾರ್ ಹಣಕಾಸು, ಜೀವ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೩ ರಂದು ಕೋಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಿಸರ್ವ್ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="web.archive.org"/> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು $ ೧೦.೬ ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ ತಮ್ಮ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಶೇಕಡಾ ೨೫ ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಎರಡು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್ ೭೨ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಶ್ರೀ. ಕೋಟಾಕ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.institutionalinvestor.com/article/2btfpdhrsdiifnb0ytr0g/innovation/end-of-one-era-beginning-of-another-for-goldman-sachs-in-india|title=End of One Era, Beginning Of Another For Goldman Sachs In India|date=ಮಾರ್ಚ್ 17, 2006|website=Institutional Investor}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:The Chairman, Standard Life, Mr. Jerry Gimstone and the Executive Vice Chairman and the Managing Director of Kotak Mahindra Bank, Shri Uday Kotak meeting the Union Minister for Finance.jpg|thumb]] ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಕೋಟಾಕ್ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Uday-Kotak|title=Uday Kotak: Latest News, Videos and Photos of Uday Kotak &#124; Times of India|website=The Times of India}}</ref> ಮೇಲಿನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಗುಜರಾತಿ ಲೊಹಾನಾ ಜಂಟಿ-ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಡನೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಛಾವಣಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ೬೦ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. [[ಕುಟುಂಬ|ಕುಟುಂಬವು]] ಮೂಲತಃ ಸಂಯೋಜಿತ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರು ಇದನ್ನು "ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದ" ಎಂದು ಕರೆದರು <ref name="ndtv.com">{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/video/walk-the-talk-with-uday-kotak-331667|title=Video &#124; Walk The Talk with Uday Kotak|via=www.ndtv.com}}</ref>. ಅವರ ಎರಡು [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದರೆ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಿತಾರ್ ನುಡಿಸುವುದು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎನ್ ಡಿ ಟಿವಿ ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಿತಾರ್ ವಾದನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು <ref name="ndtv.com"/>. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/yrSPxnwgkNIANk5eetQhNK/Uday-Kotak-The-nationalist-banker.html|title=Uday Kotak: The &#8216;nationalist&#8217; banker|first=Tamal|last=Bandyopadhyay|date=ಆಗ 24, 2018}}</ref>. ಅವರು ಸಿಡೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ [[ಪದವಿ|ಪದವಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಜಮ್ನಾಲಾಲ್ ಬಜಾಜ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನಿಂದ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ [[ಪದವಿ|ಪದವಿಯನ್ನು]] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು <ref>{{Cite web|url=https://business.mapsofindia.com/business-leaders/uday-kotak.html|title=Uday Kotak Biography- About family, children, education, wife, age, and more|website=business.mapsofindia.com}}</ref>. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಎಂಬಿಎ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕೋಟಾಕ್<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/uday-kotak/#4513935e74c2|title=Uday Kotak|website=Forbes}}</ref> ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರ ನಂತರ ಕೊಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಕುಟುಂಬ]] ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಡಾಲರ್ ೮೦,೦೦೦ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಒಂದು [[ರಾಜಧಾನಿ|ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ]] ಅವರು ಬಿಲ್-ಡಿಸ್ಕಿಯರಿಂಗ್ ಆರಂಭವನ್ನು [[ಹಣಕಾಸು|ಹಣಕಾಸಿನ]] ಸೇವೆಗಳ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಡಾಲರ್ ೧೯ ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ ರ ವೇಳೆಗೆ) ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ೧೭೫೨ ಶಾಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಆಯಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/financials/kotakmahindrabank/consolidated-balance-sheetVI/KMB|title=Kotak Mahindra Bank Consolidated Balance Sheet, Kotak Mahindra Bank Financial Statement & Accounts}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kotak.com/en/investor-relations.html|title=Investor Relations - Kotak Mahindra Bank}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.virsanghvi.com/People-Detail.aspx?Key=12|title=Vir Sanghvi}}</ref>. ೨೦೧೪ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಟಕ್ ತನ್ನ ಕೊಟಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಷೇರುಗಳು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕಾರಣ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೊಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ [[ಬ್ಯಾಂಕ್|ಬ್ಯಾಂಕಿನ]] ಷೇರುಗಳು [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ೨.೪ ಶತಕೋಟಿ [[ಡಾಲರ್|ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು]] ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಐಎನ್‌ಜಿ ವೈಶ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿದವು. ಇದು ಡಚ್ [[ಹಣಕಾಸು|ಹಣಕಾಸಿನ]] ಸೇವಾ ಸಮೂಹ ಐಎನ್‌ಜಿ ಭಾಗಶಃ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕೋಟಾಕ್ ಜನರಲ್ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ ಉದ್ಯಮಿ ಸುನೀಲ್ ಮಿತ್ತಲ್ ಅವರ ಭಾರ್ತಿ ಏರ್ಟೆಲ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಸಣ್ಣ ಪಾವತಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊಟಾಕ್ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಕೊಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ [[ಬ್ಯಾಂಕ್|ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ]] ಶೇಕಡಾ ೪೦ ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ೨೦೧೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಶೇಕಡಾ ೩೦ ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ರೂಪಾಯಿ ೨೭ ಲಕ್ಷ (ಡಾಲರ್ ೩೪೦೦೦) ಮಾಸಿಕ ವೇತನದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ಸಿಇಒ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/aditya-puri-remains-top-paid-bank-ceo/articleshow/70651835.cms|title=Aditya Puri remains top-paid bank CEO|first=Joel|last=Rebello|date=ಆಗ 13, 2019|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref>. ಅವರು ೨೦೨೦-೨೧ ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/business/uday-kotak-takes-over-as-cii-president/article31742098.ece|title=Uday Kotak takes over as CII president|first=Special|last=Correspondent|date=ಜೂನ್ 3, 2020|via=www.thehindu.com}}</ref>. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಕೊಟಾಕ್‌ನ ಪರ್ಯಾಯ ನಿಧಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಸಲಹಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಕೊಟಕ್ ಪರ್ಯಾಯ ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಎಂಬ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟಕವು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೮ ಡಾಲರ್ ಶತಕೋಟಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/india/kotak-combines-alternate-funds-advisory-into-18-bln-asset-management-business-2023-08-03/|title=Kotak combines alternate funds, advisory into $18 billion asset management business}}</ref>. ==ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== #ಜೂನ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವರ್ಷದ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಯಂಗ್ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://news.biharprabha.com/2014/06/uday-kotak-named-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014/|title=Uday Kotak named EY World Entrepreneur Of The Year 2014|first=B. P.|last=Staff|website=Biharprabha News &#124; Connecting Bihar with the entire World|access-date=2025-02-18|archive-date=2025-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250219163752/https://news.biharprabha.com/2014/06/uday-kotak-named-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014/|url-status=dead}}</ref> #೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನಿಂದ 'ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/et-awards-2015-uday-kotak-wins-business-leader-of-the-year-award/articleshow/49445619.cms?from=mdr|title=ET Awards 2015: Uday Kotak wins Business Leader of the Year award|date=ಅಕ್ಟೋ 19, 2015|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> #ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಯುಎಸ್ (ಮೇ ೨೦೧೬) ಮೂಲಕ ಮನಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್: ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಪವರ್‌ಫುಲ್ ಪೀಪಲ್ ಇನ್ ದಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ ಫೈನಾನ್ಷಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/nathanvardi/2016/05/11/money-masters-the-most-powerful-people-in-the-financial-world/?sh=314fdb052792|title=Money Masters: The Most Powerful People In The Financial World|first=Nathan|last=Vardi|website=Forbes}}</ref> #ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ೨೦೧೭ ರ ಭಾರತದ ೫೦ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೮ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20170424-india-today-top-50-powerful-indians-mukesh-ambani-ratan-tata-kumar-mangalam-birla-gautam-adani-anand-mahindra-srk-amitabh-bacchan-986203-2017-04-14|title=50 power people}}</ref> #೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುಎಸ್‌‍ಐಬಿಸಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>https://www.weforum.org/people/uday-s-kotak#:~:text=He%20has%20been%20awarded%20the,at%20Financial%20Express'%20Best%20Banks'</ref> # ಇವರಿಗೆ ೨೦೨೬ನೇ ಸಾಲಿನ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Padma Awards 2026 |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Padma_Awards2026W_25012026.pdf |website=Ministry of Home Affairs |publisher=Government of India |date=25 January 2026 |access-date=25 January 2026}}</ref> ==ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು== ಕೋಟಾಕ್ ಅವರು ಹಣಕಾಸು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐಸಿಆರ್‌ಐಇಆರ್ ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಆಡಳಿತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಿಐಐ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆ ಸಿರಿಲ್ ಅಮರಚಂದ್ ಮಂಗಲದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/consultancy-/-audit/cyril-shroff-ropes-in-business-luminaries-like-narayana-murthy-deepak-parekh-uday-kotak-and-others-for-advisory-board-of-his-law-firm/articleshow/48417617.cms|title=Cyril Shroff ropes in business luminaries like Narayana Murthy, Deepak Parekh, Uday Kotak and others for advisory board of his law firm|first=Maulik|last=Vyas|date=ಆಗ 10, 2015|via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅವರು ಪಲ್ಲವಿ ಕೋಟಾಕ್ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಇವರು [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/uday-kotak/?sh=1cb79cf074c2|title=Uday Kotak|website=Forbes}}</ref>. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದಾಗ ಉದಯ್ ಕೋಟಾಕ್ ಅವರು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ [[ಹಣಕಾಸು|ಹಣಕಾಸಿನ]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೋಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಈಗ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಐಎನ್‌ಜಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಕೊಟಾಕ್‌ನ ೮೧೧ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಶೂನ್ಯ-ಸಮತೋಲನ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕ ಮೂಲವನ್ನು ೧೪.೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ೨೦೧೮ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಶೇಕಡಾ ೨೦ ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಕೋಟಾಕ್‌ನ ಆದ್ಯತೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ರಿಸರ್ವ್ [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಕೊಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಲ-ಕಟ್ಟಿದ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಲೀಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} 0xlix4tjjgd0lhnlg6zjycul3aiwp9r ಆಡುವ ಗೊಂಬೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ) 0 120756 1377690 1336536 2026-07-30T00:57:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377690 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಆಡುವ ಗೊಂಬೆ|image=Aduva Gombe.jpg|caption=Poster|film name=|director=[[ಎಸ್.ಕೆ. ಭಗವಾನ್]]|producer=ಶಿವಪ್ಪ.ಎ <br /> ವೇಣುಗೋಪಾಲ್.ಕೆ|screenplay=ಎಸ್. ಕೆ. ಭಗವಾನ್|story=ಎಸ್. ಕೆ. ಭಗವಾನ್|starring=[[ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್]]<br />[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]]<br />[[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]]|music=ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್|cinematography=ಜಾಬೆಜ಼್ ಕೆ. ಗಣೇಶ್|editing=ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ <br /> ಭರತ್ ಗೌಡ|studio=ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್|released={{film date|2019|01|04|df=yes}}|runtime=|country=ಭಾರತ|language=ಕನ್ನಡ|budget=|gross=}} '''''ಆಡುವ ಗೊಂಬೆ''''' ''(''ಇಂಗ್ಲೀಷ್: ''Playing Doll)'' 2019ರ ಎಸ್. ಕೆ. ಭಗವಾನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರ. 22 ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಭಗವಾನ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/s-k-bhagwan-returns-to-direction/articleshow/59710878.cms|title=S K Bhagwan returns to direction|date=22 July 2017|publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶಿವಪ್ಪ.ಎ ಮತ್ತು ವೇಣುಗೋಪಾಲ್.ಕೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/bhagwan-film-on-floor-kannada-news-200113|title=Bhagwan film on floor|date=7 November 2017|publisher=Indiaglitz.com|access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025054852/https://www.indiaglitz.com/bhagwan-film-on-floor-kannada-news-200113|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್]] ಮತ್ತು ರಿಷಿತಾ ಮಲ್ನಾಡ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]] ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಗಣೇಶ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು 4 ಜನವರಿ 2019 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ.<ref>{{Cite web|url=http://filmgappa.com/aduva-gombe-kannada-drama-film-releasing-on-4th-jan-2019/|title=Aduva Gombe – Kannada Drama Film – Releasing on 4th Jan, 2019|date=30 December 2018|publisher=Filmgappa.com|access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025051851/http://filmgappa.com/aduva-gombe-kannada-drama-film-releasing-on-4th-jan-2019/|url-status=dead}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮಾಧವನಾಗಿ [[ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್]] * ಕಿಶನ್ ಆಗಿ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * ರಿಶಿತಾ ಮಲ್ನಾಡ್ * ರುಕ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]] * ನಿರೋಶಾ ಶೆಟ್ಟಿ == ಧ್ವನಿಪಥ == ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನಟ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪಿಆರ್‌ಕೆ ಆಡಿಯೊ ಲೇಬಲ್‌ನ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?key=Kannada%20Film%20Latest%20News,%20Kannada%20New%20Movies,%20Latest%20Kannada%20Films&title=GRAND%20AUDIO%20LAUNCH%20FOR%20ADUVA%20GOMBE&id=11627&ptype=News|title=Grand Audio Launch for Aduva Gombe|date=26 October 2018|publisher=Chitratara.com}}</ref> ಮೂವರು ಸಹೋದರರಾದ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ನಟ [[ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ (ನಟ)|ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ]] ಅವರು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/s-k-bhagwan-film-raj-sons-sing-kannada-news-213046|title=S K Bhagwan film Raj sons sing|date=4 May 2018|publisher=Indiaglitz.com|access-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-date=4 ಜನವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190104175757/https://www.indiaglitz.com/s-k-bhagwan-film-raj-sons-sing-kannada-news-213046|url-status=dead}}</ref> {{tracklist|headline=ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ|extra_column=ಹಾಡುಗಾರ(ರು)|total_length=|title1=ಪಿಸುಮಾತಿಗೆ ತುಸು|lyrics1=|extra1=[[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], ಮಾನಸ ಹೊಳ್ಳ|length1=06:11|title2=ಆ ದೇವ ರೂಪಿಸಿದ|lyrics2=|extra2=[[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]|length2=04:46|title3=ಆಡಿಸಿ ನೋಡು ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು|lyrics3=|extra3=[[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜಕುಮಾರ್]]|length3=04:31|title4=ಮದರಂಗಿ ಮದರಂಗಿ|lyrics4=|extra4=[[ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ]], [[ಅನುರಾಧ ಭಟ್]]|length4=06:24|title5=ಓ ಮದನ|lyrics5=|extra5=ರೆಮೋ|length5=04:52|title6=ನಾಟ್ಯರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ|lyrics6=|extra6=[[ಸುಪ್ರಿಯಾ ಲೋಹಿತ್]]|length6=05:04}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * Aduva Gombe * [https://www.facebook.com/aaduvagombe/ ಅಡುವಾ ಗೊಂಬೆ ಅಧಿಕೃತ ಪುಟ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 3klvvfcdg57ea2hgmuvxtj3oo5eyyyr ಮಾಡ್ಯೂಲ್:ISO 3166 828 123173 1377712 1302388 2026-07-21T17:12:17Z en>Ahecht 0 Updated to strip(): additional removal of "the" to fix things like "flag of the United States", add spaces to text to be removed, normalize whitespace, remove all strip markers (for things like references) 1377712 Scribunto text/plain -- to enable us to replicate the current functioning of Country extract, we need to deal with: -- 2 {{<name>}} DONE! -- 3 [[<name>]] DONE! -- 4 [[<name>|<junk>]] DONE! -- 5 [[image:flag of <country>.[svg|gif|png|jpg]|\d+px]] DONE! local p = {} local getArgs = require("Module:Arguments").getArgs local data = mw.loadData("Module:ISO 3166/data/National") --[[----------C A T S----------]]-- -- Assign error categories local function cats(cat, args) if not (args.nocat and args.nocat == 'true') and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then if cat == 'nocountry' then return '[[Category:Wikipedia articles with obscure country]]' elseif cat == 'nosubdivision' then return '[[Category:Wikipedia articles with obscure subdivision]]' end end return '' end --[[----------F I N D N A M E----------]]-- -- Finds the name in the database local function findname(code,cdata,qry) local sqry = p.strip(qry) if cdata["name"] and sqry==p.strip(cdata["name"]) or cdata["isoname"] and sqry==p.strip(cdata["isoname"]) or not cdata["nocode"] and sqry==code or sqry==cdata["alpha3"] or sqry==cdata["numeric"] then return true end for _,tname in pairs(cdata["isonames"] or {}) do if sqry==p.strip(tname) then return true end end for _,tname in pairs(cdata["altnames"] or {}) do if sqry==p.strip(tname) then return true end end return false end --[[----------I S O N A M E----------]]-- -- Find the ISO name of a country/region local function isoname(isodata,code,lang) if isodata[code]["isonames"] then local name = isodata[code]["isodisplaynames"] and isodata[code]["isodisplaynames"][lang] or isodata[code]["isonames"][lang] or isodata[code]["isodisplaynames"] and isodata[code]["isodisplaynames"][isodata[code]["defaultlang"] or isodata["defaultlang"]] or isodata[code]["isonames"][isodata[code]["defaultlang"] or isodata["defaultlang"]] or isodata[code]["isodisplaynames"] and isodata[code]["isodisplaynames"]["en"] or isodata[code]["isonames"]["en"] if name then return name end for _,iname in pairs(isodata[code]["isonames"]) do return iname end return isodata[code]["isodisplayname"] or isodata[code]["isoname"] else return isodata[code]["isodisplayname"] or isodata[code]["isoname"] end end --[[----------S T R I P----------]]-- -- Removes junk from the input function p.strip(text) if not text then return nil end local accents = {["À"]="A",["Á"]="A",["Â"]="A",["Ã"]="A",["Ä"]="A", ["Å"]="A",["Æ"]="AE",["Ç"]="C",["È"]="E",["É"]="E",["Ê"]="E",["Ë"]="E", ["Ì"]="I",["Í"]="I",["Î"]="I",["Ï"]="I",["Ð"]="D",["Ñ"]="N",["Ò"]="O", ["Ó"]="O",["Ô"]="O",["Õ"]="O",["Ö"]="O",["Ø"]="O",["Ù"]="U",["Ú"]="U", ["Û"]="U",["Ü"]="U",["Ý"]="Y",["Þ"]="TH",["Ā"]="A",["Ă"]="A",["Ą"]="A", ["Ć"]="C",["Ĉ"]="C",["Ċ"]="C",["Č"]="C",["Ď"]="D",["Đ"]="D",["Ē"]="E", ["Ĕ"]="E",["Ė"]="E",["Ę"]="E",["Ě"]="E",["Ĝ"]="G",["Ğ"]="G",["Ġ"]="G", ["Ģ"]="G",["Ĥ"]="H",["Ħ"]="H",["Ĩ"]="I",["Ī"]="I",["Ĭ"]="I",["Į"]="I", ["İ"]="I",["IJ"]="IJ",["Ĵ"]="J",["Ķ"]="K",["Ĺ"]="L",["Ļ"]="L",["Ľ"]="L", ["Ŀ"]="L",["Ł"]="L",["Ń"]="N",["Ņ"]="N",["Ň"]="N",["Ŋ"]="N",["Ō"]="O", ["Ŏ"]="O",["Ő"]="O",["Œ"]="OE",["Ŕ"]="R",["Ŗ"]="R",["Ř"]="R",["Ś"]="S", ["Ŝ"]="S",["Ş"]="S",["Š"]="S",["Ţ"]="T",["Ť"]="T",["Ŧ"]="T",["Ũ"]="U", ["Ū"]="U",["Ŭ"]="U",["Ů"]="U",["Ű"]="U",["Ų"]="U",["Ŵ"]="W",["Ŷ"]="Y", ["Ÿ"]="Y",["Ź"]="Z",["Ż"]="Z",["Ž"]="Z",["Ɓ"]="B",["Ƃ"]="B",["Ɔ"]="C", ["Ƈ"]="C",["Ɖ"]="D",["Ɗ"]="D",["Ƌ"]="D",["Ǝ"]="E",["Ə"]="E",["Ɛ"]="E", ["Ƒ"]="F",["Ɠ"]="G",["Ɣ"]="G",["Ɩ"]="I",["Ɨ"]="I",["Ƙ"]="K",["Ɯ"]="M", ["Ɲ"]="N",["Ɵ"]="O",["Ơ"]="O",["Ƣ"]="OI",["Ƥ"]="P",["Ʃ"]="SH",["Ƭ"]="T", ["Ʈ"]="T",["Ư"]="U",["Ʊ"]="U",["Ʋ"]="V",["Ƴ"]="Y",["Ƶ"]="Z",["Ʒ"]="Z", ["Ƹ"]="Z",["DŽ"]="DZ",["LJ"]="LJ",["NJ"]="NJ",["Ǎ"]="A",["Ǐ"]="I", ["Ǒ"]="O",["Ǔ"]="U",["Ǖ"]="U",["Ǘ"]="U",["Ǚ"]="U",["Ǜ"]="U",["Ǟ"]="A", ["Ǡ"]="A",["Ǣ"]="AE",["Ǥ"]="G",["Ǧ"]="G",["Ǩ"]="K",["Ǫ"]="O",["Ǭ"]="O", ["Ǯ"]="Z",["DZ"]="DZ",["Ǵ"]="G",["Ƕ"]="HV",["Ƿ"]="W",["Ǹ"]="N",["Ǻ"]="A", ["Ǽ"]="AE",["Ǿ"]="O",["Ȁ"]="A",["Ȃ"]="A",["Ȅ"]="E",["Ȇ"]="E",["Ȉ"]="I", ["Ȋ"]="I",["Ȍ"]="O",["Ȏ"]="O",["Ȑ"]="R",["Ȓ"]="R",["Ȕ"]="U",["Ȗ"]="U", ["Ș"]="S",["Ț"]="T",["Ȝ"]="Z",["Ȟ"]="H",["Ƞ"]="N",["Ȣ"]="OU",["Ȥ"]="Z", ["Ȧ"]="A",["Ȩ"]="E",["Ȫ"]="O",["Ȭ"]="O",["Ȯ"]="O",["Ȱ"]="O",["Ȳ"]="Y", ["Ⱥ"]="A",["Ȼ"]="C",["Ƚ"]="L",["Ⱦ"]="T",["Ƀ"]="B",["Ʉ"]="U",["Ʌ"]="V", ["Ɇ"]="E",["Ɉ"]="J",["Ɋ"]="Q",["Ɍ"]="R",["Ɏ"]="Y", } local remove = {"COUNTRY OF ", "COUNTY ", " COUNTY$", "FLAG OF ", " FLAG$", -- text to be removed list " GOVERNORATE$", "KINGDOM OF ", "NATION OF ", "PROVINCE OF ", " PROVINCE$", "STATE OF ", " STATE$", "TERRITORY OF ", } local patterns = {"(%a)%.(%a)%.", ".+:", "|.+", "%(.-%)", "%.%S.*", -- patterns to follow (order may matter) "^%s*THE ", "_", "%-", "%d%d?%d?PX", "%s+" } local replacements = {["(%a)%.(%a)%."]="%1%2", -- Replacements for patterns above (order does not matter) [".+:"]="", ["|.+"]="", ["%(.-%)"]="", ["%.%S.*"]="", ["^%s*THE "]="", ["_"]=" ", ["%-"]=" ", ["%d%d?%d?PX"]="", ["%s+"]=" " } text = mw.text.decode(text) -- Decode HTML entities (passed from wikidata?) text = mw.text.killMarkers(text) -- Remove <nowiki> and <ref> tags text = mw.ustring.upper(text) -- Case insensitivity text = mw.ustring.gsub(text,"[À-Ɏ]",accents) -- Deaccent for _,pattern in ipairs(patterns) do -- Follow patterns text = mw.ustring.gsub(text,pattern,replacements[pattern]) end for _,words in pairs(remove) do -- Remove unneeded words text = mw.ustring.gsub(text,words,"") end text = mw.ustring.gsub(text,"^%s*THE ","") -- Final "The" replacement text = mw.ustring.gsub(text,"%W","") -- Remove non alpha-numeric return text end --[[----------P . C A L L S T R I P ---------]]-- -- Calls P.strip but using Module:Arguments function p.callstrip(frame) local args = getArgs(frame) return p.strip(args[1]) or "" end --[[----------P . L U A C O D E---------]]-- -- Makes the ISO code of a country function p.luacode(args) args[1], args[2] = args[1] or '', args[2] or '' local code1 = p.strip(args[1]) local code2 = p.strip(args[2]) if args["codetype"]=="3" then args["codetype"]="alpha3" end local eot = args.error or "" if code1 == "" then mw.addWarning((args[1] ~= "" and ('Invalid parameter "' .. args[1] .. '"') or 'No parameter') .. ' for the country given ([[Module:ISO 3166]]).') return cats('nocountry', args), '<span style="font-size:100%" class="error">"No parameter for the country given"</span>' end local notRecognized ='%s ("%s") is not a recognized %s in [[ISO 3166-%s]] ([[Module:ISO 3166]]).' if code2 == "" then --3166-1 code for alpha2,cdata in pairs(data) do if findname(alpha2,cdata,code1) then if args["codetype"]=="numeric" or args["codetype"]=="alpha3" then return cdata[args["codetype"]] else return alpha2 end end end if string.find(args[1],"%-") then args[1], args[2] = string.match(args[1],"^([^%-]*)%-(.*)$") if args[2] then return p.luacode(args) end end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code1, args[1], 'country', '1')) return cats('nocountry', args) else --3166-2 code for alpha2,cdata in pairs(data) do if findname(alpha2,cdata,code1) then if mw.ustring.match(alpha2,"GB") then -- For England, Wales etc. alpha2 = "GB" end local sdata = mw.loadData("Module:ISO 3166/data/"..alpha2) local empty = true for scode,scdata in pairs(sdata) do if type(scdata)=="table" then empty = false if findname(scode,scdata,code2) then return alpha2.."-"..scode end end end if string.find(args[2] or '',"%-") then code1, args[2] = string.match(args[2] or '',"^([^%-]*)%-(.*)$") args[1] = args[1].."-"..code1 return p.luacode(args) end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code2, args[2], 'subdivision', '2:' .. alpha2)) return cats('nosubdivision', args) end end if string.find(args[1],"%-") then args[1] = string.match(args[1],"^([^%-]*)%-(.*)$") return p.luacode(args) end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code1, args[1], 'country', '1')) return cats('nocountry', args) end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code1, args[1], 'country', '1')) return cats('nocountry', args) end --[[----------P . C O D E---------]]-- -- Calls P.Luacode but using Module:Arguments function p.code(frame) return p.luacode(getArgs(frame)) or "" end --[[----------P . N U M E R I C---------]]-- -- Calls P.Luacode but using Module:Arguments and setting it to output a numeric value function p.numeric(frame) local args = getArgs(frame) args["codetype"]="numeric" return p.luacode(args) or "" end --[[----------P . L U A N A M E---------]]-- -- Makes the ISO/common name of a country function p.luaname(args) local code1 = p.luacode(args) local code2 = '' if string.find(code1,"%-") then code1, code2 = string.match(code1,"^([^%-]*)%-(.*)$") end if string.find(code1,"^%u%u$") then if code2=="" then --3166-1 alpha-2 code if data[code1] then return (args.isoname or args.lang) and isoname(data,code1,args.lang) or (data[code1]["displayname"] or data[code1]["name"]) else return cats('nocountry', args) end else --3166-2 code local sdata if data[code1] then sdata = mw.loadData("Module:ISO 3166/data/"..code1) else return cats('nocountry', args) end if sdata[code2] then return (args.isoname or args.lang) and isoname(sdata,code2,args.lang) or (sdata[code2]["displayname"] or sdata[code2]["name"]) else return cats('nocountry', args) end end elseif args.notfound then return args.notfound end end --[[----------P . N A M E---------]]-- -- Calls P.Luaname but using Module:Arguments function p.name(frame) return p.luaname(getArgs(frame)) or "" end --[[----------P . G E O C O O R D I N S E R T---------]]-- -- Wrapper for Module:Coordinates.coordinsert function p.geocoordinsert(frame) -- {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|{{coord|...}} -- |country=..|subdivision1=...|subdivision2=... -- |type=...|scale=...|dim=...|source=...|globe=... -- }} local args = frame.args local subdivisionqueried = false local tracking = '' local targs = {} targs[1] = args[1] or '' for i, v in pairs(args) do if i == 'country' and not mw.ustring.find(targs[1], 'region:') then local country = v local k, region = 1, '' -- look for a valid subdivision while region == '' and k < 3 do local subdivision = args['subdivision' .. k] or '' if subdivision ~= '' then region = p.luacode({country, subdivision, nocat = 'true'}) subdivisionqueried = true end k = k + 1 end -- subdivision lookup failed or never attempted, try country only if region == '' then region = p.luacode({country, nocat = 'true'}) if region == '' then tracking = tracking .. cats('nocountry', args) elseif subdivisionqueried == true then tracking = tracking .. cats('nosubdivision', args) end end -- something worked, add it to the targs if region ~= '' then targs[#targs + 1] = 'region:' .. region end elseif i == 'type' or i == 'scale' or i == 'dim' or i == 'source' or i == 'globe' then targs[#targs + 1] = i .. ':' .. v end end -- call Module:Coordinates.coordinsert if there is something to insert if #targs > 1 then local coordinsert = require('Module:Coordinates').coordinsert return coordinsert({args = targs}) .. tracking end -- otherwise, just return the coordinates return targs[1] .. tracking end return p czton9q5811flyib5w2e53z29tekdso 1377713 1377712 2026-07-30T06:05:16Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:ISO_3166]] 1377712 Scribunto text/plain -- to enable us to replicate the current functioning of Country extract, we need to deal with: -- 2 {{<name>}} DONE! -- 3 [[<name>]] DONE! -- 4 [[<name>|<junk>]] DONE! -- 5 [[image:flag of <country>.[svg|gif|png|jpg]|\d+px]] DONE! local p = {} local getArgs = require("Module:Arguments").getArgs local data = mw.loadData("Module:ISO 3166/data/National") --[[----------C A T S----------]]-- -- Assign error categories local function cats(cat, args) if not (args.nocat and args.nocat == 'true') and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then if cat == 'nocountry' then return '[[Category:Wikipedia articles with obscure country]]' elseif cat == 'nosubdivision' then return '[[Category:Wikipedia articles with obscure subdivision]]' end end return '' end --[[----------F I N D N A M E----------]]-- -- Finds the name in the database local function findname(code,cdata,qry) local sqry = p.strip(qry) if cdata["name"] and sqry==p.strip(cdata["name"]) or cdata["isoname"] and sqry==p.strip(cdata["isoname"]) or not cdata["nocode"] and sqry==code or sqry==cdata["alpha3"] or sqry==cdata["numeric"] then return true end for _,tname in pairs(cdata["isonames"] or {}) do if sqry==p.strip(tname) then return true end end for _,tname in pairs(cdata["altnames"] or {}) do if sqry==p.strip(tname) then return true end end return false end --[[----------I S O N A M E----------]]-- -- Find the ISO name of a country/region local function isoname(isodata,code,lang) if isodata[code]["isonames"] then local name = isodata[code]["isodisplaynames"] and isodata[code]["isodisplaynames"][lang] or isodata[code]["isonames"][lang] or isodata[code]["isodisplaynames"] and isodata[code]["isodisplaynames"][isodata[code]["defaultlang"] or isodata["defaultlang"]] or isodata[code]["isonames"][isodata[code]["defaultlang"] or isodata["defaultlang"]] or isodata[code]["isodisplaynames"] and isodata[code]["isodisplaynames"]["en"] or isodata[code]["isonames"]["en"] if name then return name end for _,iname in pairs(isodata[code]["isonames"]) do return iname end return isodata[code]["isodisplayname"] or isodata[code]["isoname"] else return isodata[code]["isodisplayname"] or isodata[code]["isoname"] end end --[[----------S T R I P----------]]-- -- Removes junk from the input function p.strip(text) if not text then return nil end local accents = {["À"]="A",["Á"]="A",["Â"]="A",["Ã"]="A",["Ä"]="A", ["Å"]="A",["Æ"]="AE",["Ç"]="C",["È"]="E",["É"]="E",["Ê"]="E",["Ë"]="E", ["Ì"]="I",["Í"]="I",["Î"]="I",["Ï"]="I",["Ð"]="D",["Ñ"]="N",["Ò"]="O", ["Ó"]="O",["Ô"]="O",["Õ"]="O",["Ö"]="O",["Ø"]="O",["Ù"]="U",["Ú"]="U", ["Û"]="U",["Ü"]="U",["Ý"]="Y",["Þ"]="TH",["Ā"]="A",["Ă"]="A",["Ą"]="A", ["Ć"]="C",["Ĉ"]="C",["Ċ"]="C",["Č"]="C",["Ď"]="D",["Đ"]="D",["Ē"]="E", ["Ĕ"]="E",["Ė"]="E",["Ę"]="E",["Ě"]="E",["Ĝ"]="G",["Ğ"]="G",["Ġ"]="G", ["Ģ"]="G",["Ĥ"]="H",["Ħ"]="H",["Ĩ"]="I",["Ī"]="I",["Ĭ"]="I",["Į"]="I", ["İ"]="I",["IJ"]="IJ",["Ĵ"]="J",["Ķ"]="K",["Ĺ"]="L",["Ļ"]="L",["Ľ"]="L", ["Ŀ"]="L",["Ł"]="L",["Ń"]="N",["Ņ"]="N",["Ň"]="N",["Ŋ"]="N",["Ō"]="O", ["Ŏ"]="O",["Ő"]="O",["Œ"]="OE",["Ŕ"]="R",["Ŗ"]="R",["Ř"]="R",["Ś"]="S", ["Ŝ"]="S",["Ş"]="S",["Š"]="S",["Ţ"]="T",["Ť"]="T",["Ŧ"]="T",["Ũ"]="U", ["Ū"]="U",["Ŭ"]="U",["Ů"]="U",["Ű"]="U",["Ų"]="U",["Ŵ"]="W",["Ŷ"]="Y", ["Ÿ"]="Y",["Ź"]="Z",["Ż"]="Z",["Ž"]="Z",["Ɓ"]="B",["Ƃ"]="B",["Ɔ"]="C", ["Ƈ"]="C",["Ɖ"]="D",["Ɗ"]="D",["Ƌ"]="D",["Ǝ"]="E",["Ə"]="E",["Ɛ"]="E", ["Ƒ"]="F",["Ɠ"]="G",["Ɣ"]="G",["Ɩ"]="I",["Ɨ"]="I",["Ƙ"]="K",["Ɯ"]="M", ["Ɲ"]="N",["Ɵ"]="O",["Ơ"]="O",["Ƣ"]="OI",["Ƥ"]="P",["Ʃ"]="SH",["Ƭ"]="T", ["Ʈ"]="T",["Ư"]="U",["Ʊ"]="U",["Ʋ"]="V",["Ƴ"]="Y",["Ƶ"]="Z",["Ʒ"]="Z", ["Ƹ"]="Z",["DŽ"]="DZ",["LJ"]="LJ",["NJ"]="NJ",["Ǎ"]="A",["Ǐ"]="I", ["Ǒ"]="O",["Ǔ"]="U",["Ǖ"]="U",["Ǘ"]="U",["Ǚ"]="U",["Ǜ"]="U",["Ǟ"]="A", ["Ǡ"]="A",["Ǣ"]="AE",["Ǥ"]="G",["Ǧ"]="G",["Ǩ"]="K",["Ǫ"]="O",["Ǭ"]="O", ["Ǯ"]="Z",["DZ"]="DZ",["Ǵ"]="G",["Ƕ"]="HV",["Ƿ"]="W",["Ǹ"]="N",["Ǻ"]="A", ["Ǽ"]="AE",["Ǿ"]="O",["Ȁ"]="A",["Ȃ"]="A",["Ȅ"]="E",["Ȇ"]="E",["Ȉ"]="I", ["Ȋ"]="I",["Ȍ"]="O",["Ȏ"]="O",["Ȑ"]="R",["Ȓ"]="R",["Ȕ"]="U",["Ȗ"]="U", ["Ș"]="S",["Ț"]="T",["Ȝ"]="Z",["Ȟ"]="H",["Ƞ"]="N",["Ȣ"]="OU",["Ȥ"]="Z", ["Ȧ"]="A",["Ȩ"]="E",["Ȫ"]="O",["Ȭ"]="O",["Ȯ"]="O",["Ȱ"]="O",["Ȳ"]="Y", ["Ⱥ"]="A",["Ȼ"]="C",["Ƚ"]="L",["Ⱦ"]="T",["Ƀ"]="B",["Ʉ"]="U",["Ʌ"]="V", ["Ɇ"]="E",["Ɉ"]="J",["Ɋ"]="Q",["Ɍ"]="R",["Ɏ"]="Y", } local remove = {"COUNTRY OF ", "COUNTY ", " COUNTY$", "FLAG OF ", " FLAG$", -- text to be removed list " GOVERNORATE$", "KINGDOM OF ", "NATION OF ", "PROVINCE OF ", " PROVINCE$", "STATE OF ", " STATE$", "TERRITORY OF ", } local patterns = {"(%a)%.(%a)%.", ".+:", "|.+", "%(.-%)", "%.%S.*", -- patterns to follow (order may matter) "^%s*THE ", "_", "%-", "%d%d?%d?PX", "%s+" } local replacements = {["(%a)%.(%a)%."]="%1%2", -- Replacements for patterns above (order does not matter) [".+:"]="", ["|.+"]="", ["%(.-%)"]="", ["%.%S.*"]="", ["^%s*THE "]="", ["_"]=" ", ["%-"]=" ", ["%d%d?%d?PX"]="", ["%s+"]=" " } text = mw.text.decode(text) -- Decode HTML entities (passed from wikidata?) text = mw.text.killMarkers(text) -- Remove <nowiki> and <ref> tags text = mw.ustring.upper(text) -- Case insensitivity text = mw.ustring.gsub(text,"[À-Ɏ]",accents) -- Deaccent for _,pattern in ipairs(patterns) do -- Follow patterns text = mw.ustring.gsub(text,pattern,replacements[pattern]) end for _,words in pairs(remove) do -- Remove unneeded words text = mw.ustring.gsub(text,words,"") end text = mw.ustring.gsub(text,"^%s*THE ","") -- Final "The" replacement text = mw.ustring.gsub(text,"%W","") -- Remove non alpha-numeric return text end --[[----------P . C A L L S T R I P ---------]]-- -- Calls P.strip but using Module:Arguments function p.callstrip(frame) local args = getArgs(frame) return p.strip(args[1]) or "" end --[[----------P . L U A C O D E---------]]-- -- Makes the ISO code of a country function p.luacode(args) args[1], args[2] = args[1] or '', args[2] or '' local code1 = p.strip(args[1]) local code2 = p.strip(args[2]) if args["codetype"]=="3" then args["codetype"]="alpha3" end local eot = args.error or "" if code1 == "" then mw.addWarning((args[1] ~= "" and ('Invalid parameter "' .. args[1] .. '"') or 'No parameter') .. ' for the country given ([[Module:ISO 3166]]).') return cats('nocountry', args), '<span style="font-size:100%" class="error">"No parameter for the country given"</span>' end local notRecognized ='%s ("%s") is not a recognized %s in [[ISO 3166-%s]] ([[Module:ISO 3166]]).' if code2 == "" then --3166-1 code for alpha2,cdata in pairs(data) do if findname(alpha2,cdata,code1) then if args["codetype"]=="numeric" or args["codetype"]=="alpha3" then return cdata[args["codetype"]] else return alpha2 end end end if string.find(args[1],"%-") then args[1], args[2] = string.match(args[1],"^([^%-]*)%-(.*)$") if args[2] then return p.luacode(args) end end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code1, args[1], 'country', '1')) return cats('nocountry', args) else --3166-2 code for alpha2,cdata in pairs(data) do if findname(alpha2,cdata,code1) then if mw.ustring.match(alpha2,"GB") then -- For England, Wales etc. alpha2 = "GB" end local sdata = mw.loadData("Module:ISO 3166/data/"..alpha2) local empty = true for scode,scdata in pairs(sdata) do if type(scdata)=="table" then empty = false if findname(scode,scdata,code2) then return alpha2.."-"..scode end end end if string.find(args[2] or '',"%-") then code1, args[2] = string.match(args[2] or '',"^([^%-]*)%-(.*)$") args[1] = args[1].."-"..code1 return p.luacode(args) end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code2, args[2], 'subdivision', '2:' .. alpha2)) return cats('nosubdivision', args) end end if string.find(args[1],"%-") then args[1] = string.match(args[1],"^([^%-]*)%-(.*)$") return p.luacode(args) end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code1, args[1], 'country', '1')) return cats('nocountry', args) end mw.addWarning(string.format(notRecognized, code1, args[1], 'country', '1')) return cats('nocountry', args) end --[[----------P . C O D E---------]]-- -- Calls P.Luacode but using Module:Arguments function p.code(frame) return p.luacode(getArgs(frame)) or "" end --[[----------P . N U M E R I C---------]]-- -- Calls P.Luacode but using Module:Arguments and setting it to output a numeric value function p.numeric(frame) local args = getArgs(frame) args["codetype"]="numeric" return p.luacode(args) or "" end --[[----------P . L U A N A M E---------]]-- -- Makes the ISO/common name of a country function p.luaname(args) local code1 = p.luacode(args) local code2 = '' if string.find(code1,"%-") then code1, code2 = string.match(code1,"^([^%-]*)%-(.*)$") end if string.find(code1,"^%u%u$") then if code2=="" then --3166-1 alpha-2 code if data[code1] then return (args.isoname or args.lang) and isoname(data,code1,args.lang) or (data[code1]["displayname"] or data[code1]["name"]) else return cats('nocountry', args) end else --3166-2 code local sdata if data[code1] then sdata = mw.loadData("Module:ISO 3166/data/"..code1) else return cats('nocountry', args) end if sdata[code2] then return (args.isoname or args.lang) and isoname(sdata,code2,args.lang) or (sdata[code2]["displayname"] or sdata[code2]["name"]) else return cats('nocountry', args) end end elseif args.notfound then return args.notfound end end --[[----------P . N A M E---------]]-- -- Calls P.Luaname but using Module:Arguments function p.name(frame) return p.luaname(getArgs(frame)) or "" end --[[----------P . G E O C O O R D I N S E R T---------]]-- -- Wrapper for Module:Coordinates.coordinsert function p.geocoordinsert(frame) -- {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|{{coord|...}} -- |country=..|subdivision1=...|subdivision2=... -- |type=...|scale=...|dim=...|source=...|globe=... -- }} local args = frame.args local subdivisionqueried = false local tracking = '' local targs = {} targs[1] = args[1] or '' for i, v in pairs(args) do if i == 'country' and not mw.ustring.find(targs[1], 'region:') then local country = v local k, region = 1, '' -- look for a valid subdivision while region == '' and k < 3 do local subdivision = args['subdivision' .. k] or '' if subdivision ~= '' then region = p.luacode({country, subdivision, nocat = 'true'}) subdivisionqueried = true end k = k + 1 end -- subdivision lookup failed or never attempted, try country only if region == '' then region = p.luacode({country, nocat = 'true'}) if region == '' then tracking = tracking .. cats('nocountry', args) elseif subdivisionqueried == true then tracking = tracking .. cats('nosubdivision', args) end end -- something worked, add it to the targs if region ~= '' then targs[#targs + 1] = 'region:' .. region end elseif i == 'type' or i == 'scale' or i == 'dim' or i == 'source' or i == 'globe' then targs[#targs + 1] = i .. ':' .. v end end -- call Module:Coordinates.coordinsert if there is something to insert if #targs > 1 then local coordinsert = require('Module:Coordinates').coordinsert return coordinsert({args = targs}) .. tracking end -- otherwise, just return the coordinates return targs[1] .. tracking end return p czton9q5811flyib5w2e53z29tekdso ಮಾಡ್ಯೂಲ್:ISO 3166/data/National 828 123174 1377714 1302390 2026-07-21T18:27:22Z en>Ahecht 0 Add altnames 1377714 Scribunto text/plain return { ["AD"] = {alpha3="AND",numeric="020",name="Andorra"}, ["AE"] = {alpha3="ARE",numeric="784",name="United Arab Emirates",altnames={"UAE"}}, ["AF"] = {alpha3="AFG",numeric="004",name="Afghanistan"}, ["AG"] = {alpha3="ATG",numeric="028",name="Antigua and Barbuda"}, ["AI"] = {alpha3="AIA",numeric="660",name="Anguilla"}, ["AL"] = {alpha3="ALB",numeric="008",name="Albania"}, ["AM"] = {alpha3="ARM",numeric="051",name="Armenia"}, ["AO"] = {alpha3="AGO",numeric="024",name="Angola"}, ["AQ"] = {alpha3="ATA",numeric="010",name="Antarctica"}, ["AR"] = {alpha3="ARG",numeric="032",name="Argentina"}, ["AS"] = {alpha3="ASM",numeric="016",name="American Samoa"}, ["AT"] = {alpha3="AUT",numeric="040",name="Austria"}, ["AU"] = {alpha3="AUS",numeric="036",name="Australia"}, ["AW"] = {alpha3="ABW",numeric="533",name="Aruba"}, ["AX"] = {alpha3="ALA",numeric="248",name="Åland Islands",altnames={"Aland Islands","Åland","Aland"}}, ["AZ"] = {alpha3="AZE",numeric="031",name="Azerbaijan"}, ["BA"] = {alpha3="BIH",numeric="070",name="Bosnia and Herzegovina",altnames={"Bosnia"}}, ["BB"] = {alpha3="BRB",numeric="052",name="Barbados"}, ["BD"] = {alpha3="BGD",numeric="050",name="Bangladesh"}, ["BE"] = {alpha3="BEL",numeric="056",name="Belgium"}, ["BF"] = {alpha3="BFA",numeric="854",name="Burkina Faso"}, ["BG"] = {alpha3="BGR",numeric="100",name="Bulgaria"}, ["BH"] = {alpha3="BHR",numeric="048",name="Bahrain"}, ["BI"] = {alpha3="BDI",numeric="108",name="Burundi"}, ["BJ"] = {alpha3="BEN",numeric="204",name="Benin"}, ["BL"] = {alpha3="BLM",numeric="652",name="Saint Barthélemy",altnames={"St Barthelemy", "St Barts", "St. Barths", "St Barth"}}, ["BM"] = {alpha3="BMU",numeric="060",name="Bermuda"}, ["BN"] = {alpha3="BRN",numeric="096",name="Brunei",isoname="Brunei Darussalam"}, ["BO"] = {alpha3="BOL",numeric="068",name="Bolivia",isoname="Bolivia, Plurinational State of"}, ["BQ"] = {alpha3="BES",numeric="535",name="Caribbean Netherlands",isoname="Bonaire, Sint Eustatius and Saba"}, ["BR"] = {alpha3="BRA",numeric="076",name="Brazil"}, ["BS"] = {alpha3="BHS",numeric="044",name="Bahamas"}, ["BT"] = {alpha3="BTN",numeric="064",name="Bhutan"}, ["BV"] = {alpha3="BVT",numeric="074",name="Bouvet Island"}, ["BW"] = {alpha3="BWA",numeric="072",name="Botswana"}, ["BY"] = {alpha3="BLR",numeric="112",name="Belarus"}, ["BZ"] = {alpha3="BLZ",numeric="084",name="Belize"}, ["CA"] = {alpha3="CAN",numeric="124",name="Canada"}, ["CC"] = {alpha3="CCK",numeric="166",name="Cocos (Keeling) Islands",altnames={"Cocos Islands","Keeling Islands"}}, ["CD"] = {alpha3="COD",numeric="180",name="Democratic Republic of the Congo",isoname="Congo, Democratic Republic of the",altnames={"Congo-Kinshasa","Congo–Kinshasa","DRC","DR Congo"}}, ["CF"] = {alpha3="CAF",numeric="140",name="Central African Republic",altnames={"CAR"}}, ["CG"] = {alpha3="COG",numeric="178",name="Republic of the Congo",isoname="Congo",altnames={"Congo-Brazzaville", "Congo–Brazzaville"}}, ["CH"] = {alpha3="CHE",numeric="756",name="Switzerland"}, ["CI"] = {alpha3="CIV",numeric="384",name="Côte d'Ivoire",altnames={"Ivory Coast"}}, ["CK"] = {alpha3="COK",numeric="184",name="Cook Islands"}, ["CL"] = {alpha3="CHL",numeric="152",name="Chile"}, ["CM"] = {alpha3="CMR",numeric="120",name="Cameroon"}, ["CN"] = {alpha3="CHN",numeric="156",name="China",altnames={"People's Republic of China","PRC"}}, ["CO"] = {alpha3="COL",numeric="170",name="Colombia"}, ["CR"] = {alpha3="CRI",numeric="188",name="Costa Rica"}, ["CU"] = {alpha3="CUB",numeric="192",name="Cuba"}, ["CV"] = {alpha3="CPV",numeric="132",name="Cabo Verde",altnames={"Cape Verde"}}, ["CW"] = {alpha3="CUW",numeric="531",name="Curaçao",altnames={"Curacao"}}, ["CX"] = {alpha3="CXR",numeric="162",name="Christmas Island"}, ["CY"] = {alpha3="CYP",numeric="196",name="Cyprus"}, ["CZ"] = {alpha3="CZE",numeric="203",name="Czech Republic",isoname="Czechia"}, ["DE"] = {alpha3="DEU",numeric="276",name="Germany"}, ["DJ"] = {alpha3="DJI",numeric="262",name="Djibouti"}, ["DK"] = {alpha3="DNK",numeric="208",name="Denmark"}, ["DM"] = {alpha3="DMA",numeric="212",name="Dominica"}, ["DO"] = {alpha3="DOM",numeric="214",name="Dominican Republic"}, ["DZ"] = {alpha3="DZA",numeric="012",name="Algeria"}, ["EC"] = {alpha3="ECU",numeric="218",name="Ecuador"}, ["EE"] = {alpha3="EST",numeric="233",name="Estonia"}, ["EG"] = {alpha3="EGY",numeric="818",name="Egypt"}, ["EH"] = {alpha3="ESH",numeric="732",name="Western Sahara"}, ["ER"] = {alpha3="ERI",numeric="232",name="Eritrea"}, ["ES"] = {alpha3="ESP",numeric="724",name="Spain"}, ["ET"] = {alpha3="ETH",numeric="231",name="Ethiopia"}, ["FI"] = {alpha3="FIN",numeric="246",name="Finland"}, ["FJ"] = {alpha3="FJI",numeric="242",name="Fiji"}, ["FK"] = {alpha3="FLK",numeric="238",name="Falkland Islands",isoname="Falkland Islands (Malvinas)",altnames={"Falklands","Islas Malvinas","Malvinas","Malvinas Islands"}}, ["FM"] = {alpha3="FSM",numeric="583",name="Federated States of Micronesia",isoname="Micronesia, Federated States of",altnames={"Micronesia"}}, ["FO"] = {alpha3="FRO",numeric="234",name="Faroe Islands",altnames={"Faroer","Faeroer"}}, ["FR"] = {alpha3="FRA",numeric="250",name="France"}, ["GA"] = {alpha3="GAB",numeric="266",name="Gabon"}, ["GB"] = {alpha3="GBR",numeric="826",name="United Kingdom",isoname="United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland",altnames={"UK","Great Britain"}}, ["GB-ENG"] = {alpha3="ENG",numeric="000",name="England"}, --Considered to be a country ["GB-NIR"] = {alpha3="NIR",numeric="000",name="Northern Ireland"}, --Considered to be a country ["GB-SCT"] = {alpha3="SCT",numeric="000",name="Scotland"}, --Considered to be a country ["GB-WLS"] = {alpha3="WLS",numeric="000",name="Wales"}, --Considered to be a country ["GB-EAW"] = {alpha3="EAW",numeric="000",name="England and Wales"}, --Considered to be a country ["GD"] = {alpha3="GRD",numeric="308",name="Grenada"}, ["GE"] = {alpha3="GEO",numeric="268",name="Georgia"}, ["GF"] = {alpha3="GUF",numeric="254",name="French Guiana"}, ["GG"] = {alpha3="GGY",numeric="831",name="Guernsey"}, ["GH"] = {alpha3="GHA",numeric="288",name="Ghana"}, ["GI"] = {alpha3="GIB",numeric="292",name="Gibraltar"}, ["GL"] = {alpha3="GRL",numeric="304",name="Greenland"}, ["GM"] = {alpha3="GMB",numeric="270",name="Gambia"}, ["GN"] = {alpha3="GIN",numeric="324",name="Guinea"}, ["GP"] = {alpha3="GLP",numeric="312",name="Guadeloupe"}, ["GQ"] = {alpha3="GNQ",numeric="226",name="Equatorial Guinea"}, ["GR"] = {alpha3="GRC",numeric="300",name="Greece"}, ["GS"] = {alpha3="SGS",numeric="239",name="South Georgia and the South Sandwich Islands"}, ["GT"] = {alpha3="GTM",numeric="320",name="Guatemala"}, ["GU"] = {alpha3="GUM",numeric="316",name="Guam"}, ["GW"] = {alpha3="GNB",numeric="624",name="Guinea-Bissau",altnames={"Guinea–Bissau"}}, ["GY"] = {alpha3="GUY",numeric="328",name="Guyana"}, ["HK"] = {alpha3="HKG",numeric="344",name="Hong Kong",altnames={"Hong Kong SAR","HKSAR"}}, ["HM"] = {alpha3="HMD",numeric="334",name="Heard Island and McDonald Islands",altnames={"Heard and McDonald Islands"}}, ["HN"] = {alpha3="HND",numeric="340",name="Honduras"}, ["HR"] = {alpha3="HRV",numeric="191",name="Croatia"}, ["HT"] = {alpha3="HTI",numeric="332",name="Haiti"}, ["HU"] = {alpha3="HUN",numeric="348",name="Hungary"}, ["ID"] = {alpha3="IDN",numeric="360",name="Indonesia"}, ["IE"] = {alpha3="IRL",numeric="372",name="Ireland",altnames={"Republic of Ireland"}}, ["IL"] = {alpha3="ISR",numeric="376",name="Israel"}, ["IM"] = {alpha3="IMN",numeric="833",name="Isle of Man"}, ["IN"] = {alpha3="IND",numeric="356",name="India"}, ["IO"] = {alpha3="IOT",numeric="086",name="British Indian Ocean Territory"}, ["IQ"] = {alpha3="IRQ",numeric="368",name="Iraq"}, ["IR"] = {alpha3="IRN",numeric="364",name="Iran",isoname="Iran, Islamic Republic of"}, ["IS"] = {alpha3="ISL",numeric="352",name="Iceland"}, ["IT"] = {alpha3="ITA",numeric="380",name="Italy"}, ["JE"] = {alpha3="JEY",numeric="832",name="Jersey"}, ["JM"] = {alpha3="JAM",numeric="388",name="Jamaica"}, ["JO"] = {alpha3="JOR",numeric="400",name="Jordan"}, ["JP"] = {alpha3="JPN",numeric="392",name="Japan"}, ["KE"] = {alpha3="KEN",numeric="404",name="Kenya"}, ["KG"] = {alpha3="KGZ",numeric="417",name="Kyrgyzstan"}, ["KH"] = {alpha3="KHM",numeric="116",name="Cambodia"}, ["KI"] = {alpha3="KIR",numeric="296",name="Kiribati"}, ["KM"] = {alpha3="COM",numeric="174",name="Comoros"}, ["KN"] = {alpha3="KNA",numeric="659",name="Saint Kitts and Nevis",altnames={"St Kitts and Nevis", "Saint Christopher and Nevis", "St Christopher and Nevis"}}, ["KP"] = {alpha3="PRK",numeric="408",name="North Korea",isoname="Korea, Democratic People's Republic of",altnames={"Democratic People's Republic of Korea"}}, ["KR"] = {alpha3="KOR",numeric="410",name="South Korea",isoname="Korea, Republic of",altnames={"Republic of Korea"}}, ["KW"] = {alpha3="KWT",numeric="414",name="Kuwait"}, ["KY"] = {alpha3="CYM",numeric="136",name="Cayman Islands"}, ["KZ"] = {alpha3="KAZ",numeric="398",name="Kazakhstan"}, ["LA"] = {alpha3="LAO",numeric="418",name="Laos",isoname="Lao People's Democratic Republic"}, ["LB"] = {alpha3="LBN",numeric="422",name="Lebanon"}, ["LC"] = {alpha3="LCA",numeric="662",name="Saint Lucia",altnames={"St Lucia"}}, ["LI"] = {alpha3="LIE",numeric="438",name="Liechtenstein"}, ["LK"] = {alpha3="LKA",numeric="144",name="Sri Lanka"}, ["LR"] = {alpha3="LBR",numeric="430",name="Liberia"}, ["LS"] = {alpha3="LSO",numeric="426",name="Lesotho"}, ["LT"] = {alpha3="LTU",numeric="440",name="Lithuania"}, ["LU"] = {alpha3="LUX",numeric="442",name="Luxembourg"}, ["LV"] = {alpha3="LVA",numeric="428",name="Latvia"}, ["LY"] = {alpha3="LBY",numeric="434",name="Libya"}, ["MA"] = {alpha3="MAR",numeric="504",name="Morocco"}, ["MC"] = {alpha3="MCO",numeric="492",name="Monaco"}, ["MD"] = {alpha3="MDA",numeric="498",name="Moldova",isoname="Moldova, Republic of"}, ["ME"] = {alpha3="MNE",numeric="499",name="Montenegro"}, ["MF"] = {alpha3="MAF",numeric="663",name="Saint-Martin",isoname="Saint Martin (French part)",altnames={"Saint–Martin", "St Martin","St Martin (French part)","Collectivity of Saint Martin","Collectivity of St Martin"}}, ["MG"] = {alpha3="MDG",numeric="450",name="Madagascar"}, ["MH"] = {alpha3="MHL",numeric="584",name="Marshall Islands"}, ["MK"] = {alpha3="MKD",numeric="807",name="North Macedonia",altnames={"Republic of North Macedonia","Macedonia","Republic of Macedonia","Macedonia, the former Yugoslav Republic of"}}, ["ML"] = {alpha3="MLI",numeric="466",name="Mali"}, ["MM"] = {alpha3="MMR",numeric="104",name="Myanmar",altnames={"Burma"}}, ["MN"] = {alpha3="MNG",numeric="496",name="Mongolia"}, ["MO"] = {alpha3="MAC",numeric="446",name="Macau",isoname="Macao",altnames={"Macau SAR","Macao SAR"}}, ["MP"] = {alpha3="MNP",numeric="580",name="Northern Mariana Islands"}, ["MQ"] = {alpha3="MTQ",numeric="474",name="Martinique"}, ["MR"] = {alpha3="MRT",numeric="478",name="Mauritania"}, ["MS"] = {alpha3="MSR",numeric="500",name="Montserrat"}, ["MT"] = {alpha3="MLT",numeric="470",name="Malta"}, ["MU"] = {alpha3="MUS",numeric="480",name="Mauritius"}, ["MV"] = {alpha3="MDV",numeric="462",name="Maldives"}, ["MW"] = {alpha3="MWI",numeric="454",name="Malawi"}, ["MX"] = {alpha3="MEX",numeric="484",name="Mexico"}, ["MY"] = {alpha3="MYS",numeric="458",name="Malaysia"}, ["MZ"] = {alpha3="MOZ",numeric="508",name="Mozambique"}, ["NA"] = {alpha3="NAM",numeric="516",name="Namibia"}, ["NC"] = {alpha3="NCL",numeric="540",name="New Caledonia"}, ["NE"] = {alpha3="NER",numeric="562",name="Niger"}, ["NF"] = {alpha3="NFK",numeric="574",name="Norfolk Island"}, ["NG"] = {alpha3="NGA",numeric="566",name="Nigeria"}, ["NI"] = {alpha3="NIC",numeric="558",name="Nicaragua"}, ["NL"] = {alpha3="NLD",numeric="528",name="Netherlands"}, ["NO"] = {alpha3="NOR",numeric="578",name="Norway"}, ["NP"] = {alpha3="NPL",numeric="524",name="Nepal"}, ["NR"] = {alpha3="NRU",numeric="520",name="Nauru"}, ["NU"] = {alpha3="NIU",numeric="570",name="Niue"}, ["NZ"] = {alpha3="NZL",numeric="554",name="New Zealand",altnames={"Aotearoa"}}, ["OM"] = {alpha3="OMN",numeric="512",name="Oman"}, ["PA"] = {alpha3="PAN",numeric="591",name="Panama"}, ["PE"] = {alpha3="PER",numeric="604",name="Peru"}, ["PF"] = {alpha3="PYF",numeric="258",name="French Polynesia"}, ["PG"] = {alpha3="PNG",numeric="598",name="Papua New Guinea"}, ["PH"] = {alpha3="PHL",numeric="608",name="Philippines"}, ["PK"] = {alpha3="PAK",numeric="586",name="Pakistan"}, ["PL"] = {alpha3="POL",numeric="616",name="Poland"}, ["PM"] = {alpha3="SPM",numeric="666",name="Saint Pierre and Miquelon",altnames={"St Pierre and Miquelon"}}, ["PN"] = {alpha3="PCN",numeric="612",name="Pitcairn"}, ["PR"] = {alpha3="PRI",numeric="630",name="Puerto Rico"}, ["PS"] = {alpha3="PSE",numeric="275",name="Palestine",isoname="Palestine, State of",altnames={"State of Palestine"}}, ["PT"] = {alpha3="PRT",numeric="620",name="Portugal"}, ["PW"] = {alpha3="PLW",numeric="585",name="Palau"}, ["PY"] = {alpha3="PRY",numeric="600",name="Paraguay"}, ["QA"] = {alpha3="QAT",numeric="634",name="Qatar"}, ["RE"] = {alpha3="REU",numeric="638",name="Réunion"}, ["RO"] = {alpha3="ROU",numeric="642",name="Romania"}, ["RS"] = {alpha3="SRB",numeric="688",name="Serbia"}, ["RU"] = {alpha3="RUS",numeric="643",name="Russia",isoname="Russian Federation"}, ["RW"] = {alpha3="RWA",numeric="646",name="Rwanda"}, ["SA"] = {alpha3="SAU",numeric="682",name="Saudi Arabia"}, ["SB"] = {alpha3="SLB",numeric="090",name="Solomon Islands"}, ["SC"] = {alpha3="SYC",numeric="690",name="Seychelles"}, ["SD"] = {alpha3="SDN",numeric="729",name="Sudan"}, ["SE"] = {alpha3="SWE",numeric="752",name="Sweden"}, ["SG"] = {alpha3="SGP",numeric="702",name="Singapore"}, ["SH"] = {alpha3="SHN",numeric="654",name="Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha",altnames={"St Helena Ascension and Tristan da Cunha", "Saint Helena and Dependencies", "St Helena and Dependencies"}}, ["SI"] = {alpha3="SVN",numeric="705",name="Slovenia"}, ["SJ"] = {alpha3="SJM",numeric="744",name="Svalbard and Jan Mayen"}, ["SK"] = {alpha3="SVK",numeric="703",name="Slovakia"}, ["SL"] = {alpha3="SLE",numeric="694",name="Sierra Leone"}, ["SM"] = {alpha3="SMR",numeric="674",name="San Marino"}, ["SN"] = {alpha3="SEN",numeric="686",name="Senegal"}, ["SO"] = {alpha3="SOM",numeric="706",name="Somalia"}, ["SR"] = {alpha3="SUR",numeric="740",name="Suriname"}, ["SS"] = {alpha3="SSD",numeric="728",name="South Sudan"}, ["ST"] = {alpha3="STP",numeric="678",name="São Tomé and Príncipe",isoname="Sao Tome and Principe",altnames={"Democratic Republic of Sao Tome and Principe"}}, ["SV"] = {alpha3="SLV",numeric="222",name="El Salvador"}, ["SX"] = {alpha3="SXM",numeric="534",name="Sint Maarten",isoname="Sint Maarten (Dutch part)",altnames={"St Maarten","Saint Martin (Dutch part)","St Martin (Dutch part)"}}, ["SY"] = {alpha3="SYR",numeric="760",name="Syria",isoname="Syrian Arab Republic"}, ["SZ"] = {alpha3="SWZ",numeric="748",name="Eswatini",altnames={"Swaziland"}}, ["TC"] = {alpha3="TCA",numeric="796",name="Turks and Caicos Islands",altnames={"Turks and Caicos"}}, ["TD"] = {alpha3="TCD",numeric="148",name="Chad"}, ["TF"] = {alpha3="ATF",numeric="260",name="French Southern and Antarctic Lands",isoname="French Southern Territories"}, ["TG"] = {alpha3="TGO",numeric="768",name="Togo"}, ["TH"] = {alpha3="THA",numeric="764",name="Thailand"}, ["TJ"] = {alpha3="TJK",numeric="762",name="Tajikistan"}, ["TK"] = {alpha3="TKL",numeric="772",name="Tokelau"}, ["TL"] = {alpha3="TLS",numeric="626",name="Timor-Leste",altnames={"East Timor", "Timor–Leste"}}, ["TM"] = {alpha3="TKM",numeric="795",name="Turkmenistan"}, ["TN"] = {alpha3="TUN",numeric="788",name="Tunisia"}, ["TO"] = {alpha3="TON",numeric="776",name="Tonga"}, ["TR"] = {alpha3="TUR",numeric="792",name="Turkey",isoname="Türkiye"}, ["TT"] = {alpha3="TTO",numeric="780",name="Trinidad and Tobago"}, ["TV"] = {alpha3="TUV",numeric="798",name="Tuvalu"}, ["TW"] = {alpha3="TWN",numeric="158",name="Taiwan",isoname="Taiwan, Province of China",altnames={"Republic of China"}}, ["TZ"] = {alpha3="TZA",numeric="834",name="Tanzania",isoname="Tanzania, United Republic of"}, ["UA"] = {alpha3="UKR",numeric="804",name="Ukraine"}, ["UG"] = {alpha3="UGA",numeric="800",name="Uganda"}, ["UM"] = {alpha3="UMI",numeric="581",name="United States Minor Outlying Islands"}, ["US"] = {alpha3="USA",numeric="840",name="United States",isoname="United States of America",altnames={"US","USA","U.S."}}, ["UY"] = {alpha3="URY",numeric="858",name="Uruguay"}, ["UZ"] = {alpha3="UZB",numeric="860",name="Uzbekistan"}, ["VA"] = {alpha3="VAT",numeric="336",name="Vatican City",isoname="Holy See",altnames={"Holy See (Vatican City State)","Vatican City State"}}, ["VC"] = {alpha3="VCT",numeric="670",name="Saint Vincent and the Grenadines",altnames={"St Vincent and the Grenadines"}}, ["VE"] = {alpha3="VEN",numeric="862",name="Venezuela",isoname="Venezuela, Bolivarian Republic of"}, ["VG"] = {alpha3="VGB",numeric="092",name="British Virgin Islands",isoname="Virgin Islands (British)",altnames={"UK Virgin Islands","BVI"}}, ["VI"] = {alpha3="VIR",numeric="850",name="United States Virgin Islands",isoname="Virgin Islands (U.S.)",altnames={"US Virgin Islands","USVI"}}, ["VN"] = {alpha3="VNM",numeric="704",name="Vietnam",isoname="Viet Nam"}, ["VU"] = {alpha3="VUT",numeric="548",name="Vanuatu"}, ["WF"] = {alpha3="WLF",numeric="876",name="Wallis and Futuna"}, ["WS"] = {alpha3="WSM",numeric="882",name="Samoa"}, ["XK"] = {alpha3="XKX",numeric="926",name="Kosovo",isoname="Republic of Kosovo",altnames={"XXK", "UNK"}}, ["YE"] = {alpha3="YEM",numeric="887",name="Yemen"}, ["YT"] = {alpha3="MYT",numeric="175",name="Mayotte"}, ["ZA"] = {alpha3="ZAF",numeric="710",name="South Africa"}, ["ZM"] = {alpha3="ZMB",numeric="894",name="Zambia"}, ["ZW"] = {alpha3="ZWE",numeric="716",name="Zimbabwe"} } czr7druifnxnnkuvdmu7x2jir682ona 1377715 1377714 2026-07-30T06:05:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:ISO_3166/data/National]] 1377714 Scribunto text/plain return { ["AD"] = {alpha3="AND",numeric="020",name="Andorra"}, ["AE"] = {alpha3="ARE",numeric="784",name="United Arab Emirates",altnames={"UAE"}}, ["AF"] = {alpha3="AFG",numeric="004",name="Afghanistan"}, ["AG"] = {alpha3="ATG",numeric="028",name="Antigua and Barbuda"}, ["AI"] = {alpha3="AIA",numeric="660",name="Anguilla"}, ["AL"] = {alpha3="ALB",numeric="008",name="Albania"}, ["AM"] = {alpha3="ARM",numeric="051",name="Armenia"}, ["AO"] = {alpha3="AGO",numeric="024",name="Angola"}, ["AQ"] = {alpha3="ATA",numeric="010",name="Antarctica"}, ["AR"] = {alpha3="ARG",numeric="032",name="Argentina"}, ["AS"] = {alpha3="ASM",numeric="016",name="American Samoa"}, ["AT"] = {alpha3="AUT",numeric="040",name="Austria"}, ["AU"] = {alpha3="AUS",numeric="036",name="Australia"}, ["AW"] = {alpha3="ABW",numeric="533",name="Aruba"}, ["AX"] = {alpha3="ALA",numeric="248",name="Åland Islands",altnames={"Aland Islands","Åland","Aland"}}, ["AZ"] = {alpha3="AZE",numeric="031",name="Azerbaijan"}, ["BA"] = {alpha3="BIH",numeric="070",name="Bosnia and Herzegovina",altnames={"Bosnia"}}, ["BB"] = {alpha3="BRB",numeric="052",name="Barbados"}, ["BD"] = {alpha3="BGD",numeric="050",name="Bangladesh"}, ["BE"] = {alpha3="BEL",numeric="056",name="Belgium"}, ["BF"] = {alpha3="BFA",numeric="854",name="Burkina Faso"}, ["BG"] = {alpha3="BGR",numeric="100",name="Bulgaria"}, ["BH"] = {alpha3="BHR",numeric="048",name="Bahrain"}, ["BI"] = {alpha3="BDI",numeric="108",name="Burundi"}, ["BJ"] = {alpha3="BEN",numeric="204",name="Benin"}, ["BL"] = {alpha3="BLM",numeric="652",name="Saint Barthélemy",altnames={"St Barthelemy", "St Barts", "St. Barths", "St Barth"}}, ["BM"] = {alpha3="BMU",numeric="060",name="Bermuda"}, ["BN"] = {alpha3="BRN",numeric="096",name="Brunei",isoname="Brunei Darussalam"}, ["BO"] = {alpha3="BOL",numeric="068",name="Bolivia",isoname="Bolivia, Plurinational State of"}, ["BQ"] = {alpha3="BES",numeric="535",name="Caribbean Netherlands",isoname="Bonaire, Sint Eustatius and Saba"}, ["BR"] = {alpha3="BRA",numeric="076",name="Brazil"}, ["BS"] = {alpha3="BHS",numeric="044",name="Bahamas"}, ["BT"] = {alpha3="BTN",numeric="064",name="Bhutan"}, ["BV"] = {alpha3="BVT",numeric="074",name="Bouvet Island"}, ["BW"] = {alpha3="BWA",numeric="072",name="Botswana"}, ["BY"] = {alpha3="BLR",numeric="112",name="Belarus"}, ["BZ"] = {alpha3="BLZ",numeric="084",name="Belize"}, ["CA"] = {alpha3="CAN",numeric="124",name="Canada"}, ["CC"] = {alpha3="CCK",numeric="166",name="Cocos (Keeling) Islands",altnames={"Cocos Islands","Keeling Islands"}}, ["CD"] = {alpha3="COD",numeric="180",name="Democratic Republic of the Congo",isoname="Congo, Democratic Republic of the",altnames={"Congo-Kinshasa","Congo–Kinshasa","DRC","DR Congo"}}, ["CF"] = {alpha3="CAF",numeric="140",name="Central African Republic",altnames={"CAR"}}, ["CG"] = {alpha3="COG",numeric="178",name="Republic of the Congo",isoname="Congo",altnames={"Congo-Brazzaville", "Congo–Brazzaville"}}, ["CH"] = {alpha3="CHE",numeric="756",name="Switzerland"}, ["CI"] = {alpha3="CIV",numeric="384",name="Côte d'Ivoire",altnames={"Ivory Coast"}}, ["CK"] = {alpha3="COK",numeric="184",name="Cook Islands"}, ["CL"] = {alpha3="CHL",numeric="152",name="Chile"}, ["CM"] = {alpha3="CMR",numeric="120",name="Cameroon"}, ["CN"] = {alpha3="CHN",numeric="156",name="China",altnames={"People's Republic of China","PRC"}}, ["CO"] = {alpha3="COL",numeric="170",name="Colombia"}, ["CR"] = {alpha3="CRI",numeric="188",name="Costa Rica"}, ["CU"] = {alpha3="CUB",numeric="192",name="Cuba"}, ["CV"] = {alpha3="CPV",numeric="132",name="Cabo Verde",altnames={"Cape Verde"}}, ["CW"] = {alpha3="CUW",numeric="531",name="Curaçao",altnames={"Curacao"}}, ["CX"] = {alpha3="CXR",numeric="162",name="Christmas Island"}, ["CY"] = {alpha3="CYP",numeric="196",name="Cyprus"}, ["CZ"] = {alpha3="CZE",numeric="203",name="Czech Republic",isoname="Czechia"}, ["DE"] = {alpha3="DEU",numeric="276",name="Germany"}, ["DJ"] = {alpha3="DJI",numeric="262",name="Djibouti"}, ["DK"] = {alpha3="DNK",numeric="208",name="Denmark"}, ["DM"] = {alpha3="DMA",numeric="212",name="Dominica"}, ["DO"] = {alpha3="DOM",numeric="214",name="Dominican Republic"}, ["DZ"] = {alpha3="DZA",numeric="012",name="Algeria"}, ["EC"] = {alpha3="ECU",numeric="218",name="Ecuador"}, ["EE"] = {alpha3="EST",numeric="233",name="Estonia"}, ["EG"] = {alpha3="EGY",numeric="818",name="Egypt"}, ["EH"] = {alpha3="ESH",numeric="732",name="Western Sahara"}, ["ER"] = {alpha3="ERI",numeric="232",name="Eritrea"}, ["ES"] = {alpha3="ESP",numeric="724",name="Spain"}, ["ET"] = {alpha3="ETH",numeric="231",name="Ethiopia"}, ["FI"] = {alpha3="FIN",numeric="246",name="Finland"}, ["FJ"] = {alpha3="FJI",numeric="242",name="Fiji"}, ["FK"] = {alpha3="FLK",numeric="238",name="Falkland Islands",isoname="Falkland Islands (Malvinas)",altnames={"Falklands","Islas Malvinas","Malvinas","Malvinas Islands"}}, ["FM"] = {alpha3="FSM",numeric="583",name="Federated States of Micronesia",isoname="Micronesia, Federated States of",altnames={"Micronesia"}}, ["FO"] = {alpha3="FRO",numeric="234",name="Faroe Islands",altnames={"Faroer","Faeroer"}}, ["FR"] = {alpha3="FRA",numeric="250",name="France"}, ["GA"] = {alpha3="GAB",numeric="266",name="Gabon"}, ["GB"] = {alpha3="GBR",numeric="826",name="United Kingdom",isoname="United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland",altnames={"UK","Great Britain"}}, ["GB-ENG"] = {alpha3="ENG",numeric="000",name="England"}, --Considered to be a country ["GB-NIR"] = {alpha3="NIR",numeric="000",name="Northern Ireland"}, --Considered to be a country ["GB-SCT"] = {alpha3="SCT",numeric="000",name="Scotland"}, --Considered to be a country ["GB-WLS"] = {alpha3="WLS",numeric="000",name="Wales"}, --Considered to be a country ["GB-EAW"] = {alpha3="EAW",numeric="000",name="England and Wales"}, --Considered to be a country ["GD"] = {alpha3="GRD",numeric="308",name="Grenada"}, ["GE"] = {alpha3="GEO",numeric="268",name="Georgia"}, ["GF"] = {alpha3="GUF",numeric="254",name="French Guiana"}, ["GG"] = {alpha3="GGY",numeric="831",name="Guernsey"}, ["GH"] = {alpha3="GHA",numeric="288",name="Ghana"}, ["GI"] = {alpha3="GIB",numeric="292",name="Gibraltar"}, ["GL"] = {alpha3="GRL",numeric="304",name="Greenland"}, ["GM"] = {alpha3="GMB",numeric="270",name="Gambia"}, ["GN"] = {alpha3="GIN",numeric="324",name="Guinea"}, ["GP"] = {alpha3="GLP",numeric="312",name="Guadeloupe"}, ["GQ"] = {alpha3="GNQ",numeric="226",name="Equatorial Guinea"}, ["GR"] = {alpha3="GRC",numeric="300",name="Greece"}, ["GS"] = {alpha3="SGS",numeric="239",name="South Georgia and the South Sandwich Islands"}, ["GT"] = {alpha3="GTM",numeric="320",name="Guatemala"}, ["GU"] = {alpha3="GUM",numeric="316",name="Guam"}, ["GW"] = {alpha3="GNB",numeric="624",name="Guinea-Bissau",altnames={"Guinea–Bissau"}}, ["GY"] = {alpha3="GUY",numeric="328",name="Guyana"}, ["HK"] = {alpha3="HKG",numeric="344",name="Hong Kong",altnames={"Hong Kong SAR","HKSAR"}}, ["HM"] = {alpha3="HMD",numeric="334",name="Heard Island and McDonald Islands",altnames={"Heard and McDonald Islands"}}, ["HN"] = {alpha3="HND",numeric="340",name="Honduras"}, ["HR"] = {alpha3="HRV",numeric="191",name="Croatia"}, ["HT"] = {alpha3="HTI",numeric="332",name="Haiti"}, ["HU"] = {alpha3="HUN",numeric="348",name="Hungary"}, ["ID"] = {alpha3="IDN",numeric="360",name="Indonesia"}, ["IE"] = {alpha3="IRL",numeric="372",name="Ireland",altnames={"Republic of Ireland"}}, ["IL"] = {alpha3="ISR",numeric="376",name="Israel"}, ["IM"] = {alpha3="IMN",numeric="833",name="Isle of Man"}, ["IN"] = {alpha3="IND",numeric="356",name="India"}, ["IO"] = {alpha3="IOT",numeric="086",name="British Indian Ocean Territory"}, ["IQ"] = {alpha3="IRQ",numeric="368",name="Iraq"}, ["IR"] = {alpha3="IRN",numeric="364",name="Iran",isoname="Iran, Islamic Republic of"}, ["IS"] = {alpha3="ISL",numeric="352",name="Iceland"}, ["IT"] = {alpha3="ITA",numeric="380",name="Italy"}, ["JE"] = {alpha3="JEY",numeric="832",name="Jersey"}, ["JM"] = {alpha3="JAM",numeric="388",name="Jamaica"}, ["JO"] = {alpha3="JOR",numeric="400",name="Jordan"}, ["JP"] = {alpha3="JPN",numeric="392",name="Japan"}, ["KE"] = {alpha3="KEN",numeric="404",name="Kenya"}, ["KG"] = {alpha3="KGZ",numeric="417",name="Kyrgyzstan"}, ["KH"] = {alpha3="KHM",numeric="116",name="Cambodia"}, ["KI"] = {alpha3="KIR",numeric="296",name="Kiribati"}, ["KM"] = {alpha3="COM",numeric="174",name="Comoros"}, ["KN"] = {alpha3="KNA",numeric="659",name="Saint Kitts and Nevis",altnames={"St Kitts and Nevis", "Saint Christopher and Nevis", "St Christopher and Nevis"}}, ["KP"] = {alpha3="PRK",numeric="408",name="North Korea",isoname="Korea, Democratic People's Republic of",altnames={"Democratic People's Republic of Korea"}}, ["KR"] = {alpha3="KOR",numeric="410",name="South Korea",isoname="Korea, Republic of",altnames={"Republic of Korea"}}, ["KW"] = {alpha3="KWT",numeric="414",name="Kuwait"}, ["KY"] = {alpha3="CYM",numeric="136",name="Cayman Islands"}, ["KZ"] = {alpha3="KAZ",numeric="398",name="Kazakhstan"}, ["LA"] = {alpha3="LAO",numeric="418",name="Laos",isoname="Lao People's Democratic Republic"}, ["LB"] = {alpha3="LBN",numeric="422",name="Lebanon"}, ["LC"] = {alpha3="LCA",numeric="662",name="Saint Lucia",altnames={"St Lucia"}}, ["LI"] = {alpha3="LIE",numeric="438",name="Liechtenstein"}, ["LK"] = {alpha3="LKA",numeric="144",name="Sri Lanka"}, ["LR"] = {alpha3="LBR",numeric="430",name="Liberia"}, ["LS"] = {alpha3="LSO",numeric="426",name="Lesotho"}, ["LT"] = {alpha3="LTU",numeric="440",name="Lithuania"}, ["LU"] = {alpha3="LUX",numeric="442",name="Luxembourg"}, ["LV"] = {alpha3="LVA",numeric="428",name="Latvia"}, ["LY"] = {alpha3="LBY",numeric="434",name="Libya"}, ["MA"] = {alpha3="MAR",numeric="504",name="Morocco"}, ["MC"] = {alpha3="MCO",numeric="492",name="Monaco"}, ["MD"] = {alpha3="MDA",numeric="498",name="Moldova",isoname="Moldova, Republic of"}, ["ME"] = {alpha3="MNE",numeric="499",name="Montenegro"}, ["MF"] = {alpha3="MAF",numeric="663",name="Saint-Martin",isoname="Saint Martin (French part)",altnames={"Saint–Martin", "St Martin","St Martin (French part)","Collectivity of Saint Martin","Collectivity of St Martin"}}, ["MG"] = {alpha3="MDG",numeric="450",name="Madagascar"}, ["MH"] = {alpha3="MHL",numeric="584",name="Marshall Islands"}, ["MK"] = {alpha3="MKD",numeric="807",name="North Macedonia",altnames={"Republic of North Macedonia","Macedonia","Republic of Macedonia","Macedonia, the former Yugoslav Republic of"}}, ["ML"] = {alpha3="MLI",numeric="466",name="Mali"}, ["MM"] = {alpha3="MMR",numeric="104",name="Myanmar",altnames={"Burma"}}, ["MN"] = {alpha3="MNG",numeric="496",name="Mongolia"}, ["MO"] = {alpha3="MAC",numeric="446",name="Macau",isoname="Macao",altnames={"Macau SAR","Macao SAR"}}, ["MP"] = {alpha3="MNP",numeric="580",name="Northern Mariana Islands"}, ["MQ"] = {alpha3="MTQ",numeric="474",name="Martinique"}, ["MR"] = {alpha3="MRT",numeric="478",name="Mauritania"}, ["MS"] = {alpha3="MSR",numeric="500",name="Montserrat"}, ["MT"] = {alpha3="MLT",numeric="470",name="Malta"}, ["MU"] = {alpha3="MUS",numeric="480",name="Mauritius"}, ["MV"] = {alpha3="MDV",numeric="462",name="Maldives"}, ["MW"] = {alpha3="MWI",numeric="454",name="Malawi"}, ["MX"] = {alpha3="MEX",numeric="484",name="Mexico"}, ["MY"] = {alpha3="MYS",numeric="458",name="Malaysia"}, ["MZ"] = {alpha3="MOZ",numeric="508",name="Mozambique"}, ["NA"] = {alpha3="NAM",numeric="516",name="Namibia"}, ["NC"] = {alpha3="NCL",numeric="540",name="New Caledonia"}, ["NE"] = {alpha3="NER",numeric="562",name="Niger"}, ["NF"] = {alpha3="NFK",numeric="574",name="Norfolk Island"}, ["NG"] = {alpha3="NGA",numeric="566",name="Nigeria"}, ["NI"] = {alpha3="NIC",numeric="558",name="Nicaragua"}, ["NL"] = {alpha3="NLD",numeric="528",name="Netherlands"}, ["NO"] = {alpha3="NOR",numeric="578",name="Norway"}, ["NP"] = {alpha3="NPL",numeric="524",name="Nepal"}, ["NR"] = {alpha3="NRU",numeric="520",name="Nauru"}, ["NU"] = {alpha3="NIU",numeric="570",name="Niue"}, ["NZ"] = {alpha3="NZL",numeric="554",name="New Zealand",altnames={"Aotearoa"}}, ["OM"] = {alpha3="OMN",numeric="512",name="Oman"}, ["PA"] = {alpha3="PAN",numeric="591",name="Panama"}, ["PE"] = {alpha3="PER",numeric="604",name="Peru"}, ["PF"] = {alpha3="PYF",numeric="258",name="French Polynesia"}, ["PG"] = {alpha3="PNG",numeric="598",name="Papua New Guinea"}, ["PH"] = {alpha3="PHL",numeric="608",name="Philippines"}, ["PK"] = {alpha3="PAK",numeric="586",name="Pakistan"}, ["PL"] = {alpha3="POL",numeric="616",name="Poland"}, ["PM"] = {alpha3="SPM",numeric="666",name="Saint Pierre and Miquelon",altnames={"St Pierre and Miquelon"}}, ["PN"] = {alpha3="PCN",numeric="612",name="Pitcairn"}, ["PR"] = {alpha3="PRI",numeric="630",name="Puerto Rico"}, ["PS"] = {alpha3="PSE",numeric="275",name="Palestine",isoname="Palestine, State of",altnames={"State of Palestine"}}, ["PT"] = {alpha3="PRT",numeric="620",name="Portugal"}, ["PW"] = {alpha3="PLW",numeric="585",name="Palau"}, ["PY"] = {alpha3="PRY",numeric="600",name="Paraguay"}, ["QA"] = {alpha3="QAT",numeric="634",name="Qatar"}, ["RE"] = {alpha3="REU",numeric="638",name="Réunion"}, ["RO"] = {alpha3="ROU",numeric="642",name="Romania"}, ["RS"] = {alpha3="SRB",numeric="688",name="Serbia"}, ["RU"] = {alpha3="RUS",numeric="643",name="Russia",isoname="Russian Federation"}, ["RW"] = {alpha3="RWA",numeric="646",name="Rwanda"}, ["SA"] = {alpha3="SAU",numeric="682",name="Saudi Arabia"}, ["SB"] = {alpha3="SLB",numeric="090",name="Solomon Islands"}, ["SC"] = {alpha3="SYC",numeric="690",name="Seychelles"}, ["SD"] = {alpha3="SDN",numeric="729",name="Sudan"}, ["SE"] = {alpha3="SWE",numeric="752",name="Sweden"}, ["SG"] = {alpha3="SGP",numeric="702",name="Singapore"}, ["SH"] = {alpha3="SHN",numeric="654",name="Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha",altnames={"St Helena Ascension and Tristan da Cunha", "Saint Helena and Dependencies", "St Helena and Dependencies"}}, ["SI"] = {alpha3="SVN",numeric="705",name="Slovenia"}, ["SJ"] = {alpha3="SJM",numeric="744",name="Svalbard and Jan Mayen"}, ["SK"] = {alpha3="SVK",numeric="703",name="Slovakia"}, ["SL"] = {alpha3="SLE",numeric="694",name="Sierra Leone"}, ["SM"] = {alpha3="SMR",numeric="674",name="San Marino"}, ["SN"] = {alpha3="SEN",numeric="686",name="Senegal"}, ["SO"] = {alpha3="SOM",numeric="706",name="Somalia"}, ["SR"] = {alpha3="SUR",numeric="740",name="Suriname"}, ["SS"] = {alpha3="SSD",numeric="728",name="South Sudan"}, ["ST"] = {alpha3="STP",numeric="678",name="São Tomé and Príncipe",isoname="Sao Tome and Principe",altnames={"Democratic Republic of Sao Tome and Principe"}}, ["SV"] = {alpha3="SLV",numeric="222",name="El Salvador"}, ["SX"] = {alpha3="SXM",numeric="534",name="Sint Maarten",isoname="Sint Maarten (Dutch part)",altnames={"St Maarten","Saint Martin (Dutch part)","St Martin (Dutch part)"}}, ["SY"] = {alpha3="SYR",numeric="760",name="Syria",isoname="Syrian Arab Republic"}, ["SZ"] = {alpha3="SWZ",numeric="748",name="Eswatini",altnames={"Swaziland"}}, ["TC"] = {alpha3="TCA",numeric="796",name="Turks and Caicos Islands",altnames={"Turks and Caicos"}}, ["TD"] = {alpha3="TCD",numeric="148",name="Chad"}, ["TF"] = {alpha3="ATF",numeric="260",name="French Southern and Antarctic Lands",isoname="French Southern Territories"}, ["TG"] = {alpha3="TGO",numeric="768",name="Togo"}, ["TH"] = {alpha3="THA",numeric="764",name="Thailand"}, ["TJ"] = {alpha3="TJK",numeric="762",name="Tajikistan"}, ["TK"] = {alpha3="TKL",numeric="772",name="Tokelau"}, ["TL"] = {alpha3="TLS",numeric="626",name="Timor-Leste",altnames={"East Timor", "Timor–Leste"}}, ["TM"] = {alpha3="TKM",numeric="795",name="Turkmenistan"}, ["TN"] = {alpha3="TUN",numeric="788",name="Tunisia"}, ["TO"] = {alpha3="TON",numeric="776",name="Tonga"}, ["TR"] = {alpha3="TUR",numeric="792",name="Turkey",isoname="Türkiye"}, ["TT"] = {alpha3="TTO",numeric="780",name="Trinidad and Tobago"}, ["TV"] = {alpha3="TUV",numeric="798",name="Tuvalu"}, ["TW"] = {alpha3="TWN",numeric="158",name="Taiwan",isoname="Taiwan, Province of China",altnames={"Republic of China"}}, ["TZ"] = {alpha3="TZA",numeric="834",name="Tanzania",isoname="Tanzania, United Republic of"}, ["UA"] = {alpha3="UKR",numeric="804",name="Ukraine"}, ["UG"] = {alpha3="UGA",numeric="800",name="Uganda"}, ["UM"] = {alpha3="UMI",numeric="581",name="United States Minor Outlying Islands"}, ["US"] = {alpha3="USA",numeric="840",name="United States",isoname="United States of America",altnames={"US","USA","U.S."}}, ["UY"] = {alpha3="URY",numeric="858",name="Uruguay"}, ["UZ"] = {alpha3="UZB",numeric="860",name="Uzbekistan"}, ["VA"] = {alpha3="VAT",numeric="336",name="Vatican City",isoname="Holy See",altnames={"Holy See (Vatican City State)","Vatican City State"}}, ["VC"] = {alpha3="VCT",numeric="670",name="Saint Vincent and the Grenadines",altnames={"St Vincent and the Grenadines"}}, ["VE"] = {alpha3="VEN",numeric="862",name="Venezuela",isoname="Venezuela, Bolivarian Republic of"}, ["VG"] = {alpha3="VGB",numeric="092",name="British Virgin Islands",isoname="Virgin Islands (British)",altnames={"UK Virgin Islands","BVI"}}, ["VI"] = {alpha3="VIR",numeric="850",name="United States Virgin Islands",isoname="Virgin Islands (U.S.)",altnames={"US Virgin Islands","USVI"}}, ["VN"] = {alpha3="VNM",numeric="704",name="Vietnam",isoname="Viet Nam"}, ["VU"] = {alpha3="VUT",numeric="548",name="Vanuatu"}, ["WF"] = {alpha3="WLF",numeric="876",name="Wallis and Futuna"}, ["WS"] = {alpha3="WSM",numeric="882",name="Samoa"}, ["XK"] = {alpha3="XKX",numeric="926",name="Kosovo",isoname="Republic of Kosovo",altnames={"XXK", "UNK"}}, ["YE"] = {alpha3="YEM",numeric="887",name="Yemen"}, ["YT"] = {alpha3="MYT",numeric="175",name="Mayotte"}, ["ZA"] = {alpha3="ZAF",numeric="710",name="South Africa"}, ["ZM"] = {alpha3="ZMB",numeric="894",name="Zambia"}, ["ZW"] = {alpha3="ZWE",numeric="716",name="Zimbabwe"} } czr7druifnxnnkuvdmu7x2jir682ona ಉತ್ಪಾದನ ನಿರ್ವಹಣೆ 0 123868 1377776 1338276 2026-07-30T07:50:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377776 wikitext text/x-wiki '''ಉತ್ಪಾದನ ನಿರ್ವಹಣೆ''' ಒಂದು [[ಉದ್ಯಮ]]ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೊತ್ತದ ಯೋಜನೆ; ಪದಾರ್ಥದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನಾನಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ, ಸಂಘಟನೆ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣ (ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‍ಮೆಂಟ್). ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಎಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ, ಯಾವಾಗ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಯೋಜನೆ, ತದನುಗುಣವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ತತ್ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸಮಯೋಚಿತ ಸಲಹೆ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನ ವಿಭಾಗ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗ. [[ಆಡಳಿತ]] ಮಂಡಲಿಯ ಆದೇಶಾನುಸಾರ ತಯಾರು ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಕೆಲಸ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಳಿವು-ಉಳಿವುಗಳು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಪಾದನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಗಿರಾಕಿಗಳ ಅಭಿಲಾಷೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕಾದರೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳ [[ಸಹಕಾರ]] ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಉತ್ಪಾದನಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ನಡೆಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.yourarticlelibrary.com/production-management/production-management-its-meaning-definition-function-and-scope/27925 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804083705/https://www.yourarticlelibrary.com/production-management/production-management-its-meaning-definition-function-and-scope/27925 |url-status=dead }}</ref> ==ಉತ್ಪಾದನಕಾರ್ಯದ ವ್ಯಾ== ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಬಲು ಕಿರಿದೆನಿಸಬಹುದು. ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಇದರ ಕೆಲಸ ವೆಂದೂ ಬೇರೆ ಯಾವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇದರದಲ್ಲವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಇದರ ಹೊಣೆಯಲ್ಲ. ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮೊದಲು ಆ ಪದಾರ್ಥದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಯಾವ ಯಾವ ಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಯಾವ ಬಗೆಯ ಕುಶಲಕೆಲಸಗಾರರು ಎಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒದಗಬೇಕು. ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು-ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚ, ಗುಣ. ಉಪಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯದ ಸೀಮೆಯೊಳಗೆ ಬರತಕ್ಕದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ==ಉತ್ಪಾದನ ಸಂಘಟನೆ== ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗವಾದ ಉತ್ಪಾದನ ವಿಭಾಗ ಮಿಕ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ ಇತರ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಹಾಯ ಸಹಕಾರ ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯ. ಉತ್ಪಾದಿಸಲಿರುವ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆಯೆ, ಇಲ್ಲವೆ-ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಆತ ವಿಕ್ರಯ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆಯುಂಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಾರರು ಇರುವರೆ, ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕಾಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದಗತ್ಯ. ಯಂತ್ರ ಸಜ್ಜಿಕೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ, ಸರಕು ಸರಬರಾಜು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಯಾ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿಗಳೊಡನೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ಅನಂತರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಯೋಜನೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಈ ಯಾವ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ತೊಂದರೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಖಂಡಿತ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸರಬರಾಜು ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಯಂತ್ರಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆಯದೆಯೂ ಕೆಲಸಗಾರರ ಅಭಾವದಿಂದಲೂ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=https://www.mbatuts.com/concept-production-management/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112044941/https://www.mbatuts.com/concept-production-management/ |url-status=dead }}</ref> ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಆದೇಶ ಬಂದಾಗ, ಅಂಥ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿಯವರು ಉತ್ಪಾದನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯುಂಟು. ಈತನ ಸಲಹೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಸರಕು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಬಿಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ವ್ಯಾಪ್ತಿ== ಉತ್ಪಾದನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸುಲಲಿತವಾಗಿಯೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿಯೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ವಿಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವೆಂದರೆ : 1 ಉತ್ಪನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿಭಾಗ, 2 ಉತ್ಪನ್ನ ಕಾರ್ಯದ ನಿಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷಾಲೇಖನ ವಿಭಾಗ, 3 ಸಾಮಗ್ರಿವಿವರಣ, ಸಂಗ್ರಹಣ, ದಾಸ್ತಾನು ವಿಭಾಗ, 4 ಪ್ರಮಾಣ ವಿಭಾಗ, 5 ಪರೀಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗ, 6 ಗುಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಭಾಗ, 7 ವೆಚ್ಚ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ 8 ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ದತಾ ವಿಭಾಗ, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಕಂಡ ವಿಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಭಾಗವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರೀತಿ ಭಿನ್ನವಾದ್ದು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ : 1 ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಫಂಕ್ಷನಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇóಷನ್) ಮತ್ತು 2 ಪಂಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಲೈನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಫ್ ಆರ್ಗನೈಸೇóಷನ್). ಶ್ರಮವಿಭಜನೆ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಪರಿಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯ ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊಣೆ. ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ನಾನಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯ ನೇರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಪಂಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ವಿಷಯಗಳು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.mbatuts.com/concept-production-management/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112044941/https://www.mbatuts.com/concept-production-management/ |url-status=dead }}</ref> ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ್ಯ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ, ಜಟಿಲ. ಇಂಥವುಗಳ ಪರಿಹಾರ ಸುಲಭವೇನಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಲೂ ಸಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಗತ್ಯಗಳು== ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಜನ, ಧನ, ಸಾಮಗ್ರಿ, ಉತ್ಪಾದನಕಾಲ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲೇ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆರ್ಥಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದೂ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿಮುಖ್ಯವೆನಿಸಿದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾನಿಕರವೆನಿಸಬಹುದು. ತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಲಾಭಕರವೆನಿಸಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಷ್ಟಕರವಾಗಿರಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಾಗ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುವುದೂ ಅಗತ್ಯವಾದೀತು. ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸುಲಭಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ; ಚಿಕ್ಕ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳ ವಿಭಜನೆ. ಮೊದಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅನಂತರ ಆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪರೋಕ್ಷ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಕಚ್ಚಾಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪದಾರ್ಥದ ತಯಾರಿಕೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರೆ ಕಚ್ಚಾಸಾಮಗ್ರಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಈ ರೀತಿ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ಸರಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಎಷ್ಟು, ಯಾವಾಗ, ಹೇಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>http://www.winman.com/blog/bid/341826/the-basic-principles-of-production-management</ref> ==ಮುನ್ಸೂಚನೆ== ಯಾವ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೇಡಿಕೆಯ ಭವಿಷ್ಯ ಇದೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ನೈಜ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಭೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ತರದ ಪದಾರ್ಥ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅದೇ ತೆರದ ಪದಾರ್ಥವನ್ನೆ ತಯಾರುಮಾಡಿ ಲಾಭ ಸಂಪಾದನೆಮಾಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹೊಸ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರುಮಾಡಲು ಹೊರಟರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆಯೆ, ಎಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದೆ (ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್ ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್) ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ. ಅಂಥ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ತತ್‍ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಕ್ರಯವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯ. ವಿಕ್ರಯ ವಿಭಾಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಕ್ರಯದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವ ಪದಾರ್ಥದ ಗುಣ, ಲಕ್ಷಣ, ಬೆಲೆ, ಪ್ರಮಾಣ ಉಪಯೋಗ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ರವಾನಿಸಬೇಕಾದ ದಿನ, ಇದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಡಿಕೆ, ಮುಂದಿನ ಅಂದಾಜು ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು. ವಿಕ್ರಯದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಉತ್ಪಾದನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನ ಕೆಲಸ. ಈ ಪಟ್ಟಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಕಲ ಸಲಕರಣೆ, ಜನ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕೆಳಕಂಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ದಾಸ್ತಾನಿನಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವೆಯೆ? ಇಲ್ಲವೆ? ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆ? ಎಷ್ಟು ಸರಕನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಇದಕ್ಕೆ ಹಣವಿದೆಯೆ? ಈಗ ಇರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರೇ ಸಾಕೆ? ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು? ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಯಂತ್ರಗಳು ಇವೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ? ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ತೊಂದರೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆಯೆ? ಹೀಗೆ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇವು ಇಂಥ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಹೊಸಪದಾರ್ಥ ತಯಾರು ಮಾಡುವಾಗ ಉದ್ಭವಿಸುವಂಥವು. ಹಿಂದಿನಿಂದ ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಕಾಲದೇಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಬೇಡಿಕೆ ಪೂರೈಸುವಾಗ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಾರದಿರವು. <ref>{{Cite web |url=https://www.ukessays.com/essays/business/importance-of-production-function-and-production-management-business-essay.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112044936/https://www.ukessays.com/essays/business/importance-of-production-function-and-production-management-business-essay.php |url-status=dead }}</ref> ==ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಉತ್ಪನ್ನ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯವರು ಅದರ ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಅನಂತರ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ಆದೇಶಾನುಸಾರ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರುಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತಯಾರಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರೇ ಕೊಟ್ಟರುವುದರಿಂದಲೂ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡುವ ಹೊಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ ಈಗಲೇ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಂದಾಜುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ==ಉತ್ಪಾದನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ== ಪದಾರ್ಥೋತ್ಪಾದನೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಯಾವರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ತಯಾರಿಸಿ ಆ ಯೋಜನೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೆ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು. 1. ಪಥಸೂಚಿ (ರೂಟಿಂಗ್), 2. ಅನುಸೂಚಿ (ಷೆಡ್ಯೂಲಿಂಗ್), 3. ನಿಯಂತ್ರಣ (ಕಂಟ್ರೋಲಿಂಗ್) ಮತ್ತು 4. ರವಾನೆ (ಡಿಸ್ಪ್ಯಾಚ್)-ಇವೇ ಆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳು. 1. ಪಥಸೂಚಿ : ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಒಂದು ಸೂಚನಾಪಟ್ಟಿ. ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸದ ಸಮಸ್ತ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ತಯಾರುಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವ ಯಾವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಬೇಕು, ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆ, ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹಂತಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ ಈ ಪಥಸೂಚಿ ಕೆಲಸದ ಆದೇಶ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಾರ್ಯ ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಪದೇ ಪದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲಸ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಕೆಲಸ ಸ್ತಬ್ದಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಆಗಬಹುದಾದ ನಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಇದು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಥಸೂಚಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. 2. ಅನುಸೂಚಿ : ಪಥಸೂಚಿ ಉತ್ಪಾದನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಕಾಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಾಲ ಅತಿಮುಖ್ಯ. ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಾಲದಿಂದ ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯತಕಾಲಕ್ಕೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಸಂಸ್ಥೆ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೂಚನಾಪಟ್ಟಿಯೇ ಅನುಸೂಚಿ. ಯಾವಾಗ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಯಾವಾಗ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಎಂಬುದೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲುಂಟು. ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯದ ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಗೂ ಕಾಲ ಸೂಚಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉಪರಿಕಾಲದ (ಓವರ್‍ಟೈಮ್) ಕೆಲಸದ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮತ್ತು ಉಪಸ್ಥಿತ ಸಲಕರಣೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ, ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವಂತೆ ಇದನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಬೇಕು. 3. ನಿಯಂತ್ರಣ : ಉತ್ಪಾದನಕಾರ್ಯ ಯೋಜಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುವಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪದಾರ್ಥದ ಗುಣ. ಆಕಾರ, ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗುವ ಸಂಭವವುಂಟು. ಈ ರೀತಿ ದೋಷಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿ ನಷ್ಟಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ದೋಷ ನಿವಾರಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರಚಲಿತ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಯೋಜಿತಕಾರ್ಯದೊಡನೆ ತುಲನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನಾಗಲಿ ಕಾರ್ಯದೋಷವನ್ನಾಗಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ದೋಷಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣಾಧಿಕಾರಿ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ಪಾದನ ಕಾರ್ಯಪ್ರಗತಿಯನ್ನೂ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ತಲೆದೋರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಈತನೇ ವರದಿಮಾಡಬೇಕು. ಈ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮುಂದೆ ಆಗಬಹುದಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಟಮಟ್ಟದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಯಾರುಮಾಡಲೂ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಭಾಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣ, ಶಕ್ತಿ, ವೆಚ್ಚ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. 4. ರವಾನೆ : ಉತ್ಪಾದನ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಉತ್ಪಾದನ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಗತಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದು, ಪಥಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಅನುಸೂಚಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದು, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸರಬರಾಜುಮಾಡುವುದು ಈ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಗ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಡಿಸುವುದು ಇವು ಈ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯಭಾರ. <ref>{{Cite web |url=https://www.managementstudyhq.com/production-management-its-functions-importance.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-12 |archive-date=2020-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112044936/https://www.managementstudyhq.com/production-management-its-functions-importance.html |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಮಾನ== ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ. ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸ (ವರ್ಕ್-ಇನ್-ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್), ಶೋಧಿತ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಪರೋಕ್ಷ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮುಂತಾದವು ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಣವನ್ನಾದರೂ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು : ಆದರೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ದೊರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಉತ್ಪಾದನ ವಸ್ತುವಿನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 50ರಿಂದ 80 ಭಾಗ ಸಾಮಗ್ರಿ ವೆಚ್ಚವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅತಿಮುಖ್ಯ. ಸರಿಯಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಸರಬರಾಜು ನಿಂತುಹೋದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಉತ್ತಮಗುಣದ ಸಾಮಗ್ರಿ ಕೊಳ್ಳದೆ, ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಕೊಂಡು ಅದರಿಂದ ಪದಾರ್ಥ ತಯಾರಿಸಿದರೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆ ನಷ್ಟ ಹೊಂದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿ ಬೇಕು? ಎಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿ ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು? ಎಷ್ಟನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಎಷ್ಟನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು? ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಗ್ರಿ ಕೊಂಡು ತಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದರ ಉಪಯೋಗ ಬಹಳವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯರ್ಥ. ದಾಸ್ತಾನು ವೆಚ್ಚ, ಸಾಮಗ್ರಿ ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾಗುವ ಸಂಭವ, ನಷ್ಟ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ವೆಚ್ಚ ಏರಿ ಉತ್ಪಾದನವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಕೊಂಡು ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದರೆ, ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಾಲದೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಗುಣ, ವೆಚ್ಚ, ಉಪಯೋಗ, ಗಾತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಲಾಭ, ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಪರಿಮಾಣ, ದಾಸ್ತಾನಿನಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಮತೂಗುವಂತೆ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. [[ಸಾಮಗ್ರಿ]]ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಅವಶ್ಯಕ. ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.<ref>https://www.managementstudyguide.com/production-and-operations-management.htm</ref> ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೂ ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಗ್ರಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ಸಂಕೇತ ಕೊಡಬೇಕು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಇಡುವುದಕ್ಕೂ ಈ ಸಂಕೇತ ಸಹಾಯಕ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಗ್ರಿಗೂ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟ, ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟ, ಅಪಾಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟ, ಹೊಸದಾಗಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮಟ್ಟ (ಆರ್ಡರಿಂಗ್ ಲೆವೆಲ್) ಇತ್ಯಾದಿ ಮಟ್ಟಗಳ ಸೂಚನೆಯಿಂದ ವೃಥಾ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡುವುದು ತಪ್ಪುವುದಲ್ಲದೆ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರಂತರ ಸಾಮಗ್ರಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ (ಪರ್ಪೆಚುಯಲ್ ಇನ್‍ವೆಂಟರಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್) ನಷ್ಟ ಹೊಂದಿದ, ಹಾಳಾದ, ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಇರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪತ್ತೆ ಸಿಕ್ಕಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸರಕು ಇದೆ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕು, ಈಗ ಇರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೌಲ್ಯವೇನು-ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆ ತಯಾರು ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಿ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಗ್ಯ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲು ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗಬೇಕು. ಶ್ರಮನಿರ್ಣಯ : ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾದ ಶ್ರಮದ ಪಾತ್ರ ಬಲು ಹಿರಿದು. ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಇದ್ದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಮಾರ್ಪಾಟಿನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವುದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ. ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರ್ಮಿಕಾಧಿಕಾರಿಯ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು. ಪದಾರ್ಥದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಯಾವ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದವರು ಎಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಈಗ ಇರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಡನೆ ತುಲನೆಮಾಡಿ, ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶ್ರಮ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕಾಲದ ಅಧ್ಯಯನ (ಟೈಮ್ ಸ್ಟಡಿ), ಚಲನೆಯ ಅಧ್ಯಯನ (ಮೋಷನ್ ಸ್ಟಡಿ) ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಬೇಕು, ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲವಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರನ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲೂ ಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೂಬಹುದು. ==ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ== ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಸ ಹೊಸ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಈಗ ಇರುವ ಸಾಧನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಅವುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪದಾರ್ಥ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಭೌತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸ್ಥಳ, ಯಂತ್ರ, ಸಾಮಗ್ರಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇವೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮೊದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ದೊರೆಯುವ, ಕಡಿಮೆ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ದೊರೆಯುವ, ಉತ್ತಮ ಹವಾಗುಣವಿರುವ, ಸುಲಭ ದರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ದೊರೆಯುವ, ಪೈಪೋಟಿ ಅಥವಾ ಸಹಕಾರಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವ, ಮುಂದೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು. ಸ್ಥಳದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಭವನದ ಒಳಗಡೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಟ್ಟು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರೀತಿನೀತಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಯಂತ್ರ ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆ ತರಬೇಕು. ಸ್ಥಳಾಭಾವವಿರುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡಲು. ಉತ್ತಮ ವಾಹನಮಾರ್ಗ ಹೊಂದಲು ಯೋಜಕರು ಸ್ಥಳಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು. ಒಂದು ಸಲ ನಿರ್ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಸಲ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳದ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಯೋಜಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಯಾವ ಯಾವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ. ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ, ಪದಾರ್ಥದ ಗುಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ, ಚಿನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ವೆಚ್ಚದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪಾದನ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಉತ್ಪನ್ನದ ಬೆಲೆ ಏರಿ, ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ನಷ್ಟ ಹೊಂದುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಉತ್ಪಾದನ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದಲೂ ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿ. ಅನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಆಗಬಹುದಾದಂಥ ಕಷ್ಟ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದೇ ಉತ್ಪಾದನ ನಿರ್ವಹಣೆ. <ref>https://www.britannica.com/technology/production-management</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] g50cqkvaw67x4ydu86wcjrgah78ekem ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರ್ 0 130391 1377698 1337595 2026-07-30T05:17:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377698 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರ್ |established = ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೫ [[ಬಿ.ಪಿ. ವಾಡಿಯ]] ರವರಿಂದ |type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರ,ಸಾಂಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಶಾಖೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ |city = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] |state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |country = [[ಭಾರತ]] |campus = |students = |undergrad = |postgrad = |website = [http://www.iiwcindia.org/ http://www.iiwcindia.org] }} '''ದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಲ್ಚರ್''' (IIWC), [೧] ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯ ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಬಿ. ಪಿ.ವಾಡಿಯ]] (೮,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೧೮೮೧-೨೦,ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೫೮) <ref>[http://www.iiwcindia.org/.html chronology]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸೋಫಿಯಾ ವಾಡಿಯಾರವರಿಂದ ೧೧, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕಾಲಯವಿದೆ. <ref> [https://vijaykarnataka.com/lavalavk/info/bangalore-bite/articleshow/58123836.cms 'ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲಲ್ಚರ್] ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ೧೨,ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೧೭] </ref> ಈ ಪುಸ್ತಕಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರವಾಸ, ಕಲೆ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಗೀತೆಗಳು ಕಾವ್ಯ, ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕಥೆ, ನಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್, ಸಚಿತ್ರ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು, ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ. ಸದಸ್ಯತ್ವ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸಹಿಹಾಕಬೇಕು. ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ; ಸಾಧಾರಣ. ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಫೈಗಳನ್ನು ಓದಿ ಸಹಿಹಾಕಬೇಕು. 'ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಪೂರ್ಣ ಅನುಕಂಪವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ನಿತ್ಯಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಣೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗುವೆನೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ'. ("I declare my sympathy with the ideal of Universal Brotherhood and will endeavor to cultivate the attitude of brotherliness in my daily living") ==ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು== ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಜನ್ ತರಗತಿಗಳು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿವೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್, ಮೇ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಲೆ, ಕ್ರಾಫ್ಟ್, ಅಡುಗೆ, ಸಂಗೀತ, ಬೊಂಬೆ ಆಟ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, (IIWC), <ref>{{Cite web |url=http://www.teosofiskakompaniet.net/BPWadiaBiografi.htm |title=BPWadiaBiografy |access-date=2020-08-04 |archive-date=2020-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809033430/http://www.teosofiskakompaniet.net/BPWadiaBiografi.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ== ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ [http://www.iiwcindia.org/objectives.html ತೂಗು ತೇದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200715113252/http://www.iiwcindia.org/objectives.html |date=2020-07-15 }} ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಬಂಧವಿಲ್ಲದ ನೈಜ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ, ಪೋಷಿಸಿ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref>[https://wrldrels.org/kn/2019/07/02/helena-petrovna-blavatsky/ ದಿಯಾಸೊಫಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದ ರಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳೆ, helena-petrovna-blavatsky]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರವಿದೆ. ೪೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ===ಗ್ರಂಥಗಳು=== ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ===ಮಕ್ಕಳ ಲೈಬ್ರೆರಿ=== ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಅಮರ ಚಿತ್ರ ಕಥಾ, ಟಿಂಕಲ್, ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ಸ್, ಪಂಚತಂತ್ರದ ಕಥೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ ===ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿಭಾಗ=== ದೈನಿಕ ಹಾಗೂ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೪೦೦ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿವೆ ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲದೆ ಪರ್ಶಿಯನ್‌, ಅರೇಬಿಕ್‌ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇವೆ. ಬೆಹನಾನ್‌ರ ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಲೇಖಕರ ಪುರಾಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇವೆ. ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಿವೆ. IIWC ನೂರಾರು, ಕಮ್ಮಟಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. 'ಆನ್ ಲೈನ್' ನ 'ವೆಬ್ ಸೈಟ್' ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite web |url=http://www.iiwcindia.org/transactions.html |title=Transactions |access-date=2020-08-04 |archive-date=2020-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716035930/http://www.iiwcindia.org/transactions.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ನಾವು 'ಕೆಟಲಾಗ್' ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಕನ್ನಡದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮಕ್ಕಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತರಿಸಿರುವ ಕಥೆ, ನಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್, ಸಚಿತ್ರ ಹೊತ್ತಿಗೆಗಳು, ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ==ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು== * ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು, * ಹೊಸ ಹಾಡಿನ ಸಿ.ಡಿ.ಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು, * ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, * ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಆಯೋಜನೆ, ==IIWC ತಲುಪಲು== IIWC ಬಸವನಗುಡಿಯ ಎಮ್.ಎನ್.ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎದುರಿಗೇ ಇದೆ. ಗಾಂಧಿಬಝಾರ್ ನಡೆದುಹೋಗುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಬಸವನಗುಡಿ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಇದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://samvada.org/2017/news-digest/%E0%B2%A1%E0%B2%BE-%E0%B2%8E%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%81/ ಡಾ.ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಮಸ್ವಾಮಿಯವರು ರಚಿಸಿದ 'ದೀಪ್ತ ಶೃಂಗಗಳು'ಗ್ರಂಥದ ಲೋಕಾರ್ಪಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಸಂವಾದ, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೧೭,೨೦೧೭] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200902155529/https://samvada.org/2017/news-digest/%e0%b2%a1%e0%b2%be-%e0%b2%8e%e0%b2%b8%e0%b3%8d-%e0%b2%86%e0%b2%b0%e0%b3%8d-%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%ae%e0%b2%b8%e0%b3%8d%e0%b2%b5%e0%b2%be%e0%b2%ae%e0%b2%bf%e0%b2%af%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%81/ |date=2020-09-02 }} * [https://www.bookbrahma.com/events/purandopanishat Book Brahma]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] q9yfgcxc61ejw61emzz89txn7rngp8n ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Transclusion count/data/R 828 131448 1377802 1281568 2026-07-26T05:13:01Z en>Ahechtbot 0 [[Wikipedia:BOT|Bot]]: Updated page. 1377802 Scribunto text/plain return { ["R"] = 36000, ["R/ref"] = 36000, ["R/superscript"] = 112000, ["R/where"] = 112000, ["RA"] = 11000, ["RCS"] = 5400, ["REVISIONUSER2"] = 65000, ["RMS"] = 6400, ["RMnac"] = 3200, ["ROM"] = 2700, ["ROU"] = 7600, ["RSA"] = 5100, ["RSS-Atom_feed_notice"] = 222000, ["RTGS"] = 2700, ["RT_data"] = 4100, ["RUS"] = 15000, ["R_Wikidata"] = 2200, ["R_alt"] = 2900, ["R_ambig"] = 16000, ["R_avoided_double_redirect"] = 200000, ["R_cat_shell"] = 12000, ["R_category_shell"] = 15000, ["R_from_ASCII-only"] = 236000, ["R_from_ATC_code"] = 4700, ["R_from_ATCvet_code"] = 5400, ["R_from_British_English"] = 2600, ["R_from_DOI_prefix"] = 7600, ["R_from_IMO_number"] = 4500, ["R_from_ISO_4"] = 42000, ["R_from_ISO_4_abbreviation"] = 47000, ["R_from_ISO_639"] = 8800, ["R_from_ISO_639_code"] = 9000, ["R_from_NLM"] = 4600, ["R_from_NLM_abbreviation"] = 4700, ["R_from_UK_road"] = 3000, ["R_from_UN/LOCODE"] = 7100, ["R_from_US_postal_abbreviation"] = 43000, ["R_from_Unicode"] = 28000, ["R_from_Unicode_character"] = 32000, ["R_from_abbreviation"] = 27000, ["R_from_acronym"] = 2900, ["R_from_adjective"] = 7800, ["R_from_airport_code"] = 7000, ["R_from_album"] = 18000, ["R_from_alt_name"] = 5100, ["R_from_alternate_name"] = 20000, ["R_from_alternate_spelling"] = 7200, ["R_from_alternative_capitalisation"] = 9100, ["R_from_alternative_capitalization"] = 4600, ["R_from_alternative_disambiguation"] = 6300, ["R_from_alternative_hyphenation"] = 315000, ["R_from_alternative_language"] = 90000, ["R_from_alternative_name"] = 297000, ["R_from_alternative_punctuation"] = 33000, ["R_from_alternative_scientific_name"] = 160000, ["R_from_alternative_spacing"] = 16000, ["R_from_alternative_spelling"] = 79000, ["R_from_alternative_title"] = 10000, ["R_from_alternative_transliteration"] = 7200, ["R_from_ambiguous"] = 3000, ["R_from_ambiguous_page"] = 7800, ["R_from_ambiguous_sort_name"] = 40000, ["R_from_ambiguous_term"] = 53000, ["R_from_avoided_double_redirect"] = 7500, ["R_from_birth_name"] = 13000, ["R_from_book"] = 5300, ["R_from_case_citation"] = 3300, ["R_from_category_navigation"] = 4400, ["R_from_chemical_formula"] = 9200, ["R_from_comment_subpage"] = 22000, ["R_from_diacritic"] = 11000, ["R_from_diacritics"] = 2100, ["R_from_domain_name"] = 14000, ["R_from_draft"] = 3900, ["R_from_draft_namespace"] = 5900, ["R_from_drug_trade_name"] = 23000, ["R_from_emoji"] = 3400, ["R_from_fictional_character"] = 57000, ["R_from_fictional_element"] = 5400, ["R_from_fictional_location"] = 2300, ["R_from_former_name"] = 32000, ["R_from_full_name"] = 13000, ["R_from_gene_symbol"] = 10000, ["R_from_given_name"] = 3200, ["R_from_incomplete_disambiguation"] = 61000, ["R_from_incomplete_name"] = 2600, ["R_from_incorrect_disambiguation"] = 5600, ["R_from_incorrect_name"] = 14000, ["R_from_initialism"] = 26000, ["R_from_initials"] = 3600, ["R_from_legislation"] = 3300, ["R_from_less_specific_name"] = 5100, ["R_from_list_topic"] = 21000, ["R_from_long"] = 6500, ["R_from_long_name"] = 106000, ["R_from_longer_name"] = 17000, ["R_from_member"] = 6600, ["R_from_merge"] = 77000, ["R_from_miscapitalisation"] = 42000, ["R_from_miscapitalization"] = 5900, ["R_from_misspelling"] = 68000, ["R_from_modification"] = 464000, ["R_from_molecular_formula"] = 6800, ["R_from_monotypic_taxon"] = 8000, ["R_from_more_specific_geographic_name"] = 2800, ["R_from_more_specific_name"] = 6100, ["R_from_move"] = 3030000, ["R_from_move/except"] = 3030000, ["R_from_name_with_title"] = 6500, ["R_from_nickname"] = 3100, ["R_from_old_AfC_draft"] = 29000, ["R_from_other_capitalisation"] = 417000, ["R_from_other_capitalization"] = 6500, ["R_from_other_disambiguation"] = 20000, ["R_from_other_language"] = 2900, ["R_from_other_name"] = 8100, ["R_from_other_punctuation"] = 2000, ["R_from_other_spelling"] = 2800, ["R_from_person"] = 14000, ["R_from_personal_name"] = 2800, ["R_from_plural"] = 38000, ["R_from_product_name"] = 2500, ["R_from_pseudonym"] = 2900, ["R_from_railroad_name_with_ampersand"] = 2300, ["R_from_related_term"] = 2200, ["R_from_related_topic"] = 7100, ["R_from_related_word"] = 17000, ["R_from_remote_page"] = 12000, ["R_from_remote_talk_page"] = 30000, ["R_from_school"] = 3500, ["R_from_scientific_name"] = 36000, ["R_from_short"] = 5200, ["R_from_short_name"] = 116000, ["R_from_shortcut"] = 46000, ["R_from_shorter_name"] = 2500, ["R_from_shorter_title"] = 5100, ["R_from_song"] = 59000, ["R_from_sort_name"] = 186000, ["R_from_species_to_genus"] = 4800, ["R_from_subpage"] = 41000, ["R_from_subtopic"] = 81000, ["R_from_surname"] = 33000, ["R_from_symbol"] = 3100, ["R_from_synonym"] = 6500, ["R_from_taxonomic_synonym"] = 2500, ["R_from_television_episode"] = 63000, ["R_from_template_shortcut"] = 4700, ["R_from_title_with_diacritics"] = 5900, ["R_from_title_without_diacritics"] = 392000, ["R_from_trade_name"] = 23000, ["R_from_typo"] = 4000, ["R_from_unnecessary_disambiguation"] = 47000, ["R_from_work"] = 2800, ["R_from_year"] = 4100, ["R_hatnote"] = 3000, ["R_list_topic"] = 11000, ["R_mentioned_in_hatnote"] = 12000, ["R_miscap"] = 3000, ["R_move"] = 2300, ["R_printworthy"] = 93000, ["R_protected"] = 11000, ["R_protected/excon"] = 2500, ["R_protected/semi"] = 6300, ["R_sect"] = 3500, ["R_section"] = 24000, ["R_shell"] = 20000, ["R_to_Swiss_municipality_(,_Switzerland)"] = 2300, ["R_to_Swiss_municipality_(canton)"] = 3500, ["R_to_Swiss_municipality_2L"] = 2600, ["R_to_TV_episode_list_entry"] = 9100, ["R_to_alternative_scientific_name"] = 3100, ["R_to_anchor"] = 112000, ["R_to_category_namespace"] = 6500, ["R_to_century"] = 2700, ["R_to_diacritic"] = 422000, ["R_to_diacritics"] = 3900, ["R_to_disambiguation"] = 4000, ["R_to_disambiguation_page"] = 289000, ["R_to_list"] = 39000, ["R_to_list_entry"] = 94000, ["R_to_monotypic_taxon"] = 17000, ["R_to_plural"] = 4800, ["R_to_project"] = 2600, ["R_to_project_namespace"] = 25000, ["R_to_redirect_template"] = 3300, ["R_to_related_topic"] = 95000, ["R_to_scientific_name"] = 104000, ["R_to_section"] = 425000, ["R_to_short_name"] = 4400, ["R_to_stub_template"] = 4300, ["R_to_subpage"] = 8000, ["R_to_subtopic"] = 4100, ["R_to_transliteration"] = 15000, ["R_unprintworthy"] = 98000, ["R_with_Wikidata_item"] = 49000, ["R_with_history"] = 21000, ["R_with_possibilities"] = 126000, ["Racing-Reference_driver"] = 2800, ["Radio_Relay"] = 3500, ["Radio_formats"] = 11000, ["Rail-interchange"] = 42000, ["RailGauge"] = 10000, ["Rail_color"] = 38000, ["Rail_color_box"] = 15000, ["Rail_icon"] = 22000, ["Rail_line"] = 9700, ["Rail_navbox_titlestyle"] = 14000, ["Rail_pass_box"] = 18000, ["Rail_start"] = 2100, ["Rail_template_doc"] = 2300, ["Railway-routemap"] = 4600, ["Railway_division_link"] = 5000, ["Railway_stations_in_countryname_opened_in_YYYY_category_header"] = 3100, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header"] = 5300, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header/core"] = 5300, ["Rand"] = 5300, ["Random_number"] = 5600, ["Random_page_in_category"] = 5600, ["Random_subpage"] = 7800, ["Ranking_movements"] = 4700, ["Rating"] = 101000, ["Rating-Christgau"] = 2700, ["Rayment"] = 2000, ["Rayment-hc"] = 6400, ["Razavi_Khorasan_Province"] = 2400, ["Rbox"] = 2200, ["Rcat_shell"] = 266000, ["Rcatsh"] = 9800, ["Rcatshell"] = 5600, ["Rcb"] = 10000, ["Rcr"] = 30000, ["Rcs"] = 4200, ["Re"] = 88000, ["Recent_AfDs"] = 5400, ["Recent_AfDs/core"] = 5400, ["Red"] = 54000, ["Redacted"] = 3200, ["Redirect"] = 61000, ["Redirect-Class"] = 13000, ["Redirect-distinguish"] = 5100, ["Redirect_category"] = 5000, ["Redirect_category_shell"] = 4100000, ["Redirect_from_modification"] = 3200, ["Redirect_from_move"] = 3700, ["Redirect_italic_title"] = 2100, ["Redirect_shell"] = 325000, ["Redirect_template"] = 7810000, ["Redirect_to_section"] = 3600, ["Redr"] = 9300, ["Ref"] = 24000, ["Ref."] = 2200, ["Ref_heading"] = 2500, ["Ref_improve"] = 2400, ["Ref_label"] = 13000, ["Refbegin"] = 225000, ["Refbegin/styles.css"] = 225000, ["Refend"] = 224000, ["Reference_column_heading"] = 11000, ["Reference_page"] = 79000, ["Refh"] = 4600, ["Refideas"] = 30000, ["Refimprove"] = 76000, ["Reflist"] = 6530000, ["Reflist-talk"] = 108000, ["Reflist-talk/styles.css"] = 109000, ["Reflist/styles.css"] = 6530000, ["Reflist_talk"] = 7900, ["Refn"] = 43000, ["Reftalk"] = 9400, ["Region_history_sidebar_title"] = 5900, ["Registration_required"] = 7700, ["Reign"] = 5700, ["Related_molecular_formulas"] = 2300, ["ReleaseVersionParameters"] = 2100, ["Release_version_parameters"] = 2100, ["Reliable_sources_for_medical_articles"] = 14000, ["Remove_accents"] = 9000, ["Remove_file_prefix"] = 2200, ["Remove_first_word"] = 190000, ["Remove_last_word"] = 21000, ["Repeat_vandal"] = 2700, ["Repeated_IP_abuse"] = 5200, ["Repeatvandal"] = 2200, ["Replace"] = 1530000, ["Reply"] = 24000, ["Reply_to"] = 370000, ["Replyto"] = 19000, ["Republican_Party_(US)/meta/shading"] = 19000, ["Reqmapin"] = 2500, ["Reqphoto"] = 73000, ["Request_and_endorse"] = 2400, ["Request_edit_button"] = 12000, ["Request_edit_button/styles.css"] = 12000, ["Requestandendorse"] = 2300, ["Resbox"] = 3300, ["Resize"] = 151000, ["Resizediv"] = 14000, ["Resolve_category_redirect"] = 1360000, ["Resolved"] = 18000, ["Respell"] = 23000, ["Respond"] = 75000, ["Resume-like"] = 4300, ["Retired"] = 11000, ["Retrieved"] = 3200, ["Reverse_date"] = 55000, ["Reviewer_topicon"] = 2700, ["RfA_watchlist_notice"] = 7200, ["Rfd_log_header"] = 7300, ["Ribbon_devices"] = 5200, ["Ribbon_devices/alt"] = 5200, ["Ribbon_devices/device"] = 4100, ["Ribbon_devices/device_layout"] = 4100, ["Ric"] = 17000, ["Right"] = 6600, ["Right_ascension"] = 11000, ["Rint"] = 31000, ["Rlp"] = 11000, ["Rlp/Positions"] = 11000, ["Rmri"] = 3900, ["Rnd"] = 8400, ["Rollback_topicon"] = 3300, ["Roman"] = 3200, ["Romania_metadata_Wikidata"] = 3200, ["RomanianSoccer"] = 2400, ["Rotten-tomatoes"] = 9100, ["Rotten_Tomatoes"] = 26000, ["Rotten_Tomatoes_data"] = 6500, ["Rotten_Tomatoes_prose"] = 6700, ["Round"] = 61000, ["Round4-with_third"] = 3500, ["Round_corners"] = 9600, ["Rounddown"] = 4100, ["RouteBox"] = 9900, ["Routemap"] = 30000, ["Routemap/embeded_text"] = 9400, ["Routemap/if_empty_codes"] = 5100, ["Routemap/styles.css"] = 30000, ["RoutemapRouteIcon"] = 4000, ["Row_hover_highlight"] = 2800, ["Row_hover_highlight/styles.css"] = 2800, ["Royal_Australian_Navy_ship"] = 6700, ["Royal_Canadian_Navy_ship"] = 5300, ["Royal_Mail_ship"] = 6400, ["Royal_Netherlands_Navy_ship"] = 3300, ["Rp"] = 75000, ["Rshell"] = 10000, ["Rtl-para"] = 2100, ["Rto"] = 3500, ["Ru"] = 3700, ["Ru-census"] = 7500, ["Ru-census2002"] = 5700, ["Ru-census2010"] = 7500, ["Ru-pop-ref"] = 9900, ["Rugby_box"] = 3600, ["Rugby_league_positions"] = 11000, ["Rugby_league_positions/Positions"] = 11000, ["Rugby_league_records"] = 2000, ["Rugby_league_squad2_coach"] = 2800, ["Rugby_union_team"] = 5300, ["Rugby_union_team/link"] = 5300, ["Rugbybox"] = 3600, ["RussiaAdmMunRef"] = 5800, ["Russia_Time_Zone_Wikidata"] = 6700, ["Russia_Time_Zone_Wikidata/getQID"] = 6500, ["Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, ["Rut"] = 5300, ["Rwd"] = 5000, ["Rws"] = 27000, ["Module:R_avoided_double_redirect"] = 200000, ["Module:Rail-interchange_multi"] = 15000, ["Module:Random"] = 13000, ["Module:Ranking_movements"] = 4700, ["Module:Ranking_movements/styles.css"] = 4700, ["Module:Redirect"] = 4960000, ["Module:Redirect-distinguish"] = 5100, ["Module:RedirectData"] = 46000, ["Module:Redirect_hatnote"] = 64000, ["Module:Redirect_template"] = 7810000, ["Module:Redirect_template_handler"] = 29000, ["Module:Reply_to"] = 370000, ["Module:ResolveEntityId"] = 502000, ["Module:Resolve_category_redirect"] = 1760000, ["Module:Respell"] = 23000, ["Module:Rivals.com_recruit_url"] = 2500, ["Module:Road_data"] = 18000, ["Module:Road_data/RJL_types"] = 17000, ["Module:Road_data/banners/USA"] = 9500, ["Module:Road_data/browse"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable/styles.css"] = 18000, ["Module:Road_data/countrymask"] = 35000, ["Module:Road_data/extra"] = 32000, ["Module:Road_data/locations"] = 12000, ["Module:Road_data/parser"] = 42000, ["Module:Road_data/parser/hooks"] = 20000, ["Module:Road_data/parser/namespace"] = 4300, ["Module:Road_data/size"] = 18000, ["Module:Road_data/strings/ASIA"] = 9100, ["Module:Road_data/strings/CAN"] = 5000, ["Module:Road_data/strings/EUR"] = 5800, ["Module:Road_data/strings/IND"] = 2300, ["Module:Road_data/strings/JPN"] = 3500, ["Module:Road_data/strings/USA"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/GRR"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/NER"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Tour"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Trails"] = 21000, ["Module:Road_data/util"] = 43000, ["Module:Roman"] = 6000, ["Module:Rotten_Tomatoes_data"] = 6500, ["Module:RoundN"] = 13000, ["Module:Routemap"] = 30000, ["Module:Rugby_box"] = 3600, ["Module:Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, } gy1a4inorhopafgkr4u52lew8xl5b33 1377803 1377802 2026-07-30T11:27:46Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Transclusion_count/data/R]] 1377802 Scribunto text/plain return { ["R"] = 36000, ["R/ref"] = 36000, ["R/superscript"] = 112000, ["R/where"] = 112000, ["RA"] = 11000, ["RCS"] = 5400, ["REVISIONUSER2"] = 65000, ["RMS"] = 6400, ["RMnac"] = 3200, ["ROM"] = 2700, ["ROU"] = 7600, ["RSA"] = 5100, ["RSS-Atom_feed_notice"] = 222000, ["RTGS"] = 2700, ["RT_data"] = 4100, ["RUS"] = 15000, ["R_Wikidata"] = 2200, ["R_alt"] = 2900, ["R_ambig"] = 16000, ["R_avoided_double_redirect"] = 200000, ["R_cat_shell"] = 12000, ["R_category_shell"] = 15000, ["R_from_ASCII-only"] = 236000, ["R_from_ATC_code"] = 4700, ["R_from_ATCvet_code"] = 5400, ["R_from_British_English"] = 2600, ["R_from_DOI_prefix"] = 7600, ["R_from_IMO_number"] = 4500, ["R_from_ISO_4"] = 42000, ["R_from_ISO_4_abbreviation"] = 47000, ["R_from_ISO_639"] = 8800, ["R_from_ISO_639_code"] = 9000, ["R_from_NLM"] = 4600, ["R_from_NLM_abbreviation"] = 4700, ["R_from_UK_road"] = 3000, ["R_from_UN/LOCODE"] = 7100, ["R_from_US_postal_abbreviation"] = 43000, ["R_from_Unicode"] = 28000, ["R_from_Unicode_character"] = 32000, ["R_from_abbreviation"] = 27000, ["R_from_acronym"] = 2900, ["R_from_adjective"] = 7800, ["R_from_airport_code"] = 7000, ["R_from_album"] = 18000, ["R_from_alt_name"] = 5100, ["R_from_alternate_name"] = 20000, ["R_from_alternate_spelling"] = 7200, ["R_from_alternative_capitalisation"] = 9100, ["R_from_alternative_capitalization"] = 4600, ["R_from_alternative_disambiguation"] = 6300, ["R_from_alternative_hyphenation"] = 315000, ["R_from_alternative_language"] = 90000, ["R_from_alternative_name"] = 297000, ["R_from_alternative_punctuation"] = 33000, ["R_from_alternative_scientific_name"] = 160000, ["R_from_alternative_spacing"] = 16000, ["R_from_alternative_spelling"] = 79000, ["R_from_alternative_title"] = 10000, ["R_from_alternative_transliteration"] = 7200, ["R_from_ambiguous"] = 3000, ["R_from_ambiguous_page"] = 7800, ["R_from_ambiguous_sort_name"] = 40000, ["R_from_ambiguous_term"] = 53000, ["R_from_avoided_double_redirect"] = 7500, ["R_from_birth_name"] = 13000, ["R_from_book"] = 5300, ["R_from_case_citation"] = 3300, ["R_from_category_navigation"] = 4400, ["R_from_chemical_formula"] = 9200, ["R_from_comment_subpage"] = 22000, ["R_from_diacritic"] = 11000, ["R_from_diacritics"] = 2100, ["R_from_domain_name"] = 14000, ["R_from_draft"] = 3900, ["R_from_draft_namespace"] = 5900, ["R_from_drug_trade_name"] = 23000, ["R_from_emoji"] = 3400, ["R_from_fictional_character"] = 57000, ["R_from_fictional_element"] = 5400, ["R_from_fictional_location"] = 2300, ["R_from_former_name"] = 32000, ["R_from_full_name"] = 13000, ["R_from_gene_symbol"] = 10000, ["R_from_given_name"] = 3200, ["R_from_incomplete_disambiguation"] = 61000, ["R_from_incomplete_name"] = 2600, ["R_from_incorrect_disambiguation"] = 5600, ["R_from_incorrect_name"] = 14000, ["R_from_initialism"] = 26000, ["R_from_initials"] = 3600, ["R_from_legislation"] = 3300, ["R_from_less_specific_name"] = 5100, ["R_from_list_topic"] = 21000, ["R_from_long"] = 6500, ["R_from_long_name"] = 106000, ["R_from_longer_name"] = 17000, ["R_from_member"] = 6600, ["R_from_merge"] = 77000, ["R_from_miscapitalisation"] = 42000, ["R_from_miscapitalization"] = 5900, ["R_from_misspelling"] = 68000, ["R_from_modification"] = 464000, ["R_from_molecular_formula"] = 6800, ["R_from_monotypic_taxon"] = 8000, ["R_from_more_specific_geographic_name"] = 2800, ["R_from_more_specific_name"] = 6100, ["R_from_move"] = 3030000, ["R_from_move/except"] = 3030000, ["R_from_name_with_title"] = 6500, ["R_from_nickname"] = 3100, ["R_from_old_AfC_draft"] = 29000, ["R_from_other_capitalisation"] = 417000, ["R_from_other_capitalization"] = 6500, ["R_from_other_disambiguation"] = 20000, ["R_from_other_language"] = 2900, ["R_from_other_name"] = 8100, ["R_from_other_punctuation"] = 2000, ["R_from_other_spelling"] = 2800, ["R_from_person"] = 14000, ["R_from_personal_name"] = 2800, ["R_from_plural"] = 38000, ["R_from_product_name"] = 2500, ["R_from_pseudonym"] = 2900, ["R_from_railroad_name_with_ampersand"] = 2300, ["R_from_related_term"] = 2200, ["R_from_related_topic"] = 7100, ["R_from_related_word"] = 17000, ["R_from_remote_page"] = 12000, ["R_from_remote_talk_page"] = 30000, ["R_from_school"] = 3500, ["R_from_scientific_name"] = 36000, ["R_from_short"] = 5200, ["R_from_short_name"] = 116000, ["R_from_shortcut"] = 46000, ["R_from_shorter_name"] = 2500, ["R_from_shorter_title"] = 5100, ["R_from_song"] = 59000, ["R_from_sort_name"] = 186000, ["R_from_species_to_genus"] = 4800, ["R_from_subpage"] = 41000, ["R_from_subtopic"] = 81000, ["R_from_surname"] = 33000, ["R_from_symbol"] = 3100, ["R_from_synonym"] = 6500, ["R_from_taxonomic_synonym"] = 2500, ["R_from_television_episode"] = 63000, ["R_from_template_shortcut"] = 4700, ["R_from_title_with_diacritics"] = 5900, ["R_from_title_without_diacritics"] = 392000, ["R_from_trade_name"] = 23000, ["R_from_typo"] = 4000, ["R_from_unnecessary_disambiguation"] = 47000, ["R_from_work"] = 2800, ["R_from_year"] = 4100, ["R_hatnote"] = 3000, ["R_list_topic"] = 11000, ["R_mentioned_in_hatnote"] = 12000, ["R_miscap"] = 3000, ["R_move"] = 2300, ["R_printworthy"] = 93000, ["R_protected"] = 11000, ["R_protected/excon"] = 2500, ["R_protected/semi"] = 6300, ["R_sect"] = 3500, ["R_section"] = 24000, ["R_shell"] = 20000, ["R_to_Swiss_municipality_(,_Switzerland)"] = 2300, ["R_to_Swiss_municipality_(canton)"] = 3500, ["R_to_Swiss_municipality_2L"] = 2600, ["R_to_TV_episode_list_entry"] = 9100, ["R_to_alternative_scientific_name"] = 3100, ["R_to_anchor"] = 112000, ["R_to_category_namespace"] = 6500, ["R_to_century"] = 2700, ["R_to_diacritic"] = 422000, ["R_to_diacritics"] = 3900, ["R_to_disambiguation"] = 4000, ["R_to_disambiguation_page"] = 289000, ["R_to_list"] = 39000, ["R_to_list_entry"] = 94000, ["R_to_monotypic_taxon"] = 17000, ["R_to_plural"] = 4800, ["R_to_project"] = 2600, ["R_to_project_namespace"] = 25000, ["R_to_redirect_template"] = 3300, ["R_to_related_topic"] = 95000, ["R_to_scientific_name"] = 104000, ["R_to_section"] = 425000, ["R_to_short_name"] = 4400, ["R_to_stub_template"] = 4300, ["R_to_subpage"] = 8000, ["R_to_subtopic"] = 4100, ["R_to_transliteration"] = 15000, ["R_unprintworthy"] = 98000, ["R_with_Wikidata_item"] = 49000, ["R_with_history"] = 21000, ["R_with_possibilities"] = 126000, ["Racing-Reference_driver"] = 2800, ["Radio_Relay"] = 3500, ["Radio_formats"] = 11000, ["Rail-interchange"] = 42000, ["RailGauge"] = 10000, ["Rail_color"] = 38000, ["Rail_color_box"] = 15000, ["Rail_icon"] = 22000, ["Rail_line"] = 9700, ["Rail_navbox_titlestyle"] = 14000, ["Rail_pass_box"] = 18000, ["Rail_start"] = 2100, ["Rail_template_doc"] = 2300, ["Railway-routemap"] = 4600, ["Railway_division_link"] = 5000, ["Railway_stations_in_countryname_opened_in_YYYY_category_header"] = 3100, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header"] = 5300, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header/core"] = 5300, ["Rand"] = 5300, ["Random_number"] = 5600, ["Random_page_in_category"] = 5600, ["Random_subpage"] = 7800, ["Ranking_movements"] = 4700, ["Rating"] = 101000, ["Rating-Christgau"] = 2700, ["Rayment"] = 2000, ["Rayment-hc"] = 6400, ["Razavi_Khorasan_Province"] = 2400, ["Rbox"] = 2200, ["Rcat_shell"] = 266000, ["Rcatsh"] = 9800, ["Rcatshell"] = 5600, ["Rcb"] = 10000, ["Rcr"] = 30000, ["Rcs"] = 4200, ["Re"] = 88000, ["Recent_AfDs"] = 5400, ["Recent_AfDs/core"] = 5400, ["Red"] = 54000, ["Redacted"] = 3200, ["Redirect"] = 61000, ["Redirect-Class"] = 13000, ["Redirect-distinguish"] = 5100, ["Redirect_category"] = 5000, ["Redirect_category_shell"] = 4100000, ["Redirect_from_modification"] = 3200, ["Redirect_from_move"] = 3700, ["Redirect_italic_title"] = 2100, ["Redirect_shell"] = 325000, ["Redirect_template"] = 7810000, ["Redirect_to_section"] = 3600, ["Redr"] = 9300, ["Ref"] = 24000, ["Ref."] = 2200, ["Ref_heading"] = 2500, ["Ref_improve"] = 2400, ["Ref_label"] = 13000, ["Refbegin"] = 225000, ["Refbegin/styles.css"] = 225000, ["Refend"] = 224000, ["Reference_column_heading"] = 11000, ["Reference_page"] = 79000, ["Refh"] = 4600, ["Refideas"] = 30000, ["Refimprove"] = 76000, ["Reflist"] = 6530000, ["Reflist-talk"] = 108000, ["Reflist-talk/styles.css"] = 109000, ["Reflist/styles.css"] = 6530000, ["Reflist_talk"] = 7900, ["Refn"] = 43000, ["Reftalk"] = 9400, ["Region_history_sidebar_title"] = 5900, ["Registration_required"] = 7700, ["Reign"] = 5700, ["Related_molecular_formulas"] = 2300, ["ReleaseVersionParameters"] = 2100, ["Release_version_parameters"] = 2100, ["Reliable_sources_for_medical_articles"] = 14000, ["Remove_accents"] = 9000, ["Remove_file_prefix"] = 2200, ["Remove_first_word"] = 190000, ["Remove_last_word"] = 21000, ["Repeat_vandal"] = 2700, ["Repeated_IP_abuse"] = 5200, ["Repeatvandal"] = 2200, ["Replace"] = 1530000, ["Reply"] = 24000, ["Reply_to"] = 370000, ["Replyto"] = 19000, ["Republican_Party_(US)/meta/shading"] = 19000, ["Reqmapin"] = 2500, ["Reqphoto"] = 73000, ["Request_and_endorse"] = 2400, ["Request_edit_button"] = 12000, ["Request_edit_button/styles.css"] = 12000, ["Requestandendorse"] = 2300, ["Resbox"] = 3300, ["Resize"] = 151000, ["Resizediv"] = 14000, ["Resolve_category_redirect"] = 1360000, ["Resolved"] = 18000, ["Respell"] = 23000, ["Respond"] = 75000, ["Resume-like"] = 4300, ["Retired"] = 11000, ["Retrieved"] = 3200, ["Reverse_date"] = 55000, ["Reviewer_topicon"] = 2700, ["RfA_watchlist_notice"] = 7200, ["Rfd_log_header"] = 7300, ["Ribbon_devices"] = 5200, ["Ribbon_devices/alt"] = 5200, ["Ribbon_devices/device"] = 4100, ["Ribbon_devices/device_layout"] = 4100, ["Ric"] = 17000, ["Right"] = 6600, ["Right_ascension"] = 11000, ["Rint"] = 31000, ["Rlp"] = 11000, ["Rlp/Positions"] = 11000, ["Rmri"] = 3900, ["Rnd"] = 8400, ["Rollback_topicon"] = 3300, ["Roman"] = 3200, ["Romania_metadata_Wikidata"] = 3200, ["RomanianSoccer"] = 2400, ["Rotten-tomatoes"] = 9100, ["Rotten_Tomatoes"] = 26000, ["Rotten_Tomatoes_data"] = 6500, ["Rotten_Tomatoes_prose"] = 6700, ["Round"] = 61000, ["Round4-with_third"] = 3500, ["Round_corners"] = 9600, ["Rounddown"] = 4100, ["RouteBox"] = 9900, ["Routemap"] = 30000, ["Routemap/embeded_text"] = 9400, ["Routemap/if_empty_codes"] = 5100, ["Routemap/styles.css"] = 30000, ["RoutemapRouteIcon"] = 4000, ["Row_hover_highlight"] = 2800, ["Row_hover_highlight/styles.css"] = 2800, ["Royal_Australian_Navy_ship"] = 6700, ["Royal_Canadian_Navy_ship"] = 5300, ["Royal_Mail_ship"] = 6400, ["Royal_Netherlands_Navy_ship"] = 3300, ["Rp"] = 75000, ["Rshell"] = 10000, ["Rtl-para"] = 2100, ["Rto"] = 3500, ["Ru"] = 3700, ["Ru-census"] = 7500, ["Ru-census2002"] = 5700, ["Ru-census2010"] = 7500, ["Ru-pop-ref"] = 9900, ["Rugby_box"] = 3600, ["Rugby_league_positions"] = 11000, ["Rugby_league_positions/Positions"] = 11000, ["Rugby_league_records"] = 2000, ["Rugby_league_squad2_coach"] = 2800, ["Rugby_union_team"] = 5300, ["Rugby_union_team/link"] = 5300, ["Rugbybox"] = 3600, ["RussiaAdmMunRef"] = 5800, ["Russia_Time_Zone_Wikidata"] = 6700, ["Russia_Time_Zone_Wikidata/getQID"] = 6500, ["Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, ["Rut"] = 5300, ["Rwd"] = 5000, ["Rws"] = 27000, ["Module:R_avoided_double_redirect"] = 200000, ["Module:Rail-interchange_multi"] = 15000, ["Module:Random"] = 13000, ["Module:Ranking_movements"] = 4700, ["Module:Ranking_movements/styles.css"] = 4700, ["Module:Redirect"] = 4960000, ["Module:Redirect-distinguish"] = 5100, ["Module:RedirectData"] = 46000, ["Module:Redirect_hatnote"] = 64000, ["Module:Redirect_template"] = 7810000, ["Module:Redirect_template_handler"] = 29000, ["Module:Reply_to"] = 370000, ["Module:ResolveEntityId"] = 502000, ["Module:Resolve_category_redirect"] = 1760000, ["Module:Respell"] = 23000, ["Module:Rivals.com_recruit_url"] = 2500, ["Module:Road_data"] = 18000, ["Module:Road_data/RJL_types"] = 17000, ["Module:Road_data/banners/USA"] = 9500, ["Module:Road_data/browse"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable/styles.css"] = 18000, ["Module:Road_data/countrymask"] = 35000, ["Module:Road_data/extra"] = 32000, ["Module:Road_data/locations"] = 12000, ["Module:Road_data/parser"] = 42000, ["Module:Road_data/parser/hooks"] = 20000, ["Module:Road_data/parser/namespace"] = 4300, ["Module:Road_data/size"] = 18000, ["Module:Road_data/strings/ASIA"] = 9100, ["Module:Road_data/strings/CAN"] = 5000, ["Module:Road_data/strings/EUR"] = 5800, ["Module:Road_data/strings/IND"] = 2300, ["Module:Road_data/strings/JPN"] = 3500, ["Module:Road_data/strings/USA"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/GRR"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/NER"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Tour"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Trails"] = 21000, ["Module:Road_data/util"] = 43000, ["Module:Roman"] = 6000, ["Module:Rotten_Tomatoes_data"] = 6500, ["Module:RoundN"] = 13000, ["Module:Routemap"] = 30000, ["Module:Rugby_box"] = 3600, ["Module:Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, } gy1a4inorhopafgkr4u52lew8xl5b33 ಆಳಂದಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) 0 133539 1377695 1337303 2026-07-30T04:09:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377695 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಆಳಂದಿ | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = Aalandi sidew view from insie.JPG | image_caption = ಆಳಂದಿಯ ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಘಾಟಿ | coordinates = {{coord|18.677|N|73.897|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | subdivision_type2 = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಪುಣೆ]] | government_type = ಪುರಸಭೆ | governing_body = ಭಾಜಪ | unit_pref = Metric | elevation_m = ೫೭೭ | population_total = ೨೮,೫೬೭ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮರಾಠಿ]] | timezone1 = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ|ಐಎಸ್‌ಟಿ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್]] | postal_code = [http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Alandi%20Devachi%20&district=Pune 412105], [http://www.citypincode.in/PinCodeOf.jsp?area=Alandi%20Chorachi%20&district=Pune 412201] | registration_plate = MH 14 }} '''ಆಳಂದಿ'''ಯು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಮರಾಠಿ ಸಂತ [[ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]]ರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Dnyaneshwar2.jpg|right|thumb|ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]] ಆಳಂದಿಗೆ ಉದ್ದವಾದ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದರೂ ೧೨೯೬ರಲ್ಲಿ ಸಂತ [[ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]]ರು ಆಗ ಇದ್ದ ಸಿದ್ಧೇಶವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಆದಮೇಲೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="JacobsenAktor2014 109-113">{{cite book|author1=Irina Glushkova|author2=Mikael Aktor|author3=Kristina Myrvold|title=Objects of Worship in South Asian Religions: Forms, Practices and Meanings|url=https://books.google.com/books?id=oqReBAAAQBAJ&pg=PA109|date=27 August 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-67595-2|pages=109–113}}</ref>{{sfn|Mokashi|1987|p=39}}<ref>W. Doderet (1926), [https://www.jstor.org/stable/607401 The Passive Voice of the Jnanesvari], Bulletin of the School of Oriental Studies, Cambridge University Press, Vol. 4, No. 1 (1926), pp. 59-64</ref> ಸುಮಾರು ೧೫೮೦-೧೬೦೦ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book |last1=Sohoni |first1=Ashutosh |title=Temple Architecture of the Marathas in Maharashtra Volume One A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the Degree of Doctor of Philosophy |date=1998 |publisher=De Montfort University Leicester |location=Leicester UK |page=181 |url=https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C39&q=sohoni+de+montfort+alandi&btnG= |accessdate=12 April 2019}}</ref><ref name="BurgessCousens1897 12-13">{{cite book|author1=James Burgess|author2=Henry Cousens|title=Revised Lists of Antiquarian Remains in the Bombay Presidency: And the Native States of Baroda, Palanpur, Radhanpur, Kathiawad, Kachh, Kolhapur, and the Southern Maratha Minor States|url=https://books.google.com/books?id=H2ZBAQAAIAAJ&pg=PA1|year=1897|publisher=Printed at the Government central Press|pages=12–13}}</ref> ೧೭೭೮ರಲ್ಲಿ ಪೇಶ್ವಾರಿಂದ ಆಳಂದಿಯನ್ನು ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುತ್ಸದ್ದಿಯಾದ ಮಹದ್ಜಿ ಶಿಂಧೆ ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಶಿಂಧೆ ಕುಟುಂಬದ ಹೊಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="JacobsenAktor2014 124">{{cite book|author1=Knut A. Jacobsen|author2=Mikael Aktor|author3=Kristina Myrvold|title=Objects of Worship in South Asian Religions: Forms, Practices and Meanings|url=https://books.google.com/books?id=oqReBAAAQBAJ&pg=PA109|date=27 August 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-67595-2|page=124}}</ref> ೧೮೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಶಿಂಧ್ಯಾರ ಆಸ್ಥಾನಿಕರಾದ ಹೈಬತ್ರಾವ್‌ಬುವ ಅರ್ಫಾಳ್ಕರ್ ಅವರು, ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು [[ಪಂಢರಪುರ ವಾರಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೈಬತ್ರಾವ್‌ಬುವ ಅವರನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="JacobsenAktor2014 109-113"/> ಸಣ್ಣ ಊರಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಯಾತ್ರಿಕರು ಆಳಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರಿಂದ ಕರವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪುರಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="BurgessCousens1897 18">{{cite book|author1=James Burgess|author2=Henry Cousens|title=Revised Lists of Antiquarian Remains in the Bombay Presidency: And the Native States of Baroda, Palanpur, Radhanpur, Kathiawad, Kachh, Kolhapur, and the Southern Maratha Minor States|url=https://books.google.com/books?id=H2ZBAQAAIAAJ&pg=PA1|year=1897|publisher=Printed at the Government central Press|page=18}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == ಆಳಂದಿಯು ({{Coord|18|40|37.42|N|73|53|47.76|E|}}<ref>{{Cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Alandi.html|title=Maps, Weather, and Airports for Alandi, India|website=www.fallingrain.com|access-date=2020-12-01|archive-date=2017-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170707195202/http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Alandi.html|url-status=dead}}</ref>) ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖೇಡ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಿಂದ ೧೮.೮ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪುಣೆ ಮಹಾನಗರದ ಉತ್ತರ ತುದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಆಳಂದಿಯು ಸರಾಸರಿ ೫೭೭ ಮಿ (೧,೮೯೩ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಆಳಂದಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೮,೫೬೭ ಆಗಿತ್ತು. ೫೬% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೪೪% ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|publisher=Census Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|accessdate=2008-11-01}}</ref> [[ಮರಾಠಿ]]ಯು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಷೆ. ಆಳಂದಿಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೩% ಆಗಿದೆ (ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ೮೨%, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ೬೮%). ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಾದ ೭೪.೦೪% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡ ೧೩% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತಿತ ನಂಟು ಹೊಂದಿರುವ ಮರಾಠ ಕುರ್ಹಾಡೆ-ಪಾಟಿಲ್ ಮತ್ತು ಘುಡಾರೆ-ಪಾಟಿಲ್ ವರ್ಗದವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ವಿಧುವೆಯರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಪಂಢರಪುರ ಮತ್ತು ಆಳಂದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book|editor-last=Reddy|editor-first=P. Adinarayana|title=Problems of widows in India|date=2004|publisher=Sarup & Sons|location=New Delhi|isbn=9788176254793|pages=42,119|edition=1st}}</ref> == ಆಡಳಿತ == ಆಳಂದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ನೇತೃತ್ವವಹಿಸುವ ಪುರಸಭೆ ಇದೆ. ೨೦೧೬ರ ಪುರಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಭಾಜಪದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ವೈಜಯಂತಿ ಉಮೇರ್ಗೆಕರ್-ಕಾಂಬ್ಳೆ ಅವರು ನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೮ ಸದಸ್ಯರ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಜಪ ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Times |first1=reporter |title=The BJP defeats Shiv sena in Alandi |url=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/alandi-nagar-parishad-bjp-wins/articleshow/56006893.cms |accessdate=12 April 2019 |issue=December 16, 2016 |publisher=Maharashtra Times |date=2016 |archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413022135/https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/alandi-nagar-parishad-bjp-wins/articleshow/56006893.cms |url-status=dead }}</ref> ಆಳಂದಿಯು ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖೇಡ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಖೇಡ್ ಆಳಂದಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಿರೂರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಡಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎನ್‌ಸಿಪಿಯ ಡಾ. ಅಮೋಲ್ ಖೋಲ್ಕೆ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Khed Alandi (Maharashtra) Assembly Constituency Elections |url=http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/khed-alandi.html |accessdate=12 April 2019 |archive-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150407201750/http://www.elections.in/maharashtra/assembly-constituencies/khed-alandi.html |url-status=dead }}</ref> == ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == === ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ === [[File:Mauli.jpg|thumb|right|ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಸಮಾಧಿ. ಹಿಂದೆ ವಿಠ್ಠಲ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿಣಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು]] ಆಳಂದಿಯು [[ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ|ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ]]ರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಮರಾಠಿ ಜನರಿಗೆ ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳು ಇನ್ನೂ ಬದುಕಿರುವುದಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Novetzke|2009|p=218}}{{sfn|Glushkova|2014|p=116}}<ref>{{cite book|last1=Bahirat|first1=B.P.|title=The philosophy of Jñānadeva : as gleaned from the Amṛtānubhava|date=1998|publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |isbn=978-8120815742 |page=15 |url=https://books.google.com/books?id=_T2NYBeQ4EwC&q=sanjivan+samadhi&pg=PA1}}</ref> ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಸಮಾಧಿಯಮೇಲೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ವಾರಕರಿ ಪಂಥ|ವಾರ್ಕರಿ ಪಂಥ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಸುಮಾರು ೬೦-೭೦ ಸಾವಿರ ಭಕ್ತರು ಆಳಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.<ref name="JacobsenAktor2014 109-125">{{cite book |author1=Knut A. Jacobsen |author2=Mikael Aktor |author3=Kristina Myrvold |author4=Irina Glushkova |title=Objects of Worship in South Asian Religions: Forms, Practices and Meanings |chapter-url=https://books.google.com/books?id=oqReBAAAQBAJ&pg=PA109 |date=27 August 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-67595-2 |pages=109–125 |chapter=Six}}</ref> === ಪಂಢರಪುರ ವಾರಿ === [[File:Alandi Palki 08.jpg|thumb|right|ಪಂಢರಪುರ ವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಂದದಿಂದ ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದು]] ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ [[ಪಂಢರಪುರ ವಾರಿ]] ಎಂಬ ೨೧ ದಿನಗಳ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಆಳಂದಿಯಿಂದ [[ಪಂಢರಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಂಢರಪುರಕ್ಕೆ [[ಆಷಾಢ ಏಕಾದಶಿ]]ಯ ದಿನ ಬಂದು ತಲುಪುತ್ತದೆ (ಜೂನ್ - ಜುಲೈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ). ೧೫೦ ಕಿ.ಮಿ ಉದ್ದ ಸಾಗುವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನೋಡಲು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಾರ್ಕರಿ ಭಕ್ತರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Maharashtra Tourism|url=http://www.maharashtra-tourism.com/pilgrimage/alandi.htm|accessdate=28 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120127043145/http://www.maharashtra-tourism.com/pilgrimage/alandi.htm|archive-date=27 January 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="Mokashi1987">{{cite book|author=D. B. Mokashi|title=Palkhi: An Indian Pilgrimage|url=https://books.google.com/books?id=-5vIv4oxeh4C&pg=PA1|year=1987|publisher=SUNY Press |isbn=978-1-4384-1341-9|pages=19–22}}</ref><ref name="Lochtefeld2001">{{cite book|author=James G. Lochtefeld |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PR6|date=15 December 2001|publisher=The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=978-0-8239-3179-8|pages=27, 321}}</ref> === ಕಾರ್ತಿಕ ಹಬ್ಬ === ಆಳಂದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಕಾರ್ತಿಕ ವೈದ್ಯ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಸಮಾಧಿಯಾದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ಯಾತ್ರೆಗೋಸ್ಕರ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಬರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Deshkar |first1=Somnath |title=Alandi gears up for Kartik Ekadashi fest |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Alandi-gears-up-for-Kartik-Ekadashi-fest/articleshow/7031766.cms |accessdate=15 April 2019 |issue=December 3 |publisher=Times Of India |date=2010}}</ref><ref name="Dalal2010">{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA55|year=2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-341421-6|page=19}}</ref> === ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿ === [[File:Aalandi inside view.JPG|thumb|right|ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಘಾಟಿ]] ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಪಾತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ನದಿಗೆ ಹರಿಬಿಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮಲಿನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Palkhis ahead, high pollution levels in Indrayani river raise fears|url=http://archive.indianexpress.com/news/palkhis-ahead-high-pollution-levels-in-indrayani-river-raise-fears/1134390/|accessdate=28 July 2014|agency=Indian express|issue=27 June 2013}}</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ದರಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಳಂದಿಯುದ್ದದ ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಮಹ್ಸೀರ್ ಮುಂತಾದ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="DesaiNations2003">{{cite book|author1=V. R. Desai|author2=Food and Agriculture Organization of the United Nations|title=Synopsis of Biological Data on the Tor Mahseer Tor Tor (Hamilton, 1822)|url=https://archive.org/details/bub_gb_h_55zcxv4qwC|year=2003|publisher=Food & Agriculture Org.|isbn=978-92-5-104933-4|pages=[https://archive.org/details/bub_gb_h_55zcxv4qwC/page/n33 27]–}}</ref> ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಆಳಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಊರಿನ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. === ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು === ಆಳಂದಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು - * '''ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕ''' - ಸ್ಮಾರಕದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಜಾನ್ ವೃಕ್ಷವಿದೆ.<ref>Novetzke, C.L., 2009. History, Memory, and Other Matters of Life and Death. Shared Idioms, Sacred Symbols, and the Articulation of Identities in South Asia, pp.212-232.[http://faculty.washington.edu/novetzke/History%20Memory%20Matters%20of%20Life%20Death.pdf]</ref> * ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಘಾಟಿಗಳು. * ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿ ದಡದ ಹತ್ತಿರ, ಸಮಾಧಿ ಮಂದಿರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ '''ರಾಮ ಮಂದಿರವು''' ಆಳಂದಿಯ ದೊಡ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * '''ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ''' - ರಾಮ ಮಂದಿರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ. * '''ವಿಠ್ಠಲ-ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಾಲಯ''' * '''ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ ಮಂದಿರ''' - ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಮಂದಿರ. * '''ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ ಮಠ''' - ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. * '''ಶ್ರೀ ಗಜಾನನ ಮಹಾರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ''', ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. * '''ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಗೋಡೆ''' - ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಸಂತ [[ಚಂಗದೇವ]]ರು ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗಲು, ಒಂದು ಹಾವನ್ನು ಚಾಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿ ಹುಲಿಯಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಬಂದಾಗ, ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುವ ಗೋಡೆಯಮೇಲೆ ಕೂತು ಬಂದರು.<ref name="Acworth1894">{{cite book|author=Harry Arbuthnot Acworth|title=Ballads of Marathas|url=https://archive.org/details/balladsmarathas00acwogoog|year=1894|publisher=Longmans, Green, and Company|page=xxiv}}</ref> * '''ಸಂತ ಜಲರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ''' - ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿನ]] ವೀರ್‌ಪುರದ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಿ ಮಾತೆಗೂ ಒಂದು ಗುಡಿ ಇದೆ. === ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು === * [[ಸಂಭಾಜಿ]] ರಾಜೆ ಭೋಸ್ಲೆ ಸ್ಮಾರಕ - ಆಳಂದಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಳಾಪುರ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವರು [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮಗ ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಎರಡನೇ ಛತ್ರಪತಿ ಆಗಿದ್ದರು. * ದೇಹು - [[ತುಕಾರಾಮ್|ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ]]ರು ಹುಟ್ಟಿ, ಬೆಳೆದು, ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳ.<ref>{{Cite web |url=http://d2i.in/visit/Samadhi-of-Sant-Tukaram_Dehuroad_pune_Pilgrimage/1746 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-12-01 |archive-date=2018-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203055558/http://d2i.in/visit/Samadhi-of-Sant-Tukaram_Dehuroad_pune_Pilgrimage/1746 |url-status=dead }}</ref> === ವಸತಿ === ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಧರ್ಮಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು, ಪದ್ಮಶಾಲಿ, ಮಾಹೇಶ್ವರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯಾ ಸಮುದಾಯದವರಿಗೆ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="Orsini2016">{{cite book|author=Francesca Orsini|title=The History of the Book in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=nBOoDQAAQBAJ&pg=PT80|date=5 December 2016|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-351-88831-8|pages=80–}}</ref><ref>{{cite book|last1=Kumaran|first1=K.P.|title=Migration settlement and ethnic associations|date=1992|publisher=Concept Pub. Co.|location=New Delhi|isbn=9788170223900|page=78|url=https://books.google.com/books?id=gt9PQ-mjzRoC&q=alandi&pg=PA5}}</ref> ಕೆಲ ಧರ್ಮಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವತೆ ಮತ್ತು [[ವಾರಕರಿ ಪಂಥ|ವಾರ್ಕರಿ ಸಂತ]]ರಿಗೆ ಗುಡಿಗಳಿವೆ.<ref>{{cite book |title=VILLAGE AND TOWN DIRECTORY Census of India 2011 Part 12A District Handbook Pune |publisher=Government of India |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/27/2725_PART_A_DCHB_PUNE.pdf |accessdate=11 April 2019}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[File:Aalandi shops.JPG|thumb|right|ಆಳಂದಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಿರುವುದು]] ಆಳಂದಿಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವಿದ್ದರೂ, ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ಇಡೀ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಆಳಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾತ್ರಿಕರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹೊರಗೆ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲು ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಪದ್ಮಶಾಲಿಯಂತಹ ಮರಾಠಿ ಹಿಂದೂ ಜಾತಿಯವರು ಧರ್ಮಶಾಲೆ (ಯಾತ್ರಿಕರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು) ಕಟ್ಟಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>name="Kumaran1992">{{cite book|author=K. P. Kumaran|title=Migration Settlement and Ethnic Associations|url=https://books.google.com/books?id=gt9PQ-mjzRoC&pg=PA5|year=1992|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7022-390-0|page=78}}</ref> ದೇವಾಲಯದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ಕೊನೆ - ಜುಲೈ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ), ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯು ಪಂಢರಪುರ ವಾರಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ (ನವೆಂಬರ್) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ, ಅಡುಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಈ ಉತ್ಸವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯೂ ಇದೆ.<ref name="GURAV">{{cite book|author=Dr. Mahdev D Gurav|title=A Geographical Study of Fairs and Festivals in Pune District|url=https://books.google.com/books?id=WKQ0DwAAQBAJ&pg=PA1|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-387-13602-5|pages=274–275}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಲು ಪುರಸಭೆಯು ಯಾತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸರಕು ಕರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಳಂದಿಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ೧೯೯೧ರ ಪುಣೆ ಮಹಾನಗರ ವಲಯದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>Summary of the report of the regional plan for Pune metropolitan region, 1970-1991.[https://dspace.gipe.ac.in/xmlui/bitstream/handle/10973/45380/GIPE-184793.pdf?sequence=3]</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite book|last1=Bahirat|first1=B.P.|title=The philosophy of Jñānadeva : as gleaned from the Amṛtānubhava|date=1998|publisher=Motilal Banarsidass|location=Delhi|isbn=978-8120815742|page=15|url=https://books.google.com/books?id=_T2NYBeQ4EwC&q=sanjivan+samadhi&pg=PA1}} * {{citation|last=Glushkova|first=Irina|title=Objects of Worship in South Asian Religions: Forms, Practices and Meanings|url=https://books.google.com/books?id=oqReBAAAQBAJ&pg=PA116|year=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-67595-2}} * {{citation|last=Dallmayr|first=Fred|title=In Search of the Good Life: A Pedogogy for Troubled Times|url=https://books.google.com/books?id=uQ1JrtMJmbMC&pg=PT74|year=2007|publisher=University Press of Kentucky|isbn=978-0-8131-3858-9}} *{{cite book|author=Dr. Mahdev D Gurav|title=A Geographical Study of Fairs and Festivals in Pune District|url=https://books.google.com/books?id=WKQ0DwAAQBAJ&pg=PA1|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-387-13602-5}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{Commons category|ಆಳಂದಿ}} * [http://santeknath.org/karya.html ಸಂತ ಏಕನಾಥ್ ಮಹಾರಾಜ್] * {{cite web|title=ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ ಟ್ರಸ್ಟ್|url=http://www.maulialandi.com/en/gallery.aspx?lib=mukhawate|access-date=3 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150411023806/http://www.maulialandi.com/en/gallery.aspx?lib=mukhawate|archive-date=11 April 2015|url-status=dead|df=dmy-all}} {{Hindu temples in Maharashtra}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] ebaltkr42lnpvl5yr73q2n46u2bjqje ಮಾಡ್ಯೂಲ್:If preview/styles.css 828 138331 1377710 1327618 2026-05-11T21:46:11Z en>Izno 0 + 1377710 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .preview-warning { font-style: italic; /* @noflip */ padding-left: 1.6em; margin-bottom: 0.5em; color: var(--color-error, red); } /* The templatestyles causes an 'empty' span between hatnotes */ .preview-warning + span.mw-empty-elt + .preview-warning, /* remove this selector when Parsoid is the only parser, see also [[phab:T200206]] */ .preview-warning + link + .preview-warning { margin-top: -0.5em; } f1m5cy9ikp9xcry3obpmw1xl2aem71y 1377711 1377710 2026-07-30T06:05:16Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:If_preview/styles.css]] 1377710 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .preview-warning { font-style: italic; /* @noflip */ padding-left: 1.6em; margin-bottom: 0.5em; color: var(--color-error, red); } /* The templatestyles causes an 'empty' span between hatnotes */ .preview-warning + span.mw-empty-elt + .preview-warning, /* remove this selector when Parsoid is the only parser, see also [[phab:T200206]] */ .preview-warning + link + .preview-warning { margin-top: -0.5em; } f1m5cy9ikp9xcry3obpmw1xl2aem71y ಎಂ. ಎನ್. ವ್ಯಾಸರಾವ್ 0 140713 1377791 1338739 2026-07-30T09:54:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377791 wikitext text/x-wiki ಎಂ. ಎನ್. ವ್ಯಾಸರಾವ್ (1945ರ   ಜನವರಿ 27-2018ರ ಜುಲೈ 15)- ಕನ್ನಡ ಗೀತರಚನೆಗಾರ, ಕವಿ, ಕಥೆಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬರೆದ ಗೀತೆಗಳು, ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಸಿರು. 15ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ 35ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಒದಗಿಸಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದು.<ref>{{Cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/karnataka/m-n-vyasarao-no-more/articleshow/64996289.cms |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-11-23 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123121644/https://vijaykarnataka.com/news/karnataka/m-n-vyasarao-no-more/articleshow/64996289.cms |url-status=dead }}</ref> == ಬದುಕು == ಎಂ.ಎನ್. ವ್ಯಾಸರಾವ್ ಅವರು  1945ರ   ಜನವರಿ 27ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ನರಸಿಂಗರಾವ್, ತಾಯಿ ಸುಶೀಲಮ್ಮನವರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು  ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ, ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಹೀಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಾಸರಾವ್  ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ  34 ವರ್ಷಗಳ  ಸೇವೆಯ ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದು  ಅಧ್ಯಯನ, ಸಾಹಿತ್ಯರಚನೆ ಮತ್ತಿತರ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು  ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>https://www.sallapa.com/2021/07/blog-post_60.html</ref> ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದ ಪ್ರಮುಖ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಾಸರಾವ್  2018ರ ಜುಲೈ 15ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. == ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ == ಶುಭಮಂಗಳ ಚಿತ್ರದ "ಸೂರ್ಯಂಗು ಚಂದ್ರಂಗು ಬಂದಾರೆ ಮುನಿಸು"  ಎಂಬ ಹಾಡಿನಿಂದ ಇವರು ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ‘ಇವಳೇ ಅವಳು, ಅವಳೇ ಇವಳು ಮನದಲ್ಲಿ ನಿಂತವಳು’‘ಮರೆಯಲಾರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನುಡಿಸಲಾರೆ ಸಮಶೃತಿ’, ‘ಚಂದ ಚಂದ ಸಂಗಾತಿ ನೋಟವೆ ಚಂದ’, ‘ನೀನೇ ನನ್ನ ಕಾವ್ಯ ಕನ್ನಿಕೆ’, ‘ಯುಗಯುಗಗಳೆ ಸಾಗಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ಶಾಶ್ವತ’ ಇವು ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು. ನೂರಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗೀತರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ವ್ಯಾಸರಾಯರ  ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಆಸ್ಪೋಟ, ದಂಗೆ ಎದ್ದ ಮಕ್ಕಳು, ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಪಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯರಂಗದಲ್ಲಿ == ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಮೊದಲ ಸಂಕಲನ ‘ಬೆಳ್ಳಿ ಮೂಡುವ ಮುನ್ನ’.   ‘ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆದ ಮರಗಳು’ ಕಥಾಸಂಕಲನ; ‘ಉತ್ತರ ಮುಖಿ’ ನೀಳ್ಗವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನ; ಸ್ಕಾಟ್ ಡಬಲ್ ಎಕ್ಸ್, ಅಖಿಲಾ ಮೈ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳು; ನಿರೋಷ, ನದಿಮೂಲ ಮೊದಲಾದ ಸೃಜನಶೀಲ ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ‘ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಂದವರು’ ನಾಟಕ ಹೀಗೆ ಎಂ. ಎನ್. ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ ವ್ಯಾಪಕ. ವ್ಯಾಸರಾಯರ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಇನ್ನಿತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರು ಹಲವಾರು ಚೀನಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಐರಿಶ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಉರ್ದು ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಸಿ. ರಾಮಚಂದ್ರಶರ್ಮ, ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ, ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್, ಎನ್.ಎಸ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣಭಟ್ಟ, ಸುಮತೀಂದ್ರ ನಾಡಿಗ್, ಎಚ್.ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ, ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ್ ಮೊದಲಾದವರ ಸಂದರ್ಶನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು  ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆ.ಎಸ್. ಅಶ್ವತ್ಥರ ಆತ್ಮಕಥನವನ್ನು  ಸುಧಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.   ಹಲವಾರು  ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, 35ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನೂರಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗೀತರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ವ್ಯಾಸರಾಯರ  ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಆಸ್ಪೋಟ, ದಂಗೆ ಎದ್ದ ಮಕ್ಕಳು, ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಪಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಇವರ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆದ ಮರಗಳು ಕಥಾಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ ಹಾಗೂ ಬರ್ಕಲೀ ತರಂಗಿಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಲಾವಣ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಜೇಸೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸ್ವರಮಂದಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/author/m-n-vyasarao |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-11-23 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123121651/https://www.bookbrahma.com/author/m-n-vyasarao |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] 1kpa50e7ppvz7cxdxculljy9etf4r5i ಎಚ್‌ ಎಮ್‌ ಟಿ (ಕಂಪನಿ) 0 144923 1377808 1338979 2026-07-30T11:31:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377808 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=January 2019}} {{Infobox company | name = ಎಚ್ ಎಮ್ ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | logo = HMT.svg | logo_size = 250px | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_size = | image_alt = | image_caption = | trading_name = | former_name = ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಮೆಷಿನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮ | traded_as = {{BSE|500191}} <br />{{NSE|HMT}} | industry = ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ | fate = | successor = <!-- or: | successors = --> | founded = {{Start date and age|1953|02|07|df=yes}}<ref name="Annual Report"/> | founder = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | defunct = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | hq_location = 59, Bellary Road | hq_location_city = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | hq_location_country = ಭಾರತ | num_locations = | num_locations_year = <!-- Year of num_locations data (if known) --> | area_served = <!-- or: | areas_served = --> | key_people = ಎಸ್. ಗಿರೀಶ್ ಕುಮಾರ್ <small>(ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಡಿ)</small><ref>{{cite web |title=Organisation |url=http://www.hmtindia.com/html/frame.asp?page=organisation.htm |website=HMT Limited |access-date=28 January 2019 |archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813214504/http://www.hmtindia.com/html/frame.asp?page=organisation.htm |url-status=dead }}</ref> | products = {{ubl|ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು|ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳು|ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು|ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು|ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು|Bearings<ref name = "Products">{{cite web |title=Our Products |url=http://www.hmtindia.com/html/frame.asp?page=hmtsproducts.htm |website=HMT Limited |access-date=28 January 2019 |archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813214349/http://www.hmtindia.com/html/frame.asp?page=hmtsproducts.htm |url-status=dead }}</ref>}} | production = | production_year = <!-- Year of production data (if known) --> | services = | revenue = {{increase}} {{INRConvert|32.10|c}} | revenue_year = 2018 | operating_income = {{increase}} {{INRConvert|3.67|c}} | income_year = 2018 | net_income = {{increase}} {{INRConvert|-7.164|c}} | net_income_year = 2018 | assets = {{decrease}} {{INRConvert|927.48|c}} | assets_year = 2018 | equity = {{decrease}} {{INRConvert|100.29|c}} | equity_year = 2018 | owner = ಭಾರತ ಸರಕಾರ | num_employees = ೧,೭೪೨<ref>{{cite web |title=Annual Report 2017-18 |url=http://www.hmtindia.com/2018/HMT_Annual_Report_final.pdf |website=HMT Limited |access-date=28 January 2019 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | num_employees_year = ೨೦೧೮ | parent = | divisions = | subsid = {{ubl|ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು <small>(೧೦೦%)</small>|ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ <small>(೧೦೦%)</small>|ಪ್ರಗಾ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ <small>(೫೧%)</small>|<small>''Closed subsidiaries:''</small>|ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ <small>(೧೦೦%)</small>|ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಚಿನಾರ್ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ <small>(೧೦೦%)</small>|ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಬೇರಿಂಗ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ <small>(೯೭.೨೫%)</small><ref name = "Subsidiaries"/>}} | module = <!-- Used to embed other templates --> | website ={{URL|http://www.hmtindia.com}} | footnotes = }} '''ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್''' (ಹಿಂದೆ '''ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಮೆಷಿನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್'''), ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://dhi.nic.in/psewebsite.aspx|title=Links to the websites of Central Public Sector Enterprises under Department of Heavy Industry|publisher=Department of Heavy Industry|archive-url=https://web.archive.org/web/20120521142626/http://dhi.nic.in/psewebsite.aspx|archive-date=21 May 2012|access-date=3 May 2012}}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಮೆಷಿನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸೇರಿವೆ. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಪ್ರಾಗಾ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ (೫೧%) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hmtindia.com/html/frame.asp?page=hmt-holdingcompany.htm|title=Holding Company|website=HMT Limited|access-date=28 January 2019|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804221338/http://www.hmtindia.com/html/frame.asp?page=hmt-holdingcompany.htm|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚ್‌ಗಳು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಕೈಗಡಿಯಾರ|ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕಂಪನಿಯು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹೆಚ್ಚು ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/Clock-stops-ticking-at-HMT/article14213394.ece|title=Clock stops ticking at HMT|last=Rao|first=Mohit M.|date=1 April 2016|work=The Hindu|access-date=28 January 2019|language=en-IN}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/opinion/why-hmt-watches-stopped-ticking/article8130642.ece|title=Why HMT Watches stopped ticking|last=Manchanda|first=Anil|date=20 January 2016|access-date=20 December 2018|publisher=Hindu Businessline}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಚಿನಾರ್ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಬೇರಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಮೆಷಿನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಇನ್ನೂ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] (ಮದರ್ ಯುನಿಟ್), [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] (೨ ಘಟಕಗಳು), [[ಪಿಂಜೋರ್]] ಮತ್ತು [[ಅಜ್ಮೇರ್|ಅಜ್ಮೀರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಆರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨,೫೦೦ ಕಾರ್ಮಿಕರೊಂದಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.pragatools.org/machines.html|title=P r a g a T o o l s - Machines|website=www.pragatools.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20020206083131/http://www.pragatools.org/machines.html|archive-date=2002-02-06}}</ref> ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://news.biharprabha.com/2014/02/hmt-ltd-gets-136-crore-government-loan-to-revive-its-operations/|title=HMT Ltd gets 136 Crore Government Loan to revive its operations|website=IANS|publisher=news.biharprabha.com|access-date=28 February 2014|archive-date=6 ಮಾರ್ಚ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306060814/http://news.biharprabha.com/2014/02/hmt-ltd-gets-136-crore-government-loan-to-revive-its-operations/|url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಮೆಷಿನ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ [[ಕೈಗಡಿಯಾರ|ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು]], ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳು, [[ತಗಡು|ಲೋಹದ ರಚನೆಯ]] ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳು, ಡೈ ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಿ‌ಎನ್‌ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರಿಂಗ್‌ಗಳಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] (ಬೆಂಗಳೂರು) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವ-ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಯಾರಕರ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಆಂತರಿಕ ಆರ್&ಡಿ ಯಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಒಂದು ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆರು [[ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಪ್ರಾಗಾ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ೧೯೮೮ <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2005/11/23/stories/2005112302070201.htm|title=Taskforce on HMT-Praga Tools merger|date=23 November 2005|publisher=The Hindu Business Line|access-date=3 January 2011}}</ref> ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಾಗಾ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಮೇ ೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗಾ ಟೂಲ್ಸ್ [[ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗಾ ಟೂಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿ‌ಎನ್‌ಸಿ ಯಂತ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. === ವಿಭಾಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ === [[ಚಿತ್ರ:HMT_Kanchan_Automatic_wrist_watch.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/HMT_Kanchan_Automatic_wrist_watch.jpg/220px-HMT_Kanchan_Automatic_wrist_watch.jpg|thumb| ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಕಾಂಚನ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೈಗಡಿಯಾರ]] ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಮ್/ಎಸ್ ಸಿಟಿಜನ್ ವಾಚ್ ಕಂ., ಜಪಾನ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ವೂಂಡ್ ರಿಸ್ಟ್ ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಅಂದಿನ ಭಾರತದ [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಿ]] [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಜನತಾ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೈಗಡಿಯಾರವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಪೈಲಟ್,ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಜಲಕ್ (ಸೆಮಿ ಸ್ಕೆಲಿಟಲ್), ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಸೋನಾ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಬ್ರೈಲ್ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಹ ಇವೆ. [[ಚಿತ್ರ:HMT_Janata.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/HMT_Janata.jpg/220px-HMT_Janata.jpg|thumb| ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಜನತಾ]] [[ಚಿತ್ರ:HMT_Braille_watch.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/HMT_Braille_watch.jpg/220px-HMT_Braille_watch.jpg|thumb| ದೃಷ್ಟಿಹೀನರಿಗೆ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಬ್ರೈಲ್ ವಾಚ್]] [[ಚಿತ್ರ:HMT_Jhalak.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/HMT_Jhalak.jpg/220px-HMT_Jhalak.jpg|thumb| ಅರೆ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಝಲಕ್.]] [[ಚಿತ್ರ:HMTSkeleton.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/HMTSkeleton.jpg/220px-HMTSkeleton.jpg|thumb| ೮ಎನ್೨೪ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚ್‌ಗಳು ಈ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿವೆ.]] ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ [[ಗಡಿಯಾರ]] ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ, ಮೇನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್, ಹೇರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶಾಕ್ ಅಬ್ಸಾರ್ಬರ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಾಚ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html|title=History &#124; HMT Watches|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105142632/http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html|archive-date=5 November 2013|access-date=4 November 2013}}</ref> ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ತುಮಕೂರು]] ಮತ್ತು ರಾಣಿಬಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಚ್ ಘಟಕಗಳ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ತುಮಕೂರಿನ ಕೋಟೆಗಳು|ತುಮಕೂರಿನ]] ವಾಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನ ಎಮ್/ಎಸ್ ಸಿಟಿಜನ್ ವಾಚ್ ಕೋ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಅನಲಾಗ್ ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಭಾಗಶಃ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಾಪಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ೧೯೮೩ ರಂದು <ref>{{Cite web|url=http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html|title=History &#124; HMT Watches|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105142632/http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html|archive-date=5 November 2013|access-date=4 November 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131105142632/http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html "History &#x7C; HMT Watches"]. </cite></ref> ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಾಚ್ ಕೇಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:HMT_quartz_wrist_watch.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/HMT_quartz_wrist_watch.jpg/220px-HMT_quartz_wrist_watch.jpg|thumb| ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯಿಂದ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಗಡಿಯಾರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ೧೯೮೫ ರಿಂದ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು [[ಹೂವಿನ ಮೆರವಣಿಗೆ|ಹೂವಿನ]] ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಸೌರ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಟವರ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದ್ಯಾನ ಗಡಿಯಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರು-ರಚನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html|title=History &#124; HMT Watches|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105142632/http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html|archive-date=5 November 2013|access-date=4 November 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131105142632/http://www.hmtwatches.in/9/about-us/history.html "History &#x7C; HMT Watches"]. </cite></ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ೨೦೧೬ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಯಿತು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತಯಾರಿಸಿದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕೈ ಗಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಬೇಡಿಕೆಯು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಇದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಹಠಾತ್ ಹೆಚ್ಚಳವು ಇಬಿಎ‌ವೈ ನಂತಹ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ವಾಚ್ ರಿವ್ಯೂ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂದಿನಿಂದ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಮತ್ತು ಟೈಟಾನ್‌ನಂತಹ ಭಾರತೀಯ ವಾಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ೨೦೧೯ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಶೋರೂಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/business/economy-business/hmt-making-a-switch-in-time-788516.html|title=HMT: Making a switch in time {{!}} Deccan Herald|date=25 December 2019}}</ref> === ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆ: ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಬೇರಿಂಗ್ಸ್, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಚಿನಾರ್ ವಾಚಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು. ೨೦೧೨-೧೩ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಕೇವಲ ₹೧೧ ಕೋಟಿಯ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ₹೨೪೨ ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಟೈಟನ್ ಕಂಪನಿ|ಟೈಟಾನ್‌ನ]] ವಾಚ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹೧,೬೭೫ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಿಸಲು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯು ನಷ್ಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ನಿಧಾನಗತಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಳುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Time-up-HMT-Watches-to-wind-down-after-53-years/articleshow/42296223.cms|title=Time up: HMT Watches to wind down after 53 years|access-date=5 July 2017}}</ref> ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ (ಕಲಮಸ್ಸೆರಿ) ಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿವೆ. ಆರ್ಡಿನೆನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಎಚ್‌ಎಂಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. <ref>[https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/durables/hmt-reopens-plant-to-make-last-batch-of-watches/articleshow/50402414.cms?from=mdr HMT reopens plant to make last batch of watches] ''economictimes.indiatimes.com''. </ref> <ref>[https://m.economictimes.com/industry/indl-goods/svs/engineering/three-hmt-firms-may-be-a-test-case-for-shuttering-more-loss-making-non-strategic-psus/articleshow/48406531.cms Three HMT firms may be a test case for shutting more loss making non strategic psus] ''m.economictimes.com''. </ref> == ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಘಟಕಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:HMT_1811_tractor,_Pondicherry.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/HMT_1811_tractor%2C_Pondicherry.jpg/220px-HMT_1811_tractor%2C_Pondicherry.jpg|thumb| ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ೧೮೧೧ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್]] ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ೧೮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯು ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಘಟಕದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ವ್ಯವಹಾರವು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಎಮ್/ಎಸ್ ಮೊಟೊಕೊವ್, [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ|ಚೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದ]] ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ [[ಪಿಂಜೋರ್|ಪಿಂಜೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ೨೫ [[ಅಶ್ವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಹೆಚ್‌ಪಿ]] ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ನ ತಯಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ೨೫ ಹೆಚ್‌ಪಿ ಯಿಂದ ೭೫ ಹೆಚ್‌ಪಿ ವರೆಗಿನ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಯ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಘಟಕವು ಡೈರೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಗೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾ ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/hmt-to-make-more-hitech-subsystems-for-the-navy/article6385230.ece|title=HMT to make more hi-tech sub-systems for the Navy|work=The Hindu|access-date=2017-07-21|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/hmt-all-set-to-cement-its-position-in-defence-production/article6750727.ece|title=HMT all set to cement its position in defence production|work=The Hindu|access-date=2017-07-21|language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] iz5srkz9mbbyb9qi9xnoin22vpc64dn ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ (ಲೇಖಕ) 0 145415 1377681 1335001 2026-07-29T13:40:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377681 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ | pseudonym = | image = Abdul Rasheed (writer).png | image_size = | alt = | caption = ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ | birth_date = {{birth date|df=yes|1965|02|28}} | birth_place = [[ಕೊಡಗು]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|Year|Month|Day|Year|Month|Day}} --> | death_place = | resting_place = | occupation =ಬರಹಗಾರ | language = [[ಕನ್ನಡ]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | alma_mater = [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] | period = ೨೧ನೇ ಶತಮಾನ | genre = ಕವನ, ಕಾದಂಬರಿ | subject = | movement = | notableworks = ಹೂವಿನಕೊಳ್ಳಿ, ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ನಾನು | spouse = | partner = | children = | influences = | influenced = | awards = [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | signature = | signature_alt = | website = }} '''ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್''' (ಜನನ ೧೯೬೫) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರ, ಕವಿ, ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನುವಾದಕ]].<ref>{{Cite web|url=https://www.goethe.de/ins/in/lp/prj/ptp/dic/en15132553.htm|title=Abdul Rasheed – Poet Profile|publisher=Goethe Institut|access-date=25 January 2022}}</ref> ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ]] ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://pib.gov.in/newsite/erelcontent.aspx?relid=4653|title=Sahitya Akademi Golden Jubilee Awards|publisher=Government of India Ministry of Culture|access-date=25 January 2022}}</ref> ಅವರು ಅನುವಾದಕ, ಬ್ಲಾಗರ್, ಅಂಕಣಕಾರ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕೂಡ.<ref>{{Cite journal|url=https://www.jstor.org/stable/23344555|title=Translators and Contributors to Sahitya Akademi Journal|journal=Indian Literature|volume=46|issue=1|page=192|publisher=Sahitya Akademi|accessdate=25 January 2022}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಅವರು ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೫ರಂದು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಕೊಡಗು|ಕೂರ್ಗ್‌ನ]] ಸುಂಟಿಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು [[ಕೊಡಗು]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/abdul-rasheed|title=Abdul Rasheed Author Profile|publisher=Book Brahma|access-date=25 January 2022|archive-date=25 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125183156/https://www.bookbrahma.com/author/abdul-rasheed|url-status=dead}}</ref> ಅವರು [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು|ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.lyrikline.org/en/authors/abdul-rasheed|title=Abdul Rasheed Poems & Translations|publisher=Lyric Line|access-date=25 January 2022}}</ref> == ವೃತ್ತಿಪರ ವೃತ್ತಿ == ರಶೀದ್ ಅವರು [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ|ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ|ಮೈಸೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ .ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 28,2025 ರಂದು ಮೈಸೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಿಂದ ಸೇವಾ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mysuruliteraturefestival.com/abdul-rasheed/|title=Abdul Rashid Literary Biodata|access-date=25 January 2022}}</ref> ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಓದುವ "ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ" ಮತ್ತು "ಮೈಸೂರುಪೋಸ್ಟ್" ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mysuruliteraturefestival.com/abdul-rasheed/|title=Mysore Literature Festival|publisher=Mysore Literature Festival|access-date=25 January 2022}}</ref> ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣರಂತಹ ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರ ಜೀವನಗಾಥೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/metrolife/ex-monk-tells-moving-life-719240.html|title=Ex-Monk Tells Moving Life Story|last=S. N. Deepak|date=19 February 2019|access-date=28 January 2022|publisher=Deccan Herald}}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು == ರಶೀದ್ ಅವರು ಎರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://prakritifoundation.com/artiseprofile/abdul-rasheed/|title=Abdul Rasheed Literary Works|publisher=Prakriti Foundation|access-date=25 January 2022}}</ref> ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳು "ಕೀರ್ತಿ ಪತಾಕೆ" (ಕೆಂಪು ಧ್ವಜ) ಮತ್ತು "ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿ" <ref>{{Cite web|url=https://ruralindiaonline.org/en/authors/abdul-rasheed/|title=Stories by Abdul Rasheed|publisher=PARI – People’s Archive of Rural India|access-date=25 January 2022|archive-date=25 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125183156/https://ruralindiaonline.org/en/authors/abdul-rasheed/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/lounge/from-online-to-print/articleshow/21598477.cms|title=From Online to Print|date=20 May 2011|access-date=25 January 2022|publisher=Times of India}}</ref> ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ "ಹೂವಿನಕೊಲ್ಲಿ" ಅನ್ನು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ|ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ]], [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಾಮೂ|ಕ್ಯಾಮುಸ್]], ಪುಷ್ಕಿನ್, [[ರೂಮಿ]] ಮತ್ತು ರಿಲ್ಕೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಶೀದ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅವರನ್ನು ಗದ್ಯ, ಕವನ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರದ ಬೆಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಜರ್ಮನ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.goethe.de/ins/in/lp/prj/ptp/dic/en15132553.htm|title=Abdul Rasheed – Life and Works|publisher=Goethe Institut|access-date=25 January 2022}}</ref> ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ <nowiki>''"ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ನಾನು"'' ಮತ್ತು ''"ನರಕದ ಕೆನ್ನಲಿಗೆಯಂತ ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನ ಹುರಿ''</nowiki> <ref>{{Cite web|url=https://www.lyrikline.org/en/poems/12203|title=Abdul Rasheed Poetry|publisher=Lyric Line|access-date=25 January 2022}}</ref> ಸೇರಿವೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಬಶೀರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಲಯಾಳಂ ಬರಹಗಾರ [[ವೈಕ್ಕಂ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಷೀರ್|ವೈಕೋಮ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಶೀರ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://sotosay.wordpress.com/2009/10/04/abdul-rasheed-kannadas-basheer/|title=Abdul Rasheed – Kannada's Basheer|last=Kamalakar|date=4 October 2009|access-date=25 January 2022}}</ref> == ಇತರ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ರಶೀದ್ ಅವರು [[ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ|ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ]] ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಂಕಣ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಅಂಕಣ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರವರ್ತಕರು.  ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವ,<ref>{{Cite news|url=http://bangaloreliteraturefestival.org/archives/year-2017/speakers%E2%80%8B/|title=Speakers at Bangalore Literature Festival|access-date=25 January 2022|publisher=Bangalore Literature Festival}}</ref> ಮೈಸೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯೋತ್ಸವ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Awarding the Arts">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/Awarding-the-arts/article15514365.ece|title=Awarding the Arts|date=10 January 2011|work=The Hindu|access-date=25 January 2022}}</ref> ಅವರು ಟಿಒಟಿಒ ಫಂಡ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ಟಿಎಫ್‌ಎ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Awarding the Arts"/> ಅವರು ''ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ'' ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದು ಇದು ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶನ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/lounge/from-online-to-print/articleshow/21598477.cms|title=From Online to Print|last=Pratibha Nandakumar|date=20 May 2011|access-date=28 January 2022|publisher=Bangalore Mirror}}</ref> ರಶೀದ್ ಅವರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ವೀಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://sahitya-akademi.org.in/?page_id=6829|title=Sahitya Akademi Cultural Exchange Program|publisher=Sahitya Akademi|access-date=25 January 2022|archive-date=25 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125183157/http://sahitya-akademi.org.in/?page_id=6829|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಸೆಮಿನಾರ್ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://kannada.oneindia.com/news/2011/10/31/abdul-rasheed-to-participate-in-radio-seminar-delhi-aid0130.html|title=Abdul Rasheed to Address Radio Seminar|date=31 October 2011|access-date=25 January 2022|publisher=One India}}</ref> ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅನುವಾದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/dec/10/German-Indian-Poets-Get-Together-to-Inter-translate-Works-854178.html|title=German-Indian Poets Inter-Translate Literary Works|date=10 December 2015|access-date=25 January 2022|publisher=The Indian Express}}</ref> == ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಟೀಕೆ == ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಬರಹಗಾರರು ಚಿತ್ರಣ ಅಥವಾ ತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಮೊದಲ ಕೈ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ರಶೀದ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ರಶೀದ್ ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುತ್ವದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/three-karnataka-intellectuals-who-have-disagreed-bhagwans-statements-34851|title=Three Kannada Intellectuals Who Disagree|date=3 October 2015|publisher=The News Minute|access-date=25 January 2022}}</ref> ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/content/316826/need-conserve-tribal-languages-stressed.html|title=Need to Conserve Tribal Language|date=6 March 2013|access-date=25 January 2022|publisher=Deccan Herald}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ == ರಶೀದ್ ಅವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ "ಪ್ರಾಣಪಕ್ಷಿ", "ಹಲ್ಲು ಕುಳಿಗಳ ಹುಡುಗ", "ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ" ಮತ್ತು ಈತನಕದ ಕೇತೆಗಳು" <ref>{{Cite web|url=https://www.keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=MzA1|title=Abdul Rasheed – Speaker Profile|publisher=Kerala Literature Festival|access-date=25 January 2022|archive-date=25 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125183157/https://www.keralaliteraturefestival.com/speakers_more.aspx?id=MzA1|url-status=dead}}</ref> ಸೇರಿವೆ. ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗುರುತಿಸಿ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ "ಹಾಲು ಕೂಡಿಗೆ ಹುಡುಗ" ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು. ಇದಲ್ಲದೇ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.kannadigaworld.com/news/karavali/53428.html|title=23rd Sandesha Awards Announced|date=29 November 2013|publisher=Kannadiga World|access-date=25 January 2022}}</ref><ref>, Vardhaman award, Lankesh award</ref> [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ]] ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] <ref>{{Cite web|url=https://www.mpositive.in/tag/kannada-writer-abdul-rasheed/|title=Kempegowda Award Winners Announced|date=4 September 2019|website=The Hindu|access-date=25 January 2022}}</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.mangaloretoday.com/mainnewsprint/Mangalore-10-distinguished-achievers-conferred-Sandesha-Awards.html|title=Ten Distinguished Achievers Win Sandesha Award|date=16 January 2014|publisher=Mangalore Today|access-date=25 January 2022}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == === ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು === * {{Cite book|title=Mysore Post|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Kohinoor Books|year=2021|isbn=978-81-952546-1-3|location=New Delhi}} * {{Cite book|title=Requiem|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Sahitya Akademi|year=2002|location=New Delhi}} === ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು === * {{Cite book|title=Hottu Gottillada Kathegalu|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Anugraha Prakashana|year=2020|isbn=978-81-935949-8-8|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Hoovinakolli|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Kendasampige Prakashana|year=2011|isbn=978-81-921147-1-2|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Hallu Kudida Huduga|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Anugraha Prakashana|year=2017|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Pranapakshi Eethanakada|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Anugraha Prakashana|year=2020|isbn=978-81-935949-8-8|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Sampoorna Parijatha|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Anugraha Prakashana|year=2014|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Nanna Paadige Nanu|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Kannada Sangha Publications|year=1992|location=Bangalore}} * {{Cite book|title=Narakada Kennaligeyantha Benna Huri|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Anugraha Prakashana|year=2008|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Kaaluchakra|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Abhinava Publications|year=2013|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Alemaariya Dinachari|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Anugraha Prakashana|year=2015|isbn=978-81-935949-8-8|location=Mysore}} * {{Cite book|title=Mathigoo Ache|last=Rasheed|first=Abdul|publisher=Kannada Sangha Publications|year=2005|location=Mysore}} === ಜರ್ನಲ್ ಲೇಖನಗಳು === * {{Cite journal|last=Rasheed|first=Abdul|title=Requiem|journal=Indian Literature|volume=46|pages=207–09|year=2002|issue=1|url=https://af.booksc.eu/book/48529843/68f0cb|access-date=2022-09-24|archive-date=2022-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125183259/https://af.booksc.eu/book/48529843/68f0cb|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Rasheed|first=Abdul|title=Contemporary Kannada Literature|journal=Indian Literature|volume=49|pages=199–205|year=2005|issue=1|url=https://www.jstor.org/stable/23346594}} * {{Cite journal|last=Rasheed|first=Abdul|title=Moosa Moyliar's Darling Daughter and the Evil Creature Hellipattar|journal=Indian Literature|volume=57|pages=108–116|year=2013|issue=4|url=https://www.jstor.org/stable/43856804}} * {{Cite journal|last=Rasheed|first=Abdul|title=Comrade and Umma|journal=Indian Literature|volume=49|pages=24–31|year=2005|issue=1|url=https://www.jstor.org/stable/23346548}} === ಅನುವಾದಗಳು === * ''ಲಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲಿಸ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್'' (2021), ಅಕ್ಷರ ಪ್ರಕಾಶನ == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] * [[ತಪನ್ ಕುಮಾರ್ ಪ್ರಧಾನ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://timescontent.com/syndication-photos/reprint/entertainment/548648/abdul-rasheed-writer-author-mysuru.html ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ – ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ದಿನಾಂಕ 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019] * [https://shashikiran.com/with-ananthamurthy-and-abdul-rasheed/ ಯುಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್] * [https://churumuri.blog/2007/03/22/everything-but-mysore-at-the-mysore-post/ ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್ ಅವರ ಮೈಸೂರು ಪೋಸ್ಟ್ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220924084458/https://churumuri.blog/2007/03/22/everything-but-mysore-at-the-mysore-post/ |date=2022-09-24 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] pgyakw1kkv4ldwfs6hy7sih1uxhdvf7 ಚಲಗೇರಾ 0 151914 1377793 1377368 2026-07-30T10:16:06Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377793 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ ==''' ಉಲ್ಲೇಖ'''== ಚಲಗೇರಾ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಳಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ [[ಚಿತ್ರ:ಕಲಬುರ್ಗಿ.svg|thumb|right|alt=ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ|ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು]] fa0iedyqz3fr6gjwdtx1qv312u3jbcu 1377794 1377793 2026-07-30T10:16:47Z Rakshkasinga 87640 /* ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377794 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ ==''' ಉಲ್ಲೇಖ'''== ಚಲಗೇರಾ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಳಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ [[ಚಿತ್ರ:ಕಲಬುರ್ಗಿ.svg|thumb|right|alt=ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ|ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು]] tok30m43w275b93p7c53t89reh64w14 1377795 1377794 2026-07-30T10:18:52Z Rakshkasinga 87640 /* ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377795 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ ==''' ಉಲ್ಲೇಖ'''== ಚಲಗೇರಾ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಳಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ [[ಚಿತ್ರ:ಕಲಬುರ್ಗಿ.svg|thumb|right|alt=ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ|ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು]] br53fk14vk7qplygmqx9l8nmzz6ydzb 1377796 1377795 2026-07-30T10:19:59Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377796 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು ನಿಂಬಾಳ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ ==''' ಉಲ್ಲೇಖ'''== ಚಲಗೇರಾ ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಳಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ [[ಚಿತ್ರ:ಕಲಬುರ್ಗಿ.svg|thumb|right|alt=ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ|ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಗಳು]] eymppmov5k0alhnq3m8d62mfrw4raeh 1377797 1377796 2026-07-30T10:21:01Z Rakshkasinga 87640 /* ಉಲ್ಲೇಖ */ ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1377797 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು ನಿಂಬಾಳ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ dc0yr3er1ajntscwai1aszg5py3lvbo 1377798 1377797 2026-07-30T10:22:10Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377798 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪಿನಕೋಡ : 585236 ಗ್ರಾಮವು ನಿಂಬಾಳ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಹಾಗೂ ಮಾದನ ಹಿಪ್ಪರಗಾ ಹೋಬಳಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.ಆಳಂದ - ಅಫಲಪುರ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ- ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ. ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಜನರು ಚಲಗೇರಿ, ಚಳಗೆರಿ, ಎಂದಲು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ jouh6tzicrsto4rpsk3haowasv1dgkj ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ) 0 155057 1377687 1336166 2026-07-29T18:47:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377687 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|caption=ಅಸ್ತಿತ್ವ ಚಿತ್ರದ ಥಿಯೇಟರ್ ಪೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ|director=[[ಮಹೇಶ್ ಮಂಜ್ರೇಕರ್]]|producer=ರಾಹುಲ್ ಸುಗಂದ್|writer=[[Iಮತಿಯಾಜ್ ಹುಸೇನ್]]<br/>[[ಮಹೇಶ್ ಮಂಜ್ರೇಕರ್]]|screenplay=ಮಹೇಶ್ ಮಂಜ್ರೇಕರ್|story=ಮಹೇಶ್ ಮಂಜ್ರೇಕರ್|based on=<!-- {{based on|title of the original work|writer of the original work}} -->|narrator=|starring=[[Tabu (actress)|ತಬು]]<br/>[[ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್]]<br/>[[ಮೊಹ್ನಿಶ್ ಬಹ್ಲ್]]<br/>[[ರವೀಂದ್ರ ಮಂಕಣಿ]]<br/>[[ಸ್ಮಿತಾ ಜಯಕರ್]]<br/>[[ಸುನಿಲ್ ಬಾರ್ವೆ]]<br/>[[ನಮ್ರತಾ ಶಿರೋಡ್ಕರ್]]|music=Rahul Ranade<br/>[[ಸುಖ್ವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್]]|cinematography=ವಿಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅರೋರಾ|editing=ವಿ.ಎನ್. ಮಾಯೆಕರ್|studio=|distributor=|released={{Film date|df=yes|2000|02|06|India}}|runtime=109 ನಿಮಿಷಗಳು|country=India|language={{ubl|ಮರಾಠಿ|ಹಿಂದಿ}}|budget=|gross=[[Indian rupee|₹]] 2.16 [[ಕೋಟಿ]]<ref>{{Cite web |title=Astitva Box Office Collection till Now {{!}} Box Collection |url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/astitva/box-office/ |access-date=2023-12-12 |website=Bollywood Hungama |language=en}}</ref>}}'''''ಅಸ್ತಿತ್ವ''''' ( {{Translation|Existence / Identity}} ) ಎಂಬುದು 2000 ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಹೇಶ್ ಮಂಜ್ರೇಕರ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅದಿತಿ ಪಂಡಿತ್ ಎಂಬ ಸುಖಿ ದಾಂಪತ್ಯದ ಮಹಿಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದಿತಿ ಪಂಡಿತ್ ಅವರು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಲ್ಹಾರ್ ಕಾಮತ್ ಅವರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಉತ್ತುನ್ನತಿ ಹೊಂದಿದಾಗ ಅವರ ಪತಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅವಳನ್ನು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂಗೀತ ತರಗತಿಗಳು ಮುಗಿದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಕಾಮತ್ ಅವರಿಂದ ಏಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅವಳ ಪತಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವ 2000 ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು <ref>{{Cite web |title=48th National Film Awards |url=http://pib.nic.in/focus/foyr2001/fomar2001/fo270320012b.html}}</ref> ಟಬು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2000-10-13 |title=Film Review: ''Astitva'' |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/film-review-astitva/article28048420.ece |access-date=2019-06-25 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shikha |date=2016-11-04 |title=Top 5 Performances by Tabu |url=https://in.bookmyshow.com/entertainment/movies/top-5-performances-by-tabu/ |access-date=2019-06-25 |website=BookMyShow |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 2018 |title=From 'Maachis' To 'Andhadhun', Here's Why Tabu Is One Of The Most Versatile Actors Of Our Time |url=https://www.scoopwhoop.com/entertainment/tabu-greatest-actress-of-our-generation/ |access-date=2019-06-25 |website=www.scoopwhoop.com |archive-date=2023-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427112321/https://www.scoopwhoop.com/entertainment/tabu-greatest-actress-of-our-generation/ |url-status=dead }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಅಸ್ತಿತ್ವವು [[ಉಗ್ರರಾಷ್ಟ್ರಾಭಿಮಾನ|ಪುರುಷ ಕೋಮುವಾದ]], ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗಾತಿಯ ದುರುಪಯೋಗದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಹೊರಗೆ ಗುರುತನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅದು 1997. ಹಳೆಯ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಲ್ಹರ್ ಕಾಮತ್ ( ಮೊಹ್ನಿಶ್ ಬಹ್ಲ್ ) ಸಾಯುವಾಗ ತನ್ನ''ಹವೇಲಿ'' (ಮಹಲು), {{Convert|1.5|acre|m2}} ಒಳಗೊಂಡಿರುವ &mdash; ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ''ಜಯದಾದ್'' (ಎಸ್ಟೇಟ್) ಅನ್ನು ಬಿಡುವಾಗ ಅವನು ತನ್ನ [[ಉಯಿಲು|ವಿಲ್]] ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿ, 1,400 ಗ್ರಾಂ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 860,000 ರೂಪಾಯಿಗಳು &mdash; ಅದಿತಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಪಂಡಿತ್ ( [[ತಬು (ನಟಿ)|ಟಬು]] ). ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, ವಿಲ್ ಅನ್ನು ಅದಿತಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಲ್ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಡಾ. ರವಿ ಬಾಪಟ್ ( ರವೀಂದ್ರ ಮಂಕಣಿ ) ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮೇಘನಾ ( ಸ್ಮಿತಾ ಜಯಕರ್ ) ಅವರ ಆಗಮನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ಪಾರ್ಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ರವಿ ಅದಿತಿಯ ಪತಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಪಂಡಿತ್ ( ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್ ) ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತ. ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಮಗು, ಅನಿಕೇತ್ ( ಸುನೀಲ್ ಬಾರ್ವೆ ) ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ರೇವತಿಯನ್ನು ( ನಮ್ರತಾ ಶಿರೋಡ್ಕರ್ ) ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅವರು ವಿಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಅದಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಮೇಘನಾಳ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರವಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಮತ್ತು 25 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ದಿನಚರಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವನು ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದಿತಿ ತನ್ನಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಡೈರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಾರೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮೇಲೆ ಬರಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲಸವು ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ನವವಿವಾಹಿತ ಪತ್ನಿ ಅದಿತಿ ಒಂಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹತಾಶರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಅವನನ್ನು ತಾನು ಎಲ್ಲಾದರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೆನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ (ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅವಳ ಬೇಸರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವಳ ಸಮಯವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು), ಅವನು ಅದನ್ನು ಅವಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳೆ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತೆನೆಂದು ಅವಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಲ್ಹಾರ್ ಕಾಮತ್ ಅವರ ಬಳಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ (ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ). ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಮಲ್ಹರ್‌ ಬಳಿ ಅದಿತಿಗೆ ಸಂಗೀತವು ಒಂದು ಹವ್ಯಾಸ ಎಂದು ಮಾತೃ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದಿತಿಯ ತಂಗಿ (ಸುಧಾ) ಅವಳ ಗಂಡನ ಜೊತೆ ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನನ್ನು ಮಲಾರ್‌ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಅವಳು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಈ ವಿಚಾರ ಸುಧಾಳಿಗೆ ತಿಳಿದು ಇದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಡುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಅದಿತಿ ತಾನು ಗರ್ಭಿಣಿ ಎಂದು ನಿಜ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದಿತಿ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಮೊದಲೆ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದೆನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿದ್ದೆನೆ ಎಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರನೆ. ಕಥೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದರೆ, ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅದಿತಿಯನ್ನು ಅನಿಕೇತ್, ರವಿ ಮತ್ತು ಮೇಘನಾ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೇಘನಾ ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಕುಡುಕ ಪತಿಯಿಂದ ವೈವಾಹಿಕ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದು ರವಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಪಿತೃತ್ವದ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಅನಿಕೇತ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹ್ಯಪಡುತ್ತಾನೆ ರವಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಅವನ ಅನೇಕ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆತ ತಾನು ಗಂಡಸಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೆಳುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅದಿತಿಯ ಜೊತೆ ಬದುಕುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಅವರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ರೇವತಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ನಂತರ, ಅವಳು ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಮುರಿದುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಸತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಲ್ಲ, ಅನಿಕೇತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಂಡು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥವನ್ನು ಮುರಿದುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಮೇಘನಾ ಅದಿತಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅದಿತಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು, ಅವಳು ತನ್ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ಮಗನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಪಾಪ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅವರ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದಿತಿಯು ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ಗೆ ಅವನು ದುರ್ಬಲನಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತನ್ನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತು ಅವಳು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವಳನ್ನು ಬಂಜೆತನ ಎಂದು ಹೇಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೆಳುತ್ತಾಳೆ. ರೇವತಿ ಅನಿಕೇತ್‌ಗೆ ವಾಗ್ದಂಡನೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ತಾಯಿ ಬೇರೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಳೆಸಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರೇವತಿ ಮತ್ತು ಅದಿತಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ಅನಿಕೇತ್ ಅವರು ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ ಸ್ವಭಾವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಾರವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.[6] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ]] pdvx0zj2a05ptaf43yqrbn3oqrner92 ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Ordnance Survey coordinates 828 155215 1377716 1209875 2026-06-13T03:13:40Z en>Hike395 0 restore tracking cat 1377716 Scribunto text/plain --[[ Ordnance Survey / Lat Long functions in Lua ****** ORDNANCE SURVEY TO LAT LONG FUNCTIONS ****** Ported to Lua from PHP by Wikipedia User Hike395, 18 Aug 2019 found by RWH at http://www.megalithia.com/search/llfuncshighlight.php With thanks to Andy, G4JNT for inspiration in GEOG, and to the OSGB for their white paper on coordinate transformation describing the iterative method used thanks to the Ordnance survey of Ireland for details of the true and false origins of the Irish grid You may use and redistribute this code under the terms of the GPL see http://www.gnu.org/copyleft/gpl.html Written by Richard www.megalithia.com v0.something 27/2/2000 v 1.01 28 June 2004 v 1.02 6 Aug 2004 line 89 add "0" to chars in ngr=stripcharsnotinbag Thx Andy v 1.03 9 Mar 2005 Jan (Klingon) added conversion to WGS84 map datum and removed limitation of digits of the grid ref v 1.04 10 Aug 2005 Richard correct error trapping (only manifest on malformed ngrs This code is predicated on the assumption that your are ONLY feeding it Irish or UK Grid references. It uses the single char prefix of Irish grid refs to tell the difference, UK grid refs have a two letter prefix. We would like an even number of digits for the rest of the grid ref. Anything in the NGR other than 0-9, A-Z, a-z is eliminated. WARNING this assumes there are no decimal points in your NGR components. The transformation from OSGB36/Ireland 1965 to WGS84 is more precise than 5 m. The function is case insensitive Lat/Long to Ordnance Survey conversion is at bottom of file, see further authorship there ]] local oscoord = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace local pow = math.pow local sqrt = math.sqrt local abs = math.abs local floor = math.floor local ceil = math.ceil local sin = math.sin local cos = math.cos local tan = math.tan local atan = math.atan2 local deg2rad = math.rad local rad2deg = math.deg --[[ DATUM SHIFT USING HELMERT TRANSFORMATION * * height above the ellipsoid is ignored * latitude and longitude must be given in decimal degrees * * no transformation if abs(latitude)>89 or abs(longitude)>89 * (lifting this restriction requires some more lines of code) * * Written in 2009 by user Telford at de.wikipedia * Based on math described in "A Guide to Coordinate Systems in Great Britain" * by the UK Ordnance Survey * URL: https://www.ordnancesurvey.co.uk/documents/resources/guide-coordinate-systems-great-britain.pdf ]] -- Datum parameters local data = mw.loadData('Module:Ordnance Survey coordinates/data') local OSGBglobe = data.OSGBglobe local IEglobe = data.IEglobe local WGSglobe = data.WGSglobe local WGS2OSGBparam = data.WGS2OSGBparam local OSGB2WGSparam = data.OSGB2WGSparam local IE2WGSparam = data.IE2WGSparam local function HelmertDatumShift ( latitude , longitude, param ) -- latitude and longitude are in degrees param = param or WGS2OSGBparam -- parameters for ellipsoids -- Annex A.1, Ordnance Survey document -- local a1 = param.semimajor_src local b1 = param.semiminor_src local e1 = param.ecc_src local a2 = param.semimajor_dst local b2 = param.semiminor_dst local e2 = param.ecc_dst -- convert latitude and longitude to cartesian coordinates -- math in Annex B.1, Ordnance Survey document local phi = deg2rad ( latitude ) local lambda = deg2rad ( longitude ) local cosphi = cos ( phi ) local sinphi = sin ( phi ) local coslambda = cos ( lambda ) local sinlambda = sin ( lambda ) local ny = a1 / sqrt ( 1. - e1*sinphi*sinphi ) local x1 = ny * cosphi * coslambda local y1 = ny * cosphi * sinlambda local z1 = ny * ( 1. - e1 ) * sinphi -- the helmert transformation proper -- Equation 3, Section 6.2, Ordnance Survey document local x2 = x1 + param.tx + ( param.s0 * x1 - param.rz * y1 + param.ry * z1 ) local y2 = y1 + param.ty + ( param.rz * x1 + param.s0 * y1 - param.rx * z1 ) local z2 = z1 + param.tz + ( -param.ry *x1 + param.rx * y1 + param.s0 * z1 ) -- convert cartesian coordinates to latitude and longitude -- math in Annex B.2, of Ordnance Survey document lambda = atan ( y2, x2 ) local p2 = sqrt ( x2*x2 + y2*y2 ) phi = atan ( z2, p2*(1.-e2) ) local n0 = 101 local phi_alt repeat phi_alt = phi ny = a2 / sqrt ( 1. - e2 * sin(phi) * sin(phi) ) phi = atan ( z2 + e2 * ny * sin(phi), p2) n0 = n0 - 1 until abs ( phi - phi_alt ) <= 0.000000000001 or n0 <= 0 return {lat=rad2deg(phi),lon=rad2deg(lambda)} end -- LAT LONG TO OS GRID LIBRARY RESUMES HERE local function northeast(lett,num,shift) -- split into northings and eastings local le=mw.ustring.len(num) if le%2 == 1 then return {err="Malformed numerical part of NGR"} end local pr=le/2 local n = mw.ustring.sub(num,pr+1) local e = mw.ustring.sub(num,1,pr) -- Hack to move to center of square: append a 5 to northings and eastings shift = yesno(shift) if shift then n = n.."5" e = e.."5" pr = pr+1 end -- end hack n = n == '' and 0 or n e = e == '' and 0 or e pr = pow(10.0,(5.0-pr)) local T1 = mw.ustring.byte(mw.ustring.sub(lett,1,1))-65 if T1>8 then T1 = T1-1 end local T2 = nil if mw.ustring.len(lett)>1 then T2 = mw.ustring.byte(mw.ustring.sub(lett,2))-65 if T2>8 then T2 = T2-1 end end return {n=n,e=e,pr=pr,T1=T1,T2=T2} end local function EN2LL(e,n,datum) local a = datum.semimajor*datum.scale local b = datum.semiminor*datum.scale local lat0rad = deg2rad(datum.lat0) local n1 = datum.n1 local n12 = n1*n1 local n13 = n12*n1 local k=(n-datum.n0)/a+lat0rad local nextcounter=0 local j3, j4, j5, j6, m repeat nextcounter=nextcounter+1 local k3=k-lat0rad local k4=k+lat0rad j3=(1.0+n1+1.25*n12+1.25*n13)*k3 j4=(3.0*n1+3.0*n12+2.625*n13)*sin(k3)*cos(k4) j5=(1.875*n12+1.875*n13)*sin(2.0*k3)*cos(2.0*k4) j6=35.0/24.0*n13*sin(3.0*k3)*cos(3.0*k4) m=b*(j3-j4+j5-j6) k=k+(n-datum.n0-m)/a until abs(n-datum.n0-m)<=0.000000001 or nextcounter>=100 local x = 1.0-datum.ecc*pow(sin(k),2.0) local v=a/sqrt(x) local r=v*(1.0-datum.ecc)/x local h2=v/r-1.0 local y1=e-datum.e0 local tank = tan(k) local tank2 = tank*tank local tank4 = tank2*tank2 local tank6 = tank2*tank4 local cosk = cos(k) local yv = y1/v -- dimensionless quantity in series expansion local yv2 = yv*yv local yv3 = yv*yv2 local yv5 = yv3*yv2 local yv7 = yv5*yv2 j3=tank/(2.0*r) j4=tank/(24.0*r)*(5.0+3.0*tank2+h2-9.0*tank2*h2) j5=tank/(720.0*r)*(61.0+90.0*tank2+45.0*tank4) local k9=k-y1*(yv*j3+yv3*j4-yv5*j5) j6=1.0/(cosk) local j7=1.0/(cosk*6.0)*(v/r+2.0*tank2) local j8=1.0/(cosk*120.0)*(5.0+28.0*tank2+24.0*tank4) local j9=1.0/(cosk*5040.0) j9=j9*(61.0+662.0*tank2+1320.0*tank4+720.0*tank6) local long=datum.lon0+rad2deg(yv*j6-yv3*j7+yv5*j8-yv7*j9) local lat=rad2deg(k9) return {lat=lat,lon=long} end local function GBEN2LL(e,n,direct) -- no need to compute lat/long if GB has direct link if direct then return {region="GB",e=e,n=n} end local latlong = EN2LL(e,n,OSGBglobe) local helmert = HelmertDatumShift ( latlong.lat, latlong.lon, OSGB2WGSparam) return {region="GB",lat=helmert.lat,long=helmert.lon} end local function GB2LL(lett,num,direct) -- British OS to Lat+Long -- first caclulate e,n -- computing e and n exactly, to get SW corner of box local ne = northeast(lett,num) if ne.err then return {region="GB",err=ne.err} end -- use British definition of e and n local e=500000.0*(ne.T1%5)+100000.0*(ne.T2%5)-1000000.0+ne.e*ne.pr local n=1900000.0-500000.0*floor(ne.T1/5)-100000.0*floor(ne.T2/5)+ne.n*ne.pr local result = GBEN2LL(e,n,direct) result.prec = 0.8165*ne.pr return result end local function IrishEN2LL(e,n) local latlong = EN2LL(e,n,IEglobe) local helmert = HelmertDatumShift ( latlong.lat, latlong.lon, IE2WGSparam) return {region="IE",lat=helmert.lat,long=helmert.lon} end local function Irish2LL(lett,num) -- Irish OS to Lat+Long -- first caclulate e,n -- computing e and n exactly, to get SW corner of box local ne = northeast(lett,num) if ne.err then return {region="IE", err=ne.err} end -- use Irish definition of northing and easting local e=100000.0*(ne.T1%5.0)+ne.e*ne.pr local n=ne.n*ne.pr+100000.0*(4.0-floor(ne.T1/5.0)) local result = IrishEN2LL(e,n) result.prec = 0.8165*ne.pr -- useful @ Commons return result end local function empty(s) return not s or s == '' end local function NGR2LL(ngr,direct) local _ = 0 ngr, _ = mw.ustring.gsub(mw.ustring.upper(ngr),"[%s%p]","") local first, last, lett, num = mw.ustring.find(ngr,"^([A-Z]+)(%d+)$") if not first or empty(lett) or empty(num) or mw.ustring.len(lett) > 2 then return {err="Malformed NGR"} end if mw.ustring.len(lett) == 1 then return Irish2LL(lett,num) end return GB2LL(lett, num, direct) end local function split(s,sep) -- split a string s into chunks, separated by sep sep = sep or "%s" local t = {} for chunk in mw.ustring.gmatch(s,"([^"..sep.."]+)") do table.insert(t,chunk) end return t end local function trim(s) local _ = 0 s, _ = mw.ustring.gsub(s,"^%s+","") s, _ = mw.ustring.gsub(s,"%s+$","") return s end local function alldigits(s) return not mw.ustring.find(s,"%D") end local function warning(errmsg) local preview = require('Module:If preview') local msg = errmsg or 'Empty OS grid ref' local html = preview._warning({ msg }) if namespace == 0 and errmsg then html = html..'[[Category:Pages with malformed OS coordinates]]' end return html end -- generate URL of geohack map local function geohack(main_args, other_args, LL) -- create geohack link. Example: -- https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mount_Whitney&params=36.578580925_N_118.29199495_W_type:mountain_region:US-CA_scale:100000_source:NGS local url = 'https://geohack.toolforge.org/geohack.php?' local input = main_args[1] local namearg = main_args["name"] local current_page = mw.title.getCurrentTitle() local pagename = mw.uri.encode( current_page.prefixedText, 'WIKI' ) if not empty(pagename) then url = url..'pagename='..pagename..'&' end url = url..'params='..mw.ustring.format('%.6f',LL.lat)..'_N_' if LL.long < 0 then url = url..mw.ustring.format('%.6f',-LL.long)..'_W' else url = url..mw.ustring.format('%.6f',LL.long)..'_E' end for _, a in ipairs(other_args) do url = url..'_'..a end if not mw.ustring.find(input,"region") and LL.region then url = url..'_region:'..LL.region end if not mw.ustring.find(input,"scale") and not mw.ustring.find(input,"type") and not mw.ustring.find(input,"dim") and LL.prec then url = url..'_dim:'..floor(50*LL.prec+0.5)..'m' end if not empty(namearg) then url = url .. "&title=" .. mw.uri.encode(namearg) end return url end local function dimArgs(other_args, LL) local args = {} for _, a in ipairs(other_args) do local splitOut = mw.text.split(a, ':', true) args[splitOut[1]] = splitOut[2] end if not args.scale and not args.type and not args.dim then args.dim = LL.prec and tostring(floor(50*LL.prec+0.5))..'m' end args.viewport_cm = 10 return args end -- function to generate direct link to OS map for both GB and IE local function generalDirectLink(other_args, LL) -- create direct link to OS maps. The template is -- https://explore.osmaps.com/pin?lat={latdegdec}&lon={londegdec}&zoom={osmzoom}&overlays=&style=Standard&type=2d local args = dimArgs(other_args, LL) local zoom = require('Module:Infobox dim')._zoom local lvl = zoom(args) or 12 local url = mw.ustring.format('https://explore.osmaps.com/pin?lat=%.6f&lon=%.6f&zoom=%d&overlays=&style=Standard&type=2d', LL.lat,LL.long,lvl) return url end -- function to generate direct link to OS map for GB only local function GBDirectLink(other_args, LL) -- create direct link to OS maps. The template is -- http://streetmap.co.uk/grid/{osgb36easting}_{osgb36northing}_120 local args = dimArgs(other_args, LL) local scaleFcn = require('Module:Infobox dim')._scale local scale = scaleFcn(args) or 50000 scale = scale*scale local level if scale < 2500*5000 then level = 106 elseif scale < 5000*25000 then level = 110 elseif scale < 25000*50000 then level = 115 elseif scale < 50000*100000 then level = 120 elseif scale < 100000*200000 then level = 126 elseif scale < 200000*500000 then level = 130 elseif scale < 500000*1000000 then level = 140 else level = 150 end return mw.ustring.format('http://streetmap.co.uk/grid/%d_%d_%d', LL.e, LL.n, level) end function oscoord._main(main_args) local input = main_args[1] if empty(input) then return warning(nil) end local linktitle = main_args[2] local rawurl = yesno(main_args["rawurl"]) local direct = yesno(main_args["direct"]) local args = split(input,'_') local LL local restargs = 1 if #args >= 2 and alldigits(args[2]) then if mw.ustring.sub(args[1],1,1) == 'i' then local firstArg = mw.ustring.sub(args[1],2) if alldigits(firstArg) then LL = IrishEN2LL(firstArg,args[2]) restargs = 3 if empty(linktitle) then linktitle=args[1]..'_'..args[2] end end elseif alldigits(args[1]) then LL = GBEN2LL(args[1],args[2],direct) restargs = 3 if empty(linktitle) then linktitle=args[1]..'_'..args[2] end end else LL = NGR2LL(args[1],direct) restargs = 2 if empty(linktitle) then linktitle=args[1] end end linktitle = trim(linktitle) if not empty(LL.err) then return linktitle ..warning(LL.err) end LL.lat = LL.lat or 0 LL.long = LL.long or 0 LL.lat = ceil(LL.lat*1000000)/1000000 LL.long = ceil(LL.long*1000000)/1000000 local other_args = {} for i = restargs, #args do table.insert(other_args, args[i]) end local url if not direct then url = geohack(main_args, other_args, LL) elseif LL.region ~= 'GB' then url = generalDirectLink(other_args, LL) else url = GBDirectLink(other_args, LL) end if not rawurl then url = mw.ustring.format('<span class="nourlexpansion%s" style="white-space:nowrap">[%s %s]</span>%s', direct and '' or ' plainlinks', url,linktitle, namespace == 0 and '[[Category:Articles with OS grid coordinates]]' or '') end return url end function oscoord.main(frame) local args = getArgs(frame) return oscoord._main(args) end function oscoord.oscoord(frame) local args = getArgs(frame) return oscoord._main(args) end --[[ ****** LAT/LONG CONVERSION TO OS GRID REF FUNCTIONS ***** * Uses the WGS-84 ellipsoid and only works for GB grid ref * * See also: * http://www.posc.org/Epicentre.2_2/DataModel/ExamplesofUsage/eu_cs34h.html * http://kanadier.gps-info.de/d-utm-gitter.htm * http://www.gpsy.com/gpsinfo/geotoutm/ * http://www.colorado.edu/geography/gcraft/notes/gps/gps_f.html * http://search.cpan.org/src/GRAHAMC/Geo-Coordinates-UTM-0.05/ * UK Ordnance Survey grid (OSBG36): http://www.gps.gov.uk/guidecontents.asp * Swiss CH1903: http://www.gps.gov.uk/guidecontents.asp * * ---------------------------------------------------------------------- * * Copyright 2005, Egil Kvaleberg <egil@kvaleberg.no> * * This program is free software; you can redistribute it and/or modify * it under the terms of the GNU General Public License as published by * the Free Software Foundation; either version 2 of the License, or * (at your option) any later version. * * This program is distributed in the hope that it will be useful, * but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of * MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE. See the * GNU General Public License for more details. * * You should have received a copy of the GNU General Public License * along with this program; if not, write to the Free Software * Foundation, Inc., 59 Temple Place, Suite 330, Boston, MA 02111-1307 USA Converted to Lua by User:Hike395 on 2023-12-15 ]] local function find_M ( lat_rad ) local e = OSGBglobe.ecc local e2 = e*e local e3 = e*e*e return OSGBglobe.semimajor * ( ( 1 - e/4 - 3 * e2/64 - 5 * e3/256 ) * lat_rad - ( 3 * e/8 + 3 * e2/32 + 45 * e3/1024 ) * sin(2 * lat_rad) + ( 15 * e2/256 + 45 * e3/1024 ) * sin(4 * lat_rad) - ( 35 * e3/3072 ) * sin(6 * lat_rad) ) end --[[ * Convert latitude, longitude in decimal degrees to * Transverse Mercator Easting and Northing based on a GB origin * * return nil if problems ]] local function LatLonOrigin2TM( latitude, longitude ) if longitude < -180 or longitude > 180 or latitude < -80 or latitude > 84 then return nil end local longitude2 = longitude - floor((longitude + 180)/360) * 360 local lat_rad = deg2rad( latitude ) local e = OSGBglobe.ecc local e_prime_sq = e / (1-e) local v = OSGBglobe.semimajor / sqrt(1 - e * sin(lat_rad)*sin(lat_rad)) local tank = tan(lat_rad) local T = tank*tank local T2 = T*T local C = e_prime_sq * pow( cos(lat_rad), 2) local A = deg2rad( longitude2 -OSGBglobe.lon0 ) * cos(lat_rad) local A2 = A*A local A3 = A2*A local A4 = A2*A2 local A5 = A3*A2 local A6 = A3*A3 local M = find_M( lat_rad ) local M0 = 0.0 if latitude_origin ~= 0 then M0 = find_M(deg2rad( OSGBglobe.lat0 )) end local northing = OSGBglobe.n0 + OSGBglobe.scale * ( (M - M0) + v*tan(lat_rad) * ( A2/2 + (5 - T + 9*C + 4*C*C) * A4/24 + (61 - 58*T + T2 + 600*C - 330*e_prime_sq) * A6/720 )) local easting = OSGBglobe.e0 + OSGBglobe.scale * v * ( A + (1-T+C)*A3/6 + (5 - 18*T + T2 + 72*C - 58 * e_prime_sq)*A5/120 ) return {northing=northing,easting=easting} end --[[ * Convert latitude, longitude in decimal degrees to * OSBG36 Easting and Northing ]] local function LatLon2OSGB36( latlon, prec ) local tm = LatLonOrigin2TM(latlon.lat, latlon.lon) if not tm then return '' end if not tonumber(prec) then prec = 5 end prec = floor(prec+0.5) if prec > 5 then prec = 5 end if prec < 1 then prec = 1 end -- fix by Roger W Haworth local grid_x = floor( tm.easting / 100000 ) local grid_y = floor( tm.northing / 100000 ) if grid_x < 0 or grid_x > 6 or grid_y < 0 or grid_y > 12 then return '' end -- 0000000001111111111222222 -- 1234567890123456789012345 local letters = "ABCDEFGHJKLMNOPQRSTUVWXYZ" local indx1 = 18-floor(grid_y/5)*5+floor(grid_x/5) local indx2 = 21-(grid_y%5)*5+grid_x%5 local c1 = mw.ustring.sub(letters,indx1,indx1) local c2 = mw.ustring.sub(letters,indx2,indx2) local easting = tm.easting%100000 local northing = tm.northing%100000 local grid = pow(10.0,5.0-prec) easting = floor(easting/grid) northing = floor(northing/grid) local fmt = '%0'..prec..'d' local e = mw.ustring.format(fmt, easting) local n = mw.ustring.format(fmt, northing) return c1..c2..e..n end function oscoord._WGS2OSGB(lat,lon,prec) return LatLon2OSGB36(HelmertDatumShift(lat,lon,WGS2OSGBparam),prec) end function oscoord.WGS2OSGB(frame) local args = getArgs(frame) return args[1] and args[2] and oscoord._WGS2OSGB(args[1],args[2],args[3]) or '' end function oscoord.LL2OS(frame) local args = getArgs(frame) if not args[1] or not args[2] then return '' end local gridRef = oscoord._WGS2OSGB(args[1],args[2],args.prec) if not gridRef or #gridRef == 0 then return '' end if args[3] then gridRef = gridRef..'_'..args[3] end return oscoord._main({gridRef,args.linktitle,name=args.name}) end return oscoord nrwn7ipk24a5v2mu5ixnzr0tc8jtiix 1377717 1377716 2026-07-30T06:05:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Ordnance_Survey_coordinates]] 1377716 Scribunto text/plain --[[ Ordnance Survey / Lat Long functions in Lua ****** ORDNANCE SURVEY TO LAT LONG FUNCTIONS ****** Ported to Lua from PHP by Wikipedia User Hike395, 18 Aug 2019 found by RWH at http://www.megalithia.com/search/llfuncshighlight.php With thanks to Andy, G4JNT for inspiration in GEOG, and to the OSGB for their white paper on coordinate transformation describing the iterative method used thanks to the Ordnance survey of Ireland for details of the true and false origins of the Irish grid You may use and redistribute this code under the terms of the GPL see http://www.gnu.org/copyleft/gpl.html Written by Richard www.megalithia.com v0.something 27/2/2000 v 1.01 28 June 2004 v 1.02 6 Aug 2004 line 89 add "0" to chars in ngr=stripcharsnotinbag Thx Andy v 1.03 9 Mar 2005 Jan (Klingon) added conversion to WGS84 map datum and removed limitation of digits of the grid ref v 1.04 10 Aug 2005 Richard correct error trapping (only manifest on malformed ngrs This code is predicated on the assumption that your are ONLY feeding it Irish or UK Grid references. It uses the single char prefix of Irish grid refs to tell the difference, UK grid refs have a two letter prefix. We would like an even number of digits for the rest of the grid ref. Anything in the NGR other than 0-9, A-Z, a-z is eliminated. WARNING this assumes there are no decimal points in your NGR components. The transformation from OSGB36/Ireland 1965 to WGS84 is more precise than 5 m. The function is case insensitive Lat/Long to Ordnance Survey conversion is at bottom of file, see further authorship there ]] local oscoord = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesno = require('Module:Yesno') local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace local pow = math.pow local sqrt = math.sqrt local abs = math.abs local floor = math.floor local ceil = math.ceil local sin = math.sin local cos = math.cos local tan = math.tan local atan = math.atan2 local deg2rad = math.rad local rad2deg = math.deg --[[ DATUM SHIFT USING HELMERT TRANSFORMATION * * height above the ellipsoid is ignored * latitude and longitude must be given in decimal degrees * * no transformation if abs(latitude)>89 or abs(longitude)>89 * (lifting this restriction requires some more lines of code) * * Written in 2009 by user Telford at de.wikipedia * Based on math described in "A Guide to Coordinate Systems in Great Britain" * by the UK Ordnance Survey * URL: https://www.ordnancesurvey.co.uk/documents/resources/guide-coordinate-systems-great-britain.pdf ]] -- Datum parameters local data = mw.loadData('Module:Ordnance Survey coordinates/data') local OSGBglobe = data.OSGBglobe local IEglobe = data.IEglobe local WGSglobe = data.WGSglobe local WGS2OSGBparam = data.WGS2OSGBparam local OSGB2WGSparam = data.OSGB2WGSparam local IE2WGSparam = data.IE2WGSparam local function HelmertDatumShift ( latitude , longitude, param ) -- latitude and longitude are in degrees param = param or WGS2OSGBparam -- parameters for ellipsoids -- Annex A.1, Ordnance Survey document -- local a1 = param.semimajor_src local b1 = param.semiminor_src local e1 = param.ecc_src local a2 = param.semimajor_dst local b2 = param.semiminor_dst local e2 = param.ecc_dst -- convert latitude and longitude to cartesian coordinates -- math in Annex B.1, Ordnance Survey document local phi = deg2rad ( latitude ) local lambda = deg2rad ( longitude ) local cosphi = cos ( phi ) local sinphi = sin ( phi ) local coslambda = cos ( lambda ) local sinlambda = sin ( lambda ) local ny = a1 / sqrt ( 1. - e1*sinphi*sinphi ) local x1 = ny * cosphi * coslambda local y1 = ny * cosphi * sinlambda local z1 = ny * ( 1. - e1 ) * sinphi -- the helmert transformation proper -- Equation 3, Section 6.2, Ordnance Survey document local x2 = x1 + param.tx + ( param.s0 * x1 - param.rz * y1 + param.ry * z1 ) local y2 = y1 + param.ty + ( param.rz * x1 + param.s0 * y1 - param.rx * z1 ) local z2 = z1 + param.tz + ( -param.ry *x1 + param.rx * y1 + param.s0 * z1 ) -- convert cartesian coordinates to latitude and longitude -- math in Annex B.2, of Ordnance Survey document lambda = atan ( y2, x2 ) local p2 = sqrt ( x2*x2 + y2*y2 ) phi = atan ( z2, p2*(1.-e2) ) local n0 = 101 local phi_alt repeat phi_alt = phi ny = a2 / sqrt ( 1. - e2 * sin(phi) * sin(phi) ) phi = atan ( z2 + e2 * ny * sin(phi), p2) n0 = n0 - 1 until abs ( phi - phi_alt ) <= 0.000000000001 or n0 <= 0 return {lat=rad2deg(phi),lon=rad2deg(lambda)} end -- LAT LONG TO OS GRID LIBRARY RESUMES HERE local function northeast(lett,num,shift) -- split into northings and eastings local le=mw.ustring.len(num) if le%2 == 1 then return {err="Malformed numerical part of NGR"} end local pr=le/2 local n = mw.ustring.sub(num,pr+1) local e = mw.ustring.sub(num,1,pr) -- Hack to move to center of square: append a 5 to northings and eastings shift = yesno(shift) if shift then n = n.."5" e = e.."5" pr = pr+1 end -- end hack n = n == '' and 0 or n e = e == '' and 0 or e pr = pow(10.0,(5.0-pr)) local T1 = mw.ustring.byte(mw.ustring.sub(lett,1,1))-65 if T1>8 then T1 = T1-1 end local T2 = nil if mw.ustring.len(lett)>1 then T2 = mw.ustring.byte(mw.ustring.sub(lett,2))-65 if T2>8 then T2 = T2-1 end end return {n=n,e=e,pr=pr,T1=T1,T2=T2} end local function EN2LL(e,n,datum) local a = datum.semimajor*datum.scale local b = datum.semiminor*datum.scale local lat0rad = deg2rad(datum.lat0) local n1 = datum.n1 local n12 = n1*n1 local n13 = n12*n1 local k=(n-datum.n0)/a+lat0rad local nextcounter=0 local j3, j4, j5, j6, m repeat nextcounter=nextcounter+1 local k3=k-lat0rad local k4=k+lat0rad j3=(1.0+n1+1.25*n12+1.25*n13)*k3 j4=(3.0*n1+3.0*n12+2.625*n13)*sin(k3)*cos(k4) j5=(1.875*n12+1.875*n13)*sin(2.0*k3)*cos(2.0*k4) j6=35.0/24.0*n13*sin(3.0*k3)*cos(3.0*k4) m=b*(j3-j4+j5-j6) k=k+(n-datum.n0-m)/a until abs(n-datum.n0-m)<=0.000000001 or nextcounter>=100 local x = 1.0-datum.ecc*pow(sin(k),2.0) local v=a/sqrt(x) local r=v*(1.0-datum.ecc)/x local h2=v/r-1.0 local y1=e-datum.e0 local tank = tan(k) local tank2 = tank*tank local tank4 = tank2*tank2 local tank6 = tank2*tank4 local cosk = cos(k) local yv = y1/v -- dimensionless quantity in series expansion local yv2 = yv*yv local yv3 = yv*yv2 local yv5 = yv3*yv2 local yv7 = yv5*yv2 j3=tank/(2.0*r) j4=tank/(24.0*r)*(5.0+3.0*tank2+h2-9.0*tank2*h2) j5=tank/(720.0*r)*(61.0+90.0*tank2+45.0*tank4) local k9=k-y1*(yv*j3+yv3*j4-yv5*j5) j6=1.0/(cosk) local j7=1.0/(cosk*6.0)*(v/r+2.0*tank2) local j8=1.0/(cosk*120.0)*(5.0+28.0*tank2+24.0*tank4) local j9=1.0/(cosk*5040.0) j9=j9*(61.0+662.0*tank2+1320.0*tank4+720.0*tank6) local long=datum.lon0+rad2deg(yv*j6-yv3*j7+yv5*j8-yv7*j9) local lat=rad2deg(k9) return {lat=lat,lon=long} end local function GBEN2LL(e,n,direct) -- no need to compute lat/long if GB has direct link if direct then return {region="GB",e=e,n=n} end local latlong = EN2LL(e,n,OSGBglobe) local helmert = HelmertDatumShift ( latlong.lat, latlong.lon, OSGB2WGSparam) return {region="GB",lat=helmert.lat,long=helmert.lon} end local function GB2LL(lett,num,direct) -- British OS to Lat+Long -- first caclulate e,n -- computing e and n exactly, to get SW corner of box local ne = northeast(lett,num) if ne.err then return {region="GB",err=ne.err} end -- use British definition of e and n local e=500000.0*(ne.T1%5)+100000.0*(ne.T2%5)-1000000.0+ne.e*ne.pr local n=1900000.0-500000.0*floor(ne.T1/5)-100000.0*floor(ne.T2/5)+ne.n*ne.pr local result = GBEN2LL(e,n,direct) result.prec = 0.8165*ne.pr return result end local function IrishEN2LL(e,n) local latlong = EN2LL(e,n,IEglobe) local helmert = HelmertDatumShift ( latlong.lat, latlong.lon, IE2WGSparam) return {region="IE",lat=helmert.lat,long=helmert.lon} end local function Irish2LL(lett,num) -- Irish OS to Lat+Long -- first caclulate e,n -- computing e and n exactly, to get SW corner of box local ne = northeast(lett,num) if ne.err then return {region="IE", err=ne.err} end -- use Irish definition of northing and easting local e=100000.0*(ne.T1%5.0)+ne.e*ne.pr local n=ne.n*ne.pr+100000.0*(4.0-floor(ne.T1/5.0)) local result = IrishEN2LL(e,n) result.prec = 0.8165*ne.pr -- useful @ Commons return result end local function empty(s) return not s or s == '' end local function NGR2LL(ngr,direct) local _ = 0 ngr, _ = mw.ustring.gsub(mw.ustring.upper(ngr),"[%s%p]","") local first, last, lett, num = mw.ustring.find(ngr,"^([A-Z]+)(%d+)$") if not first or empty(lett) or empty(num) or mw.ustring.len(lett) > 2 then return {err="Malformed NGR"} end if mw.ustring.len(lett) == 1 then return Irish2LL(lett,num) end return GB2LL(lett, num, direct) end local function split(s,sep) -- split a string s into chunks, separated by sep sep = sep or "%s" local t = {} for chunk in mw.ustring.gmatch(s,"([^"..sep.."]+)") do table.insert(t,chunk) end return t end local function trim(s) local _ = 0 s, _ = mw.ustring.gsub(s,"^%s+","") s, _ = mw.ustring.gsub(s,"%s+$","") return s end local function alldigits(s) return not mw.ustring.find(s,"%D") end local function warning(errmsg) local preview = require('Module:If preview') local msg = errmsg or 'Empty OS grid ref' local html = preview._warning({ msg }) if namespace == 0 and errmsg then html = html..'[[Category:Pages with malformed OS coordinates]]' end return html end -- generate URL of geohack map local function geohack(main_args, other_args, LL) -- create geohack link. Example: -- https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Mount_Whitney&params=36.578580925_N_118.29199495_W_type:mountain_region:US-CA_scale:100000_source:NGS local url = 'https://geohack.toolforge.org/geohack.php?' local input = main_args[1] local namearg = main_args["name"] local current_page = mw.title.getCurrentTitle() local pagename = mw.uri.encode( current_page.prefixedText, 'WIKI' ) if not empty(pagename) then url = url..'pagename='..pagename..'&' end url = url..'params='..mw.ustring.format('%.6f',LL.lat)..'_N_' if LL.long < 0 then url = url..mw.ustring.format('%.6f',-LL.long)..'_W' else url = url..mw.ustring.format('%.6f',LL.long)..'_E' end for _, a in ipairs(other_args) do url = url..'_'..a end if not mw.ustring.find(input,"region") and LL.region then url = url..'_region:'..LL.region end if not mw.ustring.find(input,"scale") and not mw.ustring.find(input,"type") and not mw.ustring.find(input,"dim") and LL.prec then url = url..'_dim:'..floor(50*LL.prec+0.5)..'m' end if not empty(namearg) then url = url .. "&title=" .. mw.uri.encode(namearg) end return url end local function dimArgs(other_args, LL) local args = {} for _, a in ipairs(other_args) do local splitOut = mw.text.split(a, ':', true) args[splitOut[1]] = splitOut[2] end if not args.scale and not args.type and not args.dim then args.dim = LL.prec and tostring(floor(50*LL.prec+0.5))..'m' end args.viewport_cm = 10 return args end -- function to generate direct link to OS map for both GB and IE local function generalDirectLink(other_args, LL) -- create direct link to OS maps. The template is -- https://explore.osmaps.com/pin?lat={latdegdec}&lon={londegdec}&zoom={osmzoom}&overlays=&style=Standard&type=2d local args = dimArgs(other_args, LL) local zoom = require('Module:Infobox dim')._zoom local lvl = zoom(args) or 12 local url = mw.ustring.format('https://explore.osmaps.com/pin?lat=%.6f&lon=%.6f&zoom=%d&overlays=&style=Standard&type=2d', LL.lat,LL.long,lvl) return url end -- function to generate direct link to OS map for GB only local function GBDirectLink(other_args, LL) -- create direct link to OS maps. The template is -- http://streetmap.co.uk/grid/{osgb36easting}_{osgb36northing}_120 local args = dimArgs(other_args, LL) local scaleFcn = require('Module:Infobox dim')._scale local scale = scaleFcn(args) or 50000 scale = scale*scale local level if scale < 2500*5000 then level = 106 elseif scale < 5000*25000 then level = 110 elseif scale < 25000*50000 then level = 115 elseif scale < 50000*100000 then level = 120 elseif scale < 100000*200000 then level = 126 elseif scale < 200000*500000 then level = 130 elseif scale < 500000*1000000 then level = 140 else level = 150 end return mw.ustring.format('http://streetmap.co.uk/grid/%d_%d_%d', LL.e, LL.n, level) end function oscoord._main(main_args) local input = main_args[1] if empty(input) then return warning(nil) end local linktitle = main_args[2] local rawurl = yesno(main_args["rawurl"]) local direct = yesno(main_args["direct"]) local args = split(input,'_') local LL local restargs = 1 if #args >= 2 and alldigits(args[2]) then if mw.ustring.sub(args[1],1,1) == 'i' then local firstArg = mw.ustring.sub(args[1],2) if alldigits(firstArg) then LL = IrishEN2LL(firstArg,args[2]) restargs = 3 if empty(linktitle) then linktitle=args[1]..'_'..args[2] end end elseif alldigits(args[1]) then LL = GBEN2LL(args[1],args[2],direct) restargs = 3 if empty(linktitle) then linktitle=args[1]..'_'..args[2] end end else LL = NGR2LL(args[1],direct) restargs = 2 if empty(linktitle) then linktitle=args[1] end end linktitle = trim(linktitle) if not empty(LL.err) then return linktitle ..warning(LL.err) end LL.lat = LL.lat or 0 LL.long = LL.long or 0 LL.lat = ceil(LL.lat*1000000)/1000000 LL.long = ceil(LL.long*1000000)/1000000 local other_args = {} for i = restargs, #args do table.insert(other_args, args[i]) end local url if not direct then url = geohack(main_args, other_args, LL) elseif LL.region ~= 'GB' then url = generalDirectLink(other_args, LL) else url = GBDirectLink(other_args, LL) end if not rawurl then url = mw.ustring.format('<span class="nourlexpansion%s" style="white-space:nowrap">[%s %s]</span>%s', direct and '' or ' plainlinks', url,linktitle, namespace == 0 and '[[Category:Articles with OS grid coordinates]]' or '') end return url end function oscoord.main(frame) local args = getArgs(frame) return oscoord._main(args) end function oscoord.oscoord(frame) local args = getArgs(frame) return oscoord._main(args) end --[[ ****** LAT/LONG CONVERSION TO OS GRID REF FUNCTIONS ***** * Uses the WGS-84 ellipsoid and only works for GB grid ref * * See also: * http://www.posc.org/Epicentre.2_2/DataModel/ExamplesofUsage/eu_cs34h.html * http://kanadier.gps-info.de/d-utm-gitter.htm * http://www.gpsy.com/gpsinfo/geotoutm/ * http://www.colorado.edu/geography/gcraft/notes/gps/gps_f.html * http://search.cpan.org/src/GRAHAMC/Geo-Coordinates-UTM-0.05/ * UK Ordnance Survey grid (OSBG36): http://www.gps.gov.uk/guidecontents.asp * Swiss CH1903: http://www.gps.gov.uk/guidecontents.asp * * ---------------------------------------------------------------------- * * Copyright 2005, Egil Kvaleberg <egil@kvaleberg.no> * * This program is free software; you can redistribute it and/or modify * it under the terms of the GNU General Public License as published by * the Free Software Foundation; either version 2 of the License, or * (at your option) any later version. * * This program is distributed in the hope that it will be useful, * but WITHOUT ANY WARRANTY; without even the implied warranty of * MERCHANTABILITY or FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE. See the * GNU General Public License for more details. * * You should have received a copy of the GNU General Public License * along with this program; if not, write to the Free Software * Foundation, Inc., 59 Temple Place, Suite 330, Boston, MA 02111-1307 USA Converted to Lua by User:Hike395 on 2023-12-15 ]] local function find_M ( lat_rad ) local e = OSGBglobe.ecc local e2 = e*e local e3 = e*e*e return OSGBglobe.semimajor * ( ( 1 - e/4 - 3 * e2/64 - 5 * e3/256 ) * lat_rad - ( 3 * e/8 + 3 * e2/32 + 45 * e3/1024 ) * sin(2 * lat_rad) + ( 15 * e2/256 + 45 * e3/1024 ) * sin(4 * lat_rad) - ( 35 * e3/3072 ) * sin(6 * lat_rad) ) end --[[ * Convert latitude, longitude in decimal degrees to * Transverse Mercator Easting and Northing based on a GB origin * * return nil if problems ]] local function LatLonOrigin2TM( latitude, longitude ) if longitude < -180 or longitude > 180 or latitude < -80 or latitude > 84 then return nil end local longitude2 = longitude - floor((longitude + 180)/360) * 360 local lat_rad = deg2rad( latitude ) local e = OSGBglobe.ecc local e_prime_sq = e / (1-e) local v = OSGBglobe.semimajor / sqrt(1 - e * sin(lat_rad)*sin(lat_rad)) local tank = tan(lat_rad) local T = tank*tank local T2 = T*T local C = e_prime_sq * pow( cos(lat_rad), 2) local A = deg2rad( longitude2 -OSGBglobe.lon0 ) * cos(lat_rad) local A2 = A*A local A3 = A2*A local A4 = A2*A2 local A5 = A3*A2 local A6 = A3*A3 local M = find_M( lat_rad ) local M0 = 0.0 if latitude_origin ~= 0 then M0 = find_M(deg2rad( OSGBglobe.lat0 )) end local northing = OSGBglobe.n0 + OSGBglobe.scale * ( (M - M0) + v*tan(lat_rad) * ( A2/2 + (5 - T + 9*C + 4*C*C) * A4/24 + (61 - 58*T + T2 + 600*C - 330*e_prime_sq) * A6/720 )) local easting = OSGBglobe.e0 + OSGBglobe.scale * v * ( A + (1-T+C)*A3/6 + (5 - 18*T + T2 + 72*C - 58 * e_prime_sq)*A5/120 ) return {northing=northing,easting=easting} end --[[ * Convert latitude, longitude in decimal degrees to * OSBG36 Easting and Northing ]] local function LatLon2OSGB36( latlon, prec ) local tm = LatLonOrigin2TM(latlon.lat, latlon.lon) if not tm then return '' end if not tonumber(prec) then prec = 5 end prec = floor(prec+0.5) if prec > 5 then prec = 5 end if prec < 1 then prec = 1 end -- fix by Roger W Haworth local grid_x = floor( tm.easting / 100000 ) local grid_y = floor( tm.northing / 100000 ) if grid_x < 0 or grid_x > 6 or grid_y < 0 or grid_y > 12 then return '' end -- 0000000001111111111222222 -- 1234567890123456789012345 local letters = "ABCDEFGHJKLMNOPQRSTUVWXYZ" local indx1 = 18-floor(grid_y/5)*5+floor(grid_x/5) local indx2 = 21-(grid_y%5)*5+grid_x%5 local c1 = mw.ustring.sub(letters,indx1,indx1) local c2 = mw.ustring.sub(letters,indx2,indx2) local easting = tm.easting%100000 local northing = tm.northing%100000 local grid = pow(10.0,5.0-prec) easting = floor(easting/grid) northing = floor(northing/grid) local fmt = '%0'..prec..'d' local e = mw.ustring.format(fmt, easting) local n = mw.ustring.format(fmt, northing) return c1..c2..e..n end function oscoord._WGS2OSGB(lat,lon,prec) return LatLon2OSGB36(HelmertDatumShift(lat,lon,WGS2OSGBparam),prec) end function oscoord.WGS2OSGB(frame) local args = getArgs(frame) return args[1] and args[2] and oscoord._WGS2OSGB(args[1],args[2],args[3]) or '' end function oscoord.LL2OS(frame) local args = getArgs(frame) if not args[1] or not args[2] then return '' end local gridRef = oscoord._WGS2OSGB(args[1],args[2],args.prec) if not gridRef or #gridRef == 0 then return '' end if args[3] then gridRef = gridRef..'_'..args[3] end return oscoord._main({gridRef,args.linktitle,name=args.name}) end return oscoord nrwn7ipk24a5v2mu5ixnzr0tc8jtiix ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/data/iana languages 828 159091 1377726 1374646 2026-06-22T16:56:25Z en>Trappist the monk 0 update to 2026-06-14 data; 1377726 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 local active = { ["aa"] = {"Afar"}, ["ab"] = {"Abkhazian"}, ["ae"] = {"Avestan"}, ["af"] = {"Afrikaans"}, ["ak"] = {"Akan"}, ["am"] = {"Amharic"}, ["an"] = {"Aragonese"}, ["ar"] = {"Arabic"}, ["as"] = {"Assamese"}, ["av"] = {"Avaric"}, ["ay"] = {"Aymara"}, ["az"] = {"Azerbaijani"}, ["ba"] = {"Bashkir"}, ["be"] = {"Belarusian"}, ["bg"] = {"Bulgarian"}, ["bi"] = {"Bislama"}, ["bm"] = {"Bambara"}, ["bn"] = {"Bengali", "Bangla"}, ["bo"] = {"Tibetan"}, ["br"] = {"Breton"}, ["bs"] = {"Bosnian"}, ["ca"] = {"Catalan", "Valencian"}, ["ce"] = {"Chechen"}, ["ch"] = {"Chamorro"}, ["co"] = {"Corsican"}, ["cr"] = {"Cree"}, ["cs"] = {"Czech"}, ["cu"] = {"Church Slavic", "Church Slavonic", "Old Bulgarian", "Old Church Slavonic", "Old Slavonic"}, ["cv"] = {"Chuvash"}, ["cy"] = {"Welsh"}, ["da"] = {"Danish"}, ["de"] = {"German"}, ["dv"] = {"Dhivehi", "Divehi", "Maldivian"}, ["dz"] = {"Dzongkha"}, ["ee"] = {"Ewe"}, ["el"] = {"Modern Greek (1453-)"}, ["en"] = {"English"}, ["eo"] = {"Esperanto"}, ["es"] = {"Spanish", "Castilian"}, ["et"] = {"Estonian"}, ["eu"] = {"Basque"}, ["fa"] = {"Persian"}, ["ff"] = {"Fulah"}, ["fi"] = {"Finnish"}, ["fj"] = {"Fijian"}, ["fo"] = {"Faroese"}, ["fr"] = {"French"}, ["fy"] = {"Western Frisian"}, ["ga"] = {"Irish"}, ["gd"] = {"Scottish Gaelic", "Gaelic"}, ["gl"] = {"Galician"}, ["gn"] = {"Guarani"}, ["gu"] = {"Gujarati"}, ["gv"] = {"Manx"}, ["ha"] = {"Hausa"}, ["he"] = {"Hebrew"}, ["hi"] = {"Hindi"}, ["ho"] = {"Hiri Motu"}, ["hr"] = {"Croatian"}, ["ht"] = {"Haitian", "Haitian Creole"}, ["hu"] = {"Hungarian"}, ["hy"] = {"Armenian"}, ["hz"] = {"Herero"}, ["ia"] = {"Interlingua (IALA)", "Interlingua (International Auxiliary Language Association)"}, ["id"] = {"Indonesian"}, ["ie"] = {"Interlingue", "Occidental"}, ["ig"] = {"Igbo"}, ["ii"] = {"Sichuan Yi", "Nuosu"}, ["ik"] = {"Inupiaq"}, ["io"] = {"Ido"}, ["is"] = {"Icelandic"}, ["it"] = {"Italian"}, ["iu"] = {"Inuktitut"}, ["ja"] = {"Japanese"}, ["jv"] = {"Javanese"}, ["ka"] = {"Georgian"}, ["kg"] = {"Kongo"}, ["ki"] = {"Kikuyu", "Gikuyu"}, ["kj"] = {"Kuanyama", "Kwanyama"}, ["kk"] = {"Kazakh"}, ["kl"] = {"Kalaallisut", "Greenlandic"}, ["km"] = {"Khmer", "Central Khmer"}, ["kn"] = {"Kannada"}, ["ko"] = {"Korean"}, ["kr"] = {"Kanuri"}, ["ks"] = {"Kashmiri"}, ["ku"] = {"Kurdish"}, ["kv"] = {"Komi"}, ["kw"] = {"Cornish"}, ["ky"] = {"Kirghiz", "Kyrgyz"}, ["la"] = {"Latin"}, ["lb"] = {"Luxembourgish", "Letzeburgesch"}, ["lg"] = {"Ganda", "Luganda"}, ["li"] = {"Limburgan", "Limburger", "Limburgish"}, ["ln"] = {"Lingala"}, ["lo"] = {"Lao"}, ["lt"] = {"Lithuanian"}, ["lu"] = {"Luba-Katanga"}, ["lv"] = {"Latvian"}, ["mg"] = {"Malagasy"}, ["mh"] = {"Marshallese"}, ["mi"] = {"Maori"}, ["mk"] = {"Macedonian"}, ["ml"] = {"Malayalam"}, ["mn"] = {"Mongolian"}, ["mr"] = {"Marathi"}, ["ms"] = {"Malay (macrolanguage)"}, ["mt"] = {"Maltese"}, ["my"] = {"Burmese"}, ["na"] = {"Nauru"}, ["nb"] = {"Norwegian Bokmål"}, ["nd"] = {"North Ndebele"}, ["ne"] = {"Nepali (macrolanguage)"}, ["ng"] = {"Ndonga"}, ["nl"] = {"Dutch", "Flemish"}, ["nn"] = {"Norwegian Nynorsk"}, ["no"] = {"Norwegian"}, ["nr"] = {"South Ndebele"}, ["nv"] = {"Navajo", "Navaho"}, ["ny"] = {"Chichewa", "Chewa", "Nyanja"}, ["oc"] = {"Occitan (post 1500)"}, ["oj"] = {"Ojibwa"}, ["om"] = {"Oromo"}, ["or"] = {"Oriya (macrolanguage)", "Odia (macrolanguage)"}, ["os"] = {"Iron Ossetic", "Iron", "Iron Ossetian", "Ossetian", "Ossetic"}, ["pa"] = {"Panjabi", "Punjabi"}, ["pi"] = {"Pali"}, ["pl"] = {"Polish"}, ["ps"] = {"Pushto", "Pashto"}, ["pt"] = {"Portuguese"}, ["qu"] = {"Quechua"}, ["rm"] = {"Romansh"}, ["rn"] = {"Rundi"}, ["ro"] = {"Romanian", "Moldavian", "Moldovan"}, ["ru"] = {"Russian"}, ["rw"] = {"Kinyarwanda"}, ["sa"] = {"Sanskrit"}, ["sc"] = {"Sardinian"}, ["sd"] = {"Sindhi"}, ["se"] = {"Northern Sami"}, ["sg"] = {"Sango"}, ["sh"] = {"Serbo-Croatian"}, ["si"] = {"Sinhala", "Sinhalese"}, ["sk"] = {"Slovak"}, ["sl"] = {"Slovenian"}, ["sm"] = {"Samoan"}, ["sn"] = {"Shona"}, ["so"] = {"Somali"}, ["sq"] = {"Albanian"}, ["sr"] = {"Serbian"}, ["ss"] = {"Swati"}, ["st"] = {"Southern Sotho"}, ["su"] = {"Sundanese"}, ["sv"] = {"Swedish"}, ["sw"] = {"Swahili (macrolanguage)"}, ["ta"] = {"Tamil"}, ["te"] = {"Telugu"}, ["tg"] = {"Tajik"}, ["th"] = {"Thai"}, ["ti"] = {"Tigrinya"}, ["tk"] = {"Turkmen"}, ["tl"] = {"Tagalog"}, ["tn"] = {"Tswana"}, ["to"] = {"Tonga (Tonga Islands)"}, ["tr"] = {"Turkish"}, ["ts"] = {"Tsonga"}, ["tt"] = {"Tatar"}, ["tw"] = {"Twi"}, ["ty"] = {"Tahitian"}, ["ug"] = {"Uighur", "Uyghur"}, ["uk"] = {"Ukrainian"}, ["ur"] = {"Urdu"}, ["uz"] = {"Uzbek"}, ["ve"] = {"Venda"}, ["vi"] = {"Vietnamese"}, ["vo"] = {"Volapük"}, ["wa"] = {"Walloon"}, ["wo"] = {"Wolof"}, ["xh"] = {"Xhosa"}, ["yi"] = {"Yiddish"}, ["yo"] = {"Yoruba"}, ["za"] = {"Zhuang", "Chuang"}, ["zh"] = {"Chinese"}, ["zu"] = {"Zulu"}, ["aaa"] = {"Ghotuo"}, ["aab"] = {"Alumu-Tesu"}, ["aac"] = {"Ari"}, ["aad"] = {"Amal"}, ["aae"] = {"Arbëreshë Albanian"}, ["aaf"] = {"Aranadan"}, ["aag"] = {"Ambrak"}, ["aah"] = {"Abu' Arapesh"}, ["aai"] = {"Arifama-Miniafia"}, ["aak"] = {"Ankave"}, ["aal"] = {"Afade"}, ["aan"] = {"Anambé"}, ["aao"] = {"Algerian Saharan Arabic"}, ["aap"] = {"Pará Arára"}, ["aaq"] = {"Eastern Abnaki"}, ["aas"] = {"Aasáx"}, ["aat"] = {"Arvanitika Albanian"}, ["aau"] = {"Abau"}, ["aav"] = {"Austro-Asiatic languages"}, ["aaw"] = {"Solong"}, ["aax"] = {"Mandobo Atas"}, ["aaz"] = {"Amarasi"}, ["aba"] = {"Abé"}, ["abb"] = {"Bankon"}, ["abc"] = {"Ambala Ayta"}, ["abd"] = {"Manide"}, ["abe"] = {"Western Abnaki"}, ["abf"] = {"Abai Sungai"}, ["abg"] = {"Abaga"}, ["abh"] = {"Tajiki Arabic"}, ["abi"] = {"Abidji"}, ["abj"] = {"Aka-Bea"}, ["abl"] = {"Lampung Nyo"}, ["abm"] = {"Abanyom"}, ["abn"] = {"Abua"}, ["abo"] = {"Abon"}, ["abp"] = {"Abellen Ayta"}, ["abq"] = {"Abaza"}, ["abr"] = {"Abron"}, ["abs"] = {"Ambonese Malay"}, ["abt"] = {"Ambulas"}, ["abu"] = {"Abure"}, ["abv"] = {"Baharna Arabic"}, ["abw"] = {"Pal"}, ["abx"] = {"Inabaknon"}, ["aby"] = {"Aneme Wake"}, ["abz"] = {"Abui"}, ["aca"] = {"Achagua"}, ["acb"] = {"Áncá"}, ["acd"] = {"Gikyode"}, ["ace"] = {"Achinese"}, ["acf"] = {"Saint Lucian Creole French"}, ["ach"] = {"Acoli"}, ["aci"] = {"Aka-Cari"}, ["ack"] = {"Aka-Kora"}, ["acl"] = {"Akar-Bale"}, ["acm"] = {"Mesopotamian Arabic"}, ["acn"] = {"Achang"}, ["acp"] = {"Eastern Acipa"}, ["acq"] = {"Ta'izzi-Adeni Arabic"}, ["acr"] = {"Achi"}, ["acs"] = {"Acroá"}, ["act"] = {"Achterhoeks"}, ["acu"] = {"Achuar-Shiwiar"}, ["acv"] = {"Achumawi"}, ["acw"] = {"Hijazi Arabic"}, ["acx"] = {"Omani Arabic"}, ["acy"] = {"Cypriot Arabic"}, ["acz"] = {"Acheron"}, ["ada"] = {"Adangme"}, ["adb"] = {"Atauran"}, ["add"] = {"Lidzonka", "Dzodinka"}, ["ade"] = {"Adele"}, ["adf"] = {"Dhofari Arabic"}, ["adg"] = {"Andegerebinha"}, ["adh"] = {"Adhola"}, ["adi"] = {"Adi"}, ["adj"] = {"Adioukrou"}, ["adl"] = {"Galo"}, ["adn"] = {"Adang"}, ["ado"] = {"Abu"}, ["adq"] = {"Adangbe"}, ["adr"] = {"Adonara"}, ["ads"] = {"Adamorobe Sign Language"}, ["adt"] = {"Adnyamathanha"}, ["adu"] = {"Aduge"}, ["adw"] = {"Amundava"}, ["adx"] = {"Amdo Tibetan"}, ["ady"] = {"Adyghe", "Adygei"}, ["adz"] = {"Adzera"}, ["aea"] = {"Areba"}, ["aeb"] = {"Tunisian Arabic"}, ["aec"] = {"Saidi Arabic"}, ["aed"] = {"Argentine Sign Language"}, ["aee"] = {"Northeast Pashai", "Northeast Pashayi"}, ["aek"] = {"Haeke"}, ["ael"] = {"Ambele"}, ["aem"] = {"Arem"}, ["aen"] = {"Armenian Sign Language"}, ["aeq"] = {"Aer"}, ["aer"] = {"Eastern Arrernte"}, ["aes"] = {"Alsea"}, ["aeu"] = {"Akeu"}, ["aew"] = {"Ambakich"}, ["aey"] = {"Amele"}, ["aez"] = {"Aeka"}, ["afa"] = {"Afro-Asiatic languages"}, ["afb"] = {"Gulf Arabic"}, ["afd"] = {"Andai"}, ["afe"] = {"Putukwam"}, ["afg"] = {"Afghan Sign Language"}, ["afh"] = {"Afrihili"}, ["afi"] = {"Akrukay", "Chini"}, ["afk"] = {"Nanubae"}, ["afn"] = {"Defaka"}, ["afo"] = {"Eloyi"}, ["afp"] = {"Tapei"}, ["afs"] = {"Afro-Seminole Creole"}, ["aft"] = {"Afitti"}, ["afu"] = {"Awutu"}, ["afz"] = {"Obokuitai"}, ["aga"] = {"Aguano"}, ["agb"] = {"Legbo"}, ["agc"] = {"Agatu"}, ["agd"] = {"Agarabi"}, ["age"] = {"Angal"}, ["agf"] = {"Arguni"}, ["agg"] = {"Angor"}, ["agh"] = {"Ngelima"}, ["agi"] = {"Agariya"}, ["agj"] = {"Argobba"}, ["agk"] = {"Isarog Agta"}, ["agl"] = {"Fembe"}, ["agm"] = {"Angaataha"}, ["agn"] = {"Agutaynen"}, ["ago"] = {"Tainae"}, ["agq"] = {"Aghem"}, ["agr"] = {"Aguaruna"}, ["ags"] = {"Esimbi"}, ["agt"] = {"Central Cagayan Agta"}, ["agu"] = {"Aguacateco"}, ["agv"] = {"Remontado Dumagat"}, ["agw"] = {"Kahua"}, ["agx"] = {"Aghul"}, ["agy"] = {"Southern Alta"}, ["agz"] = {"Mt. Iriga Agta"}, ["aha"] = {"Ahanta"}, ["ahb"] = {"Axamb"}, ["ahg"] = {"Qimant"}, ["ahh"] = {"Aghu"}, ["ahi"] = {"Tiagbamrin Aizi"}, ["ahk"] = {"Akha"}, ["ahl"] = {"Igo"}, ["ahm"] = {"Mobumrin Aizi"}, ["ahn"] = {"Àhàn"}, ["aho"] = {"Ahom"}, ["ahp"] = {"Aproumu Aizi"}, ["ahr"] = {"Ahirani"}, ["ahs"] = {"Ashe"}, ["aht"] = {"Ahtena"}, ["aia"] = {"Arosi"}, ["aib"] = {"Ainu (China)"}, ["aic"] = {"Ainbai"}, ["aid"] = {"Alngith"}, ["aie"] = {"Amara"}, ["aif"] = {"Agi"}, ["aig"] = {"Antigua and Barbuda Creole English"}, ["aih"] = {"Ai-Cham"}, ["aii"] = {"Assyrian Neo-Aramaic"}, ["aij"] = {"Lishanid Noshan"}, ["aik"] = {"Ake"}, ["ail"] = {"Aimele"}, ["aim"] = {"Aimol"}, ["ain"] = {"Ainu (Japan)"}, ["aio"] = {"Aiton"}, ["aip"] = {"Burumakok"}, ["aiq"] = {"Aimaq"}, ["air"] = {"Airoran"}, ["ait"] = {"Arikem"}, ["aiw"] = {"Aari"}, ["aix"] = {"Aighon"}, ["aiy"] = {"Ali"}, ["aja"] = {"Aja (South Sudan)"}, ["ajg"] = {"Aja (Benin)"}, ["aji"] = {"Ajië"}, ["ajn"] = {"Andajin"}, ["ajs"] = {"Algerian Jewish Sign Language"}, ["aju"] = {"Judeo-Moroccan Arabic"}, ["ajw"] = {"Ajawa"}, ["ajz"] = {"Amri Karbi"}, ["akb"] = {"Batak Angkola"}, ["akc"] = {"Mpur"}, ["akd"] = {"Ukpet-Ehom"}, ["ake"] = {"Akawaio"}, ["akf"] = {"Akpa"}, ["akg"] = {"Anakalangu"}, ["akh"] = {"Angal Heneng"}, ["aki"] = {"Aiome"}, ["akj"] = {"Aka-Jeru"}, ["akk"] = {"Akkadian"}, ["akl"] = {"Aklanon"}, ["akm"] = {"Aka-Bo"}, ["ako"] = {"Akurio"}, ["akp"] = {"Siwu"}, ["akq"] = {"Ak"}, ["akr"] = {"Araki"}, ["aks"] = {"Akaselem"}, ["akt"] = {"Akolet"}, ["aku"] = {"Akum"}, ["akv"] = {"Akhvakh"}, ["akw"] = {"Akwa"}, ["akx"] = {"Aka-Kede"}, ["aky"] = {"Aka-Kol"}, ["akz"] = {"Alabama"}, ["ala"] = {"Alago"}, ["alc"] = {"Qawasqar"}, ["ald"] = {"Alladian"}, ["ale"] = {"Aleut"}, ["alf"] = {"Alege"}, ["alg"] = {"Algonquian languages"}, ["alh"] = {"Alawa"}, ["ali"] = {"Amaimon"}, ["alj"] = {"Alangan"}, ["alk"] = {"Alak"}, ["all"] = {"Allar"}, ["alm"] = {"Amblong"}, ["aln"] = {"Gheg Albanian"}, ["alo"] = {"Larike-Wakasihu"}, ["alp"] = {"Alune"}, ["alq"] = {"Algonquin"}, ["alr"] = {"Alutor"}, ["als"] = {"Tosk Albanian"}, ["alt"] = {"Southern Altai"}, ["alu"] = {"'Are'are"}, ["alv"] = {"Atlantic-Congo languages"}, ["alw"] = {"Alaba-K’abeena", "Wanbasana"}, ["alx"] = {"Amol"}, ["aly"] = {"Alyawarr"}, ["alz"] = {"Alur"}, ["ama"] = {"Amanayé"}, ["amb"] = {"Ambo"}, ["amc"] = {"Amahuaca"}, ["ame"] = {"Yanesha'"}, ["amf"] = {"Hamer-Banna"}, ["amg"] = {"Amurdak"}, ["ami"] = {"Amis"}, ["amj"] = {"Amdang"}, ["amk"] = {"Ambai"}, ["aml"] = {"War-Jaintia"}, ["amm"] = {"Ama (Papua New Guinea)"}, ["amn"] = {"Amanab"}, ["amo"] = {"Amo"}, ["amp"] = {"Alamblak"}, ["amq"] = {"Amahai"}, ["amr"] = {"Amarakaeri"}, ["ams"] = {"Southern Amami-Oshima"}, ["amt"] = {"Amto"}, ["amu"] = {"Guerrero Amuzgo"}, ["amv"] = {"Ambelau"}, ["amw"] = {"Western Neo-Aramaic"}, ["amx"] = {"Anmatyerre"}, ["amy"] = {"Ami"}, ["amz"] = {"Atampaya"}, ["ana"] = {"Andaqui"}, ["anb"] = {"Andoa"}, ["anc"] = {"Ngas"}, ["and"] = {"Ansus"}, ["ane"] = {"Xârâcùù"}, ["anf"] = {"Animere"}, ["ang"] = {"Old English (ca. 450-1100)"}, ["anh"] = {"Nend"}, ["ani"] = {"Andi"}, ["anj"] = {"Anor"}, ["ank"] = {"Goemai"}, ["anl"] = {"Anu-Hkongso Chin"}, ["anm"] = {"Anal"}, ["ann"] = {"Obolo"}, ["ano"] = {"Andoque"}, ["anp"] = {"Angika"}, ["anq"] = {"Jarawa (India)"}, ["anr"] = {"Andh"}, ["ans"] = {"Anserma"}, ["ant"] = {"Antakarinya", "Antikarinya"}, ["anu"] = {"Anuak"}, ["anv"] = {"Denya"}, ["anw"] = {"Anaang"}, ["anx"] = {"Andra-Hus"}, ["any"] = {"Anyin"}, ["anz"] = {"Anem"}, ["aoa"] = {"Angolar"}, ["aob"] = {"Abom"}, ["aoc"] = {"Pemon"}, ["aod"] = {"Andarum"}, ["aoe"] = {"Angal Enen"}, ["aof"] = {"Bragat"}, ["aog"] = {"Angoram"}, ["aoi"] = {"Anindilyakwa"}, ["aoj"] = {"Mufian"}, ["aok"] = {"Arhö"}, ["aol"] = {"Alor"}, ["aom"] = {"Ömie"}, ["aon"] = {"Bumbita Arapesh"}, ["aor"] = {"Aore"}, ["aos"] = {"Taikat"}, ["aot"] = {"Atong (India)", "A'tong"}, ["aou"] = {"A'ou"}, ["aox"] = {"Atorada"}, ["aoz"] = {"Uab Meto"}, ["apa"] = {"Apache languages"}, ["apb"] = {"Sa'a"}, ["apc"] = {"Levantine Arabic"}, ["apd"] = {"Sudanese Arabic"}, ["ape"] = {"Bukiyip"}, ["apf"] = {"Pahanan Agta"}, ["apg"] = {"Ampanang"}, ["aph"] = {"Athpariya"}, ["api"] = {"Apiaká"}, ["apj"] = {"Jicarilla Apache"}, ["apk"] = {"Kiowa Apache"}, ["apl"] = {"Lipan Apache"}, ["apm"] = {"Mescalero-Chiricahua Apache"}, ["apn"] = {"Apinayé"}, ["apo"] = {"Ambul"}, ["app"] = {"Apma"}, ["apq"] = {"A-Pucikwar"}, ["apr"] = {"Arop-Lokep"}, ["aps"] = {"Arop-Sissano"}, ["apt"] = {"Apatani"}, ["apu"] = {"Apurinã"}, ["apv"] = {"Alapmunte"}, ["apw"] = {"Western Apache"}, ["apx"] = {"Aputai"}, ["apy"] = {"Apalaí"}, ["apz"] = {"Safeyoka"}, ["aqa"] = {"Alacalufan languages"}, ["aqc"] = {"Archi"}, ["aqd"] = {"Ampari Dogon"}, ["aqg"] = {"Arigidi"}, ["aqk"] = {"Aninka"}, ["aql"] = {"Algic languages"}, ["aqm"] = {"Atohwaim"}, ["aqn"] = {"Northern Alta"}, ["aqp"] = {"Atakapa"}, ["aqr"] = {"Arhâ"}, ["aqt"] = {"Angaité"}, ["aqz"] = {"Akuntsu"}, ["arb"] = {"Standard Arabic"}, ["arc"] = {"Official Aramaic (700-300 BCE)", "Imperial Aramaic (700-300 BCE)"}, ["ard"] = {"Arabana"}, ["are"] = {"Western Arrarnta"}, ["arh"] = {"Arhuaco"}, ["ari"] = {"Arikara"}, ["arj"] = {"Arapaso"}, ["ark"] = {"Arikapú"}, ["arl"] = {"Arabela"}, ["arn"] = {"Mapudungun", "Mapuche"}, ["aro"] = {"Araona"}, ["arp"] = {"Arapaho"}, ["arq"] = {"Algerian Arabic"}, ["arr"] = {"Karo (Brazil)"}, ["ars"] = {"Najdi Arabic"}, ["art"] = {"Artificial languages"}, ["aru"] = {"Aruá (Amazonas State)", "Arawá"}, ["arv"] = {"Arbore"}, ["arw"] = {"Arawak"}, ["arx"] = {"Aruá (Rodonia State)"}, ["ary"] = {"Moroccan Arabic"}, ["arz"] = {"Egyptian Arabic"}, ["asa"] = {"Asu (Tanzania)"}, ["asb"] = {"Assiniboine", "Nakoda Assiniboine"}, ["asc"] = {"Casuarina Coast Asmat"}, ["ase"] = {"American Sign Language"}, ["asf"] = {"Auslan", "Australian Sign Language"}, ["asg"] = {"Cishingini"}, ["ash"] = {"Abishira"}, ["asi"] = {"Buruwai"}, ["asj"] = {"Sari"}, ["ask"] = {"Ashkun"}, ["asl"] = {"Asilulu"}, ["asn"] = {"Xingú Asuriní"}, ["aso"] = {"Dano"}, ["asp"] = {"Algerian Sign Language"}, ["asq"] = {"Austrian Sign Language"}, ["asr"] = {"Asuri"}, ["ass"] = {"Ipulo"}, ["ast"] = {"Asturian", "Asturleonese", "Bable", "Leonese"}, ["asu"] = {"Tocantins Asurini"}, ["asv"] = {"Asoa"}, ["asw"] = {"Australian Aborigines Sign Language"}, ["asx"] = {"Muratayak"}, ["asy"] = {"Yaosakor Asmat"}, ["asz"] = {"As"}, ["ata"] = {"Pele-Ata"}, ["atb"] = {"Zaiwa"}, ["atc"] = {"Atsahuaca"}, ["atd"] = {"Ata Manobo"}, ["ate"] = {"Atemble"}, ["atg"] = {"Ivbie North-Okpela-Arhe"}, ["ath"] = {"Athapascan languages"}, ["ati"] = {"Attié"}, ["atj"] = {"Atikamekw", "Nehirowimowin"}, ["atk"] = {"Ati"}, ["atl"] = {"Mt. Iraya Agta"}, ["atm"] = {"Ata"}, ["atn"] = {"Ashtiani"}, ["ato"] = {"Atong (Cameroon)"}, ["atp"] = {"Pudtol Atta"}, ["atq"] = {"Aralle-Tabulahan"}, ["atr"] = {"Waimiri-Atroari"}, ["ats"] = {"Gros Ventre"}, ["att"] = {"Pamplona Atta"}, ["atu"] = {"Reel"}, ["atv"] = {"Northern Altai"}, ["atw"] = {"Atsugewi"}, ["atx"] = {"Arutani"}, ["aty"] = {"Aneityum"}, ["atz"] = {"Arta"}, ["aua"] = {"Asumboa"}, ["aub"] = {"Alugu"}, ["auc"] = {"Waorani"}, ["aud"] = {"Anuta"}, ["auf"] = {"Arauan languages"}, ["aug"] = {"Aguna"}, ["auh"] = {"Aushi"}, ["aui"] = {"Anuki"}, ["auj"] = {"Awjilah"}, ["auk"] = {"Heyo"}, ["aul"] = {"Aulua"}, ["aum"] = {"Asu (Nigeria)"}, ["aun"] = {"Molmo One"}, ["auo"] = {"Auyokawa"}, ["aup"] = {"Makayam"}, ["auq"] = {"Anus", "Korur"}, ["aur"] = {"Aruek"}, ["aus"] = {"Australian languages"}, ["aut"] = {"Austral"}, ["auu"] = {"Auye"}, ["auw"] = {"Awyi"}, ["aux"] = {"Aurá"}, ["auy"] = {"Awiyaana"}, ["auz"] = {"Uzbeki Arabic"}, ["avb"] = {"Avau"}, ["avd"] = {"Alviri-Vidari"}, ["avi"] = {"Avikam"}, ["avk"] = {"Kotava"}, ["avl"] = {"Eastern Egyptian Bedawi Arabic"}, ["avm"] = {"Angkamuthi"}, ["avn"] = {"Avatime"}, ["avo"] = {"Agavotaguerra"}, ["avs"] = {"Aushiri"}, ["avt"] = {"Au"}, ["avu"] = {"Avokaya"}, ["avv"] = {"Avá-Canoeiro"}, ["awa"] = {"Awadhi"}, ["awb"] = {"Awa (Papua New Guinea)"}, ["awc"] = {"Cicipu"}, ["awd"] = {"Arawakan languages"}, ["awe"] = {"Awetí"}, ["awg"] = {"Anguthimri"}, ["awh"] = {"Awbono"}, ["awi"] = {"Aekyom"}, ["awk"] = {"Awabakal"}, ["awm"] = {"Arawum"}, ["awn"] = {"Awngi"}, ["awo"] = {"Awak"}, ["awr"] = {"Awera"}, ["aws"] = {"South Awyu"}, ["awt"] = {"Araweté"}, ["awu"] = {"Central Awyu"}, ["awv"] = {"Jair Awyu"}, ["aww"] = {"Awun"}, ["awx"] = {"Awara"}, ["awy"] = {"Edera Awyu"}, ["axb"] = {"Abipon"}, ["axe"] = {"Ayerrerenge"}, ["axg"] = {"Mato Grosso Arára"}, ["axk"] = {"Yaka (Central African Republic)"}, ["axl"] = {"Lower Southern Aranda"}, ["axm"] = {"Middle Armenian"}, ["axx"] = {"Xârâgurè"}, ["aya"] = {"Awar"}, ["ayb"] = {"Ayizo Gbe"}, ["ayc"] = {"Southern Aymara"}, ["ayd"] = {"Ayabadhu"}, ["aye"] = {"Ayere"}, ["ayg"] = {"Ginyanga"}, ["ayh"] = {"Hadrami Arabic"}, ["ayi"] = {"Leyigha"}, ["ayk"] = {"Akuku"}, ["ayl"] = {"Libyan Arabic"}, ["ayn"] = {"Sanaani Arabic"}, ["ayo"] = {"Ayoreo"}, ["ayp"] = {"North Mesopotamian Arabic"}, ["ayq"] = {"Ayi (Papua New Guinea)"}, ["ayr"] = {"Central Aymara"}, ["ays"] = {"Sorsogon Ayta"}, ["ayt"] = {"Magbukun Ayta"}, ["ayu"] = {"Ayu"}, ["ayz"] = {"Mai Brat"}, ["aza"] = {"Azha"}, ["azb"] = {"South Azerbaijani"}, ["azc"] = {"Uto-Aztecan languages"}, ["azd"] = {"Eastern Durango Nahuatl"}, ["azg"] = {"San Pedro Amuzgos Amuzgo"}, ["azj"] = {"North Azerbaijani"}, ["azm"] = {"Ipalapa Amuzgo"}, ["azn"] = {"Western Durango Nahuatl"}, ["azo"] = {"Awing"}, ["azt"] = {"Faire Atta"}, ["azz"] = {"Highland Puebla Nahuatl"}, ["baa"] = {"Babatana"}, ["bab"] = {"Bainouk-Gunyuño"}, ["bac"] = {"Badui"}, ["bad"] = {"Banda languages"}, ["bae"] = {"Baré"}, ["baf"] = {"Nubaca"}, ["bag"] = {"Tuki"}, ["bah"] = {"Bahamas Creole English"}, ["bai"] = {"Bamileke languages"}, ["baj"] = {"Barakai"}, ["bal"] = {"Baluchi"}, ["ban"] = {"Balinese"}, ["bao"] = {"Waimaha"}, ["bap"] = {"Bantawa"}, ["bar"] = {"Bavarian"}, ["bas"] = {"Basa (Cameroon)"}, ["bat"] = {"Baltic languages"}, ["bau"] = {"Bada (Nigeria)"}, ["bav"] = {"Vengo"}, ["baw"] = {"Bambili-Bambui"}, ["bax"] = {"Bamun"}, ["bay"] = {"Batuley"}, ["bba"] = {"Baatonum"}, ["bbb"] = {"Barai"}, ["bbc"] = {"Batak Toba"}, ["bbd"] = {"Bau"}, ["bbe"] = {"Bangba"}, ["bbf"] = {"Baibai"}, ["bbg"] = {"Barama"}, ["bbh"] = {"Bugan"}, ["bbi"] = {"Barombi"}, ["bbj"] = {"Ghomálá'"}, ["bbk"] = {"Babanki"}, ["bbl"] = {"Bats"}, ["bbm"] = {"Babango"}, ["bbn"] = {"Uneapa"}, ["bbo"] = {"Northern Bobo Madaré", "Konabéré"}, ["bbp"] = {"West Central Banda"}, ["bbq"] = {"Bamali"}, ["bbr"] = {"Girawa"}, ["bbs"] = {"Bakpinka"}, ["bbt"] = {"Mburku"}, ["bbu"] = {"Kulung (Nigeria)"}, ["bbv"] = {"Karnai"}, ["bbw"] = {"Baba"}, ["bbx"] = {"Bubia"}, ["bby"] = {"Befang"}, ["bca"] = {"Central Bai"}, ["bcb"] = {"Bainouk-Samik"}, ["bcc"] = {"Southern Balochi"}, ["bcd"] = {"North Babar"}, ["bce"] = {"Bamenyam"}, ["bcf"] = {"Bamu"}, ["bcg"] = {"Baga Pokur"}, ["bch"] = {"Bariai"}, ["bci"] = {"Baoulé"}, ["bcj"] = {"Bardi"}, ["bck"] = {"Bunuba"}, ["bcl"] = {"Central Bikol"}, ["bcm"] = {"Bannoni"}, ["bcn"] = {"Bali (Nigeria)"}, ["bco"] = {"Kaluli"}, ["bcp"] = {"Bali (Democratic Republic of Congo)"}, ["bcq"] = {"Bench"}, ["bcr"] = {"Babine"}, ["bcs"] = {"Kohumono"}, ["bct"] = {"Bendi"}, ["bcu"] = {"Awad Bing"}, ["bcv"] = {"Shoo-Minda-Nye"}, ["bcw"] = {"Bana"}, ["bcy"] = {"Bacama"}, ["bcz"] = {"Bainouk-Gunyaamolo"}, ["bda"] = {"Bayot"}, ["bdb"] = {"Basap"}, ["bdc"] = {"Emberá-Baudó"}, ["bdd"] = {"Bunama"}, ["bde"] = {"Bade"}, ["bdf"] = {"Biage"}, ["bdg"] = {"Bonggi"}, ["bdh"] = {"Baka (South Sudan)"}, ["bdi"] = {"Burun"}, ["bdj"] = {"Bai (South Sudan)", "Bai"}, ["bdk"] = {"Budukh"}, ["bdl"] = {"Indonesian Bajau"}, ["bdm"] = {"Buduma"}, ["bdn"] = {"Baldemu"}, ["bdo"] = {"Morom"}, ["bdp"] = {"Bende"}, ["bdq"] = {"Bahnar"}, ["bdr"] = {"West Coast Bajau"}, ["bds"] = {"Burunge"}, ["bdt"] = {"Bokoto"}, ["bdu"] = {"Oroko"}, ["bdv"] = {"Bodo Parja"}, ["bdw"] = {"Baham"}, ["bdx"] = {"Budong-Budong"}, ["bdy"] = {"Bandjalang"}, ["bdz"] = {"Badeshi"}, ["bea"] = {"Beaver"}, ["beb"] = {"Bebele"}, ["bec"] = {"Iceve-Maci"}, ["bed"] = {"Bedoanas"}, ["bee"] = {"Byangsi"}, ["bef"] = {"Benabena"}, ["beg"] = {"Belait"}, ["beh"] = {"Biali"}, ["bei"] = {"Bekati'"}, ["bej"] = {"Beja", "Bedawiyet"}, ["bek"] = {"Bebeli"}, ["bem"] = {"Bemba (Zambia)"}, ["beo"] = {"Beami"}, ["bep"] = {"Besoa"}, ["beq"] = {"Beembe"}, ["ber"] = {"Berber languages"}, ["bes"] = {"Besme"}, ["bet"] = {"Guiberoua Béte"}, ["beu"] = {"Blagar"}, ["bev"] = {"Daloa Bété"}, ["bew"] = {"Betawi"}, ["bex"] = {"Jur Modo"}, ["bey"] = {"Beli (Papua New Guinea)"}, ["bez"] = {"Bena (Tanzania)"}, ["bfa"] = {"Bari"}, ["bfb"] = {"Pauri Bareli"}, ["bfc"] = {"Panyi Bai", "Northern Bai"}, ["bfd"] = {"Bafut"}, ["bfe"] = {"Betaf", "Tena"}, ["bff"] = {"Bofi"}, ["bfg"] = {"Busang Kayan"}, ["bfh"] = {"Blafe"}, ["bfi"] = {"British Sign Language"}, ["bfj"] = {"Bafanji"}, ["bfk"] = {"Ban Khor Sign Language"}, ["bfl"] = {"Banda-Ndélé"}, ["bfm"] = {"Mmen"}, ["bfn"] = {"Bunak"}, ["bfo"] = {"Malba Birifor"}, ["bfp"] = {"Beba"}, ["bfq"] = {"Badaga"}, ["bfr"] = {"Bazigar"}, ["bfs"] = {"Southern Bai"}, ["bft"] = {"Balti"}, ["bfu"] = {"Gahri"}, ["bfw"] = {"Bondo"}, ["bfx"] = {"Bantayanon"}, ["bfy"] = {"Bagheli"}, ["bfz"] = {"Mahasu Pahari"}, ["bga"] = {"Gwamhi-Wuri"}, ["bgb"] = {"Bobongko"}, ["bgc"] = {"Haryanvi"}, ["bgd"] = {"Rathwi Bareli"}, ["bge"] = {"Bauria"}, ["bgf"] = {"Bangandu"}, ["bgg"] = {"Bugun"}, ["bgi"] = {"Giangan"}, ["bgj"] = {"Bangolan"}, ["bgk"] = {"Bit", "Buxinhua"}, ["bgl"] = {"Bo (Laos)"}, ["bgn"] = {"Western Balochi"}, ["bgo"] = {"Baga Koga"}, ["bgp"] = {"Eastern Balochi"}, ["bgq"] = {"Bagri"}, ["bgr"] = {"Bawm Chin"}, ["bgs"] = {"Tagabawa"}, ["bgt"] = {"Bughotu"}, ["bgu"] = {"Mbongno"}, ["bgv"] = {"Warkay-Bipim"}, ["bgw"] = {"Bhatri"}, ["bgx"] = {"Balkan Gagauz Turkish"}, ["bgy"] = {"Benggoi"}, ["bgz"] = {"Banggai"}, ["bha"] = {"Bharia"}, ["bhb"] = {"Bhili"}, ["bhc"] = {"Biga"}, ["bhd"] = {"Bhadrawahi"}, ["bhe"] = {"Bhaya"}, ["bhf"] = {"Odiai"}, ["bhg"] = {"Binandere"}, ["bhh"] = {"Bukharic"}, ["bhi"] = {"Bhilali"}, ["bhj"] = {"Bahing"}, ["bhl"] = {"Bimin"}, ["bhm"] = {"Bathari"}, ["bhn"] = {"Bohtan Neo-Aramaic"}, ["bho"] = {"Bhojpuri"}, ["bhp"] = {"Bima"}, ["bhq"] = {"Tukang Besi South"}, ["bhr"] = {"Bara Malagasy"}, ["bhs"] = {"Buwal"}, ["bht"] = {"Bhattiyali"}, ["bhu"] = {"Bhunjia"}, ["bhv"] = {"Bahau"}, ["bhw"] = {"Biak"}, ["bhx"] = {"Bhalay"}, ["bhy"] = {"Bhele"}, ["bhz"] = {"Bada (Indonesia)"}, ["bia"] = {"Badimaya"}, ["bib"] = {"Bissa", "Bisa"}, ["bid"] = {"Bidiyo"}, ["bie"] = {"Bepour"}, ["bif"] = {"Biafada"}, ["big"] = {"Biangai"}, ["bih"] = {"Bihari languages"}, ["bik"] = {"Bikol"}, ["bil"] = {"Bile"}, ["bim"] = {"Bimoba"}, ["bin"] = {"Bini", "Edo"}, ["bio"] = {"Nai"}, ["bip"] = {"Bila"}, ["biq"] = {"Bipi"}, ["bir"] = {"Bisorio"}, ["bit"] = {"Berinomo"}, ["biu"] = {"Biete"}, ["biv"] = {"Southern Birifor"}, ["biw"] = {"Kol (Cameroon)"}, ["bix"] = {"Bijori"}, ["biy"] = {"Birhor"}, ["biz"] = {"Baloi"}, ["bja"] = {"Budza"}, ["bjb"] = {"Banggarla"}, ["bjc"] = {"Bariji"}, ["bje"] = {"Biao-Jiao Mien"}, ["bjf"] = {"Barzani Jewish Neo-Aramaic"}, ["bjg"] = {"Bidyogo"}, ["bjh"] = {"Bahinemo"}, ["bji"] = {"Burji"}, ["bjj"] = {"Kanauji"}, ["bjk"] = {"Barok"}, ["bjl"] = {"Bulu (Papua New Guinea)"}, ["bjm"] = {"Bajelani"}, ["bjn"] = {"Banjar"}, ["bjo"] = {"Mid-Southern Banda"}, ["bjp"] = {"Fanamaket"}, ["bjr"] = {"Binumarien"}, ["bjs"] = {"Bajan"}, ["bjt"] = {"Balanta-Ganja"}, ["bju"] = {"Busuu"}, ["bjv"] = {"Bedjond"}, ["bjw"] = {"Bakwé"}, ["bjx"] = {"Banao Itneg"}, ["bjy"] = {"Bayali"}, ["bjz"] = {"Baruga"}, ["bka"] = {"Kyak"}, ["bkc"] = {"Baka (Cameroon)"}, ["bkd"] = {"Binukid", "Talaandig"}, ["bkf"] = {"Beeke"}, ["bkg"] = {"Buraka"}, ["bkh"] = {"Bakoko"}, ["bki"] = {"Baki"}, ["bkj"] = {"Pande"}, ["bkk"] = {"Brokskat"}, ["bkl"] = {"Berik"}, ["bkm"] = {"Kom (Cameroon)"}, ["bkn"] = {"Bukitan"}, ["bko"] = {"Kwa'"}, ["bkp"] = {"Boko (Democratic Republic of Congo)"}, ["bkq"] = {"Bakairí"}, ["bkr"] = {"Bakumpai"}, ["bks"] = {"Northern Sorsoganon"}, ["bkt"] = {"Boloki"}, ["bku"] = {"Buhid"}, ["bkv"] = {"Bekwarra"}, ["bkw"] = {"Bekwel"}, ["bkx"] = {"Baikeno"}, ["bky"] = {"Bokyi"}, ["bkz"] = {"Bungku"}, ["bla"] = {"Siksika"}, ["blb"] = {"Bilua"}, ["blc"] = {"Bella Coola"}, ["bld"] = {"Bolango"}, ["ble"] = {"Balanta-Kentohe"}, ["blf"] = {"Buol"}, ["blh"] = {"Kuwaa"}, ["bli"] = {"Bolia"}, ["blj"] = {"Bolongan"}, ["blk"] = {"Pa'o Karen", "Pa'O"}, ["bll"] = {"Biloxi"}, ["blm"] = {"Beli (South Sudan)"}, ["bln"] = {"Southern Catanduanes Bikol"}, ["blo"] = {"Anii"}, ["blp"] = {"Blablanga"}, ["blq"] = {"Baluan-Pam"}, ["blr"] = {"Blang"}, ["bls"] = {"Balaesang"}, ["blt"] = {"Tai Dam"}, ["blv"] = {"Kibala", "Bolo"}, ["blw"] = {"Balangao"}, ["blx"] = {"Mag-Indi Ayta"}, ["bly"] = {"Notre"}, ["blz"] = {"Balantak"}, ["bma"] = {"Lame"}, ["bmb"] = {"Bembe"}, ["bmc"] = {"Biem"}, ["bmd"] = {"Baga Manduri"}, ["bme"] = {"Limassa"}, ["bmf"] = {"Bom-Kim"}, ["bmg"] = {"Bamwe"}, ["bmh"] = {"Kein"}, ["bmi"] = {"Bagirmi"}, ["bmj"] = {"Bote-Majhi"}, ["bmk"] = {"Ghayavi"}, ["bml"] = {"Bomboli"}, ["bmm"] = {"Northern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bmn"] = {"Bina (Papua New Guinea)"}, ["bmo"] = {"Bambalang"}, ["bmp"] = {"Bulgebi"}, ["bmq"] = {"Bomu"}, ["bmr"] = {"Muinane"}, ["bms"] = {"Bilma Kanuri"}, ["bmt"] = {"Biao Mon"}, ["bmu"] = {"Somba-Siawari"}, ["bmv"] = {"Bum"}, ["bmw"] = {"Bomwali"}, ["bmx"] = {"Baimak"}, ["bmz"] = {"Baramu"}, ["bna"] = {"Bonerate"}, ["bnb"] = {"Bookan"}, ["bnc"] = {"Bontok"}, ["bnd"] = {"Banda (Indonesia)"}, ["bne"] = {"Bintauna"}, ["bnf"] = {"Masiwang"}, ["bng"] = {"Benga"}, ["bni"] = {"Bangi"}, ["bnj"] = {"Eastern Tawbuid"}, ["bnk"] = {"Bierebo"}, ["bnl"] = {"Boon"}, ["bnm"] = {"Batanga"}, ["bnn"] = {"Bunun"}, ["bno"] = {"Bantoanon"}, ["bnp"] = {"Bola"}, ["bnq"] = {"Bantik"}, ["bnr"] = {"Butmas-Tur"}, ["bns"] = {"Bundeli"}, ["bnt"] = {"Bantu languages"}, ["bnu"] = {"Bentong"}, ["bnv"] = {"Bonerif", "Beneraf", "Edwas"}, ["bnw"] = {"Bisis"}, ["bnx"] = {"Bangubangu"}, ["bny"] = {"Bintulu"}, ["bnz"] = {"Beezen"}, ["boa"] = {"Bora"}, ["bob"] = {"Aweer"}, ["boe"] = {"Mundabli-Mufu"}, ["bof"] = {"Bolon"}, ["bog"] = {"Bamako Sign Language"}, ["boh"] = {"Boma"}, ["boi"] = {"Barbareño"}, ["boj"] = {"Anjam"}, ["bok"] = {"Bonjo"}, ["bol"] = {"Bole"}, ["bom"] = {"Berom"}, ["bon"] = {"Bine"}, ["boo"] = {"Tiemacèwè Bozo"}, ["bop"] = {"Bonkiman"}, ["boq"] = {"Bogaya"}, ["bor"] = {"Borôro"}, ["bot"] = {"Bongo"}, ["bou"] = {"Bondei"}, ["bov"] = {"Tuwuli"}, ["bow"] = {"Rema"}, ["box"] = {"Buamu"}, ["boy"] = {"Bodo (Central African Republic)"}, ["boz"] = {"Tiéyaxo Bozo"}, ["bpa"] = {"Daakaka"}, ["bpc"] = {"Mbuk"}, ["bpd"] = {"Banda-Banda"}, ["bpe"] = {"Bauni"}, ["bpg"] = {"Bonggo"}, ["bph"] = {"Botlikh"}, ["bpi"] = {"Bagupi"}, ["bpj"] = {"Binji"}, ["bpk"] = {"Orowe", "'Ôrôê"}, ["bpl"] = {"Broome Pearling Lugger Pidgin"}, ["bpm"] = {"Biyom"}, ["bpn"] = {"Dzao Min"}, ["bpo"] = {"Anasi"}, ["bpp"] = {"Kaure"}, ["bpq"] = {"Banda Malay"}, ["bpr"] = {"Koronadal Blaan"}, ["bps"] = {"Sarangani Blaan"}, ["bpt"] = {"Barrow Point"}, ["bpu"] = {"Bongu"}, ["bpv"] = {"Bian Marind"}, ["bpw"] = {"Bo (Papua New Guinea)"}, ["bpx"] = {"Palya Bareli"}, ["bpy"] = {"Bishnupriya"}, ["bpz"] = {"Bilba"}, ["bqa"] = {"Tchumbuli"}, ["bqb"] = {"Bagusa"}, ["bqc"] = {"Boko (Benin)", "Boo"}, ["bqd"] = {"Bung"}, ["bqf"] = {"Baga Kaloum"}, ["bqg"] = {"Bago-Kusuntu"}, ["bqh"] = {"Baima"}, ["bqi"] = {"Bakhtiari"}, ["bqj"] = {"Bandial"}, ["bqk"] = {"Banda-Mbrès"}, ["bql"] = {"Karian", "Bilakura"}, ["bqm"] = {"Wumboko"}, ["bqn"] = {"Bulgarian Sign Language"}, ["bqo"] = {"Balo"}, ["bqp"] = {"Busa"}, ["bqq"] = {"Biritai"}, ["bqr"] = {"Burusu"}, ["bqs"] = {"Bosngun"}, ["bqt"] = {"Bamukumbit"}, ["bqu"] = {"Boguru"}, ["bqv"] = {"Koro Wachi", "Begbere-Ejar"}, ["bqw"] = {"Buru (Nigeria)"}, ["bqx"] = {"Baangi"}, ["bqy"] = {"Bengkala Sign Language"}, ["bqz"] = {"Bakaka"}, ["bra"] = {"Braj"}, ["brb"] = {"Brao", "Lave"}, ["brc"] = {"Berbice Creole Dutch"}, ["brd"] = {"Baraamu"}, ["brf"] = {"Bira"}, ["brg"] = {"Baure"}, ["brh"] = {"Brahui"}, ["bri"] = {"Mokpwe"}, ["brj"] = {"Bieria"}, ["brk"] = {"Birked"}, ["brl"] = {"Birwa"}, ["brm"] = {"Barambu"}, ["brn"] = {"Boruca"}, ["bro"] = {"Brokkat"}, ["brp"] = {"Barapasi"}, ["brq"] = {"Breri"}, ["brr"] = {"Birao"}, ["brs"] = {"Baras"}, ["brt"] = {"Bitare"}, ["bru"] = {"Eastern Bru"}, ["brv"] = {"Western Bru"}, ["brw"] = {"Bellari"}, ["brx"] = {"Bodo (India)"}, ["bry"] = {"Burui"}, ["brz"] = {"Bilbil"}, ["bsa"] = {"Abinomn"}, ["bsb"] = {"Brunei Bisaya"}, ["bsc"] = {"Bassari", "Oniyan"}, ["bse"] = {"Wushi"}, ["bsf"] = {"Bauchi"}, ["bsg"] = {"Bashkardi"}, ["bsh"] = {"Kati"}, ["bsi"] = {"Bassossi"}, ["bsj"] = {"Bangwinji"}, ["bsk"] = {"Burushaski"}, ["bsl"] = {"Basa-Gumna"}, ["bsm"] = {"Busami"}, ["bsn"] = {"Barasana-Eduria"}, ["bso"] = {"Buso"}, ["bsp"] = {"Baga Sitemu"}, ["bsq"] = {"Bassa"}, ["bsr"] = {"Bassa-Kontagora"}, ["bss"] = {"Akoose"}, ["bst"] = {"Basketo"}, ["bsu"] = {"Bahonsuai"}, ["bsv"] = {"Baga Sobané"}, ["bsw"] = {"Baiso"}, ["bsx"] = {"Yangkam"}, ["bsy"] = {"Sabah Bisaya"}, ["bta"] = {"Bata"}, ["btc"] = {"Bati (Cameroon)"}, ["btd"] = {"Batak Dairi"}, ["bte"] = {"Gamo-Ningi"}, ["btf"] = {"Birgit"}, ["btg"] = {"Gagnoa Bété"}, ["bth"] = {"Biatah Bidayuh"}, ["bti"] = {"Burate"}, ["btj"] = {"Bacanese Malay"}, ["btk"] = {"Batak languages"}, ["btm"] = {"Batak Mandailing"}, ["btn"] = {"Ratagnon"}, ["bto"] = {"Rinconada Bikol"}, ["btp"] = {"Budibud"}, ["btq"] = {"Batek"}, ["btr"] = {"Baetora"}, ["bts"] = {"Batak Simalungun"}, ["btt"] = {"Bete-Bendi"}, ["btu"] = {"Batu"}, ["btv"] = {"Bateri"}, ["btw"] = {"Butuanon"}, ["btx"] = {"Batak Karo"}, ["bty"] = {"Bobot"}, ["btz"] = {"Batak Alas-Kluet"}, ["bua"] = {"Buriat"}, ["bub"] = {"Bua"}, ["buc"] = {"Bushi"}, ["bud"] = {"Ntcham"}, ["bue"] = {"Beothuk"}, ["buf"] = {"Bushoong"}, ["bug"] = {"Buginese"}, ["buh"] = {"Younuo Bunu"}, ["bui"] = {"Bongili"}, ["buj"] = {"Basa-Gurmana"}, ["buk"] = {"Bugawac"}, ["bum"] = {"Bulu (Cameroon)"}, ["bun"] = {"Sherbro"}, ["buo"] = {"Terei"}, ["bup"] = {"Busoa"}, ["buq"] = {"Brem"}, ["bus"] = {"Bokobaru"}, ["but"] = {"Bungain"}, ["buu"] = {"Budu"}, ["buv"] = {"Bun"}, ["buw"] = {"Bubi"}, ["bux"] = {"Boghom"}, ["buy"] = {"Bullom So"}, ["buz"] = {"Bukwen"}, ["bva"] = {"Barein"}, ["bvb"] = {"Bube"}, ["bvc"] = {"Baelelea"}, ["bvd"] = {"Baeggu"}, ["bve"] = {"Berau Malay"}, ["bvf"] = {"Boor"}, ["bvg"] = {"Bonkeng"}, ["bvh"] = {"Bure"}, ["bvi"] = {"Belanda Viri"}, ["bvj"] = {"Baan"}, ["bvk"] = {"Bukat"}, ["bvl"] = {"Bolivian Sign Language"}, ["bvm"] = {"Bamunka"}, ["bvn"] = {"Buna"}, ["bvo"] = {"Bolgo"}, ["bvp"] = {"Bumang"}, ["bvq"] = {"Birri"}, ["bvr"] = {"Burarra"}, ["bvt"] = {"Bati (Indonesia)"}, ["bvu"] = {"Bukit Malay"}, ["bvv"] = {"Baniva"}, ["bvw"] = {"Boga"}, ["bvx"] = {"Dibole"}, ["bvy"] = {"Baybayanon"}, ["bvz"] = {"Bauzi"}, ["bwa"] = {"Bwatoo"}, ["bwb"] = {"Namosi-Naitasiri-Serua"}, ["bwc"] = {"Bwile"}, ["bwd"] = {"Bwaidoka"}, ["bwe"] = {"Bwe Karen"}, ["bwf"] = {"Boselewa"}, ["bwg"] = {"Barwe"}, ["bwh"] = {"Bishuo"}, ["bwi"] = {"Baniwa"}, ["bwj"] = {"Láá Láá Bwamu"}, ["bwk"] = {"Bauwaki"}, ["bwl"] = {"Bwela"}, ["bwm"] = {"Biwat"}, ["bwn"] = {"Wunai Bunu"}, ["bwo"] = {"Boro (Ethiopia)", "Borna (Ethiopia)"}, ["bwp"] = {"Mandobo Bawah"}, ["bwq"] = {"Southern Bobo Madaré"}, ["bwr"] = {"Bura-Pabir"}, ["bws"] = {"Bomboma"}, ["bwt"] = {"Bafaw-Balong"}, ["bwu"] = {"Buli (Ghana)"}, ["bww"] = {"Bwa"}, ["bwx"] = {"Bu-Nao Bunu"}, ["bwy"] = {"Cwi Bwamu"}, ["bwz"] = {"Bwisi"}, ["bxa"] = {"Tairaha"}, ["bxb"] = {"Belanda Bor"}, ["bxc"] = {"Molengue"}, ["bxd"] = {"Pela"}, ["bxe"] = {"Birale"}, ["bxf"] = {"Bilur", "Minigir"}, ["bxg"] = {"Bangala"}, ["bxh"] = {"Buhutu"}, ["bxi"] = {"Pirlatapa"}, ["bxj"] = {"Bayungu"}, ["bxk"] = {"Bukusu", "Lubukusu"}, ["bxl"] = {"Jalkunan"}, ["bxm"] = {"Mongolia Buriat"}, ["bxn"] = {"Burduna"}, ["bxo"] = {"Barikanchi"}, ["bxp"] = {"Bebil"}, ["bxq"] = {"Beele"}, ["bxr"] = {"Russia Buriat"}, ["bxs"] = {"Busam"}, ["bxu"] = {"China Buriat"}, ["bxv"] = {"Berakou"}, ["bxw"] = {"Bankagooma"}, ["bxz"] = {"Binahari"}, ["bya"] = {"Batak"}, ["byb"] = {"Bikya"}, ["byc"] = {"Ubaghara"}, ["byd"] = {"Benyadu'"}, ["bye"] = {"Pouye"}, ["byf"] = {"Bete"}, ["byg"] = {"Baygo"}, ["byh"] = {"Bhujel"}, ["byi"] = {"Buyu"}, ["byj"] = {"Bina (Nigeria)"}, ["byk"] = {"Biao"}, ["byl"] = {"Bayono"}, ["bym"] = {"Bidjara"}, ["byn"] = {"Bilin", "Blin"}, ["byo"] = {"Biyo"}, ["byp"] = {"Bumaji"}, ["byq"] = {"Basay"}, ["byr"] = {"Baruya", "Yipma"}, ["bys"] = {"Burak"}, ["byt"] = {"Berti"}, ["byv"] = {"Medumba"}, ["byw"] = {"Belhariya"}, ["byx"] = {"Qaqet"}, ["byz"] = {"Banaro"}, ["bza"] = {"Bandi"}, ["bzb"] = {"Andio"}, ["bzc"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bzd"] = {"Bribri"}, ["bze"] = {"Jenaama Bozo"}, ["bzf"] = {"Boikin"}, ["bzg"] = {"Babuza"}, ["bzh"] = {"Mapos Buang"}, ["bzi"] = {"Bisu"}, ["bzj"] = {"Belize Kriol English"}, ["bzk"] = {"Nicaragua Creole English"}, ["bzl"] = {"Boano (Sulawesi)"}, ["bzm"] = {"Bolondo"}, ["bzn"] = {"Boano (Maluku)"}, ["bzo"] = {"Bozaba"}, ["bzp"] = {"Kemberano"}, ["bzq"] = {"Buli (Indonesia)"}, ["bzr"] = {"Biri"}, ["bzs"] = {"Brazilian Sign Language"}, ["bzt"] = {"Brithenig"}, ["bzu"] = {"Burmeso"}, ["bzv"] = {"Naami"}, ["bzw"] = {"Basa (Nigeria)"}, ["bzx"] = {"Kɛlɛngaxo Bozo"}, ["bzy"] = {"Obanliku"}, ["bzz"] = {"Evant"}, ["caa"] = {"Chortí"}, ["cab"] = {"Garifuna"}, ["cac"] = {"Chuj"}, ["cad"] = {"Caddo"}, ["cae"] = {"Lehar", "Laalaa"}, ["caf"] = {"Southern Carrier"}, ["cag"] = {"Nivaclé"}, ["cah"] = {"Cahuarano"}, ["cai"] = {"Central American Indian languages"}, ["caj"] = {"Chané"}, ["cak"] = {"Kaqchikel", "Cakchiquel"}, ["cal"] = {"Carolinian"}, ["cam"] = {"Cemuhî"}, ["can"] = {"Chambri"}, ["cao"] = {"Chácobo"}, ["cap"] = {"Chipaya"}, ["caq"] = {"Car Nicobarese"}, ["car"] = {"Galibi Carib"}, ["cas"] = {"Tsimané"}, ["cau"] = {"Caucasian languages"}, ["cav"] = {"Cavineña"}, ["caw"] = {"Callawalla"}, ["cax"] = {"Chiquitano"}, ["cay"] = {"Cayuga"}, ["caz"] = {"Canichana"}, ["cba"] = {"Chibchan languages"}, ["cbb"] = {"Cabiyarí"}, ["cbc"] = {"Carapana"}, ["cbd"] = {"Carijona"}, ["cbg"] = {"Chimila"}, ["cbi"] = {"Chachi"}, ["cbj"] = {"Ede Cabe"}, ["cbk"] = {"Chavacano"}, ["cbl"] = {"Bualkhaw Chin"}, ["cbn"] = {"Nyahkur"}, ["cbo"] = {"Izora"}, ["cbq"] = {"Tsucuba", "Cuba"}, ["cbr"] = {"Cashibo-Cacataibo"}, ["cbs"] = {"Cashinahua"}, ["cbt"] = {"Chayahuita"}, ["cbu"] = {"Candoshi-Shapra"}, ["cbv"] = {"Cacua"}, ["cbw"] = {"Kinabalian"}, ["cby"] = {"Carabayo"}, ["ccc"] = {"Chamicuro"}, ["ccd"] = {"Cafundo Creole"}, ["cce"] = {"Chopi"}, ["ccg"] = {"Samba Daka"}, ["cch"] = {"Atsam"}, ["ccj"] = {"Kasanga"}, ["ccl"] = {"Cutchi-Swahili"}, ["ccm"] = {"Malaccan Creole Malay"}, ["ccn"] = {"North Caucasian languages"}, ["cco"] = {"Comaltepec Chinantec"}, ["ccp"] = {"Chakma"}, ["ccr"] = {"Cacaopera"}, ["ccs"] = {"South Caucasian languages"}, ["cda"] = {"Choni"}, ["cdc"] = {"Chadic languages"}, ["cdd"] = {"Caddoan languages"}, ["cde"] = {"Chenchu"}, ["cdf"] = {"Chiru"}, ["cdh"] = {"Chambeali"}, ["cdi"] = {"Chodri"}, ["cdj"] = {"Churahi"}, ["cdm"] = {"Chepang"}, ["cdn"] = {"Chaudangsi"}, ["cdo"] = {"Min Dong Chinese"}, ["cdr"] = {"Cinda-Regi-Tiyal"}, ["cds"] = {"Chadian Sign Language"}, ["cdy"] = {"Chadong"}, ["cdz"] = {"Koda"}, ["cea"] = {"Lower Chehalis"}, ["ceb"] = {"Cebuano"}, ["ceg"] = {"Chamacoco"}, ["cek"] = {"Eastern Khumi Chin"}, ["cel"] = {"Celtic languages"}, ["cen"] = {"Cen"}, ["cet"] = {"Centúúm"}, ["cey"] = {"Ekai Chin"}, ["cfa"] = {"Dijim-Bwilim"}, ["cfd"] = {"Cara"}, ["cfg"] = {"Como Karim"}, ["cfm"] = {"Falam Chin"}, ["cga"] = {"Changriwa"}, ["cgc"] = {"Kagayanen"}, ["cgg"] = {"Chiga"}, ["cgk"] = {"Chocangacakha"}, ["chb"] = {"Chibcha"}, ["chc"] = {"Catawba"}, ["chd"] = {"Highland Oaxaca Chontal"}, ["chf"] = {"Tabasco Chontal"}, ["chg"] = {"Chagatai"}, ["chh"] = {"Chinook"}, ["chj"] = {"Ojitlán Chinantec"}, ["chk"] = {"Chuukese"}, ["chl"] = {"Cahuilla"}, ["chm"] = {"Mari (Russia)"}, ["chn"] = {"Chinook jargon"}, ["cho"] = {"Choctaw"}, ["chp"] = {"Chipewyan", "Dene Suline"}, ["chq"] = {"Quiotepec Chinantec"}, ["chr"] = {"Cherokee"}, ["cht"] = {"Cholón"}, ["chw"] = {"Chuwabu"}, ["chx"] = {"Chantyal"}, ["chy"] = {"Cheyenne"}, ["chz"] = {"Ozumacín Chinantec"}, ["cia"] = {"Cia-Cia"}, ["cib"] = {"Ci Gbe"}, ["cic"] = {"Chickasaw"}, ["cid"] = {"Chimariko"}, ["cie"] = {"Cineni"}, ["cih"] = {"Chinali"}, ["cik"] = {"Chitkuli Kinnauri"}, ["cim"] = {"Cimbrian"}, ["cin"] = {"Cinta Larga"}, ["cip"] = {"Chiapanec"}, ["cir"] = {"Tiri", "Haméa", "Méa"}, ["ciw"] = {"Chippewa"}, ["ciy"] = {"Chaima"}, ["cja"] = {"Western Cham"}, ["cje"] = {"Chru"}, ["cjh"] = {"Upper Chehalis"}, ["cji"] = {"Chamalal"}, ["cjk"] = {"Chokwe"}, ["cjm"] = {"Eastern Cham"}, ["cjn"] = {"Chenapian"}, ["cjo"] = {"Ashéninka Pajonal"}, ["cjp"] = {"Cabécar"}, ["cjs"] = {"Shor"}, ["cjv"] = {"Chuave"}, ["cjy"] = {"Jinyu Chinese"}, ["ckb"] = {"Central Kurdish"}, ["ckh"] = {"Chak"}, ["ckl"] = {"Cibak"}, ["ckm"] = {"Chakavian"}, ["ckn"] = {"Kaang Chin"}, ["cko"] = {"Anufo"}, ["ckq"] = {"Kajakse"}, ["ckr"] = {"Kairak"}, ["cks"] = {"Tayo"}, ["ckt"] = {"Chukot"}, ["cku"] = {"Koasati"}, ["ckv"] = {"Kavalan"}, ["ckx"] = {"Caka"}, ["cky"] = {"Cakfem-Mushere"}, ["ckz"] = {"Cakchiquel-Quiché Mixed Language"}, ["cla"] = {"Ron"}, ["clc"] = {"Chilcotin", "Tsilhqot’in"}, ["cld"] = {"Chaldean Neo-Aramaic"}, ["cle"] = {"Lealao Chinantec"}, ["clh"] = {"Chilisso"}, ["cli"] = {"Chakali"}, ["clj"] = {"Laitu Chin"}, ["clk"] = {"Idu-Mishmi"}, ["cll"] = {"Chala"}, ["clm"] = {"Klallam", "Clallam"}, ["clo"] = {"Lowland Oaxaca Chontal"}, ["cls"] = {"Classical Sanskrit"}, ["clt"] = {"Lautu Chin"}, ["clu"] = {"Caluyanun"}, ["clw"] = {"Chulym"}, ["cly"] = {"Eastern Highland Chatino"}, ["cma"] = {"Maa"}, ["cmc"] = {"Chamic languages"}, ["cme"] = {"Cerma"}, ["cmg"] = {"Classical Mongolian"}, ["cmi"] = {"Emberá-Chamí"}, ["cml"] = {"Campalagian"}, ["cmm"] = {"Michigamea"}, ["cmn"] = {"Mandarin Chinese"}, ["cmo"] = {"Central Mnong"}, ["cmr"] = {"Mro-Khimi Chin"}, ["cms"] = {"Messapic"}, ["cmt"] = {"Camtho"}, ["cna"] = {"Changthang"}, ["cnb"] = {"Chinbon Chin"}, ["cnc"] = {"Côông"}, ["cng"] = {"Northern Qiang"}, ["cnh"] = {"Hakha Chin", "Haka Chin"}, ["cni"] = {"Asháninka"}, ["cnk"] = {"Khumi Chin"}, ["cnl"] = {"Lalana Chinantec"}, ["cno"] = {"Con"}, ["cnp"] = {"Northern Ping Chinese", "Northern Pinghua"}, ["cnq"] = {"Chung"}, ["cnr"] = {"Montenegrin"}, ["cns"] = {"Central Asmat"}, ["cnt"] = {"Tepetotutla Chinantec"}, ["cnu"] = {"Chenoua"}, ["cnw"] = {"Ngawn Chin"}, ["cnx"] = {"Middle Cornish"}, ["coa"] = {"Cocos Islands Malay"}, ["cob"] = {"Chicomuceltec"}, ["coc"] = {"Cocopa"}, ["cod"] = {"Cocama-Cocamilla"}, ["coe"] = {"Koreguaje"}, ["cof"] = {"Colorado"}, ["cog"] = {"Chong"}, ["coh"] = {"Chonyi-Dzihana-Kauma", "Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"}, ["coj"] = {"Cochimi"}, ["cok"] = {"Santa Teresa Cora"}, ["col"] = {"Columbia-Wenatchi"}, ["com"] = {"Comanche"}, ["con"] = {"Cofán"}, ["coo"] = {"Comox"}, ["cop"] = {"Coptic"}, ["coq"] = {"Coquille"}, ["cot"] = {"Caquinte"}, ["cou"] = {"Wamey"}, ["cov"] = {"Cao Miao"}, ["cow"] = {"Cowlitz"}, ["cox"] = {"Nanti"}, ["coz"] = {"Chochotec"}, ["cpa"] = {"Palantla Chinantec"}, ["cpb"] = {"Ucayali-Yurúa Ashéninka"}, ["cpc"] = {"Ajyíninka Apurucayali"}, ["cpe"] = {"English-based creoles and pidgins"}, ["cpf"] = {"French-based creoles and pidgins"}, ["cpg"] = {"Cappadocian Greek"}, ["cpi"] = {"Chinese Pidgin English"}, ["cpn"] = {"Cherepon"}, ["cpo"] = {"Kpeego"}, ["cpp"] = {"Portuguese-based creoles and pidgins"}, ["cps"] = {"Capiznon"}, ["cpu"] = {"Pichis Ashéninka"}, ["cpx"] = {"Pu-Xian Chinese"}, ["cpy"] = {"South Ucayali Ashéninka"}, ["cqd"] = {"Chuanqiandian Cluster Miao"}, ["cra"] = {"Chara"}, ["crb"] = {"Island Carib"}, ["crc"] = {"Lonwolwol"}, ["crd"] = {"Coeur d'Alene"}, ["crf"] = {"Caramanta"}, ["crg"] = {"Michif"}, ["crh"] = {"Crimean Tatar", "Crimean Turkish"}, ["cri"] = {"Sãotomense"}, ["crj"] = {"Southern East Cree"}, ["crk"] = {"Plains Cree"}, ["crl"] = {"Northern East Cree"}, ["crm"] = {"Moose Cree"}, ["crn"] = {"El Nayar Cora"}, ["cro"] = {"Crow"}, ["crp"] = {"Creoles and pidgins"}, ["crq"] = {"Iyo'wujwa Chorote"}, ["crr"] = {"Carolina Algonquian"}, ["crs"] = {"Seselwa Creole French"}, ["crt"] = {"Iyojwa'ja Chorote"}, ["crv"] = {"Chaura"}, ["crw"] = {"Chrau"}, ["crx"] = {"Carrier"}, ["cry"] = {"Cori"}, ["crz"] = {"Cruzeño"}, ["csa"] = {"Chiltepec Chinantec"}, ["csb"] = {"Kashubian"}, ["csc"] = {"Catalan Sign Language", "Lengua de señas catalana", "Llengua de Signes Catalana"}, ["csd"] = {"Chiangmai Sign Language"}, ["cse"] = {"Czech Sign Language"}, ["csf"] = {"Cuba Sign Language"}, ["csg"] = {"Chilean Sign Language"}, ["csh"] = {"Asho Chin"}, ["csi"] = {"Coast Miwok"}, ["csj"] = {"Songlai Chin"}, ["csk"] = {"Jola-Kasa"}, ["csl"] = {"Chinese Sign Language"}, ["csm"] = {"Central Sierra Miwok"}, ["csn"] = {"Colombian Sign Language"}, ["cso"] = {"Sochiapam Chinantec", "Sochiapan Chinantec"}, ["csp"] = {"Southern Ping Chinese", "Southern Pinghua"}, ["csq"] = {"Croatia Sign Language"}, ["csr"] = {"Costa Rican Sign Language"}, ["css"] = {"Southern Ohlone"}, ["cst"] = {"Northern Ohlone"}, ["csu"] = {"Central Sudanic languages"}, ["csv"] = {"Sumtu Chin"}, ["csw"] = {"Swampy Cree"}, ["csx"] = {"Cambodian Sign Language"}, ["csy"] = {"Siyin Chin"}, ["csz"] = {"Coos"}, ["cta"] = {"Tataltepec Chatino"}, ["ctc"] = {"Chetco"}, ["ctd"] = {"Tedim Chin"}, ["cte"] = {"Tepinapa Chinantec"}, ["ctg"] = {"Chittagonian"}, ["cth"] = {"Thaiphum Chin"}, ["ctl"] = {"Tlacoatzintepec Chinantec"}, ["ctm"] = {"Chitimacha"}, ["ctn"] = {"Chhintange"}, ["cto"] = {"Emberá-Catío"}, ["ctp"] = {"Western Highland Chatino"}, ["cts"] = {"Northern Catanduanes Bikol"}, ["ctt"] = {"Wayanad Chetti"}, ["ctu"] = {"Chol"}, ["cty"] = {"Moundadan Chetty"}, ["ctz"] = {"Zacatepec Chatino"}, ["cua"] = {"Cua"}, ["cub"] = {"Cubeo"}, ["cuc"] = {"Usila Chinantec"}, ["cuh"] = {"Chuka", "Gichuka"}, ["cui"] = {"Cuiba"}, ["cuj"] = {"Mashco Piro"}, ["cuk"] = {"San Blas Kuna"}, ["cul"] = {"Culina", "Kulina"}, ["cuo"] = {"Cumanagoto"}, ["cup"] = {"Cupeño"}, ["cuq"] = {"Cun"}, ["cur"] = {"Chhulung"}, ["cus"] = {"Cushitic languages"}, ["cut"] = {"Teutila Cuicatec"}, ["cuu"] = {"Tai Ya"}, ["cuv"] = {"Cuvok"}, ["cuw"] = {"Chukwa"}, ["cux"] = {"Tepeuxila Cuicatec"}, ["cuy"] = {"Cuitlatec"}, ["cvg"] = {"Chug"}, ["cvn"] = {"Valle Nacional Chinantec"}, ["cwa"] = {"Kabwa"}, ["cwb"] = {"Maindo"}, ["cwd"] = {"Woods Cree"}, ["cwe"] = {"Kwere"}, ["cwg"] = {"Chewong", "Cheq Wong"}, ["cwt"] = {"Kuwaataay"}, ["cxh"] = {"Cha'ari"}, ["cya"] = {"Nopala Chatino"}, ["cyb"] = {"Cayubaba"}, ["cyo"] = {"Cuyonon"}, ["czh"] = {"Huizhou Chinese"}, ["czk"] = {"Knaanic"}, ["czn"] = {"Zenzontepec Chatino"}, ["czo"] = {"Min Zhong Chinese"}, ["czt"] = {"Zotung Chin"}, ["daa"] = {"Dangaléat"}, ["dac"] = {"Dambi"}, ["dad"] = {"Marik"}, ["dae"] = {"Duupa"}, ["dag"] = {"Dagbani"}, ["dah"] = {"Gwahatike"}, ["dai"] = {"Day"}, ["daj"] = {"Dar Fur Daju"}, ["dak"] = {"Dakota"}, ["dal"] = {"Dahalo"}, ["dam"] = {"Damakawa"}, ["dao"] = {"Daai Chin"}, ["daq"] = {"Dandami Maria"}, ["dar"] = {"Dargwa"}, ["das"] = {"Daho-Doo"}, ["dau"] = {"Dar Sila Daju"}, ["dav"] = {"Taita", "Dawida"}, ["daw"] = {"Davawenyo"}, ["dax"] = {"Dayi"}, ["day"] = {"Land Dayak languages"}, ["daz"] = {"Moi-Wadea", "Dao"}, ["dba"] = {"Bangime"}, ["dbb"] = {"Deno"}, ["dbd"] = {"Dadiya"}, ["dbe"] = {"Dabe"}, ["dbf"] = {"Edopi"}, ["dbg"] = {"Dogul Dom Dogon"}, ["dbi"] = {"Doka"}, ["dbj"] = {"Ida'an"}, ["dbl"] = {"Dyirbal"}, ["dbm"] = {"Duguri"}, ["dbn"] = {"Duriankere"}, ["dbo"] = {"Dulbu"}, ["dbp"] = {"Duwai"}, ["dbq"] = {"Daba"}, ["dbr"] = {"Dabarre"}, ["dbt"] = {"Ben Tey Dogon"}, ["dbu"] = {"Bondum Dom Dogon"}, ["dbv"] = {"Dungu"}, ["dbw"] = {"Bankan Tey Dogon"}, ["dby"] = {"Dibiyaso"}, ["dcc"] = {"Deccan"}, ["dcr"] = {"Negerhollands"}, ["dda"] = {"Dadi Dadi"}, ["ddd"] = {"Dongotono"}, ["dde"] = {"Doondo"}, ["ddg"] = {"Fataluku"}, ["ddi"] = {"West Goodenough"}, ["ddj"] = {"Jaru"}, ["ddn"] = {"Dendi (Benin)"}, ["ddo"] = {"Dido"}, ["ddr"] = {"Dhudhuroa"}, ["dds"] = {"Donno So Dogon"}, ["ddw"] = {"Dawera-Daweloor"}, ["dec"] = {"Dagik"}, ["ded"] = {"Dedua"}, ["dee"] = {"Dewoin"}, ["def"] = {"Dezfuli"}, ["deg"] = {"Degema"}, ["deh"] = {"Dehwari"}, ["dei"] = {"Demisa"}, ["del"] = {"Delaware"}, ["dem"] = {"Dem"}, ["den"] = {"Slavey"}, ["dep"] = {"Pidgin Delaware"}, ["deq"] = {"Dendi (Central African Republic)"}, ["der"] = {"Deori"}, ["des"] = {"Desano"}, ["dev"] = {"Domung"}, ["dez"] = {"Dengese"}, ["dga"] = {"Southern Dagaare"}, ["dgb"] = {"Bunoge Dogon"}, ["dgc"] = {"Casiguran Dumagat Agta"}, ["dgd"] = {"Dagaari Dioula"}, ["dge"] = {"Degenan"}, ["dgg"] = {"Doga"}, ["dgh"] = {"Dghwede"}, ["dgi"] = {"Northern Dagara"}, ["dgk"] = {"Dagba"}, ["dgl"] = {"Andaandi", "Dongolawi"}, ["dgn"] = {"Dagoman"}, ["dgo"] = {"Dogri (individual language)"}, ["dgr"] = {"Tlicho", "Dogrib", "Tłı̨chǫ"}, ["dgs"] = {"Dogoso"}, ["dgt"] = {"Ndra'ngith"}, ["dgw"] = {"Daungwurrung"}, ["dgx"] = {"Doghoro"}, ["dgz"] = {"Daga"}, ["dhd"] = {"Dhundari"}, ["dhg"] = {"Dhangu-Djangu", "Dhangu", "Djangu"}, ["dhi"] = {"Dhimal"}, ["dhl"] = {"Dhalandji"}, ["dhm"] = {"Zemba"}, ["dhn"] = {"Dhanki"}, ["dho"] = {"Dhodia"}, ["dhr"] = {"Dhargari"}, ["dhs"] = {"Dhaiso"}, ["dhu"] = {"Dhurga"}, ["dhv"] = {"Dehu", "Drehu"}, ["dhw"] = {"Dhanwar (Nepal)"}, ["dhx"] = {"Dhungaloo"}, ["dia"] = {"Dia"}, ["dib"] = {"South Central Dinka"}, ["dic"] = {"Lakota Dida"}, ["did"] = {"Didinga"}, ["dif"] = {"Dieri", "Diyari"}, ["dig"] = {"Digo", "Chidigo"}, ["dih"] = {"Kumiai"}, ["dii"] = {"Dimbong"}, ["dij"] = {"Dai"}, ["dik"] = {"Southwestern Dinka"}, ["dil"] = {"Dilling"}, ["dim"] = {"Dime"}, ["din"] = {"Dinka"}, ["dio"] = {"Dibo"}, ["dip"] = {"Northeastern Dinka"}, ["diq"] = {"Dimli (individual language)"}, ["dir"] = {"Dirim"}, ["dis"] = {"Dimasa"}, ["diu"] = {"Diriku"}, ["diw"] = {"Northwestern Dinka"}, ["dix"] = {"Dixon Reef"}, ["diy"] = {"Diuwe"}, ["diz"] = {"Ding"}, ["dja"] = {"Djadjawurrung"}, ["djb"] = {"Djinba"}, ["djc"] = {"Dar Daju Daju"}, ["djd"] = {"Djamindjung", "Ngaliwurru"}, ["dje"] = {"Zarma"}, ["djf"] = {"Djangun"}, ["dji"] = {"Djinang"}, ["djj"] = {"Djeebbana"}, ["djk"] = {"Eastern Maroon Creole", "Businenge Tongo", "Nenge"}, ["djm"] = {"Jamsay Dogon"}, ["djn"] = {"Jawoyn", "Djauan"}, ["djo"] = {"Jangkang"}, ["djr"] = {"Djambarrpuyngu"}, ["dju"] = {"Kapriman"}, ["djw"] = {"Djawi"}, ["dka"] = {"Dakpakha"}, ["dkg"] = {"Kadung"}, ["dkk"] = {"Dakka"}, ["dkr"] = {"Kuijau"}, ["dks"] = {"Southeastern Dinka"}, ["dkx"] = {"Mazagway"}, ["dlg"] = {"Dolgan"}, ["dlk"] = {"Dahalik"}, ["dlm"] = {"Dalmatian"}, ["dln"] = {"Darlong"}, ["dma"] = {"Duma"}, ["dmb"] = {"Mombo Dogon"}, ["dmc"] = {"Gavak"}, ["dmd"] = {"Madhi Madhi"}, ["dme"] = {"Dugwor"}, ["dmf"] = {"Medefaidrin"}, ["dmg"] = {"Upper Kinabatangan"}, ["dmk"] = {"Domaaki"}, ["dml"] = {"Dameli"}, ["dmm"] = {"Dama"}, ["dmn"] = {"Mande languages"}, ["dmo"] = {"Kemedzung"}, ["dmr"] = {"East Damar"}, ["dms"] = {"Dampelas"}, ["dmu"] = {"Dubu", "Tebi"}, ["dmv"] = {"Dumpas"}, ["dmw"] = {"Mudburra"}, ["dmx"] = {"Dema"}, ["dmy"] = {"Demta", "Sowari"}, ["dna"] = {"Upper Grand Valley Dani"}, ["dnd"] = {"Daonda"}, ["dne"] = {"Ndendeule"}, ["dng"] = {"Dungan"}, ["dni"] = {"Lower Grand Valley Dani"}, ["dnj"] = {"Dan"}, ["dnk"] = {"Dengka"}, ["dnn"] = {"Dzùùngoo"}, ["dno"] = {"Ndrulo", "Northern Lendu"}, ["dnr"] = {"Danaru"}, ["dnt"] = {"Mid Grand Valley Dani"}, ["dnu"] = {"Danau"}, ["dnv"] = {"Danu"}, ["dnw"] = {"Western Dani"}, ["dny"] = {"Dení"}, ["doa"] = {"Dom"}, ["dob"] = {"Dobu"}, ["doc"] = {"Northern Dong"}, ["doe"] = {"Doe"}, ["dof"] = {"Domu"}, ["doh"] = {"Dong"}, ["doi"] = {"Dogri (macrolanguage)"}, ["dok"] = {"Dondo"}, ["dol"] = {"Doso"}, ["don"] = {"Toura (Papua New Guinea)"}, ["doo"] = {"Dongo"}, ["dop"] = {"Lukpa"}, ["doq"] = {"Dominican Sign Language"}, ["dor"] = {"Dori'o"}, ["dos"] = {"Dogosé"}, ["dot"] = {"Dass"}, ["dov"] = {"Dombe"}, ["dow"] = {"Doyayo"}, ["dox"] = {"Bussa"}, ["doy"] = {"Dompo"}, ["doz"] = {"Dorze"}, ["dpp"] = {"Papar"}, ["dra"] = {"Dravidian languages"}, ["drb"] = {"Dair"}, ["drc"] = {"Minderico"}, ["drd"] = {"Darmiya"}, ["dre"] = {"Dolpo"}, ["drg"] = {"Rungus"}, ["dri"] = {"C'Lela"}, ["drl"] = {"Paakantyi"}, ["drn"] = {"West Damar"}, ["dro"] = {"Daro-Matu Melanau"}, ["drq"] = {"Dura"}, ["drs"] = {"Gedeo"}, ["drt"] = {"Drents"}, ["dru"] = {"Rukai"}, ["dry"] = {"Darai"}, ["dsb"] = {"Lower Sorbian"}, ["dse"] = {"Dutch Sign Language"}, ["dsh"] = {"Daasanach"}, ["dsi"] = {"Disa"}, ["dsk"] = {"Dokshi"}, ["dsl"] = {"Danish Sign Language"}, ["dsn"] = {"Dusner"}, ["dso"] = {"Desiya"}, ["dsq"] = {"Tadaksahak"}, ["dsz"] = {"Mardin Sign Language"}, ["dta"] = {"Daur"}, ["dtb"] = {"Labuk-Kinabatangan Kadazan"}, ["dtd"] = {"Ditidaht"}, ["dth"] = {"Adithinngithigh"}, ["dti"] = {"Ana Tinga Dogon"}, ["dtk"] = {"Tene Kan Dogon"}, ["dtm"] = {"Tomo Kan Dogon"}, ["dtn"] = {"Daatsʼíin"}, ["dto"] = {"Tommo So Dogon"}, ["dtp"] = {"Kadazan Dusun", "Central Dusun"}, ["dtr"] = {"Lotud"}, ["dts"] = {"Toro So Dogon"}, ["dtt"] = {"Toro Tegu Dogon"}, ["dtu"] = {"Tebul Ure Dogon"}, ["dty"] = {"Dotyali"}, ["dua"] = {"Duala"}, ["dub"] = {"Dubli"}, ["duc"] = {"Duna"}, ["due"] = {"Umiray Dumaget Agta"}, ["duf"] = {"Dumbea", "Drubea"}, ["dug"] = {"Duruma", "Chiduruma"}, ["duh"] = {"Dungra Bhil"}, ["dui"] = {"Dumun"}, ["duk"] = {"Uyajitaya"}, ["dul"] = {"Alabat Island Agta"}, ["dum"] = {"Middle Dutch (ca. 1050-1350)"}, ["dun"] = {"Dusun Deyah"}, ["duo"] = {"Dupaninan Agta"}, ["dup"] = {"Duano"}, ["duq"] = {"Dusun Malang"}, ["dur"] = {"Dii"}, ["dus"] = {"Dumi"}, ["duu"] = {"Drung"}, ["duv"] = {"Duvle"}, ["duw"] = {"Dusun Witu"}, ["dux"] = {"Duungooma"}, ["duy"] = {"Dicamay Agta"}, ["duz"] = {"Duli-Gey"}, ["dva"] = {"Duau"}, ["dwa"] = {"Diri"}, ["dwk"] = {"Dawik Kui"}, ["dwr"] = {"Dawro"}, ["dws"] = {"Dutton World Speedwords"}, ["dwu"] = {"Dhuwal"}, ["dww"] = {"Dawawa"}, ["dwy"] = {"Dhuwaya"}, ["dwz"] = {"Dewas Rai"}, ["dya"] = {"Dyan"}, ["dyb"] = {"Dyaberdyaber"}, ["dyd"] = {"Dyugun"}, ["dyg"] = {"Villa Viciosa Agta"}, ["dyi"] = {"Djimini Senoufo"}, ["dyl"] = {"Bhutanese Sign Language"}, ["dym"] = {"Yanda Dom Dogon"}, ["dyn"] = {"Dyangadi", "Dhanggatti"}, ["dyo"] = {"Jola-Fonyi"}, ["dyr"] = {"Dyarim"}, ["dyu"] = {"Dyula"}, ["dyy"] = {"Djabugay", "Dyaabugay"}, ["dza"] = {"Tunzu"}, ["dzd"] = {"Daza"}, ["dze"] = {"Djiwarli"}, ["dzg"] = {"Dazaga"}, ["dzl"] = {"Dzalakha"}, ["dzn"] = {"Dzando"}, ["eaa"] = {"Karenggapa"}, ["ebc"] = {"Beginci"}, ["ebg"] = {"Ebughu"}, ["ebk"] = {"Eastern Bontok"}, ["ebo"] = {"Teke-Ebo"}, ["ebr"] = {"Ebrié"}, ["ebu"] = {"Embu", "Kiembu"}, ["ecr"] = {"Eteocretan"}, ["ecs"] = {"Ecuadorian Sign Language"}, ["ecy"] = {"Eteocypriot"}, ["eee"] = {"E"}, ["efa"] = {"Efai"}, ["efe"] = {"Efe"}, ["efi"] = {"Efik"}, ["ega"] = {"Ega"}, ["egl"] = {"Emilian"}, ["egm"] = {"Benamanga"}, ["ego"] = {"Eggon"}, ["egx"] = {"Egyptian languages"}, ["egy"] = {"Egyptian (Ancient)"}, ["ehs"] = {"Miyakubo Sign Language"}, ["ehu"] = {"Ehueun"}, ["eip"] = {"Eipomek"}, ["eit"] = {"Eitiep"}, ["eiv"] = {"Askopan"}, ["eja"] = {"Ejamat"}, ["eka"] = {"Ekajuk"}, ["eke"] = {"Ekit"}, ["ekg"] = {"Ekari"}, ["eki"] = {"Eki"}, ["ekk"] = {"Standard Estonian"}, ["ekl"] = {"Kol (Bangladesh)", "Kol"}, ["ekm"] = {"Elip"}, ["eko"] = {"Koti"}, ["ekp"] = {"Ekpeye"}, ["ekr"] = {"Yace"}, ["eky"] = {"Eastern Kayah"}, ["ele"] = {"Elepi"}, ["elh"] = {"El Hugeirat"}, ["eli"] = {"Nding"}, ["elk"] = {"Elkei"}, ["elm"] = {"Eleme"}, ["elo"] = {"El Molo"}, ["elu"] = {"Elu"}, ["elx"] = {"Elamite"}, ["ema"] = {"Emai-Iuleha-Ora"}, ["emb"] = {"Embaloh"}, ["eme"] = {"Emerillon"}, ["emg"] = {"Eastern Meohang"}, ["emi"] = {"Mussau-Emira"}, ["emk"] = {"Eastern Maninkakan"}, ["emm"] = {"Mamulique"}, ["emn"] = {"Eman"}, ["emp"] = {"Northern Emberá"}, ["emq"] = {"Eastern Minyag"}, ["ems"] = {"Pacific Gulf Yupik"}, ["emu"] = {"Eastern Muria"}, ["emw"] = {"Emplawas"}, ["emx"] = {"Erromintxela"}, ["emy"] = {"Epigraphic Mayan"}, ["emz"] = {"Mbessa"}, ["ena"] = {"Apali"}, ["enb"] = {"Markweeta"}, ["enc"] = {"En"}, ["end"] = {"Ende"}, ["enf"] = {"Forest Enets"}, ["enh"] = {"Tundra Enets"}, ["enl"] = {"Enlhet"}, ["enm"] = {"Middle English (1100-1500)"}, ["enn"] = {"Engenni"}, ["eno"] = {"Enggano"}, ["enq"] = {"Enga"}, ["enr"] = {"Emumu", "Emem"}, ["enu"] = {"Enu"}, ["env"] = {"Enwan (Edo State)"}, ["enw"] = {"Enwan (Akwa Ibom State)"}, ["enx"] = {"Enxet"}, ["eot"] = {"Beti (Côte d'Ivoire)"}, ["epi"] = {"Epie"}, ["era"] = {"Eravallan"}, ["erg"] = {"Sie"}, ["erh"] = {"Eruwa"}, ["eri"] = {"Ogea"}, ["erk"] = {"South Efate"}, ["ero"] = {"Horpa"}, ["err"] = {"Erre"}, ["ers"] = {"Ersu"}, ["ert"] = {"Eritai"}, ["erw"] = {"Erokwanas"}, ["ese"] = {"Ese Ejja"}, ["esg"] = {"Aheri Gondi"}, ["esh"] = {"Eshtehardi"}, ["esi"] = {"North Alaskan Inupiatun"}, ["esk"] = {"Northwest Alaska Inupiatun"}, ["esl"] = {"Egypt Sign Language"}, ["esm"] = {"Esuma"}, ["esn"] = {"Salvadoran Sign Language"}, ["eso"] = {"Estonian Sign Language"}, ["esq"] = {"Esselen"}, ["ess"] = {"Central Siberian Yupik"}, ["esu"] = {"Central Yupik"}, ["esx"] = {"Eskimo-Aleut languages"}, ["esy"] = {"Eskayan"}, ["etb"] = {"Etebi"}, ["etc"] = {"Etchemin"}, ["eth"] = {"Ethiopian Sign Language"}, ["etn"] = {"Eton (Vanuatu)"}, ["eto"] = {"Eton (Cameroon)"}, ["etr"] = {"Edolo"}, ["ets"] = {"Yekhee"}, ["ett"] = {"Etruscan"}, ["etu"] = {"Ejagham"}, ["etx"] = {"Eten"}, ["etz"] = {"Semimi"}, ["eud"] = {"Eudeve"}, ["euq"] = {"Basque (family)"}, ["eve"] = {"Even"}, ["evh"] = {"Uvbie"}, ["evn"] = {"Evenki"}, ["ewo"] = {"Ewondo"}, ["ext"] = {"Extremaduran"}, ["eya"] = {"Eyak"}, ["eyo"] = {"Keiyo"}, ["eza"] = {"Ezaa"}, ["eze"] = {"Uzekwe"}, ["faa"] = {"Fasu"}, ["fab"] = {"Fa d'Ambu"}, ["fad"] = {"Wagi"}, ["faf"] = {"Fagani"}, ["fag"] = {"Finongan"}, ["fah"] = {"Baissa Fali"}, ["fai"] = {"Faiwol"}, ["faj"] = {"Faita"}, ["fak"] = {"Fang (Cameroon)"}, ["fal"] = {"South Fali"}, ["fam"] = {"Fam"}, ["fan"] = {"Fang (Equatorial Guinea)"}, ["fap"] = {"Paloor"}, ["far"] = {"Fataleka"}, ["fat"] = {"Fanti"}, ["fau"] = {"Fayu"}, ["fax"] = {"Fala"}, ["fay"] = {"Southwestern Fars"}, ["faz"] = {"Northwestern Fars"}, ["fbl"] = {"West Albay Bikol"}, ["fcs"] = {"Quebec Sign Language"}, ["fer"] = {"Feroge"}, ["ffi"] = {"Foia Foia"}, ["ffm"] = {"Maasina Fulfulde"}, ["fgr"] = {"Fongoro"}, ["fia"] = {"Nobiin"}, ["fie"] = {"Fyer"}, ["fif"] = {"Faifi"}, ["fil"] = {"Filipino", "Pilipino"}, ["fip"] = {"Fipa"}, ["fir"] = {"Firan"}, ["fit"] = {"Tornedalen Finnish", "Meänkieli"}, ["fiu"] = {"Finno-Ugrian languages"}, ["fiw"] = {"Fiwaga"}, ["fkk"] = {"Kirya-Konzəl"}, ["fkv"] = {"Kven Finnish"}, ["fla"] = {"Kalispel-Pend d'Oreille"}, ["flh"] = {"Foau"}, ["fli"] = {"Fali"}, ["fll"] = {"North Fali"}, ["fln"] = {"Flinders Island"}, ["flr"] = {"Fuliiru"}, ["fly"] = {"Flaaitaal", "Tsotsitaal"}, ["fmp"] = {"Fe'fe'"}, ["fmu"] = {"Far Western Muria"}, ["fnb"] = {"Fanbak"}, ["fng"] = {"Fanagalo"}, ["fni"] = {"Fania"}, ["fod"] = {"Foodo"}, ["foi"] = {"Foi"}, ["fom"] = {"Foma"}, ["fon"] = {"Fon"}, ["for"] = {"Fore"}, ["fos"] = {"Siraya"}, ["fox"] = {"Formosan languages"}, ["fpe"] = {"Fernando Po Creole English"}, ["fqs"] = {"Fas"}, ["frc"] = {"Cajun French"}, ["frd"] = {"Fordata"}, ["frk"] = {"Frankish"}, ["frm"] = {"Middle French (ca. 1400-1600)"}, ["fro"] = {"Old French (842-ca. 1400)"}, ["frp"] = {"Arpitan", "Francoprovençal"}, ["frq"] = {"Forak"}, ["frr"] = {"Northern Frisian"}, ["frs"] = {"Eastern Frisian"}, ["frt"] = {"Fortsenal"}, ["fse"] = {"Finnish Sign Language"}, ["fsl"] = {"French Sign Language"}, ["fss"] = {"Finland-Swedish Sign Language", "finlandssvenskt teckenspråk", "suomenruotsalainen viittomakieli"}, ["fub"] = {"Adamawa Fulfulde"}, ["fuc"] = {"Pulaar"}, ["fud"] = {"East Futuna"}, ["fue"] = {"Borgu Fulfulde"}, ["fuf"] = {"Pular"}, ["fuh"] = {"Western Niger Fulfulde"}, ["fui"] = {"Bagirmi Fulfulde"}, ["fuj"] = {"Ko"}, ["fum"] = {"Fum"}, ["fun"] = {"Fulniô"}, ["fuq"] = {"Central-Eastern Niger Fulfulde"}, ["fur"] = {"Friulian"}, ["fut"] = {"Futuna-Aniwa"}, ["fuu"] = {"Furu"}, ["fuv"] = {"Nigerian Fulfulde"}, ["fuy"] = {"Fuyug"}, ["fvr"] = {"Fur"}, ["fwa"] = {"Fwâi"}, ["fwe"] = {"Fwe"}, ["gaa"] = {"Ga"}, ["gab"] = {"Gabri"}, ["gac"] = {"Mixed Great Andamanese"}, ["gad"] = {"Gaddang"}, ["gae"] = {"Guarequena"}, ["gaf"] = {"Gende"}, ["gag"] = {"Gagauz"}, ["gah"] = {"Alekano"}, ["gai"] = {"Borei"}, ["gaj"] = {"Gadsup"}, ["gak"] = {"Gamkonora"}, ["gal"] = {"Galolen"}, ["gam"] = {"Kandawo"}, ["gan"] = {"Gan Chinese"}, ["gao"] = {"Gants"}, ["gap"] = {"Gal"}, ["gaq"] = {"Gata'"}, ["gar"] = {"Galeya"}, ["gas"] = {"Adiwasi Garasia"}, ["gat"] = {"Kenati"}, ["gau"] = {"Mudhili Gadaba"}, ["gaw"] = {"Nobonob"}, ["gax"] = {"Borana-Arsi-Guji Oromo"}, ["gay"] = {"Gayo"}, ["gaz"] = {"West Central Oromo"}, ["gba"] = {"Gbaya (Central African Republic)"}, ["gbb"] = {"Kaytetye"}, ["gbd"] = {"Karajarri"}, ["gbe"] = {"Niksek"}, ["gbf"] = {"Gaikundi"}, ["gbg"] = {"Gbanziri"}, ["gbh"] = {"Defi Gbe"}, ["gbi"] = {"Galela"}, ["gbj"] = {"Bodo Gadaba"}, ["gbk"] = {"Gaddi"}, ["gbl"] = {"Gamit"}, ["gbm"] = {"Garhwali"}, ["gbn"] = {"Mo'da"}, ["gbo"] = {"Northern Grebo"}, ["gbp"] = {"Gbaya-Bossangoa"}, ["gbq"] = {"Gbaya-Bozoum"}, ["gbr"] = {"Gbagyi"}, ["gbs"] = {"Gbesi Gbe"}, ["gbu"] = {"Gagadu"}, ["gbv"] = {"Gbanu"}, ["gbw"] = {"Gabi-Gabi"}, ["gbx"] = {"Eastern Xwla Gbe"}, ["gby"] = {"Gbari"}, ["gbz"] = {"Zoroastrian Dari"}, ["gcc"] = {"Mali"}, ["gcd"] = {"Ganggalida"}, ["gce"] = {"Galice"}, ["gcf"] = {"Guadeloupean Creole French"}, ["gcl"] = {"Grenadian Creole English"}, ["gcn"] = {"Gaina"}, ["gcr"] = {"Guianese Creole French"}, ["gct"] = {"Colonia Tovar German"}, ["gda"] = {"Gade Lohar"}, ["gdb"] = {"Pottangi Ollar Gadaba"}, ["gdc"] = {"Gugu Badhun"}, ["gdd"] = {"Gedaged"}, ["gde"] = {"Gude"}, ["gdf"] = {"Guduf-Gava"}, ["gdg"] = {"Ga'dang"}, ["gdh"] = {"Gadjerawang", "Gajirrabeng"}, ["gdi"] = {"Gundi"}, ["gdj"] = {"Gurdjar"}, ["gdk"] = {"Gadang"}, ["gdl"] = {"Dirasha"}, ["gdm"] = {"Laal"}, ["gdn"] = {"Umanakaina"}, ["gdo"] = {"Ghodoberi"}, ["gdq"] = {"Mehri"}, ["gdr"] = {"Wipi"}, ["gds"] = {"Ghandruk Sign Language"}, ["gdt"] = {"Kungardutyi"}, ["gdu"] = {"Gudu"}, ["gdx"] = {"Godwari"}, ["gea"] = {"Geruma"}, ["geb"] = {"Kire"}, ["gec"] = {"Gboloo Grebo"}, ["ged"] = {"Gade"}, ["gef"] = {"Gerai"}, ["geg"] = {"Gengle"}, ["geh"] = {"Hutterite German", "Hutterisch"}, ["gei"] = {"Gebe"}, ["gej"] = {"Gen"}, ["gek"] = {"Ywom"}, ["gel"] = {"ut-Ma'in"}, ["gem"] = {"Germanic languages"}, ["geq"] = {"Geme"}, ["ges"] = {"Geser-Gorom"}, ["gev"] = {"Eviya"}, ["gew"] = {"Gera"}, ["gex"] = {"Garre"}, ["gey"] = {"Enya"}, ["gez"] = {"Geez"}, ["gfk"] = {"Patpatar"}, ["gft"] = {"Gafat"}, ["gga"] = {"Gao"}, ["ggb"] = {"Gbii"}, ["ggd"] = {"Gugadj"}, ["gge"] = {"Gurr-goni"}, ["ggg"] = {"Gurgula"}, ["ggk"] = {"Kungarakany"}, ["ggl"] = {"Ganglau"}, ["ggt"] = {"Gitua"}, ["ggu"] = {"Gagu", "Gban"}, ["ggw"] = {"Gogodala"}, ["gha"] = {"Ghadamès"}, ["ghc"] = {"Hiberno-Scottish Gaelic"}, ["ghe"] = {"Southern Ghale"}, ["ghh"] = {"Northern Ghale"}, ["ghk"] = {"Geko Karen"}, ["ghl"] = {"Ghulfan"}, ["ghn"] = {"Ghanongga"}, ["gho"] = {"Ghomara"}, ["ghr"] = {"Ghera"}, ["ghs"] = {"Guhu-Samane"}, ["ght"] = {"Kuke", "Kutang Ghale"}, ["gia"] = {"Kija"}, ["gib"] = {"Gibanawa"}, ["gic"] = {"Gail"}, ["gid"] = {"Gidar"}, ["gie"] = {"Gaɓogbo", "Guébie"}, ["gig"] = {"Goaria"}, ["gih"] = {"Githabul"}, ["gii"] = {"Girirra"}, ["gil"] = {"Gilbertese"}, ["gim"] = {"Gimi (Eastern Highlands)"}, ["gin"] = {"Hinukh"}, ["gip"] = {"Gimi (West New Britain)"}, ["giq"] = {"Green Gelao"}, ["gir"] = {"Red Gelao"}, ["gis"] = {"North Giziga"}, ["git"] = {"Gitxsan"}, ["giu"] = {"Mulao"}, ["giw"] = {"White Gelao"}, ["gix"] = {"Gilima"}, ["giy"] = {"Giyug"}, ["giz"] = {"South Giziga"}, ["gjk"] = {"Kachi Koli"}, ["gjm"] = {"Gunditjmara"}, ["gjn"] = {"Gonja"}, ["gjr"] = {"Gurindji Kriol"}, ["gju"] = {"Gujari"}, ["gka"] = {"Guya"}, ["gkd"] = {"Magɨ (Madang Province)"}, ["gke"] = {"Ndai"}, ["gkn"] = {"Gokana"}, ["gko"] = {"Kok-Nar"}, ["gkp"] = {"Guinea Kpelle"}, ["gku"] = {"ǂUngkue"}, ["glb"] = {"Belning"}, ["glc"] = {"Bon Gula"}, ["gld"] = {"Nanai"}, ["glh"] = {"Northwest Pashai", "Northwest Pashayi"}, ["glj"] = {"Gula Iro"}, ["glk"] = {"Gilaki"}, ["gll"] = {"Garlali"}, ["glo"] = {"Galambu"}, ["glr"] = {"Glaro-Twabo"}, ["glu"] = {"Gula (Chad)"}, ["glw"] = {"Glavda"}, ["gly"] = {"Gule"}, ["gma"] = {"Gambera"}, ["gmb"] = {"Gula'alaa"}, ["gmd"] = {"Mághdì"}, ["gme"] = {"East Germanic languages"}, ["gmg"] = {"Magɨyi"}, ["gmh"] = {"Middle High German (ca. 1050-1500)"}, ["gml"] = {"Middle Low German"}, ["gmm"] = {"Gbaya-Mbodomo"}, ["gmn"] = {"Gimnime"}, ["gmq"] = {"North Germanic languages"}, ["gmr"] = {"Mirning", "Mirniny"}, ["gmu"] = {"Gumalu"}, ["gmv"] = {"Gamo"}, ["gmw"] = {"West Germanic languages"}, ["gmx"] = {"Magoma"}, ["gmy"] = {"Mycenaean Greek"}, ["gmz"] = {"Mgbolizhia"}, ["gna"] = {"Kaansa"}, ["gnb"] = {"Gangte"}, ["gnc"] = {"Guanche"}, ["gnd"] = {"Zulgo-Gemzek"}, ["gne"] = {"Ganang"}, ["gng"] = {"Ngangam"}, ["gnh"] = {"Lere"}, ["gni"] = {"Gooniyandi"}, ["gnj"] = {"Ngen"}, ["gnk"] = {"ǁGana"}, ["gnl"] = {"Gangulu"}, ["gnm"] = {"Ginuman"}, ["gnn"] = {"Gumatj"}, ["gno"] = {"Northern Gondi"}, ["gnq"] = {"Gana"}, ["gnr"] = {"Gureng Gureng"}, ["gnt"] = {"Guntai"}, ["gnu"] = {"Gnau"}, ["gnw"] = {"Western Bolivian Guaraní"}, ["gnz"] = {"Ganzi"}, ["goa"] = {"Guro"}, ["gob"] = {"Playero"}, ["goc"] = {"Gorakor"}, ["god"] = {"Godié"}, ["goe"] = {"Gongduk"}, ["gof"] = {"Gofa"}, ["gog"] = {"Gogo"}, ["goh"] = {"Old High German (ca. 750-1050)"}, ["goi"] = {"Gobasi"}, ["goj"] = {"Gowlan"}, ["gok"] = {"Gowli"}, ["gol"] = {"Gola"}, ["gom"] = {"Goan Konkani"}, ["gon"] = {"Gondi"}, ["goo"] = {"Gone Dau"}, ["gop"] = {"Yeretuar"}, ["goq"] = {"Gorap"}, ["gor"] = {"Gorontalo"}, ["gos"] = {"Gronings"}, ["got"] = {"Gothic"}, ["gou"] = {"Gavar"}, ["gov"] = {"Goo"}, ["gow"] = {"Gorowa"}, ["gox"] = {"Gobu"}, ["goy"] = {"Goundo"}, ["goz"] = {"Gozarkhani"}, ["gpa"] = {"Gupa-Abawa"}, ["gpe"] = {"Ghanaian Pidgin English"}, ["gpn"] = {"Taiap"}, ["gqa"] = {"Ga'anda"}, ["gqi"] = {"Guiqiong"}, ["gqn"] = {"Guana (Brazil)"}, ["gqr"] = {"Gor"}, ["gqu"] = {"Qau"}, ["gra"] = {"Rajput Garasia"}, ["grb"] = {"Grebo"}, ["grc"] = {"Ancient Greek (to 1453)"}, ["grd"] = {"Guruntum-Mbaaru"}, ["grg"] = {"Madi"}, ["grh"] = {"Gbiri-Niragu"}, ["gri"] = {"Ghari"}, ["grj"] = {"Southern Grebo"}, ["grk"] = {"Greek languages"}, ["grm"] = {"Kota Marudu Talantang"}, ["gro"] = {"Groma"}, ["grq"] = {"Gorovu"}, ["grr"] = {"Taznatit"}, ["grs"] = {"Gresi"}, ["grt"] = {"Garo"}, ["gru"] = {"Kistane"}, ["grv"] = {"Central Grebo"}, ["grw"] = {"Gweda"}, ["grx"] = {"Guriaso"}, ["gry"] = {"Barclayville Grebo"}, ["grz"] = {"Guramalum"}, ["gse"] = {"Ghanaian Sign Language"}, ["gsg"] = {"German Sign Language"}, ["gsl"] = {"Gusilay"}, ["gsm"] = {"Guatemalan Sign Language"}, ["gsn"] = {"Nema", "Gusan"}, ["gso"] = {"Southwest Gbaya"}, ["gsp"] = {"Wasembo"}, ["gss"] = {"Greek Sign Language"}, ["gsw"] = {"Swiss German", "Alemannic", "Alsatian"}, ["gta"] = {"Guató"}, ["gtu"] = {"Aghu-Tharnggala"}, ["gua"] = {"Shiki"}, ["gub"] = {"Guajajára"}, ["guc"] = {"Wayuu"}, ["gud"] = {"Yocoboué Dida"}, ["gue"] = {"Gurindji"}, ["guf"] = {"Gupapuyngu"}, ["gug"] = {"Paraguayan Guaraní"}, ["guh"] = {"Guahibo"}, ["gui"] = {"Eastern Bolivian Guaraní"}, ["guk"] = {"Gumuz"}, ["gul"] = {"Sea Island Creole English"}, ["gum"] = {"Guambiano"}, ["gun"] = {"Mbyá Guaraní"}, ["guo"] = {"Guayabero"}, ["gup"] = {"Gunwinggu"}, ["guq"] = {"Aché"}, ["gur"] = {"Farefare"}, ["gus"] = {"Guinean Sign Language"}, ["gut"] = {"Maléku Jaíka"}, ["guu"] = {"Yanomamö"}, ["guw"] = {"Gun"}, ["gux"] = {"Gourmanchéma"}, ["guz"] = {"Gusii", "Ekegusii"}, ["gva"] = {"Guana (Paraguay)"}, ["gvc"] = {"Guanano"}, ["gve"] = {"Duwet"}, ["gvf"] = {"Golin"}, ["gvj"] = {"Guajá"}, ["gvl"] = {"Gulay"}, ["gvm"] = {"Gurmana"}, ["gvn"] = {"Kuku-Yalanji"}, ["gvo"] = {"Gavião Do Jiparaná"}, ["gvp"] = {"Pará Gavião"}, ["gvr"] = {"Gurung"}, ["gvs"] = {"Gumawana"}, ["gvy"] = {"Guyani"}, ["gwa"] = {"Mbato"}, ["gwb"] = {"Gwa"}, ["gwc"] = {"Gawri", "Kalami"}, ["gwd"] = {"Gawwada"}, ["gwe"] = {"Gweno"}, ["gwf"] = {"Gowro"}, ["gwg"] = {"Moo"}, ["gwi"] = {"Gwichʼin"}, ["gwj"] = {"ǀGwi"}, ["gwm"] = {"Awngthim"}, ["gwn"] = {"Gwandara"}, ["gwr"] = {"Gwere"}, ["gwt"] = {"Gawar-Bati"}, ["gwu"] = {"Guwamu"}, ["gww"] = {"Kwini"}, ["gwx"] = {"Gua"}, ["gxx"] = {"Wè Southern"}, ["gya"] = {"Northwest Gbaya"}, ["gyb"] = {"Garus"}, ["gyd"] = {"Kayardild"}, ["gye"] = {"Gyem"}, ["gyf"] = {"Gungabula"}, ["gyg"] = {"Gbayi"}, ["gyi"] = {"Gyele"}, ["gyl"] = {"Gayil"}, ["gym"] = {"Ngäbere"}, ["gyn"] = {"Guyanese Creole English"}, ["gyo"] = {"Gyalsumdo"}, ["gyr"] = {"Guarayu"}, ["gyy"] = {"Gunya"}, ["gyz"] = {"Geji", "Gyaazi"}, ["gza"] = {"Ganza"}, ["gzi"] = {"Gazi"}, ["gzn"] = {"Gane"}, ["haa"] = {"Hän"}, ["hab"] = {"Hanoi Sign Language"}, ["hac"] = {"Gurani"}, ["had"] = {"Hatam"}, ["hae"] = {"Eastern Oromo"}, ["haf"] = {"Haiphong Sign Language"}, ["hag"] = {"Hanga"}, ["hah"] = {"Hahon"}, ["hai"] = {"Haida"}, ["haj"] = {"Hajong"}, ["hak"] = {"Hakka Chinese"}, ["hal"] = {"Halang"}, ["ham"] = {"Hewa"}, ["han"] = {"Hangaza"}, ["hao"] = {"Hakö"}, ["hap"] = {"Hupla"}, ["haq"] = {"Ha"}, ["har"] = {"Harari"}, ["has"] = {"Haisla"}, ["hav"] = {"Havu"}, ["haw"] = {"Hawaiian"}, ["hax"] = {"Southern Haida"}, ["hay"] = {"Haya"}, ["haz"] = {"Hazaragi"}, ["hba"] = {"Hamba"}, ["hbb"] = {"Huba"}, ["hbn"] = {"Heiban"}, ["hbo"] = {"Ancient Hebrew"}, ["hbu"] = {"Habu"}, ["hca"] = {"Andaman Creole Hindi"}, ["hch"] = {"Huichol"}, ["hdn"] = {"Northern Haida"}, ["hds"] = {"Honduras Sign Language"}, ["hdy"] = {"Hadiyya"}, ["hea"] = {"Northern Qiandong Miao"}, ["hed"] = {"Herdé"}, ["heg"] = {"Helong"}, ["heh"] = {"Hehe"}, ["hei"] = {"Heiltsuk"}, ["hem"] = {"Hemba"}, ["hgm"] = {"Haiǁom"}, ["hgw"] = {"Haigwai"}, ["hhi"] = {"Hoia Hoia"}, ["hhr"] = {"Kerak"}, ["hhy"] = {"Hoyahoya"}, ["hia"] = {"Lamang"}, ["hib"] = {"Hibito"}, ["hid"] = {"Hidatsa"}, ["hif"] = {"Fiji Hindi"}, ["hig"] = {"Kamwe"}, ["hih"] = {"Pamosu"}, ["hii"] = {"Hinduri"}, ["hij"] = {"Hijuk"}, ["hik"] = {"Seit-Kaitetu"}, ["hil"] = {"Hiligaynon"}, ["him"] = {"Himachali languages", "Western Pahari languages"}, ["hio"] = {"Tsoa"}, ["hir"] = {"Himarimã"}, ["hit"] = {"Hittite"}, ["hiw"] = {"Hiw"}, ["hix"] = {"Hixkaryána"}, ["hji"] = {"Haji"}, ["hka"] = {"Kahe"}, ["hke"] = {"Hunde"}, ["hkh"] = {"Khah", "Poguli"}, ["hkk"] = {"Hunjara-Kaina Ke"}, ["hkn"] = {"Mel-Khaonh"}, ["hks"] = {"Hong Kong Sign Language", "Heung Kong Sau Yue"}, ["hla"] = {"Halia"}, ["hlb"] = {"Halbi"}, ["hld"] = {"Halang Doan"}, ["hle"] = {"Hlersu"}, ["hlt"] = {"Matu Chin"}, ["hlu"] = {"Hieroglyphic Luwian"}, ["hma"] = {"Southern Mashan Hmong", "Southern Mashan Miao"}, ["hmb"] = {"Humburi Senni Songhay"}, ["hmc"] = {"Central Huishui Hmong", "Central Huishui Miao"}, ["hmd"] = {"Large Flowery Miao", "A-hmaos", "Da-Hua Miao"}, ["hme"] = {"Eastern Huishui Hmong", "Eastern Huishui Miao"}, ["hmf"] = {"Hmong Don"}, ["hmg"] = {"Southwestern Guiyang Hmong"}, ["hmh"] = {"Southwestern Huishui Hmong", "Southwestern Huishui Miao"}, ["hmi"] = {"Northern Huishui Hmong", "Northern Huishui Miao"}, ["hmj"] = {"Ge", "Gejia"}, ["hmk"] = {"Maek"}, ["hml"] = {"Luopohe Hmong", "Luopohe Miao"}, ["hmm"] = {"Central Mashan Hmong", "Central Mashan Miao"}, ["hmn"] = {"Hmong", "Mong"}, ["hmp"] = {"Northern Mashan Hmong", "Northern Mashan Miao"}, ["hmq"] = {"Eastern Qiandong Miao"}, ["hmr"] = {"Hmar"}, ["hms"] = {"Southern Qiandong Miao"}, ["hmt"] = {"Hamtai"}, ["hmu"] = {"Hamap"}, ["hmv"] = {"Hmong Dô"}, ["hmw"] = {"Western Mashan Hmong", "Western Mashan Miao"}, ["hmx"] = {"Hmong-Mien languages"}, ["hmy"] = {"Southern Guiyang Hmong", "Southern Guiyang Miao"}, ["hmz"] = {"Hmong Shua", "Sinicized Miao"}, ["hna"] = {"Mina (Cameroon)"}, ["hnd"] = {"Southern Hindko"}, ["hne"] = {"Chhattisgarhi"}, ["hng"] = {"Hungu"}, ["hnh"] = {"ǁAni"}, ["hni"] = {"Hani"}, ["hnj"] = {"Hmong Njua", "Mong Leng", "Mong Njua"}, ["hnm"] = {"Hainanese"}, ["hnn"] = {"Hanunoo"}, ["hno"] = {"Northern Hindko"}, ["hns"] = {"Caribbean Hindustani"}, ["hnu"] = {"Hung"}, ["hoa"] = {"Hoava"}, ["hob"] = {"Mari (Madang Province)"}, ["hoc"] = {"Ho"}, ["hod"] = {"Holma"}, ["hoe"] = {"Horom"}, ["hoh"] = {"Hobyót"}, ["hoi"] = {"Holikachuk"}, ["hoj"] = {"Hadothi", "Haroti"}, ["hok"] = {"Hokan languages"}, ["hol"] = {"Holu"}, ["hom"] = {"Homa"}, ["hoo"] = {"Holoholo"}, ["hop"] = {"Hopi"}, ["hor"] = {"Horo"}, ["hos"] = {"Ho Chi Minh City Sign Language"}, ["hot"] = {"Hote", "Malê"}, ["hov"] = {"Hovongan"}, ["how"] = {"Honi"}, ["hoy"] = {"Holiya"}, ["hoz"] = {"Hozo"}, ["hpo"] = {"Hpon"}, ["hps"] = {"Hawai'i Sign Language (HSL)", "Hawai'i Pidgin Sign Language"}, ["hra"] = {"Hrangkhol"}, ["hrc"] = {"Niwer Mil"}, ["hre"] = {"Hre"}, ["hrk"] = {"Haruku"}, ["hrm"] = {"Horned Miao"}, ["hro"] = {"Haroi"}, ["hrp"] = {"Nhirrpi"}, ["hrt"] = {"Hértevin"}, ["hru"] = {"Hruso"}, ["hrw"] = {"Warwar Feni"}, ["hrx"] = {"Hunsrik"}, ["hrz"] = {"Harzani"}, ["hsb"] = {"Upper Sorbian"}, ["hsh"] = {"Hungarian Sign Language"}, ["hsl"] = {"Hausa Sign Language"}, ["hsn"] = {"Xiang Chinese"}, ["hss"] = {"Harsusi"}, ["hti"] = {"Hoti"}, ["hto"] = {"Minica Huitoto"}, ["hts"] = {"Hadza"}, ["htu"] = {"Hitu"}, ["htx"] = {"Middle Hittite"}, ["hub"] = {"Huambisa"}, ["huc"] = {"ǂHua", "ǂʼAmkhoe"}, ["hud"] = {"Huaulu"}, ["hue"] = {"San Francisco Del Mar Huave"}, ["huf"] = {"Humene"}, ["hug"] = {"Huachipaeri"}, ["huh"] = {"Huilliche"}, ["hui"] = {"Huli"}, ["huj"] = {"Northern Guiyang Hmong", "Northern Guiyang Miao"}, ["huk"] = {"Hulung"}, ["hul"] = {"Hula"}, ["hum"] = {"Hungana"}, ["huo"] = {"Hu"}, ["hup"] = {"Hupa"}, ["huq"] = {"Tsat"}, ["hur"] = {"Halkomelem"}, ["hus"] = {"Huastec"}, ["hut"] = {"Humla"}, ["huu"] = {"Murui Huitoto"}, ["huv"] = {"San Mateo Del Mar Huave"}, ["huw"] = {"Hukumina"}, ["hux"] = {"Nüpode Huitoto"}, ["huy"] = {"Hulaulá"}, ["huz"] = {"Hunzib"}, ["hvc"] = {"Haitian Vodoun Culture Language"}, ["hve"] = {"San Dionisio Del Mar Huave"}, ["hvk"] = {"Haveke"}, ["hvn"] = {"Sabu"}, ["hvv"] = {"Santa María Del Mar Huave"}, ["hwa"] = {"Wané"}, ["hwc"] = {"Hawai'i Creole English", "Hawai'i Pidgin"}, ["hwo"] = {"Hwana"}, ["hya"] = {"Hya"}, ["hyw"] = {"Western Armenian"}, ["hyx"] = {"Armenian (family)"}, ["iai"] = {"Iaai"}, ["ian"] = {"Iatmul"}, ["iar"] = {"Purari"}, ["iba"] = {"Iban"}, ["ibb"] = {"Ibibio"}, ["ibd"] = {"Iwaidja"}, ["ibe"] = {"Akpes"}, ["ibg"] = {"Ibanag"}, ["ibh"] = {"Bih"}, ["ibl"] = {"Ibaloi"}, ["ibm"] = {"Agoi"}, ["ibn"] = {"Ibino"}, ["ibr"] = {"Ibuoro"}, ["ibu"] = {"Ibu"}, ["iby"] = {"Ibani"}, ["ica"] = {"Ede Ica"}, ["ich"] = {"Etkywan"}, ["icl"] = {"Icelandic Sign Language"}, ["icr"] = {"Islander Creole English"}, ["ida"] = {"Idakho-Isukha-Tiriki", "Luidakho-Luisukha-Lutirichi"}, ["idb"] = {"Indo-Portuguese"}, ["idc"] = {"Idon", "Ajiya"}, ["idd"] = {"Ede Idaca"}, ["ide"] = {"Idere"}, ["idi"] = {"Idi"}, ["idr"] = {"Indri"}, ["ids"] = {"Idesa"}, ["idt"] = {"Idaté"}, ["idu"] = {"Idoma"}, ["ifa"] = {"Amganad Ifugao"}, ["ifb"] = {"Batad Ifugao", "Ayangan Ifugao"}, ["ife"] = {"Ifè"}, ["iff"] = {"Ifo"}, ["ifk"] = {"Tuwali Ifugao"}, ["ifm"] = {"Teke-Fuumu"}, ["ifu"] = {"Mayoyao Ifugao"}, ["ify"] = {"Keley-I Kallahan"}, ["igb"] = {"Ebira"}, ["ige"] = {"Igede"}, ["igg"] = {"Igana"}, ["igl"] = {"Igala"}, ["igm"] = {"Kanggape"}, ["ign"] = {"Ignaciano"}, ["igo"] = {"Isebe"}, ["igs"] = {"Interglossa"}, ["igw"] = {"Igwe"}, ["ihb"] = {"Iha Based Pidgin"}, ["ihi"] = {"Ihievbe"}, ["ihp"] = {"Iha"}, ["ihw"] = {"Bidhawal"}, ["iin"] = {"Thiin"}, ["iir"] = {"Indo-Iranian languages"}, ["ijc"] = {"Izon"}, ["ije"] = {"Biseni"}, ["ijj"] = {"Ede Ije"}, ["ijn"] = {"Kalabari"}, ["ijo"] = {"Ijo languages"}, ["ijs"] = {"Southeast Ijo"}, ["ike"] = {"Eastern Canadian Inuktitut"}, ["ikh"] = {"Ikhin-Arokho"}, ["iki"] = {"Iko"}, ["ikk"] = {"Ika"}, ["ikl"] = {"Ikulu"}, ["iko"] = {"Olulumo-Ikom"}, ["ikp"] = {"Ikpeshi"}, ["ikr"] = {"Ikaranggal"}, ["iks"] = {"Inuit Sign Language"}, ["ikt"] = {"Inuinnaqtun", "Western Canadian Inuktitut"}, ["ikv"] = {"Iku-Gora-Ankwa"}, ["ikw"] = {"Ikwere"}, ["ikx"] = {"Ik"}, ["ikz"] = {"Ikizu"}, ["ila"] = {"Ile Ape"}, ["ilb"] = {"Ila"}, ["ilg"] = {"Garig-Ilgar"}, ["ili"] = {"Ili Turki"}, ["ilk"] = {"Ilongot"}, ["ilm"] = {"Iranun (Malaysia)"}, ["ilo"] = {"Iloko"}, ["ilp"] = {"Iranun (Philippines)"}, ["ils"] = {"International Sign"}, ["ilu"] = {"Ili'uun"}, ["ilv"] = {"Ilue"}, ["ima"] = {"Mala Malasar"}, ["imi"] = {"Anamgura"}, ["iml"] = {"Miluk"}, ["imn"] = {"Imonda"}, ["imo"] = {"Imbongu"}, ["imr"] = {"Imroing"}, ["ims"] = {"Marsian"}, ["imt"] = {"Imotong"}, ["imy"] = {"Milyan"}, ["inb"] = {"Inga"}, ["inc"] = {"Indic languages"}, ["ine"] = {"Indo-European languages"}, ["ing"] = {"Degexit'an"}, ["inh"] = {"Ingush"}, ["inj"] = {"Jungle Inga"}, ["inl"] = {"Indonesian Sign Language"}, ["inm"] = {"Minaean"}, ["inn"] = {"Isinai"}, ["ino"] = {"Inoke-Yate"}, ["inp"] = {"Iñapari"}, ["ins"] = {"Indian Sign Language"}, ["int"] = {"Intha"}, ["inz"] = {"Ineseño"}, ["ior"] = {"Inor"}, ["iou"] = {"Tuma-Irumu"}, ["iow"] = {"Iowa-Oto"}, ["ipi"] = {"Ipili"}, ["ipo"] = {"Ipiko"}, ["iqu"] = {"Iquito"}, ["iqw"] = {"Ikwo"}, ["ira"] = {"Iranian languages"}, ["ire"] = {"Iresim"}, ["irh"] = {"Irarutu"}, ["iri"] = {"Rigwe", "Irigwe"}, ["irk"] = {"Iraqw"}, ["irn"] = {"Irántxe"}, ["iro"] = {"Iroquoian languages"}, ["irr"] = {"Ir"}, ["iru"] = {"Irula"}, ["irx"] = {"Kamberau"}, ["iry"] = {"Iraya"}, ["isa"] = {"Isabi"}, ["isc"] = {"Isconahua"}, ["isd"] = {"Isnag"}, ["ise"] = {"Italian Sign Language"}, ["isg"] = {"Irish Sign Language"}, ["ish"] = {"Esan"}, ["isi"] = {"Nkem-Nkum"}, ["isk"] = {"Ishkashimi"}, ["ism"] = {"Masimasi"}, ["isn"] = {"Isanzu"}, ["iso"] = {"Isoko"}, ["isr"] = {"Israeli Sign Language"}, ["ist"] = {"Istriot"}, ["isu"] = {"Isu", "Isu (Menchum Division)"}, ["isv"] = {"Interslavic"}, ["itb"] = {"Binongan Itneg"}, ["itc"] = {"Italic languages"}, ["itd"] = {"Southern Tidung"}, ["ite"] = {"Itene"}, ["iti"] = {"Inlaod Itneg"}, ["itk"] = {"Judeo-Italian"}, ["itl"] = {"Itelmen"}, ["itm"] = {"Itu Mbon Uzo"}, ["ito"] = {"Itonama"}, ["itr"] = {"Iteri"}, ["its"] = {"Isekiri"}, ["itt"] = {"Maeng Itneg"}, ["itv"] = {"Itawit"}, ["itw"] = {"Ito"}, ["itx"] = {"Itik"}, ["ity"] = {"Moyadan Itneg"}, ["itz"] = {"Itzá"}, ["ium"] = {"Iu Mien"}, ["ivb"] = {"Ibatan"}, ["ivv"] = {"Ivatan"}, ["iwk"] = {"I-Wak"}, ["iwm"] = {"Iwam"}, ["iwo"] = {"Iwur"}, ["iws"] = {"Sepik Iwam"}, ["ixc"] = {"Ixcatec"}, ["ixl"] = {"Ixil"}, ["iya"] = {"Iyayu"}, ["iyo"] = {"Mesaka"}, ["iyx"] = {"Yaka (Congo)"}, ["izh"] = {"Ingrian"}, ["izm"] = {"Kizamani"}, ["izr"] = {"Izere"}, ["izz"] = {"Izii"}, ["jaa"] = {"Jamamadí"}, ["jab"] = {"Hyam"}, ["jac"] = {"Popti'", "Jakalteko"}, ["jad"] = {"Jahanka"}, ["jae"] = {"Yabem"}, ["jaf"] = {"Jara"}, ["jah"] = {"Jah Hut"}, ["jaj"] = {"Zazao"}, ["jak"] = {"Jakun"}, ["jal"] = {"Yalahatan"}, ["jam"] = {"Jamaican Creole English"}, ["jan"] = {"Jandai"}, ["jao"] = {"Yanyuwa"}, ["jaq"] = {"Yaqay"}, ["jas"] = {"New Caledonian Javanese"}, ["jat"] = {"Jakati"}, ["jau"] = {"Yaur"}, ["jax"] = {"Jambi Malay"}, ["jay"] = {"Yan-nhangu", "Nhangu"}, ["jaz"] = {"Jawe"}, ["jbe"] = {"Judeo-Berber"}, ["jbi"] = {"Badjiri"}, ["jbj"] = {"Arandai"}, ["jbk"] = {"Barikewa"}, ["jbm"] = {"Bijim"}, ["jbn"] = {"Nafusi"}, ["jbo"] = {"Lojban"}, ["jbr"] = {"Jofotek-Bromnya"}, ["jbt"] = {"Jabutí"}, ["jbu"] = {"Jukun Takum"}, ["jbw"] = {"Yawijibaya"}, ["jcs"] = {"Jamaican Country Sign Language"}, ["jct"] = {"Krymchak"}, ["jda"] = {"Jad"}, ["jdg"] = {"Jadgali"}, ["jdt"] = {"Judeo-Tat"}, ["jeb"] = {"Jebero"}, ["jee"] = {"Jerung"}, ["jeh"] = {"Jeh"}, ["jei"] = {"Yei"}, ["jek"] = {"Jeri Kuo"}, ["jel"] = {"Yelmek"}, ["jen"] = {"Dza"}, ["jer"] = {"Jere"}, ["jet"] = {"Manem"}, ["jeu"] = {"Jonkor Bourmataguil"}, ["jgb"] = {"Ngbee"}, ["jge"] = {"Judeo-Georgian"}, ["jgk"] = {"Gwak"}, ["jgo"] = {"Ngomba"}, ["jhi"] = {"Jehai"}, ["jhs"] = {"Jhankot Sign Language"}, ["jia"] = {"Jina"}, ["jib"] = {"Jibu"}, ["jic"] = {"Tol"}, ["jid"] = {"Bu (Kaduna State)"}, ["jie"] = {"Jilbe"}, ["jig"] = {"Jingulu", "Djingili"}, ["jih"] = {"sTodsde", "Shangzhai"}, ["jii"] = {"Jiiddu"}, ["jil"] = {"Jilim"}, ["jim"] = {"Jimi (Cameroon)"}, ["jio"] = {"Jiamao"}, ["jiq"] = {"Guanyinqiao", "Lavrung"}, ["jit"] = {"Jita"}, ["jiu"] = {"Youle Jinuo"}, ["jiv"] = {"Shuar"}, ["jiy"] = {"Buyuan Jinuo"}, ["jje"] = {"Jejueo"}, ["jjr"] = {"Bankal"}, ["jka"] = {"Kaera"}, ["jkm"] = {"Mobwa Karen"}, ["jko"] = {"Kubo"}, ["jkp"] = {"Paku Karen"}, ["jkr"] = {"Koro (India)"}, ["jks"] = {"Amami Koniya Sign Language"}, ["jku"] = {"Labir"}, ["jle"] = {"Ngile"}, ["jls"] = {"Jamaican Sign Language"}, ["jma"] = {"Dima"}, ["jmb"] = {"Zumbun"}, ["jmc"] = {"Machame"}, ["jmd"] = {"Yamdena"}, ["jmi"] = {"Jimi (Nigeria)"}, ["jml"] = {"Jumli"}, ["jmn"] = {"Makuri Naga"}, ["jmr"] = {"Kamara"}, ["jms"] = {"Mashi (Nigeria)"}, ["jmw"] = {"Mouwase"}, ["jmx"] = {"Western Juxtlahuaca Mixtec"}, ["jna"] = {"Jangshung"}, ["jnd"] = {"Jandavra"}, ["jng"] = {"Yangman"}, ["jni"] = {"Janji"}, ["jnj"] = {"Yemsa"}, ["jnl"] = {"Rawat"}, ["jns"] = {"Jaunsari"}, ["job"] = {"Joba"}, ["jod"] = {"Wojenaka"}, ["jog"] = {"Jogi"}, ["jor"] = {"Jorá"}, ["jos"] = {"Jordanian Sign Language"}, ["jow"] = {"Jowulu"}, ["jpa"] = {"Jewish Palestinian Aramaic"}, ["jpr"] = {"Judeo-Persian"}, ["jpx"] = {"Japanese (family)"}, ["jqr"] = {"Jaqaru"}, ["jra"] = {"Jarai"}, ["jrb"] = {"Judeo-Arabic"}, ["jrr"] = {"Jiru"}, ["jrt"] = {"Jakattoe"}, ["jru"] = {"Japrería"}, ["jsl"] = {"Japanese Sign Language"}, ["jua"] = {"Júma"}, ["jub"] = {"Wannu"}, ["juc"] = {"Jurchen"}, ["jud"] = {"Worodougou"}, ["juh"] = {"Hõne"}, ["jui"] = {"Ngadjuri"}, ["juk"] = {"Wapan"}, ["jul"] = {"Jirel"}, ["jum"] = {"Jumjum"}, ["jun"] = {"Juang"}, ["juo"] = {"Jiba"}, ["jup"] = {"Hupdë"}, ["jur"] = {"Jurúna"}, ["jus"] = {"Jumla Sign Language"}, ["jut"] = {"Jutish"}, ["juu"] = {"Ju"}, ["juw"] = {"Wãpha"}, ["juy"] = {"Juray"}, ["jvd"] = {"Javindo"}, ["jvn"] = {"Caribbean Javanese"}, ["jwi"] = {"Jwira-Pepesa"}, ["jya"] = {"Jiarong"}, ["jye"] = {"Judeo-Yemeni Arabic"}, ["jyy"] = {"Jaya"}, ["kaa"] = {"Kara-Kalpak", "Karakalpak"}, ["kab"] = {"Kabyle"}, ["kac"] = {"Kachin", "Jingpho"}, ["kad"] = {"Adara"}, ["kae"] = {"Ketangalan"}, ["kaf"] = {"Katso"}, ["kag"] = {"Kajaman"}, ["kah"] = {"Kara (Central African Republic)"}, ["kai"] = {"Karekare"}, ["kaj"] = {"Jju"}, ["kak"] = {"Kalanguya", "Kayapa Kallahan"}, ["kam"] = {"Kamba (Kenya)"}, ["kao"] = {"Xaasongaxango"}, ["kap"] = {"Bezhta"}, ["kaq"] = {"Capanahua"}, ["kar"] = {"Karen languages"}, ["kav"] = {"Katukína"}, ["kaw"] = {"Kawi"}, ["kax"] = {"Kao"}, ["kay"] = {"Kamayurá"}, ["kba"] = {"Kalarko"}, ["kbb"] = {"Kaxuiâna"}, ["kbc"] = {"Kadiwéu"}, ["kbd"] = {"Kabardian"}, ["kbe"] = {"Kanju"}, ["kbg"] = {"Khamba"}, ["kbh"] = {"Camsá"}, ["kbi"] = {"Kaptiau"}, ["kbj"] = {"Kari"}, ["kbk"] = {"Grass Koiari"}, ["kbl"] = {"Kanembu"}, ["kbm"] = {"Iwal"}, ["kbn"] = {"Kare (Central African Republic)"}, ["kbo"] = {"Keliko"}, ["kbp"] = {"Kabiyè"}, ["kbq"] = {"Kamano"}, ["kbr"] = {"Kafa"}, ["kbs"] = {"Kande"}, ["kbt"] = {"Abadi"}, ["kbu"] = {"Kabutra"}, ["kbv"] = {"Dera (Indonesia)"}, ["kbw"] = {"Kaiep"}, ["kbx"] = {"Ap Ma"}, ["kby"] = {"Manga Kanuri"}, ["kbz"] = {"Duhwa"}, ["kca"] = {"Khanty"}, ["kcb"] = {"Kawacha"}, ["kcc"] = {"Lubila"}, ["kcd"] = {"Ngkâlmpw Kanum"}, ["kce"] = {"Kaivi"}, ["kcf"] = {"Ukaan"}, ["kcg"] = {"Tyap"}, ["kch"] = {"Vono"}, ["kci"] = {"Ngyian", "Kamantan"}, ["kcj"] = {"Kobiana"}, ["kck"] = {"Kalanga"}, ["kcl"] = {"Kela (Papua New Guinea)", "Kala"}, ["kcm"] = {"Gula (Central African Republic)"}, ["kcn"] = {"Nubi"}, ["kco"] = {"Kinalakna"}, ["kcp"] = {"Kanga"}, ["kcq"] = {"Kamo"}, ["kcr"] = {"Katla"}, ["kcs"] = {"Koenoem"}, ["kct"] = {"Kaian"}, ["kcu"] = {"Kami (Tanzania)"}, ["kcv"] = {"Kete"}, ["kcw"] = {"Kabwari"}, ["kcx"] = {"Kachama-Ganjule"}, ["kcy"] = {"Korandje"}, ["kcz"] = {"Konongo"}, ["kda"] = {"Worimi"}, ["kdc"] = {"Kutu"}, ["kdd"] = {"Yankunytjatjara"}, ["kde"] = {"Makonde"}, ["kdf"] = {"Mamusi"}, ["kdg"] = {"Seba"}, ["kdh"] = {"Tem"}, ["kdi"] = {"Kumam"}, ["kdj"] = {"Karamojong"}, ["kdk"] = {"Numèè", "Kwényi"}, ["kdl"] = {"Tsikimba"}, ["kdm"] = {"Kagoma"}, ["kdn"] = {"Kunda"}, ["kdo"] = {"Kordofanian languages"}, ["kdp"] = {"Kaningdon-Nindem"}, ["kdq"] = {"Koch"}, ["kdr"] = {"Karaim"}, ["kdt"] = {"Kuy"}, ["kdu"] = {"Kadaru"}, ["kdw"] = {"Koneraw"}, ["kdx"] = {"Kam"}, ["kdy"] = {"Keder", "Keijar"}, ["kdz"] = {"Kwaja"}, ["kea"] = {"Kabuverdianu"}, ["keb"] = {"Kélé"}, ["kec"] = {"Keiga"}, ["ked"] = {"Kerewe"}, ["kee"] = {"Eastern Keres"}, ["kef"] = {"Kpessi"}, ["keg"] = {"Tese"}, ["keh"] = {"Keak"}, ["kei"] = {"Kei"}, ["kej"] = {"Kadar"}, ["kek"] = {"Kekchí"}, ["kel"] = {"Kela (Democratic Republic of Congo)"}, ["kem"] = {"Kemak"}, ["ken"] = {"Kenyang"}, ["keo"] = {"Kakwa"}, ["kep"] = {"Kaikadi"}, ["keq"] = {"Kamar"}, ["ker"] = {"Kera"}, ["kes"] = {"Kugbo"}, ["ket"] = {"Ket"}, ["keu"] = {"Akebu"}, ["kev"] = {"Kanikkaran"}, ["kew"] = {"West Kewa"}, ["kex"] = {"Kukna"}, ["key"] = {"Kupia"}, ["kez"] = {"Kukele"}, ["kfa"] = {"Kodava"}, ["kfb"] = {"Northwestern Kolami"}, ["kfc"] = {"Konda-Dora"}, ["kfd"] = {"Korra Koraga"}, ["kfe"] = {"Kota (India)"}, ["kff"] = {"Koya"}, ["kfg"] = {"Kudiya"}, ["kfh"] = {"Kurichiya"}, ["kfi"] = {"Kannada Kurumba"}, ["kfj"] = {"Kemiehua"}, ["kfk"] = {"Kinnauri"}, ["kfl"] = {"Kung"}, ["kfm"] = {"Khunsari"}, ["kfn"] = {"Kuk"}, ["kfo"] = {"Koro (Côte d'Ivoire)"}, ["kfp"] = {"Korwa"}, ["kfq"] = {"Korku"}, ["kfr"] = {"Kachhi", "Kutchi"}, ["kfs"] = {"Bilaspuri"}, ["kft"] = {"Kanjari"}, ["kfu"] = {"Katkari"}, ["kfv"] = {"Kurmukar"}, ["kfw"] = {"Kharam Naga"}, ["kfx"] = {"Kullu Pahari"}, ["kfy"] = {"Kumaoni"}, ["kfz"] = {"Koromfé"}, ["kga"] = {"Koyaga"}, ["kgb"] = {"Kawe"}, ["kge"] = {"Komering"}, ["kgf"] = {"Kube"}, ["kgg"] = {"Kusunda"}, ["kgi"] = {"Selangor Sign Language"}, ["kgj"] = {"Gamale Kham"}, ["kgk"] = {"Kaiwá"}, ["kgl"] = {"Kunggari"}, ["kgn"] = {"Karingani"}, ["kgo"] = {"Krongo"}, ["kgp"] = {"Kaingang"}, ["kgq"] = {"Kamoro"}, ["kgr"] = {"Abun"}, ["kgs"] = {"Kumbainggar"}, ["kgt"] = {"Somyev"}, ["kgu"] = {"Kobol"}, ["kgv"] = {"Karas"}, ["kgw"] = {"Karon Dori"}, ["kgx"] = {"Kamaru"}, ["kgy"] = {"Kyerung"}, ["kha"] = {"Khasi"}, ["khb"] = {"Lü"}, ["khc"] = {"Tukang Besi North"}, ["khd"] = {"Bädi Kanum"}, ["khe"] = {"Korowai"}, ["khf"] = {"Khuen"}, ["khg"] = {"Khams Tibetan"}, ["khh"] = {"Kehu"}, ["khi"] = {"Khoisan languages"}, ["khj"] = {"Kuturmi"}, ["khk"] = {"Halh Mongolian"}, ["khl"] = {"Lusi"}, ["khn"] = {"Khandesi"}, ["kho"] = {"Khotanese", "Sakan"}, ["khp"] = {"Kapori", "Kapauri"}, ["khq"] = {"Koyra Chiini Songhay"}, ["khr"] = {"Kharia"}, ["khs"] = {"Kasua"}, ["kht"] = {"Khamti"}, ["khu"] = {"Nkhumbi"}, ["khv"] = {"Khvarshi"}, ["khw"] = {"Khowar"}, ["khx"] = {"Kanu"}, ["khy"] = {"Kele (Democratic Republic of Congo)"}, ["khz"] = {"Keapara"}, ["kia"] = {"Kim"}, ["kib"] = {"Koalib"}, ["kic"] = {"Kickapoo"}, ["kid"] = {"Koshin"}, ["kie"] = {"Kibet"}, ["kif"] = {"Eastern Parbate Kham"}, ["kig"] = {"Kimaama", "Kimaghima"}, ["kih"] = {"Kilmeri"}, ["kii"] = {"Kitsai"}, ["kij"] = {"Kilivila"}, ["kil"] = {"Kariya"}, ["kim"] = {"Karagas"}, ["kio"] = {"Kiowa"}, ["kip"] = {"Sheshi Kham"}, ["kiq"] = {"Kosadle", "Kosare"}, ["kis"] = {"Kis"}, ["kit"] = {"Agob"}, ["kiu"] = {"Kirmanjki (individual language)"}, ["kiv"] = {"Kimbu"}, ["kiw"] = {"Northeast Kiwai"}, ["kix"] = {"Khiamniungan Naga"}, ["kiy"] = {"Kirikiri"}, ["kiz"] = {"Kisi"}, ["kja"] = {"Mlap"}, ["kjb"] = {"Q'anjob'al", "Kanjobal"}, ["kjc"] = {"Coastal Konjo"}, ["kjd"] = {"Southern Kiwai"}, ["kje"] = {"Kisar"}, ["kjg"] = {"Khmu"}, ["kjh"] = {"Khakas"}, ["kji"] = {"Zabana"}, ["kjj"] = {"Khinalugh"}, ["kjk"] = {"Highland Konjo"}, ["kjl"] = {"Western Parbate Kham"}, ["kjm"] = {"Kháng"}, ["kjn"] = {"Kunjen"}, ["kjo"] = {"Kinnauri Pahari"}, ["kjp"] = {"Pwo Eastern Karen"}, ["kjq"] = {"Western Keres"}, ["kjr"] = {"Kurudu"}, ["kjs"] = {"East Kewa"}, ["kjt"] = {"Phrae Pwo Karen"}, ["kju"] = {"Kashaya"}, ["kjv"] = {"Kaikavian Literary Language"}, ["kjx"] = {"Ramopa"}, ["kjy"] = {"Erave"}, ["kjz"] = {"Bumthangkha"}, ["kka"] = {"Kakanda"}, ["kkb"] = {"Kwerisa"}, ["kkc"] = {"Odoodee"}, ["kkd"] = {"Kinuku"}, ["kke"] = {"Kakabe"}, ["kkf"] = {"Kalaktang Monpa"}, ["kkg"] = {"Mabaka Valley Kalinga"}, ["kkh"] = {"Khün"}, ["kki"] = {"Kagulu"}, ["kkj"] = {"Kako"}, ["kkk"] = {"Kokota"}, ["kkl"] = {"Kosarek Yale"}, ["kkm"] = {"Kiong"}, ["kkn"] = {"Kon Keu"}, ["kko"] = {"Karko"}, ["kkp"] = {"Gugubera", "Koko-Bera"}, ["kkq"] = {"Kaeku"}, ["kkr"] = {"Kir-Balar"}, ["kks"] = {"Giiwo"}, ["kkt"] = {"Koi"}, ["kku"] = {"Tumi"}, ["kkv"] = {"Kangean"}, ["kkw"] = {"Teke-Kukuya"}, ["kkx"] = {"Kohin"}, ["kky"] = {"Guugu Yimidhirr", "Guguyimidjir"}, ["kkz"] = {"Kaska"}, ["kla"] = {"Klamath-Modoc"}, ["klb"] = {"Kiliwa"}, ["klc"] = {"Kolbila"}, ["kld"] = {"Gamilaraay"}, ["kle"] = {"Kulung (Nepal)"}, ["klf"] = {"Kendeje"}, ["klg"] = {"Tagakaulo"}, ["klh"] = {"Weliki"}, ["kli"] = {"Kalumpang"}, ["klj"] = {"Khalaj"}, ["klk"] = {"Kono (Nigeria)"}, ["kll"] = {"Kagan Kalagan"}, ["klm"] = {"Migum"}, ["kln"] = {"Kalenjin"}, ["klo"] = {"Kapya"}, ["klp"] = {"Kamasa"}, ["klq"] = {"Rumu"}, ["klr"] = {"Khaling"}, ["kls"] = {"Kalasha"}, ["klt"] = {"Nukna"}, ["klu"] = {"Klao"}, ["klv"] = {"Maskelynes"}, ["klw"] = {"Tado", "Lindu"}, ["klx"] = {"Koluwawa"}, ["kly"] = {"Kalao"}, ["klz"] = {"Kabola"}, ["kma"] = {"Konni"}, ["kmb"] = {"Kimbundu"}, ["kmc"] = {"Southern Dong"}, ["kmd"] = {"Majukayang Kalinga"}, ["kme"] = {"Bakole"}, ["kmf"] = {"Kare (Papua New Guinea)"}, ["kmg"] = {"Kâte"}, ["kmh"] = {"Kalam"}, ["kmi"] = {"Kami (Nigeria)"}, ["kmj"] = {"Kumarbhag Paharia"}, ["kmk"] = {"Limos Kalinga"}, ["kml"] = {"Tanudan Kalinga"}, ["kmm"] = {"Kom (India)"}, ["kmn"] = {"Awtuw"}, ["kmo"] = {"Kwoma"}, ["kmp"] = {"Gimme"}, ["kmq"] = {"Kwama"}, ["kmr"] = {"Northern Kurdish"}, ["kms"] = {"Kamasau"}, ["kmt"] = {"Kemtuik"}, ["kmu"] = {"Kanite"}, ["kmv"] = {"Karipúna Creole French"}, ["kmw"] = {"Komo (Democratic Republic of Congo)"}, ["kmx"] = {"Waboda"}, ["kmy"] = {"Koma"}, ["kmz"] = {"Khorasani Turkish"}, ["kna"] = {"Dera (Nigeria)"}, ["knb"] = {"Lubuagan Kalinga"}, ["knc"] = {"Central Kanuri"}, ["knd"] = {"Konda"}, ["kne"] = {"Kankanaey"}, ["knf"] = {"Mankanya"}, ["kng"] = {"Koongo"}, ["kni"] = {"Kanufi"}, ["knj"] = {"Western Kanjobal"}, ["knk"] = {"Kuranko"}, ["knl"] = {"Keninjal"}, ["knm"] = {"Kanamarí"}, ["knn"] = {"Konkani (individual language)"}, ["kno"] = {"Kono (Sierra Leone)"}, ["knp"] = {"Kwanja"}, ["knq"] = {"Kintaq"}, ["knr"] = {"Kaningra"}, ["kns"] = {"Kensiu"}, ["knt"] = {"Panoan Katukína"}, ["knu"] = {"Kono (Guinea)"}, ["knv"] = {"Tabo"}, ["knw"] = {"Kung-Ekoka"}, ["knx"] = {"Kendayan", "Salako"}, ["kny"] = {"Kanyok"}, ["knz"] = {"Kalamsé"}, ["koa"] = {"Konomala"}, ["koc"] = {"Kpati"}, ["kod"] = {"Kodi"}, ["koe"] = {"Kacipo-Bale Suri"}, ["kof"] = {"Kubi"}, ["kog"] = {"Cogui", "Kogi"}, ["koh"] = {"Koyo"}, ["koi"] = {"Komi-Permyak"}, ["kok"] = {"Konkani (macrolanguage)"}, ["kol"] = {"Kol (Papua New Guinea)"}, ["koo"] = {"Konzo"}, ["kop"] = {"Waube"}, ["koq"] = {"Kota (Gabon)"}, ["kos"] = {"Kosraean"}, ["kot"] = {"Lagwan"}, ["kou"] = {"Koke"}, ["kov"] = {"Kudu-Camo"}, ["kow"] = {"Kugama"}, ["koy"] = {"Koyukon"}, ["koz"] = {"Korak"}, ["kpa"] = {"Kutto"}, ["kpb"] = {"Mullu Kurumba"}, ["kpc"] = {"Curripaco"}, ["kpd"] = {"Koba"}, ["kpe"] = {"Kpelle"}, ["kpf"] = {"Komba"}, ["kpg"] = {"Kapingamarangi"}, ["kph"] = {"Kplang"}, ["kpi"] = {"Kofei"}, ["kpj"] = {"Karajá"}, ["kpk"] = {"Kpan"}, ["kpl"] = {"Kpala"}, ["kpm"] = {"Koho"}, ["kpn"] = {"Kepkiriwát"}, ["kpo"] = {"Ikposo"}, ["kpq"] = {"Korupun-Sela"}, ["kpr"] = {"Korafe-Yegha"}, ["kps"] = {"Tehit"}, ["kpt"] = {"Karata"}, ["kpu"] = {"Kafoa"}, ["kpv"] = {"Komi-Zyrian"}, ["kpw"] = {"Kobon"}, ["kpx"] = {"Mountain Koiali"}, ["kpy"] = {"Koryak"}, ["kpz"] = {"Kupsabiny"}, ["kqa"] = {"Mum"}, ["kqb"] = {"Kovai"}, ["kqc"] = {"Doromu-Koki"}, ["kqd"] = {"Koy Sanjaq Surat"}, ["kqe"] = {"Kalagan"}, ["kqf"] = {"Kakabai"}, ["kqg"] = {"Khe"}, ["kqh"] = {"Kisankasa"}, ["kqi"] = {"Koitabu"}, ["kqj"] = {"Koromira"}, ["kqk"] = {"Kotafon Gbe"}, ["kql"] = {"Kyenele"}, ["kqm"] = {"Khisa"}, ["kqn"] = {"Kaonde"}, ["kqo"] = {"Eastern Krahn"}, ["kqp"] = {"Kimré"}, ["kqq"] = {"Krenak"}, ["kqr"] = {"Kimaragang"}, ["kqs"] = {"Northern Kissi"}, ["kqt"] = {"Klias River Kadazan"}, ["kqu"] = {"Seroa"}, ["kqv"] = {"Okolod"}, ["kqw"] = {"Kandas"}, ["kqx"] = {"Mser"}, ["kqy"] = {"Koorete"}, ["kqz"] = {"Korana"}, ["kra"] = {"Kumhali"}, ["krb"] = {"Karkin"}, ["krc"] = {"Karachay-Balkar"}, ["krd"] = {"Kairui-Midiki"}, ["kre"] = {"Panará"}, ["krf"] = {"Koro (Vanuatu)"}, ["krh"] = {"Kurama"}, ["kri"] = {"Krio"}, ["krj"] = {"Kinaray-A"}, ["krk"] = {"Kerek"}, ["krl"] = {"Karelian"}, ["krn"] = {"Sapo"}, ["kro"] = {"Kru languages"}, ["krp"] = {"Durop"}, ["krr"] = {"Krung"}, ["krs"] = {"Gbaya (Sudan)"}, ["krt"] = {"Tumari Kanuri"}, ["kru"] = {"Kurukh"}, ["krv"] = {"Kavet"}, ["krw"] = {"Western Krahn"}, ["krx"] = {"Karon"}, ["kry"] = {"Kryts"}, ["krz"] = {"Sota Kanum"}, ["ksb"] = {"Shambala"}, ["ksc"] = {"Southern Kalinga"}, ["ksd"] = {"Kuanua"}, ["kse"] = {"Kuni"}, ["ksf"] = {"Bafia"}, ["ksg"] = {"Kusaghe"}, ["ksh"] = {"Kölsch"}, ["ksi"] = {"Krisa", "I'saka"}, ["ksj"] = {"Uare"}, ["ksk"] = {"Kansa"}, ["ksl"] = {"Kumalu"}, ["ksm"] = {"Kumba"}, ["ksn"] = {"Kasiguranin"}, ["kso"] = {"Kofa"}, ["ksp"] = {"Kaba"}, ["ksq"] = {"Kwaami"}, ["ksr"] = {"Borong"}, ["kss"] = {"Southern Kisi"}, ["kst"] = {"Winyé"}, ["ksu"] = {"Khamyang"}, ["ksv"] = {"Kusu"}, ["ksw"] = {"S'gaw Karen"}, ["ksx"] = {"Kedang"}, ["ksy"] = {"Kharia Thar"}, ["ksz"] = {"Kodaku"}, ["kta"] = {"Katua"}, ["ktb"] = {"Kambaata"}, ["ktc"] = {"Kholok"}, ["ktd"] = {"Kokata", "Kukatha"}, ["kte"] = {"Nubri"}, ["ktf"] = {"Kwami"}, ["ktg"] = {"Kalkutung"}, ["kth"] = {"Karanga"}, ["kti"] = {"North Muyu"}, ["ktj"] = {"Plapo Krumen"}, ["ktk"] = {"Kaniet"}, ["ktl"] = {"Koroshi"}, ["ktm"] = {"Kurti"}, ["ktn"] = {"Karitiâna"}, ["kto"] = {"Kuot"}, ["ktp"] = {"Kaduo"}, ["ktq"] = {"Katabaga"}, ["kts"] = {"South Muyu"}, ["ktt"] = {"Ketum"}, ["ktu"] = {"Kituba (Democratic Republic of Congo)"}, ["ktv"] = {"Eastern Katu"}, ["ktw"] = {"Kato"}, ["ktx"] = {"Kaxararí"}, ["kty"] = {"Kango (Bas-Uélé District)"}, ["ktz"] = {"Juǀʼhoan", "Juǀʼhoansi"}, ["kub"] = {"Kutep"}, ["kuc"] = {"Kwinsu"}, ["kud"] = {"'Auhelawa"}, ["kue"] = {"Kuman (Papua New Guinea)"}, ["kuf"] = {"Western Katu"}, ["kug"] = {"Kupa"}, ["kuh"] = {"Kushi"}, ["kui"] = {"Kuikúro-Kalapálo", "Kalapalo"}, ["kuj"] = {"Kuria"}, ["kuk"] = {"Kepo'"}, ["kul"] = {"Kulere"}, ["kum"] = {"Kumyk"}, ["kun"] = {"Kunama"}, ["kuo"] = {"Kumukio"}, ["kup"] = {"Kunimaipa"}, ["kuq"] = {"Karipuna"}, ["kus"] = {"Kusaal"}, ["kut"] = {"Ktunaxa", "Ksanka", "Kutenai"}, ["kuu"] = {"Upper Kuskokwim"}, ["kuv"] = {"Kur"}, ["kuw"] = {"Kpagua"}, ["kux"] = {"Kukatja"}, ["kuy"] = {"Kuuku-Ya'u"}, ["kuz"] = {"Kunza"}, ["kva"] = {"Bagvalal"}, ["kvb"] = {"Kubu"}, ["kvc"] = {"Kove"}, ["kvd"] = {"Kui (Indonesia)"}, ["kve"] = {"Kalabakan"}, ["kvf"] = {"Kabalai"}, ["kvg"] = {"Kuni-Boazi"}, ["kvh"] = {"Komodo"}, ["kvi"] = {"Kwang"}, ["kvj"] = {"Psikye"}, ["kvk"] = {"Korean Sign Language"}, ["kvl"] = {"Kayaw"}, ["kvm"] = {"Kendem"}, ["kvn"] = {"Border Kuna"}, ["kvo"] = {"Dobel"}, ["kvp"] = {"Kompane"}, ["kvq"] = {"Geba Karen"}, ["kvr"] = {"Kerinci"}, ["kvt"] = {"Lahta Karen", "Lahta"}, ["kvu"] = {"Yinbaw Karen"}, ["kvv"] = {"Kola"}, ["kvw"] = {"Wersing"}, ["kvx"] = {"Parkari Koli"}, ["kvy"] = {"Yintale Karen", "Yintale"}, ["kvz"] = {"Tsakwambo", "Tsaukambo"}, ["kwa"] = {"Dâw"}, ["kwb"] = {"Kwa"}, ["kwc"] = {"Likwala"}, ["kwd"] = {"Kwaio"}, ["kwe"] = {"Kwerba"}, ["kwf"] = {"Kwara'ae"}, ["kwg"] = {"Sara Kaba Deme"}, ["kwh"] = {"Kowiai"}, ["kwi"] = {"Awa-Cuaiquer"}, ["kwj"] = {"Kwanga"}, ["kwk"] = {"Kwak'wala", "Kwakiutl"}, ["kwl"] = {"Kofyar"}, ["kwm"] = {"Kwambi"}, ["kwn"] = {"Kwangali"}, ["kwo"] = {"Kwomtari"}, ["kwp"] = {"Kodia"}, ["kwr"] = {"Kwer"}, ["kws"] = {"Kwese"}, ["kwt"] = {"Kwesten"}, ["kwu"] = {"Kwakum"}, ["kwv"] = {"Sara Kaba Náà"}, ["kww"] = {"Kwinti"}, ["kwx"] = {"Khirwar"}, ["kwy"] = {"San Salvador Kongo"}, ["kwz"] = {"Kwadi"}, ["kxa"] = {"Kairiru"}, ["kxb"] = {"Krobu"}, ["kxc"] = {"Konso", "Khonso"}, ["kxd"] = {"Brunei"}, ["kxf"] = {"Manumanaw Karen", "Manumanaw"}, ["kxh"] = {"Karo (Ethiopia)"}, ["kxi"] = {"Keningau Murut"}, ["kxj"] = {"Kulfa"}, ["kxk"] = {"Zayein Karen"}, ["kxm"] = {"Northern Khmer"}, ["kxn"] = {"Kanowit-Tanjong Melanau"}, ["kxo"] = {"Kanoé"}, ["kxp"] = {"Wadiyara Koli"}, ["kxq"] = {"Smärky Kanum"}, ["kxr"] = {"Koro (Papua New Guinea)"}, ["kxs"] = {"Kangjia"}, ["kxt"] = {"Koiwat"}, ["kxv"] = {"Kuvi"}, ["kxw"] = {"Konai"}, ["kxx"] = {"Likuba"}, ["kxy"] = {"Kayong"}, ["kxz"] = {"Kerewo"}, ["kya"] = {"Kwaya"}, ["kyb"] = {"Butbut Kalinga"}, ["kyc"] = {"Kyaka"}, ["kyd"] = {"Karey"}, ["kye"] = {"Krache"}, ["kyf"] = {"Kouya"}, ["kyg"] = {"Keyagana"}, ["kyh"] = {"Karok"}, ["kyi"] = {"Kiput"}, ["kyj"] = {"Karao"}, ["kyk"] = {"Kamayo"}, ["kyl"] = {"Kalapuya"}, ["kym"] = {"Kpatili"}, ["kyn"] = {"Northern Binukidnon"}, ["kyo"] = {"Kelon"}, ["kyp"] = {"Kang"}, ["kyq"] = {"Kenga"}, ["kyr"] = {"Kuruáya"}, ["kys"] = {"Baram Kayan"}, ["kyt"] = {"Kayagar"}, ["kyu"] = {"Western Kayah"}, ["kyv"] = {"Kayort"}, ["kyw"] = {"Kudmali"}, ["kyx"] = {"Rapoisi"}, ["kyy"] = {"Kambaira"}, ["kyz"] = {"Kayabí"}, ["kza"] = {"Western Karaboro"}, ["kzb"] = {"Kaibobo"}, ["kzc"] = {"Bondoukou Kulango"}, ["kzd"] = {"Kadai"}, ["kze"] = {"Kosena"}, ["kzf"] = {"Da'a Kaili"}, ["kzg"] = {"Kikai"}, ["kzi"] = {"Kelabit"}, ["kzk"] = {"Kazukuru"}, ["kzl"] = {"Kayeli"}, ["kzm"] = {"Kais"}, ["kzn"] = {"Kokola"}, ["kzo"] = {"Kaningi"}, ["kzp"] = {"Kaidipang"}, ["kzq"] = {"Kaike"}, ["kzr"] = {"Karang"}, ["kzs"] = {"Sugut Dusun"}, ["kzu"] = {"Kayupulau"}, ["kzv"] = {"Komyandaret"}, ["kzw"] = {"Karirí-Xocó"}, ["kzx"] = {"Kamarian"}, ["kzy"] = {"Kango (Tshopo District)"}, ["kzz"] = {"Kalabra"}, ["laa"] = {"Southern Subanen"}, ["lab"] = {"Linear A"}, ["lac"] = {"Lacandon"}, ["lad"] = {"Ladino"}, ["lae"] = {"Pattani"}, ["laf"] = {"Lafofa"}, ["lag"] = {"Rangi"}, ["lah"] = {"Lahnda"}, ["lai"] = {"Lambya"}, ["laj"] = {"Lango (Uganda)"}, ["lal"] = {"Lalia"}, ["lam"] = {"Lamba"}, ["lan"] = {"Laru"}, ["lap"] = {"Laka (Chad)"}, ["laq"] = {"Qabiao"}, ["lar"] = {"Larteh"}, ["las"] = {"Lama (Togo)"}, ["lau"] = {"Laba"}, ["law"] = {"Lauje"}, ["lax"] = {"Tiwa"}, ["lay"] = {"Lama Bai"}, ["laz"] = {"Aribwatsa"}, ["lbb"] = {"Label"}, ["lbc"] = {"Lakkia"}, ["lbe"] = {"Lak"}, ["lbf"] = {"Tinani"}, ["lbg"] = {"Laopang"}, ["lbi"] = {"La'bi"}, ["lbj"] = {"Ladakhi"}, ["lbk"] = {"Central Bontok"}, ["lbl"] = {"Libon Bikol"}, ["lbm"] = {"Lodhi"}, ["lbn"] = {"Rmeet"}, ["lbo"] = {"Laven"}, ["lbq"] = {"Wampar"}, ["lbr"] = {"Lohorung"}, ["lbs"] = {"Libyan Sign Language"}, ["lbt"] = {"Lachi"}, ["lbu"] = {"Labu"}, ["lbv"] = {"Lavatbura-Lamusong"}, ["lbw"] = {"Tolaki"}, ["lbx"] = {"Lawangan"}, ["lby"] = {"Lamalama", "Lamu-Lamu"}, ["lbz"] = {"Lardil"}, ["lcc"] = {"Legenyem"}, ["lcd"] = {"Lola"}, ["lce"] = {"Loncong", "Sekak"}, ["lcf"] = {"Lubu"}, ["lch"] = {"Luchazi"}, ["lcl"] = {"Lisela"}, ["lcm"] = {"Tungag"}, ["lcp"] = {"Western Lawa"}, ["lcq"] = {"Luhu"}, ["lcs"] = {"Lisabata-Nuniali"}, ["lda"] = {"Kla-Dan"}, ["ldb"] = {"Dũya"}, ["ldd"] = {"Luri"}, ["ldg"] = {"Lenyima"}, ["ldh"] = {"Lamja-Dengsa-Tola"}, ["ldi"] = {"Laari"}, ["ldj"] = {"Lemoro"}, ["ldk"] = {"Leelau"}, ["ldl"] = {"Kaan"}, ["ldm"] = {"Landoma"}, ["ldn"] = {"Láadan"}, ["ldo"] = {"Loo"}, ["ldp"] = {"Tso"}, ["ldq"] = {"Lufu"}, ["lea"] = {"Lega-Shabunda"}, ["leb"] = {"Lala-Bisa"}, ["lec"] = {"Leco"}, ["led"] = {"Lendu"}, ["lee"] = {"Lyélé"}, ["lef"] = {"Lelemi"}, ["leh"] = {"Lenje"}, ["lei"] = {"Lemio"}, ["lej"] = {"Lengola"}, ["lek"] = {"Leipon"}, ["lel"] = {"Lele (Democratic Republic of Congo)"}, ["lem"] = {"Nomaande"}, ["len"] = {"Lenca"}, ["leo"] = {"Leti (Cameroon)"}, ["lep"] = {"Lepcha"}, ["leq"] = {"Lembena"}, ["ler"] = {"Lenkau"}, ["les"] = {"Lese"}, ["let"] = {"Lesing-Gelimi", "Amio-Gelimi"}, ["leu"] = {"Kara (Papua New Guinea)"}, ["lev"] = {"Lamma"}, ["lew"] = {"Ledo Kaili"}, ["lex"] = {"Luang"}, ["ley"] = {"Lemolang"}, ["lez"] = {"Lezghian"}, ["lfa"] = {"Lefa"}, ["lfb"] = {"Buu (Cameroon)"}, ["lfn"] = {"Lingua Franca Nova"}, ["lga"] = {"Lungga"}, ["lgb"] = {"Laghu"}, ["lgg"] = {"Lugbara"}, ["lgh"] = {"Laghuu"}, ["lgi"] = {"Lengilu"}, ["lgk"] = {"Lingarak", "Neverver"}, ["lgl"] = {"Wala"}, ["lgm"] = {"Lega-Mwenga"}, ["lgn"] = {"T'apo", "Opuuo"}, ["lgo"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lgq"] = {"Logba"}, ["lgr"] = {"Lengo"}, ["lgs"] = {"Guinea-Bissau Sign Language", "Língua Gestual Guineense"}, ["lgt"] = {"Pahi"}, ["lgu"] = {"Longgu"}, ["lgz"] = {"Ligenza"}, ["lha"] = {"Laha (Viet Nam)"}, ["lhh"] = {"Laha (Indonesia)"}, ["lhi"] = {"Lahu Shi"}, ["lhl"] = {"Lahul Lohar"}, ["lhm"] = {"Lhomi"}, ["lhn"] = {"Lahanan"}, ["lhp"] = {"Lhokpu"}, ["lhs"] = {"Mlahsö"}, ["lht"] = {"Lo-Toga"}, ["lhu"] = {"Lahu"}, ["lia"] = {"West-Central Limba"}, ["lib"] = {"Likum"}, ["lic"] = {"Hlai"}, ["lid"] = {"Nyindrou"}, ["lie"] = {"Likila"}, ["lif"] = {"Limbu"}, ["lig"] = {"Ligbi"}, ["lih"] = {"Lihir"}, ["lij"] = {"Ligurian"}, ["lik"] = {"Lika"}, ["lil"] = {"Lillooet"}, ["lio"] = {"Liki"}, ["lip"] = {"Sekpele"}, ["liq"] = {"Libido"}, ["lir"] = {"Liberian English"}, ["lis"] = {"Lisu"}, ["liu"] = {"Logorik"}, ["liv"] = {"Liv"}, ["liw"] = {"Col"}, ["lix"] = {"Liabuku"}, ["liy"] = {"Banda-Bambari"}, ["liz"] = {"Libinza"}, ["lja"] = {"Golpa"}, ["lje"] = {"Rampi"}, ["lji"] = {"Laiyolo"}, ["ljl"] = {"Li'o"}, ["ljp"] = {"Lampung Api"}, ["ljw"] = {"Yirandali"}, ["ljx"] = {"Yuru"}, ["lka"] = {"Lakalei"}, ["lkb"] = {"Kabras", "Lukabaras"}, ["lkc"] = {"Kucong"}, ["lkd"] = {"Lakondê"}, ["lke"] = {"Kenyi"}, ["lkh"] = {"Lakha"}, ["lki"] = {"Laki"}, ["lkj"] = {"Remun"}, ["lkl"] = {"Laeko-Libuat"}, ["lkm"] = {"Kalaamaya"}, ["lkn"] = {"Lakon", "Vure"}, ["lko"] = {"Khayo", "Olukhayo"}, ["lkr"] = {"Päri"}, ["lks"] = {"Kisa", "Olushisa"}, ["lkt"] = {"Lakota"}, ["lku"] = {"Kungkari"}, ["lky"] = {"Lokoya"}, ["lla"] = {"Lala-Roba"}, ["llb"] = {"Lolo"}, ["llc"] = {"Lele (Guinea)"}, ["lld"] = {"Ladin"}, ["lle"] = {"Lele (Papua New Guinea)"}, ["llf"] = {"Hermit"}, ["llg"] = {"Lole"}, ["llh"] = {"Lamu"}, ["lli"] = {"Teke-Laali"}, ["llj"] = {"Ladji Ladji"}, ["llk"] = {"Lelak"}, ["lll"] = {"Lilau"}, ["llm"] = {"Lasalimu"}, ["lln"] = {"Lele (Chad)"}, ["llp"] = {"North Efate"}, ["llq"] = {"Lolak"}, ["lls"] = {"Lithuanian Sign Language"}, ["llu"] = {"Lau"}, ["llx"] = {"Lauan"}, ["lma"] = {"East Limba"}, ["lmb"] = {"Merei"}, ["lmc"] = {"Limilngan"}, ["lmd"] = {"Lumun"}, ["lme"] = {"Pévé"}, ["lmf"] = {"South Lembata"}, ["lmg"] = {"Lamogai"}, ["lmh"] = {"Lambichhong"}, ["lmi"] = {"Lombi"}, ["lmj"] = {"West Lembata"}, ["lmk"] = {"Lamkang"}, ["lml"] = {"Hano"}, ["lmn"] = {"Lambadi"}, ["lmo"] = {"Lombard"}, ["lmp"] = {"Limbum"}, ["lmq"] = {"Lamatuka"}, ["lmr"] = {"Lamalera"}, ["lmu"] = {"Lamenu"}, ["lmv"] = {"Lomaiviti"}, ["lmw"] = {"Lake Miwok"}, ["lmx"] = {"Laimbue"}, ["lmy"] = {"Lamboya"}, ["lna"] = {"Langbashe"}, ["lnb"] = {"Mbalanhu"}, ["lnd"] = {"Lundayeh", "Lun Bawang"}, ["lng"] = {"Langobardic"}, ["lnh"] = {"Lanoh"}, ["lni"] = {"Daantanai'"}, ["lnj"] = {"Leningitij"}, ["lnl"] = {"South Central Banda"}, ["lnm"] = {"Langam"}, ["lnn"] = {"Lorediakarkar"}, ["lns"] = {"Lamnso'"}, ["lnu"] = {"Longuda"}, ["lnw"] = {"Lanima"}, ["lnz"] = {"Lonzo"}, ["loa"] = {"Loloda"}, ["lob"] = {"Lobi"}, ["loc"] = {"Inonhan"}, ["loe"] = {"Saluan"}, ["lof"] = {"Logol"}, ["log"] = {"Logo"}, ["loh"] = {"Laarim", "Narim"}, ["loi"] = {"Loma (Côte d'Ivoire)"}, ["loj"] = {"Lou"}, ["lok"] = {"Loko"}, ["lol"] = {"Mongo"}, ["lom"] = {"Loma (Liberia)"}, ["lon"] = {"Malawi Lomwe"}, ["loo"] = {"Lombo"}, ["lop"] = {"Lopa"}, ["loq"] = {"Lobala"}, ["lor"] = {"Téén"}, ["los"] = {"Loniu"}, ["lot"] = {"Otuho"}, ["lou"] = {"Louisiana Creole"}, ["lov"] = {"Lopi"}, ["low"] = {"Tampias Lobu"}, ["lox"] = {"Loun"}, ["loy"] = {"Loke"}, ["loz"] = {"Lozi"}, ["lpa"] = {"Lelepa"}, ["lpe"] = {"Lepki"}, ["lpn"] = {"Long Phuri Naga"}, ["lpo"] = {"Lipo"}, ["lpx"] = {"Lopit"}, ["lqr"] = {"Logir"}, ["lra"] = {"Rara Bakati'"}, ["lrc"] = {"Northern Luri"}, ["lre"] = {"Laurentian"}, ["lrg"] = {"Laragia"}, ["lri"] = {"Marachi", "Olumarachi"}, ["lrk"] = {"Loarki"}, ["lrl"] = {"Lari"}, ["lrm"] = {"Marama", "Olumarama"}, ["lrn"] = {"Lorang"}, ["lro"] = {"Laro"}, ["lrr"] = {"Southern Yamphu"}, ["lrt"] = {"Larantuka Malay"}, ["lrv"] = {"Larevat"}, ["lrz"] = {"Lemerig"}, ["lsa"] = {"Lasgerdi"}, ["lsb"] = {"Burundian Sign Language", "Langue des Signes Burundaise"}, ["lsc"] = {"Albarradas Sign Language", "Lengua de señas Albarradas"}, ["lsd"] = {"Lishana Deni"}, ["lse"] = {"Lusengo"}, ["lsh"] = {"Lish"}, ["lsi"] = {"Lashi"}, ["lsl"] = {"Latvian Sign Language"}, ["lsm"] = {"Saamia", "Olusamia"}, ["lsn"] = {"Tibetan Sign Language"}, ["lso"] = {"Laos Sign Language"}, ["lsp"] = {"Panamanian Sign Language", "Lengua de Señas Panameñas"}, ["lsr"] = {"Aruop"}, ["lss"] = {"Lasi"}, ["lst"] = {"Trinidad and Tobago Sign Language"}, ["lsv"] = {"Sivia Sign Language"}, ["lsw"] = {"Seychelles Sign Language", "Lalang Siny Seselwa", "Langue des Signes Seychelloise"}, ["lsy"] = {"Mauritian Sign Language"}, ["ltc"] = {"Late Middle Chinese"}, ["ltg"] = {"Latgalian"}, ["lth"] = {"Thur"}, ["lti"] = {"Leti (Indonesia)"}, ["ltn"] = {"Latundê"}, ["lto"] = {"Tsotso", "Olutsotso"}, ["lts"] = {"Tachoni", "Lutachoni"}, ["ltu"] = {"Latu"}, ["lua"] = {"Luba-Lulua"}, ["luc"] = {"Aringa"}, ["lud"] = {"Ludian"}, ["lue"] = {"Luvale"}, ["luf"] = {"Laua"}, ["luh"] = {"Leizhou Chinese"}, ["lui"] = {"Luiseño"}, ["luj"] = {"Luna"}, ["luk"] = {"Lunanakha"}, ["lul"] = {"Olu'bo"}, ["lum"] = {"Luimbi"}, ["lun"] = {"Lunda"}, ["luo"] = {"Luo (Kenya and Tanzania)", "Dholuo"}, ["lup"] = {"Lumbu"}, ["luq"] = {"Lucumi"}, ["lur"] = {"Laura"}, ["lus"] = {"Lushai"}, ["lut"] = {"Lushootseed"}, ["luu"] = {"Lumba-Yakkha"}, ["luv"] = {"Luwati"}, ["luw"] = {"Luo (Cameroon)"}, ["luy"] = {"Luyia", "Oluluyia"}, ["luz"] = {"Southern Luri"}, ["lva"] = {"Maku'a"}, ["lvi"] = {"Lavi"}, ["lvk"] = {"Lavukaleve"}, ["lvl"] = {"Lwel"}, ["lvs"] = {"Standard Latvian"}, ["lvu"] = {"Levuka"}, ["lwa"] = {"Lwalu"}, ["lwe"] = {"Lewo Eleng"}, ["lwg"] = {"Wanga", "Oluwanga"}, ["lwh"] = {"White Lachi"}, ["lwl"] = {"Eastern Lawa"}, ["lwm"] = {"Laomian"}, ["lwo"] = {"Luwo"}, ["lws"] = {"Malawian Sign Language"}, ["lwt"] = {"Lewotobi"}, ["lwu"] = {"Lawu"}, ["lww"] = {"Lewo"}, ["lxm"] = {"Lakurumau"}, ["lya"] = {"Layakha"}, ["lyg"] = {"Lyngngam"}, ["lyn"] = {"Luyana"}, ["lzh"] = {"Literary Chinese"}, ["lzl"] = {"Litzlitz"}, ["lzn"] = {"Leinong Naga"}, ["lzz"] = {"Laz"}, ["maa"] = {"San Jerónimo Tecóatl Mazatec"}, ["mab"] = {"Yutanduchi Mixtec"}, ["mad"] = {"Madurese"}, ["mae"] = {"Bo-Rukul"}, ["maf"] = {"Mafa"}, ["mag"] = {"Magahi"}, ["mai"] = {"Maithili"}, ["maj"] = {"Jalapa De Díaz Mazatec"}, ["mak"] = {"Makasar"}, ["mam"] = {"Mam"}, ["man"] = {"Mandingo", "Manding"}, ["map"] = {"Austronesian languages"}, ["maq"] = {"Chiquihuitlán Mazatec"}, ["mas"] = {"Masai"}, ["mat"] = {"San Francisco Matlatzinca"}, ["mau"] = {"Huautla Mazatec"}, ["mav"] = {"Sateré-Mawé"}, ["maw"] = {"Mampruli"}, ["max"] = {"North Moluccan Malay"}, ["maz"] = {"Central Mazahua"}, ["mba"] = {"Higaonon"}, ["mbb"] = {"Western Bukidnon Manobo"}, ["mbc"] = {"Macushi"}, ["mbd"] = {"Dibabawon Manobo"}, ["mbe"] = {"Molale"}, ["mbf"] = {"Baba Malay"}, ["mbh"] = {"Mangseng"}, ["mbi"] = {"Ilianen Manobo"}, ["mbj"] = {"Nadëb"}, ["mbk"] = {"Malol"}, ["mbl"] = {"Maxakalí"}, ["mbm"] = {"Ombamba"}, ["mbn"] = {"Macaguán"}, ["mbo"] = {"Mbo (Cameroon)"}, ["mbp"] = {"Malayo"}, ["mbq"] = {"Maisin"}, ["mbr"] = {"Nukak Makú"}, ["mbs"] = {"Sarangani Manobo"}, ["mbt"] = {"Matigsalug Manobo"}, ["mbu"] = {"Mbula-Bwazza"}, ["mbv"] = {"Mbulungish"}, ["mbw"] = {"Maring"}, ["mbx"] = {"Mari (East Sepik Province)"}, ["mby"] = {"Memoni"}, ["mbz"] = {"Amoltepec Mixtec"}, ["mca"] = {"Maca"}, ["mcb"] = {"Machiguenga"}, ["mcc"] = {"Bitur"}, ["mcd"] = {"Sharanahua"}, ["mce"] = {"Itundujia Mixtec"}, ["mcf"] = {"Matsés"}, ["mcg"] = {"Mapoyo"}, ["mch"] = {"Maquiritari"}, ["mci"] = {"Mese"}, ["mcj"] = {"Mvanip"}, ["mck"] = {"Mbunda"}, ["mcl"] = {"Macaguaje"}, ["mcm"] = {"Malaccan Creole Portuguese"}, ["mcn"] = {"Masana"}, ["mco"] = {"Coatlán Mixe"}, ["mcp"] = {"Makaa"}, ["mcq"] = {"Ese"}, ["mcr"] = {"Menya"}, ["mcs"] = {"Mambai"}, ["mct"] = {"Mengisa"}, ["mcu"] = {"Cameroon Mambila"}, ["mcv"] = {"Minanibai"}, ["mcw"] = {"Mawa (Chad)"}, ["mcx"] = {"Mpiemo"}, ["mcy"] = {"South Watut"}, ["mcz"] = {"Mawan"}, ["mda"] = {"Mada (Nigeria)"}, ["mdb"] = {"Morigi"}, ["mdc"] = {"Soq", "Male (Papua New Guinea)"}, ["mdd"] = {"Mbum"}, ["mde"] = {"Maba (Chad)"}, ["mdf"] = {"Moksha"}, ["mdg"] = {"Massalat"}, ["mdh"] = {"Maguindanaon"}, ["mdi"] = {"Mamvu"}, ["mdj"] = {"Mangbetu"}, ["mdk"] = {"Mangbutu"}, ["mdl"] = {"Maltese Sign Language"}, ["mdm"] = {"Mayogo"}, ["mdn"] = {"Mbati"}, ["mdp"] = {"Mbala"}, ["mdq"] = {"Mbole"}, ["mdr"] = {"Mandar"}, ["mds"] = {"Maria (Papua New Guinea)"}, ["mdt"] = {"Mbere"}, ["mdu"] = {"Mboko"}, ["mdv"] = {"Santa Lucía Monteverde Mixtec"}, ["mdw"] = {"Mbosi"}, ["mdx"] = {"Dizin"}, ["mdy"] = {"Male", "Male (Ethiopia)"}, ["mdz"] = {"Suruí Do Pará"}, ["mea"] = {"Menka"}, ["meb"] = {"Ikobi"}, ["mec"] = {"Marra"}, ["med"] = {"Melpa"}, ["mee"] = {"Mengen"}, ["mef"] = {"Megam"}, ["meh"] = {"Southwestern Tlaxiaco Mixtec"}, ["mei"] = {"Midob"}, ["mej"] = {"Meyah"}, ["mek"] = {"Mekeo"}, ["mel"] = {"Central Melanau"}, ["mem"] = {"Mangala"}, ["men"] = {"Mende (Sierra Leone)"}, ["meo"] = {"Kedah Malay"}, ["mep"] = {"Miriwoong"}, ["meq"] = {"Merey"}, ["mer"] = {"Meru"}, ["mes"] = {"Masmaje"}, ["met"] = {"Mato"}, ["meu"] = {"Motu"}, ["mev"] = {"Mano"}, ["mew"] = {"Maaka"}, ["mey"] = {"Hassaniyya"}, ["mez"] = {"Menominee"}, ["mfa"] = {"Pattani Malay"}, ["mfb"] = {"Bangka"}, ["mfc"] = {"Mba"}, ["mfd"] = {"Mendankwe-Nkwen"}, ["mfe"] = {"Morisyen"}, ["mff"] = {"Naki"}, ["mfg"] = {"Mogofin"}, ["mfh"] = {"Matal"}, ["mfi"] = {"Wandala"}, ["mfj"] = {"Mefele"}, ["mfk"] = {"North Mofu"}, ["mfl"] = {"Putai"}, ["mfm"] = {"Marghi South"}, ["mfn"] = {"Cross River Mbembe"}, ["mfo"] = {"Mbe"}, ["mfp"] = {"Makassar Malay"}, ["mfq"] = {"Moba"}, ["mfr"] = {"Marrithiyel"}, ["mfs"] = {"Mexican Sign Language"}, ["mft"] = {"Mokerang"}, ["mfu"] = {"Mbwela"}, ["mfv"] = {"Mandjak"}, ["mfw"] = {"Mulaha"}, ["mfx"] = {"Melo"}, ["mfy"] = {"Mayo"}, ["mfz"] = {"Mabaan"}, ["mga"] = {"Middle Irish (900-1200)"}, ["mgb"] = {"Mararit"}, ["mgc"] = {"Morokodo"}, ["mgd"] = {"Moru"}, ["mge"] = {"Mango"}, ["mgf"] = {"Maklew"}, ["mgg"] = {"Mpumpong"}, ["mgh"] = {"Makhuwa-Meetto"}, ["mgi"] = {"Lijili"}, ["mgj"] = {"Abureni"}, ["mgk"] = {"Mawes"}, ["mgl"] = {"Maleu-Kilenge"}, ["mgm"] = {"Mambae"}, ["mgn"] = {"Mbangi"}, ["mgo"] = {"Meta'"}, ["mgp"] = {"Eastern Magar"}, ["mgq"] = {"Malila"}, ["mgr"] = {"Mambwe-Lungu"}, ["mgs"] = {"Manda (Tanzania)"}, ["mgt"] = {"Mongol"}, ["mgu"] = {"Mailu"}, ["mgv"] = {"Matengo"}, ["mgw"] = {"Matumbi"}, ["mgy"] = {"Mbunga"}, ["mgz"] = {"Mbugwe"}, ["mha"] = {"Manda (India)"}, ["mhb"] = {"Mahongwe"}, ["mhc"] = {"Mocho"}, ["mhd"] = {"Mbugu"}, ["mhe"] = {"Besisi", "Mah Meri"}, ["mhf"] = {"Mamaa"}, ["mhg"] = {"Margu"}, ["mhi"] = {"Ma'di"}, ["mhj"] = {"Mogholi"}, ["mhk"] = {"Mungaka"}, ["mhl"] = {"Mauwake"}, ["mhm"] = {"Makhuwa-Moniga"}, ["mhn"] = {"Mòcheno"}, ["mho"] = {"Mashi (Zambia)"}, ["mhp"] = {"Balinese Malay"}, ["mhq"] = {"Mandan"}, ["mhr"] = {"Eastern Mari"}, ["mhs"] = {"Buru (Indonesia)"}, ["mht"] = {"Mandahuaca"}, ["mhu"] = {"Digaro-Mishmi", "Darang Deng"}, ["mhw"] = {"Mbukushu"}, ["mhx"] = {"Maru", "Lhaovo"}, ["mhy"] = {"Ma'anyan"}, ["mhz"] = {"Mor (Mor Islands)"}, ["mia"] = {"Miami"}, ["mib"] = {"Atatláhuca Mixtec"}, ["mic"] = {"Mi'kmaq", "Micmac"}, ["mid"] = {"Mandaic"}, ["mie"] = {"Ocotepec Mixtec"}, ["mif"] = {"Mofu-Gudur"}, ["mig"] = {"San Miguel El Grande Mixtec"}, ["mih"] = {"Chayuco Mixtec"}, ["mii"] = {"Chigmecatitlán Mixtec"}, ["mij"] = {"Abar", "Mungbam"}, ["mik"] = {"Mikasuki"}, ["mil"] = {"Peñoles Mixtec"}, ["mim"] = {"Alacatlatzala Mixtec"}, ["min"] = {"Minangkabau"}, ["mio"] = {"Pinotepa Nacional Mixtec"}, ["mip"] = {"Apasco-Apoala Mixtec"}, ["miq"] = {"Mískito"}, ["mir"] = {"Isthmus Mixe"}, ["mis"] = {"Uncoded languages"}, ["mit"] = {"Southern Puebla Mixtec"}, ["miu"] = {"Cacaloxtepec Mixtec"}, ["miw"] = {"Akoye"}, ["mix"] = {"Mixtepec Mixtec"}, ["miy"] = {"Ayutla Mixtec"}, ["miz"] = {"Coatzospan Mixtec"}, ["mjb"] = {"Makalero"}, ["mjc"] = {"San Juan Colorado Mixtec"}, ["mjd"] = {"Northwest Maidu"}, ["mje"] = {"Muskum"}, ["mjg"] = {"Tu"}, ["mjh"] = {"Mwera (Nyasa)"}, ["mji"] = {"Kim Mun"}, ["mjj"] = {"Mawak"}, ["mjk"] = {"Matukar"}, ["mjl"] = {"Mandeali"}, ["mjm"] = {"Medebur"}, ["mjn"] = {"Ma (Papua New Guinea)"}, ["mjo"] = {"Malankuravan"}, ["mjp"] = {"Malapandaram"}, ["mjq"] = {"Malaryan"}, ["mjr"] = {"Malavedan"}, ["mjs"] = {"Miship"}, ["mjt"] = {"Sauria Paharia"}, ["mju"] = {"Manna-Dora"}, ["mjv"] = {"Mannan"}, ["mjw"] = {"Karbi"}, ["mjx"] = {"Mahali"}, ["mjy"] = {"Mahican"}, ["mjz"] = {"Majhi"}, ["mka"] = {"Mbre"}, ["mkb"] = {"Mal Paharia"}, ["mkc"] = {"Siliput"}, ["mke"] = {"Mawchi"}, ["mkf"] = {"Miya"}, ["mkg"] = {"Mak (China)"}, ["mkh"] = {"Mon-Khmer languages"}, ["mki"] = {"Dhatki"}, ["mkj"] = {"Mokilese"}, ["mkk"] = {"Byep"}, ["mkl"] = {"Mokole"}, ["mkm"] = {"Moklen"}, ["mkn"] = {"Kupang Malay"}, ["mko"] = {"Mingang Doso"}, ["mkp"] = {"Moikodi"}, ["mkq"] = {"Bay Miwok"}, ["mkr"] = {"Malas"}, ["mks"] = {"Silacayoapan Mixtec"}, ["mkt"] = {"Vamale"}, ["mku"] = {"Konyanka Maninka"}, ["mkv"] = {"Mafea"}, ["mkw"] = {"Kituba (Congo)"}, ["mkx"] = {"Kinamiging Manobo"}, ["mky"] = {"East Makian"}, ["mkz"] = {"Makasae"}, ["mla"] = {"Malo"}, ["mlb"] = {"Mbule"}, ["mlc"] = {"Cao Lan"}, ["mle"] = {"Manambu"}, ["mlf"] = {"Mal"}, ["mlh"] = {"Mape"}, ["mli"] = {"Malimpung"}, ["mlj"] = {"Miltu"}, ["mlk"] = {"Ilwana", "Kiwilwana"}, ["mll"] = {"Malua Bay"}, ["mlm"] = {"Mulam"}, ["mln"] = {"Malango"}, ["mlo"] = {"Mlomp"}, ["mlp"] = {"Bargam"}, ["mlq"] = {"Western Maninkakan"}, ["mlr"] = {"Vame"}, ["mls"] = {"Masalit"}, ["mlu"] = {"To'abaita"}, ["mlv"] = {"Motlav", "Mwotlap"}, ["mlw"] = {"Moloko"}, ["mlx"] = {"Malfaxal", "Naha'ai"}, ["mlz"] = {"Malaynon"}, ["mma"] = {"Mama"}, ["mmb"] = {"Momina"}, ["mmc"] = {"Michoacán Mazahua"}, ["mmd"] = {"Maonan"}, ["mme"] = {"Mae"}, ["mmf"] = {"Mundat"}, ["mmg"] = {"North Ambrym"}, ["mmh"] = {"Mehináku"}, ["mmi"] = {"Hember Avu", "Amben", "Musar"}, ["mmj"] = {"Majhwar"}, ["mmk"] = {"Mukha-Dora"}, ["mml"] = {"Man Met"}, ["mmm"] = {"Maii"}, ["mmn"] = {"Mamanwa"}, ["mmo"] = {"Mangga Buang"}, ["mmp"] = {"Siawi"}, ["mmq"] = {"Musak"}, ["mmr"] = {"Western Xiangxi Miao"}, ["mmt"] = {"Malalamai"}, ["mmu"] = {"Mmaala"}, ["mmv"] = {"Miriti"}, ["mmw"] = {"Emae"}, ["mmx"] = {"Madak"}, ["mmy"] = {"Migaama"}, ["mmz"] = {"Mabaale"}, ["mna"] = {"Mbula"}, ["mnb"] = {"Muna"}, ["mnc"] = {"Manchu"}, ["mnd"] = {"Mondé"}, ["mne"] = {"Naba"}, ["mnf"] = {"Mundani"}, ["mng"] = {"Eastern Mnong"}, ["mnh"] = {"Mono (Democratic Republic of Congo)"}, ["mni"] = {"Manipuri"}, ["mnj"] = {"Munji"}, ["mnk"] = {"Mandinka"}, ["mnl"] = {"Tiale"}, ["mnm"] = {"Mapena"}, ["mnn"] = {"Southern Mnong"}, ["mno"] = {"Manobo languages"}, ["mnp"] = {"Min Bei Chinese"}, ["mnq"] = {"Minriq"}, ["mnr"] = {"Mono (USA)"}, ["mns"] = {"Mansi"}, ["mnu"] = {"Mer"}, ["mnv"] = {"Rennell-Bellona"}, ["mnw"] = {"Mon"}, ["mnx"] = {"Manikion"}, ["mny"] = {"Manyawa"}, ["mnz"] = {"Moni"}, ["moa"] = {"Mwan"}, ["moc"] = {"Mocoví"}, ["mod"] = {"Mobilian"}, ["moe"] = {"Innu", "Montagnais"}, ["mog"] = {"Mongondow"}, ["moh"] = {"Mohawk", "Kanien'kéha"}, ["moi"] = {"Mboi"}, ["moj"] = {"Monzombo"}, ["mok"] = {"Morori"}, ["mom"] = {"Mangue"}, ["moo"] = {"Monom"}, ["mop"] = {"Mopán Maya"}, ["moq"] = {"Mor (Bomberai Peninsula)"}, ["mor"] = {"Moro"}, ["mos"] = {"Mossi"}, ["mot"] = {"Barí"}, ["mou"] = {"Mogum"}, ["mov"] = {"Mohave"}, ["mow"] = {"Moi (Congo)"}, ["mox"] = {"Molima"}, ["moy"] = {"Shekkacho"}, ["moz"] = {"Mukulu", "Gergiko"}, ["mpa"] = {"Mpoto"}, ["mpb"] = {"Malak Malak", "Mullukmulluk"}, ["mpc"] = {"Mangarrayi"}, ["mpd"] = {"Machinere"}, ["mpe"] = {"Majang"}, ["mpg"] = {"Marba"}, ["mph"] = {"Maung"}, ["mpi"] = {"Mpade"}, ["mpj"] = {"Martu Wangka", "Wangkajunga"}, ["mpk"] = {"Mbara (Chad)"}, ["mpl"] = {"Middle Watut"}, ["mpm"] = {"Yosondúa Mixtec"}, ["mpn"] = {"Mindiri"}, ["mpo"] = {"Miu"}, ["mpp"] = {"Migabac"}, ["mpq"] = {"Matís"}, ["mpr"] = {"Vangunu"}, ["mps"] = {"Dadibi"}, ["mpt"] = {"Mian"}, ["mpu"] = {"Makuráp"}, ["mpv"] = {"Mungkip"}, ["mpw"] = {"Mapidian"}, ["mpx"] = {"Misima-Panaeati"}, ["mpy"] = {"Mapia"}, ["mpz"] = {"Mpi"}, ["mqa"] = {"Maba (Indonesia)"}, ["mqb"] = {"Mbuko"}, ["mqc"] = {"Mangole"}, ["mqe"] = {"Matepi"}, ["mqf"] = {"Momuna"}, ["mqg"] = {"Kota Bangun Kutai Malay"}, ["mqh"] = {"Tlazoyaltepec Mixtec"}, ["mqi"] = {"Mariri"}, ["mqj"] = {"Mamasa"}, ["mqk"] = {"Rajah Kabunsuwan Manobo"}, ["mql"] = {"Mbelime"}, ["mqm"] = {"South Marquesan"}, ["mqn"] = {"Moronene"}, ["mqo"] = {"Modole"}, ["mqp"] = {"Manipa"}, ["mqq"] = {"Minokok"}, ["mqr"] = {"Mander"}, ["mqs"] = {"West Makian"}, ["mqt"] = {"Mok"}, ["mqu"] = {"Mandari"}, ["mqv"] = {"Mosimo"}, ["mqw"] = {"Murupi"}, ["mqx"] = {"Mamuju"}, ["mqy"] = {"Manggarai"}, ["mqz"] = {"Pano"}, ["mra"] = {"Mlabri"}, ["mrb"] = {"Marino"}, ["mrc"] = {"Maricopa"}, ["mrd"] = {"Western Magar"}, ["mre"] = {"Martha's Vineyard Sign Language"}, ["mrf"] = {"Elseng"}, ["mrg"] = {"Mising"}, ["mrh"] = {"Mara Chin"}, ["mrj"] = {"Western Mari"}, ["mrk"] = {"Hmwaveke"}, ["mrl"] = {"Mortlockese"}, ["mrm"] = {"Merlav", "Mwerlap"}, ["mrn"] = {"Cheke Holo"}, ["mro"] = {"Mru"}, ["mrp"] = {"Morouas"}, ["mrq"] = {"North Marquesan"}, ["mrr"] = {"Maria (India)"}, ["mrs"] = {"Maragus"}, ["mrt"] = {"Marghi Central"}, ["mru"] = {"Mono (Cameroon)"}, ["mrv"] = {"Mangareva"}, ["mrw"] = {"Maranao"}, ["mrx"] = {"Maremgi", "Dineor"}, ["mry"] = {"Mandaya"}, ["mrz"] = {"Marind"}, ["msb"] = {"Masbatenyo"}, ["msc"] = {"Sankaran Maninka"}, ["msd"] = {"Yucatec Maya Sign Language"}, ["mse"] = {"Musey"}, ["msf"] = {"Mekwei"}, ["msg"] = {"Moraid"}, ["msh"] = {"Masikoro Malagasy"}, ["msi"] = {"Sabah Malay"}, ["msj"] = {"Ma (Democratic Republic of Congo)"}, ["msk"] = {"Mansaka"}, ["msl"] = {"Molof", "Poule"}, ["msm"] = {"Agusan Manobo"}, ["msn"] = {"Vurës"}, ["mso"] = {"Mombum"}, ["msp"] = {"Maritsauá"}, ["msq"] = {"Caac"}, ["msr"] = {"Mongolian Sign Language"}, ["mss"] = {"West Masela"}, ["msu"] = {"Musom"}, ["msv"] = {"Maslam"}, ["msw"] = {"Mansoanka"}, ["msx"] = {"Moresada"}, ["msy"] = {"Aruamu"}, ["msz"] = {"Momare"}, ["mta"] = {"Cotabato Manobo"}, ["mtb"] = {"Anyin Morofo"}, ["mtc"] = {"Munit"}, ["mtd"] = {"Mualang"}, ["mte"] = {"Mono (Solomon Islands)"}, ["mtf"] = {"Murik (Papua New Guinea)"}, ["mtg"] = {"Una"}, ["mth"] = {"Munggui"}, ["mti"] = {"Maiwa (Papua New Guinea)"}, ["mtj"] = {"Moskona"}, ["mtk"] = {"Mbe'"}, ["mtl"] = {"Montol"}, ["mtm"] = {"Mator"}, ["mtn"] = {"Matagalpa"}, ["mto"] = {"Totontepec Mixe"}, ["mtp"] = {"Wichí Lhamtés Nocten"}, ["mtq"] = {"Muong"}, ["mtr"] = {"Mewari"}, ["mts"] = {"Yora"}, ["mtt"] = {"Mota"}, ["mtu"] = {"Tututepec Mixtec"}, ["mtv"] = {"Asaro'o"}, ["mtw"] = {"Southern Binukidnon"}, ["mtx"] = {"Tidaá Mixtec"}, ["mty"] = {"Nabi"}, ["mua"] = {"Mundang"}, ["mub"] = {"Mubi"}, ["muc"] = {"Ajumbu"}, ["mud"] = {"Mednyj Aleut"}, ["mue"] = {"Media Lengua"}, ["mug"] = {"Musgu"}, ["muh"] = {"Mündü"}, ["mui"] = {"Musi"}, ["muj"] = {"Mabire"}, ["muk"] = {"Mugom"}, ["mul"] = {"Multiple languages"}, ["mum"] = {"Maiwala"}, ["mun"] = {"Munda languages"}, ["muo"] = {"Nyong"}, ["mup"] = {"Malvi"}, ["muq"] = {"Eastern Xiangxi Miao"}, ["mur"] = {"Murle"}, ["mus"] = {"Creek"}, ["mut"] = {"Western Muria"}, ["muu"] = {"Yaaku"}, ["muv"] = {"Muthuvan"}, ["mux"] = {"Bo-Ung"}, ["muy"] = {"Muyang"}, ["muz"] = {"Mursi"}, ["mva"] = {"Manam"}, ["mvb"] = {"Mattole"}, ["mvd"] = {"Mamboru"}, ["mve"] = {"Marwari (Pakistan)"}, ["mvf"] = {"Peripheral Mongolian"}, ["mvg"] = {"Yucuañe Mixtec"}, ["mvh"] = {"Mulgi"}, ["mvi"] = {"Miyako"}, ["mvk"] = {"Mekmek"}, ["mvl"] = {"Mbara (Australia)"}, ["mvn"] = {"Minaveha"}, ["mvo"] = {"Marovo"}, ["mvp"] = {"Duri"}, ["mvq"] = {"Moere"}, ["mvr"] = {"Marau"}, ["mvs"] = {"Massep"}, ["mvt"] = {"Mpotovoro"}, ["mvu"] = {"Marfa"}, ["mvv"] = {"Tagal Murut"}, ["mvw"] = {"Machinga"}, ["mvx"] = {"Meoswar"}, ["mvy"] = {"Indus Kohistani"}, ["mvz"] = {"Mesqan"}, ["mwa"] = {"Mwatebu"}, ["mwb"] = {"Juwal"}, ["mwc"] = {"Are"}, ["mwe"] = {"Mwera (Chimwera)"}, ["mwf"] = {"Murrinh-Patha"}, ["mwg"] = {"Aiklep"}, ["mwh"] = {"Mouk-Aria"}, ["mwi"] = {"Labo", "Ninde"}, ["mwk"] = {"Kita Maninkakan"}, ["mwl"] = {"Mirandese"}, ["mwm"] = {"Sar"}, ["mwn"] = {"Nyamwanga"}, ["mwo"] = {"Central Maewo"}, ["mwp"] = {"Kala Lagaw Ya"}, ["mwq"] = {"Mün Chin"}, ["mwr"] = {"Marwari"}, ["mws"] = {"Mwimbi-Muthambi"}, ["mwt"] = {"Moken"}, ["mwu"] = {"Mittu"}, ["mwv"] = {"Mentawai"}, ["mww"] = {"Hmong Daw"}, ["mwz"] = {"Moingi"}, ["mxa"] = {"Northwest Oaxaca Mixtec"}, ["mxb"] = {"Tezoatlán Mixtec"}, ["mxc"] = {"Manyika"}, ["mxd"] = {"Modang"}, ["mxe"] = {"Mele-Fila"}, ["mxf"] = {"Malgbe"}, ["mxg"] = {"Mbangala"}, ["mxh"] = {"Mvuba"}, ["mxi"] = {"Mozarabic"}, ["mxj"] = {"Miju-Mishmi", "Geman Deng"}, ["mxk"] = {"Monumbo"}, ["mxl"] = {"Maxi Gbe"}, ["mxm"] = {"Meramera"}, ["mxn"] = {"Moi (Indonesia)"}, ["mxo"] = {"Mbowe"}, ["mxp"] = {"Tlahuitoltepec Mixe"}, ["mxq"] = {"Juquila Mixe"}, ["mxr"] = {"Murik (Malaysia)"}, ["mxs"] = {"Huitepec Mixtec"}, ["mxt"] = {"Jamiltepec Mixtec"}, ["mxu"] = {"Mada (Cameroon)"}, ["mxv"] = {"Metlatónoc Mixtec"}, ["mxw"] = {"Namo"}, ["mxx"] = {"Mahou", "Mawukakan"}, ["mxy"] = {"Southeastern Nochixtlán Mixtec"}, ["mxz"] = {"Central Masela"}, ["myb"] = {"Mbay"}, ["myc"] = {"Mayeka"}, ["mye"] = {"Myene"}, ["myf"] = {"Bambassi"}, ["myg"] = {"Manta"}, ["myh"] = {"Makah"}, ["myj"] = {"Mangayat"}, ["myk"] = {"Mamara Senoufo"}, ["myl"] = {"Moma"}, ["mym"] = {"Me'en"}, ["myn"] = {"Mayan languages"}, ["myo"] = {"Anfillo"}, ["myp"] = {"Pirahã"}, ["myr"] = {"Muniche"}, ["mys"] = {"Mesmes"}, ["myu"] = {"Mundurukú"}, ["myv"] = {"Erzya"}, ["myw"] = {"Muyuw"}, ["myx"] = {"Masaaba"}, ["myy"] = {"Macuna"}, ["myz"] = {"Classical Mandaic"}, ["mza"] = {"Santa María Zacatepec Mixtec"}, ["mzb"] = {"Tumzabt"}, ["mzc"] = {"Madagascar Sign Language"}, ["mzd"] = {"Malimba"}, ["mze"] = {"Morawa"}, ["mzg"] = {"Monastic Sign Language"}, ["mzh"] = {"Wichí Lhamtés Güisnay"}, ["mzi"] = {"Ixcatlán Mazatec"}, ["mzj"] = {"Manya"}, ["mzk"] = {"Nigeria Mambila"}, ["mzl"] = {"Mazatlán Mixe"}, ["mzm"] = {"Mumuye"}, ["mzn"] = {"Mazanderani"}, ["mzo"] = {"Matipuhy"}, ["mzp"] = {"Movima"}, ["mzq"] = {"Mori Atas"}, ["mzr"] = {"Marúbo"}, ["mzs"] = {"Macanese"}, ["mzt"] = {"Mintil"}, ["mzu"] = {"Inapang"}, ["mzv"] = {"Manza"}, ["mzw"] = {"Deg"}, ["mzx"] = {"Mawayana"}, ["mzy"] = {"Mozambican Sign Language"}, ["mzz"] = {"Maiadomu"}, ["naa"] = {"Namla"}, ["nab"] = {"Southern Nambikuára"}, ["nac"] = {"Narak"}, ["nae"] = {"Naka'ela"}, ["naf"] = {"Nabak"}, ["nag"] = {"Naga Pidgin"}, ["nah"] = {"Nahuatl languages"}, ["nai"] = {"North American Indian languages"}, ["naj"] = {"Nalu"}, ["nak"] = {"Nakanai"}, ["nal"] = {"Nalik"}, ["nam"] = {"Ngan'gityemerri"}, ["nan"] = {"Min Nan Chinese"}, ["nao"] = {"Naaba"}, ["nap"] = {"Neapolitan"}, ["naq"] = {"Khoekhoe", "Nama (Namibia)"}, ["nar"] = {"Iguta"}, ["nas"] = {"Naasioi"}, ["nat"] = {"Ca̱hungwa̱rya̱", "Hungworo"}, ["naw"] = {"Nawuri"}, ["nax"] = {"Nakwi"}, ["nay"] = {"Ngarrindjeri"}, ["naz"] = {"Coatepec Nahuatl"}, ["nba"] = {"Nyemba"}, ["nbb"] = {"Ndoe"}, ["nbc"] = {"Chang Naga"}, ["nbd"] = {"Ngbinda"}, ["nbe"] = {"Konyak Naga"}, ["nbg"] = {"Nagarchal"}, ["nbh"] = {"Ngamo"}, ["nbi"] = {"Mao Naga"}, ["nbj"] = {"Ngarinyman"}, ["nbk"] = {"Nake"}, ["nbm"] = {"Ngbaka Ma'bo"}, ["nbn"] = {"Kuri"}, ["nbo"] = {"Nkukoli"}, ["nbp"] = {"Nnam"}, ["nbq"] = {"Nggem"}, ["nbr"] = {"Numana"}, ["nbs"] = {"Namibian Sign Language"}, ["nbt"] = {"Na"}, ["nbu"] = {"Rongmei Naga"}, ["nbv"] = {"Ngamambo"}, ["nbw"] = {"Southern Ngbandi"}, ["nby"] = {"Ningera"}, ["nca"] = {"Iyo"}, ["ncb"] = {"Central Nicobarese"}, ["ncc"] = {"Ponam"}, ["ncd"] = {"Nachering"}, ["nce"] = {"Yale"}, ["ncf"] = {"Notsi"}, ["ncg"] = {"Nisga'a"}, ["nch"] = {"Central Huasteca Nahuatl"}, ["nci"] = {"Classical Nahuatl"}, ["ncj"] = {"Northern Puebla Nahuatl"}, ["nck"] = {"Na-kara"}, ["ncl"] = {"Michoacán Nahuatl"}, ["ncm"] = {"Nambo"}, ["ncn"] = {"Nauna"}, ["nco"] = {"Sibe"}, ["ncq"] = {"Northern Katang"}, ["ncr"] = {"Ncane"}, ["ncs"] = {"Nicaraguan Sign Language"}, ["nct"] = {"Chothe Naga"}, ["ncu"] = {"Chumburung"}, ["ncx"] = {"Central Puebla Nahuatl"}, ["ncz"] = {"Natchez"}, ["nda"] = {"Ndasa"}, ["ndb"] = {"Kenswei Nsei"}, ["ndc"] = {"Ndau"}, ["ndd"] = {"Nde-Nsele-Nta"}, ["ndf"] = {"Nadruvian"}, ["ndg"] = {"Ndengereko"}, ["ndh"] = {"Ndali"}, ["ndi"] = {"Samba Leko"}, ["ndj"] = {"Ndamba"}, ["ndk"] = {"Ndaka"}, ["ndl"] = {"Ndolo"}, ["ndm"] = {"Ndam"}, ["ndn"] = {"Ngundi"}, ["ndp"] = {"Ndo"}, ["ndq"] = {"Ndombe"}, ["ndr"] = {"Ndoola"}, ["nds"] = {"Low German", "Low Saxon"}, ["ndt"] = {"Ndunga"}, ["ndu"] = {"Dugun"}, ["ndv"] = {"Ndut"}, ["ndw"] = {"Ndobo"}, ["ndx"] = {"Nduga"}, ["ndy"] = {"Lutos"}, ["ndz"] = {"Ndogo"}, ["nea"] = {"Eastern Ngad'a"}, ["neb"] = {"Toura (Côte d'Ivoire)"}, ["nec"] = {"Nedebang"}, ["ned"] = {"Nde-Gbite"}, ["nee"] = {"Nêlêmwa-Nixumwak"}, ["nef"] = {"Nefamese"}, ["neg"] = {"Negidal"}, ["neh"] = {"Nyenkha"}, ["nei"] = {"Neo-Hittite"}, ["nej"] = {"Neko"}, ["nek"] = {"Neku"}, ["nem"] = {"Nemi"}, ["nen"] = {"Nengone"}, ["neo"] = {"Ná-Meo"}, ["neq"] = {"North Central Mixe"}, ["ner"] = {"Yahadian"}, ["nes"] = {"Bhoti Kinnauri"}, ["net"] = {"Nete"}, ["neu"] = {"Neo"}, ["nev"] = {"Nyaheun"}, ["new"] = {"Nepal Bhasa", "Newar", "Newari"}, ["nex"] = {"Neme"}, ["ney"] = {"Neyo"}, ["nez"] = {"Nez Perce"}, ["nfa"] = {"Dhao"}, ["nfd"] = {"Ahwai"}, ["nfl"] = {"Ayiwo", "Äiwoo"}, ["nfr"] = {"Nafaanra"}, ["nfu"] = {"Mfumte"}, ["nga"] = {"Ngbaka"}, ["ngb"] = {"Northern Ngbandi"}, ["ngc"] = {"Ngombe (Democratic Republic of Congo)"}, ["ngd"] = {"Ngando (Central African Republic)"}, ["nge"] = {"Ngemba"}, ["ngf"] = {"Trans-New Guinea languages"}, ["ngg"] = {"Ngbaka Manza"}, ["ngh"] = {"Nǁng"}, ["ngi"] = {"Ngizim"}, ["ngj"] = {"Ngie"}, ["ngk"] = {"Dalabon"}, ["ngl"] = {"Lomwe"}, ["ngm"] = {"Ngatik Men's Creole"}, ["ngn"] = {"Ngwo"}, ["ngp"] = {"Ngulu"}, ["ngq"] = {"Ngurimi", "Ngoreme"}, ["ngr"] = {"Engdewu"}, ["ngs"] = {"Gvoko"}, ["ngt"] = {"Kriang", "Ngeq"}, ["ngu"] = {"Guerrero Nahuatl"}, ["ngv"] = {"Nagumi"}, ["ngw"] = {"Ngwaba"}, ["ngx"] = {"Nggwahyi"}, ["ngy"] = {"Tibea"}, ["ngz"] = {"Ngungwel"}, ["nha"] = {"Nhanda"}, ["nhb"] = {"Beng"}, ["nhc"] = {"Tabasco Nahuatl"}, ["nhd"] = {"Chiripá", "Ava Guaraní"}, ["nhe"] = {"Eastern Huasteca Nahuatl"}, ["nhf"] = {"Nhuwala"}, ["nhg"] = {"Tetelcingo Nahuatl"}, ["nhh"] = {"Nahari"}, ["nhi"] = {"Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"}, ["nhk"] = {"Isthmus-Cosoleacaque Nahuatl"}, ["nhm"] = {"Morelos Nahuatl"}, ["nhn"] = {"Central Nahuatl"}, ["nho"] = {"Takuu"}, ["nhp"] = {"Isthmus-Pajapan Nahuatl"}, ["nhq"] = {"Huaxcaleca Nahuatl"}, ["nhr"] = {"Naro"}, ["nht"] = {"Ometepec Nahuatl"}, ["nhu"] = {"Noone"}, ["nhv"] = {"Temascaltepec Nahuatl"}, ["nhw"] = {"Western Huasteca Nahuatl"}, ["nhx"] = {"Isthmus-Mecayapan Nahuatl"}, ["nhy"] = {"Northern Oaxaca Nahuatl"}, ["nhz"] = {"Santa María La Alta Nahuatl"}, ["nia"] = {"Nias"}, ["nib"] = {"Nakame"}, ["nic"] = {"Niger-Kordofanian languages"}, ["nid"] = {"Ngandi"}, ["nie"] = {"Niellim"}, ["nif"] = {"Nek"}, ["nig"] = {"Ngalakgan"}, ["nih"] = {"Nyiha (Tanzania)"}, ["nii"] = {"Nii"}, ["nij"] = {"Ngaju"}, ["nik"] = {"Southern Nicobarese"}, ["nil"] = {"Nila"}, ["nim"] = {"Nilamba"}, ["nin"] = {"Ninzo"}, ["nio"] = {"Nganasan"}, ["niq"] = {"Nandi"}, ["nir"] = {"Nimboran"}, ["nis"] = {"Nimi"}, ["nit"] = {"Southeastern Kolami"}, ["niu"] = {"Niuean"}, ["niv"] = {"Gilyak"}, ["niw"] = {"Nimo"}, ["nix"] = {"Hema"}, ["niy"] = {"Ngiti"}, ["niz"] = {"Ningil"}, ["nja"] = {"Nzanyi"}, ["njb"] = {"Nocte Naga"}, ["njd"] = {"Ndonde Hamba"}, ["njh"] = {"Lotha Naga"}, ["nji"] = {"Gudanji"}, ["njj"] = {"Njen"}, ["njl"] = {"Njalgulgule"}, ["njm"] = {"Angami Naga"}, ["njn"] = {"Liangmai Naga"}, ["njo"] = {"Ao Naga"}, ["njr"] = {"Njerep"}, ["njs"] = {"Nisa"}, ["njt"] = {"Ndyuka-Trio Pidgin"}, ["nju"] = {"Ngadjunmaya"}, ["njx"] = {"Kunyi"}, ["njy"] = {"Njyem"}, ["njz"] = {"Nyishi"}, ["nka"] = {"Nkoya"}, ["nkb"] = {"Khoibu Naga"}, ["nkc"] = {"Nkongho"}, ["nkd"] = {"Koireng"}, ["nke"] = {"Duke"}, ["nkf"] = {"Inpui Naga"}, ["nkg"] = {"Nekgini"}, ["nkh"] = {"Khezha Naga"}, ["nki"] = {"Thangal Naga"}, ["nkj"] = {"Nakai"}, ["nkk"] = {"Nokuku"}, ["nkm"] = {"Namat"}, ["nkn"] = {"Nkangala"}, ["nko"] = {"Nkonya"}, ["nkp"] = {"Niuatoputapu"}, ["nkq"] = {"Nkami"}, ["nkr"] = {"Nukuoro"}, ["nks"] = {"North Asmat"}, ["nkt"] = {"Nyika (Tanzania)"}, ["nku"] = {"Bouna Kulango"}, ["nkv"] = {"Nyika (Malawi and Zambia)"}, ["nkw"] = {"Nkutu"}, ["nkx"] = {"Nkoroo"}, ["nkz"] = {"Nkari"}, ["nla"] = {"Ngombale"}, ["nlc"] = {"Nalca"}, ["nle"] = {"East Nyala"}, ["nlg"] = {"Gela"}, ["nli"] = {"Grangali"}, ["nlj"] = {"Nyali"}, ["nlk"] = {"Ninia Yali"}, ["nll"] = {"Nihali"}, ["nlm"] = {"Mankiyali"}, ["nlo"] = {"Ngul"}, ["nlq"] = {"Lao Naga"}, ["nlu"] = {"Nchumbulu"}, ["nlv"] = {"Orizaba Nahuatl"}, ["nlw"] = {"Walangama"}, ["nlx"] = {"Nahali"}, ["nly"] = {"Nyamal"}, ["nlz"] = {"Nalögo"}, ["nma"] = {"Maram Naga"}, ["nmb"] = {"Big Nambas", "V'ënen Taut"}, ["nmc"] = {"Ngam"}, ["nmd"] = {"Ndumu"}, ["nme"] = {"Mzieme Naga"}, ["nmf"] = {"Tangkhul Naga (India)"}, ["nmg"] = {"Kwasio"}, ["nmh"] = {"Monsang Naga"}, ["nmi"] = {"Nyam"}, ["nmj"] = {"Ngombe (Central African Republic)"}, ["nmk"] = {"Namakura"}, ["nml"] = {"Ndemli"}, ["nmm"] = {"Manangba"}, ["nmn"] = {"ǃXóõ"}, ["nmo"] = {"Moyon Naga"}, ["nmp"] = {"Nimanbur"}, ["nmq"] = {"Nambya"}, ["nmr"] = {"Nimbari"}, ["nms"] = {"Letemboi"}, ["nmt"] = {"Namonuito"}, ["nmu"] = {"Northeast Maidu"}, ["nmv"] = {"Ngamini"}, ["nmw"] = {"Nimoa", "Rifao"}, ["nmx"] = {"Nama (Papua New Guinea)"}, ["nmy"] = {"Namuyi"}, ["nmz"] = {"Nawdm"}, ["nna"] = {"Nyangumarta"}, ["nnb"] = {"Nande"}, ["nnc"] = {"Nancere"}, ["nnd"] = {"West Ambae"}, ["nne"] = {"Ngandyera"}, ["nnf"] = {"Ngaing"}, ["nng"] = {"Maring Naga"}, ["nnh"] = {"Ngiemboon"}, ["nni"] = {"North Nuaulu"}, ["nnj"] = {"Nyangatom"}, ["nnk"] = {"Nankina"}, ["nnl"] = {"Northern Rengma Naga"}, ["nnm"] = {"Namia"}, ["nnn"] = {"Ngete"}, ["nnp"] = {"Wancho Naga"}, ["nnq"] = {"Ngindo"}, ["nnr"] = {"Narungga"}, ["nnt"] = {"Nanticoke"}, ["nnu"] = {"Dwang"}, ["nnv"] = {"Nugunu (Australia)"}, ["nnw"] = {"Southern Nuni"}, ["nny"] = {"Nyangga"}, ["nnz"] = {"Nda'nda'"}, ["noa"] = {"Woun Meu"}, ["noc"] = {"Nuk"}, ["nod"] = {"Northern Thai"}, ["noe"] = {"Nimadi"}, ["nof"] = {"Nomane"}, ["nog"] = {"Nogai"}, ["noh"] = {"Nomu"}, ["noi"] = {"Noiri"}, ["noj"] = {"Nonuya"}, ["nok"] = {"Nooksack", "Lhéchelesem"}, ["nol"] = {"Nomlaki"}, ["non"] = {"Old Norse"}, ["nop"] = {"Numanggang"}, ["noq"] = {"Ngongo"}, ["nos"] = {"Eastern Nisu"}, ["not"] = {"Nomatsiguenga"}, ["nou"] = {"Ewage-Notu"}, ["nov"] = {"Novial"}, ["now"] = {"Nyambo"}, ["noy"] = {"Noy"}, ["noz"] = {"Nayi"}, ["npa"] = {"Nar Phu"}, ["npb"] = {"Nupbikha"}, ["npg"] = {"Ponyo-Gongwang Naga"}, ["nph"] = {"Phom Naga"}, ["npi"] = {"Nepali (individual language)"}, ["npl"] = {"Southeastern Puebla Nahuatl"}, ["npn"] = {"Mondropolon"}, ["npo"] = {"Pochuri Naga"}, ["nps"] = {"Nipsan"}, ["npu"] = {"Puimei Naga"}, ["npx"] = {"Noipx"}, ["npy"] = {"Napu"}, ["nqg"] = {"Southern Nago"}, ["nqk"] = {"Kura Ede Nago"}, ["nql"] = {"Ngendelengo"}, ["nqm"] = {"Ndom"}, ["nqn"] = {"Nen"}, ["nqo"] = {"N'Ko", "N’Ko"}, ["nqq"] = {"Kyan-Karyaw Naga"}, ["nqt"] = {"Nteng"}, ["nqy"] = {"Akyaung Ari Naga"}, ["nra"] = {"Ngom"}, ["nrb"] = {"Nara"}, ["nrc"] = {"Noric"}, ["nre"] = {"Southern Rengma Naga"}, ["nrf"] = {"Jèrriais", "Guernésiais", "Sercquiais"}, ["nrg"] = {"Narango"}, ["nri"] = {"Chokri Naga"}, ["nrk"] = {"Ngarla"}, ["nrl"] = {"Ngarluma"}, ["nrm"] = {"Narom"}, ["nrn"] = {"Norn"}, ["nrp"] = {"North Picene"}, ["nrr"] = {"Norra", "Nora"}, ["nrt"] = {"Northern Kalapuya"}, ["nru"] = {"Narua"}, ["nrx"] = {"Ngurmbur"}, ["nrz"] = {"Lala"}, ["nsa"] = {"Sangtam Naga"}, ["nsb"] = {"Lower Nossob"}, ["nsc"] = {"Nshi"}, ["nsd"] = {"Southern Nisu"}, ["nse"] = {"Nsenga"}, ["nsf"] = {"Northwestern Nisu"}, ["nsg"] = {"Ngasa"}, ["nsh"] = {"Ngoshie"}, ["nsi"] = {"Nigerian Sign Language"}, ["nsk"] = {"Naskapi"}, ["nsl"] = {"Norwegian Sign Language"}, ["nsm"] = {"Sumi Naga"}, ["nsn"] = {"Nehan"}, ["nso"] = {"Pedi", "Northern Sotho", "Sepedi"}, ["nsp"] = {"Nepalese Sign Language"}, ["nsq"] = {"Northern Sierra Miwok"}, ["nsr"] = {"Maritime Sign Language"}, ["nss"] = {"Nali"}, ["nst"] = {"Tase Naga"}, ["nsu"] = {"Sierra Negra Nahuatl"}, ["nsv"] = {"Southwestern Nisu"}, ["nsw"] = {"Navut"}, ["nsx"] = {"Nsongo"}, ["nsy"] = {"Nasal"}, ["nsz"] = {"Nisenan"}, ["ntd"] = {"Northern Tidung"}, ["ntg"] = {"Ngantangarra"}, ["nti"] = {"Natioro"}, ["ntj"] = {"Ngaanyatjarra"}, ["ntk"] = {"Ikoma-Nata-Isenye"}, ["ntm"] = {"Nateni"}, ["nto"] = {"Ntomba"}, ["ntp"] = {"Northern Tepehuan"}, ["ntr"] = {"Delo"}, ["ntu"] = {"Natügu"}, ["ntw"] = {"Nottoway"}, ["ntx"] = {"Tangkhul Naga (Myanmar)"}, ["nty"] = {"Mantsi"}, ["ntz"] = {"Natanzi"}, ["nua"] = {"Yuanga"}, ["nub"] = {"Nubian languages"}, ["nuc"] = {"Nukuini"}, ["nud"] = {"Ngala"}, ["nue"] = {"Ngundu"}, ["nuf"] = {"Nusu"}, ["nug"] = {"Nungali"}, ["nuh"] = {"Ndunda"}, ["nui"] = {"Ngumbi"}, ["nuj"] = {"Nyole"}, ["nuk"] = {"Nuu-chah-nulth", "Nuuchahnulth"}, ["nul"] = {"Nusa Laut"}, ["num"] = {"Niuafo'ou"}, ["nun"] = {"Anong"}, ["nuo"] = {"Nguôn"}, ["nup"] = {"Nupe-Nupe-Tako"}, ["nuq"] = {"Nukumanu"}, ["nur"] = {"Nukuria"}, ["nus"] = {"Nuer"}, ["nut"] = {"Nung (Viet Nam)"}, ["nuu"] = {"Ngbundu"}, ["nuv"] = {"Northern Nuni"}, ["nuw"] = {"Nguluwan"}, ["nux"] = {"Mehek"}, ["nuy"] = {"Nunggubuyu"}, ["nuz"] = {"Tlamacazapa Nahuatl"}, ["nvh"] = {"Nasarian"}, ["nvm"] = {"Namiae"}, ["nvo"] = {"Nyokon"}, ["nwa"] = {"Nawathinehena"}, ["nwb"] = {"Nyabwa"}, ["nwc"] = {"Classical Newari", "Classical Nepal Bhasa", "Old Newari"}, ["nwe"] = {"Ngwe"}, ["nwg"] = {"Ngayawung"}, ["nwi"] = {"Southwest Tanna"}, ["nwm"] = {"Nyamusa-Molo"}, ["nwo"] = {"Nauo"}, ["nwr"] = {"Nawaru"}, ["nww"] = {"Ndwewe"}, ["nwx"] = {"Middle Newar"}, ["nwy"] = {"Nottoway-Meherrin"}, ["nxa"] = {"Nauete"}, ["nxd"] = {"Ngando (Democratic Republic of Congo)"}, ["nxe"] = {"Nage"}, ["nxg"] = {"Ngad'a"}, ["nxi"] = {"Nindi"}, ["nxk"] = {"Koki Naga"}, ["nxl"] = {"South Nuaulu"}, ["nxm"] = {"Numidian"}, ["nxn"] = {"Ngawun"}, ["nxo"] = {"Ndambomo"}, ["nxq"] = {"Naxi"}, ["nxr"] = {"Ninggerum"}, ["nxx"] = {"Nafri"}, ["nyb"] = {"Nyangbo"}, ["nyc"] = {"Nyanga-li"}, ["nyd"] = {"Nyore", "Olunyole"}, ["nye"] = {"Nyengo"}, ["nyf"] = {"Giryama", "Kigiryama"}, ["nyg"] = {"Nyindu"}, ["nyh"] = {"Nyikina"}, ["nyi"] = {"Ama (Sudan)"}, ["nyj"] = {"Nyanga"}, ["nyk"] = {"Nyaneka"}, ["nyl"] = {"Nyeu"}, ["nym"] = {"Nyamwezi"}, ["nyn"] = {"Nyankole"}, ["nyo"] = {"Nyoro"}, ["nyp"] = {"Nyang'i"}, ["nyq"] = {"Nayini"}, ["nyr"] = {"Nyiha (Malawi)"}, ["nys"] = {"Nyungar"}, ["nyt"] = {"Nyawaygi"}, ["nyu"] = {"Nyungwe"}, ["nyv"] = {"Nyulnyul"}, ["nyw"] = {"Nyaw"}, ["nyx"] = {"Nganyaywana"}, ["nyy"] = {"Nyakyusa-Ngonde"}, ["nza"] = {"Tigon Mbembe"}, ["nzb"] = {"Njebi"}, ["nzd"] = {"Nzadi"}, ["nzi"] = {"Nzima"}, ["nzk"] = {"Nzakara"}, ["nzm"] = {"Zeme Naga"}, ["nzr"] = {"Dir-Nyamzak-Mbarimi"}, ["nzs"] = {"New Zealand Sign Language"}, ["nzu"] = {"Teke-Nzikou"}, ["nzy"] = {"Nzakambay"}, ["nzz"] = {"Nanga Dama Dogon"}, ["oaa"] = {"Orok"}, ["oac"] = {"Oroch"}, ["oak"] = {"Noakhali", "Noakhailla"}, ["oar"] = {"Old Aramaic (up to 700 BCE)", "Ancient Aramaic (up to 700 BCE)"}, ["oav"] = {"Old Avar"}, ["obi"] = {"Obispeño"}, ["obk"] = {"Southern Bontok"}, ["obl"] = {"Oblo"}, ["obm"] = {"Moabite"}, ["obo"] = {"Obo Manobo"}, ["obr"] = {"Old Burmese"}, ["obt"] = {"Old Breton"}, ["obu"] = {"Obulom"}, ["oca"] = {"Ocaina"}, ["och"] = {"Old Chinese"}, ["ocm"] = {"Old Cham"}, ["oco"] = {"Old Cornish"}, ["ocu"] = {"Atzingo Matlatzinca"}, ["oda"] = {"Odut"}, ["odk"] = {"Od"}, ["odt"] = {"Old Dutch"}, ["odu"] = {"Odual"}, ["ofo"] = {"Ofo"}, ["ofs"] = {"Old Frisian"}, ["ofu"] = {"Efutop"}, ["ogb"] = {"Ogbia"}, ["ogc"] = {"Ogbah"}, ["oge"] = {"Old Georgian"}, ["ogg"] = {"Ogbogolo"}, ["ogo"] = {"Khana"}, ["ogu"] = {"Ogbronuagum"}, ["oht"] = {"Old Hittite"}, ["ohu"] = {"Old Hungarian"}, ["oia"] = {"Oirata"}, ["oie"] = {"Okolie"}, ["oin"] = {"Inebu One"}, ["ojb"] = {"Northwestern Ojibwa"}, ["ojc"] = {"Central Ojibwa"}, ["ojg"] = {"Eastern Ojibwa"}, ["ojp"] = {"Old Japanese"}, ["ojs"] = {"Severn Ojibwa"}, ["ojv"] = {"Ontong Java"}, ["ojw"] = {"Western Ojibwa"}, ["oka"] = {"Okanagan"}, ["okb"] = {"Okobo"}, ["okc"] = {"Kobo"}, ["okd"] = {"Okodia"}, ["oke"] = {"Okpe (Southwestern Edo)"}, ["okg"] = {"Koko Babangk"}, ["okh"] = {"Koresh-e Rostam"}, ["oki"] = {"Okiek"}, ["okj"] = {"Oko-Juwoi"}, ["okk"] = {"Kwamtim One"}, ["okl"] = {"Old Kentish Sign Language"}, ["okm"] = {"Middle Korean (10th-16th cent.)"}, ["okn"] = {"Oki-No-Erabu"}, ["oko"] = {"Old Korean (3rd-9th cent.)"}, ["okr"] = {"Kirike"}, ["oks"] = {"Oko-Eni-Osayen"}, ["oku"] = {"Oku"}, ["okv"] = {"Orokaiva"}, ["okx"] = {"Okpe (Northwestern Edo)"}, ["okz"] = {"Old Khmer"}, ["ola"] = {"Walungge"}, ["olb"] = {"Oli-Bodiman"}, ["old"] = {"Mochi"}, ["ole"] = {"Olekha"}, ["olk"] = {"Olkol"}, ["olm"] = {"Oloma"}, ["olo"] = {"Livvi"}, ["olr"] = {"Olrat"}, ["olt"] = {"Old Lithuanian"}, ["olu"] = {"Kuvale"}, ["oma"] = {"Omaha-Ponca"}, ["omb"] = {"East Ambae"}, ["omc"] = {"Mochica"}, ["omg"] = {"Omagua"}, ["omi"] = {"Omi"}, ["omk"] = {"Omok"}, ["oml"] = {"Ombo"}, ["omn"] = {"Minoan"}, ["omo"] = {"Utarmbung"}, ["omp"] = {"Old Manipuri"}, ["omq"] = {"Oto-Manguean languages"}, ["omr"] = {"Old Marathi"}, ["omt"] = {"Omotik"}, ["omu"] = {"Omurano"}, ["omv"] = {"Omotic languages"}, ["omw"] = {"South Tairora"}, ["omx"] = {"Old Mon"}, ["omy"] = {"Old Malay"}, ["ona"] = {"Ona"}, ["onb"] = {"Lingao"}, ["one"] = {"Oneida"}, ["ong"] = {"Olo"}, ["oni"] = {"Onin"}, ["onj"] = {"Onjob"}, ["onk"] = {"Kabore One"}, ["onn"] = {"Onobasulu"}, ["ono"] = {"Onondaga"}, ["onp"] = {"Sartang"}, ["onr"] = {"Northern One"}, ["ons"] = {"Ono"}, ["ont"] = {"Ontenu"}, ["onu"] = {"Unua"}, ["onw"] = {"Old Nubian"}, ["onx"] = {"Onin Based Pidgin"}, ["ood"] = {"Tohono O'odham"}, ["oog"] = {"Ong"}, ["oon"] = {"Önge"}, ["oor"] = {"Oorlams"}, ["oos"] = {"Old Ossetic"}, ["opa"] = {"Okpamheri"}, ["opk"] = {"Kopkaka"}, ["opm"] = {"Oksapmin"}, ["opo"] = {"Opao"}, ["opt"] = {"Opata"}, ["opy"] = {"Ofayé"}, ["ora"] = {"Oroha"}, ["orc"] = {"Orma"}, ["ore"] = {"Orejón"}, ["org"] = {"Oring"}, ["orh"] = {"Oroqen"}, ["orn"] = {"Orang Kanaq"}, ["oro"] = {"Orokolo"}, ["orr"] = {"Oruma"}, ["ors"] = {"Orang Seletar"}, ["ort"] = {"Adivasi Oriya"}, ["oru"] = {"Ormuri"}, ["orv"] = {"Old Russian"}, ["orw"] = {"Oro Win"}, ["orx"] = {"Oro"}, ["ory"] = {"Odia (individual language)", "Oriya (individual language)"}, ["orz"] = {"Ormu"}, ["osa"] = {"Osage"}, ["osc"] = {"Oscan"}, ["osd"] = {"Digor Ossetic", "Digor", "Digor Ossetian"}, ["osi"] = {"Osing"}, ["osn"] = {"Old Sundanese"}, ["oso"] = {"Ososo"}, ["osp"] = {"Old Spanish"}, ["ost"] = {"Osatu"}, ["osu"] = {"Southern One"}, ["osx"] = {"Old Saxon"}, ["ota"] = {"Ottoman Turkish (1500-1928)"}, ["otb"] = {"Old Tibetan"}, ["otd"] = {"Ot Danum"}, ["ote"] = {"Mezquital Otomi"}, ["oti"] = {"Oti"}, ["otk"] = {"Old Turkish"}, ["otl"] = {"Tilapa Otomi"}, ["otm"] = {"Eastern Highland Otomi"}, ["otn"] = {"Tenango Otomi"}, ["oto"] = {"Otomian languages"}, ["otq"] = {"Querétaro Otomi"}, ["otr"] = {"Otoro"}, ["ots"] = {"Estado de México Otomi"}, ["ott"] = {"Temoaya Otomi"}, ["otu"] = {"Otuke"}, ["otw"] = {"Ottawa"}, ["otx"] = {"Texcatepec Otomi"}, ["oty"] = {"Old Tamil"}, ["otz"] = {"Ixtenco Otomi"}, ["oua"] = {"Tagargrent"}, ["oub"] = {"Glio-Oubi"}, ["oue"] = {"Oune"}, ["oui"] = {"Old Uighur"}, ["oum"] = {"Ouma"}, ["ovd"] = {"Elfdalian", "Övdalian"}, ["owi"] = {"Owiniga"}, ["owl"] = {"Old Welsh"}, ["oyb"] = {"Oy"}, ["oyd"] = {"Oyda"}, ["oym"] = {"Wayampi"}, ["oyy"] = {"Oya'oya"}, ["ozm"] = {"Koonzime"}, ["paa"] = {"Papuan languages"}, ["pab"] = {"Parecís"}, ["pac"] = {"Pacoh"}, ["pad"] = {"Paumarí"}, ["pae"] = {"Pagibete"}, ["paf"] = {"Paranawát"}, ["pag"] = {"Pangasinan"}, ["pah"] = {"Tenharim"}, ["pai"] = {"Pe"}, ["pak"] = {"Parakanã"}, ["pal"] = {"Pahlavi"}, ["pam"] = {"Pampanga", "Kapampangan"}, ["pao"] = {"Northern Paiute"}, ["pap"] = {"Papiamento"}, ["paq"] = {"Parya"}, ["par"] = {"Panamint", "Timbisha"}, ["pas"] = {"Papasena"}, ["pau"] = {"Palauan"}, ["pav"] = {"Pakaásnovos"}, ["paw"] = {"Pawnee"}, ["pax"] = {"Pankararé"}, ["pay"] = {"Pech"}, ["paz"] = {"Pankararú"}, ["pbb"] = {"Páez"}, ["pbc"] = {"Patamona"}, ["pbe"] = {"Mezontla Popoloca"}, ["pbf"] = {"Coyotepec Popoloca"}, ["pbg"] = {"Paraujano"}, ["pbh"] = {"E'ñapa Woromaipu"}, ["pbi"] = {"Parkwa"}, ["pbl"] = {"Mak (Nigeria)"}, ["pbm"] = {"Puebla Mazatec"}, ["pbn"] = {"Kpasam"}, ["pbo"] = {"Papel"}, ["pbp"] = {"Badyara"}, ["pbr"] = {"Pangwa"}, ["pbs"] = {"Central Pame"}, ["pbt"] = {"Southern Pashto"}, ["pbu"] = {"Northern Pashto"}, ["pbv"] = {"Pnar"}, ["pby"] = {"Pyu (Papua New Guinea)"}, ["pca"] = {"Santa Inés Ahuatempan Popoloca"}, ["pcb"] = {"Pear"}, ["pcc"] = {"Bouyei"}, ["pcd"] = {"Picard"}, ["pce"] = {"Ruching Palaung"}, ["pcf"] = {"Paliyan"}, ["pcg"] = {"Paniya"}, ["pch"] = {"Pardhan"}, ["pci"] = {"Duruwa"}, ["pcj"] = {"Parenga"}, ["pck"] = {"Paite Chin"}, ["pcl"] = {"Pardhi"}, ["pcm"] = {"Nigerian Pidgin"}, ["pcn"] = {"Piti"}, ["pcp"] = {"Pacahuara"}, ["pcw"] = {"Pyapun"}, ["pda"] = {"Anam"}, ["pdc"] = {"Pennsylvania German"}, ["pdi"] = {"Pa Di"}, ["pdn"] = {"Podena", "Fedan"}, ["pdo"] = {"Padoe"}, ["pdt"] = {"Plautdietsch"}, ["pdu"] = {"Kayan"}, ["pea"] = {"Peranakan Indonesian"}, ["peb"] = {"Eastern Pomo"}, ["ped"] = {"Mala (Papua New Guinea)"}, ["pee"] = {"Taje"}, ["pef"] = {"Northeastern Pomo"}, ["peg"] = {"Pengo"}, ["peh"] = {"Bonan"}, ["pei"] = {"Chichimeca-Jonaz"}, ["pej"] = {"Northern Pomo"}, ["pek"] = {"Penchal"}, ["pel"] = {"Pekal"}, ["pem"] = {"Phende"}, ["peo"] = {"Old Persian (ca. 600-400 B.C.)"}, ["pep"] = {"Kunja"}, ["peq"] = {"Southern Pomo"}, ["pes"] = {"Iranian Persian"}, ["pev"] = {"Pémono"}, ["pex"] = {"Petats"}, ["pey"] = {"Petjo"}, ["pez"] = {"Eastern Penan"}, ["pfa"] = {"Pááfang"}, ["pfe"] = {"Pere"}, ["pfl"] = {"Pfaelzisch"}, ["pga"] = {"Sudanese Creole Arabic"}, ["pgd"] = {"Gāndhārī"}, ["pgg"] = {"Pangwali"}, ["pgi"] = {"Pagi"}, ["pgk"] = {"Rerep"}, ["pgl"] = {"Primitive Irish"}, ["pgn"] = {"Paelignian"}, ["pgs"] = {"Pangseng"}, ["pgu"] = {"Pagu"}, ["pgz"] = {"Papua New Guinean Sign Language"}, ["pha"] = {"Pa-Hng"}, ["phd"] = {"Phudagi"}, ["phg"] = {"Phuong"}, ["phh"] = {"Phukha"}, ["phi"] = {"Philippine languages"}, ["phj"] = {"Pahari"}, ["phk"] = {"Phake"}, ["phl"] = {"Phalura", "Palula"}, ["phm"] = {"Phimbi"}, ["phn"] = {"Phoenician"}, ["pho"] = {"Phunoi"}, ["phq"] = {"Phana'"}, ["phr"] = {"Pahari-Potwari"}, ["pht"] = {"Phu Thai"}, ["phu"] = {"Phuan"}, ["phv"] = {"Pahlavani"}, ["phw"] = {"Phangduwali"}, ["pia"] = {"Pima Bajo"}, ["pib"] = {"Yine"}, ["pic"] = {"Pinji"}, ["pid"] = {"Piaroa"}, ["pie"] = {"Piro"}, ["pif"] = {"Pingelapese"}, ["pig"] = {"Pisabo"}, ["pih"] = {"Pitcairn-Norfolk"}, ["pij"] = {"Pijao"}, ["pil"] = {"Yom"}, ["pim"] = {"Powhatan"}, ["pin"] = {"Piame"}, ["pio"] = {"Piapoco"}, ["pip"] = {"Pero"}, ["pir"] = {"Piratapuyo"}, ["pis"] = {"Pijin"}, ["pit"] = {"Pitta Pitta"}, ["piu"] = {"Pintupi-Luritja"}, ["piv"] = {"Pileni", "Vaeakau-Taumako"}, ["piw"] = {"Pimbwe"}, ["pix"] = {"Piu"}, ["piy"] = {"Piya-Kwonci"}, ["piz"] = {"Pije"}, ["pjt"] = {"Pitjantjatjara"}, ["pka"] = {"Ardhamāgadhī Prākrit"}, ["pkb"] = {"Pokomo", "Kipfokomo"}, ["pkc"] = {"Paekche"}, ["pkg"] = {"Pak-Tong"}, ["pkh"] = {"Pankhu"}, ["pkn"] = {"Pakanha"}, ["pko"] = {"Pökoot"}, ["pkp"] = {"Pukapuka"}, ["pkr"] = {"Attapady Kurumba"}, ["pks"] = {"Pakistan Sign Language"}, ["pkt"] = {"Maleng"}, ["pku"] = {"Paku"}, ["pla"] = {"Miani"}, ["plb"] = {"Polonombauk"}, ["plc"] = {"Central Palawano"}, ["pld"] = {"Polari"}, ["ple"] = {"Palu'e"}, ["plf"] = {"Central Malayo-Polynesian languages"}, ["plg"] = {"Pilagá"}, ["plh"] = {"Paulohi"}, ["plk"] = {"Kohistani Shina"}, ["pll"] = {"Shwe Palaung"}, ["pln"] = {"Palenquero"}, ["plo"] = {"Oluta Popoluca"}, ["plq"] = {"Palaic"}, ["plr"] = {"Palaka Senoufo"}, ["pls"] = {"San Marcos Tlacoyalco Popoloca", "San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"}, ["plt"] = {"Plateau Malagasy"}, ["plu"] = {"Palikúr"}, ["plv"] = {"Southwest Palawano"}, ["plw"] = {"Brooke's Point Palawano"}, ["ply"] = {"Bolyu"}, ["plz"] = {"Paluan"}, ["pma"] = {"Paama"}, ["pmb"] = {"Pambia"}, ["pmd"] = {"Pallanganmiddang"}, ["pme"] = {"Pwaamei"}, ["pmf"] = {"Pamona"}, ["pmh"] = {"Māhārāṣṭri Prākrit"}, ["pmi"] = {"Northern Pumi"}, ["pmj"] = {"Southern Pumi"}, ["pml"] = {"Lingua Franca"}, ["pmm"] = {"Pomo"}, ["pmn"] = {"Pam"}, ["pmo"] = {"Pom"}, ["pmq"] = {"Northern Pame"}, ["pmr"] = {"Paynamar"}, ["pms"] = {"Piemontese"}, ["pmt"] = {"Tuamotuan"}, ["pmw"] = {"Plains Miwok"}, ["pmx"] = {"Poumei Naga"}, ["pmy"] = {"Papuan Malay"}, ["pmz"] = {"Southern Pame"}, ["pna"] = {"Punan Bah-Biau"}, ["pnb"] = {"Western Panjabi"}, ["pnc"] = {"Pannei"}, ["pnd"] = {"Mpinda"}, ["pne"] = {"Western Penan"}, ["png"] = {"Pangu", "Pongu"}, ["pnh"] = {"Penrhyn"}, ["pni"] = {"Aoheng"}, ["pnj"] = {"Pinjarup"}, ["pnk"] = {"Paunaka"}, ["pnl"] = {"Paleni"}, ["pnm"] = {"Punan Batu 1"}, ["pnn"] = {"Pinai-Hagahai"}, ["pno"] = {"Panobo"}, ["pnp"] = {"Pancana"}, ["pnq"] = {"Pana (Burkina Faso)"}, ["pnr"] = {"Panim"}, ["pns"] = {"Ponosakan"}, ["pnt"] = {"Pontic"}, ["pnu"] = {"Jiongnai Bunu"}, ["pnv"] = {"Pinigura"}, ["pnw"] = {"Banyjima", "Panytyima"}, ["pnx"] = {"Phong-Kniang"}, ["pny"] = {"Pinyin"}, ["pnz"] = {"Pana (Central African Republic)"}, ["poc"] = {"Poqomam"}, ["poe"] = {"San Juan Atzingo Popoloca"}, ["pof"] = {"Poke"}, ["pog"] = {"Potiguára"}, ["poh"] = {"Poqomchi'"}, ["poi"] = {"Highland Popoluca"}, ["pok"] = {"Pokangá"}, ["pom"] = {"Southeastern Pomo"}, ["pon"] = {"Pohnpeian"}, ["poo"] = {"Central Pomo"}, ["pop"] = {"Pwapwâ"}, ["poq"] = {"Texistepec Popoluca"}, ["pos"] = {"Sayula Popoluca"}, ["pot"] = {"Potawatomi"}, ["pov"] = {"Upper Guinea Crioulo"}, ["pow"] = {"San Felipe Otlaltepec Popoloca"}, ["pox"] = {"Polabian"}, ["poy"] = {"Pogolo"}, ["poz"] = {"Malayo-Polynesian languages"}, ["ppe"] = {"Papi"}, ["ppi"] = {"Paipai"}, ["ppk"] = {"Uma"}, ["ppl"] = {"Pipil", "Nicarao"}, ["ppm"] = {"Papuma"}, ["ppn"] = {"Papapana"}, ["ppo"] = {"Folopa"}, ["ppp"] = {"Pelende"}, ["ppq"] = {"Pei"}, ["pps"] = {"San Luís Temalacayuca Popoloca"}, ["ppt"] = {"Pare"}, ["ppu"] = {"Papora"}, ["pqa"] = {"Pa'a"}, ["pqe"] = {"Eastern Malayo-Polynesian languages"}, ["pqm"] = {"Malecite-Passamaquoddy"}, ["pqw"] = {"Western Malayo-Polynesian languages"}, ["pra"] = {"Prakrit languages"}, ["prc"] = {"Parachi"}, ["prd"] = {"Parsi-Dari"}, ["pre"] = {"Principense"}, ["prf"] = {"Paranan"}, ["prg"] = {"Prussian"}, ["prh"] = {"Porohanon"}, ["pri"] = {"Paicî"}, ["prk"] = {"Parauk"}, ["prl"] = {"Peruvian Sign Language"}, ["prm"] = {"Kibiri"}, ["prn"] = {"Prasuni"}, ["pro"] = {"Old Provençal (to 1500)", "Old Occitan (to 1500)"}, ["prq"] = {"Ashéninka Perené"}, ["prr"] = {"Puri"}, ["prs"] = {"Dari", "Afghan Persian"}, ["prt"] = {"Phai"}, ["pru"] = {"Puragi"}, ["prw"] = {"Parawen"}, ["prx"] = {"Purik"}, ["prz"] = {"Providencia Sign Language"}, ["psa"] = {"Asue Awyu"}, ["psc"] = {"Iranian Sign Language", "Persian Sign Language"}, ["psd"] = {"Plains Indian Sign Language"}, ["pse"] = {"Central Malay"}, ["psg"] = {"Penang Sign Language"}, ["psh"] = {"Southwest Pashai", "Southwest Pashayi"}, ["psi"] = {"Southeast Pashai", "Southeast Pashayi"}, ["psl"] = {"Puerto Rican Sign Language"}, ["psm"] = {"Pauserna"}, ["psn"] = {"Panasuan"}, ["pso"] = {"Polish Sign Language"}, ["psp"] = {"Philippine Sign Language"}, ["psq"] = {"Pasi"}, ["psr"] = {"Portuguese Sign Language"}, ["pss"] = {"Kaulong"}, ["pst"] = {"Central Pashto"}, ["psu"] = {"Sauraseni Prākrit"}, ["psw"] = {"Port Sandwich"}, ["psy"] = {"Piscataway"}, ["pta"] = {"Pai Tavytera"}, ["pth"] = {"Pataxó Hã-Ha-Hãe"}, ["pti"] = {"Pindiini", "Wangkatha"}, ["ptn"] = {"Patani"}, ["pto"] = {"Zo'é"}, ["ptp"] = {"Patep"}, ["ptq"] = {"Pattapu"}, ["ptr"] = {"Piamatsina"}, ["ptt"] = {"Enrekang"}, ["ptu"] = {"Bambam"}, ["ptv"] = {"Port Vato"}, ["ptw"] = {"Pentlatch"}, ["pty"] = {"Pathiya"}, ["pua"] = {"Western Highland Purepecha"}, ["pub"] = {"Purum"}, ["puc"] = {"Punan Merap"}, ["pud"] = {"Punan Aput"}, ["pue"] = {"Puelche"}, ["puf"] = {"Punan Merah"}, ["pug"] = {"Phuie"}, ["pui"] = {"Puinave"}, ["puj"] = {"Punan Tubu"}, ["pum"] = {"Puma"}, ["puo"] = {"Puoc"}, ["pup"] = {"Pulabu"}, ["puq"] = {"Puquina"}, ["pur"] = {"Puruborá"}, ["put"] = {"Putoh"}, ["puu"] = {"Punu"}, ["puw"] = {"Puluwatese"}, ["pux"] = {"Puare"}, ["puy"] = {"Purisimeño"}, ["pwa"] = {"Pawaia"}, ["pwb"] = {"Panawa"}, ["pwg"] = {"Gapapaiwa"}, ["pwi"] = {"Patwin"}, ["pwm"] = {"Molbog"}, ["pwn"] = {"Paiwan"}, ["pwo"] = {"Pwo Western Karen"}, ["pwr"] = {"Powari"}, ["pww"] = {"Pwo Northern Karen"}, ["pxm"] = {"Quetzaltepec Mixe"}, ["pye"] = {"Pye Krumen"}, ["pym"] = {"Fyam"}, ["pyn"] = {"Poyanáwa"}, ["pys"] = {"Paraguayan Sign Language", "Lengua de Señas del Paraguay"}, ["pyu"] = {"Puyuma"}, ["pyx"] = {"Pyu (Myanmar)"}, ["pyy"] = {"Pyen"}, ["pze"] = {"Pesse"}, ["pzh"] = {"Pazeh"}, ["pzn"] = {"Jejara Naga", "Para Naga"}, ["qua"] = {"Quapaw"}, ["qub"] = {"Huallaga Huánuco Quechua"}, ["quc"] = {"K'iche'", "Quiché"}, ["qud"] = {"Calderón Highland Quichua"}, ["quf"] = {"Lambayeque Quechua"}, ["qug"] = {"Chimborazo Highland Quichua"}, ["quh"] = {"South Bolivian Quechua"}, ["qui"] = {"Quileute"}, ["quk"] = {"Chachapoyas Quechua"}, ["qul"] = {"North Bolivian Quechua"}, ["qum"] = {"Sipacapense"}, ["qun"] = {"Quinault"}, ["qup"] = {"Southern Pastaza Quechua"}, ["quq"] = {"Quinqui"}, ["qur"] = {"Yanahuanca Pasco Quechua"}, ["qus"] = {"Santiago del Estero Quichua"}, ["quv"] = {"Sacapulteco"}, ["quw"] = {"Tena Lowland Quichua"}, ["qux"] = {"Yauyos Quechua"}, ["quy"] = {"Ayacucho Quechua"}, ["quz"] = {"Cusco Quechua"}, ["qva"] = {"Ambo-Pasco Quechua"}, ["qvc"] = {"Cajamarca Quechua"}, ["qve"] = {"Eastern Apurímac Quechua"}, ["qvh"] = {"Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua"}, ["qvi"] = {"Imbabura Highland Quichua"}, ["qvj"] = {"Loja Highland Quichua"}, ["qvl"] = {"Cajatambo North Lima Quechua"}, ["qvm"] = {"Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua"}, ["qvn"] = {"North Junín Quechua"}, ["qvo"] = {"Napo Lowland Quechua"}, ["qvp"] = {"Pacaraos Quechua"}, ["qvs"] = {"San Martín Quechua"}, ["qvw"] = {"Huaylla Wanca Quechua"}, ["qvy"] = {"Queyu"}, ["qvz"] = {"Northern Pastaza Quichua"}, ["qwa"] = {"Corongo Ancash Quechua"}, ["qwc"] = {"Classical Quechua"}, ["qwe"] = {"Quechuan (family)"}, ["qwh"] = {"Huaylas Ancash Quechua"}, ["qwm"] = {"Kuman (Russia)"}, ["qws"] = {"Sihuas Ancash Quechua"}, ["qwt"] = {"Kwalhioqua-Tlatskanai"}, ["qxa"] = {"Chiquián Ancash Quechua"}, ["qxc"] = {"Chincha Quechua"}, ["qxh"] = {"Panao Huánuco Quechua"}, ["qxl"] = {"Salasaca Highland Quichua"}, ["qxn"] = {"Northern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxo"] = {"Southern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxp"] = {"Puno Quechua"}, ["qxq"] = {"Qashqa'i"}, ["qxr"] = {"Cañar Highland Quichua"}, ["qxs"] = {"Southern Qiang"}, ["qxt"] = {"Santa Ana de Tusi Pasco Quechua"}, ["qxu"] = {"Arequipa-La Unión Quechua"}, ["qxw"] = {"Jauja Wanca Quechua"}, ["qya"] = {"Quenya"}, ["qyp"] = {"Quiripi"}, ["raa"] = {"Dungmali"}, ["rab"] = {"Camling"}, ["rac"] = {"Rasawa"}, ["rad"] = {"Rade"}, ["raf"] = {"Western Meohang"}, ["rag"] = {"Logooli", "Lulogooli"}, ["rah"] = {"Rabha"}, ["rai"] = {"Ramoaaina"}, ["raj"] = {"Rajasthani"}, ["rak"] = {"Tulu-Bohuai"}, ["ral"] = {"Ralte"}, ["ram"] = {"Canela"}, ["ran"] = {"Riantana"}, ["rao"] = {"Rao"}, ["rap"] = {"Rapanui"}, ["raq"] = {"Saam"}, ["rar"] = {"Rarotongan", "Cook Islands Maori"}, ["ras"] = {"Tegali"}, ["rat"] = {"Razajerdi"}, ["rau"] = {"Raute"}, ["rav"] = {"Sampang"}, ["raw"] = {"Rawang"}, ["rax"] = {"Rang"}, ["ray"] = {"Rapa"}, ["raz"] = {"Rahambuu"}, ["rbb"] = {"Rumai Palaung"}, ["rbk"] = {"Northern Bontok"}, ["rbl"] = {"Miraya Bikol"}, ["rbp"] = {"Barababaraba"}, ["rcf"] = {"Réunion Creole French"}, ["rdb"] = {"Rudbari"}, ["rea"] = {"Rerau"}, ["reb"] = {"Rembong"}, ["ree"] = {"Rejang Kayan"}, ["reg"] = {"Kara (Tanzania)"}, ["rei"] = {"Reli"}, ["rej"] = {"Rejang"}, ["rel"] = {"Rendille"}, ["rem"] = {"Remo"}, ["ren"] = {"Rengao"}, ["rer"] = {"Rer Bare"}, ["res"] = {"Reshe"}, ["ret"] = {"Retta"}, ["rey"] = {"Reyesano"}, ["rga"] = {"Roria"}, ["rge"] = {"Romano-Greek"}, ["rgk"] = {"Rangkas"}, ["rgn"] = {"Romagnol"}, ["rgr"] = {"Resígaro"}, ["rgs"] = {"Southern Roglai"}, ["rgu"] = {"Ringgou"}, ["rhg"] = {"Rohingya"}, ["rhp"] = {"Yahang"}, ["ria"] = {"Riang (India)"}, ["rib"] = {"Bribri Sign Language"}, ["rif"] = {"Tarifit"}, ["ril"] = {"Riang Lang", "Riang (Myanmar)"}, ["rim"] = {"Nyaturu"}, ["rin"] = {"Nungu"}, ["rir"] = {"Ribun"}, ["rit"] = {"Ritharrngu"}, ["riu"] = {"Riung"}, ["rjg"] = {"Rajong"}, ["rji"] = {"Raji"}, ["rjs"] = {"Rajbanshi"}, ["rka"] = {"Kraol"}, ["rkb"] = {"Rikbaktsa"}, ["rkh"] = {"Rakahanga-Manihiki"}, ["rki"] = {"Rakhine"}, ["rkm"] = {"Marka"}, ["rkt"] = {"Rangpuri", "Kamta"}, ["rkw"] = {"Arakwal"}, ["rma"] = {"Rama"}, ["rmb"] = {"Rembarrnga"}, ["rmc"] = {"Carpathian Romani"}, ["rmd"] = {"Traveller Danish"}, ["rme"] = {"Angloromani"}, ["rmf"] = {"Kalo Finnish Romani"}, ["rmg"] = {"Traveller Norwegian"}, ["rmh"] = {"Murkim"}, ["rmi"] = {"Lomavren"}, ["rmk"] = {"Romkun"}, ["rml"] = {"Baltic Romani"}, ["rmm"] = {"Roma"}, ["rmn"] = {"Balkan Romani"}, ["rmo"] = {"Sinte Romani"}, ["rmp"] = {"Rempi"}, ["rmq"] = {"Caló"}, ["rms"] = {"Romanian Sign Language"}, ["rmt"] = {"Domari"}, ["rmu"] = {"Tavringer Romani"}, ["rmv"] = {"Romanova"}, ["rmw"] = {"Welsh Romani"}, ["rmx"] = {"Romam"}, ["rmy"] = {"Vlax Romani"}, ["rmz"] = {"Marma"}, ["rnb"] = {"Brunca Sign Language"}, ["rnd"] = {"Ruund"}, ["rng"] = {"Ronga"}, ["rnl"] = {"Ranglong"}, ["rnn"] = {"Roon"}, ["rnp"] = {"Rongpo"}, ["rnr"] = {"Nari Nari"}, ["rnw"] = {"Rungwa"}, ["roa"] = {"Romance languages"}, ["rob"] = {"Tae'"}, ["roc"] = {"Cacgia Roglai"}, ["rod"] = {"Rogo"}, ["roe"] = {"Ronji"}, ["rof"] = {"Rombo"}, ["rog"] = {"Northern Roglai"}, ["rol"] = {"Romblomanon"}, ["rom"] = {"Romany"}, ["roo"] = {"Rotokas"}, ["rop"] = {"Kriol"}, ["ror"] = {"Rongga"}, ["rou"] = {"Runga"}, ["row"] = {"Dela-Oenale"}, ["rpn"] = {"Repanbitip"}, ["rpt"] = {"Rapting"}, ["rri"] = {"Ririo"}, ["rrm"] = {"Moriori"}, ["rro"] = {"Waima"}, ["rrt"] = {"Arritinngithigh"}, ["rsb"] = {"Romano-Serbian"}, ["rsk"] = {"Ruthenian", "Rusnak"}, ["rsl"] = {"Russian Sign Language"}, ["rsm"] = {"Miriwoong Sign Language"}, ["rsn"] = {"Rwandan Sign Language"}, ["rsw"] = {"Rishiwa"}, ["rtc"] = {"Rungtu Chin"}, ["rth"] = {"Ratahan"}, ["rtm"] = {"Rotuman"}, ["rts"] = {"Yurats"}, ["rtw"] = {"Rathawi"}, ["rub"] = {"Gungu"}, ["ruc"] = {"Ruuli"}, ["rue"] = {"Rusyn"}, ["ruf"] = {"Luguru"}, ["rug"] = {"Roviana"}, ["ruh"] = {"Ruga"}, ["rui"] = {"Rufiji"}, ["ruk"] = {"Che"}, ["ruo"] = {"Istro Romanian"}, ["rup"] = {"Macedo-Romanian", "Aromanian", "Arumanian"}, ["ruq"] = {"Megleno Romanian"}, ["rut"] = {"Rutul"}, ["ruu"] = {"Lanas Lobu"}, ["ruy"] = {"Mala (Nigeria)"}, ["ruz"] = {"Ruma"}, ["rwa"] = {"Rawo"}, ["rwk"] = {"Rwa"}, ["rwl"] = {"Ruwila"}, ["rwm"] = {"Amba (Uganda)"}, ["rwo"] = {"Rawa"}, ["rwr"] = {"Marwari (India)"}, ["rxd"] = {"Ngardi"}, ["rxw"] = {"Karuwali", "Garuwali"}, ["ryn"] = {"Northern Amami-Oshima"}, ["rys"] = {"Yaeyama"}, ["ryu"] = {"Central Okinawan"}, ["rzh"] = {"Rāziḥī"}, ["saa"] = {"Saba"}, ["sab"] = {"Buglere"}, ["sac"] = {"Meskwaki"}, ["sad"] = {"Sandawe"}, ["sae"] = {"Sabanê"}, ["saf"] = {"Safaliba"}, ["sah"] = {"Yakut"}, ["sai"] = {"South American Indian languages"}, ["saj"] = {"Sahu"}, ["sak"] = {"Sake"}, ["sal"] = {"Salishan languages"}, ["sam"] = {"Samaritan Aramaic"}, ["sao"] = {"Sause"}, ["saq"] = {"Samburu"}, ["sar"] = {"Saraveca"}, ["sas"] = {"Sasak"}, ["sat"] = {"Santali"}, ["sau"] = {"Saleman"}, ["sav"] = {"Saafi-Saafi"}, ["saw"] = {"Sawi"}, ["sax"] = {"Sa"}, ["say"] = {"Saya"}, ["saz"] = {"Saurashtra"}, ["sba"] = {"Ngambay"}, ["sbb"] = {"Simbo"}, ["sbc"] = {"Kele (Papua New Guinea)"}, ["sbd"] = {"Southern Samo"}, ["sbe"] = {"Saliba"}, ["sbf"] = {"Chabu", "Shabo"}, ["sbg"] = {"Seget"}, ["sbh"] = {"Sori-Harengan"}, ["sbi"] = {"Seti"}, ["sbj"] = {"Surbakhal"}, ["sbk"] = {"Safwa"}, ["sbl"] = {"Botolan Sambal"}, ["sbm"] = {"Sagala"}, ["sbn"] = {"Sindhi Bhil"}, ["sbo"] = {"Sabüm"}, ["sbp"] = {"Sangu (Tanzania)"}, ["sbq"] = {"Sileibi"}, ["sbr"] = {"Sembakung Murut"}, ["sbs"] = {"Subiya"}, ["sbt"] = {"Kimki"}, ["sbu"] = {"Stod Bhoti"}, ["sbv"] = {"Sabine"}, ["sbw"] = {"Simba"}, ["sbx"] = {"Seberuang"}, ["sby"] = {"Soli"}, ["sbz"] = {"Sara Kaba"}, ["scb"] = {"Chut"}, ["sce"] = {"Dongxiang"}, ["scf"] = {"San Miguel Creole French"}, ["scg"] = {"Sanggau"}, ["sch"] = {"Sakachep"}, ["sci"] = {"Sri Lankan Creole Malay"}, ["sck"] = {"Sadri"}, ["scl"] = {"Shina"}, ["scn"] = {"Sicilian"}, ["sco"] = {"Scots"}, ["scp"] = {"Hyolmo", "Helambu Sherpa"}, ["scq"] = {"Sa'och"}, ["scs"] = {"North Slavey"}, ["sct"] = {"Southern Katang"}, ["scu"] = {"Shumcho"}, ["scv"] = {"Sheni"}, ["scw"] = {"Sha"}, ["scx"] = {"Sicel"}, ["scz"] = {"Shaetlan"}, ["sda"] = {"Toraja-Sa'dan"}, ["sdb"] = {"Shabak"}, ["sdc"] = {"Sassarese Sardinian"}, ["sde"] = {"Surubu"}, ["sdf"] = {"Sarli"}, ["sdg"] = {"Savi"}, ["sdh"] = {"Southern Kurdish"}, ["sdj"] = {"Suundi"}, ["sdk"] = {"Sos Kundi"}, ["sdl"] = {"Saudi Arabian Sign Language"}, ["sdn"] = {"Gallurese Sardinian"}, ["sdo"] = {"Bukar-Sadung Bidayuh"}, ["sdp"] = {"Sherdukpen"}, ["sdq"] = {"Semandang"}, ["sdr"] = {"Oraon Sadri"}, ["sds"] = {"Sened"}, ["sdt"] = {"Shuadit"}, ["sdu"] = {"Sarudu"}, ["sdv"] = {"Eastern Sudanic languages"}, ["sdx"] = {"Sibu Melanau"}, ["sdz"] = {"Sallands"}, ["sea"] = {"Semai"}, ["seb"] = {"Shempire Senoufo"}, ["sec"] = {"Sechelt", "She shashishalhem"}, ["sed"] = {"Sedang"}, ["see"] = {"Seneca"}, ["sef"] = {"Cebaara Senoufo"}, ["seg"] = {"Segeju"}, ["seh"] = {"Sena"}, ["sei"] = {"Seri"}, ["sej"] = {"Sene"}, ["sek"] = {"Sekani"}, ["sel"] = {"Selkup"}, ["sem"] = {"Semitic languages"}, ["sen"] = {"Nanerigé Sénoufo"}, ["seo"] = {"Suarmin"}, ["sep"] = {"Sìcìté Sénoufo"}, ["seq"] = {"Senara Sénoufo"}, ["ser"] = {"Serrano"}, ["ses"] = {"Koyraboro Senni Songhai"}, ["set"] = {"Sentani"}, ["seu"] = {"Serui-Laut"}, ["sev"] = {"Nyarafolo Senoufo"}, ["sew"] = {"Sewa Bay"}, ["sey"] = {"Secoya"}, ["sez"] = {"Senthang Chin"}, ["sfb"] = {"Langue des signes de Belgique Francophone", "French Belgian Sign Language"}, ["sfe"] = {"Eastern Subanen"}, ["sfm"] = {"Small Flowery Miao"}, ["sfs"] = {"South African Sign Language"}, ["sfw"] = {"Sehwi"}, ["sga"] = {"Old Irish (to 900)"}, ["sgb"] = {"Mag-antsi Ayta"}, ["sgc"] = {"Kipsigis"}, ["sgd"] = {"Surigaonon"}, ["sge"] = {"Segai"}, ["sgg"] = {"Swiss-German Sign Language"}, ["sgh"] = {"Shughni"}, ["sgi"] = {"Suga"}, ["sgj"] = {"Surgujia"}, ["sgk"] = {"Sangkong"}, ["sgm"] = {"Singa"}, ["sgn"] = {"Sign languages"}, ["sgp"] = {"Singpho"}, ["sgr"] = {"Sangisari"}, ["sgs"] = {"Samogitian"}, ["sgt"] = {"Brokpake"}, ["sgu"] = {"Salas"}, ["sgw"] = {"Sebat Bet Gurage"}, ["sgx"] = {"Sierra Leone Sign Language"}, ["sgy"] = {"Sanglechi"}, ["sgz"] = {"Sursurunga"}, ["sha"] = {"Shall-Zwall"}, ["shb"] = {"Ninam"}, ["shc"] = {"Sonde"}, ["shd"] = {"Kundal Shahi"}, ["she"] = {"Sheko"}, ["shg"] = {"Shua"}, ["shh"] = {"Shoshoni"}, ["shi"] = {"Tachelhit"}, ["shj"] = {"Shatt"}, ["shk"] = {"Shilluk"}, ["shl"] = {"Shendu"}, ["shm"] = {"Shahrudi"}, ["shn"] = {"Shan"}, ["sho"] = {"Shanga"}, ["shp"] = {"Shipibo-Conibo"}, ["shq"] = {"Sala"}, ["shr"] = {"Shi"}, ["shs"] = {"Shuswap", "Secwepemctsín"}, ["sht"] = {"Shasta"}, ["shu"] = {"Chadian Arabic"}, ["shv"] = {"Shehri"}, ["shw"] = {"Shwai"}, ["shx"] = {"She"}, ["shy"] = {"Tachawit"}, ["shz"] = {"Syenara Senoufo"}, ["sia"] = {"Akkala Sami"}, ["sib"] = {"Sebop"}, ["sid"] = {"Sidamo"}, ["sie"] = {"Simaa"}, ["sif"] = {"Siamou"}, ["sig"] = {"Paasaal"}, ["sih"] = {"Zire", "Sîshëë"}, ["sii"] = {"Shom Peng"}, ["sij"] = {"Numbami"}, ["sik"] = {"Sikiana"}, ["sil"] = {"Tumulung Sisaala"}, ["sim"] = {"Mende (Papua New Guinea)"}, ["sio"] = {"Siouan languages"}, ["sip"] = {"Sikkimese"}, ["siq"] = {"Sonia"}, ["sir"] = {"Siri"}, ["sis"] = {"Siuslaw"}, ["sit"] = {"Sino-Tibetan languages"}, ["siu"] = {"Sinagen"}, ["siv"] = {"Sumariup"}, ["siw"] = {"Siwai"}, ["six"] = {"Sumau"}, ["siy"] = {"Sivandi"}, ["siz"] = {"Siwi"}, ["sja"] = {"Epena"}, ["sjb"] = {"Sajau Basap"}, ["sjc"] = {"Shaojiang Chinese"}, ["sjd"] = {"Kildin Sami"}, ["sje"] = {"Pite Sami"}, ["sjg"] = {"Assangori"}, ["sjk"] = {"Kemi Sami"}, ["sjl"] = {"Sajalong", "Miji"}, ["sjm"] = {"Mapun"}, ["sjn"] = {"Sindarin"}, ["sjo"] = {"Xibe"}, ["sjp"] = {"Surjapuri"}, ["sjr"] = {"Siar-Lak"}, ["sjs"] = {"Senhaja De Srair"}, ["sjt"] = {"Ter Sami"}, ["sju"] = {"Ume Sami"}, ["sjw"] = {"Shawnee"}, ["ska"] = {"Skagit"}, ["skb"] = {"Saek"}, ["skc"] = {"Ma Manda"}, ["skd"] = {"Southern Sierra Miwok"}, ["ske"] = {"Seke (Vanuatu)"}, ["skf"] = {"Sakirabiá"}, ["skg"] = {"Sakalava Malagasy"}, ["skh"] = {"Sikule"}, ["ski"] = {"Sika"}, ["skj"] = {"Seke (Nepal)"}, ["skm"] = {"Kutong"}, ["skn"] = {"Kolibugan Subanon"}, ["sko"] = {"Seko Tengah"}, ["skp"] = {"Sekapan"}, ["skq"] = {"Sininkere"}, ["skr"] = {"Saraiki", "Seraiki"}, ["sks"] = {"Maia"}, ["skt"] = {"Sakata"}, ["sku"] = {"Sakao"}, ["skv"] = {"Skou"}, ["skw"] = {"Skepi Creole Dutch"}, ["skx"] = {"Seko Padang"}, ["sky"] = {"Sikaiana"}, ["skz"] = {"Sekar"}, ["sla"] = {"Slavic languages"}, ["slc"] = {"Sáliba"}, ["sld"] = {"Sissala"}, ["sle"] = {"Sholaga"}, ["slf"] = {"Swiss-Italian Sign Language"}, ["slg"] = {"Selungai Murut"}, ["slh"] = {"Southern Puget Sound Salish"}, ["sli"] = {"Lower Silesian"}, ["slj"] = {"Salumá"}, ["sll"] = {"Salt-Yui"}, ["slm"] = {"Pangutaran Sama"}, ["sln"] = {"Salinan"}, ["slp"] = {"Lamaholot"}, ["slr"] = {"Salar"}, ["sls"] = {"Singapore Sign Language"}, ["slt"] = {"Sila"}, ["slu"] = {"Selaru"}, ["slw"] = {"Sialum"}, ["slx"] = {"Salampasu"}, ["sly"] = {"Selayar"}, ["slz"] = {"Ma'ya"}, ["sma"] = {"Southern Sami"}, ["smb"] = {"Simbari"}, ["smc"] = {"Som"}, ["smf"] = {"Auwe"}, ["smg"] = {"Simbali"}, ["smh"] = {"Samei"}, ["smi"] = {"Sami languages"}, ["smj"] = {"Lule Sami"}, ["smk"] = {"Bolinao"}, ["sml"] = {"Central Sama"}, ["smm"] = {"Musasa"}, ["smn"] = {"Inari Sami"}, ["smp"] = {"Samaritan"}, ["smq"] = {"Samo"}, ["smr"] = {"Simeulue"}, ["sms"] = {"Skolt Sami"}, ["smt"] = {"Simte"}, ["smu"] = {"Somray"}, ["smv"] = {"Samvedi"}, ["smw"] = {"Sumbawa"}, ["smx"] = {"Samba"}, ["smy"] = {"Semnani"}, ["smz"] = {"Simeku"}, ["snc"] = {"Sinaugoro"}, ["sne"] = {"Bau Bidayuh"}, ["snf"] = {"Noon"}, ["sng"] = {"Sanga (Democratic Republic of Congo)"}, ["sni"] = {"Sensi"}, ["snj"] = {"Riverain Sango"}, ["snk"] = {"Soninke"}, ["snl"] = {"Sangil"}, ["snm"] = {"Southern Ma'di"}, ["snn"] = {"Siona"}, ["sno"] = {"Snohomish"}, ["snp"] = {"Siane"}, ["snq"] = {"Sangu (Gabon)"}, ["snr"] = {"Sihan"}, ["sns"] = {"South West Bay", "Nahavaq"}, ["snu"] = {"Senggi", "Viid"}, ["snv"] = {"Sa'ban"}, ["snw"] = {"Selee"}, ["snx"] = {"Sam"}, ["sny"] = {"Saniyo-Hiyewe"}, ["snz"] = {"Kou"}, ["soa"] = {"Thai Song"}, ["sob"] = {"Sobei"}, ["soc"] = {"So (Democratic Republic of Congo)"}, ["sod"] = {"Songoora"}, ["soe"] = {"Songomeno"}, ["sog"] = {"Sogdian"}, ["soh"] = {"Aka"}, ["soi"] = {"Sonha"}, ["soj"] = {"Soi"}, ["sok"] = {"Sokoro"}, ["sol"] = {"Solos"}, ["son"] = {"Songhai languages"}, ["soo"] = {"Songo"}, ["sop"] = {"Songe"}, ["soq"] = {"Kanasi"}, ["sor"] = {"Somrai"}, ["sos"] = {"Seeku"}, ["sou"] = {"Southern Thai"}, ["sov"] = {"Sonsorol"}, ["sow"] = {"Sowanda"}, ["sox"] = {"Swo"}, ["soy"] = {"Miyobe"}, ["soz"] = {"Temi"}, ["spb"] = {"Sepa (Indonesia)"}, ["spc"] = {"Sapé"}, ["spd"] = {"Saep"}, ["spe"] = {"Sepa (Papua New Guinea)"}, ["spg"] = {"Sian"}, ["spi"] = {"Saponi"}, ["spk"] = {"Sengo"}, ["spl"] = {"Selepet"}, ["spm"] = {"Akukem"}, ["spn"] = {"Sanapaná"}, ["spo"] = {"Spokane"}, ["spp"] = {"Supyire Senoufo"}, ["spq"] = {"Loreto-Ucayali Spanish"}, ["spr"] = {"Saparua"}, ["sps"] = {"Saposa"}, ["spt"] = {"Spiti Bhoti"}, ["spu"] = {"Sapuan"}, ["spv"] = {"Sambalpuri", "Kosli"}, ["spx"] = {"South Picene"}, ["spy"] = {"Sabaot"}, ["sqa"] = {"Shama-Sambuga"}, ["sqh"] = {"Shau"}, ["sqj"] = {"Albanian languages"}, ["sqk"] = {"Albanian Sign Language"}, ["sqm"] = {"Suma"}, ["sqn"] = {"Susquehannock"}, ["sqo"] = {"Sorkhei"}, ["sqq"] = {"Sou"}, ["sqr"] = {"Siculo Arabic"}, ["sqs"] = {"Sri Lankan Sign Language"}, ["sqt"] = {"Soqotri"}, ["squ"] = {"Squamish", "Sḵwx̱wú7mesh sníchim"}, ["sqx"] = {"Kufr Qassem Sign Language (KQSL)"}, ["sra"] = {"Saruga"}, ["srb"] = {"Sora"}, ["src"] = {"Logudorese Sardinian"}, ["sre"] = {"Sara"}, ["srf"] = {"Nafi"}, ["srg"] = {"Sulod"}, ["srh"] = {"Sarikoli"}, ["sri"] = {"Siriano"}, ["srk"] = {"Serudung Murut"}, ["srl"] = {"Isirawa"}, ["srm"] = {"Saramaccan"}, ["srn"] = {"Sranan Tongo"}, ["sro"] = {"Campidanese Sardinian"}, ["srq"] = {"Sirionó"}, ["srr"] = {"Serer"}, ["srs"] = {"Tsuut'ina", "Sarsi"}, ["srt"] = {"Sauri"}, ["sru"] = {"Suruí"}, ["srv"] = {"Southern Sorsoganon"}, ["srw"] = {"Serua"}, ["srx"] = {"Sirmauri"}, ["sry"] = {"Sera"}, ["srz"] = {"Shahmirzadi"}, ["ssa"] = {"Nilo-Saharan languages"}, ["ssb"] = {"Southern Sama"}, ["ssc"] = {"Suba-Simbiti"}, ["ssd"] = {"Siroi"}, ["sse"] = {"Balangingi", "Bangingih Sama"}, ["ssf"] = {"Thao"}, ["ssg"] = {"Seimat"}, ["ssh"] = {"Shihhi Arabic"}, ["ssi"] = {"Sansi"}, ["ssj"] = {"Sausi"}, ["ssk"] = {"Sunam"}, ["ssl"] = {"Western Sisaala"}, ["ssm"] = {"Semnam"}, ["ssn"] = {"Waata"}, ["sso"] = {"Sissano"}, ["ssp"] = {"Spanish Sign Language"}, ["ssq"] = {"So'a"}, ["ssr"] = {"Swiss-French Sign Language"}, ["sss"] = {"Sô"}, ["sst"] = {"Sinasina"}, ["ssu"] = {"Susuami"}, ["ssv"] = {"Shark Bay"}, ["ssx"] = {"Samberigi"}, ["ssy"] = {"Saho"}, ["ssz"] = {"Sengseng"}, ["sta"] = {"Settla"}, ["stb"] = {"Northern Subanen"}, ["std"] = {"Sentinel"}, ["ste"] = {"Liana-Seti"}, ["stf"] = {"Seta"}, ["stg"] = {"Trieng"}, ["sth"] = {"Shelta"}, ["sti"] = {"Bulo Stieng"}, ["stj"] = {"Matya Samo"}, ["stk"] = {"Arammba"}, ["stl"] = {"Stellingwerfs"}, ["stm"] = {"Setaman"}, ["stn"] = {"Owa"}, ["sto"] = {"Stoney"}, ["stp"] = {"Southeastern Tepehuan"}, ["stq"] = {"Saterfriesisch"}, ["str"] = {"Straits Salish"}, ["sts"] = {"Shumashti"}, ["stt"] = {"Budeh Stieng"}, ["stu"] = {"Samtao"}, ["stv"] = {"Silt'e"}, ["stw"] = {"Satawalese"}, ["sty"] = {"Siberian Tatar"}, ["sua"] = {"Sulka"}, ["sub"] = {"Suku"}, ["suc"] = {"Western Subanon"}, ["sue"] = {"Suena"}, ["sug"] = {"Suganga"}, ["sui"] = {"Suki"}, ["suj"] = {"Shubi"}, ["suk"] = {"Sukuma"}, ["suo"] = {"Bouni"}, ["suq"] = {"Tirmaga-Chai Suri", "Suri"}, ["sur"] = {"Mwaghavul"}, ["sus"] = {"Susu"}, ["sut"] = {"Subtiaba"}, ["suv"] = {"Puroik"}, ["suw"] = {"Sumbwa"}, ["sux"] = {"Sumerian"}, ["suy"] = {"Suyá"}, ["suz"] = {"Sunwar"}, ["sva"] = {"Svan"}, ["svb"] = {"Ulau-Suain"}, ["svc"] = {"Vincentian Creole English"}, ["sve"] = {"Serili"}, ["svk"] = {"Slovakian Sign Language"}, ["svm"] = {"Slavomolisano"}, ["svs"] = {"Savosavo"}, ["svx"] = {"Skalvian"}, ["swb"] = {"Maore Comorian"}, ["swc"] = {"Congo Swahili"}, ["swf"] = {"Sere"}, ["swg"] = {"Swabian"}, ["swh"] = {"Swahili (individual language)", "Kiswahili"}, ["swi"] = {"Sui"}, ["swj"] = {"Sira"}, ["swk"] = {"Malawi Sena"}, ["swl"] = {"Swedish Sign Language"}, ["swm"] = {"Samosa"}, ["swn"] = {"Sawknah"}, ["swo"] = {"Shanenawa"}, ["swp"] = {"Suau"}, ["swq"] = {"Sharwa"}, ["swr"] = {"Saweru"}, ["sws"] = {"Seluwasan"}, ["swt"] = {"Sawila"}, ["swu"] = {"Suwawa"}, ["swv"] = {"Shekhawati"}, ["sww"] = {"Sowa"}, ["swx"] = {"Suruahá"}, ["swy"] = {"Sarua"}, ["sxb"] = {"Suba"}, ["sxc"] = {"Sicanian"}, ["sxe"] = {"Sighu"}, ["sxg"] = {"Shuhi", "Shixing"}, ["sxk"] = {"Southern Kalapuya"}, ["sxl"] = {"Selian"}, ["sxm"] = {"Samre"}, ["sxn"] = {"Sangir"}, ["sxo"] = {"Sorothaptic"}, ["sxr"] = {"Saaroa"}, ["sxs"] = {"Sasaru"}, ["sxu"] = {"Upper Saxon"}, ["sxw"] = {"Saxwe Gbe"}, ["sya"] = {"Siang"}, ["syb"] = {"Central Subanen"}, ["syc"] = {"Classical Syriac"}, ["syd"] = {"Samoyedic languages"}, ["syi"] = {"Seki"}, ["syk"] = {"Sukur"}, ["syl"] = {"Sylheti"}, ["sym"] = {"Maya Samo"}, ["syn"] = {"Senaya"}, ["syo"] = {"Suoy"}, ["syr"] = {"Syriac"}, ["sys"] = {"Sinyar"}, ["syw"] = {"Kagate"}, ["syx"] = {"Samay"}, ["syy"] = {"Al-Sayyid Bedouin Sign Language"}, ["sza"] = {"Semelai"}, ["szb"] = {"Ngalum"}, ["szc"] = {"Semaq Beri"}, ["sze"] = {"Seze"}, ["szg"] = {"Sengele"}, ["szl"] = {"Silesian"}, ["szn"] = {"Sula"}, ["szp"] = {"Suabo"}, ["szs"] = {"Solomon Islands Sign Language"}, ["szv"] = {"Isubu", "Isu (Fako Division)"}, ["szw"] = {"Sawai"}, ["szy"] = {"Sakizaya"}, ["taa"] = {"Lower Tanana"}, ["tab"] = {"Tabassaran"}, ["tac"] = {"Lowland Tarahumara"}, ["tad"] = {"Tause"}, ["tae"] = {"Tariana"}, ["taf"] = {"Tapirapé"}, ["tag"] = {"Tagoi"}, ["tai"] = {"Tai languages"}, ["taj"] = {"Eastern Tamang"}, ["tak"] = {"Tala"}, ["tal"] = {"Tal"}, ["tan"] = {"Tangale"}, ["tao"] = {"Yami"}, ["tap"] = {"Taabwa"}, ["taq"] = {"Tamasheq"}, ["tar"] = {"Central Tarahumara"}, ["tas"] = {"Tay Boi"}, ["tau"] = {"Upper Tanana"}, ["tav"] = {"Tatuyo"}, ["taw"] = {"Tai"}, ["tax"] = {"Tamki"}, ["tay"] = {"Atayal"}, ["taz"] = {"Tocho"}, ["tba"] = {"Aikanã"}, ["tbc"] = {"Takia"}, ["tbd"] = {"Kaki Ae"}, ["tbe"] = {"Tanimbili"}, ["tbf"] = {"Mandara"}, ["tbg"] = {"North Tairora"}, ["tbh"] = {"Dharawal", "Thurawal"}, ["tbi"] = {"Gaam"}, ["tbj"] = {"Tiang"}, ["tbk"] = {"Calamian Tagbanwa"}, ["tbl"] = {"Tboli"}, ["tbm"] = {"Tagbu"}, ["tbn"] = {"Barro Negro Tunebo"}, ["tbo"] = {"Tawala"}, ["tbp"] = {"Taworta", "Diebroud"}, ["tbq"] = {"Tibeto-Burman languages"}, ["tbr"] = {"Tumtum"}, ["tbs"] = {"Tanguat"}, ["tbt"] = {"Tembo (Kitembo)"}, ["tbu"] = {"Tubar"}, ["tbv"] = {"Tobo"}, ["tbw"] = {"Tagbanwa"}, ["tbx"] = {"Kapin"}, ["tby"] = {"Tabaru"}, ["tbz"] = {"Ditammari"}, ["tca"] = {"Ticuna"}, ["tcb"] = {"Tanacross"}, ["tcc"] = {"Datooga"}, ["tcd"] = {"Tafi"}, ["tce"] = {"Southern Tutchone"}, ["tcf"] = {"Malinaltepec Me'phaa", "Malinaltepec Tlapanec"}, ["tcg"] = {"Tamagario"}, ["tch"] = {"Turks And Caicos Creole English"}, ["tci"] = {"Wára"}, ["tck"] = {"Tchitchege"}, ["tcl"] = {"Taman (Myanmar)"}, ["tcm"] = {"Tanahmerah"}, ["tcn"] = {"Tichurong"}, ["tco"] = {"Taungyo"}, ["tcp"] = {"Tawr Chin"}, ["tcq"] = {"Kaiy"}, ["tcs"] = {"Torres Strait Creole", "Yumplatok"}, ["tct"] = {"T'en"}, ["tcu"] = {"Southeastern Tarahumara"}, ["tcw"] = {"Tecpatlán Totonac"}, ["tcx"] = {"Toda"}, ["tcy"] = {"Tulu"}, ["tcz"] = {"Thado Chin"}, ["tda"] = {"Tagdal"}, ["tdb"] = {"Panchpargania"}, ["tdc"] = {"Emberá-Tadó"}, ["tdd"] = {"Tai Nüa"}, ["tde"] = {"Tiranige Diga Dogon"}, ["tdf"] = {"Talieng"}, ["tdg"] = {"Western Tamang"}, ["tdh"] = {"Thulung"}, ["tdi"] = {"Tomadino"}, ["tdj"] = {"Tajio"}, ["tdk"] = {"Tambas"}, ["tdl"] = {"Sur"}, ["tdm"] = {"Taruma"}, ["tdn"] = {"Tondano"}, ["tdo"] = {"Teme"}, ["tdq"] = {"Tita"}, ["tdr"] = {"Todrah"}, ["tds"] = {"Doutai"}, ["tdt"] = {"Tetun Dili"}, ["tdv"] = {"Toro"}, ["tdx"] = {"Tandroy-Mahafaly Malagasy"}, ["tdy"] = {"Tadyawan"}, ["tea"] = {"Temiar"}, ["teb"] = {"Tetete"}, ["tec"] = {"Terik"}, ["ted"] = {"Tepo Krumen"}, ["tee"] = {"Huehuetla Tepehua"}, ["tef"] = {"Teressa"}, ["teg"] = {"Teke-Tege"}, ["teh"] = {"Tehuelche"}, ["tei"] = {"Torricelli"}, ["tek"] = {"Ibali Teke"}, ["tem"] = {"Timne"}, ["ten"] = {"Tama (Colombia)"}, ["teo"] = {"Teso"}, ["tep"] = {"Tepecano"}, ["teq"] = {"Temein"}, ["ter"] = {"Tereno"}, ["tes"] = {"Tengger"}, ["tet"] = {"Tetum"}, ["teu"] = {"Soo"}, ["tev"] = {"Teor"}, ["tew"] = {"Tewa (USA)"}, ["tex"] = {"Tennet"}, ["tey"] = {"Tulishi"}, ["tez"] = {"Tetserret"}, ["tfi"] = {"Tofin Gbe"}, ["tfn"] = {"Tanaina"}, ["tfo"] = {"Tefaro"}, ["tfr"] = {"Teribe"}, ["tft"] = {"Ternate"}, ["tga"] = {"Sagalla"}, ["tgb"] = {"Tobilung"}, ["tgc"] = {"Tigak"}, ["tgd"] = {"Ciwogai"}, ["tge"] = {"Eastern Gorkha Tamang"}, ["tgf"] = {"Chalikha"}, ["tgh"] = {"Tobagonian Creole English"}, ["tgi"] = {"Lawunuia"}, ["tgj"] = {"Tagin"}, ["tgn"] = {"Tandaganon"}, ["tgo"] = {"Sudest"}, ["tgp"] = {"Tangoa"}, ["tgq"] = {"Tring"}, ["tgr"] = {"Tareng"}, ["tgs"] = {"Nume"}, ["tgt"] = {"Central Tagbanwa"}, ["tgu"] = {"Tanggu"}, ["tgv"] = {"Tingui-Boto"}, ["tgw"] = {"Tagwana Senoufo"}, ["tgx"] = {"Tagish"}, ["tgy"] = {"Togoyo"}, ["tgz"] = {"Tagalaka"}, ["thd"] = {"Kuuk Thaayorre", "Thayore"}, ["the"] = {"Chitwania Tharu"}, ["thf"] = {"Thangmi"}, ["thh"] = {"Northern Tarahumara"}, ["thi"] = {"Tai Long"}, ["thk"] = {"Tharaka", "Kitharaka"}, ["thl"] = {"Dangaura Tharu"}, ["thm"] = {"Aheu"}, ["thn"] = {"Thachanadan"}, ["thp"] = {"Thompson", "Nłeʔkepmxcín", "Thompson River Salish"}, ["thq"] = {"Kochila Tharu"}, ["thr"] = {"Rana Tharu"}, ["ths"] = {"Thakali"}, ["tht"] = {"Tahltan", "Tāłtān"}, ["thu"] = {"Thuri"}, ["thv"] = {"Tahaggart Tamahaq"}, ["thy"] = {"Tha"}, ["thz"] = {"Tayart Tamajeq"}, ["tia"] = {"Tidikelt Tamazight"}, ["tic"] = {"Tira"}, ["tif"] = {"Tifal"}, ["tig"] = {"Tigre"}, ["tih"] = {"Timugon Murut"}, ["tii"] = {"Tiene"}, ["tij"] = {"Tilung"}, ["tik"] = {"Tikar"}, ["til"] = {"Tillamook"}, ["tim"] = {"Timbe"}, ["tin"] = {"Tindi"}, ["tio"] = {"Teop"}, ["tip"] = {"Trimuris"}, ["tiq"] = {"Tiéfo"}, ["tis"] = {"Masadiit Itneg"}, ["tit"] = {"Tinigua"}, ["tiu"] = {"Adasen"}, ["tiv"] = {"Tiv"}, ["tiw"] = {"Tiwi"}, ["tix"] = {"Southern Tiwa"}, ["tiy"] = {"Tiruray"}, ["tiz"] = {"Tai Hongjin"}, ["tja"] = {"Tajuasohn"}, ["tjg"] = {"Tunjung"}, ["tji"] = {"Northern Tujia"}, ["tjj"] = {"Tjungundji"}, ["tjl"] = {"Tai Laing"}, ["tjm"] = {"Timucua"}, ["tjn"] = {"Tonjon"}, ["tjo"] = {"Temacine Tamazight"}, ["tjp"] = {"Tjupany"}, ["tjs"] = {"Southern Tujia"}, ["tju"] = {"Tjurruru"}, ["tjw"] = {"Djabwurrung"}, ["tka"] = {"Truká"}, ["tkb"] = {"Buksa"}, ["tkd"] = {"Tukudede"}, ["tke"] = {"Takwane"}, ["tkf"] = {"Tukumanféd"}, ["tkg"] = {"Tesaka Malagasy"}, ["tkl"] = {"Tokelau"}, ["tkm"] = {"Takelma"}, ["tkn"] = {"Toku-No-Shima"}, ["tkp"] = {"Tikopia"}, ["tkq"] = {"Tee"}, ["tkr"] = {"Tsakhur"}, ["tks"] = {"Takestani"}, ["tkt"] = {"Kathoriya Tharu"}, ["tku"] = {"Upper Necaxa Totonac"}, ["tkv"] = {"Mur Pano"}, ["tkw"] = {"Teanu"}, ["tkx"] = {"Tangko"}, ["tkz"] = {"Takua"}, ["tla"] = {"Southwestern Tepehuan"}, ["tlb"] = {"Tobelo"}, ["tlc"] = {"Yecuatla Totonac"}, ["tld"] = {"Talaud"}, ["tlf"] = {"Telefol"}, ["tlg"] = {"Tofanma"}, ["tlh"] = {"Klingon", "tlhIngan Hol"}, ["tli"] = {"Tlingit"}, ["tlj"] = {"Talinga-Bwisi"}, ["tlk"] = {"Taloki"}, ["tll"] = {"Tetela"}, ["tlm"] = {"Tolomako"}, ["tln"] = {"Talondo'"}, ["tlo"] = {"Talodi"}, ["tlp"] = {"Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"}, ["tlq"] = {"Tai Loi"}, ["tlr"] = {"Talise"}, ["tls"] = {"Tambotalo"}, ["tlt"] = {"Sou Nama", "Teluti"}, ["tlu"] = {"Tulehu"}, ["tlv"] = {"Taliabu"}, ["tlx"] = {"Khehek"}, ["tly"] = {"Talysh"}, ["tma"] = {"Tama (Chad)"}, ["tmb"] = {"Katbol", "Avava"}, ["tmc"] = {"Tumak"}, ["tmd"] = {"Haruai"}, ["tme"] = {"Tremembé"}, ["tmf"] = {"Toba-Maskoy"}, ["tmg"] = {"Ternateño"}, ["tmh"] = {"Tamashek"}, ["tmi"] = {"Tutuba"}, ["tmj"] = {"Samarokena"}, ["tml"] = {"Tamnim Citak"}, ["tmm"] = {"Tai Thanh"}, ["tmn"] = {"Taman (Indonesia)"}, ["tmo"] = {"Temoq"}, ["tmq"] = {"Tumleo"}, ["tmr"] = {"Jewish Babylonian Aramaic (ca. 200-1200 CE)"}, ["tms"] = {"Tima"}, ["tmt"] = {"Tasmate"}, ["tmu"] = {"Iau"}, ["tmv"] = {"Tembo (Motembo)"}, ["tmw"] = {"Temuan"}, ["tmy"] = {"Tami"}, ["tmz"] = {"Tamanaku"}, ["tna"] = {"Tacana"}, ["tnb"] = {"Western Tunebo"}, ["tnc"] = {"Tanimuca-Retuarã"}, ["tnd"] = {"Angosturas Tunebo"}, ["tng"] = {"Tobanga"}, ["tnh"] = {"Maiani"}, ["tni"] = {"Tandia"}, ["tnk"] = {"Kwamera"}, ["tnl"] = {"Lenakel"}, ["tnm"] = {"Tabla"}, ["tnn"] = {"North Tanna"}, ["tno"] = {"Toromono"}, ["tnp"] = {"Whitesands"}, ["tnq"] = {"Taino"}, ["tnr"] = {"Ménik"}, ["tns"] = {"Tenis"}, ["tnt"] = {"Tontemboan"}, ["tnu"] = {"Tay Khang"}, ["tnv"] = {"Tangchangya"}, ["tnw"] = {"Tonsawang"}, ["tnx"] = {"Tanema"}, ["tny"] = {"Tongwe"}, ["tnz"] = {"Ten'edn"}, ["tob"] = {"Toba"}, ["toc"] = {"Coyutla Totonac"}, ["tod"] = {"Toma"}, ["tof"] = {"Gizrra"}, ["tog"] = {"Tonga (Nyasa)"}, ["toh"] = {"Gitonga"}, ["toi"] = {"Tonga (Zambia)"}, ["toj"] = {"Tojolabal"}, ["tok"] = {"Toki Pona"}, ["tol"] = {"Tolowa"}, ["tom"] = {"Tombulu"}, ["too"] = {"Xicotepec De Juárez Totonac"}, ["top"] = {"Papantla Totonac"}, ["toq"] = {"Toposa"}, ["tor"] = {"Togbo-Vara Banda"}, ["tos"] = {"Highland Totonac"}, ["tou"] = {"Tho"}, ["tov"] = {"Upper Taromi"}, ["tow"] = {"Jemez"}, ["tox"] = {"Tobian"}, ["toy"] = {"Topoiyo"}, ["toz"] = {"To"}, ["tpa"] = {"Taupota"}, ["tpc"] = {"Azoyú Me'phaa", "Azoyú Tlapanec"}, ["tpe"] = {"Tippera"}, ["tpf"] = {"Tarpia"}, ["tpg"] = {"Kula"}, ["tpi"] = {"Tok Pisin"}, ["tpj"] = {"Tapieté"}, ["tpk"] = {"Tupinikin"}, ["tpl"] = {"Tlacoapa Me'phaa", "Tlacoapa Tlapanec"}, ["tpm"] = {"Tampulma"}, ["tpn"] = {"Tupinambá"}, ["tpo"] = {"Tai Pao"}, ["tpp"] = {"Pisaflores Tepehua"}, ["tpq"] = {"Tukpa"}, ["tpr"] = {"Tuparí"}, ["tpt"] = {"Tlachichilco Tepehua"}, ["tpu"] = {"Tampuan"}, ["tpv"] = {"Tanapag"}, ["tpx"] = {"Acatepec Me'phaa", "Acatepec Tlapanec"}, ["tpy"] = {"Trumai"}, ["tpz"] = {"Tinputz"}, ["tqb"] = {"Tembé"}, ["tql"] = {"Lehali"}, ["tqm"] = {"Turumsa"}, ["tqn"] = {"Tenino"}, ["tqo"] = {"Toaripi"}, ["tqp"] = {"Tomoip"}, ["tqq"] = {"Tunni"}, ["tqr"] = {"Torona"}, ["tqt"] = {"Western Totonac"}, ["tqu"] = {"Touo"}, ["tqw"] = {"Tonkawa"}, ["tra"] = {"Tirahi"}, ["trb"] = {"Terebu"}, ["trc"] = {"Copala Triqui"}, ["trd"] = {"Turi"}, ["tre"] = {"East Tarangan"}, ["trf"] = {"Trinidadian Creole English"}, ["trg"] = {"Lishán Didán"}, ["trh"] = {"Turaka"}, ["tri"] = {"Trió"}, ["trj"] = {"Toram"}, ["trk"] = {"Turkic languages"}, ["trl"] = {"Traveller Scottish"}, ["trm"] = {"Tregami"}, ["trn"] = {"Trinitario"}, ["tro"] = {"Tarao Naga"}, ["trp"] = {"Kok Borok"}, ["trq"] = {"San Martín Itunyoso Triqui"}, ["trr"] = {"Taushiro"}, ["trs"] = {"Chicahuaxtla Triqui"}, ["trt"] = {"Tunggare"}, ["tru"] = {"Turoyo", "Surayt"}, ["trv"] = {"Sediq", "Seediq", "Taroko"}, ["trw"] = {"Torwali"}, ["trx"] = {"Tringgus-Sembaan Bidayuh"}, ["try"] = {"Turung"}, ["trz"] = {"Torá"}, ["tsa"] = {"Tsaangi"}, ["tsb"] = {"Tsamai"}, ["tsc"] = {"Tswa"}, ["tsd"] = {"Tsakonian"}, ["tse"] = {"Tunisian Sign Language"}, ["tsg"] = {"Tausug"}, ["tsh"] = {"Tsuvan"}, ["tsi"] = {"Tsimshian"}, ["tsj"] = {"Tshangla"}, ["tsk"] = {"Tseku"}, ["tsl"] = {"Ts'ün-Lao"}, ["tsm"] = {"Turkish Sign Language", "Türk İşaret Dili"}, ["tsp"] = {"Northern Toussian"}, ["tsq"] = {"Thai Sign Language"}, ["tsr"] = {"Akei"}, ["tss"] = {"Taiwan Sign Language"}, ["tst"] = {"Tondi Songway Kiini"}, ["tsu"] = {"Tsou"}, ["tsv"] = {"Tsogo"}, ["tsw"] = {"Tsishingini"}, ["tsx"] = {"Mubami"}, ["tsy"] = {"Tebul Sign Language"}, ["tsz"] = {"Purepecha"}, ["tta"] = {"Tutelo"}, ["ttb"] = {"Gaa"}, ["ttc"] = {"Tektiteko"}, ["ttd"] = {"Tauade"}, ["tte"] = {"Bwanabwana"}, ["ttf"] = {"Tuotomb"}, ["ttg"] = {"Tutong"}, ["tth"] = {"Upper Ta'oih"}, ["tti"] = {"Tobati"}, ["ttj"] = {"Tooro"}, ["ttk"] = {"Totoro"}, ["ttl"] = {"Totela"}, ["ttm"] = {"Northern Tutchone"}, ["ttn"] = {"Towei"}, ["tto"] = {"Lower Ta'oih"}, ["ttp"] = {"Tombelala"}, ["ttq"] = {"Tawallammat Tamajaq"}, ["ttr"] = {"Tera"}, ["tts"] = {"Northeastern Thai"}, ["ttt"] = {"Muslim Tat"}, ["ttu"] = {"Torau"}, ["ttv"] = {"Titan"}, ["ttw"] = {"Long Wat"}, ["tty"] = {"Sikaritai"}, ["ttz"] = {"Tsum"}, ["tua"] = {"Wiarumus"}, ["tub"] = {"Tübatulabal"}, ["tuc"] = {"Mutu"}, ["tud"] = {"Tuxá"}, ["tue"] = {"Tuyuca"}, ["tuf"] = {"Central Tunebo"}, ["tug"] = {"Tunia"}, ["tuh"] = {"Taulil"}, ["tui"] = {"Tupuri"}, ["tuj"] = {"Tugutil"}, ["tul"] = {"Tula"}, ["tum"] = {"Tumbuka"}, ["tun"] = {"Tunica"}, ["tuo"] = {"Tucano"}, ["tup"] = {"Tupi languages"}, ["tuq"] = {"Tedaga"}, ["tus"] = {"Tuscarora"}, ["tut"] = {"Altaic languages"}, ["tuu"] = {"Tututni"}, ["tuv"] = {"Turkana"}, ["tuw"] = {"Tungus languages"}, ["tux"] = {"Tuxináwa"}, ["tuy"] = {"Tugen"}, ["tuz"] = {"Turka"}, ["tva"] = {"Vaghua"}, ["tvd"] = {"Tsuvadi"}, ["tve"] = {"Te'un"}, ["tvg"] = {"Tugunese", "Batavian Portuguese Creole", "Mardijker Creole"}, ["tvi"] = {"Tulai"}, ["tvk"] = {"Southeast Ambrym"}, ["tvl"] = {"Tuvalu"}, ["tvm"] = {"Tela-Masbuar"}, ["tvn"] = {"Tavoyan"}, ["tvo"] = {"Tidore"}, ["tvs"] = {"Taveta"}, ["tvt"] = {"Tutsa Naga"}, ["tvu"] = {"Tunen"}, ["tvw"] = {"Sedoa"}, ["tvx"] = {"Taivoan"}, ["tvy"] = {"Timor Pidgin"}, ["twa"] = {"Twana"}, ["twb"] = {"Western Tawbuid"}, ["twc"] = {"Teshenawa"}, ["twd"] = {"Twents"}, ["twe"] = {"Tewa (Indonesia)"}, ["twf"] = {"Northern Tiwa"}, ["twg"] = {"Tereweng"}, ["twh"] = {"Tai Dón"}, ["twl"] = {"Tawara"}, ["twm"] = {"Tawang Monpa"}, ["twn"] = {"Twendi"}, ["two"] = {"Tswapong"}, ["twp"] = {"Ere"}, ["twq"] = {"Tasawaq"}, ["twr"] = {"Southwestern Tarahumara"}, ["twt"] = {"Turiwára"}, ["twu"] = {"Termanu"}, ["tww"] = {"Tuwari"}, ["twx"] = {"Tewe"}, ["twy"] = {"Tawoyan"}, ["txa"] = {"Tombonuo"}, ["txb"] = {"Tokharian B"}, ["txc"] = {"Tsetsaut"}, ["txe"] = {"Totoli"}, ["txg"] = {"Tangut"}, ["txh"] = {"Thracian"}, ["txi"] = {"Ikpeng"}, ["txj"] = {"Tarjumo"}, ["txm"] = {"Tomini"}, ["txn"] = {"West Tarangan"}, ["txo"] = {"Toto"}, ["txq"] = {"Tii"}, ["txr"] = {"Tartessian"}, ["txs"] = {"Tonsea"}, ["txt"] = {"Citak"}, ["txu"] = {"Kayapó"}, ["txx"] = {"Tatana"}, ["txy"] = {"Tanosy Malagasy"}, ["tya"] = {"Tauya"}, ["tye"] = {"Kyanga"}, ["tyh"] = {"O'du"}, ["tyi"] = {"Teke-Tsaayi"}, ["tyj"] = {"Tai Do", "Tai Yo"}, ["tyl"] = {"Thu Lao"}, ["tyn"] = {"Kombai"}, ["typ"] = {"Thaypan"}, ["tyr"] = {"Tai Daeng"}, ["tys"] = {"Tày Sa Pa"}, ["tyt"] = {"Tày Tac"}, ["tyu"] = {"Kua"}, ["tyv"] = {"Tuvinian"}, ["tyx"] = {"Teke-Tyee"}, ["tyy"] = {"Tiyaa"}, ["tyz"] = {"Tày"}, ["tza"] = {"Tanzanian Sign Language"}, ["tzh"] = {"Tzeltal"}, ["tzj"] = {"Tz'utujil"}, ["tzl"] = {"Talossan"}, ["tzm"] = {"Central Atlas Tamazight"}, ["tzn"] = {"Tugun"}, ["tzo"] = {"Tzotzil"}, ["tzx"] = {"Tabriak"}, ["uam"] = {"Uamué"}, ["uan"] = {"Kuan"}, ["uar"] = {"Tairuma"}, ["uba"] = {"Ubang"}, ["ubi"] = {"Ubi"}, ["ubl"] = {"Buhi'non Bikol"}, ["ubr"] = {"Ubir"}, ["ubu"] = {"Umbu-Ungu"}, ["uby"] = {"Ubykh"}, ["uda"] = {"Uda"}, ["ude"] = {"Udihe"}, ["udg"] = {"Muduga"}, ["udi"] = {"Udi"}, ["udj"] = {"Ujir"}, ["udl"] = {"Wuzlam"}, ["udm"] = {"Udmurt"}, ["udu"] = {"Uduk"}, ["ues"] = {"Kioko"}, ["ufi"] = {"Ufim"}, ["uga"] = {"Ugaritic"}, ["ugb"] = {"Kuku-Ugbanh"}, ["uge"] = {"Ughele"}, ["ugh"] = {"Kubachi"}, ["ugn"] = {"Ugandan Sign Language"}, ["ugo"] = {"Ugong"}, ["ugy"] = {"Uruguayan Sign Language"}, ["uha"] = {"Uhami"}, ["uhn"] = {"Damal"}, ["uis"] = {"Uisai"}, ["uiv"] = {"Iyive"}, ["uji"] = {"Tanjijili"}, ["uka"] = {"Kaburi"}, ["ukg"] = {"Ukuriguma"}, ["ukh"] = {"Ukhwejo"}, ["uki"] = {"Kui (India)"}, ["ukk"] = {"Muak Sa-aak"}, ["ukl"] = {"Ukrainian Sign Language"}, ["ukp"] = {"Ukpe-Bayobiri"}, ["ukq"] = {"Ukwa"}, ["uks"] = {"Urubú-Kaapor Sign Language", "Kaapor Sign Language"}, ["uku"] = {"Ukue"}, ["ukv"] = {"Kuku"}, ["ukw"] = {"Ukwuani-Aboh-Ndoni"}, ["uky"] = {"Kuuk-Yak"}, ["ula"] = {"Fungwa"}, ["ulb"] = {"Ulukwumi"}, ["ulc"] = {"Ulch"}, ["ule"] = {"Lule"}, ["ulf"] = {"Usku", "Afra"}, ["uli"] = {"Ulithian"}, ["ulk"] = {"Meriam Mir"}, ["ull"] = {"Ullatan"}, ["ulm"] = {"Ulumanda'"}, ["uln"] = {"Unserdeutsch"}, ["ulu"] = {"Uma' Lung"}, ["ulw"] = {"Ulwa"}, ["uly"] = {"Buli"}, ["uma"] = {"Umatilla"}, ["umb"] = {"Umbundu"}, ["umc"] = {"Marrucinian"}, ["umd"] = {"Umbindhamu"}, ["umg"] = {"Morrobalama", "Umbuygamu"}, ["umi"] = {"Ukit"}, ["umm"] = {"Umon"}, ["umn"] = {"Makyan Naga"}, ["umo"] = {"Umotína"}, ["ump"] = {"Umpila"}, ["umr"] = {"Umbugarla"}, ["ums"] = {"Pendau"}, ["umu"] = {"Munsee"}, ["una"] = {"North Watut"}, ["und"] = {"Undetermined"}, ["une"] = {"Uneme"}, ["ung"] = {"Ngarinyin"}, ["uni"] = {"Uni"}, ["unk"] = {"Enawené-Nawé"}, ["unm"] = {"Unami"}, ["unn"] = {"Kurnai"}, ["unr"] = {"Mundari"}, ["unu"] = {"Unubahe"}, ["unx"] = {"Munda"}, ["unz"] = {"Unde Kaili"}, ["uon"] = {"Kulon"}, ["upi"] = {"Umeda"}, ["upv"] = {"Uripiv-Wala-Rano-Atchin"}, ["ura"] = {"Urarina"}, ["urb"] = {"Urubú-Kaapor", "Kaapor"}, ["urc"] = {"Urningangg"}, ["ure"] = {"Uru"}, ["urf"] = {"Uradhi"}, ["urg"] = {"Urigina"}, ["urh"] = {"Urhobo"}, ["uri"] = {"Urim"}, ["urj"] = {"Uralic languages"}, ["urk"] = {"Urak Lawoi'"}, ["url"] = {"Urali"}, ["urm"] = {"Urapmin"}, ["urn"] = {"Uruangnirin"}, ["uro"] = {"Ura (Papua New Guinea)"}, ["urp"] = {"Uru-Pa-In"}, ["urr"] = {"Lehalurup", "Löyöp"}, ["urt"] = {"Urat"}, ["uru"] = {"Urumi"}, ["urv"] = {"Uruava"}, ["urw"] = {"Sop"}, ["urx"] = {"Urimo"}, ["ury"] = {"Orya"}, ["urz"] = {"Uru-Eu-Wau-Wau"}, ["usa"] = {"Usarufa"}, ["ush"] = {"Ushojo"}, ["usi"] = {"Usui"}, ["usk"] = {"Usaghade"}, ["usp"] = {"Uspanteco"}, ["uss"] = {"us-Saare"}, ["usu"] = {"Uya"}, ["uta"] = {"Otank"}, ["ute"] = {"Ute-Southern Paiute"}, ["uth"] = {"ut-Hun"}, ["utp"] = {"Amba (Solomon Islands)"}, ["utr"] = {"Etulo"}, ["utu"] = {"Utu"}, ["uum"] = {"Urum"}, ["uur"] = {"Ura (Vanuatu)"}, ["uuu"] = {"U"}, ["uve"] = {"West Uvean", "Fagauvea"}, ["uvh"] = {"Uri"}, ["uvl"] = {"Lote"}, ["uwa"] = {"Kuku-Uwanh"}, ["uya"] = {"Doko-Uyanga"}, ["uzn"] = {"Northern Uzbek"}, ["uzs"] = {"Southern Uzbek"}, ["vaa"] = {"Vaagri Booli"}, ["vae"] = {"Vale"}, ["vaf"] = {"Vafsi"}, ["vag"] = {"Vagla"}, ["vah"] = {"Varhadi-Nagpuri"}, ["vai"] = {"Vai"}, ["vaj"] = {"Sekele", "Northwestern ǃKung", "Vasekele"}, ["val"] = {"Vehes"}, ["vam"] = {"Vanimo"}, ["van"] = {"Valman"}, ["vao"] = {"Vao"}, ["vap"] = {"Vaiphei"}, ["var"] = {"Huarijio"}, ["vas"] = {"Vasavi"}, ["vau"] = {"Vanuma"}, ["vav"] = {"Varli"}, ["vay"] = {"Wayu"}, ["vbb"] = {"Southeast Babar"}, ["vbk"] = {"Southwestern Bontok"}, ["vec"] = {"Venetian"}, ["ved"] = {"Veddah"}, ["vel"] = {"Veluws"}, ["vem"] = {"Vemgo-Mabas"}, ["veo"] = {"Ventureño"}, ["vep"] = {"Veps"}, ["ver"] = {"Mom Jango"}, ["vgr"] = {"Vaghri"}, ["vgt"] = {"Vlaamse Gebarentaal", "Flemish Sign Language"}, ["vic"] = {"Virgin Islands Creole English"}, ["vid"] = {"Vidunda"}, ["vif"] = {"Vili"}, ["vig"] = {"Viemo"}, ["vil"] = {"Vilela"}, ["vin"] = {"Vinza"}, ["vis"] = {"Vishavan"}, ["vit"] = {"Viti"}, ["viv"] = {"Iduna"}, ["vjk"] = {"Bajjika"}, ["vka"] = {"Kariyarra"}, ["vkj"] = {"Kujarge"}, ["vkk"] = {"Kaur"}, ["vkl"] = {"Kulisusu"}, ["vkm"] = {"Kamakan"}, ["vkn"] = {"Koro Nulu"}, ["vko"] = {"Kodeoha"}, ["vkp"] = {"Korlai Creole Portuguese"}, ["vkt"] = {"Tenggarong Kutai Malay"}, ["vku"] = {"Kurrama"}, ["vkz"] = {"Koro Zuba"}, ["vlp"] = {"Valpei"}, ["vls"] = {"Vlaams"}, ["vma"] = {"Martuyhunira"}, ["vmb"] = {"Barbaram"}, ["vmc"] = {"Juxtlahuaca Mixtec"}, ["vmd"] = {"Mudu Koraga"}, ["vme"] = {"East Masela"}, ["vmf"] = {"Mainfränkisch"}, ["vmg"] = {"Lungalunga"}, ["vmh"] = {"Maraghei"}, ["vmi"] = {"Miwa"}, ["vmj"] = {"Ixtayutla Mixtec"}, ["vmk"] = {"Makhuwa-Shirima"}, ["vml"] = {"Malgana"}, ["vmm"] = {"Mitlatongo Mixtec"}, ["vmp"] = {"Soyaltepec Mazatec"}, ["vmq"] = {"Soyaltepec Mixtec"}, ["vmr"] = {"Marenje"}, ["vms"] = {"Moksela"}, ["vmu"] = {"Muluridyi"}, ["vmv"] = {"Valley Maidu"}, ["vmw"] = {"Makhuwa"}, ["vmx"] = {"Tamazola Mixtec"}, ["vmy"] = {"Ayautla Mazatec"}, ["vmz"] = {"Mazatlán Mazatec"}, ["vnk"] = {"Vano", "Lovono"}, ["vnm"] = {"Vinmavis", "Neve'ei"}, ["vnp"] = {"Vunapu"}, ["vor"] = {"Voro"}, ["vot"] = {"Votic"}, ["vra"] = {"Vera'a"}, ["vro"] = {"Võro"}, ["vrs"] = {"Varisi"}, ["vrt"] = {"Burmbar", "Banam Bay"}, ["vsi"] = {"Moldova Sign Language"}, ["vsl"] = {"Venezuelan Sign Language"}, ["vsn"] = {"Vedic Sanskrit"}, ["vsv"] = {"Valencian Sign Language", "Llengua de signes valenciana"}, ["vto"] = {"Vitou"}, ["vum"] = {"Vumbu"}, ["vun"] = {"Vunjo"}, ["vut"] = {"Vute"}, ["vwa"] = {"Awa (China)"}, ["waa"] = {"Walla Walla"}, ["wab"] = {"Yote", "Wab"}, ["wac"] = {"Wasco-Wishram"}, ["wad"] = {"Wamesa", "Wondama"}, ["wae"] = {"Walser"}, ["waf"] = {"Wakoná"}, ["wag"] = {"Wa'ema"}, ["wah"] = {"Watubela"}, ["wai"] = {"Wares"}, ["waj"] = {"Waffa"}, ["wak"] = {"Wakashan languages"}, ["wal"] = {"Wolaytta", "Wolaitta"}, ["wam"] = {"Wampanoag"}, ["wan"] = {"Wan"}, ["wao"] = {"Wappo"}, ["wap"] = {"Wapishana"}, ["waq"] = {"Wagiman"}, ["war"] = {"Waray (Philippines)"}, ["was"] = {"Washo"}, ["wat"] = {"Kaninuwa"}, ["wau"] = {"Waurá"}, ["wav"] = {"Waka"}, ["waw"] = {"Waiwai"}, ["wax"] = {"Watam", "Marangis"}, ["way"] = {"Wayana"}, ["waz"] = {"Wampur"}, ["wba"] = {"Warao"}, ["wbb"] = {"Wabo"}, ["wbe"] = {"Waritai"}, ["wbf"] = {"Wara"}, ["wbh"] = {"Wanda"}, ["wbi"] = {"Vwanji"}, ["wbj"] = {"Alagwa"}, ["wbk"] = {"Waigali"}, ["wbl"] = {"Wakhi"}, ["wbm"] = {"Wa"}, ["wbp"] = {"Warlpiri"}, ["wbq"] = {"Waddar"}, ["wbr"] = {"Wagdi"}, ["wbs"] = {"West Bengal Sign Language"}, ["wbt"] = {"Warnman"}, ["wbv"] = {"Wajarri"}, ["wbw"] = {"Woi"}, ["wca"] = {"Yanomámi"}, ["wci"] = {"Waci Gbe"}, ["wdd"] = {"Wandji"}, ["wdg"] = {"Wadaginam"}, ["wdj"] = {"Wadjiginy"}, ["wdk"] = {"Wadikali"}, ["wdt"] = {"Wendat"}, ["wdu"] = {"Wadjigu"}, ["wdy"] = {"Wadjabangayi"}, ["wea"] = {"Wewaw"}, ["wec"] = {"Wè Western"}, ["wed"] = {"Wedau"}, ["weg"] = {"Wergaia"}, ["weh"] = {"Weh"}, ["wei"] = {"Kiunum"}, ["wem"] = {"Weme Gbe"}, ["wen"] = {"Sorbian languages"}, ["weo"] = {"Wemale"}, ["wep"] = {"Westphalien"}, ["wer"] = {"Weri"}, ["wes"] = {"Cameroon Pidgin"}, ["wet"] = {"Perai"}, ["weu"] = {"Rawngtu Chin"}, ["wew"] = {"Wejewa"}, ["wfg"] = {"Yafi", "Zorop"}, ["wga"] = {"Wagaya"}, ["wgb"] = {"Wagawaga"}, ["wgg"] = {"Wangkangurru", "Wangganguru"}, ["wgi"] = {"Wahgi"}, ["wgo"] = {"Waigeo"}, ["wgu"] = {"Wirangu"}, ["wgy"] = {"Warrgamay"}, ["wha"] = {"Sou Upaa", "Manusela"}, ["whg"] = {"North Wahgi"}, ["whk"] = {"Wahau Kenyah"}, ["whu"] = {"Wahau Kayan"}, ["wib"] = {"Southern Toussian"}, ["wic"] = {"Wichita"}, ["wie"] = {"Wik-Epa"}, ["wif"] = {"Wik-Keyangan"}, ["wig"] = {"Wik Ngathan"}, ["wih"] = {"Wik-Me'anha"}, ["wii"] = {"Minidien"}, ["wij"] = {"Wik-Iiyanh"}, ["wik"] = {"Wikalkan"}, ["wil"] = {"Wilawila"}, ["wim"] = {"Wik-Mungkan"}, ["win"] = {"Ho-Chunk"}, ["wir"] = {"Wiraféd"}, ["wiu"] = {"Wiru"}, ["wiv"] = {"Vitu"}, ["wiy"] = {"Wiyot"}, ["wja"] = {"Waja"}, ["wji"] = {"Warji"}, ["wka"] = {"Kw'adza"}, ["wkb"] = {"Kumbaran"}, ["wkd"] = {"Wakde", "Mo"}, ["wkl"] = {"Kalanadi"}, ["wkr"] = {"Keerray-Woorroong"}, ["wku"] = {"Kunduvadi"}, ["wkw"] = {"Wakawaka"}, ["wky"] = {"Wangkayutyuru"}, ["wla"] = {"Walio"}, ["wlc"] = {"Mwali Comorian"}, ["wle"] = {"Wolane"}, ["wlg"] = {"Kunbarlang"}, ["wlh"] = {"Welaun"}, ["wli"] = {"Waioli"}, ["wlk"] = {"Wailaki"}, ["wll"] = {"Wali (Sudan)"}, ["wlm"] = {"Middle Welsh"}, ["wlo"] = {"Wolio"}, ["wlr"] = {"Wailapa"}, ["wls"] = {"Wallisian"}, ["wlu"] = {"Wuliwuli"}, ["wlv"] = {"Wichí Lhamtés Vejoz"}, ["wlw"] = {"Walak"}, ["wlx"] = {"Wali (Ghana)"}, ["wly"] = {"Waling"}, ["wma"] = {"Mawa (Nigeria)"}, ["wmb"] = {"Wambaya"}, ["wmc"] = {"Wamas"}, ["wmd"] = {"Mamaindé"}, ["wme"] = {"Wambule"}, ["wmg"] = {"Western Minyag"}, ["wmh"] = {"Waima'a"}, ["wmi"] = {"Wamin"}, ["wmm"] = {"Maiwa (Indonesia)"}, ["wmn"] = {"Waamwang"}, ["wmo"] = {"Wom (Papua New Guinea)"}, ["wms"] = {"Wambon"}, ["wmt"] = {"Walmajarri"}, ["wmw"] = {"Mwani"}, ["wmx"] = {"Womo"}, ["wnb"] = {"Mokati"}, ["wnc"] = {"Wantoat"}, ["wnd"] = {"Wandarang"}, ["wne"] = {"Waneci"}, ["wng"] = {"Wanggom"}, ["wni"] = {"Ndzwani Comorian"}, ["wnk"] = {"Wanukaka"}, ["wnm"] = {"Wanggamala"}, ["wnn"] = {"Wunumara"}, ["wno"] = {"Wano"}, ["wnp"] = {"Wanap"}, ["wnu"] = {"Usan"}, ["wnw"] = {"Wintu"}, ["wny"] = {"Wanyi", "Waanyi"}, ["woa"] = {"Kuwema", "Tyaraity"}, ["wob"] = {"Wè Northern"}, ["woc"] = {"Wogeo"}, ["wod"] = {"Wolani"}, ["woe"] = {"Woleaian"}, ["wof"] = {"Gambian Wolof"}, ["wog"] = {"Wogamusin"}, ["woi"] = {"Kamang"}, ["wok"] = {"Longto"}, ["wom"] = {"Wom (Nigeria)"}, ["won"] = {"Wongo"}, ["woo"] = {"Manombai"}, ["wor"] = {"Woria"}, ["wos"] = {"Hanga Hundi"}, ["wow"] = {"Wawonii"}, ["woy"] = {"Weyto"}, ["wpc"] = {"Maco"}, ["wrb"] = {"Waluwarra", "Warluwara"}, ["wrg"] = {"Warungu", "Gudjal"}, ["wrh"] = {"Wiradjuri"}, ["wri"] = {"Wariyangga"}, ["wrk"] = {"Garrwa"}, ["wrl"] = {"Warlmanpa"}, ["wrm"] = {"Warumungu"}, ["wrn"] = {"Warnang"}, ["wro"] = {"Worrorra"}, ["wrp"] = {"Waropen"}, ["wrr"] = {"Wardaman"}, ["wrs"] = {"Waris"}, ["wru"] = {"Waru"}, ["wrv"] = {"Waruna"}, ["wrw"] = {"Gugu Warra"}, ["wrx"] = {"Wae Rana"}, ["wry"] = {"Merwari"}, ["wrz"] = {"Waray (Australia)"}, ["wsa"] = {"Warembori"}, ["wsg"] = {"Adilabad Gondi"}, ["wsi"] = {"Wusi"}, ["wsk"] = {"Waskia"}, ["wsr"] = {"Owenia"}, ["wss"] = {"Wasa"}, ["wsu"] = {"Wasu"}, ["wsv"] = {"Wotapuri-Katarqalai"}, ["wtb"] = {"Matambwe"}, ["wtf"] = {"Watiwa"}, ["wth"] = {"Wathawurrung"}, ["wti"] = {"Berta"}, ["wtk"] = {"Watakataui"}, ["wtm"] = {"Mewati"}, ["wtw"] = {"Wotu"}, ["wua"] = {"Wikngenchera"}, ["wub"] = {"Wunambal"}, ["wud"] = {"Wudu"}, ["wuh"] = {"Wutunhua"}, ["wul"] = {"Silimo"}, ["wum"] = {"Wumbvu"}, ["wun"] = {"Bungu"}, ["wur"] = {"Wurrugu"}, ["wut"] = {"Wutung"}, ["wuu"] = {"Wu Chinese"}, ["wuv"] = {"Wuvulu-Aua"}, ["wux"] = {"Wulna"}, ["wuy"] = {"Wauyai"}, ["wwa"] = {"Waama"}, ["wwb"] = {"Wakabunga"}, ["wwo"] = {"Wetamut", "Dorig"}, ["wwr"] = {"Warrwa"}, ["www"] = {"Wawa"}, ["wxa"] = {"Waxianghua"}, ["wxw"] = {"Wardandi"}, ["wyb"] = {"Wangaaybuwan-Ngiyambaa"}, ["wyi"] = {"Woiwurrung"}, ["wym"] = {"Wymysorys"}, ["wyn"] = {"Wyandot"}, ["wyr"] = {"Wayoró"}, ["wyy"] = {"Western Fijian"}, ["xaa"] = {"Andalusian Arabic"}, ["xab"] = {"Sambe"}, ["xac"] = {"Kachari"}, ["xad"] = {"Adai"}, ["xae"] = {"Aequian"}, ["xag"] = {"Aghwan"}, ["xai"] = {"Kaimbé"}, ["xaj"] = {"Ararandewára"}, ["xak"] = {"Máku"}, ["xal"] = {"Kalmyk", "Oirat"}, ["xam"] = {"ǀXam"}, ["xan"] = {"Xamtanga"}, ["xao"] = {"Khao"}, ["xap"] = {"Apalachee"}, ["xaq"] = {"Aquitanian"}, ["xar"] = {"Karami"}, ["xas"] = {"Kamas"}, ["xat"] = {"Katawixi"}, ["xau"] = {"Kauwera"}, ["xav"] = {"Xavánte"}, ["xaw"] = {"Kawaiisu"}, ["xay"] = {"Kayan Mahakam"}, ["xbb"] = {"Lower Burdekin"}, ["xbc"] = {"Bactrian"}, ["xbd"] = {"Bindal"}, ["xbe"] = {"Bigambal"}, ["xbg"] = {"Bunganditj"}, ["xbi"] = {"Kombio"}, ["xbj"] = {"Birrpayi"}, ["xbm"] = {"Middle Breton"}, ["xbn"] = {"Kenaboi"}, ["xbo"] = {"Bolgarian"}, ["xbp"] = {"Bibbulman"}, ["xbr"] = {"Kambera"}, ["xbw"] = {"Kambiwá"}, ["xby"] = {"Batjala", "Batyala"}, ["xcb"] = {"Cumbric"}, ["xcc"] = {"Camunic"}, ["xce"] = {"Celtiberian"}, ["xcg"] = {"Cisalpine Gaulish"}, ["xch"] = {"Chemakum", "Chimakum"}, ["xcl"] = {"Classical Armenian"}, ["xcm"] = {"Comecrudo"}, ["xcn"] = {"Cotoname"}, ["xco"] = {"Chorasmian"}, ["xcr"] = {"Carian"}, ["xct"] = {"Classical Tibetan"}, ["xcu"] = {"Curonian"}, ["xcv"] = {"Chuvantsy"}, ["xcw"] = {"Coahuilteco"}, ["xcy"] = {"Cayuse"}, ["xda"] = {"Darkinyung"}, ["xdc"] = {"Dacian"}, ["xdk"] = {"Dharuk"}, ["xdm"] = {"Edomite"}, ["xdo"] = {"Kwandu"}, ["xdq"] = {"Kaitag"}, ["xdy"] = {"Malayic Dayak"}, ["xeb"] = {"Eblan"}, ["xed"] = {"Hdi"}, ["xeg"] = {"ǁXegwi"}, ["xel"] = {"Kelo"}, ["xem"] = {"Kembayan"}, ["xep"] = {"Epi-Olmec"}, ["xer"] = {"Xerénte"}, ["xes"] = {"Kesawai"}, ["xet"] = {"Xetá"}, ["xeu"] = {"Keoru-Ahia"}, ["xfa"] = {"Faliscan"}, ["xga"] = {"Galatian"}, ["xgb"] = {"Gbin"}, ["xgd"] = {"Gudang"}, ["xgf"] = {"Gabrielino-Fernandeño"}, ["xgg"] = {"Goreng"}, ["xgi"] = {"Garingbal"}, ["xgl"] = {"Galindan"}, ["xgm"] = {"Dharumbal", "Guwinmal"}, ["xgn"] = {"Mongolian languages"}, ["xgr"] = {"Garza"}, ["xgu"] = {"Unggumi"}, ["xgw"] = {"Guwa"}, ["xha"] = {"Harami"}, ["xhc"] = {"Hunnic"}, ["xhd"] = {"Hadrami"}, ["xhe"] = {"Khetrani"}, ["xhm"] = {"Middle Khmer (1400 to 1850 CE)"}, ["xhr"] = {"Hernican"}, ["xht"] = {"Hattic"}, ["xhu"] = {"Hurrian"}, ["xhv"] = {"Khua"}, ["xib"] = {"Iberian"}, ["xii"] = {"Xiri"}, ["xil"] = {"Illyrian"}, ["xin"] = {"Xinca"}, ["xir"] = {"Xiriâna"}, ["xis"] = {"Kisan"}, ["xiv"] = {"Indus Valley Language"}, ["xiy"] = {"Xipaya"}, ["xjb"] = {"Minjungbal"}, ["xjt"] = {"Jaitmatang"}, ["xka"] = {"Kalkoti"}, ["xkb"] = {"Northern Nago"}, ["xkc"] = {"Kho'ini"}, ["xkd"] = {"Mendalam Kayan"}, ["xke"] = {"Kereho"}, ["xkf"] = {"Khengkha"}, ["xkg"] = {"Kagoro"}, ["xki"] = {"Kenyan Sign Language"}, ["xkj"] = {"Kajali"}, ["xkk"] = {"Kachok", "Kaco'"}, ["xkl"] = {"Mainstream Kenyah"}, ["xkn"] = {"Kayan River Kayan"}, ["xko"] = {"Kiorr"}, ["xkp"] = {"Kabatei"}, ["xkq"] = {"Koroni"}, ["xkr"] = {"Xakriabá"}, ["xks"] = {"Kumbewaha"}, ["xkt"] = {"Kantosi"}, ["xku"] = {"Kaamba"}, ["xkv"] = {"Kgalagadi"}, ["xkw"] = {"Kembra"}, ["xkx"] = {"Karore"}, ["xky"] = {"Uma' Lasan"}, ["xkz"] = {"Kurtokha"}, ["xla"] = {"Kamula"}, ["xlb"] = {"Loup B"}, ["xlc"] = {"Lycian"}, ["xld"] = {"Lydian"}, ["xle"] = {"Lemnian"}, ["xlg"] = {"Ligurian (Ancient)"}, ["xli"] = {"Liburnian"}, ["xln"] = {"Alanic"}, ["xlo"] = {"Loup A"}, ["xlp"] = {"Lepontic"}, ["xls"] = {"Lusitanian"}, ["xlu"] = {"Cuneiform Luwian"}, ["xly"] = {"Elymian"}, ["xma"] = {"Mushungulu"}, ["xmb"] = {"Mbonga"}, ["xmc"] = {"Makhuwa-Marrevone"}, ["xmd"] = {"Mbudum"}, ["xme"] = {"Median"}, ["xmf"] = {"Mingrelian"}, ["xmg"] = {"Mengaka"}, ["xmh"] = {"Kugu-Muminh"}, ["xmj"] = {"Majera"}, ["xmk"] = {"Ancient Macedonian"}, ["xml"] = {"Malaysian Sign Language"}, ["xmm"] = {"Manado Malay"}, ["xmn"] = {"Manichaean Middle Persian"}, ["xmo"] = {"Morerebi"}, ["xmp"] = {"Kuku-Mu'inh"}, ["xmq"] = {"Kuku-Mangk"}, ["xmr"] = {"Meroitic"}, ["xms"] = {"Moroccan Sign Language"}, ["xmt"] = {"Matbat"}, ["xmu"] = {"Kamu"}, ["xmv"] = {"Antankarana Malagasy", "Tankarana Malagasy"}, ["xmw"] = {"Tsimihety Malagasy"}, ["xmx"] = {"Salawati", "Maden"}, ["xmy"] = {"Mayaguduna"}, ["xmz"] = {"Mori Bawah"}, ["xna"] = {"Ancient North Arabian"}, ["xnb"] = {"Kanakanabu"}, ["xnd"] = {"Na-Dene languages"}, ["xng"] = {"Middle Mongolian"}, ["xnh"] = {"Kuanhua"}, ["xni"] = {"Ngarigu"}, ["xnj"] = {"Ngoni (Tanzania)"}, ["xnk"] = {"Nganakarti"}, ["xnm"] = {"Ngumbarl"}, ["xnn"] = {"Northern Kankanay"}, ["xno"] = {"Anglo-Norman"}, ["xnq"] = {"Ngoni (Mozambique)"}, ["xnr"] = {"Kangri"}, ["xns"] = {"Kanashi"}, ["xnt"] = {"Narragansett"}, ["xnu"] = {"Nukunul"}, ["xny"] = {"Nyiyaparli"}, ["xnz"] = {"Kenzi", "Mattoki"}, ["xoc"] = {"O'chi'chi'"}, ["xod"] = {"Kokoda"}, ["xog"] = {"Soga"}, ["xoi"] = {"Kominimung"}, ["xok"] = {"Xokleng"}, ["xom"] = {"Komo (Sudan)"}, ["xon"] = {"Konkomba"}, ["xoo"] = {"Xukurú"}, ["xop"] = {"Kopar"}, ["xor"] = {"Korubo"}, ["xow"] = {"Kowaki"}, ["xpa"] = {"Pirriya"}, ["xpb"] = {"Northeastern Tasmanian", "Pyemmairrener"}, ["xpc"] = {"Pecheneg"}, ["xpd"] = {"Oyster Bay Tasmanian"}, ["xpe"] = {"Liberia Kpelle"}, ["xpf"] = {"Southeast Tasmanian", "Nuenonne"}, ["xpg"] = {"Phrygian"}, ["xph"] = {"North Midlands Tasmanian", "Tyerrenoterpanner"}, ["xpi"] = {"Pictish"}, ["xpj"] = {"Mpalitjanh"}, ["xpk"] = {"Kulina Pano"}, ["xpl"] = {"Port Sorell Tasmanian"}, ["xpm"] = {"Pumpokol"}, ["xpn"] = {"Kapinawá"}, ["xpo"] = {"Pochutec"}, ["xpp"] = {"Puyo-Paekche"}, ["xpq"] = {"Mohegan-Pequot"}, ["xpr"] = {"Parthian"}, ["xps"] = {"Pisidian"}, ["xpt"] = {"Punthamara"}, ["xpu"] = {"Punic"}, ["xpv"] = {"Northern Tasmanian", "Tommeginne"}, ["xpw"] = {"Northwestern Tasmanian", "Peerapper"}, ["xpx"] = {"Southwestern Tasmanian", "Toogee"}, ["xpy"] = {"Puyo"}, ["xpz"] = {"Bruny Island Tasmanian"}, ["xqa"] = {"Karakhanid"}, ["xqt"] = {"Qatabanian"}, ["xra"] = {"Krahô"}, ["xrb"] = {"Eastern Karaboro"}, ["xrd"] = {"Gundungurra"}, ["xre"] = {"Kreye"}, ["xrg"] = {"Minang"}, ["xri"] = {"Krikati-Timbira"}, ["xrm"] = {"Armazic"}, ["xrn"] = {"Arin"}, ["xrr"] = {"Raetic"}, ["xrt"] = {"Aranama-Tamique"}, ["xru"] = {"Marriammu"}, ["xrw"] = {"Karawa"}, ["xsa"] = {"Sabaean"}, ["xsb"] = {"Sambal"}, ["xsc"] = {"Scythian"}, ["xsd"] = {"Sidetic"}, ["xse"] = {"Sempan"}, ["xsh"] = {"Shamang"}, ["xsi"] = {"Sio"}, ["xsj"] = {"Subi"}, ["xsl"] = {"South Slavey"}, ["xsm"] = {"Kasem"}, ["xsn"] = {"Sanga (Nigeria)"}, ["xso"] = {"Solano"}, ["xsp"] = {"Silopi"}, ["xsq"] = {"Makhuwa-Saka"}, ["xsr"] = {"Sherpa"}, ["xsu"] = {"Sanumá"}, ["xsv"] = {"Sudovian"}, ["xsy"] = {"Saisiyat"}, ["xta"] = {"Alcozauca Mixtec"}, ["xtb"] = {"Chazumba Mixtec"}, ["xtc"] = {"Katcha-Kadugli-Miri"}, ["xtd"] = {"Diuxi-Tilantongo Mixtec"}, ["xte"] = {"Ketengban"}, ["xtg"] = {"Transalpine Gaulish"}, ["xth"] = {"Yitha Yitha"}, ["xti"] = {"Sinicahua Mixtec"}, ["xtj"] = {"San Juan Teita Mixtec"}, ["xtl"] = {"Tijaltepec Mixtec"}, ["xtm"] = {"Magdalena Peñasco Mixtec"}, ["xtn"] = {"Northern Tlaxiaco Mixtec"}, ["xto"] = {"Tokharian A"}, ["xtp"] = {"San Miguel Piedras Mixtec"}, ["xtq"] = {"Tumshuqese"}, ["xtr"] = {"Early Tripuri"}, ["xts"] = {"Sindihui Mixtec"}, ["xtt"] = {"Tacahua Mixtec"}, ["xtu"] = {"Cuyamecalco Mixtec"}, ["xtv"] = {"Thawa"}, ["xtw"] = {"Tawandê"}, ["xty"] = {"Yoloxochitl Mixtec"}, ["xua"] = {"Alu Kurumba"}, ["xub"] = {"Betta Kurumba"}, ["xud"] = {"Umiida"}, ["xug"] = {"Kunigami"}, ["xuj"] = {"Jennu Kurumba"}, ["xul"] = {"Ngunawal", "Nunukul"}, ["xum"] = {"Umbrian"}, ["xun"] = {"Unggaranggu"}, ["xuo"] = {"Kuo"}, ["xup"] = {"Upper Umpqua"}, ["xur"] = {"Urartian"}, ["xut"] = {"Kuthant"}, ["xuu"] = {"Kxoe", "Khwedam"}, ["xve"] = {"Venetic"}, ["xvi"] = {"Kamviri"}, ["xvn"] = {"Vandalic"}, ["xvo"] = {"Volscian"}, ["xvs"] = {"Vestinian"}, ["xwa"] = {"Kwaza"}, ["xwc"] = {"Woccon"}, ["xwd"] = {"Wadi Wadi"}, ["xwe"] = {"Xwela Gbe"}, ["xwg"] = {"Kwegu"}, ["xwj"] = {"Wajuk"}, ["xwk"] = {"Wangkumara"}, ["xwl"] = {"Western Xwla Gbe"}, ["xwo"] = {"Written Oirat"}, ["xwr"] = {"Kwerba Mamberamo"}, ["xwt"] = {"Wotjobaluk"}, ["xww"] = {"Wemba Wemba"}, ["xxb"] = {"Boro (Ghana)"}, ["xxk"] = {"Ke'o"}, ["xxm"] = {"Minkin"}, ["xxr"] = {"Koropó"}, ["xxt"] = {"Tambora"}, ["xya"] = {"Yaygir"}, ["xyb"] = {"Yandjibara"}, ["xyj"] = {"Mayi-Yapi"}, ["xyk"] = {"Mayi-Kulan"}, ["xyl"] = {"Yalakalore"}, ["xyt"] = {"Mayi-Thakurti"}, ["xyy"] = {"Yorta Yorta"}, ["xzh"] = {"Zhang-Zhung"}, ["xzm"] = {"Zemgalian"}, ["xzp"] = {"Ancient Zapotec"}, ["yaa"] = {"Yaminahua"}, ["yab"] = {"Yuhup"}, ["yac"] = {"Pass Valley Yali"}, ["yad"] = {"Yagua"}, ["yae"] = {"Pumé"}, ["yaf"] = {"Yaka (Democratic Republic of Congo)"}, ["yag"] = {"Yámana"}, ["yah"] = {"Yazgulyam"}, ["yai"] = {"Yagnobi"}, ["yaj"] = {"Banda-Yangere"}, ["yak"] = {"Yakama"}, ["yal"] = {"Yalunka"}, ["yam"] = {"Yamba"}, ["yan"] = {"Mayangna"}, ["yao"] = {"Yao"}, ["yap"] = {"Yapese"}, ["yaq"] = {"Yaqui"}, ["yar"] = {"Yabarana"}, ["yas"] = {"Nugunu (Cameroon)"}, ["yat"] = {"Yambeta"}, ["yau"] = {"Yuwana"}, ["yav"] = {"Yangben"}, ["yaw"] = {"Yawalapití"}, ["yax"] = {"Yauma"}, ["yay"] = {"Agwagwune"}, ["yaz"] = {"Lokaa"}, ["yba"] = {"Yala"}, ["ybb"] = {"Yemba"}, ["ybe"] = {"West Yugur"}, ["ybh"] = {"Yakha"}, ["ybi"] = {"Yamphu"}, ["ybj"] = {"Hasha"}, ["ybk"] = {"Bokha"}, ["ybl"] = {"Yukuben"}, ["ybm"] = {"Yaben"}, ["ybn"] = {"Yabaâna"}, ["ybo"] = {"Yabong"}, ["ybx"] = {"Yawiyo"}, ["yby"] = {"Yaweyuha"}, ["ych"] = {"Chesu"}, ["ycl"] = {"Lolopo"}, ["ycn"] = {"Yucuna"}, ["ycp"] = {"Chepya"}, ["ycr"] = {"Yilan Creole"}, ["yda"] = {"Yanda"}, ["ydd"] = {"Eastern Yiddish"}, ["yde"] = {"Yangum Dey"}, ["ydg"] = {"Yidgha"}, ["ydk"] = {"Yoidik"}, ["yea"] = {"Ravula"}, ["yec"] = {"Yeniche"}, ["yee"] = {"Yimas"}, ["yei"] = {"Yeni"}, ["yej"] = {"Yevanic"}, ["yel"] = {"Yela"}, ["yer"] = {"Tarok"}, ["yes"] = {"Nyankpa"}, ["yet"] = {"Yetfa"}, ["yeu"] = {"Yerukula"}, ["yev"] = {"Yapunda"}, ["yey"] = {"Yeyi"}, ["yga"] = {"Malyangapa"}, ["ygi"] = {"Yiningayi"}, ["ygl"] = {"Yangum Gel"}, ["ygm"] = {"Yagomi"}, ["ygp"] = {"Gepo"}, ["ygr"] = {"Yagaria"}, ["ygs"] = {"Yolŋu Sign Language"}, ["ygu"] = {"Yugul"}, ["ygw"] = {"Yagwoia"}, ["yha"] = {"Baha Buyang"}, ["yhd"] = {"Judeo-Iraqi Arabic"}, ["yhl"] = {"Hlepho Phowa"}, ["yhs"] = {"Yan-nhaŋu Sign Language"}, ["yia"] = {"Yinggarda"}, ["yif"] = {"Ache"}, ["yig"] = {"Wusa Nasu"}, ["yih"] = {"Western Yiddish"}, ["yii"] = {"Yidiny"}, ["yij"] = {"Yindjibarndi"}, ["yik"] = {"Dongshanba Lalo"}, ["yil"] = {"Yindjilandji"}, ["yim"] = {"Yimchungru Naga"}, ["yin"] = {"Riang Lai", "Yinchia"}, ["yip"] = {"Pholo"}, ["yiq"] = {"Miqie"}, ["yir"] = {"North Awyu"}, ["yis"] = {"Yis"}, ["yit"] = {"Eastern Lalu"}, ["yiu"] = {"Awu"}, ["yiv"] = {"Northern Nisu"}, ["yix"] = {"Axi Yi"}, ["yiz"] = {"Azhe"}, ["yka"] = {"Yakan"}, ["ykg"] = {"Northern Yukaghir"}, ["ykh"] = {"Khamnigan Mongol"}, ["yki"] = {"Yoke"}, ["ykk"] = {"Yakaikeke"}, ["ykl"] = {"Khlula"}, ["ykm"] = {"Kap"}, ["ykn"] = {"Kua-nsi"}, ["yko"] = {"Iyasa", "Yasa"}, ["ykr"] = {"Yekora"}, ["ykt"] = {"Kathu"}, ["yku"] = {"Kuamasi"}, ["yky"] = {"Yakoma"}, ["yla"] = {"Yaul"}, ["ylb"] = {"Yaleba"}, ["yle"] = {"Yele"}, ["ylg"] = {"Yelogu"}, ["yli"] = {"Angguruk Yali"}, ["yll"] = {"Yil"}, ["ylm"] = {"Limi"}, ["yln"] = {"Langnian Buyang"}, ["ylo"] = {"Naluo Yi"}, ["ylr"] = {"Yalarnnga"}, ["ylu"] = {"Aribwaung"}, ["yly"] = {"Nyâlayu", "Nyelâyu"}, ["ymb"] = {"Yambes"}, ["ymc"] = {"Southern Muji"}, ["ymd"] = {"Muda"}, ["yme"] = {"Yameo"}, ["ymg"] = {"Yamongeri"}, ["ymh"] = {"Mili"}, ["ymi"] = {"Moji"}, ["ymk"] = {"Makwe"}, ["yml"] = {"Iamalele"}, ["ymm"] = {"Maay"}, ["ymn"] = {"Yamna", "Sunum"}, ["ymo"] = {"Yangum Mon"}, ["ymp"] = {"Yamap"}, ["ymq"] = {"Qila Muji"}, ["ymr"] = {"Malasar"}, ["yms"] = {"Mysian"}, ["ymx"] = {"Northern Muji"}, ["ymz"] = {"Muzi"}, ["yna"] = {"Aluo"}, ["ynb"] = {"Yamben"}, ["ynd"] = {"Yandruwandha"}, ["yne"] = {"Lang'e"}, ["yng"] = {"Yango"}, ["ynk"] = {"Naukan Yupik"}, ["ynl"] = {"Yangulam"}, ["ynn"] = {"Yana"}, ["yno"] = {"Yong"}, ["ynq"] = {"Yendang"}, ["yns"] = {"Yansi"}, ["ynu"] = {"Yahuna"}, ["yob"] = {"Yoba"}, ["yog"] = {"Yogad"}, ["yoi"] = {"Yonaguni"}, ["yok"] = {"Yokuts"}, ["yom"] = {"Yombe"}, ["yon"] = {"Yongkom"}, ["yot"] = {"Yotti"}, ["yox"] = {"Yoron"}, ["yoy"] = {"Yoy"}, ["ypa"] = {"Phala"}, ["ypb"] = {"Labo Phowa"}, ["ypg"] = {"Phola"}, ["yph"] = {"Phupha"}, ["ypk"] = {"Yupik languages"}, ["ypm"] = {"Phuma"}, ["ypn"] = {"Ani Phowa"}, ["ypo"] = {"Alo Phola"}, ["ypp"] = {"Phupa"}, ["ypz"] = {"Phuza"}, ["yra"] = {"Yerakai"}, ["yrb"] = {"Yareba"}, ["yre"] = {"Yaouré"}, ["yrk"] = {"Nenets"}, ["yrl"] = {"Nhengatu"}, ["yrm"] = {"Yirrk-Mel"}, ["yrn"] = {"Yerong"}, ["yro"] = {"Yaroamë"}, ["yrs"] = {"Yarsun"}, ["yrw"] = {"Yarawata"}, ["yry"] = {"Yarluyandi"}, ["ysc"] = {"Yassic"}, ["ysd"] = {"Samatao"}, ["ysg"] = {"Sonaga"}, ["ysl"] = {"Yugoslavian Sign Language"}, ["ysm"] = {"Myanmar Sign Language"}, ["ysn"] = {"Sani"}, ["yso"] = {"Nisi (China)"}, ["ysp"] = {"Southern Lolopo"}, ["ysr"] = {"Sirenik Yupik"}, ["yss"] = {"Yessan-Mayo"}, ["ysy"] = {"Sanie"}, ["yta"] = {"Talu"}, ["ytl"] = {"Tanglang"}, ["ytp"] = {"Thopho"}, ["ytw"] = {"Yout Wam"}, ["yty"] = {"Yatay"}, ["yua"] = {"Yucateco", "Yucatec Maya"}, ["yub"] = {"Yugambal"}, ["yuc"] = {"Yuchi"}, ["yud"] = {"Judeo-Tripolitanian Arabic"}, ["yue"] = {"Yue Chinese", "Cantonese"}, ["yuf"] = {"Havasupai-Walapai-Yavapai"}, ["yug"] = {"Yug"}, ["yui"] = {"Yurutí"}, ["yuj"] = {"Karkar-Yuri"}, ["yuk"] = {"Yuki"}, ["yul"] = {"Yulu"}, ["yum"] = {"Quechan"}, ["yun"] = {"Bena (Nigeria)"}, ["yup"] = {"Yukpa"}, ["yuq"] = {"Yuqui"}, ["yur"] = {"Yurok"}, ["yut"] = {"Yopno"}, ["yuw"] = {"Yau (Morobe Province)"}, ["yux"] = {"Southern Yukaghir"}, ["yuy"] = {"East Yugur"}, ["yuz"] = {"Yuracare"}, ["yva"] = {"Yawa"}, ["yvt"] = {"Yavitero"}, ["ywa"] = {"Kalou"}, ["ywg"] = {"Yinhawangka"}, ["ywl"] = {"Western Lalu"}, ["ywn"] = {"Yawanawa"}, ["ywq"] = {"Wuding-Luquan Yi"}, ["ywr"] = {"Yawuru"}, ["ywt"] = {"Xishanba Lalo", "Central Lalo"}, ["ywu"] = {"Wumeng Nasu"}, ["yww"] = {"Yawarawarga"}, ["yxa"] = {"Mayawali"}, ["yxg"] = {"Yagara"}, ["yxl"] = {"Yardliyawarra"}, ["yxm"] = {"Yinwum"}, ["yxu"] = {"Yuyu"}, ["yxy"] = {"Yabula Yabula"}, ["yyr"] = {"Yir Yoront"}, ["yyu"] = {"Yau (Sandaun Province)"}, ["yyz"] = {"Ayizi"}, ["yzg"] = {"E'ma Buyang"}, ["yzk"] = {"Zokhuo"}, ["zaa"] = {"Sierra de Juárez Zapotec"}, ["zab"] = {"Western Tlacolula Valley Zapotec", "San Juan Guelavía Zapotec"}, ["zac"] = {"Ocotlán Zapotec"}, ["zad"] = {"Cajonos Zapotec"}, ["zae"] = {"Yareni Zapotec"}, ["zaf"] = {"Ayoquesco Zapotec"}, ["zag"] = {"Zaghawa"}, ["zah"] = {"Zangwal"}, ["zai"] = {"Isthmus Zapotec"}, ["zaj"] = {"Zaramo"}, ["zak"] = {"Zanaki"}, ["zal"] = {"Zauzou"}, ["zam"] = {"Miahuatlán Zapotec"}, ["zao"] = {"Ozolotepec Zapotec"}, ["zap"] = {"Zapotec"}, ["zaq"] = {"Aloápam Zapotec"}, ["zar"] = {"Rincón Zapotec"}, ["zas"] = {"Santo Domingo Albarradas Zapotec"}, ["zat"] = {"Tabaa Zapotec"}, ["zau"] = {"Zangskari"}, ["zav"] = {"Yatzachi Zapotec"}, ["zaw"] = {"Mitla Zapotec"}, ["zax"] = {"Xadani Zapotec"}, ["zay"] = {"Zayse-Zergulla", "Zaysete"}, ["zaz"] = {"Zari"}, ["zba"] = {"Balaibalan"}, ["zbc"] = {"Central Berawan"}, ["zbe"] = {"East Berawan"}, ["zbl"] = {"Blissymbols", "Bliss", "Blissymbolics"}, ["zbt"] = {"Batui"}, ["zbu"] = {"Bu (Bauchi State)"}, ["zbw"] = {"West Berawan"}, ["zca"] = {"Coatecas Altas Zapotec"}, ["zcd"] = {"Las Delicias Zapotec"}, ["zch"] = {"Central Hongshuihe Zhuang"}, ["zdj"] = {"Ngazidja Comorian"}, ["zea"] = {"Zeeuws"}, ["zeg"] = {"Zenag"}, ["zeh"] = {"Eastern Hongshuihe Zhuang"}, ["zem"] = {"Zeem"}, ["zen"] = {"Zenaga"}, ["zga"] = {"Kinga"}, ["zgb"] = {"Guibei Zhuang"}, ["zgh"] = {"Standard Moroccan Tamazight"}, ["zgm"] = {"Minz Zhuang"}, ["zgn"] = {"Guibian Zhuang"}, ["zgr"] = {"Magori"}, ["zhb"] = {"Zhaba"}, ["zhd"] = {"Dai Zhuang"}, ["zhi"] = {"Zhire"}, ["zhk"] = {"Kurdish Sign Language"}, ["zhn"] = {"Nong Zhuang"}, ["zhw"] = {"Zhoa"}, ["zhx"] = {"Chinese (family)"}, ["zia"] = {"Zia"}, ["zib"] = {"Zimbabwe Sign Language"}, ["zik"] = {"Zimakani"}, ["zil"] = {"Zialo"}, ["zim"] = {"Mesme"}, ["zin"] = {"Zinza"}, ["ziw"] = {"Zigula"}, ["ziz"] = {"Zizilivakan"}, ["zka"] = {"Kaimbulawa"}, ["zkd"] = {"Kadu"}, ["zkg"] = {"Koguryo"}, ["zkh"] = {"Khorezmian"}, ["zkk"] = {"Karankawa"}, ["zkn"] = {"Kanan"}, ["zko"] = {"Kott"}, ["zkp"] = {"São Paulo Kaingáng"}, ["zkr"] = {"Zakhring"}, ["zkt"] = {"Kitan"}, ["zku"] = {"Kaurna"}, ["zkv"] = {"Krevinian"}, ["zkz"] = {"Khazar"}, ["zla"] = {"Zula"}, ["zle"] = {"East Slavic languages"}, ["zlj"] = {"Liujiang Zhuang"}, ["zlm"] = {"Malay (individual language)"}, ["zln"] = {"Lianshan Zhuang"}, ["zlq"] = {"Liuqian Zhuang"}, ["zls"] = {"South Slavic languages"}, ["zlu"] = {"Zul"}, ["zlw"] = {"West Slavic languages"}, ["zma"] = {"Manda (Australia)"}, ["zmb"] = {"Zimba"}, ["zmc"] = {"Margany"}, ["zmd"] = {"Maridan"}, ["zme"] = {"Mangerr"}, ["zmf"] = {"Mfinu"}, ["zmg"] = {"Marti Ke"}, ["zmh"] = {"Makolkol"}, ["zmi"] = {"Negeri Sembilan Malay"}, ["zmj"] = {"Maridjabin"}, ["zmk"] = {"Mandandanyi"}, ["zml"] = {"Matngala"}, ["zmm"] = {"Marimanindji", "Marramaninyshi"}, ["zmn"] = {"Mbangwe"}, ["zmo"] = {"Molo"}, ["zmp"] = {"Mbuun"}, ["zmq"] = {"Mituku"}, ["zmr"] = {"Maranunggu"}, ["zms"] = {"Mbesa"}, ["zmt"] = {"Maringarr"}, ["zmu"] = {"Muruwari"}, ["zmv"] = {"Mbariman-Gudhinma"}, ["zmw"] = {"Mbo (Democratic Republic of Congo)"}, ["zmx"] = {"Bomitaba"}, ["zmy"] = {"Mariyedi"}, ["zmz"] = {"Mbandja"}, ["zna"] = {"Zan Gula"}, ["znd"] = {"Zande languages"}, ["zne"] = {"Zande (individual language)"}, ["zng"] = {"Mang"}, ["znk"] = {"Manangkari"}, ["zns"] = {"Mangas"}, ["zoc"] = {"Copainalá Zoque"}, ["zoh"] = {"Chimalapa Zoque"}, ["zom"] = {"Zou"}, ["zoo"] = {"Asunción Mixtepec Zapotec"}, ["zoq"] = {"Tabasco Zoque"}, ["zor"] = {"Rayón Zoque"}, ["zos"] = {"Francisco León Zoque"}, ["zpa"] = {"Lachiguiri Zapotec"}, ["zpb"] = {"Yautepec Zapotec"}, ["zpc"] = {"Choapan Zapotec"}, ["zpd"] = {"Southeastern Ixtlán Zapotec"}, ["zpe"] = {"Petapa Zapotec"}, ["zpf"] = {"San Pedro Quiatoni Zapotec"}, ["zpg"] = {"Guevea De Humboldt Zapotec"}, ["zph"] = {"Totomachapan Zapotec"}, ["zpi"] = {"Santa María Quiegolani Zapotec"}, ["zpj"] = {"Quiavicuzas Zapotec"}, ["zpk"] = {"Tlacolulita Zapotec"}, ["zpl"] = {"Lachixío Zapotec"}, ["zpm"] = {"Mixtepec Zapotec"}, ["zpn"] = {"Santa Inés Yatzechi Zapotec"}, ["zpo"] = {"Amatlán Zapotec"}, ["zpp"] = {"El Alto Zapotec"}, ["zpq"] = {"Zoogocho Zapotec"}, ["zpr"] = {"Santiago Xanica Zapotec"}, ["zps"] = {"Coatlán Zapotec"}, ["zpt"] = {"San Vicente Coatlán Zapotec"}, ["zpu"] = {"Yalálag Zapotec"}, ["zpv"] = {"Chichicapan Zapotec"}, ["zpw"] = {"Zaniza Zapotec"}, ["zpx"] = {"San Baltazar Loxicha Zapotec"}, ["zpy"] = {"Mazaltepec Zapotec"}, ["zpz"] = {"Texmelucan Zapotec"}, ["zqe"] = {"Qiubei Zhuang"}, ["zra"] = {"Kara (Korea)"}, ["zrg"] = {"Mirgan"}, ["zrn"] = {"Zerenkel"}, ["zro"] = {"Záparo"}, ["zrp"] = {"Zarphatic"}, ["zrs"] = {"Mairasi"}, ["zsa"] = {"Sarasira"}, ["zsk"] = {"Kaskean"}, ["zsl"] = {"Zambian Sign Language"}, ["zsm"] = {"Standard Malay"}, ["zsr"] = {"Southern Rincon Zapotec"}, ["zsu"] = {"Sukurum"}, ["zte"] = {"Elotepec Zapotec"}, ["ztg"] = {"Xanaguía Zapotec"}, ["ztl"] = {"Lapaguía-Guivini Zapotec"}, ["ztm"] = {"San Agustín Mixtepec Zapotec"}, ["ztn"] = {"Santa Catarina Albarradas Zapotec"}, ["ztp"] = {"Loxicha Zapotec"}, ["ztq"] = {"Quioquitani-Quierí Zapotec"}, ["zts"] = {"Tilquiapan Zapotec"}, ["ztt"] = {"Tejalapan Zapotec"}, ["ztu"] = {"Güilá Zapotec"}, ["ztx"] = {"Zaachila Zapotec"}, ["zty"] = {"Yatee Zapotec"}, ["zuh"] = {"Tokano"}, ["zum"] = {"Kumzari"}, ["zun"] = {"Zuni"}, ["zuy"] = {"Zumaya"}, ["zwa"] = {"Zay"}, ["zxx"] = {"No linguistic content", "Not applicable"}, ["zyb"] = {"Yongbei Zhuang"}, ["zyg"] = {"Yang Zhuang"}, ["zyj"] = {"Youjiang Zhuang"}, ["zyn"] = {"Yongnan Zhuang"}, ["zyp"] = {"Zyphe Chin"}, ["zza"] = {"Zaza", "Dimili", "Dimli (macrolanguage)", "Kirdki", "Kirmanjki (macrolanguage)", "Zazaki"}, ["zzj"] = {"Zuojiang Zhuang"} } local deprecated = { ["bh"] = {"Bihari languages"}, ["in"] = {"Indonesian"}, ["iw"] = {"Hebrew"}, ["ji"] = {"Yiddish"}, ["jw"] = {"Javanese"}, ["mo"] = {"Moldavian", "Moldovan"}, ["aam"] = {"Aramanik"}, ["adp"] = {"Adap"}, ["agp"] = {"Paranan"}, ["ais"] = {"Nataoran Amis"}, ["ajp"] = {"South Levantine Arabic"}, ["ajt"] = {"Judeo-Tunisian Arabic"}, ["aoh"] = {"Arma"}, ["asd"] = {"Asas"}, ["aue"] = {"ǂKxʼauǁʼein"}, ["ayx"] = {"Ayi (China)"}, ["ayy"] = {"Tayabas Ayta"}, ["baz"] = {"Tunen"}, ["bbz"] = {"Babalia Creole Arabic"}, ["bgm"] = {"Baga Mboteni"}, ["bhk"] = {"Albay Bicolano"}, ["bic"] = {"Bikaru"}, ["bij"] = {"Vaghat-Ya-Bijim-Legeri"}, ["bjd"] = {"Bandjigali"}, ["bjq"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bkb"] = {"Finallig"}, ["blg"] = {"Balau"}, ["bmy"] = {"Bemba (Democratic Republic of Congo)"}, ["bpb"] = {"Barbacoas"}, ["btb"] = {"Beti (Cameroon)"}, ["btl"] = {"Bhatola"}, ["bxx"] = {"Borna (Democratic Republic of Congo)"}, ["byy"] = {"Buya"}, ["cbe"] = {"Chipiajes"}, ["cbh"] = {"Cagua"}, ["cca"] = {"Cauca"}, ["ccq"] = {"Chaungtha"}, ["cdg"] = {"Chamari"}, ["cjr"] = {"Chorotega"}, ["cka"] = {"Khumi Awa Chin"}, ["cmk"] = {"Chimakum"}, ["coy"] = {"Coyaima"}, ["cqu"] = {"Chilean Quechua"}, ["cug"] = {"Chungmboko", "Cung"}, ["cum"] = {"Cumeral"}, ["daf"] = {"Dan"}, ["dap"] = {"Nisi (India)"}, ["dek"] = {"Dek"}, ["dgu"] = {"Degaru"}, ["dha"] = {"Dhanwar (India)"}, ["dit"] = {"Dirari"}, ["djl"] = {"Djiwarli"}, ["dkl"] = {"Kolum So Dogon"}, ["drh"] = {"Darkhat"}, ["drr"] = {"Dororo"}, ["drw"] = {"Darwazi"}, ["dud"] = {"Hun-Saare"}, ["duj"] = {"Dhuwal"}, ["dwl"] = {"Walo Kumbe Dogon"}, ["ekc"] = {"Eastern Karnic"}, ["elp"] = {"Elpaputih"}, ["emo"] = {"Emok"}, ["gav"] = {"Gabutamon"}, ["gbc"] = {"Garawa"}, ["gfx"] = {"Mangetti Dune ǃXung"}, ["ggn"] = {"Eastern Gurung"}, ["ggo"] = {"Southern Gondi"}, ["ggr"] = {"Aghu Tharnggalu"}, ["gio"] = {"Gelao"}, ["gji"] = {"Geji"}, ["gli"] = {"Guliguli"}, ["gti"] = {"Gbati-ri"}, ["guv"] = {"Gey"}, ["hrr"] = {"Horuru"}, ["iap"] = {"Iapama"}, ["ibi"] = {"Ibilo"}, ["ill"] = {"Iranun"}, ["ilw"] = {"Talur"}, ["ime"] = {"Imeraguen"}, ["izi"] = {"Izi-Ezaa-Ikwo-Mgbo"}, ["jar"] = {"Jarawa (Nigeria)"}, ["jeg"] = {"Jeng"}, ["kbf"] = {"Kakauhua"}, ["kdv"] = {"Kado"}, ["kgc"] = {"Kasseng"}, ["kgd"] = {"Kataang"}, ["kgh"] = {"Upper Tanudan Kalinga"}, ["kgm"] = {"Karipúna"}, ["kjf"] = {"Khalaj [Indo-Iranian]"}, ["koj"] = {"Sara Dunjo"}, ["kox"] = {"Coxima"}, ["kpp"] = {"Paku Karen"}, ["krm"] = {"Krim"}, ["ksa"] = {"Shuwa-Zamani"}, ["ktr"] = {"Kota Marudu Tinagas"}, ["kvs"] = {"Kunggara"}, ["kwq"] = {"Kwak"}, ["kxe"] = {"Kakihum"}, ["kxl"] = {"Nepali Kurux"}, ["kxu"] = {"Kui (India)"}, ["kzh"] = {"Kenuzi-Dongola"}, ["kzj"] = {"Coastal Kadazan"}, ["kzt"] = {"Tambunan Dusun"}, ["lak"] = {"Laka (Nigeria)"}, ["lba"] = {"Lui"}, ["leg"] = {"Lengua"}, ["lii"] = {"Lingkhim"}, ["llo"] = {"Khlor"}, ["lmm"] = {"Lamam"}, ["lmz"] = {"Lumbee"}, ["lno"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lsg"] = {"Lyons Sign Language"}, ["meg"] = {"Mea"}, ["mgx"] = {"Omati"}, ["mhh"] = {"Maskoy Pidgin"}, ["mja"] = {"Mahei"}, ["mld"] = {"Malakhel"}, ["mnt"] = {"Maykulan"}, ["mof"] = {"Mohegan-Montauk-Narragansett"}, ["mst"] = {"Cataelano Mandaya"}, ["mvm"] = {"Muya"}, ["mwd"] = {"Mudbura"}, ["mwj"] = {"Maligo"}, ["mwx"] = {"Mediak"}, ["mwy"] = {"Mosiro"}, ["myd"] = {"Maramba"}, ["myi"] = {"Mina (India)"}, ["myq"] = {"Forest Maninka"}, ["myt"] = {"Sangab Mandaya"}, ["nad"] = {"Nijadali"}, ["nbf"] = {"Naxi"}, ["nbx"] = {"Ngura"}, ["ncp"] = {"Ndaktup"}, ["ngo"] = {"Ngoni"}, ["nln"] = {"Durango Nahuatl"}, ["nlr"] = {"Ngarla"}, ["nns"] = {"Ningye"}, ["nnx"] = {"Ngong"}, ["nom"] = {"Nocamán"}, ["noo"] = {"Nootka"}, ["nte"] = {"Nathembo"}, ["nts"] = {"Natagaimas"}, ["nxu"] = {"Narau"}, ["ome"] = {"Omejes"}, ["oun"] = {"ǃOǃung"}, ["pat"] = {"Papitalai"}, ["pbz"] = {"Palu"}, ["pcr"] = {"Panang"}, ["pgy"] = {"Pongyong"}, ["pii"] = {"Pini"}, ["plj"] = {"Polci"}, ["plp"] = {"Palpa"}, ["pmc"] = {"Palumata"}, ["pmk"] = {"Pamlico"}, ["pmu"] = {"Mirpur Panjabi"}, ["pod"] = {"Ponares"}, ["ppa"] = {"Pao"}, ["ppr"] = {"Piru"}, ["prb"] = {"Lua'"}, ["prp"] = {"Parsi"}, ["pry"] = {"Pray 3"}, ["puk"] = {"Pu Ko"}, ["puz"] = {"Purum Naga"}, ["rie"] = {"Rien"}, ["rmr"] = {"Caló"}, ["rna"] = {"Runa"}, ["rsi"] = {"Rennellese Sign Language"}, ["sap"] = {"Sanapaná"}, ["sca"] = {"Sansu"}, ["sdm"] = {"Semandang"}, ["sgl"] = {"Sanglechi-Ishkashimi"}, ["sgo"] = {"Songa"}, ["skk"] = {"Sok"}, ["slq"] = {"Salchuq"}, ["smd"] = {"Sama"}, ["snb"] = {"Sebuyau"}, ["snh"] = {"Shinabo"}, ["sul"] = {"Surigaonon"}, ["sum"] = {"Sumo-Mayangna"}, ["svr"] = {"Savara"}, ["szd"] = {"Seru"}, ["tbb"] = {"Tapeba"}, ["tdu"] = {"Tempasuk Dusun"}, ["tgg"] = {"Tangga"}, ["thc"] = {"Tai Hang Tong"}, ["thw"] = {"Thudam"}, ["thx"] = {"The"}, ["tid"] = {"Tidong"}, ["tie"] = {"Tingal"}, ["tkk"] = {"Takpa"}, ["tlw"] = {"South Wemale"}, ["tmk"] = {"Northwestern Tamang"}, ["tmp"] = {"Tai Mène"}, ["tne"] = {"Tinoc Kallahan"}, ["tnf"] = {"Tangshewi"}, ["toe"] = {"Tomedes"}, ["tpw"] = {"Tupí"}, ["tsf"] = {"Southwestern Tamang"}, ["unp"] = {"Worora"}, ["uok"] = {"Uokha"}, ["uun"] = {"Kulon-Pazeh"}, ["vki"] = {"Ija-Zuba"}, ["wgw"] = {"Wagawaga"}, ["wit"] = {"Wintu"}, ["wiw"] = {"Wirangu"}, ["wra"] = {"Warapu"}, ["wrd"] = {"Warduji"}, ["wya"] = {"Wyandot"}, ["xba"] = {"Kamba (Brazil)"}, ["xbx"] = {"Kabixí"}, ["xia"] = {"Xiandao"}, ["xip"] = {"Xipináwa"}, ["xkh"] = {"Karahawyana"}, ["xrq"] = {"Karranga"}, ["xss"] = {"Assan"}, ["xtz"] = {"Tasmanian"}, ["ybd"] = {"Yangbye"}, ["yds"] = {"Yiddish Sign Language"}, ["yen"] = {"Yendang"}, ["yiy"] = {"Yir Yoront"}, ["yma"] = {"Yamphe"}, ["ymt"] = {"Mator-Taygi-Karagas"}, ["ynh"] = {"Yangho"}, ["yol"] = {"Yola"}, ["yos"] = {"Yos"}, ["yri"] = {"Yarí"}, ["yuu"] = {"Yugh"}, ["zir"] = {"Ziriya"}, ["zkb"] = {"Koibal"}, ["zua"] = {"Zeem"} } return { active = active, deprecated = deprecated, } 7maeu8qldugwz5oxm6jkg7gdan5few7 1377727 1377726 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data/iana_languages]] 1377726 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 local active = { ["aa"] = {"Afar"}, ["ab"] = {"Abkhazian"}, ["ae"] = {"Avestan"}, ["af"] = {"Afrikaans"}, ["ak"] = {"Akan"}, ["am"] = {"Amharic"}, ["an"] = {"Aragonese"}, ["ar"] = {"Arabic"}, ["as"] = {"Assamese"}, ["av"] = {"Avaric"}, ["ay"] = {"Aymara"}, ["az"] = {"Azerbaijani"}, ["ba"] = {"Bashkir"}, ["be"] = {"Belarusian"}, ["bg"] = {"Bulgarian"}, ["bi"] = {"Bislama"}, ["bm"] = {"Bambara"}, ["bn"] = {"Bengali", "Bangla"}, ["bo"] = {"Tibetan"}, ["br"] = {"Breton"}, ["bs"] = {"Bosnian"}, ["ca"] = {"Catalan", "Valencian"}, ["ce"] = {"Chechen"}, ["ch"] = {"Chamorro"}, ["co"] = {"Corsican"}, ["cr"] = {"Cree"}, ["cs"] = {"Czech"}, ["cu"] = {"Church Slavic", "Church Slavonic", "Old Bulgarian", "Old Church Slavonic", "Old Slavonic"}, ["cv"] = {"Chuvash"}, ["cy"] = {"Welsh"}, ["da"] = {"Danish"}, ["de"] = {"German"}, ["dv"] = {"Dhivehi", "Divehi", "Maldivian"}, ["dz"] = {"Dzongkha"}, ["ee"] = {"Ewe"}, ["el"] = {"Modern Greek (1453-)"}, ["en"] = {"English"}, ["eo"] = {"Esperanto"}, ["es"] = {"Spanish", "Castilian"}, ["et"] = {"Estonian"}, ["eu"] = {"Basque"}, ["fa"] = {"Persian"}, ["ff"] = {"Fulah"}, ["fi"] = {"Finnish"}, ["fj"] = {"Fijian"}, ["fo"] = {"Faroese"}, ["fr"] = {"French"}, ["fy"] = {"Western Frisian"}, ["ga"] = {"Irish"}, ["gd"] = {"Scottish Gaelic", "Gaelic"}, ["gl"] = {"Galician"}, ["gn"] = {"Guarani"}, ["gu"] = {"Gujarati"}, ["gv"] = {"Manx"}, ["ha"] = {"Hausa"}, ["he"] = {"Hebrew"}, ["hi"] = {"Hindi"}, ["ho"] = {"Hiri Motu"}, ["hr"] = {"Croatian"}, ["ht"] = {"Haitian", "Haitian Creole"}, ["hu"] = {"Hungarian"}, ["hy"] = {"Armenian"}, ["hz"] = {"Herero"}, ["ia"] = {"Interlingua (IALA)", "Interlingua (International Auxiliary Language Association)"}, ["id"] = {"Indonesian"}, ["ie"] = {"Interlingue", "Occidental"}, ["ig"] = {"Igbo"}, ["ii"] = {"Sichuan Yi", "Nuosu"}, ["ik"] = {"Inupiaq"}, ["io"] = {"Ido"}, ["is"] = {"Icelandic"}, ["it"] = {"Italian"}, ["iu"] = {"Inuktitut"}, ["ja"] = {"Japanese"}, ["jv"] = {"Javanese"}, ["ka"] = {"Georgian"}, ["kg"] = {"Kongo"}, ["ki"] = {"Kikuyu", "Gikuyu"}, ["kj"] = {"Kuanyama", "Kwanyama"}, ["kk"] = {"Kazakh"}, ["kl"] = {"Kalaallisut", "Greenlandic"}, ["km"] = {"Khmer", "Central Khmer"}, ["kn"] = {"Kannada"}, ["ko"] = {"Korean"}, ["kr"] = {"Kanuri"}, ["ks"] = {"Kashmiri"}, ["ku"] = {"Kurdish"}, ["kv"] = {"Komi"}, ["kw"] = {"Cornish"}, ["ky"] = {"Kirghiz", "Kyrgyz"}, ["la"] = {"Latin"}, ["lb"] = {"Luxembourgish", "Letzeburgesch"}, ["lg"] = {"Ganda", "Luganda"}, ["li"] = {"Limburgan", "Limburger", "Limburgish"}, ["ln"] = {"Lingala"}, ["lo"] = {"Lao"}, ["lt"] = {"Lithuanian"}, ["lu"] = {"Luba-Katanga"}, ["lv"] = {"Latvian"}, ["mg"] = {"Malagasy"}, ["mh"] = {"Marshallese"}, ["mi"] = {"Maori"}, ["mk"] = {"Macedonian"}, ["ml"] = {"Malayalam"}, ["mn"] = {"Mongolian"}, ["mr"] = {"Marathi"}, ["ms"] = {"Malay (macrolanguage)"}, ["mt"] = {"Maltese"}, ["my"] = {"Burmese"}, ["na"] = {"Nauru"}, ["nb"] = {"Norwegian Bokmål"}, ["nd"] = {"North Ndebele"}, ["ne"] = {"Nepali (macrolanguage)"}, ["ng"] = {"Ndonga"}, ["nl"] = {"Dutch", "Flemish"}, ["nn"] = {"Norwegian Nynorsk"}, ["no"] = {"Norwegian"}, ["nr"] = {"South Ndebele"}, ["nv"] = {"Navajo", "Navaho"}, ["ny"] = {"Chichewa", "Chewa", "Nyanja"}, ["oc"] = {"Occitan (post 1500)"}, ["oj"] = {"Ojibwa"}, ["om"] = {"Oromo"}, ["or"] = {"Oriya (macrolanguage)", "Odia (macrolanguage)"}, ["os"] = {"Iron Ossetic", "Iron", "Iron Ossetian", "Ossetian", "Ossetic"}, ["pa"] = {"Panjabi", "Punjabi"}, ["pi"] = {"Pali"}, ["pl"] = {"Polish"}, ["ps"] = {"Pushto", "Pashto"}, ["pt"] = {"Portuguese"}, ["qu"] = {"Quechua"}, ["rm"] = {"Romansh"}, ["rn"] = {"Rundi"}, ["ro"] = {"Romanian", "Moldavian", "Moldovan"}, ["ru"] = {"Russian"}, ["rw"] = {"Kinyarwanda"}, ["sa"] = {"Sanskrit"}, ["sc"] = {"Sardinian"}, ["sd"] = {"Sindhi"}, ["se"] = {"Northern Sami"}, ["sg"] = {"Sango"}, ["sh"] = {"Serbo-Croatian"}, ["si"] = {"Sinhala", "Sinhalese"}, ["sk"] = {"Slovak"}, ["sl"] = {"Slovenian"}, ["sm"] = {"Samoan"}, ["sn"] = {"Shona"}, ["so"] = {"Somali"}, ["sq"] = {"Albanian"}, ["sr"] = {"Serbian"}, ["ss"] = {"Swati"}, ["st"] = {"Southern Sotho"}, ["su"] = {"Sundanese"}, ["sv"] = {"Swedish"}, ["sw"] = {"Swahili (macrolanguage)"}, ["ta"] = {"Tamil"}, ["te"] = {"Telugu"}, ["tg"] = {"Tajik"}, ["th"] = {"Thai"}, ["ti"] = {"Tigrinya"}, ["tk"] = {"Turkmen"}, ["tl"] = {"Tagalog"}, ["tn"] = {"Tswana"}, ["to"] = {"Tonga (Tonga Islands)"}, ["tr"] = {"Turkish"}, ["ts"] = {"Tsonga"}, ["tt"] = {"Tatar"}, ["tw"] = {"Twi"}, ["ty"] = {"Tahitian"}, ["ug"] = {"Uighur", "Uyghur"}, ["uk"] = {"Ukrainian"}, ["ur"] = {"Urdu"}, ["uz"] = {"Uzbek"}, ["ve"] = {"Venda"}, ["vi"] = {"Vietnamese"}, ["vo"] = {"Volapük"}, ["wa"] = {"Walloon"}, ["wo"] = {"Wolof"}, ["xh"] = {"Xhosa"}, ["yi"] = {"Yiddish"}, ["yo"] = {"Yoruba"}, ["za"] = {"Zhuang", "Chuang"}, ["zh"] = {"Chinese"}, ["zu"] = {"Zulu"}, ["aaa"] = {"Ghotuo"}, ["aab"] = {"Alumu-Tesu"}, ["aac"] = {"Ari"}, ["aad"] = {"Amal"}, ["aae"] = {"Arbëreshë Albanian"}, ["aaf"] = {"Aranadan"}, ["aag"] = {"Ambrak"}, ["aah"] = {"Abu' Arapesh"}, ["aai"] = {"Arifama-Miniafia"}, ["aak"] = {"Ankave"}, ["aal"] = {"Afade"}, ["aan"] = {"Anambé"}, ["aao"] = {"Algerian Saharan Arabic"}, ["aap"] = {"Pará Arára"}, ["aaq"] = {"Eastern Abnaki"}, ["aas"] = {"Aasáx"}, ["aat"] = {"Arvanitika Albanian"}, ["aau"] = {"Abau"}, ["aav"] = {"Austro-Asiatic languages"}, ["aaw"] = {"Solong"}, ["aax"] = {"Mandobo Atas"}, ["aaz"] = {"Amarasi"}, ["aba"] = {"Abé"}, ["abb"] = {"Bankon"}, ["abc"] = {"Ambala Ayta"}, ["abd"] = {"Manide"}, ["abe"] = {"Western Abnaki"}, ["abf"] = {"Abai Sungai"}, ["abg"] = {"Abaga"}, ["abh"] = {"Tajiki Arabic"}, ["abi"] = {"Abidji"}, ["abj"] = {"Aka-Bea"}, ["abl"] = {"Lampung Nyo"}, ["abm"] = {"Abanyom"}, ["abn"] = {"Abua"}, ["abo"] = {"Abon"}, ["abp"] = {"Abellen Ayta"}, ["abq"] = {"Abaza"}, ["abr"] = {"Abron"}, ["abs"] = {"Ambonese Malay"}, ["abt"] = {"Ambulas"}, ["abu"] = {"Abure"}, ["abv"] = {"Baharna Arabic"}, ["abw"] = {"Pal"}, ["abx"] = {"Inabaknon"}, ["aby"] = {"Aneme Wake"}, ["abz"] = {"Abui"}, ["aca"] = {"Achagua"}, ["acb"] = {"Áncá"}, ["acd"] = {"Gikyode"}, ["ace"] = {"Achinese"}, ["acf"] = {"Saint Lucian Creole French"}, ["ach"] = {"Acoli"}, ["aci"] = {"Aka-Cari"}, ["ack"] = {"Aka-Kora"}, ["acl"] = {"Akar-Bale"}, ["acm"] = {"Mesopotamian Arabic"}, ["acn"] = {"Achang"}, ["acp"] = {"Eastern Acipa"}, ["acq"] = {"Ta'izzi-Adeni Arabic"}, ["acr"] = {"Achi"}, ["acs"] = {"Acroá"}, ["act"] = {"Achterhoeks"}, ["acu"] = {"Achuar-Shiwiar"}, ["acv"] = {"Achumawi"}, ["acw"] = {"Hijazi Arabic"}, ["acx"] = {"Omani Arabic"}, ["acy"] = {"Cypriot Arabic"}, ["acz"] = {"Acheron"}, ["ada"] = {"Adangme"}, ["adb"] = {"Atauran"}, ["add"] = {"Lidzonka", "Dzodinka"}, ["ade"] = {"Adele"}, ["adf"] = {"Dhofari Arabic"}, ["adg"] = {"Andegerebinha"}, ["adh"] = {"Adhola"}, ["adi"] = {"Adi"}, ["adj"] = {"Adioukrou"}, ["adl"] = {"Galo"}, ["adn"] = {"Adang"}, ["ado"] = {"Abu"}, ["adq"] = {"Adangbe"}, ["adr"] = {"Adonara"}, ["ads"] = {"Adamorobe Sign Language"}, ["adt"] = {"Adnyamathanha"}, ["adu"] = {"Aduge"}, ["adw"] = {"Amundava"}, ["adx"] = {"Amdo Tibetan"}, ["ady"] = {"Adyghe", "Adygei"}, ["adz"] = {"Adzera"}, ["aea"] = {"Areba"}, ["aeb"] = {"Tunisian Arabic"}, ["aec"] = {"Saidi Arabic"}, ["aed"] = {"Argentine Sign Language"}, ["aee"] = {"Northeast Pashai", "Northeast Pashayi"}, ["aek"] = {"Haeke"}, ["ael"] = {"Ambele"}, ["aem"] = {"Arem"}, ["aen"] = {"Armenian Sign Language"}, ["aeq"] = {"Aer"}, ["aer"] = {"Eastern Arrernte"}, ["aes"] = {"Alsea"}, ["aeu"] = {"Akeu"}, ["aew"] = {"Ambakich"}, ["aey"] = {"Amele"}, ["aez"] = {"Aeka"}, ["afa"] = {"Afro-Asiatic languages"}, ["afb"] = {"Gulf Arabic"}, ["afd"] = {"Andai"}, ["afe"] = {"Putukwam"}, ["afg"] = {"Afghan Sign Language"}, ["afh"] = {"Afrihili"}, ["afi"] = {"Akrukay", "Chini"}, ["afk"] = {"Nanubae"}, ["afn"] = {"Defaka"}, ["afo"] = {"Eloyi"}, ["afp"] = {"Tapei"}, ["afs"] = {"Afro-Seminole Creole"}, ["aft"] = {"Afitti"}, ["afu"] = {"Awutu"}, ["afz"] = {"Obokuitai"}, ["aga"] = {"Aguano"}, ["agb"] = {"Legbo"}, ["agc"] = {"Agatu"}, ["agd"] = {"Agarabi"}, ["age"] = {"Angal"}, ["agf"] = {"Arguni"}, ["agg"] = {"Angor"}, ["agh"] = {"Ngelima"}, ["agi"] = {"Agariya"}, ["agj"] = {"Argobba"}, ["agk"] = {"Isarog Agta"}, ["agl"] = {"Fembe"}, ["agm"] = {"Angaataha"}, ["agn"] = {"Agutaynen"}, ["ago"] = {"Tainae"}, ["agq"] = {"Aghem"}, ["agr"] = {"Aguaruna"}, ["ags"] = {"Esimbi"}, ["agt"] = {"Central Cagayan Agta"}, ["agu"] = {"Aguacateco"}, ["agv"] = {"Remontado Dumagat"}, ["agw"] = {"Kahua"}, ["agx"] = {"Aghul"}, ["agy"] = {"Southern Alta"}, ["agz"] = {"Mt. Iriga Agta"}, ["aha"] = {"Ahanta"}, ["ahb"] = {"Axamb"}, ["ahg"] = {"Qimant"}, ["ahh"] = {"Aghu"}, ["ahi"] = {"Tiagbamrin Aizi"}, ["ahk"] = {"Akha"}, ["ahl"] = {"Igo"}, ["ahm"] = {"Mobumrin Aizi"}, ["ahn"] = {"Àhàn"}, ["aho"] = {"Ahom"}, ["ahp"] = {"Aproumu Aizi"}, ["ahr"] = {"Ahirani"}, ["ahs"] = {"Ashe"}, ["aht"] = {"Ahtena"}, ["aia"] = {"Arosi"}, ["aib"] = {"Ainu (China)"}, ["aic"] = {"Ainbai"}, ["aid"] = {"Alngith"}, ["aie"] = {"Amara"}, ["aif"] = {"Agi"}, ["aig"] = {"Antigua and Barbuda Creole English"}, ["aih"] = {"Ai-Cham"}, ["aii"] = {"Assyrian Neo-Aramaic"}, ["aij"] = {"Lishanid Noshan"}, ["aik"] = {"Ake"}, ["ail"] = {"Aimele"}, ["aim"] = {"Aimol"}, ["ain"] = {"Ainu (Japan)"}, ["aio"] = {"Aiton"}, ["aip"] = {"Burumakok"}, ["aiq"] = {"Aimaq"}, ["air"] = {"Airoran"}, ["ait"] = {"Arikem"}, ["aiw"] = {"Aari"}, ["aix"] = {"Aighon"}, ["aiy"] = {"Ali"}, ["aja"] = {"Aja (South Sudan)"}, ["ajg"] = {"Aja (Benin)"}, ["aji"] = {"Ajië"}, ["ajn"] = {"Andajin"}, ["ajs"] = {"Algerian Jewish Sign Language"}, ["aju"] = {"Judeo-Moroccan Arabic"}, ["ajw"] = {"Ajawa"}, ["ajz"] = {"Amri Karbi"}, ["akb"] = {"Batak Angkola"}, ["akc"] = {"Mpur"}, ["akd"] = {"Ukpet-Ehom"}, ["ake"] = {"Akawaio"}, ["akf"] = {"Akpa"}, ["akg"] = {"Anakalangu"}, ["akh"] = {"Angal Heneng"}, ["aki"] = {"Aiome"}, ["akj"] = {"Aka-Jeru"}, ["akk"] = {"Akkadian"}, ["akl"] = {"Aklanon"}, ["akm"] = {"Aka-Bo"}, ["ako"] = {"Akurio"}, ["akp"] = {"Siwu"}, ["akq"] = {"Ak"}, ["akr"] = {"Araki"}, ["aks"] = {"Akaselem"}, ["akt"] = {"Akolet"}, ["aku"] = {"Akum"}, ["akv"] = {"Akhvakh"}, ["akw"] = {"Akwa"}, ["akx"] = {"Aka-Kede"}, ["aky"] = {"Aka-Kol"}, ["akz"] = {"Alabama"}, ["ala"] = {"Alago"}, ["alc"] = {"Qawasqar"}, ["ald"] = {"Alladian"}, ["ale"] = {"Aleut"}, ["alf"] = {"Alege"}, ["alg"] = {"Algonquian languages"}, ["alh"] = {"Alawa"}, ["ali"] = {"Amaimon"}, ["alj"] = {"Alangan"}, ["alk"] = {"Alak"}, ["all"] = {"Allar"}, ["alm"] = {"Amblong"}, ["aln"] = {"Gheg Albanian"}, ["alo"] = {"Larike-Wakasihu"}, ["alp"] = {"Alune"}, ["alq"] = {"Algonquin"}, ["alr"] = {"Alutor"}, ["als"] = {"Tosk Albanian"}, ["alt"] = {"Southern Altai"}, ["alu"] = {"'Are'are"}, ["alv"] = {"Atlantic-Congo languages"}, ["alw"] = {"Alaba-K’abeena", "Wanbasana"}, ["alx"] = {"Amol"}, ["aly"] = {"Alyawarr"}, ["alz"] = {"Alur"}, ["ama"] = {"Amanayé"}, ["amb"] = {"Ambo"}, ["amc"] = {"Amahuaca"}, ["ame"] = {"Yanesha'"}, ["amf"] = {"Hamer-Banna"}, ["amg"] = {"Amurdak"}, ["ami"] = {"Amis"}, ["amj"] = {"Amdang"}, ["amk"] = {"Ambai"}, ["aml"] = {"War-Jaintia"}, ["amm"] = {"Ama (Papua New Guinea)"}, ["amn"] = {"Amanab"}, ["amo"] = {"Amo"}, ["amp"] = {"Alamblak"}, ["amq"] = {"Amahai"}, ["amr"] = {"Amarakaeri"}, ["ams"] = {"Southern Amami-Oshima"}, ["amt"] = {"Amto"}, ["amu"] = {"Guerrero Amuzgo"}, ["amv"] = {"Ambelau"}, ["amw"] = {"Western Neo-Aramaic"}, ["amx"] = {"Anmatyerre"}, ["amy"] = {"Ami"}, ["amz"] = {"Atampaya"}, ["ana"] = {"Andaqui"}, ["anb"] = {"Andoa"}, ["anc"] = {"Ngas"}, ["and"] = {"Ansus"}, ["ane"] = {"Xârâcùù"}, ["anf"] = {"Animere"}, ["ang"] = {"Old English (ca. 450-1100)"}, ["anh"] = {"Nend"}, ["ani"] = {"Andi"}, ["anj"] = {"Anor"}, ["ank"] = {"Goemai"}, ["anl"] = {"Anu-Hkongso Chin"}, ["anm"] = {"Anal"}, ["ann"] = {"Obolo"}, ["ano"] = {"Andoque"}, ["anp"] = {"Angika"}, ["anq"] = {"Jarawa (India)"}, ["anr"] = {"Andh"}, ["ans"] = {"Anserma"}, ["ant"] = {"Antakarinya", "Antikarinya"}, ["anu"] = {"Anuak"}, ["anv"] = {"Denya"}, ["anw"] = {"Anaang"}, ["anx"] = {"Andra-Hus"}, ["any"] = {"Anyin"}, ["anz"] = {"Anem"}, ["aoa"] = {"Angolar"}, ["aob"] = {"Abom"}, ["aoc"] = {"Pemon"}, ["aod"] = {"Andarum"}, ["aoe"] = {"Angal Enen"}, ["aof"] = {"Bragat"}, ["aog"] = {"Angoram"}, ["aoi"] = {"Anindilyakwa"}, ["aoj"] = {"Mufian"}, ["aok"] = {"Arhö"}, ["aol"] = {"Alor"}, ["aom"] = {"Ömie"}, ["aon"] = {"Bumbita Arapesh"}, ["aor"] = {"Aore"}, ["aos"] = {"Taikat"}, ["aot"] = {"Atong (India)", "A'tong"}, ["aou"] = {"A'ou"}, ["aox"] = {"Atorada"}, ["aoz"] = {"Uab Meto"}, ["apa"] = {"Apache languages"}, ["apb"] = {"Sa'a"}, ["apc"] = {"Levantine Arabic"}, ["apd"] = {"Sudanese Arabic"}, ["ape"] = {"Bukiyip"}, ["apf"] = {"Pahanan Agta"}, ["apg"] = {"Ampanang"}, ["aph"] = {"Athpariya"}, ["api"] = {"Apiaká"}, ["apj"] = {"Jicarilla Apache"}, ["apk"] = {"Kiowa Apache"}, ["apl"] = {"Lipan Apache"}, ["apm"] = {"Mescalero-Chiricahua Apache"}, ["apn"] = {"Apinayé"}, ["apo"] = {"Ambul"}, ["app"] = {"Apma"}, ["apq"] = {"A-Pucikwar"}, ["apr"] = {"Arop-Lokep"}, ["aps"] = {"Arop-Sissano"}, ["apt"] = {"Apatani"}, ["apu"] = {"Apurinã"}, ["apv"] = {"Alapmunte"}, ["apw"] = {"Western Apache"}, ["apx"] = {"Aputai"}, ["apy"] = {"Apalaí"}, ["apz"] = {"Safeyoka"}, ["aqa"] = {"Alacalufan languages"}, ["aqc"] = {"Archi"}, ["aqd"] = {"Ampari Dogon"}, ["aqg"] = {"Arigidi"}, ["aqk"] = {"Aninka"}, ["aql"] = {"Algic languages"}, ["aqm"] = {"Atohwaim"}, ["aqn"] = {"Northern Alta"}, ["aqp"] = {"Atakapa"}, ["aqr"] = {"Arhâ"}, ["aqt"] = {"Angaité"}, ["aqz"] = {"Akuntsu"}, ["arb"] = {"Standard Arabic"}, ["arc"] = {"Official Aramaic (700-300 BCE)", "Imperial Aramaic (700-300 BCE)"}, ["ard"] = {"Arabana"}, ["are"] = {"Western Arrarnta"}, ["arh"] = {"Arhuaco"}, ["ari"] = {"Arikara"}, ["arj"] = {"Arapaso"}, ["ark"] = {"Arikapú"}, ["arl"] = {"Arabela"}, ["arn"] = {"Mapudungun", "Mapuche"}, ["aro"] = {"Araona"}, ["arp"] = {"Arapaho"}, ["arq"] = {"Algerian Arabic"}, ["arr"] = {"Karo (Brazil)"}, ["ars"] = {"Najdi Arabic"}, ["art"] = {"Artificial languages"}, ["aru"] = {"Aruá (Amazonas State)", "Arawá"}, ["arv"] = {"Arbore"}, ["arw"] = {"Arawak"}, ["arx"] = {"Aruá (Rodonia State)"}, ["ary"] = {"Moroccan Arabic"}, ["arz"] = {"Egyptian Arabic"}, ["asa"] = {"Asu (Tanzania)"}, ["asb"] = {"Assiniboine", "Nakoda Assiniboine"}, ["asc"] = {"Casuarina Coast Asmat"}, ["ase"] = {"American Sign Language"}, ["asf"] = {"Auslan", "Australian Sign Language"}, ["asg"] = {"Cishingini"}, ["ash"] = {"Abishira"}, ["asi"] = {"Buruwai"}, ["asj"] = {"Sari"}, ["ask"] = {"Ashkun"}, ["asl"] = {"Asilulu"}, ["asn"] = {"Xingú Asuriní"}, ["aso"] = {"Dano"}, ["asp"] = {"Algerian Sign Language"}, ["asq"] = {"Austrian Sign Language"}, ["asr"] = {"Asuri"}, ["ass"] = {"Ipulo"}, ["ast"] = {"Asturian", "Asturleonese", "Bable", "Leonese"}, ["asu"] = {"Tocantins Asurini"}, ["asv"] = {"Asoa"}, ["asw"] = {"Australian Aborigines Sign Language"}, ["asx"] = {"Muratayak"}, ["asy"] = {"Yaosakor Asmat"}, ["asz"] = {"As"}, ["ata"] = {"Pele-Ata"}, ["atb"] = {"Zaiwa"}, ["atc"] = {"Atsahuaca"}, ["atd"] = {"Ata Manobo"}, ["ate"] = {"Atemble"}, ["atg"] = {"Ivbie North-Okpela-Arhe"}, ["ath"] = {"Athapascan languages"}, ["ati"] = {"Attié"}, ["atj"] = {"Atikamekw", "Nehirowimowin"}, ["atk"] = {"Ati"}, ["atl"] = {"Mt. Iraya Agta"}, ["atm"] = {"Ata"}, ["atn"] = {"Ashtiani"}, ["ato"] = {"Atong (Cameroon)"}, ["atp"] = {"Pudtol Atta"}, ["atq"] = {"Aralle-Tabulahan"}, ["atr"] = {"Waimiri-Atroari"}, ["ats"] = {"Gros Ventre"}, ["att"] = {"Pamplona Atta"}, ["atu"] = {"Reel"}, ["atv"] = {"Northern Altai"}, ["atw"] = {"Atsugewi"}, ["atx"] = {"Arutani"}, ["aty"] = {"Aneityum"}, ["atz"] = {"Arta"}, ["aua"] = {"Asumboa"}, ["aub"] = {"Alugu"}, ["auc"] = {"Waorani"}, ["aud"] = {"Anuta"}, ["auf"] = {"Arauan languages"}, ["aug"] = {"Aguna"}, ["auh"] = {"Aushi"}, ["aui"] = {"Anuki"}, ["auj"] = {"Awjilah"}, ["auk"] = {"Heyo"}, ["aul"] = {"Aulua"}, ["aum"] = {"Asu (Nigeria)"}, ["aun"] = {"Molmo One"}, ["auo"] = {"Auyokawa"}, ["aup"] = {"Makayam"}, ["auq"] = {"Anus", "Korur"}, ["aur"] = {"Aruek"}, ["aus"] = {"Australian languages"}, ["aut"] = {"Austral"}, ["auu"] = {"Auye"}, ["auw"] = {"Awyi"}, ["aux"] = {"Aurá"}, ["auy"] = {"Awiyaana"}, ["auz"] = {"Uzbeki Arabic"}, ["avb"] = {"Avau"}, ["avd"] = {"Alviri-Vidari"}, ["avi"] = {"Avikam"}, ["avk"] = {"Kotava"}, ["avl"] = {"Eastern Egyptian Bedawi Arabic"}, ["avm"] = {"Angkamuthi"}, ["avn"] = {"Avatime"}, ["avo"] = {"Agavotaguerra"}, ["avs"] = {"Aushiri"}, ["avt"] = {"Au"}, ["avu"] = {"Avokaya"}, ["avv"] = {"Avá-Canoeiro"}, ["awa"] = {"Awadhi"}, ["awb"] = {"Awa (Papua New Guinea)"}, ["awc"] = {"Cicipu"}, ["awd"] = {"Arawakan languages"}, ["awe"] = {"Awetí"}, ["awg"] = {"Anguthimri"}, ["awh"] = {"Awbono"}, ["awi"] = {"Aekyom"}, ["awk"] = {"Awabakal"}, ["awm"] = {"Arawum"}, ["awn"] = {"Awngi"}, ["awo"] = {"Awak"}, ["awr"] = {"Awera"}, ["aws"] = {"South Awyu"}, ["awt"] = {"Araweté"}, ["awu"] = {"Central Awyu"}, ["awv"] = {"Jair Awyu"}, ["aww"] = {"Awun"}, ["awx"] = {"Awara"}, ["awy"] = {"Edera Awyu"}, ["axb"] = {"Abipon"}, ["axe"] = {"Ayerrerenge"}, ["axg"] = {"Mato Grosso Arára"}, ["axk"] = {"Yaka (Central African Republic)"}, ["axl"] = {"Lower Southern Aranda"}, ["axm"] = {"Middle Armenian"}, ["axx"] = {"Xârâgurè"}, ["aya"] = {"Awar"}, ["ayb"] = {"Ayizo Gbe"}, ["ayc"] = {"Southern Aymara"}, ["ayd"] = {"Ayabadhu"}, ["aye"] = {"Ayere"}, ["ayg"] = {"Ginyanga"}, ["ayh"] = {"Hadrami Arabic"}, ["ayi"] = {"Leyigha"}, ["ayk"] = {"Akuku"}, ["ayl"] = {"Libyan Arabic"}, ["ayn"] = {"Sanaani Arabic"}, ["ayo"] = {"Ayoreo"}, ["ayp"] = {"North Mesopotamian Arabic"}, ["ayq"] = {"Ayi (Papua New Guinea)"}, ["ayr"] = {"Central Aymara"}, ["ays"] = {"Sorsogon Ayta"}, ["ayt"] = {"Magbukun Ayta"}, ["ayu"] = {"Ayu"}, ["ayz"] = {"Mai Brat"}, ["aza"] = {"Azha"}, ["azb"] = {"South Azerbaijani"}, ["azc"] = {"Uto-Aztecan languages"}, ["azd"] = {"Eastern Durango Nahuatl"}, ["azg"] = {"San Pedro Amuzgos Amuzgo"}, ["azj"] = {"North Azerbaijani"}, ["azm"] = {"Ipalapa Amuzgo"}, ["azn"] = {"Western Durango Nahuatl"}, ["azo"] = {"Awing"}, ["azt"] = {"Faire Atta"}, ["azz"] = {"Highland Puebla Nahuatl"}, ["baa"] = {"Babatana"}, ["bab"] = {"Bainouk-Gunyuño"}, ["bac"] = {"Badui"}, ["bad"] = {"Banda languages"}, ["bae"] = {"Baré"}, ["baf"] = {"Nubaca"}, ["bag"] = {"Tuki"}, ["bah"] = {"Bahamas Creole English"}, ["bai"] = {"Bamileke languages"}, ["baj"] = {"Barakai"}, ["bal"] = {"Baluchi"}, ["ban"] = {"Balinese"}, ["bao"] = {"Waimaha"}, ["bap"] = {"Bantawa"}, ["bar"] = {"Bavarian"}, ["bas"] = {"Basa (Cameroon)"}, ["bat"] = {"Baltic languages"}, ["bau"] = {"Bada (Nigeria)"}, ["bav"] = {"Vengo"}, ["baw"] = {"Bambili-Bambui"}, ["bax"] = {"Bamun"}, ["bay"] = {"Batuley"}, ["bba"] = {"Baatonum"}, ["bbb"] = {"Barai"}, ["bbc"] = {"Batak Toba"}, ["bbd"] = {"Bau"}, ["bbe"] = {"Bangba"}, ["bbf"] = {"Baibai"}, ["bbg"] = {"Barama"}, ["bbh"] = {"Bugan"}, ["bbi"] = {"Barombi"}, ["bbj"] = {"Ghomálá'"}, ["bbk"] = {"Babanki"}, ["bbl"] = {"Bats"}, ["bbm"] = {"Babango"}, ["bbn"] = {"Uneapa"}, ["bbo"] = {"Northern Bobo Madaré", "Konabéré"}, ["bbp"] = {"West Central Banda"}, ["bbq"] = {"Bamali"}, ["bbr"] = {"Girawa"}, ["bbs"] = {"Bakpinka"}, ["bbt"] = {"Mburku"}, ["bbu"] = {"Kulung (Nigeria)"}, ["bbv"] = {"Karnai"}, ["bbw"] = {"Baba"}, ["bbx"] = {"Bubia"}, ["bby"] = {"Befang"}, ["bca"] = {"Central Bai"}, ["bcb"] = {"Bainouk-Samik"}, ["bcc"] = {"Southern Balochi"}, ["bcd"] = {"North Babar"}, ["bce"] = {"Bamenyam"}, ["bcf"] = {"Bamu"}, ["bcg"] = {"Baga Pokur"}, ["bch"] = {"Bariai"}, ["bci"] = {"Baoulé"}, ["bcj"] = {"Bardi"}, ["bck"] = {"Bunuba"}, ["bcl"] = {"Central Bikol"}, ["bcm"] = {"Bannoni"}, ["bcn"] = {"Bali (Nigeria)"}, ["bco"] = {"Kaluli"}, ["bcp"] = {"Bali (Democratic Republic of Congo)"}, ["bcq"] = {"Bench"}, ["bcr"] = {"Babine"}, ["bcs"] = {"Kohumono"}, ["bct"] = {"Bendi"}, ["bcu"] = {"Awad Bing"}, ["bcv"] = {"Shoo-Minda-Nye"}, ["bcw"] = {"Bana"}, ["bcy"] = {"Bacama"}, ["bcz"] = {"Bainouk-Gunyaamolo"}, ["bda"] = {"Bayot"}, ["bdb"] = {"Basap"}, ["bdc"] = {"Emberá-Baudó"}, ["bdd"] = {"Bunama"}, ["bde"] = {"Bade"}, ["bdf"] = {"Biage"}, ["bdg"] = {"Bonggi"}, ["bdh"] = {"Baka (South Sudan)"}, ["bdi"] = {"Burun"}, ["bdj"] = {"Bai (South Sudan)", "Bai"}, ["bdk"] = {"Budukh"}, ["bdl"] = {"Indonesian Bajau"}, ["bdm"] = {"Buduma"}, ["bdn"] = {"Baldemu"}, ["bdo"] = {"Morom"}, ["bdp"] = {"Bende"}, ["bdq"] = {"Bahnar"}, ["bdr"] = {"West Coast Bajau"}, ["bds"] = {"Burunge"}, ["bdt"] = {"Bokoto"}, ["bdu"] = {"Oroko"}, ["bdv"] = {"Bodo Parja"}, ["bdw"] = {"Baham"}, ["bdx"] = {"Budong-Budong"}, ["bdy"] = {"Bandjalang"}, ["bdz"] = {"Badeshi"}, ["bea"] = {"Beaver"}, ["beb"] = {"Bebele"}, ["bec"] = {"Iceve-Maci"}, ["bed"] = {"Bedoanas"}, ["bee"] = {"Byangsi"}, ["bef"] = {"Benabena"}, ["beg"] = {"Belait"}, ["beh"] = {"Biali"}, ["bei"] = {"Bekati'"}, ["bej"] = {"Beja", "Bedawiyet"}, ["bek"] = {"Bebeli"}, ["bem"] = {"Bemba (Zambia)"}, ["beo"] = {"Beami"}, ["bep"] = {"Besoa"}, ["beq"] = {"Beembe"}, ["ber"] = {"Berber languages"}, ["bes"] = {"Besme"}, ["bet"] = {"Guiberoua Béte"}, ["beu"] = {"Blagar"}, ["bev"] = {"Daloa Bété"}, ["bew"] = {"Betawi"}, ["bex"] = {"Jur Modo"}, ["bey"] = {"Beli (Papua New Guinea)"}, ["bez"] = {"Bena (Tanzania)"}, ["bfa"] = {"Bari"}, ["bfb"] = {"Pauri Bareli"}, ["bfc"] = {"Panyi Bai", "Northern Bai"}, ["bfd"] = {"Bafut"}, ["bfe"] = {"Betaf", "Tena"}, ["bff"] = {"Bofi"}, ["bfg"] = {"Busang Kayan"}, ["bfh"] = {"Blafe"}, ["bfi"] = {"British Sign Language"}, ["bfj"] = {"Bafanji"}, ["bfk"] = {"Ban Khor Sign Language"}, ["bfl"] = {"Banda-Ndélé"}, ["bfm"] = {"Mmen"}, ["bfn"] = {"Bunak"}, ["bfo"] = {"Malba Birifor"}, ["bfp"] = {"Beba"}, ["bfq"] = {"Badaga"}, ["bfr"] = {"Bazigar"}, ["bfs"] = {"Southern Bai"}, ["bft"] = {"Balti"}, ["bfu"] = {"Gahri"}, ["bfw"] = {"Bondo"}, ["bfx"] = {"Bantayanon"}, ["bfy"] = {"Bagheli"}, ["bfz"] = {"Mahasu Pahari"}, ["bga"] = {"Gwamhi-Wuri"}, ["bgb"] = {"Bobongko"}, ["bgc"] = {"Haryanvi"}, ["bgd"] = {"Rathwi Bareli"}, ["bge"] = {"Bauria"}, ["bgf"] = {"Bangandu"}, ["bgg"] = {"Bugun"}, ["bgi"] = {"Giangan"}, ["bgj"] = {"Bangolan"}, ["bgk"] = {"Bit", "Buxinhua"}, ["bgl"] = {"Bo (Laos)"}, ["bgn"] = {"Western Balochi"}, ["bgo"] = {"Baga Koga"}, ["bgp"] = {"Eastern Balochi"}, ["bgq"] = {"Bagri"}, ["bgr"] = {"Bawm Chin"}, ["bgs"] = {"Tagabawa"}, ["bgt"] = {"Bughotu"}, ["bgu"] = {"Mbongno"}, ["bgv"] = {"Warkay-Bipim"}, ["bgw"] = {"Bhatri"}, ["bgx"] = {"Balkan Gagauz Turkish"}, ["bgy"] = {"Benggoi"}, ["bgz"] = {"Banggai"}, ["bha"] = {"Bharia"}, ["bhb"] = {"Bhili"}, ["bhc"] = {"Biga"}, ["bhd"] = {"Bhadrawahi"}, ["bhe"] = {"Bhaya"}, ["bhf"] = {"Odiai"}, ["bhg"] = {"Binandere"}, ["bhh"] = {"Bukharic"}, ["bhi"] = {"Bhilali"}, ["bhj"] = {"Bahing"}, ["bhl"] = {"Bimin"}, ["bhm"] = {"Bathari"}, ["bhn"] = {"Bohtan Neo-Aramaic"}, ["bho"] = {"Bhojpuri"}, ["bhp"] = {"Bima"}, ["bhq"] = {"Tukang Besi South"}, ["bhr"] = {"Bara Malagasy"}, ["bhs"] = {"Buwal"}, ["bht"] = {"Bhattiyali"}, ["bhu"] = {"Bhunjia"}, ["bhv"] = {"Bahau"}, ["bhw"] = {"Biak"}, ["bhx"] = {"Bhalay"}, ["bhy"] = {"Bhele"}, ["bhz"] = {"Bada (Indonesia)"}, ["bia"] = {"Badimaya"}, ["bib"] = {"Bissa", "Bisa"}, ["bid"] = {"Bidiyo"}, ["bie"] = {"Bepour"}, ["bif"] = {"Biafada"}, ["big"] = {"Biangai"}, ["bih"] = {"Bihari languages"}, ["bik"] = {"Bikol"}, ["bil"] = {"Bile"}, ["bim"] = {"Bimoba"}, ["bin"] = {"Bini", "Edo"}, ["bio"] = {"Nai"}, ["bip"] = {"Bila"}, ["biq"] = {"Bipi"}, ["bir"] = {"Bisorio"}, ["bit"] = {"Berinomo"}, ["biu"] = {"Biete"}, ["biv"] = {"Southern Birifor"}, ["biw"] = {"Kol (Cameroon)"}, ["bix"] = {"Bijori"}, ["biy"] = {"Birhor"}, ["biz"] = {"Baloi"}, ["bja"] = {"Budza"}, ["bjb"] = {"Banggarla"}, ["bjc"] = {"Bariji"}, ["bje"] = {"Biao-Jiao Mien"}, ["bjf"] = {"Barzani Jewish Neo-Aramaic"}, ["bjg"] = {"Bidyogo"}, ["bjh"] = {"Bahinemo"}, ["bji"] = {"Burji"}, ["bjj"] = {"Kanauji"}, ["bjk"] = {"Barok"}, ["bjl"] = {"Bulu (Papua New Guinea)"}, ["bjm"] = {"Bajelani"}, ["bjn"] = {"Banjar"}, ["bjo"] = {"Mid-Southern Banda"}, ["bjp"] = {"Fanamaket"}, ["bjr"] = {"Binumarien"}, ["bjs"] = {"Bajan"}, ["bjt"] = {"Balanta-Ganja"}, ["bju"] = {"Busuu"}, ["bjv"] = {"Bedjond"}, ["bjw"] = {"Bakwé"}, ["bjx"] = {"Banao Itneg"}, ["bjy"] = {"Bayali"}, ["bjz"] = {"Baruga"}, ["bka"] = {"Kyak"}, ["bkc"] = {"Baka (Cameroon)"}, ["bkd"] = {"Binukid", "Talaandig"}, ["bkf"] = {"Beeke"}, ["bkg"] = {"Buraka"}, ["bkh"] = {"Bakoko"}, ["bki"] = {"Baki"}, ["bkj"] = {"Pande"}, ["bkk"] = {"Brokskat"}, ["bkl"] = {"Berik"}, ["bkm"] = {"Kom (Cameroon)"}, ["bkn"] = {"Bukitan"}, ["bko"] = {"Kwa'"}, ["bkp"] = {"Boko (Democratic Republic of Congo)"}, ["bkq"] = {"Bakairí"}, ["bkr"] = {"Bakumpai"}, ["bks"] = {"Northern Sorsoganon"}, ["bkt"] = {"Boloki"}, ["bku"] = {"Buhid"}, ["bkv"] = {"Bekwarra"}, ["bkw"] = {"Bekwel"}, ["bkx"] = {"Baikeno"}, ["bky"] = {"Bokyi"}, ["bkz"] = {"Bungku"}, ["bla"] = {"Siksika"}, ["blb"] = {"Bilua"}, ["blc"] = {"Bella Coola"}, ["bld"] = {"Bolango"}, ["ble"] = {"Balanta-Kentohe"}, ["blf"] = {"Buol"}, ["blh"] = {"Kuwaa"}, ["bli"] = {"Bolia"}, ["blj"] = {"Bolongan"}, ["blk"] = {"Pa'o Karen", "Pa'O"}, ["bll"] = {"Biloxi"}, ["blm"] = {"Beli (South Sudan)"}, ["bln"] = {"Southern Catanduanes Bikol"}, ["blo"] = {"Anii"}, ["blp"] = {"Blablanga"}, ["blq"] = {"Baluan-Pam"}, ["blr"] = {"Blang"}, ["bls"] = {"Balaesang"}, ["blt"] = {"Tai Dam"}, ["blv"] = {"Kibala", "Bolo"}, ["blw"] = {"Balangao"}, ["blx"] = {"Mag-Indi Ayta"}, ["bly"] = {"Notre"}, ["blz"] = {"Balantak"}, ["bma"] = {"Lame"}, ["bmb"] = {"Bembe"}, ["bmc"] = {"Biem"}, ["bmd"] = {"Baga Manduri"}, ["bme"] = {"Limassa"}, ["bmf"] = {"Bom-Kim"}, ["bmg"] = {"Bamwe"}, ["bmh"] = {"Kein"}, ["bmi"] = {"Bagirmi"}, ["bmj"] = {"Bote-Majhi"}, ["bmk"] = {"Ghayavi"}, ["bml"] = {"Bomboli"}, ["bmm"] = {"Northern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bmn"] = {"Bina (Papua New Guinea)"}, ["bmo"] = {"Bambalang"}, ["bmp"] = {"Bulgebi"}, ["bmq"] = {"Bomu"}, ["bmr"] = {"Muinane"}, ["bms"] = {"Bilma Kanuri"}, ["bmt"] = {"Biao Mon"}, ["bmu"] = {"Somba-Siawari"}, ["bmv"] = {"Bum"}, ["bmw"] = {"Bomwali"}, ["bmx"] = {"Baimak"}, ["bmz"] = {"Baramu"}, ["bna"] = {"Bonerate"}, ["bnb"] = {"Bookan"}, ["bnc"] = {"Bontok"}, ["bnd"] = {"Banda (Indonesia)"}, ["bne"] = {"Bintauna"}, ["bnf"] = {"Masiwang"}, ["bng"] = {"Benga"}, ["bni"] = {"Bangi"}, ["bnj"] = {"Eastern Tawbuid"}, ["bnk"] = {"Bierebo"}, ["bnl"] = {"Boon"}, ["bnm"] = {"Batanga"}, ["bnn"] = {"Bunun"}, ["bno"] = {"Bantoanon"}, ["bnp"] = {"Bola"}, ["bnq"] = {"Bantik"}, ["bnr"] = {"Butmas-Tur"}, ["bns"] = {"Bundeli"}, ["bnt"] = {"Bantu languages"}, ["bnu"] = {"Bentong"}, ["bnv"] = {"Bonerif", "Beneraf", "Edwas"}, ["bnw"] = {"Bisis"}, ["bnx"] = {"Bangubangu"}, ["bny"] = {"Bintulu"}, ["bnz"] = {"Beezen"}, ["boa"] = {"Bora"}, ["bob"] = {"Aweer"}, ["boe"] = {"Mundabli-Mufu"}, ["bof"] = {"Bolon"}, ["bog"] = {"Bamako Sign Language"}, ["boh"] = {"Boma"}, ["boi"] = {"Barbareño"}, ["boj"] = {"Anjam"}, ["bok"] = {"Bonjo"}, ["bol"] = {"Bole"}, ["bom"] = {"Berom"}, ["bon"] = {"Bine"}, ["boo"] = {"Tiemacèwè Bozo"}, ["bop"] = {"Bonkiman"}, ["boq"] = {"Bogaya"}, ["bor"] = {"Borôro"}, ["bot"] = {"Bongo"}, ["bou"] = {"Bondei"}, ["bov"] = {"Tuwuli"}, ["bow"] = {"Rema"}, ["box"] = {"Buamu"}, ["boy"] = {"Bodo (Central African Republic)"}, ["boz"] = {"Tiéyaxo Bozo"}, ["bpa"] = {"Daakaka"}, ["bpc"] = {"Mbuk"}, ["bpd"] = {"Banda-Banda"}, ["bpe"] = {"Bauni"}, ["bpg"] = {"Bonggo"}, ["bph"] = {"Botlikh"}, ["bpi"] = {"Bagupi"}, ["bpj"] = {"Binji"}, ["bpk"] = {"Orowe", "'Ôrôê"}, ["bpl"] = {"Broome Pearling Lugger Pidgin"}, ["bpm"] = {"Biyom"}, ["bpn"] = {"Dzao Min"}, ["bpo"] = {"Anasi"}, ["bpp"] = {"Kaure"}, ["bpq"] = {"Banda Malay"}, ["bpr"] = {"Koronadal Blaan"}, ["bps"] = {"Sarangani Blaan"}, ["bpt"] = {"Barrow Point"}, ["bpu"] = {"Bongu"}, ["bpv"] = {"Bian Marind"}, ["bpw"] = {"Bo (Papua New Guinea)"}, ["bpx"] = {"Palya Bareli"}, ["bpy"] = {"Bishnupriya"}, ["bpz"] = {"Bilba"}, ["bqa"] = {"Tchumbuli"}, ["bqb"] = {"Bagusa"}, ["bqc"] = {"Boko (Benin)", "Boo"}, ["bqd"] = {"Bung"}, ["bqf"] = {"Baga Kaloum"}, ["bqg"] = {"Bago-Kusuntu"}, ["bqh"] = {"Baima"}, ["bqi"] = {"Bakhtiari"}, ["bqj"] = {"Bandial"}, ["bqk"] = {"Banda-Mbrès"}, ["bql"] = {"Karian", "Bilakura"}, ["bqm"] = {"Wumboko"}, ["bqn"] = {"Bulgarian Sign Language"}, ["bqo"] = {"Balo"}, ["bqp"] = {"Busa"}, ["bqq"] = {"Biritai"}, ["bqr"] = {"Burusu"}, ["bqs"] = {"Bosngun"}, ["bqt"] = {"Bamukumbit"}, ["bqu"] = {"Boguru"}, ["bqv"] = {"Koro Wachi", "Begbere-Ejar"}, ["bqw"] = {"Buru (Nigeria)"}, ["bqx"] = {"Baangi"}, ["bqy"] = {"Bengkala Sign Language"}, ["bqz"] = {"Bakaka"}, ["bra"] = {"Braj"}, ["brb"] = {"Brao", "Lave"}, ["brc"] = {"Berbice Creole Dutch"}, ["brd"] = {"Baraamu"}, ["brf"] = {"Bira"}, ["brg"] = {"Baure"}, ["brh"] = {"Brahui"}, ["bri"] = {"Mokpwe"}, ["brj"] = {"Bieria"}, ["brk"] = {"Birked"}, ["brl"] = {"Birwa"}, ["brm"] = {"Barambu"}, ["brn"] = {"Boruca"}, ["bro"] = {"Brokkat"}, ["brp"] = {"Barapasi"}, ["brq"] = {"Breri"}, ["brr"] = {"Birao"}, ["brs"] = {"Baras"}, ["brt"] = {"Bitare"}, ["bru"] = {"Eastern Bru"}, ["brv"] = {"Western Bru"}, ["brw"] = {"Bellari"}, ["brx"] = {"Bodo (India)"}, ["bry"] = {"Burui"}, ["brz"] = {"Bilbil"}, ["bsa"] = {"Abinomn"}, ["bsb"] = {"Brunei Bisaya"}, ["bsc"] = {"Bassari", "Oniyan"}, ["bse"] = {"Wushi"}, ["bsf"] = {"Bauchi"}, ["bsg"] = {"Bashkardi"}, ["bsh"] = {"Kati"}, ["bsi"] = {"Bassossi"}, ["bsj"] = {"Bangwinji"}, ["bsk"] = {"Burushaski"}, ["bsl"] = {"Basa-Gumna"}, ["bsm"] = {"Busami"}, ["bsn"] = {"Barasana-Eduria"}, ["bso"] = {"Buso"}, ["bsp"] = {"Baga Sitemu"}, ["bsq"] = {"Bassa"}, ["bsr"] = {"Bassa-Kontagora"}, ["bss"] = {"Akoose"}, ["bst"] = {"Basketo"}, ["bsu"] = {"Bahonsuai"}, ["bsv"] = {"Baga Sobané"}, ["bsw"] = {"Baiso"}, ["bsx"] = {"Yangkam"}, ["bsy"] = {"Sabah Bisaya"}, ["bta"] = {"Bata"}, ["btc"] = {"Bati (Cameroon)"}, ["btd"] = {"Batak Dairi"}, ["bte"] = {"Gamo-Ningi"}, ["btf"] = {"Birgit"}, ["btg"] = {"Gagnoa Bété"}, ["bth"] = {"Biatah Bidayuh"}, ["bti"] = {"Burate"}, ["btj"] = {"Bacanese Malay"}, ["btk"] = {"Batak languages"}, ["btm"] = {"Batak Mandailing"}, ["btn"] = {"Ratagnon"}, ["bto"] = {"Rinconada Bikol"}, ["btp"] = {"Budibud"}, ["btq"] = {"Batek"}, ["btr"] = {"Baetora"}, ["bts"] = {"Batak Simalungun"}, ["btt"] = {"Bete-Bendi"}, ["btu"] = {"Batu"}, ["btv"] = {"Bateri"}, ["btw"] = {"Butuanon"}, ["btx"] = {"Batak Karo"}, ["bty"] = {"Bobot"}, ["btz"] = {"Batak Alas-Kluet"}, ["bua"] = {"Buriat"}, ["bub"] = {"Bua"}, ["buc"] = {"Bushi"}, ["bud"] = {"Ntcham"}, ["bue"] = {"Beothuk"}, ["buf"] = {"Bushoong"}, ["bug"] = {"Buginese"}, ["buh"] = {"Younuo Bunu"}, ["bui"] = {"Bongili"}, ["buj"] = {"Basa-Gurmana"}, ["buk"] = {"Bugawac"}, ["bum"] = {"Bulu (Cameroon)"}, ["bun"] = {"Sherbro"}, ["buo"] = {"Terei"}, ["bup"] = {"Busoa"}, ["buq"] = {"Brem"}, ["bus"] = {"Bokobaru"}, ["but"] = {"Bungain"}, ["buu"] = {"Budu"}, ["buv"] = {"Bun"}, ["buw"] = {"Bubi"}, ["bux"] = {"Boghom"}, ["buy"] = {"Bullom So"}, ["buz"] = {"Bukwen"}, ["bva"] = {"Barein"}, ["bvb"] = {"Bube"}, ["bvc"] = {"Baelelea"}, ["bvd"] = {"Baeggu"}, ["bve"] = {"Berau Malay"}, ["bvf"] = {"Boor"}, ["bvg"] = {"Bonkeng"}, ["bvh"] = {"Bure"}, ["bvi"] = {"Belanda Viri"}, ["bvj"] = {"Baan"}, ["bvk"] = {"Bukat"}, ["bvl"] = {"Bolivian Sign Language"}, ["bvm"] = {"Bamunka"}, ["bvn"] = {"Buna"}, ["bvo"] = {"Bolgo"}, ["bvp"] = {"Bumang"}, ["bvq"] = {"Birri"}, ["bvr"] = {"Burarra"}, ["bvt"] = {"Bati (Indonesia)"}, ["bvu"] = {"Bukit Malay"}, ["bvv"] = {"Baniva"}, ["bvw"] = {"Boga"}, ["bvx"] = {"Dibole"}, ["bvy"] = {"Baybayanon"}, ["bvz"] = {"Bauzi"}, ["bwa"] = {"Bwatoo"}, ["bwb"] = {"Namosi-Naitasiri-Serua"}, ["bwc"] = {"Bwile"}, ["bwd"] = {"Bwaidoka"}, ["bwe"] = {"Bwe Karen"}, ["bwf"] = {"Boselewa"}, ["bwg"] = {"Barwe"}, ["bwh"] = {"Bishuo"}, ["bwi"] = {"Baniwa"}, ["bwj"] = {"Láá Láá Bwamu"}, ["bwk"] = {"Bauwaki"}, ["bwl"] = {"Bwela"}, ["bwm"] = {"Biwat"}, ["bwn"] = {"Wunai Bunu"}, ["bwo"] = {"Boro (Ethiopia)", "Borna (Ethiopia)"}, ["bwp"] = {"Mandobo Bawah"}, ["bwq"] = {"Southern Bobo Madaré"}, ["bwr"] = {"Bura-Pabir"}, ["bws"] = {"Bomboma"}, ["bwt"] = {"Bafaw-Balong"}, ["bwu"] = {"Buli (Ghana)"}, ["bww"] = {"Bwa"}, ["bwx"] = {"Bu-Nao Bunu"}, ["bwy"] = {"Cwi Bwamu"}, ["bwz"] = {"Bwisi"}, ["bxa"] = {"Tairaha"}, ["bxb"] = {"Belanda Bor"}, ["bxc"] = {"Molengue"}, ["bxd"] = {"Pela"}, ["bxe"] = {"Birale"}, ["bxf"] = {"Bilur", "Minigir"}, ["bxg"] = {"Bangala"}, ["bxh"] = {"Buhutu"}, ["bxi"] = {"Pirlatapa"}, ["bxj"] = {"Bayungu"}, ["bxk"] = {"Bukusu", "Lubukusu"}, ["bxl"] = {"Jalkunan"}, ["bxm"] = {"Mongolia Buriat"}, ["bxn"] = {"Burduna"}, ["bxo"] = {"Barikanchi"}, ["bxp"] = {"Bebil"}, ["bxq"] = {"Beele"}, ["bxr"] = {"Russia Buriat"}, ["bxs"] = {"Busam"}, ["bxu"] = {"China Buriat"}, ["bxv"] = {"Berakou"}, ["bxw"] = {"Bankagooma"}, ["bxz"] = {"Binahari"}, ["bya"] = {"Batak"}, ["byb"] = {"Bikya"}, ["byc"] = {"Ubaghara"}, ["byd"] = {"Benyadu'"}, ["bye"] = {"Pouye"}, ["byf"] = {"Bete"}, ["byg"] = {"Baygo"}, ["byh"] = {"Bhujel"}, ["byi"] = {"Buyu"}, ["byj"] = {"Bina (Nigeria)"}, ["byk"] = {"Biao"}, ["byl"] = {"Bayono"}, ["bym"] = {"Bidjara"}, ["byn"] = {"Bilin", "Blin"}, ["byo"] = {"Biyo"}, ["byp"] = {"Bumaji"}, ["byq"] = {"Basay"}, ["byr"] = {"Baruya", "Yipma"}, ["bys"] = {"Burak"}, ["byt"] = {"Berti"}, ["byv"] = {"Medumba"}, ["byw"] = {"Belhariya"}, ["byx"] = {"Qaqet"}, ["byz"] = {"Banaro"}, ["bza"] = {"Bandi"}, ["bzb"] = {"Andio"}, ["bzc"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bzd"] = {"Bribri"}, ["bze"] = {"Jenaama Bozo"}, ["bzf"] = {"Boikin"}, ["bzg"] = {"Babuza"}, ["bzh"] = {"Mapos Buang"}, ["bzi"] = {"Bisu"}, ["bzj"] = {"Belize Kriol English"}, ["bzk"] = {"Nicaragua Creole English"}, ["bzl"] = {"Boano (Sulawesi)"}, ["bzm"] = {"Bolondo"}, ["bzn"] = {"Boano (Maluku)"}, ["bzo"] = {"Bozaba"}, ["bzp"] = {"Kemberano"}, ["bzq"] = {"Buli (Indonesia)"}, ["bzr"] = {"Biri"}, ["bzs"] = {"Brazilian Sign Language"}, ["bzt"] = {"Brithenig"}, ["bzu"] = {"Burmeso"}, ["bzv"] = {"Naami"}, ["bzw"] = {"Basa (Nigeria)"}, ["bzx"] = {"Kɛlɛngaxo Bozo"}, ["bzy"] = {"Obanliku"}, ["bzz"] = {"Evant"}, ["caa"] = {"Chortí"}, ["cab"] = {"Garifuna"}, ["cac"] = {"Chuj"}, ["cad"] = {"Caddo"}, ["cae"] = {"Lehar", "Laalaa"}, ["caf"] = {"Southern Carrier"}, ["cag"] = {"Nivaclé"}, ["cah"] = {"Cahuarano"}, ["cai"] = {"Central American Indian languages"}, ["caj"] = {"Chané"}, ["cak"] = {"Kaqchikel", "Cakchiquel"}, ["cal"] = {"Carolinian"}, ["cam"] = {"Cemuhî"}, ["can"] = {"Chambri"}, ["cao"] = {"Chácobo"}, ["cap"] = {"Chipaya"}, ["caq"] = {"Car Nicobarese"}, ["car"] = {"Galibi Carib"}, ["cas"] = {"Tsimané"}, ["cau"] = {"Caucasian languages"}, ["cav"] = {"Cavineña"}, ["caw"] = {"Callawalla"}, ["cax"] = {"Chiquitano"}, ["cay"] = {"Cayuga"}, ["caz"] = {"Canichana"}, ["cba"] = {"Chibchan languages"}, ["cbb"] = {"Cabiyarí"}, ["cbc"] = {"Carapana"}, ["cbd"] = {"Carijona"}, ["cbg"] = {"Chimila"}, ["cbi"] = {"Chachi"}, ["cbj"] = {"Ede Cabe"}, ["cbk"] = {"Chavacano"}, ["cbl"] = {"Bualkhaw Chin"}, ["cbn"] = {"Nyahkur"}, ["cbo"] = {"Izora"}, ["cbq"] = {"Tsucuba", "Cuba"}, ["cbr"] = {"Cashibo-Cacataibo"}, ["cbs"] = {"Cashinahua"}, ["cbt"] = {"Chayahuita"}, ["cbu"] = {"Candoshi-Shapra"}, ["cbv"] = {"Cacua"}, ["cbw"] = {"Kinabalian"}, ["cby"] = {"Carabayo"}, ["ccc"] = {"Chamicuro"}, ["ccd"] = {"Cafundo Creole"}, ["cce"] = {"Chopi"}, ["ccg"] = {"Samba Daka"}, ["cch"] = {"Atsam"}, ["ccj"] = {"Kasanga"}, ["ccl"] = {"Cutchi-Swahili"}, ["ccm"] = {"Malaccan Creole Malay"}, ["ccn"] = {"North Caucasian languages"}, ["cco"] = {"Comaltepec Chinantec"}, ["ccp"] = {"Chakma"}, ["ccr"] = {"Cacaopera"}, ["ccs"] = {"South Caucasian languages"}, ["cda"] = {"Choni"}, ["cdc"] = {"Chadic languages"}, ["cdd"] = {"Caddoan languages"}, ["cde"] = {"Chenchu"}, ["cdf"] = {"Chiru"}, ["cdh"] = {"Chambeali"}, ["cdi"] = {"Chodri"}, ["cdj"] = {"Churahi"}, ["cdm"] = {"Chepang"}, ["cdn"] = {"Chaudangsi"}, ["cdo"] = {"Min Dong Chinese"}, ["cdr"] = {"Cinda-Regi-Tiyal"}, ["cds"] = {"Chadian Sign Language"}, ["cdy"] = {"Chadong"}, ["cdz"] = {"Koda"}, ["cea"] = {"Lower Chehalis"}, ["ceb"] = {"Cebuano"}, ["ceg"] = {"Chamacoco"}, ["cek"] = {"Eastern Khumi Chin"}, ["cel"] = {"Celtic languages"}, ["cen"] = {"Cen"}, ["cet"] = {"Centúúm"}, ["cey"] = {"Ekai Chin"}, ["cfa"] = {"Dijim-Bwilim"}, ["cfd"] = {"Cara"}, ["cfg"] = {"Como Karim"}, ["cfm"] = {"Falam Chin"}, ["cga"] = {"Changriwa"}, ["cgc"] = {"Kagayanen"}, ["cgg"] = {"Chiga"}, ["cgk"] = {"Chocangacakha"}, ["chb"] = {"Chibcha"}, ["chc"] = {"Catawba"}, ["chd"] = {"Highland Oaxaca Chontal"}, ["chf"] = {"Tabasco Chontal"}, ["chg"] = {"Chagatai"}, ["chh"] = {"Chinook"}, ["chj"] = {"Ojitlán Chinantec"}, ["chk"] = {"Chuukese"}, ["chl"] = {"Cahuilla"}, ["chm"] = {"Mari (Russia)"}, ["chn"] = {"Chinook jargon"}, ["cho"] = {"Choctaw"}, ["chp"] = {"Chipewyan", "Dene Suline"}, ["chq"] = {"Quiotepec Chinantec"}, ["chr"] = {"Cherokee"}, ["cht"] = {"Cholón"}, ["chw"] = {"Chuwabu"}, ["chx"] = {"Chantyal"}, ["chy"] = {"Cheyenne"}, ["chz"] = {"Ozumacín Chinantec"}, ["cia"] = {"Cia-Cia"}, ["cib"] = {"Ci Gbe"}, ["cic"] = {"Chickasaw"}, ["cid"] = {"Chimariko"}, ["cie"] = {"Cineni"}, ["cih"] = {"Chinali"}, ["cik"] = {"Chitkuli Kinnauri"}, ["cim"] = {"Cimbrian"}, ["cin"] = {"Cinta Larga"}, ["cip"] = {"Chiapanec"}, ["cir"] = {"Tiri", "Haméa", "Méa"}, ["ciw"] = {"Chippewa"}, ["ciy"] = {"Chaima"}, ["cja"] = {"Western Cham"}, ["cje"] = {"Chru"}, ["cjh"] = {"Upper Chehalis"}, ["cji"] = {"Chamalal"}, ["cjk"] = {"Chokwe"}, ["cjm"] = {"Eastern Cham"}, ["cjn"] = {"Chenapian"}, ["cjo"] = {"Ashéninka Pajonal"}, ["cjp"] = {"Cabécar"}, ["cjs"] = {"Shor"}, ["cjv"] = {"Chuave"}, ["cjy"] = {"Jinyu Chinese"}, ["ckb"] = {"Central Kurdish"}, ["ckh"] = {"Chak"}, ["ckl"] = {"Cibak"}, ["ckm"] = {"Chakavian"}, ["ckn"] = {"Kaang Chin"}, ["cko"] = {"Anufo"}, ["ckq"] = {"Kajakse"}, ["ckr"] = {"Kairak"}, ["cks"] = {"Tayo"}, ["ckt"] = {"Chukot"}, ["cku"] = {"Koasati"}, ["ckv"] = {"Kavalan"}, ["ckx"] = {"Caka"}, ["cky"] = {"Cakfem-Mushere"}, ["ckz"] = {"Cakchiquel-Quiché Mixed Language"}, ["cla"] = {"Ron"}, ["clc"] = {"Chilcotin", "Tsilhqot’in"}, ["cld"] = {"Chaldean Neo-Aramaic"}, ["cle"] = {"Lealao Chinantec"}, ["clh"] = {"Chilisso"}, ["cli"] = {"Chakali"}, ["clj"] = {"Laitu Chin"}, ["clk"] = {"Idu-Mishmi"}, ["cll"] = {"Chala"}, ["clm"] = {"Klallam", "Clallam"}, ["clo"] = {"Lowland Oaxaca Chontal"}, ["cls"] = {"Classical Sanskrit"}, ["clt"] = {"Lautu Chin"}, ["clu"] = {"Caluyanun"}, ["clw"] = {"Chulym"}, ["cly"] = {"Eastern Highland Chatino"}, ["cma"] = {"Maa"}, ["cmc"] = {"Chamic languages"}, ["cme"] = {"Cerma"}, ["cmg"] = {"Classical Mongolian"}, ["cmi"] = {"Emberá-Chamí"}, ["cml"] = {"Campalagian"}, ["cmm"] = {"Michigamea"}, ["cmn"] = {"Mandarin Chinese"}, ["cmo"] = {"Central Mnong"}, ["cmr"] = {"Mro-Khimi Chin"}, ["cms"] = {"Messapic"}, ["cmt"] = {"Camtho"}, ["cna"] = {"Changthang"}, ["cnb"] = {"Chinbon Chin"}, ["cnc"] = {"Côông"}, ["cng"] = {"Northern Qiang"}, ["cnh"] = {"Hakha Chin", "Haka Chin"}, ["cni"] = {"Asháninka"}, ["cnk"] = {"Khumi Chin"}, ["cnl"] = {"Lalana Chinantec"}, ["cno"] = {"Con"}, ["cnp"] = {"Northern Ping Chinese", "Northern Pinghua"}, ["cnq"] = {"Chung"}, ["cnr"] = {"Montenegrin"}, ["cns"] = {"Central Asmat"}, ["cnt"] = {"Tepetotutla Chinantec"}, ["cnu"] = {"Chenoua"}, ["cnw"] = {"Ngawn Chin"}, ["cnx"] = {"Middle Cornish"}, ["coa"] = {"Cocos Islands Malay"}, ["cob"] = {"Chicomuceltec"}, ["coc"] = {"Cocopa"}, ["cod"] = {"Cocama-Cocamilla"}, ["coe"] = {"Koreguaje"}, ["cof"] = {"Colorado"}, ["cog"] = {"Chong"}, ["coh"] = {"Chonyi-Dzihana-Kauma", "Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"}, ["coj"] = {"Cochimi"}, ["cok"] = {"Santa Teresa Cora"}, ["col"] = {"Columbia-Wenatchi"}, ["com"] = {"Comanche"}, ["con"] = {"Cofán"}, ["coo"] = {"Comox"}, ["cop"] = {"Coptic"}, ["coq"] = {"Coquille"}, ["cot"] = {"Caquinte"}, ["cou"] = {"Wamey"}, ["cov"] = {"Cao Miao"}, ["cow"] = {"Cowlitz"}, ["cox"] = {"Nanti"}, ["coz"] = {"Chochotec"}, ["cpa"] = {"Palantla Chinantec"}, ["cpb"] = {"Ucayali-Yurúa Ashéninka"}, ["cpc"] = {"Ajyíninka Apurucayali"}, ["cpe"] = {"English-based creoles and pidgins"}, ["cpf"] = {"French-based creoles and pidgins"}, ["cpg"] = {"Cappadocian Greek"}, ["cpi"] = {"Chinese Pidgin English"}, ["cpn"] = {"Cherepon"}, ["cpo"] = {"Kpeego"}, ["cpp"] = {"Portuguese-based creoles and pidgins"}, ["cps"] = {"Capiznon"}, ["cpu"] = {"Pichis Ashéninka"}, ["cpx"] = {"Pu-Xian Chinese"}, ["cpy"] = {"South Ucayali Ashéninka"}, ["cqd"] = {"Chuanqiandian Cluster Miao"}, ["cra"] = {"Chara"}, ["crb"] = {"Island Carib"}, ["crc"] = {"Lonwolwol"}, ["crd"] = {"Coeur d'Alene"}, ["crf"] = {"Caramanta"}, ["crg"] = {"Michif"}, ["crh"] = {"Crimean Tatar", "Crimean Turkish"}, ["cri"] = {"Sãotomense"}, ["crj"] = {"Southern East Cree"}, ["crk"] = {"Plains Cree"}, ["crl"] = {"Northern East Cree"}, ["crm"] = {"Moose Cree"}, ["crn"] = {"El Nayar Cora"}, ["cro"] = {"Crow"}, ["crp"] = {"Creoles and pidgins"}, ["crq"] = {"Iyo'wujwa Chorote"}, ["crr"] = {"Carolina Algonquian"}, ["crs"] = {"Seselwa Creole French"}, ["crt"] = {"Iyojwa'ja Chorote"}, ["crv"] = {"Chaura"}, ["crw"] = {"Chrau"}, ["crx"] = {"Carrier"}, ["cry"] = {"Cori"}, ["crz"] = {"Cruzeño"}, ["csa"] = {"Chiltepec Chinantec"}, ["csb"] = {"Kashubian"}, ["csc"] = {"Catalan Sign Language", "Lengua de señas catalana", "Llengua de Signes Catalana"}, ["csd"] = {"Chiangmai Sign Language"}, ["cse"] = {"Czech Sign Language"}, ["csf"] = {"Cuba Sign Language"}, ["csg"] = {"Chilean Sign Language"}, ["csh"] = {"Asho Chin"}, ["csi"] = {"Coast Miwok"}, ["csj"] = {"Songlai Chin"}, ["csk"] = {"Jola-Kasa"}, ["csl"] = {"Chinese Sign Language"}, ["csm"] = {"Central Sierra Miwok"}, ["csn"] = {"Colombian Sign Language"}, ["cso"] = {"Sochiapam Chinantec", "Sochiapan Chinantec"}, ["csp"] = {"Southern Ping Chinese", "Southern Pinghua"}, ["csq"] = {"Croatia Sign Language"}, ["csr"] = {"Costa Rican Sign Language"}, ["css"] = {"Southern Ohlone"}, ["cst"] = {"Northern Ohlone"}, ["csu"] = {"Central Sudanic languages"}, ["csv"] = {"Sumtu Chin"}, ["csw"] = {"Swampy Cree"}, ["csx"] = {"Cambodian Sign Language"}, ["csy"] = {"Siyin Chin"}, ["csz"] = {"Coos"}, ["cta"] = {"Tataltepec Chatino"}, ["ctc"] = {"Chetco"}, ["ctd"] = {"Tedim Chin"}, ["cte"] = {"Tepinapa Chinantec"}, ["ctg"] = {"Chittagonian"}, ["cth"] = {"Thaiphum Chin"}, ["ctl"] = {"Tlacoatzintepec Chinantec"}, ["ctm"] = {"Chitimacha"}, ["ctn"] = {"Chhintange"}, ["cto"] = {"Emberá-Catío"}, ["ctp"] = {"Western Highland Chatino"}, ["cts"] = {"Northern Catanduanes Bikol"}, ["ctt"] = {"Wayanad Chetti"}, ["ctu"] = {"Chol"}, ["cty"] = {"Moundadan Chetty"}, ["ctz"] = {"Zacatepec Chatino"}, ["cua"] = {"Cua"}, ["cub"] = {"Cubeo"}, ["cuc"] = {"Usila Chinantec"}, ["cuh"] = {"Chuka", "Gichuka"}, ["cui"] = {"Cuiba"}, ["cuj"] = {"Mashco Piro"}, ["cuk"] = {"San Blas Kuna"}, ["cul"] = {"Culina", "Kulina"}, ["cuo"] = {"Cumanagoto"}, ["cup"] = {"Cupeño"}, ["cuq"] = {"Cun"}, ["cur"] = {"Chhulung"}, ["cus"] = {"Cushitic languages"}, ["cut"] = {"Teutila Cuicatec"}, ["cuu"] = {"Tai Ya"}, ["cuv"] = {"Cuvok"}, ["cuw"] = {"Chukwa"}, ["cux"] = {"Tepeuxila Cuicatec"}, ["cuy"] = {"Cuitlatec"}, ["cvg"] = {"Chug"}, ["cvn"] = {"Valle Nacional Chinantec"}, ["cwa"] = {"Kabwa"}, ["cwb"] = {"Maindo"}, ["cwd"] = {"Woods Cree"}, ["cwe"] = {"Kwere"}, ["cwg"] = {"Chewong", "Cheq Wong"}, ["cwt"] = {"Kuwaataay"}, ["cxh"] = {"Cha'ari"}, ["cya"] = {"Nopala Chatino"}, ["cyb"] = {"Cayubaba"}, ["cyo"] = {"Cuyonon"}, ["czh"] = {"Huizhou Chinese"}, ["czk"] = {"Knaanic"}, ["czn"] = {"Zenzontepec Chatino"}, ["czo"] = {"Min Zhong Chinese"}, ["czt"] = {"Zotung Chin"}, ["daa"] = {"Dangaléat"}, ["dac"] = {"Dambi"}, ["dad"] = {"Marik"}, ["dae"] = {"Duupa"}, ["dag"] = {"Dagbani"}, ["dah"] = {"Gwahatike"}, ["dai"] = {"Day"}, ["daj"] = {"Dar Fur Daju"}, ["dak"] = {"Dakota"}, ["dal"] = {"Dahalo"}, ["dam"] = {"Damakawa"}, ["dao"] = {"Daai Chin"}, ["daq"] = {"Dandami Maria"}, ["dar"] = {"Dargwa"}, ["das"] = {"Daho-Doo"}, ["dau"] = {"Dar Sila Daju"}, ["dav"] = {"Taita", "Dawida"}, ["daw"] = {"Davawenyo"}, ["dax"] = {"Dayi"}, ["day"] = {"Land Dayak languages"}, ["daz"] = {"Moi-Wadea", "Dao"}, ["dba"] = {"Bangime"}, ["dbb"] = {"Deno"}, ["dbd"] = {"Dadiya"}, ["dbe"] = {"Dabe"}, ["dbf"] = {"Edopi"}, ["dbg"] = {"Dogul Dom Dogon"}, ["dbi"] = {"Doka"}, ["dbj"] = {"Ida'an"}, ["dbl"] = {"Dyirbal"}, ["dbm"] = {"Duguri"}, ["dbn"] = {"Duriankere"}, ["dbo"] = {"Dulbu"}, ["dbp"] = {"Duwai"}, ["dbq"] = {"Daba"}, ["dbr"] = {"Dabarre"}, ["dbt"] = {"Ben Tey Dogon"}, ["dbu"] = {"Bondum Dom Dogon"}, ["dbv"] = {"Dungu"}, ["dbw"] = {"Bankan Tey Dogon"}, ["dby"] = {"Dibiyaso"}, ["dcc"] = {"Deccan"}, ["dcr"] = {"Negerhollands"}, ["dda"] = {"Dadi Dadi"}, ["ddd"] = {"Dongotono"}, ["dde"] = {"Doondo"}, ["ddg"] = {"Fataluku"}, ["ddi"] = {"West Goodenough"}, ["ddj"] = {"Jaru"}, ["ddn"] = {"Dendi (Benin)"}, ["ddo"] = {"Dido"}, ["ddr"] = {"Dhudhuroa"}, ["dds"] = {"Donno So Dogon"}, ["ddw"] = {"Dawera-Daweloor"}, ["dec"] = {"Dagik"}, ["ded"] = {"Dedua"}, ["dee"] = {"Dewoin"}, ["def"] = {"Dezfuli"}, ["deg"] = {"Degema"}, ["deh"] = {"Dehwari"}, ["dei"] = {"Demisa"}, ["del"] = {"Delaware"}, ["dem"] = {"Dem"}, ["den"] = {"Slavey"}, ["dep"] = {"Pidgin Delaware"}, ["deq"] = {"Dendi (Central African Republic)"}, ["der"] = {"Deori"}, ["des"] = {"Desano"}, ["dev"] = {"Domung"}, ["dez"] = {"Dengese"}, ["dga"] = {"Southern Dagaare"}, ["dgb"] = {"Bunoge Dogon"}, ["dgc"] = {"Casiguran Dumagat Agta"}, ["dgd"] = {"Dagaari Dioula"}, ["dge"] = {"Degenan"}, ["dgg"] = {"Doga"}, ["dgh"] = {"Dghwede"}, ["dgi"] = {"Northern Dagara"}, ["dgk"] = {"Dagba"}, ["dgl"] = {"Andaandi", "Dongolawi"}, ["dgn"] = {"Dagoman"}, ["dgo"] = {"Dogri (individual language)"}, ["dgr"] = {"Tlicho", "Dogrib", "Tłı̨chǫ"}, ["dgs"] = {"Dogoso"}, ["dgt"] = {"Ndra'ngith"}, ["dgw"] = {"Daungwurrung"}, ["dgx"] = {"Doghoro"}, ["dgz"] = {"Daga"}, ["dhd"] = {"Dhundari"}, ["dhg"] = {"Dhangu-Djangu", "Dhangu", "Djangu"}, ["dhi"] = {"Dhimal"}, ["dhl"] = {"Dhalandji"}, ["dhm"] = {"Zemba"}, ["dhn"] = {"Dhanki"}, ["dho"] = {"Dhodia"}, ["dhr"] = {"Dhargari"}, ["dhs"] = {"Dhaiso"}, ["dhu"] = {"Dhurga"}, ["dhv"] = {"Dehu", "Drehu"}, ["dhw"] = {"Dhanwar (Nepal)"}, ["dhx"] = {"Dhungaloo"}, ["dia"] = {"Dia"}, ["dib"] = {"South Central Dinka"}, ["dic"] = {"Lakota Dida"}, ["did"] = {"Didinga"}, ["dif"] = {"Dieri", "Diyari"}, ["dig"] = {"Digo", "Chidigo"}, ["dih"] = {"Kumiai"}, ["dii"] = {"Dimbong"}, ["dij"] = {"Dai"}, ["dik"] = {"Southwestern Dinka"}, ["dil"] = {"Dilling"}, ["dim"] = {"Dime"}, ["din"] = {"Dinka"}, ["dio"] = {"Dibo"}, ["dip"] = {"Northeastern Dinka"}, ["diq"] = {"Dimli (individual language)"}, ["dir"] = {"Dirim"}, ["dis"] = {"Dimasa"}, ["diu"] = {"Diriku"}, ["diw"] = {"Northwestern Dinka"}, ["dix"] = {"Dixon Reef"}, ["diy"] = {"Diuwe"}, ["diz"] = {"Ding"}, ["dja"] = {"Djadjawurrung"}, ["djb"] = {"Djinba"}, ["djc"] = {"Dar Daju Daju"}, ["djd"] = {"Djamindjung", "Ngaliwurru"}, ["dje"] = {"Zarma"}, ["djf"] = {"Djangun"}, ["dji"] = {"Djinang"}, ["djj"] = {"Djeebbana"}, ["djk"] = {"Eastern Maroon Creole", "Businenge Tongo", "Nenge"}, ["djm"] = {"Jamsay Dogon"}, ["djn"] = {"Jawoyn", "Djauan"}, ["djo"] = {"Jangkang"}, ["djr"] = {"Djambarrpuyngu"}, ["dju"] = {"Kapriman"}, ["djw"] = {"Djawi"}, ["dka"] = {"Dakpakha"}, ["dkg"] = {"Kadung"}, ["dkk"] = {"Dakka"}, ["dkr"] = {"Kuijau"}, ["dks"] = {"Southeastern Dinka"}, ["dkx"] = {"Mazagway"}, ["dlg"] = {"Dolgan"}, ["dlk"] = {"Dahalik"}, ["dlm"] = {"Dalmatian"}, ["dln"] = {"Darlong"}, ["dma"] = {"Duma"}, ["dmb"] = {"Mombo Dogon"}, ["dmc"] = {"Gavak"}, ["dmd"] = {"Madhi Madhi"}, ["dme"] = {"Dugwor"}, ["dmf"] = {"Medefaidrin"}, ["dmg"] = {"Upper Kinabatangan"}, ["dmk"] = {"Domaaki"}, ["dml"] = {"Dameli"}, ["dmm"] = {"Dama"}, ["dmn"] = {"Mande languages"}, ["dmo"] = {"Kemedzung"}, ["dmr"] = {"East Damar"}, ["dms"] = {"Dampelas"}, ["dmu"] = {"Dubu", "Tebi"}, ["dmv"] = {"Dumpas"}, ["dmw"] = {"Mudburra"}, ["dmx"] = {"Dema"}, ["dmy"] = {"Demta", "Sowari"}, ["dna"] = {"Upper Grand Valley Dani"}, ["dnd"] = {"Daonda"}, ["dne"] = {"Ndendeule"}, ["dng"] = {"Dungan"}, ["dni"] = {"Lower Grand Valley Dani"}, ["dnj"] = {"Dan"}, ["dnk"] = {"Dengka"}, ["dnn"] = {"Dzùùngoo"}, ["dno"] = {"Ndrulo", "Northern Lendu"}, ["dnr"] = {"Danaru"}, ["dnt"] = {"Mid Grand Valley Dani"}, ["dnu"] = {"Danau"}, ["dnv"] = {"Danu"}, ["dnw"] = {"Western Dani"}, ["dny"] = {"Dení"}, ["doa"] = {"Dom"}, ["dob"] = {"Dobu"}, ["doc"] = {"Northern Dong"}, ["doe"] = {"Doe"}, ["dof"] = {"Domu"}, ["doh"] = {"Dong"}, ["doi"] = {"Dogri (macrolanguage)"}, ["dok"] = {"Dondo"}, ["dol"] = {"Doso"}, ["don"] = {"Toura (Papua New Guinea)"}, ["doo"] = {"Dongo"}, ["dop"] = {"Lukpa"}, ["doq"] = {"Dominican Sign Language"}, ["dor"] = {"Dori'o"}, ["dos"] = {"Dogosé"}, ["dot"] = {"Dass"}, ["dov"] = {"Dombe"}, ["dow"] = {"Doyayo"}, ["dox"] = {"Bussa"}, ["doy"] = {"Dompo"}, ["doz"] = {"Dorze"}, ["dpp"] = {"Papar"}, ["dra"] = {"Dravidian languages"}, ["drb"] = {"Dair"}, ["drc"] = {"Minderico"}, ["drd"] = {"Darmiya"}, ["dre"] = {"Dolpo"}, ["drg"] = {"Rungus"}, ["dri"] = {"C'Lela"}, ["drl"] = {"Paakantyi"}, ["drn"] = {"West Damar"}, ["dro"] = {"Daro-Matu Melanau"}, ["drq"] = {"Dura"}, ["drs"] = {"Gedeo"}, ["drt"] = {"Drents"}, ["dru"] = {"Rukai"}, ["dry"] = {"Darai"}, ["dsb"] = {"Lower Sorbian"}, ["dse"] = {"Dutch Sign Language"}, ["dsh"] = {"Daasanach"}, ["dsi"] = {"Disa"}, ["dsk"] = {"Dokshi"}, ["dsl"] = {"Danish Sign Language"}, ["dsn"] = {"Dusner"}, ["dso"] = {"Desiya"}, ["dsq"] = {"Tadaksahak"}, ["dsz"] = {"Mardin Sign Language"}, ["dta"] = {"Daur"}, ["dtb"] = {"Labuk-Kinabatangan Kadazan"}, ["dtd"] = {"Ditidaht"}, ["dth"] = {"Adithinngithigh"}, ["dti"] = {"Ana Tinga Dogon"}, ["dtk"] = {"Tene Kan Dogon"}, ["dtm"] = {"Tomo Kan Dogon"}, ["dtn"] = {"Daatsʼíin"}, ["dto"] = {"Tommo So Dogon"}, ["dtp"] = {"Kadazan Dusun", "Central Dusun"}, ["dtr"] = {"Lotud"}, ["dts"] = {"Toro So Dogon"}, ["dtt"] = {"Toro Tegu Dogon"}, ["dtu"] = {"Tebul Ure Dogon"}, ["dty"] = {"Dotyali"}, ["dua"] = {"Duala"}, ["dub"] = {"Dubli"}, ["duc"] = {"Duna"}, ["due"] = {"Umiray Dumaget Agta"}, ["duf"] = {"Dumbea", "Drubea"}, ["dug"] = {"Duruma", "Chiduruma"}, ["duh"] = {"Dungra Bhil"}, ["dui"] = {"Dumun"}, ["duk"] = {"Uyajitaya"}, ["dul"] = {"Alabat Island Agta"}, ["dum"] = {"Middle Dutch (ca. 1050-1350)"}, ["dun"] = {"Dusun Deyah"}, ["duo"] = {"Dupaninan Agta"}, ["dup"] = {"Duano"}, ["duq"] = {"Dusun Malang"}, ["dur"] = {"Dii"}, ["dus"] = {"Dumi"}, ["duu"] = {"Drung"}, ["duv"] = {"Duvle"}, ["duw"] = {"Dusun Witu"}, ["dux"] = {"Duungooma"}, ["duy"] = {"Dicamay Agta"}, ["duz"] = {"Duli-Gey"}, ["dva"] = {"Duau"}, ["dwa"] = {"Diri"}, ["dwk"] = {"Dawik Kui"}, ["dwr"] = {"Dawro"}, ["dws"] = {"Dutton World Speedwords"}, ["dwu"] = {"Dhuwal"}, ["dww"] = {"Dawawa"}, ["dwy"] = {"Dhuwaya"}, ["dwz"] = {"Dewas Rai"}, ["dya"] = {"Dyan"}, ["dyb"] = {"Dyaberdyaber"}, ["dyd"] = {"Dyugun"}, ["dyg"] = {"Villa Viciosa Agta"}, ["dyi"] = {"Djimini Senoufo"}, ["dyl"] = {"Bhutanese Sign Language"}, ["dym"] = {"Yanda Dom Dogon"}, ["dyn"] = {"Dyangadi", "Dhanggatti"}, ["dyo"] = {"Jola-Fonyi"}, ["dyr"] = {"Dyarim"}, ["dyu"] = {"Dyula"}, ["dyy"] = {"Djabugay", "Dyaabugay"}, ["dza"] = {"Tunzu"}, ["dzd"] = {"Daza"}, ["dze"] = {"Djiwarli"}, ["dzg"] = {"Dazaga"}, ["dzl"] = {"Dzalakha"}, ["dzn"] = {"Dzando"}, ["eaa"] = {"Karenggapa"}, ["ebc"] = {"Beginci"}, ["ebg"] = {"Ebughu"}, ["ebk"] = {"Eastern Bontok"}, ["ebo"] = {"Teke-Ebo"}, ["ebr"] = {"Ebrié"}, ["ebu"] = {"Embu", "Kiembu"}, ["ecr"] = {"Eteocretan"}, ["ecs"] = {"Ecuadorian Sign Language"}, ["ecy"] = {"Eteocypriot"}, ["eee"] = {"E"}, ["efa"] = {"Efai"}, ["efe"] = {"Efe"}, ["efi"] = {"Efik"}, ["ega"] = {"Ega"}, ["egl"] = {"Emilian"}, ["egm"] = {"Benamanga"}, ["ego"] = {"Eggon"}, ["egx"] = {"Egyptian languages"}, ["egy"] = {"Egyptian (Ancient)"}, ["ehs"] = {"Miyakubo Sign Language"}, ["ehu"] = {"Ehueun"}, ["eip"] = {"Eipomek"}, ["eit"] = {"Eitiep"}, ["eiv"] = {"Askopan"}, ["eja"] = {"Ejamat"}, ["eka"] = {"Ekajuk"}, ["eke"] = {"Ekit"}, ["ekg"] = {"Ekari"}, ["eki"] = {"Eki"}, ["ekk"] = {"Standard Estonian"}, ["ekl"] = {"Kol (Bangladesh)", "Kol"}, ["ekm"] = {"Elip"}, ["eko"] = {"Koti"}, ["ekp"] = {"Ekpeye"}, ["ekr"] = {"Yace"}, ["eky"] = {"Eastern Kayah"}, ["ele"] = {"Elepi"}, ["elh"] = {"El Hugeirat"}, ["eli"] = {"Nding"}, ["elk"] = {"Elkei"}, ["elm"] = {"Eleme"}, ["elo"] = {"El Molo"}, ["elu"] = {"Elu"}, ["elx"] = {"Elamite"}, ["ema"] = {"Emai-Iuleha-Ora"}, ["emb"] = {"Embaloh"}, ["eme"] = {"Emerillon"}, ["emg"] = {"Eastern Meohang"}, ["emi"] = {"Mussau-Emira"}, ["emk"] = {"Eastern Maninkakan"}, ["emm"] = {"Mamulique"}, ["emn"] = {"Eman"}, ["emp"] = {"Northern Emberá"}, ["emq"] = {"Eastern Minyag"}, ["ems"] = {"Pacific Gulf Yupik"}, ["emu"] = {"Eastern Muria"}, ["emw"] = {"Emplawas"}, ["emx"] = {"Erromintxela"}, ["emy"] = {"Epigraphic Mayan"}, ["emz"] = {"Mbessa"}, ["ena"] = {"Apali"}, ["enb"] = {"Markweeta"}, ["enc"] = {"En"}, ["end"] = {"Ende"}, ["enf"] = {"Forest Enets"}, ["enh"] = {"Tundra Enets"}, ["enl"] = {"Enlhet"}, ["enm"] = {"Middle English (1100-1500)"}, ["enn"] = {"Engenni"}, ["eno"] = {"Enggano"}, ["enq"] = {"Enga"}, ["enr"] = {"Emumu", "Emem"}, ["enu"] = {"Enu"}, ["env"] = {"Enwan (Edo State)"}, ["enw"] = {"Enwan (Akwa Ibom State)"}, ["enx"] = {"Enxet"}, ["eot"] = {"Beti (Côte d'Ivoire)"}, ["epi"] = {"Epie"}, ["era"] = {"Eravallan"}, ["erg"] = {"Sie"}, ["erh"] = {"Eruwa"}, ["eri"] = {"Ogea"}, ["erk"] = {"South Efate"}, ["ero"] = {"Horpa"}, ["err"] = {"Erre"}, ["ers"] = {"Ersu"}, ["ert"] = {"Eritai"}, ["erw"] = {"Erokwanas"}, ["ese"] = {"Ese Ejja"}, ["esg"] = {"Aheri Gondi"}, ["esh"] = {"Eshtehardi"}, ["esi"] = {"North Alaskan Inupiatun"}, ["esk"] = {"Northwest Alaska Inupiatun"}, ["esl"] = {"Egypt Sign Language"}, ["esm"] = {"Esuma"}, ["esn"] = {"Salvadoran Sign Language"}, ["eso"] = {"Estonian Sign Language"}, ["esq"] = {"Esselen"}, ["ess"] = {"Central Siberian Yupik"}, ["esu"] = {"Central Yupik"}, ["esx"] = {"Eskimo-Aleut languages"}, ["esy"] = {"Eskayan"}, ["etb"] = {"Etebi"}, ["etc"] = {"Etchemin"}, ["eth"] = {"Ethiopian Sign Language"}, ["etn"] = {"Eton (Vanuatu)"}, ["eto"] = {"Eton (Cameroon)"}, ["etr"] = {"Edolo"}, ["ets"] = {"Yekhee"}, ["ett"] = {"Etruscan"}, ["etu"] = {"Ejagham"}, ["etx"] = {"Eten"}, ["etz"] = {"Semimi"}, ["eud"] = {"Eudeve"}, ["euq"] = {"Basque (family)"}, ["eve"] = {"Even"}, ["evh"] = {"Uvbie"}, ["evn"] = {"Evenki"}, ["ewo"] = {"Ewondo"}, ["ext"] = {"Extremaduran"}, ["eya"] = {"Eyak"}, ["eyo"] = {"Keiyo"}, ["eza"] = {"Ezaa"}, ["eze"] = {"Uzekwe"}, ["faa"] = {"Fasu"}, ["fab"] = {"Fa d'Ambu"}, ["fad"] = {"Wagi"}, ["faf"] = {"Fagani"}, ["fag"] = {"Finongan"}, ["fah"] = {"Baissa Fali"}, ["fai"] = {"Faiwol"}, ["faj"] = {"Faita"}, ["fak"] = {"Fang (Cameroon)"}, ["fal"] = {"South Fali"}, ["fam"] = {"Fam"}, ["fan"] = {"Fang (Equatorial Guinea)"}, ["fap"] = {"Paloor"}, ["far"] = {"Fataleka"}, ["fat"] = {"Fanti"}, ["fau"] = {"Fayu"}, ["fax"] = {"Fala"}, ["fay"] = {"Southwestern Fars"}, ["faz"] = {"Northwestern Fars"}, ["fbl"] = {"West Albay Bikol"}, ["fcs"] = {"Quebec Sign Language"}, ["fer"] = {"Feroge"}, ["ffi"] = {"Foia Foia"}, ["ffm"] = {"Maasina Fulfulde"}, ["fgr"] = {"Fongoro"}, ["fia"] = {"Nobiin"}, ["fie"] = {"Fyer"}, ["fif"] = {"Faifi"}, ["fil"] = {"Filipino", "Pilipino"}, ["fip"] = {"Fipa"}, ["fir"] = {"Firan"}, ["fit"] = {"Tornedalen Finnish", "Meänkieli"}, ["fiu"] = {"Finno-Ugrian languages"}, ["fiw"] = {"Fiwaga"}, ["fkk"] = {"Kirya-Konzəl"}, ["fkv"] = {"Kven Finnish"}, ["fla"] = {"Kalispel-Pend d'Oreille"}, ["flh"] = {"Foau"}, ["fli"] = {"Fali"}, ["fll"] = {"North Fali"}, ["fln"] = {"Flinders Island"}, ["flr"] = {"Fuliiru"}, ["fly"] = {"Flaaitaal", "Tsotsitaal"}, ["fmp"] = {"Fe'fe'"}, ["fmu"] = {"Far Western Muria"}, ["fnb"] = {"Fanbak"}, ["fng"] = {"Fanagalo"}, ["fni"] = {"Fania"}, ["fod"] = {"Foodo"}, ["foi"] = {"Foi"}, ["fom"] = {"Foma"}, ["fon"] = {"Fon"}, ["for"] = {"Fore"}, ["fos"] = {"Siraya"}, ["fox"] = {"Formosan languages"}, ["fpe"] = {"Fernando Po Creole English"}, ["fqs"] = {"Fas"}, ["frc"] = {"Cajun French"}, ["frd"] = {"Fordata"}, ["frk"] = {"Frankish"}, ["frm"] = {"Middle French (ca. 1400-1600)"}, ["fro"] = {"Old French (842-ca. 1400)"}, ["frp"] = {"Arpitan", "Francoprovençal"}, ["frq"] = {"Forak"}, ["frr"] = {"Northern Frisian"}, ["frs"] = {"Eastern Frisian"}, ["frt"] = {"Fortsenal"}, ["fse"] = {"Finnish Sign Language"}, ["fsl"] = {"French Sign Language"}, ["fss"] = {"Finland-Swedish Sign Language", "finlandssvenskt teckenspråk", "suomenruotsalainen viittomakieli"}, ["fub"] = {"Adamawa Fulfulde"}, ["fuc"] = {"Pulaar"}, ["fud"] = {"East Futuna"}, ["fue"] = {"Borgu Fulfulde"}, ["fuf"] = {"Pular"}, ["fuh"] = {"Western Niger Fulfulde"}, ["fui"] = {"Bagirmi Fulfulde"}, ["fuj"] = {"Ko"}, ["fum"] = {"Fum"}, ["fun"] = {"Fulniô"}, ["fuq"] = {"Central-Eastern Niger Fulfulde"}, ["fur"] = {"Friulian"}, ["fut"] = {"Futuna-Aniwa"}, ["fuu"] = {"Furu"}, ["fuv"] = {"Nigerian Fulfulde"}, ["fuy"] = {"Fuyug"}, ["fvr"] = {"Fur"}, ["fwa"] = {"Fwâi"}, ["fwe"] = {"Fwe"}, ["gaa"] = {"Ga"}, ["gab"] = {"Gabri"}, ["gac"] = {"Mixed Great Andamanese"}, ["gad"] = {"Gaddang"}, ["gae"] = {"Guarequena"}, ["gaf"] = {"Gende"}, ["gag"] = {"Gagauz"}, ["gah"] = {"Alekano"}, ["gai"] = {"Borei"}, ["gaj"] = {"Gadsup"}, ["gak"] = {"Gamkonora"}, ["gal"] = {"Galolen"}, ["gam"] = {"Kandawo"}, ["gan"] = {"Gan Chinese"}, ["gao"] = {"Gants"}, ["gap"] = {"Gal"}, ["gaq"] = {"Gata'"}, ["gar"] = {"Galeya"}, ["gas"] = {"Adiwasi Garasia"}, ["gat"] = {"Kenati"}, ["gau"] = {"Mudhili Gadaba"}, ["gaw"] = {"Nobonob"}, ["gax"] = {"Borana-Arsi-Guji Oromo"}, ["gay"] = {"Gayo"}, ["gaz"] = {"West Central Oromo"}, ["gba"] = {"Gbaya (Central African Republic)"}, ["gbb"] = {"Kaytetye"}, ["gbd"] = {"Karajarri"}, ["gbe"] = {"Niksek"}, ["gbf"] = {"Gaikundi"}, ["gbg"] = {"Gbanziri"}, ["gbh"] = {"Defi Gbe"}, ["gbi"] = {"Galela"}, ["gbj"] = {"Bodo Gadaba"}, ["gbk"] = {"Gaddi"}, ["gbl"] = {"Gamit"}, ["gbm"] = {"Garhwali"}, ["gbn"] = {"Mo'da"}, ["gbo"] = {"Northern Grebo"}, ["gbp"] = {"Gbaya-Bossangoa"}, ["gbq"] = {"Gbaya-Bozoum"}, ["gbr"] = {"Gbagyi"}, ["gbs"] = {"Gbesi Gbe"}, ["gbu"] = {"Gagadu"}, ["gbv"] = {"Gbanu"}, ["gbw"] = {"Gabi-Gabi"}, ["gbx"] = {"Eastern Xwla Gbe"}, ["gby"] = {"Gbari"}, ["gbz"] = {"Zoroastrian Dari"}, ["gcc"] = {"Mali"}, ["gcd"] = {"Ganggalida"}, ["gce"] = {"Galice"}, ["gcf"] = {"Guadeloupean Creole French"}, ["gcl"] = {"Grenadian Creole English"}, ["gcn"] = {"Gaina"}, ["gcr"] = {"Guianese Creole French"}, ["gct"] = {"Colonia Tovar German"}, ["gda"] = {"Gade Lohar"}, ["gdb"] = {"Pottangi Ollar Gadaba"}, ["gdc"] = {"Gugu Badhun"}, ["gdd"] = {"Gedaged"}, ["gde"] = {"Gude"}, ["gdf"] = {"Guduf-Gava"}, ["gdg"] = {"Ga'dang"}, ["gdh"] = {"Gadjerawang", "Gajirrabeng"}, ["gdi"] = {"Gundi"}, ["gdj"] = {"Gurdjar"}, ["gdk"] = {"Gadang"}, ["gdl"] = {"Dirasha"}, ["gdm"] = {"Laal"}, ["gdn"] = {"Umanakaina"}, ["gdo"] = {"Ghodoberi"}, ["gdq"] = {"Mehri"}, ["gdr"] = {"Wipi"}, ["gds"] = {"Ghandruk Sign Language"}, ["gdt"] = {"Kungardutyi"}, ["gdu"] = {"Gudu"}, ["gdx"] = {"Godwari"}, ["gea"] = {"Geruma"}, ["geb"] = {"Kire"}, ["gec"] = {"Gboloo Grebo"}, ["ged"] = {"Gade"}, ["gef"] = {"Gerai"}, ["geg"] = {"Gengle"}, ["geh"] = {"Hutterite German", "Hutterisch"}, ["gei"] = {"Gebe"}, ["gej"] = {"Gen"}, ["gek"] = {"Ywom"}, ["gel"] = {"ut-Ma'in"}, ["gem"] = {"Germanic languages"}, ["geq"] = {"Geme"}, ["ges"] = {"Geser-Gorom"}, ["gev"] = {"Eviya"}, ["gew"] = {"Gera"}, ["gex"] = {"Garre"}, ["gey"] = {"Enya"}, ["gez"] = {"Geez"}, ["gfk"] = {"Patpatar"}, ["gft"] = {"Gafat"}, ["gga"] = {"Gao"}, ["ggb"] = {"Gbii"}, ["ggd"] = {"Gugadj"}, ["gge"] = {"Gurr-goni"}, ["ggg"] = {"Gurgula"}, ["ggk"] = {"Kungarakany"}, ["ggl"] = {"Ganglau"}, ["ggt"] = {"Gitua"}, ["ggu"] = {"Gagu", "Gban"}, ["ggw"] = {"Gogodala"}, ["gha"] = {"Ghadamès"}, ["ghc"] = {"Hiberno-Scottish Gaelic"}, ["ghe"] = {"Southern Ghale"}, ["ghh"] = {"Northern Ghale"}, ["ghk"] = {"Geko Karen"}, ["ghl"] = {"Ghulfan"}, ["ghn"] = {"Ghanongga"}, ["gho"] = {"Ghomara"}, ["ghr"] = {"Ghera"}, ["ghs"] = {"Guhu-Samane"}, ["ght"] = {"Kuke", "Kutang Ghale"}, ["gia"] = {"Kija"}, ["gib"] = {"Gibanawa"}, ["gic"] = {"Gail"}, ["gid"] = {"Gidar"}, ["gie"] = {"Gaɓogbo", "Guébie"}, ["gig"] = {"Goaria"}, ["gih"] = {"Githabul"}, ["gii"] = {"Girirra"}, ["gil"] = {"Gilbertese"}, ["gim"] = {"Gimi (Eastern Highlands)"}, ["gin"] = {"Hinukh"}, ["gip"] = {"Gimi (West New Britain)"}, ["giq"] = {"Green Gelao"}, ["gir"] = {"Red Gelao"}, ["gis"] = {"North Giziga"}, ["git"] = {"Gitxsan"}, ["giu"] = {"Mulao"}, ["giw"] = {"White Gelao"}, ["gix"] = {"Gilima"}, ["giy"] = {"Giyug"}, ["giz"] = {"South Giziga"}, ["gjk"] = {"Kachi Koli"}, ["gjm"] = {"Gunditjmara"}, ["gjn"] = {"Gonja"}, ["gjr"] = {"Gurindji Kriol"}, ["gju"] = {"Gujari"}, ["gka"] = {"Guya"}, ["gkd"] = {"Magɨ (Madang Province)"}, ["gke"] = {"Ndai"}, ["gkn"] = {"Gokana"}, ["gko"] = {"Kok-Nar"}, ["gkp"] = {"Guinea Kpelle"}, ["gku"] = {"ǂUngkue"}, ["glb"] = {"Belning"}, ["glc"] = {"Bon Gula"}, ["gld"] = {"Nanai"}, ["glh"] = {"Northwest Pashai", "Northwest Pashayi"}, ["glj"] = {"Gula Iro"}, ["glk"] = {"Gilaki"}, ["gll"] = {"Garlali"}, ["glo"] = {"Galambu"}, ["glr"] = {"Glaro-Twabo"}, ["glu"] = {"Gula (Chad)"}, ["glw"] = {"Glavda"}, ["gly"] = {"Gule"}, ["gma"] = {"Gambera"}, ["gmb"] = {"Gula'alaa"}, ["gmd"] = {"Mághdì"}, ["gme"] = {"East Germanic languages"}, ["gmg"] = {"Magɨyi"}, ["gmh"] = {"Middle High German (ca. 1050-1500)"}, ["gml"] = {"Middle Low German"}, ["gmm"] = {"Gbaya-Mbodomo"}, ["gmn"] = {"Gimnime"}, ["gmq"] = {"North Germanic languages"}, ["gmr"] = {"Mirning", "Mirniny"}, ["gmu"] = {"Gumalu"}, ["gmv"] = {"Gamo"}, ["gmw"] = {"West Germanic languages"}, ["gmx"] = {"Magoma"}, ["gmy"] = {"Mycenaean Greek"}, ["gmz"] = {"Mgbolizhia"}, ["gna"] = {"Kaansa"}, ["gnb"] = {"Gangte"}, ["gnc"] = {"Guanche"}, ["gnd"] = {"Zulgo-Gemzek"}, ["gne"] = {"Ganang"}, ["gng"] = {"Ngangam"}, ["gnh"] = {"Lere"}, ["gni"] = {"Gooniyandi"}, ["gnj"] = {"Ngen"}, ["gnk"] = {"ǁGana"}, ["gnl"] = {"Gangulu"}, ["gnm"] = {"Ginuman"}, ["gnn"] = {"Gumatj"}, ["gno"] = {"Northern Gondi"}, ["gnq"] = {"Gana"}, ["gnr"] = {"Gureng Gureng"}, ["gnt"] = {"Guntai"}, ["gnu"] = {"Gnau"}, ["gnw"] = {"Western Bolivian Guaraní"}, ["gnz"] = {"Ganzi"}, ["goa"] = {"Guro"}, ["gob"] = {"Playero"}, ["goc"] = {"Gorakor"}, ["god"] = {"Godié"}, ["goe"] = {"Gongduk"}, ["gof"] = {"Gofa"}, ["gog"] = {"Gogo"}, ["goh"] = {"Old High German (ca. 750-1050)"}, ["goi"] = {"Gobasi"}, ["goj"] = {"Gowlan"}, ["gok"] = {"Gowli"}, ["gol"] = {"Gola"}, ["gom"] = {"Goan Konkani"}, ["gon"] = {"Gondi"}, ["goo"] = {"Gone Dau"}, ["gop"] = {"Yeretuar"}, ["goq"] = {"Gorap"}, ["gor"] = {"Gorontalo"}, ["gos"] = {"Gronings"}, ["got"] = {"Gothic"}, ["gou"] = {"Gavar"}, ["gov"] = {"Goo"}, ["gow"] = {"Gorowa"}, ["gox"] = {"Gobu"}, ["goy"] = {"Goundo"}, ["goz"] = {"Gozarkhani"}, ["gpa"] = {"Gupa-Abawa"}, ["gpe"] = {"Ghanaian Pidgin English"}, ["gpn"] = {"Taiap"}, ["gqa"] = {"Ga'anda"}, ["gqi"] = {"Guiqiong"}, ["gqn"] = {"Guana (Brazil)"}, ["gqr"] = {"Gor"}, ["gqu"] = {"Qau"}, ["gra"] = {"Rajput Garasia"}, ["grb"] = {"Grebo"}, ["grc"] = {"Ancient Greek (to 1453)"}, ["grd"] = {"Guruntum-Mbaaru"}, ["grg"] = {"Madi"}, ["grh"] = {"Gbiri-Niragu"}, ["gri"] = {"Ghari"}, ["grj"] = {"Southern Grebo"}, ["grk"] = {"Greek languages"}, ["grm"] = {"Kota Marudu Talantang"}, ["gro"] = {"Groma"}, ["grq"] = {"Gorovu"}, ["grr"] = {"Taznatit"}, ["grs"] = {"Gresi"}, ["grt"] = {"Garo"}, ["gru"] = {"Kistane"}, ["grv"] = {"Central Grebo"}, ["grw"] = {"Gweda"}, ["grx"] = {"Guriaso"}, ["gry"] = {"Barclayville Grebo"}, ["grz"] = {"Guramalum"}, ["gse"] = {"Ghanaian Sign Language"}, ["gsg"] = {"German Sign Language"}, ["gsl"] = {"Gusilay"}, ["gsm"] = {"Guatemalan Sign Language"}, ["gsn"] = {"Nema", "Gusan"}, ["gso"] = {"Southwest Gbaya"}, ["gsp"] = {"Wasembo"}, ["gss"] = {"Greek Sign Language"}, ["gsw"] = {"Swiss German", "Alemannic", "Alsatian"}, ["gta"] = {"Guató"}, ["gtu"] = {"Aghu-Tharnggala"}, ["gua"] = {"Shiki"}, ["gub"] = {"Guajajára"}, ["guc"] = {"Wayuu"}, ["gud"] = {"Yocoboué Dida"}, ["gue"] = {"Gurindji"}, ["guf"] = {"Gupapuyngu"}, ["gug"] = {"Paraguayan Guaraní"}, ["guh"] = {"Guahibo"}, ["gui"] = {"Eastern Bolivian Guaraní"}, ["guk"] = {"Gumuz"}, ["gul"] = {"Sea Island Creole English"}, ["gum"] = {"Guambiano"}, ["gun"] = {"Mbyá Guaraní"}, ["guo"] = {"Guayabero"}, ["gup"] = {"Gunwinggu"}, ["guq"] = {"Aché"}, ["gur"] = {"Farefare"}, ["gus"] = {"Guinean Sign Language"}, ["gut"] = {"Maléku Jaíka"}, ["guu"] = {"Yanomamö"}, ["guw"] = {"Gun"}, ["gux"] = {"Gourmanchéma"}, ["guz"] = {"Gusii", "Ekegusii"}, ["gva"] = {"Guana (Paraguay)"}, ["gvc"] = {"Guanano"}, ["gve"] = {"Duwet"}, ["gvf"] = {"Golin"}, ["gvj"] = {"Guajá"}, ["gvl"] = {"Gulay"}, ["gvm"] = {"Gurmana"}, ["gvn"] = {"Kuku-Yalanji"}, ["gvo"] = {"Gavião Do Jiparaná"}, ["gvp"] = {"Pará Gavião"}, ["gvr"] = {"Gurung"}, ["gvs"] = {"Gumawana"}, ["gvy"] = {"Guyani"}, ["gwa"] = {"Mbato"}, ["gwb"] = {"Gwa"}, ["gwc"] = {"Gawri", "Kalami"}, ["gwd"] = {"Gawwada"}, ["gwe"] = {"Gweno"}, ["gwf"] = {"Gowro"}, ["gwg"] = {"Moo"}, ["gwi"] = {"Gwichʼin"}, ["gwj"] = {"ǀGwi"}, ["gwm"] = {"Awngthim"}, ["gwn"] = {"Gwandara"}, ["gwr"] = {"Gwere"}, ["gwt"] = {"Gawar-Bati"}, ["gwu"] = {"Guwamu"}, ["gww"] = {"Kwini"}, ["gwx"] = {"Gua"}, ["gxx"] = {"Wè Southern"}, ["gya"] = {"Northwest Gbaya"}, ["gyb"] = {"Garus"}, ["gyd"] = {"Kayardild"}, ["gye"] = {"Gyem"}, ["gyf"] = {"Gungabula"}, ["gyg"] = {"Gbayi"}, ["gyi"] = {"Gyele"}, ["gyl"] = {"Gayil"}, ["gym"] = {"Ngäbere"}, ["gyn"] = {"Guyanese Creole English"}, ["gyo"] = {"Gyalsumdo"}, ["gyr"] = {"Guarayu"}, ["gyy"] = {"Gunya"}, ["gyz"] = {"Geji", "Gyaazi"}, ["gza"] = {"Ganza"}, ["gzi"] = {"Gazi"}, ["gzn"] = {"Gane"}, ["haa"] = {"Hän"}, ["hab"] = {"Hanoi Sign Language"}, ["hac"] = {"Gurani"}, ["had"] = {"Hatam"}, ["hae"] = {"Eastern Oromo"}, ["haf"] = {"Haiphong Sign Language"}, ["hag"] = {"Hanga"}, ["hah"] = {"Hahon"}, ["hai"] = {"Haida"}, ["haj"] = {"Hajong"}, ["hak"] = {"Hakka Chinese"}, ["hal"] = {"Halang"}, ["ham"] = {"Hewa"}, ["han"] = {"Hangaza"}, ["hao"] = {"Hakö"}, ["hap"] = {"Hupla"}, ["haq"] = {"Ha"}, ["har"] = {"Harari"}, ["has"] = {"Haisla"}, ["hav"] = {"Havu"}, ["haw"] = {"Hawaiian"}, ["hax"] = {"Southern Haida"}, ["hay"] = {"Haya"}, ["haz"] = {"Hazaragi"}, ["hba"] = {"Hamba"}, ["hbb"] = {"Huba"}, ["hbn"] = {"Heiban"}, ["hbo"] = {"Ancient Hebrew"}, ["hbu"] = {"Habu"}, ["hca"] = {"Andaman Creole Hindi"}, ["hch"] = {"Huichol"}, ["hdn"] = {"Northern Haida"}, ["hds"] = {"Honduras Sign Language"}, ["hdy"] = {"Hadiyya"}, ["hea"] = {"Northern Qiandong Miao"}, ["hed"] = {"Herdé"}, ["heg"] = {"Helong"}, ["heh"] = {"Hehe"}, ["hei"] = {"Heiltsuk"}, ["hem"] = {"Hemba"}, ["hgm"] = {"Haiǁom"}, ["hgw"] = {"Haigwai"}, ["hhi"] = {"Hoia Hoia"}, ["hhr"] = {"Kerak"}, ["hhy"] = {"Hoyahoya"}, ["hia"] = {"Lamang"}, ["hib"] = {"Hibito"}, ["hid"] = {"Hidatsa"}, ["hif"] = {"Fiji Hindi"}, ["hig"] = {"Kamwe"}, ["hih"] = {"Pamosu"}, ["hii"] = {"Hinduri"}, ["hij"] = {"Hijuk"}, ["hik"] = {"Seit-Kaitetu"}, ["hil"] = {"Hiligaynon"}, ["him"] = {"Himachali languages", "Western Pahari languages"}, ["hio"] = {"Tsoa"}, ["hir"] = {"Himarimã"}, ["hit"] = {"Hittite"}, ["hiw"] = {"Hiw"}, ["hix"] = {"Hixkaryána"}, ["hji"] = {"Haji"}, ["hka"] = {"Kahe"}, ["hke"] = {"Hunde"}, ["hkh"] = {"Khah", "Poguli"}, ["hkk"] = {"Hunjara-Kaina Ke"}, ["hkn"] = {"Mel-Khaonh"}, ["hks"] = {"Hong Kong Sign Language", "Heung Kong Sau Yue"}, ["hla"] = {"Halia"}, ["hlb"] = {"Halbi"}, ["hld"] = {"Halang Doan"}, ["hle"] = {"Hlersu"}, ["hlt"] = {"Matu Chin"}, ["hlu"] = {"Hieroglyphic Luwian"}, ["hma"] = {"Southern Mashan Hmong", "Southern Mashan Miao"}, ["hmb"] = {"Humburi Senni Songhay"}, ["hmc"] = {"Central Huishui Hmong", "Central Huishui Miao"}, ["hmd"] = {"Large Flowery Miao", "A-hmaos", "Da-Hua Miao"}, ["hme"] = {"Eastern Huishui Hmong", "Eastern Huishui Miao"}, ["hmf"] = {"Hmong Don"}, ["hmg"] = {"Southwestern Guiyang Hmong"}, ["hmh"] = {"Southwestern Huishui Hmong", "Southwestern Huishui Miao"}, ["hmi"] = {"Northern Huishui Hmong", "Northern Huishui Miao"}, ["hmj"] = {"Ge", "Gejia"}, ["hmk"] = {"Maek"}, ["hml"] = {"Luopohe Hmong", "Luopohe Miao"}, ["hmm"] = {"Central Mashan Hmong", "Central Mashan Miao"}, ["hmn"] = {"Hmong", "Mong"}, ["hmp"] = {"Northern Mashan Hmong", "Northern Mashan Miao"}, ["hmq"] = {"Eastern Qiandong Miao"}, ["hmr"] = {"Hmar"}, ["hms"] = {"Southern Qiandong Miao"}, ["hmt"] = {"Hamtai"}, ["hmu"] = {"Hamap"}, ["hmv"] = {"Hmong Dô"}, ["hmw"] = {"Western Mashan Hmong", "Western Mashan Miao"}, ["hmx"] = {"Hmong-Mien languages"}, ["hmy"] = {"Southern Guiyang Hmong", "Southern Guiyang Miao"}, ["hmz"] = {"Hmong Shua", "Sinicized Miao"}, ["hna"] = {"Mina (Cameroon)"}, ["hnd"] = {"Southern Hindko"}, ["hne"] = {"Chhattisgarhi"}, ["hng"] = {"Hungu"}, ["hnh"] = {"ǁAni"}, ["hni"] = {"Hani"}, ["hnj"] = {"Hmong Njua", "Mong Leng", "Mong Njua"}, ["hnm"] = {"Hainanese"}, ["hnn"] = {"Hanunoo"}, ["hno"] = {"Northern Hindko"}, ["hns"] = {"Caribbean Hindustani"}, ["hnu"] = {"Hung"}, ["hoa"] = {"Hoava"}, ["hob"] = {"Mari (Madang Province)"}, ["hoc"] = {"Ho"}, ["hod"] = {"Holma"}, ["hoe"] = {"Horom"}, ["hoh"] = {"Hobyót"}, ["hoi"] = {"Holikachuk"}, ["hoj"] = {"Hadothi", "Haroti"}, ["hok"] = {"Hokan languages"}, ["hol"] = {"Holu"}, ["hom"] = {"Homa"}, ["hoo"] = {"Holoholo"}, ["hop"] = {"Hopi"}, ["hor"] = {"Horo"}, ["hos"] = {"Ho Chi Minh City Sign Language"}, ["hot"] = {"Hote", "Malê"}, ["hov"] = {"Hovongan"}, ["how"] = {"Honi"}, ["hoy"] = {"Holiya"}, ["hoz"] = {"Hozo"}, ["hpo"] = {"Hpon"}, ["hps"] = {"Hawai'i Sign Language (HSL)", "Hawai'i Pidgin Sign Language"}, ["hra"] = {"Hrangkhol"}, ["hrc"] = {"Niwer Mil"}, ["hre"] = {"Hre"}, ["hrk"] = {"Haruku"}, ["hrm"] = {"Horned Miao"}, ["hro"] = {"Haroi"}, ["hrp"] = {"Nhirrpi"}, ["hrt"] = {"Hértevin"}, ["hru"] = {"Hruso"}, ["hrw"] = {"Warwar Feni"}, ["hrx"] = {"Hunsrik"}, ["hrz"] = {"Harzani"}, ["hsb"] = {"Upper Sorbian"}, ["hsh"] = {"Hungarian Sign Language"}, ["hsl"] = {"Hausa Sign Language"}, ["hsn"] = {"Xiang Chinese"}, ["hss"] = {"Harsusi"}, ["hti"] = {"Hoti"}, ["hto"] = {"Minica Huitoto"}, ["hts"] = {"Hadza"}, ["htu"] = {"Hitu"}, ["htx"] = {"Middle Hittite"}, ["hub"] = {"Huambisa"}, ["huc"] = {"ǂHua", "ǂʼAmkhoe"}, ["hud"] = {"Huaulu"}, ["hue"] = {"San Francisco Del Mar Huave"}, ["huf"] = {"Humene"}, ["hug"] = {"Huachipaeri"}, ["huh"] = {"Huilliche"}, ["hui"] = {"Huli"}, ["huj"] = {"Northern Guiyang Hmong", "Northern Guiyang Miao"}, ["huk"] = {"Hulung"}, ["hul"] = {"Hula"}, ["hum"] = {"Hungana"}, ["huo"] = {"Hu"}, ["hup"] = {"Hupa"}, ["huq"] = {"Tsat"}, ["hur"] = {"Halkomelem"}, ["hus"] = {"Huastec"}, ["hut"] = {"Humla"}, ["huu"] = {"Murui Huitoto"}, ["huv"] = {"San Mateo Del Mar Huave"}, ["huw"] = {"Hukumina"}, ["hux"] = {"Nüpode Huitoto"}, ["huy"] = {"Hulaulá"}, ["huz"] = {"Hunzib"}, ["hvc"] = {"Haitian Vodoun Culture Language"}, ["hve"] = {"San Dionisio Del Mar Huave"}, ["hvk"] = {"Haveke"}, ["hvn"] = {"Sabu"}, ["hvv"] = {"Santa María Del Mar Huave"}, ["hwa"] = {"Wané"}, ["hwc"] = {"Hawai'i Creole English", "Hawai'i Pidgin"}, ["hwo"] = {"Hwana"}, ["hya"] = {"Hya"}, ["hyw"] = {"Western Armenian"}, ["hyx"] = {"Armenian (family)"}, ["iai"] = {"Iaai"}, ["ian"] = {"Iatmul"}, ["iar"] = {"Purari"}, ["iba"] = {"Iban"}, ["ibb"] = {"Ibibio"}, ["ibd"] = {"Iwaidja"}, ["ibe"] = {"Akpes"}, ["ibg"] = {"Ibanag"}, ["ibh"] = {"Bih"}, ["ibl"] = {"Ibaloi"}, ["ibm"] = {"Agoi"}, ["ibn"] = {"Ibino"}, ["ibr"] = {"Ibuoro"}, ["ibu"] = {"Ibu"}, ["iby"] = {"Ibani"}, ["ica"] = {"Ede Ica"}, ["ich"] = {"Etkywan"}, ["icl"] = {"Icelandic Sign Language"}, ["icr"] = {"Islander Creole English"}, ["ida"] = {"Idakho-Isukha-Tiriki", "Luidakho-Luisukha-Lutirichi"}, ["idb"] = {"Indo-Portuguese"}, ["idc"] = {"Idon", "Ajiya"}, ["idd"] = {"Ede Idaca"}, ["ide"] = {"Idere"}, ["idi"] = {"Idi"}, ["idr"] = {"Indri"}, ["ids"] = {"Idesa"}, ["idt"] = {"Idaté"}, ["idu"] = {"Idoma"}, ["ifa"] = {"Amganad Ifugao"}, ["ifb"] = {"Batad Ifugao", "Ayangan Ifugao"}, ["ife"] = {"Ifè"}, ["iff"] = {"Ifo"}, ["ifk"] = {"Tuwali Ifugao"}, ["ifm"] = {"Teke-Fuumu"}, ["ifu"] = {"Mayoyao Ifugao"}, ["ify"] = {"Keley-I Kallahan"}, ["igb"] = {"Ebira"}, ["ige"] = {"Igede"}, ["igg"] = {"Igana"}, ["igl"] = {"Igala"}, ["igm"] = {"Kanggape"}, ["ign"] = {"Ignaciano"}, ["igo"] = {"Isebe"}, ["igs"] = {"Interglossa"}, ["igw"] = {"Igwe"}, ["ihb"] = {"Iha Based Pidgin"}, ["ihi"] = {"Ihievbe"}, ["ihp"] = {"Iha"}, ["ihw"] = {"Bidhawal"}, ["iin"] = {"Thiin"}, ["iir"] = {"Indo-Iranian languages"}, ["ijc"] = {"Izon"}, ["ije"] = {"Biseni"}, ["ijj"] = {"Ede Ije"}, ["ijn"] = {"Kalabari"}, ["ijo"] = {"Ijo languages"}, ["ijs"] = {"Southeast Ijo"}, ["ike"] = {"Eastern Canadian Inuktitut"}, ["ikh"] = {"Ikhin-Arokho"}, ["iki"] = {"Iko"}, ["ikk"] = {"Ika"}, ["ikl"] = {"Ikulu"}, ["iko"] = {"Olulumo-Ikom"}, ["ikp"] = {"Ikpeshi"}, ["ikr"] = {"Ikaranggal"}, ["iks"] = {"Inuit Sign Language"}, ["ikt"] = {"Inuinnaqtun", "Western Canadian Inuktitut"}, ["ikv"] = {"Iku-Gora-Ankwa"}, ["ikw"] = {"Ikwere"}, ["ikx"] = {"Ik"}, ["ikz"] = {"Ikizu"}, ["ila"] = {"Ile Ape"}, ["ilb"] = {"Ila"}, ["ilg"] = {"Garig-Ilgar"}, ["ili"] = {"Ili Turki"}, ["ilk"] = {"Ilongot"}, ["ilm"] = {"Iranun (Malaysia)"}, ["ilo"] = {"Iloko"}, ["ilp"] = {"Iranun (Philippines)"}, ["ils"] = {"International Sign"}, ["ilu"] = {"Ili'uun"}, ["ilv"] = {"Ilue"}, ["ima"] = {"Mala Malasar"}, ["imi"] = {"Anamgura"}, ["iml"] = {"Miluk"}, ["imn"] = {"Imonda"}, ["imo"] = {"Imbongu"}, ["imr"] = {"Imroing"}, ["ims"] = {"Marsian"}, ["imt"] = {"Imotong"}, ["imy"] = {"Milyan"}, ["inb"] = {"Inga"}, ["inc"] = {"Indic languages"}, ["ine"] = {"Indo-European languages"}, ["ing"] = {"Degexit'an"}, ["inh"] = {"Ingush"}, ["inj"] = {"Jungle Inga"}, ["inl"] = {"Indonesian Sign Language"}, ["inm"] = {"Minaean"}, ["inn"] = {"Isinai"}, ["ino"] = {"Inoke-Yate"}, ["inp"] = {"Iñapari"}, ["ins"] = {"Indian Sign Language"}, ["int"] = {"Intha"}, ["inz"] = {"Ineseño"}, ["ior"] = {"Inor"}, ["iou"] = {"Tuma-Irumu"}, ["iow"] = {"Iowa-Oto"}, ["ipi"] = {"Ipili"}, ["ipo"] = {"Ipiko"}, ["iqu"] = {"Iquito"}, ["iqw"] = {"Ikwo"}, ["ira"] = {"Iranian languages"}, ["ire"] = {"Iresim"}, ["irh"] = {"Irarutu"}, ["iri"] = {"Rigwe", "Irigwe"}, ["irk"] = {"Iraqw"}, ["irn"] = {"Irántxe"}, ["iro"] = {"Iroquoian languages"}, ["irr"] = {"Ir"}, ["iru"] = {"Irula"}, ["irx"] = {"Kamberau"}, ["iry"] = {"Iraya"}, ["isa"] = {"Isabi"}, ["isc"] = {"Isconahua"}, ["isd"] = {"Isnag"}, ["ise"] = {"Italian Sign Language"}, ["isg"] = {"Irish Sign Language"}, ["ish"] = {"Esan"}, ["isi"] = {"Nkem-Nkum"}, ["isk"] = {"Ishkashimi"}, ["ism"] = {"Masimasi"}, ["isn"] = {"Isanzu"}, ["iso"] = {"Isoko"}, ["isr"] = {"Israeli Sign Language"}, ["ist"] = {"Istriot"}, ["isu"] = {"Isu", "Isu (Menchum Division)"}, ["isv"] = {"Interslavic"}, ["itb"] = {"Binongan Itneg"}, ["itc"] = {"Italic languages"}, ["itd"] = {"Southern Tidung"}, ["ite"] = {"Itene"}, ["iti"] = {"Inlaod Itneg"}, ["itk"] = {"Judeo-Italian"}, ["itl"] = {"Itelmen"}, ["itm"] = {"Itu Mbon Uzo"}, ["ito"] = {"Itonama"}, ["itr"] = {"Iteri"}, ["its"] = {"Isekiri"}, ["itt"] = {"Maeng Itneg"}, ["itv"] = {"Itawit"}, ["itw"] = {"Ito"}, ["itx"] = {"Itik"}, ["ity"] = {"Moyadan Itneg"}, ["itz"] = {"Itzá"}, ["ium"] = {"Iu Mien"}, ["ivb"] = {"Ibatan"}, ["ivv"] = {"Ivatan"}, ["iwk"] = {"I-Wak"}, ["iwm"] = {"Iwam"}, ["iwo"] = {"Iwur"}, ["iws"] = {"Sepik Iwam"}, ["ixc"] = {"Ixcatec"}, ["ixl"] = {"Ixil"}, ["iya"] = {"Iyayu"}, ["iyo"] = {"Mesaka"}, ["iyx"] = {"Yaka (Congo)"}, ["izh"] = {"Ingrian"}, ["izm"] = {"Kizamani"}, ["izr"] = {"Izere"}, ["izz"] = {"Izii"}, ["jaa"] = {"Jamamadí"}, ["jab"] = {"Hyam"}, ["jac"] = {"Popti'", "Jakalteko"}, ["jad"] = {"Jahanka"}, ["jae"] = {"Yabem"}, ["jaf"] = {"Jara"}, ["jah"] = {"Jah Hut"}, ["jaj"] = {"Zazao"}, ["jak"] = {"Jakun"}, ["jal"] = {"Yalahatan"}, ["jam"] = {"Jamaican Creole English"}, ["jan"] = {"Jandai"}, ["jao"] = {"Yanyuwa"}, ["jaq"] = {"Yaqay"}, ["jas"] = {"New Caledonian Javanese"}, ["jat"] = {"Jakati"}, ["jau"] = {"Yaur"}, ["jax"] = {"Jambi Malay"}, ["jay"] = {"Yan-nhangu", "Nhangu"}, ["jaz"] = {"Jawe"}, ["jbe"] = {"Judeo-Berber"}, ["jbi"] = {"Badjiri"}, ["jbj"] = {"Arandai"}, ["jbk"] = {"Barikewa"}, ["jbm"] = {"Bijim"}, ["jbn"] = {"Nafusi"}, ["jbo"] = {"Lojban"}, ["jbr"] = {"Jofotek-Bromnya"}, ["jbt"] = {"Jabutí"}, ["jbu"] = {"Jukun Takum"}, ["jbw"] = {"Yawijibaya"}, ["jcs"] = {"Jamaican Country Sign Language"}, ["jct"] = {"Krymchak"}, ["jda"] = {"Jad"}, ["jdg"] = {"Jadgali"}, ["jdt"] = {"Judeo-Tat"}, ["jeb"] = {"Jebero"}, ["jee"] = {"Jerung"}, ["jeh"] = {"Jeh"}, ["jei"] = {"Yei"}, ["jek"] = {"Jeri Kuo"}, ["jel"] = {"Yelmek"}, ["jen"] = {"Dza"}, ["jer"] = {"Jere"}, ["jet"] = {"Manem"}, ["jeu"] = {"Jonkor Bourmataguil"}, ["jgb"] = {"Ngbee"}, ["jge"] = {"Judeo-Georgian"}, ["jgk"] = {"Gwak"}, ["jgo"] = {"Ngomba"}, ["jhi"] = {"Jehai"}, ["jhs"] = {"Jhankot Sign Language"}, ["jia"] = {"Jina"}, ["jib"] = {"Jibu"}, ["jic"] = {"Tol"}, ["jid"] = {"Bu (Kaduna State)"}, ["jie"] = {"Jilbe"}, ["jig"] = {"Jingulu", "Djingili"}, ["jih"] = {"sTodsde", "Shangzhai"}, ["jii"] = {"Jiiddu"}, ["jil"] = {"Jilim"}, ["jim"] = {"Jimi (Cameroon)"}, ["jio"] = {"Jiamao"}, ["jiq"] = {"Guanyinqiao", "Lavrung"}, ["jit"] = {"Jita"}, ["jiu"] = {"Youle Jinuo"}, ["jiv"] = {"Shuar"}, ["jiy"] = {"Buyuan Jinuo"}, ["jje"] = {"Jejueo"}, ["jjr"] = {"Bankal"}, ["jka"] = {"Kaera"}, ["jkm"] = {"Mobwa Karen"}, ["jko"] = {"Kubo"}, ["jkp"] = {"Paku Karen"}, ["jkr"] = {"Koro (India)"}, ["jks"] = {"Amami Koniya Sign Language"}, ["jku"] = {"Labir"}, ["jle"] = {"Ngile"}, ["jls"] = {"Jamaican Sign Language"}, ["jma"] = {"Dima"}, ["jmb"] = {"Zumbun"}, ["jmc"] = {"Machame"}, ["jmd"] = {"Yamdena"}, ["jmi"] = {"Jimi (Nigeria)"}, ["jml"] = {"Jumli"}, ["jmn"] = {"Makuri Naga"}, ["jmr"] = {"Kamara"}, ["jms"] = {"Mashi (Nigeria)"}, ["jmw"] = {"Mouwase"}, ["jmx"] = {"Western Juxtlahuaca Mixtec"}, ["jna"] = {"Jangshung"}, ["jnd"] = {"Jandavra"}, ["jng"] = {"Yangman"}, ["jni"] = {"Janji"}, ["jnj"] = {"Yemsa"}, ["jnl"] = {"Rawat"}, ["jns"] = {"Jaunsari"}, ["job"] = {"Joba"}, ["jod"] = {"Wojenaka"}, ["jog"] = {"Jogi"}, ["jor"] = {"Jorá"}, ["jos"] = {"Jordanian Sign Language"}, ["jow"] = {"Jowulu"}, ["jpa"] = {"Jewish Palestinian Aramaic"}, ["jpr"] = {"Judeo-Persian"}, ["jpx"] = {"Japanese (family)"}, ["jqr"] = {"Jaqaru"}, ["jra"] = {"Jarai"}, ["jrb"] = {"Judeo-Arabic"}, ["jrr"] = {"Jiru"}, ["jrt"] = {"Jakattoe"}, ["jru"] = {"Japrería"}, ["jsl"] = {"Japanese Sign Language"}, ["jua"] = {"Júma"}, ["jub"] = {"Wannu"}, ["juc"] = {"Jurchen"}, ["jud"] = {"Worodougou"}, ["juh"] = {"Hõne"}, ["jui"] = {"Ngadjuri"}, ["juk"] = {"Wapan"}, ["jul"] = {"Jirel"}, ["jum"] = {"Jumjum"}, ["jun"] = {"Juang"}, ["juo"] = {"Jiba"}, ["jup"] = {"Hupdë"}, ["jur"] = {"Jurúna"}, ["jus"] = {"Jumla Sign Language"}, ["jut"] = {"Jutish"}, ["juu"] = {"Ju"}, ["juw"] = {"Wãpha"}, ["juy"] = {"Juray"}, ["jvd"] = {"Javindo"}, ["jvn"] = {"Caribbean Javanese"}, ["jwi"] = {"Jwira-Pepesa"}, ["jya"] = {"Jiarong"}, ["jye"] = {"Judeo-Yemeni Arabic"}, ["jyy"] = {"Jaya"}, ["kaa"] = {"Kara-Kalpak", "Karakalpak"}, ["kab"] = {"Kabyle"}, ["kac"] = {"Kachin", "Jingpho"}, ["kad"] = {"Adara"}, ["kae"] = {"Ketangalan"}, ["kaf"] = {"Katso"}, ["kag"] = {"Kajaman"}, ["kah"] = {"Kara (Central African Republic)"}, ["kai"] = {"Karekare"}, ["kaj"] = {"Jju"}, ["kak"] = {"Kalanguya", "Kayapa Kallahan"}, ["kam"] = {"Kamba (Kenya)"}, ["kao"] = {"Xaasongaxango"}, ["kap"] = {"Bezhta"}, ["kaq"] = {"Capanahua"}, ["kar"] = {"Karen languages"}, ["kav"] = {"Katukína"}, ["kaw"] = {"Kawi"}, ["kax"] = {"Kao"}, ["kay"] = {"Kamayurá"}, ["kba"] = {"Kalarko"}, ["kbb"] = {"Kaxuiâna"}, ["kbc"] = {"Kadiwéu"}, ["kbd"] = {"Kabardian"}, ["kbe"] = {"Kanju"}, ["kbg"] = {"Khamba"}, ["kbh"] = {"Camsá"}, ["kbi"] = {"Kaptiau"}, ["kbj"] = {"Kari"}, ["kbk"] = {"Grass Koiari"}, ["kbl"] = {"Kanembu"}, ["kbm"] = {"Iwal"}, ["kbn"] = {"Kare (Central African Republic)"}, ["kbo"] = {"Keliko"}, ["kbp"] = {"Kabiyè"}, ["kbq"] = {"Kamano"}, ["kbr"] = {"Kafa"}, ["kbs"] = {"Kande"}, ["kbt"] = {"Abadi"}, ["kbu"] = {"Kabutra"}, ["kbv"] = {"Dera (Indonesia)"}, ["kbw"] = {"Kaiep"}, ["kbx"] = {"Ap Ma"}, ["kby"] = {"Manga Kanuri"}, ["kbz"] = {"Duhwa"}, ["kca"] = {"Khanty"}, ["kcb"] = {"Kawacha"}, ["kcc"] = {"Lubila"}, ["kcd"] = {"Ngkâlmpw Kanum"}, ["kce"] = {"Kaivi"}, ["kcf"] = {"Ukaan"}, ["kcg"] = {"Tyap"}, ["kch"] = {"Vono"}, ["kci"] = {"Ngyian", "Kamantan"}, ["kcj"] = {"Kobiana"}, ["kck"] = {"Kalanga"}, ["kcl"] = {"Kela (Papua New Guinea)", "Kala"}, ["kcm"] = {"Gula (Central African Republic)"}, ["kcn"] = {"Nubi"}, ["kco"] = {"Kinalakna"}, ["kcp"] = {"Kanga"}, ["kcq"] = {"Kamo"}, ["kcr"] = {"Katla"}, ["kcs"] = {"Koenoem"}, ["kct"] = {"Kaian"}, ["kcu"] = {"Kami (Tanzania)"}, ["kcv"] = {"Kete"}, ["kcw"] = {"Kabwari"}, ["kcx"] = {"Kachama-Ganjule"}, ["kcy"] = {"Korandje"}, ["kcz"] = {"Konongo"}, ["kda"] = {"Worimi"}, ["kdc"] = {"Kutu"}, ["kdd"] = {"Yankunytjatjara"}, ["kde"] = {"Makonde"}, ["kdf"] = {"Mamusi"}, ["kdg"] = {"Seba"}, ["kdh"] = {"Tem"}, ["kdi"] = {"Kumam"}, ["kdj"] = {"Karamojong"}, ["kdk"] = {"Numèè", "Kwényi"}, ["kdl"] = {"Tsikimba"}, ["kdm"] = {"Kagoma"}, ["kdn"] = {"Kunda"}, ["kdo"] = {"Kordofanian languages"}, ["kdp"] = {"Kaningdon-Nindem"}, ["kdq"] = {"Koch"}, ["kdr"] = {"Karaim"}, ["kdt"] = {"Kuy"}, ["kdu"] = {"Kadaru"}, ["kdw"] = {"Koneraw"}, ["kdx"] = {"Kam"}, ["kdy"] = {"Keder", "Keijar"}, ["kdz"] = {"Kwaja"}, ["kea"] = {"Kabuverdianu"}, ["keb"] = {"Kélé"}, ["kec"] = {"Keiga"}, ["ked"] = {"Kerewe"}, ["kee"] = {"Eastern Keres"}, ["kef"] = {"Kpessi"}, ["keg"] = {"Tese"}, ["keh"] = {"Keak"}, ["kei"] = {"Kei"}, ["kej"] = {"Kadar"}, ["kek"] = {"Kekchí"}, ["kel"] = {"Kela (Democratic Republic of Congo)"}, ["kem"] = {"Kemak"}, ["ken"] = {"Kenyang"}, ["keo"] = {"Kakwa"}, ["kep"] = {"Kaikadi"}, ["keq"] = {"Kamar"}, ["ker"] = {"Kera"}, ["kes"] = {"Kugbo"}, ["ket"] = {"Ket"}, ["keu"] = {"Akebu"}, ["kev"] = {"Kanikkaran"}, ["kew"] = {"West Kewa"}, ["kex"] = {"Kukna"}, ["key"] = {"Kupia"}, ["kez"] = {"Kukele"}, ["kfa"] = {"Kodava"}, ["kfb"] = {"Northwestern Kolami"}, ["kfc"] = {"Konda-Dora"}, ["kfd"] = {"Korra Koraga"}, ["kfe"] = {"Kota (India)"}, ["kff"] = {"Koya"}, ["kfg"] = {"Kudiya"}, ["kfh"] = {"Kurichiya"}, ["kfi"] = {"Kannada Kurumba"}, ["kfj"] = {"Kemiehua"}, ["kfk"] = {"Kinnauri"}, ["kfl"] = {"Kung"}, ["kfm"] = {"Khunsari"}, ["kfn"] = {"Kuk"}, ["kfo"] = {"Koro (Côte d'Ivoire)"}, ["kfp"] = {"Korwa"}, ["kfq"] = {"Korku"}, ["kfr"] = {"Kachhi", "Kutchi"}, ["kfs"] = {"Bilaspuri"}, ["kft"] = {"Kanjari"}, ["kfu"] = {"Katkari"}, ["kfv"] = {"Kurmukar"}, ["kfw"] = {"Kharam Naga"}, ["kfx"] = {"Kullu Pahari"}, ["kfy"] = {"Kumaoni"}, ["kfz"] = {"Koromfé"}, ["kga"] = {"Koyaga"}, ["kgb"] = {"Kawe"}, ["kge"] = {"Komering"}, ["kgf"] = {"Kube"}, ["kgg"] = {"Kusunda"}, ["kgi"] = {"Selangor Sign Language"}, ["kgj"] = {"Gamale Kham"}, ["kgk"] = {"Kaiwá"}, ["kgl"] = {"Kunggari"}, ["kgn"] = {"Karingani"}, ["kgo"] = {"Krongo"}, ["kgp"] = {"Kaingang"}, ["kgq"] = {"Kamoro"}, ["kgr"] = {"Abun"}, ["kgs"] = {"Kumbainggar"}, ["kgt"] = {"Somyev"}, ["kgu"] = {"Kobol"}, ["kgv"] = {"Karas"}, ["kgw"] = {"Karon Dori"}, ["kgx"] = {"Kamaru"}, ["kgy"] = {"Kyerung"}, ["kha"] = {"Khasi"}, ["khb"] = {"Lü"}, ["khc"] = {"Tukang Besi North"}, ["khd"] = {"Bädi Kanum"}, ["khe"] = {"Korowai"}, ["khf"] = {"Khuen"}, ["khg"] = {"Khams Tibetan"}, ["khh"] = {"Kehu"}, ["khi"] = {"Khoisan languages"}, ["khj"] = {"Kuturmi"}, ["khk"] = {"Halh Mongolian"}, ["khl"] = {"Lusi"}, ["khn"] = {"Khandesi"}, ["kho"] = {"Khotanese", "Sakan"}, ["khp"] = {"Kapori", "Kapauri"}, ["khq"] = {"Koyra Chiini Songhay"}, ["khr"] = {"Kharia"}, ["khs"] = {"Kasua"}, ["kht"] = {"Khamti"}, ["khu"] = {"Nkhumbi"}, ["khv"] = {"Khvarshi"}, ["khw"] = {"Khowar"}, ["khx"] = {"Kanu"}, ["khy"] = {"Kele (Democratic Republic of Congo)"}, ["khz"] = {"Keapara"}, ["kia"] = {"Kim"}, ["kib"] = {"Koalib"}, ["kic"] = {"Kickapoo"}, ["kid"] = {"Koshin"}, ["kie"] = {"Kibet"}, ["kif"] = {"Eastern Parbate Kham"}, ["kig"] = {"Kimaama", "Kimaghima"}, ["kih"] = {"Kilmeri"}, ["kii"] = {"Kitsai"}, ["kij"] = {"Kilivila"}, ["kil"] = {"Kariya"}, ["kim"] = {"Karagas"}, ["kio"] = {"Kiowa"}, ["kip"] = {"Sheshi Kham"}, ["kiq"] = {"Kosadle", "Kosare"}, ["kis"] = {"Kis"}, ["kit"] = {"Agob"}, ["kiu"] = {"Kirmanjki (individual language)"}, ["kiv"] = {"Kimbu"}, ["kiw"] = {"Northeast Kiwai"}, ["kix"] = {"Khiamniungan Naga"}, ["kiy"] = {"Kirikiri"}, ["kiz"] = {"Kisi"}, ["kja"] = {"Mlap"}, ["kjb"] = {"Q'anjob'al", "Kanjobal"}, ["kjc"] = {"Coastal Konjo"}, ["kjd"] = {"Southern Kiwai"}, ["kje"] = {"Kisar"}, ["kjg"] = {"Khmu"}, ["kjh"] = {"Khakas"}, ["kji"] = {"Zabana"}, ["kjj"] = {"Khinalugh"}, ["kjk"] = {"Highland Konjo"}, ["kjl"] = {"Western Parbate Kham"}, ["kjm"] = {"Kháng"}, ["kjn"] = {"Kunjen"}, ["kjo"] = {"Kinnauri Pahari"}, ["kjp"] = {"Pwo Eastern Karen"}, ["kjq"] = {"Western Keres"}, ["kjr"] = {"Kurudu"}, ["kjs"] = {"East Kewa"}, ["kjt"] = {"Phrae Pwo Karen"}, ["kju"] = {"Kashaya"}, ["kjv"] = {"Kaikavian Literary Language"}, ["kjx"] = {"Ramopa"}, ["kjy"] = {"Erave"}, ["kjz"] = {"Bumthangkha"}, ["kka"] = {"Kakanda"}, ["kkb"] = {"Kwerisa"}, ["kkc"] = {"Odoodee"}, ["kkd"] = {"Kinuku"}, ["kke"] = {"Kakabe"}, ["kkf"] = {"Kalaktang Monpa"}, ["kkg"] = {"Mabaka Valley Kalinga"}, ["kkh"] = {"Khün"}, ["kki"] = {"Kagulu"}, ["kkj"] = {"Kako"}, ["kkk"] = {"Kokota"}, ["kkl"] = {"Kosarek Yale"}, ["kkm"] = {"Kiong"}, ["kkn"] = {"Kon Keu"}, ["kko"] = {"Karko"}, ["kkp"] = {"Gugubera", "Koko-Bera"}, ["kkq"] = {"Kaeku"}, ["kkr"] = {"Kir-Balar"}, ["kks"] = {"Giiwo"}, ["kkt"] = {"Koi"}, ["kku"] = {"Tumi"}, ["kkv"] = {"Kangean"}, ["kkw"] = {"Teke-Kukuya"}, ["kkx"] = {"Kohin"}, ["kky"] = {"Guugu Yimidhirr", "Guguyimidjir"}, ["kkz"] = {"Kaska"}, ["kla"] = {"Klamath-Modoc"}, ["klb"] = {"Kiliwa"}, ["klc"] = {"Kolbila"}, ["kld"] = {"Gamilaraay"}, ["kle"] = {"Kulung (Nepal)"}, ["klf"] = {"Kendeje"}, ["klg"] = {"Tagakaulo"}, ["klh"] = {"Weliki"}, ["kli"] = {"Kalumpang"}, ["klj"] = {"Khalaj"}, ["klk"] = {"Kono (Nigeria)"}, ["kll"] = {"Kagan Kalagan"}, ["klm"] = {"Migum"}, ["kln"] = {"Kalenjin"}, ["klo"] = {"Kapya"}, ["klp"] = {"Kamasa"}, ["klq"] = {"Rumu"}, ["klr"] = {"Khaling"}, ["kls"] = {"Kalasha"}, ["klt"] = {"Nukna"}, ["klu"] = {"Klao"}, ["klv"] = {"Maskelynes"}, ["klw"] = {"Tado", "Lindu"}, ["klx"] = {"Koluwawa"}, ["kly"] = {"Kalao"}, ["klz"] = {"Kabola"}, ["kma"] = {"Konni"}, ["kmb"] = {"Kimbundu"}, ["kmc"] = {"Southern Dong"}, ["kmd"] = {"Majukayang Kalinga"}, ["kme"] = {"Bakole"}, ["kmf"] = {"Kare (Papua New Guinea)"}, ["kmg"] = {"Kâte"}, ["kmh"] = {"Kalam"}, ["kmi"] = {"Kami (Nigeria)"}, ["kmj"] = {"Kumarbhag Paharia"}, ["kmk"] = {"Limos Kalinga"}, ["kml"] = {"Tanudan Kalinga"}, ["kmm"] = {"Kom (India)"}, ["kmn"] = {"Awtuw"}, ["kmo"] = {"Kwoma"}, ["kmp"] = {"Gimme"}, ["kmq"] = {"Kwama"}, ["kmr"] = {"Northern Kurdish"}, ["kms"] = {"Kamasau"}, ["kmt"] = {"Kemtuik"}, ["kmu"] = {"Kanite"}, ["kmv"] = {"Karipúna Creole French"}, ["kmw"] = {"Komo (Democratic Republic of Congo)"}, ["kmx"] = {"Waboda"}, ["kmy"] = {"Koma"}, ["kmz"] = {"Khorasani Turkish"}, ["kna"] = {"Dera (Nigeria)"}, ["knb"] = {"Lubuagan Kalinga"}, ["knc"] = {"Central Kanuri"}, ["knd"] = {"Konda"}, ["kne"] = {"Kankanaey"}, ["knf"] = {"Mankanya"}, ["kng"] = {"Koongo"}, ["kni"] = {"Kanufi"}, ["knj"] = {"Western Kanjobal"}, ["knk"] = {"Kuranko"}, ["knl"] = {"Keninjal"}, ["knm"] = {"Kanamarí"}, ["knn"] = {"Konkani (individual language)"}, ["kno"] = {"Kono (Sierra Leone)"}, ["knp"] = {"Kwanja"}, ["knq"] = {"Kintaq"}, ["knr"] = {"Kaningra"}, ["kns"] = {"Kensiu"}, ["knt"] = {"Panoan Katukína"}, ["knu"] = {"Kono (Guinea)"}, ["knv"] = {"Tabo"}, ["knw"] = {"Kung-Ekoka"}, ["knx"] = {"Kendayan", "Salako"}, ["kny"] = {"Kanyok"}, ["knz"] = {"Kalamsé"}, ["koa"] = {"Konomala"}, ["koc"] = {"Kpati"}, ["kod"] = {"Kodi"}, ["koe"] = {"Kacipo-Bale Suri"}, ["kof"] = {"Kubi"}, ["kog"] = {"Cogui", "Kogi"}, ["koh"] = {"Koyo"}, ["koi"] = {"Komi-Permyak"}, ["kok"] = {"Konkani (macrolanguage)"}, ["kol"] = {"Kol (Papua New Guinea)"}, ["koo"] = {"Konzo"}, ["kop"] = {"Waube"}, ["koq"] = {"Kota (Gabon)"}, ["kos"] = {"Kosraean"}, ["kot"] = {"Lagwan"}, ["kou"] = {"Koke"}, ["kov"] = {"Kudu-Camo"}, ["kow"] = {"Kugama"}, ["koy"] = {"Koyukon"}, ["koz"] = {"Korak"}, ["kpa"] = {"Kutto"}, ["kpb"] = {"Mullu Kurumba"}, ["kpc"] = {"Curripaco"}, ["kpd"] = {"Koba"}, ["kpe"] = {"Kpelle"}, ["kpf"] = {"Komba"}, ["kpg"] = {"Kapingamarangi"}, ["kph"] = {"Kplang"}, ["kpi"] = {"Kofei"}, ["kpj"] = {"Karajá"}, ["kpk"] = {"Kpan"}, ["kpl"] = {"Kpala"}, ["kpm"] = {"Koho"}, ["kpn"] = {"Kepkiriwát"}, ["kpo"] = {"Ikposo"}, ["kpq"] = {"Korupun-Sela"}, ["kpr"] = {"Korafe-Yegha"}, ["kps"] = {"Tehit"}, ["kpt"] = {"Karata"}, ["kpu"] = {"Kafoa"}, ["kpv"] = {"Komi-Zyrian"}, ["kpw"] = {"Kobon"}, ["kpx"] = {"Mountain Koiali"}, ["kpy"] = {"Koryak"}, ["kpz"] = {"Kupsabiny"}, ["kqa"] = {"Mum"}, ["kqb"] = {"Kovai"}, ["kqc"] = {"Doromu-Koki"}, ["kqd"] = {"Koy Sanjaq Surat"}, ["kqe"] = {"Kalagan"}, ["kqf"] = {"Kakabai"}, ["kqg"] = {"Khe"}, ["kqh"] = {"Kisankasa"}, ["kqi"] = {"Koitabu"}, ["kqj"] = {"Koromira"}, ["kqk"] = {"Kotafon Gbe"}, ["kql"] = {"Kyenele"}, ["kqm"] = {"Khisa"}, ["kqn"] = {"Kaonde"}, ["kqo"] = {"Eastern Krahn"}, ["kqp"] = {"Kimré"}, ["kqq"] = {"Krenak"}, ["kqr"] = {"Kimaragang"}, ["kqs"] = {"Northern Kissi"}, ["kqt"] = {"Klias River Kadazan"}, ["kqu"] = {"Seroa"}, ["kqv"] = {"Okolod"}, ["kqw"] = {"Kandas"}, ["kqx"] = {"Mser"}, ["kqy"] = {"Koorete"}, ["kqz"] = {"Korana"}, ["kra"] = {"Kumhali"}, ["krb"] = {"Karkin"}, ["krc"] = {"Karachay-Balkar"}, ["krd"] = {"Kairui-Midiki"}, ["kre"] = {"Panará"}, ["krf"] = {"Koro (Vanuatu)"}, ["krh"] = {"Kurama"}, ["kri"] = {"Krio"}, ["krj"] = {"Kinaray-A"}, ["krk"] = {"Kerek"}, ["krl"] = {"Karelian"}, ["krn"] = {"Sapo"}, ["kro"] = {"Kru languages"}, ["krp"] = {"Durop"}, ["krr"] = {"Krung"}, ["krs"] = {"Gbaya (Sudan)"}, ["krt"] = {"Tumari Kanuri"}, ["kru"] = {"Kurukh"}, ["krv"] = {"Kavet"}, ["krw"] = {"Western Krahn"}, ["krx"] = {"Karon"}, ["kry"] = {"Kryts"}, ["krz"] = {"Sota Kanum"}, ["ksb"] = {"Shambala"}, ["ksc"] = {"Southern Kalinga"}, ["ksd"] = {"Kuanua"}, ["kse"] = {"Kuni"}, ["ksf"] = {"Bafia"}, ["ksg"] = {"Kusaghe"}, ["ksh"] = {"Kölsch"}, ["ksi"] = {"Krisa", "I'saka"}, ["ksj"] = {"Uare"}, ["ksk"] = {"Kansa"}, ["ksl"] = {"Kumalu"}, ["ksm"] = {"Kumba"}, ["ksn"] = {"Kasiguranin"}, ["kso"] = {"Kofa"}, ["ksp"] = {"Kaba"}, ["ksq"] = {"Kwaami"}, ["ksr"] = {"Borong"}, ["kss"] = {"Southern Kisi"}, ["kst"] = {"Winyé"}, ["ksu"] = {"Khamyang"}, ["ksv"] = {"Kusu"}, ["ksw"] = {"S'gaw Karen"}, ["ksx"] = {"Kedang"}, ["ksy"] = {"Kharia Thar"}, ["ksz"] = {"Kodaku"}, ["kta"] = {"Katua"}, ["ktb"] = {"Kambaata"}, ["ktc"] = {"Kholok"}, ["ktd"] = {"Kokata", "Kukatha"}, ["kte"] = {"Nubri"}, ["ktf"] = {"Kwami"}, ["ktg"] = {"Kalkutung"}, ["kth"] = {"Karanga"}, ["kti"] = {"North Muyu"}, ["ktj"] = {"Plapo Krumen"}, ["ktk"] = {"Kaniet"}, ["ktl"] = {"Koroshi"}, ["ktm"] = {"Kurti"}, ["ktn"] = {"Karitiâna"}, ["kto"] = {"Kuot"}, ["ktp"] = {"Kaduo"}, ["ktq"] = {"Katabaga"}, ["kts"] = {"South Muyu"}, ["ktt"] = {"Ketum"}, ["ktu"] = {"Kituba (Democratic Republic of Congo)"}, ["ktv"] = {"Eastern Katu"}, ["ktw"] = {"Kato"}, ["ktx"] = {"Kaxararí"}, ["kty"] = {"Kango (Bas-Uélé District)"}, ["ktz"] = {"Juǀʼhoan", "Juǀʼhoansi"}, ["kub"] = {"Kutep"}, ["kuc"] = {"Kwinsu"}, ["kud"] = {"'Auhelawa"}, ["kue"] = {"Kuman (Papua New Guinea)"}, ["kuf"] = {"Western Katu"}, ["kug"] = {"Kupa"}, ["kuh"] = {"Kushi"}, ["kui"] = {"Kuikúro-Kalapálo", "Kalapalo"}, ["kuj"] = {"Kuria"}, ["kuk"] = {"Kepo'"}, ["kul"] = {"Kulere"}, ["kum"] = {"Kumyk"}, ["kun"] = {"Kunama"}, ["kuo"] = {"Kumukio"}, ["kup"] = {"Kunimaipa"}, ["kuq"] = {"Karipuna"}, ["kus"] = {"Kusaal"}, ["kut"] = {"Ktunaxa", "Ksanka", "Kutenai"}, ["kuu"] = {"Upper Kuskokwim"}, ["kuv"] = {"Kur"}, ["kuw"] = {"Kpagua"}, ["kux"] = {"Kukatja"}, ["kuy"] = {"Kuuku-Ya'u"}, ["kuz"] = {"Kunza"}, ["kva"] = {"Bagvalal"}, ["kvb"] = {"Kubu"}, ["kvc"] = {"Kove"}, ["kvd"] = {"Kui (Indonesia)"}, ["kve"] = {"Kalabakan"}, ["kvf"] = {"Kabalai"}, ["kvg"] = {"Kuni-Boazi"}, ["kvh"] = {"Komodo"}, ["kvi"] = {"Kwang"}, ["kvj"] = {"Psikye"}, ["kvk"] = {"Korean Sign Language"}, ["kvl"] = {"Kayaw"}, ["kvm"] = {"Kendem"}, ["kvn"] = {"Border Kuna"}, ["kvo"] = {"Dobel"}, ["kvp"] = {"Kompane"}, ["kvq"] = {"Geba Karen"}, ["kvr"] = {"Kerinci"}, ["kvt"] = {"Lahta Karen", "Lahta"}, ["kvu"] = {"Yinbaw Karen"}, ["kvv"] = {"Kola"}, ["kvw"] = {"Wersing"}, ["kvx"] = {"Parkari Koli"}, ["kvy"] = {"Yintale Karen", "Yintale"}, ["kvz"] = {"Tsakwambo", "Tsaukambo"}, ["kwa"] = {"Dâw"}, ["kwb"] = {"Kwa"}, ["kwc"] = {"Likwala"}, ["kwd"] = {"Kwaio"}, ["kwe"] = {"Kwerba"}, ["kwf"] = {"Kwara'ae"}, ["kwg"] = {"Sara Kaba Deme"}, ["kwh"] = {"Kowiai"}, ["kwi"] = {"Awa-Cuaiquer"}, ["kwj"] = {"Kwanga"}, ["kwk"] = {"Kwak'wala", "Kwakiutl"}, ["kwl"] = {"Kofyar"}, ["kwm"] = {"Kwambi"}, ["kwn"] = {"Kwangali"}, ["kwo"] = {"Kwomtari"}, ["kwp"] = {"Kodia"}, ["kwr"] = {"Kwer"}, ["kws"] = {"Kwese"}, ["kwt"] = {"Kwesten"}, ["kwu"] = {"Kwakum"}, ["kwv"] = {"Sara Kaba Náà"}, ["kww"] = {"Kwinti"}, ["kwx"] = {"Khirwar"}, ["kwy"] = {"San Salvador Kongo"}, ["kwz"] = {"Kwadi"}, ["kxa"] = {"Kairiru"}, ["kxb"] = {"Krobu"}, ["kxc"] = {"Konso", "Khonso"}, ["kxd"] = {"Brunei"}, ["kxf"] = {"Manumanaw Karen", "Manumanaw"}, ["kxh"] = {"Karo (Ethiopia)"}, ["kxi"] = {"Keningau Murut"}, ["kxj"] = {"Kulfa"}, ["kxk"] = {"Zayein Karen"}, ["kxm"] = {"Northern Khmer"}, ["kxn"] = {"Kanowit-Tanjong Melanau"}, ["kxo"] = {"Kanoé"}, ["kxp"] = {"Wadiyara Koli"}, ["kxq"] = {"Smärky Kanum"}, ["kxr"] = {"Koro (Papua New Guinea)"}, ["kxs"] = {"Kangjia"}, ["kxt"] = {"Koiwat"}, ["kxv"] = {"Kuvi"}, ["kxw"] = {"Konai"}, ["kxx"] = {"Likuba"}, ["kxy"] = {"Kayong"}, ["kxz"] = {"Kerewo"}, ["kya"] = {"Kwaya"}, ["kyb"] = {"Butbut Kalinga"}, ["kyc"] = {"Kyaka"}, ["kyd"] = {"Karey"}, ["kye"] = {"Krache"}, ["kyf"] = {"Kouya"}, ["kyg"] = {"Keyagana"}, ["kyh"] = {"Karok"}, ["kyi"] = {"Kiput"}, ["kyj"] = {"Karao"}, ["kyk"] = {"Kamayo"}, ["kyl"] = {"Kalapuya"}, ["kym"] = {"Kpatili"}, ["kyn"] = {"Northern Binukidnon"}, ["kyo"] = {"Kelon"}, ["kyp"] = {"Kang"}, ["kyq"] = {"Kenga"}, ["kyr"] = {"Kuruáya"}, ["kys"] = {"Baram Kayan"}, ["kyt"] = {"Kayagar"}, ["kyu"] = {"Western Kayah"}, ["kyv"] = {"Kayort"}, ["kyw"] = {"Kudmali"}, ["kyx"] = {"Rapoisi"}, ["kyy"] = {"Kambaira"}, ["kyz"] = {"Kayabí"}, ["kza"] = {"Western Karaboro"}, ["kzb"] = {"Kaibobo"}, ["kzc"] = {"Bondoukou Kulango"}, ["kzd"] = {"Kadai"}, ["kze"] = {"Kosena"}, ["kzf"] = {"Da'a Kaili"}, ["kzg"] = {"Kikai"}, ["kzi"] = {"Kelabit"}, ["kzk"] = {"Kazukuru"}, ["kzl"] = {"Kayeli"}, ["kzm"] = {"Kais"}, ["kzn"] = {"Kokola"}, ["kzo"] = {"Kaningi"}, ["kzp"] = {"Kaidipang"}, ["kzq"] = {"Kaike"}, ["kzr"] = {"Karang"}, ["kzs"] = {"Sugut Dusun"}, ["kzu"] = {"Kayupulau"}, ["kzv"] = {"Komyandaret"}, ["kzw"] = {"Karirí-Xocó"}, ["kzx"] = {"Kamarian"}, ["kzy"] = {"Kango (Tshopo District)"}, ["kzz"] = {"Kalabra"}, ["laa"] = {"Southern Subanen"}, ["lab"] = {"Linear A"}, ["lac"] = {"Lacandon"}, ["lad"] = {"Ladino"}, ["lae"] = {"Pattani"}, ["laf"] = {"Lafofa"}, ["lag"] = {"Rangi"}, ["lah"] = {"Lahnda"}, ["lai"] = {"Lambya"}, ["laj"] = {"Lango (Uganda)"}, ["lal"] = {"Lalia"}, ["lam"] = {"Lamba"}, ["lan"] = {"Laru"}, ["lap"] = {"Laka (Chad)"}, ["laq"] = {"Qabiao"}, ["lar"] = {"Larteh"}, ["las"] = {"Lama (Togo)"}, ["lau"] = {"Laba"}, ["law"] = {"Lauje"}, ["lax"] = {"Tiwa"}, ["lay"] = {"Lama Bai"}, ["laz"] = {"Aribwatsa"}, ["lbb"] = {"Label"}, ["lbc"] = {"Lakkia"}, ["lbe"] = {"Lak"}, ["lbf"] = {"Tinani"}, ["lbg"] = {"Laopang"}, ["lbi"] = {"La'bi"}, ["lbj"] = {"Ladakhi"}, ["lbk"] = {"Central Bontok"}, ["lbl"] = {"Libon Bikol"}, ["lbm"] = {"Lodhi"}, ["lbn"] = {"Rmeet"}, ["lbo"] = {"Laven"}, ["lbq"] = {"Wampar"}, ["lbr"] = {"Lohorung"}, ["lbs"] = {"Libyan Sign Language"}, ["lbt"] = {"Lachi"}, ["lbu"] = {"Labu"}, ["lbv"] = {"Lavatbura-Lamusong"}, ["lbw"] = {"Tolaki"}, ["lbx"] = {"Lawangan"}, ["lby"] = {"Lamalama", "Lamu-Lamu"}, ["lbz"] = {"Lardil"}, ["lcc"] = {"Legenyem"}, ["lcd"] = {"Lola"}, ["lce"] = {"Loncong", "Sekak"}, ["lcf"] = {"Lubu"}, ["lch"] = {"Luchazi"}, ["lcl"] = {"Lisela"}, ["lcm"] = {"Tungag"}, ["lcp"] = {"Western Lawa"}, ["lcq"] = {"Luhu"}, ["lcs"] = {"Lisabata-Nuniali"}, ["lda"] = {"Kla-Dan"}, ["ldb"] = {"Dũya"}, ["ldd"] = {"Luri"}, ["ldg"] = {"Lenyima"}, ["ldh"] = {"Lamja-Dengsa-Tola"}, ["ldi"] = {"Laari"}, ["ldj"] = {"Lemoro"}, ["ldk"] = {"Leelau"}, ["ldl"] = {"Kaan"}, ["ldm"] = {"Landoma"}, ["ldn"] = {"Láadan"}, ["ldo"] = {"Loo"}, ["ldp"] = {"Tso"}, ["ldq"] = {"Lufu"}, ["lea"] = {"Lega-Shabunda"}, ["leb"] = {"Lala-Bisa"}, ["lec"] = {"Leco"}, ["led"] = {"Lendu"}, ["lee"] = {"Lyélé"}, ["lef"] = {"Lelemi"}, ["leh"] = {"Lenje"}, ["lei"] = {"Lemio"}, ["lej"] = {"Lengola"}, ["lek"] = {"Leipon"}, ["lel"] = {"Lele (Democratic Republic of Congo)"}, ["lem"] = {"Nomaande"}, ["len"] = {"Lenca"}, ["leo"] = {"Leti (Cameroon)"}, ["lep"] = {"Lepcha"}, ["leq"] = {"Lembena"}, ["ler"] = {"Lenkau"}, ["les"] = {"Lese"}, ["let"] = {"Lesing-Gelimi", "Amio-Gelimi"}, ["leu"] = {"Kara (Papua New Guinea)"}, ["lev"] = {"Lamma"}, ["lew"] = {"Ledo Kaili"}, ["lex"] = {"Luang"}, ["ley"] = {"Lemolang"}, ["lez"] = {"Lezghian"}, ["lfa"] = {"Lefa"}, ["lfb"] = {"Buu (Cameroon)"}, ["lfn"] = {"Lingua Franca Nova"}, ["lga"] = {"Lungga"}, ["lgb"] = {"Laghu"}, ["lgg"] = {"Lugbara"}, ["lgh"] = {"Laghuu"}, ["lgi"] = {"Lengilu"}, ["lgk"] = {"Lingarak", "Neverver"}, ["lgl"] = {"Wala"}, ["lgm"] = {"Lega-Mwenga"}, ["lgn"] = {"T'apo", "Opuuo"}, ["lgo"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lgq"] = {"Logba"}, ["lgr"] = {"Lengo"}, ["lgs"] = {"Guinea-Bissau Sign Language", "Língua Gestual Guineense"}, ["lgt"] = {"Pahi"}, ["lgu"] = {"Longgu"}, ["lgz"] = {"Ligenza"}, ["lha"] = {"Laha (Viet Nam)"}, ["lhh"] = {"Laha (Indonesia)"}, ["lhi"] = {"Lahu Shi"}, ["lhl"] = {"Lahul Lohar"}, ["lhm"] = {"Lhomi"}, ["lhn"] = {"Lahanan"}, ["lhp"] = {"Lhokpu"}, ["lhs"] = {"Mlahsö"}, ["lht"] = {"Lo-Toga"}, ["lhu"] = {"Lahu"}, ["lia"] = {"West-Central Limba"}, ["lib"] = {"Likum"}, ["lic"] = {"Hlai"}, ["lid"] = {"Nyindrou"}, ["lie"] = {"Likila"}, ["lif"] = {"Limbu"}, ["lig"] = {"Ligbi"}, ["lih"] = {"Lihir"}, ["lij"] = {"Ligurian"}, ["lik"] = {"Lika"}, ["lil"] = {"Lillooet"}, ["lio"] = {"Liki"}, ["lip"] = {"Sekpele"}, ["liq"] = {"Libido"}, ["lir"] = {"Liberian English"}, ["lis"] = {"Lisu"}, ["liu"] = {"Logorik"}, ["liv"] = {"Liv"}, ["liw"] = {"Col"}, ["lix"] = {"Liabuku"}, ["liy"] = {"Banda-Bambari"}, ["liz"] = {"Libinza"}, ["lja"] = {"Golpa"}, ["lje"] = {"Rampi"}, ["lji"] = {"Laiyolo"}, ["ljl"] = {"Li'o"}, ["ljp"] = {"Lampung Api"}, ["ljw"] = {"Yirandali"}, ["ljx"] = {"Yuru"}, ["lka"] = {"Lakalei"}, ["lkb"] = {"Kabras", "Lukabaras"}, ["lkc"] = {"Kucong"}, ["lkd"] = {"Lakondê"}, ["lke"] = {"Kenyi"}, ["lkh"] = {"Lakha"}, ["lki"] = {"Laki"}, ["lkj"] = {"Remun"}, ["lkl"] = {"Laeko-Libuat"}, ["lkm"] = {"Kalaamaya"}, ["lkn"] = {"Lakon", "Vure"}, ["lko"] = {"Khayo", "Olukhayo"}, ["lkr"] = {"Päri"}, ["lks"] = {"Kisa", "Olushisa"}, ["lkt"] = {"Lakota"}, ["lku"] = {"Kungkari"}, ["lky"] = {"Lokoya"}, ["lla"] = {"Lala-Roba"}, ["llb"] = {"Lolo"}, ["llc"] = {"Lele (Guinea)"}, ["lld"] = {"Ladin"}, ["lle"] = {"Lele (Papua New Guinea)"}, ["llf"] = {"Hermit"}, ["llg"] = {"Lole"}, ["llh"] = {"Lamu"}, ["lli"] = {"Teke-Laali"}, ["llj"] = {"Ladji Ladji"}, ["llk"] = {"Lelak"}, ["lll"] = {"Lilau"}, ["llm"] = {"Lasalimu"}, ["lln"] = {"Lele (Chad)"}, ["llp"] = {"North Efate"}, ["llq"] = {"Lolak"}, ["lls"] = {"Lithuanian Sign Language"}, ["llu"] = {"Lau"}, ["llx"] = {"Lauan"}, ["lma"] = {"East Limba"}, ["lmb"] = {"Merei"}, ["lmc"] = {"Limilngan"}, ["lmd"] = {"Lumun"}, ["lme"] = {"Pévé"}, ["lmf"] = {"South Lembata"}, ["lmg"] = {"Lamogai"}, ["lmh"] = {"Lambichhong"}, ["lmi"] = {"Lombi"}, ["lmj"] = {"West Lembata"}, ["lmk"] = {"Lamkang"}, ["lml"] = {"Hano"}, ["lmn"] = {"Lambadi"}, ["lmo"] = {"Lombard"}, ["lmp"] = {"Limbum"}, ["lmq"] = {"Lamatuka"}, ["lmr"] = {"Lamalera"}, ["lmu"] = {"Lamenu"}, ["lmv"] = {"Lomaiviti"}, ["lmw"] = {"Lake Miwok"}, ["lmx"] = {"Laimbue"}, ["lmy"] = {"Lamboya"}, ["lna"] = {"Langbashe"}, ["lnb"] = {"Mbalanhu"}, ["lnd"] = {"Lundayeh", "Lun Bawang"}, ["lng"] = {"Langobardic"}, ["lnh"] = {"Lanoh"}, ["lni"] = {"Daantanai'"}, ["lnj"] = {"Leningitij"}, ["lnl"] = {"South Central Banda"}, ["lnm"] = {"Langam"}, ["lnn"] = {"Lorediakarkar"}, ["lns"] = {"Lamnso'"}, ["lnu"] = {"Longuda"}, ["lnw"] = {"Lanima"}, ["lnz"] = {"Lonzo"}, ["loa"] = {"Loloda"}, ["lob"] = {"Lobi"}, ["loc"] = {"Inonhan"}, ["loe"] = {"Saluan"}, ["lof"] = {"Logol"}, ["log"] = {"Logo"}, ["loh"] = {"Laarim", "Narim"}, ["loi"] = {"Loma (Côte d'Ivoire)"}, ["loj"] = {"Lou"}, ["lok"] = {"Loko"}, ["lol"] = {"Mongo"}, ["lom"] = {"Loma (Liberia)"}, ["lon"] = {"Malawi Lomwe"}, ["loo"] = {"Lombo"}, ["lop"] = {"Lopa"}, ["loq"] = {"Lobala"}, ["lor"] = {"Téén"}, ["los"] = {"Loniu"}, ["lot"] = {"Otuho"}, ["lou"] = {"Louisiana Creole"}, ["lov"] = {"Lopi"}, ["low"] = {"Tampias Lobu"}, ["lox"] = {"Loun"}, ["loy"] = {"Loke"}, ["loz"] = {"Lozi"}, ["lpa"] = {"Lelepa"}, ["lpe"] = {"Lepki"}, ["lpn"] = {"Long Phuri Naga"}, ["lpo"] = {"Lipo"}, ["lpx"] = {"Lopit"}, ["lqr"] = {"Logir"}, ["lra"] = {"Rara Bakati'"}, ["lrc"] = {"Northern Luri"}, ["lre"] = {"Laurentian"}, ["lrg"] = {"Laragia"}, ["lri"] = {"Marachi", "Olumarachi"}, ["lrk"] = {"Loarki"}, ["lrl"] = {"Lari"}, ["lrm"] = {"Marama", "Olumarama"}, ["lrn"] = {"Lorang"}, ["lro"] = {"Laro"}, ["lrr"] = {"Southern Yamphu"}, ["lrt"] = {"Larantuka Malay"}, ["lrv"] = {"Larevat"}, ["lrz"] = {"Lemerig"}, ["lsa"] = {"Lasgerdi"}, ["lsb"] = {"Burundian Sign Language", "Langue des Signes Burundaise"}, ["lsc"] = {"Albarradas Sign Language", "Lengua de señas Albarradas"}, ["lsd"] = {"Lishana Deni"}, ["lse"] = {"Lusengo"}, ["lsh"] = {"Lish"}, ["lsi"] = {"Lashi"}, ["lsl"] = {"Latvian Sign Language"}, ["lsm"] = {"Saamia", "Olusamia"}, ["lsn"] = {"Tibetan Sign Language"}, ["lso"] = {"Laos Sign Language"}, ["lsp"] = {"Panamanian Sign Language", "Lengua de Señas Panameñas"}, ["lsr"] = {"Aruop"}, ["lss"] = {"Lasi"}, ["lst"] = {"Trinidad and Tobago Sign Language"}, ["lsv"] = {"Sivia Sign Language"}, ["lsw"] = {"Seychelles Sign Language", "Lalang Siny Seselwa", "Langue des Signes Seychelloise"}, ["lsy"] = {"Mauritian Sign Language"}, ["ltc"] = {"Late Middle Chinese"}, ["ltg"] = {"Latgalian"}, ["lth"] = {"Thur"}, ["lti"] = {"Leti (Indonesia)"}, ["ltn"] = {"Latundê"}, ["lto"] = {"Tsotso", "Olutsotso"}, ["lts"] = {"Tachoni", "Lutachoni"}, ["ltu"] = {"Latu"}, ["lua"] = {"Luba-Lulua"}, ["luc"] = {"Aringa"}, ["lud"] = {"Ludian"}, ["lue"] = {"Luvale"}, ["luf"] = {"Laua"}, ["luh"] = {"Leizhou Chinese"}, ["lui"] = {"Luiseño"}, ["luj"] = {"Luna"}, ["luk"] = {"Lunanakha"}, ["lul"] = {"Olu'bo"}, ["lum"] = {"Luimbi"}, ["lun"] = {"Lunda"}, ["luo"] = {"Luo (Kenya and Tanzania)", "Dholuo"}, ["lup"] = {"Lumbu"}, ["luq"] = {"Lucumi"}, ["lur"] = {"Laura"}, ["lus"] = {"Lushai"}, ["lut"] = {"Lushootseed"}, ["luu"] = {"Lumba-Yakkha"}, ["luv"] = {"Luwati"}, ["luw"] = {"Luo (Cameroon)"}, ["luy"] = {"Luyia", "Oluluyia"}, ["luz"] = {"Southern Luri"}, ["lva"] = {"Maku'a"}, ["lvi"] = {"Lavi"}, ["lvk"] = {"Lavukaleve"}, ["lvl"] = {"Lwel"}, ["lvs"] = {"Standard Latvian"}, ["lvu"] = {"Levuka"}, ["lwa"] = {"Lwalu"}, ["lwe"] = {"Lewo Eleng"}, ["lwg"] = {"Wanga", "Oluwanga"}, ["lwh"] = {"White Lachi"}, ["lwl"] = {"Eastern Lawa"}, ["lwm"] = {"Laomian"}, ["lwo"] = {"Luwo"}, ["lws"] = {"Malawian Sign Language"}, ["lwt"] = {"Lewotobi"}, ["lwu"] = {"Lawu"}, ["lww"] = {"Lewo"}, ["lxm"] = {"Lakurumau"}, ["lya"] = {"Layakha"}, ["lyg"] = {"Lyngngam"}, ["lyn"] = {"Luyana"}, ["lzh"] = {"Literary Chinese"}, ["lzl"] = {"Litzlitz"}, ["lzn"] = {"Leinong Naga"}, ["lzz"] = {"Laz"}, ["maa"] = {"San Jerónimo Tecóatl Mazatec"}, ["mab"] = {"Yutanduchi Mixtec"}, ["mad"] = {"Madurese"}, ["mae"] = {"Bo-Rukul"}, ["maf"] = {"Mafa"}, ["mag"] = {"Magahi"}, ["mai"] = {"Maithili"}, ["maj"] = {"Jalapa De Díaz Mazatec"}, ["mak"] = {"Makasar"}, ["mam"] = {"Mam"}, ["man"] = {"Mandingo", "Manding"}, ["map"] = {"Austronesian languages"}, ["maq"] = {"Chiquihuitlán Mazatec"}, ["mas"] = {"Masai"}, ["mat"] = {"San Francisco Matlatzinca"}, ["mau"] = {"Huautla Mazatec"}, ["mav"] = {"Sateré-Mawé"}, ["maw"] = {"Mampruli"}, ["max"] = {"North Moluccan Malay"}, ["maz"] = {"Central Mazahua"}, ["mba"] = {"Higaonon"}, ["mbb"] = {"Western Bukidnon Manobo"}, ["mbc"] = {"Macushi"}, ["mbd"] = {"Dibabawon Manobo"}, ["mbe"] = {"Molale"}, ["mbf"] = {"Baba Malay"}, ["mbh"] = {"Mangseng"}, ["mbi"] = {"Ilianen Manobo"}, ["mbj"] = {"Nadëb"}, ["mbk"] = {"Malol"}, ["mbl"] = {"Maxakalí"}, ["mbm"] = {"Ombamba"}, ["mbn"] = {"Macaguán"}, ["mbo"] = {"Mbo (Cameroon)"}, ["mbp"] = {"Malayo"}, ["mbq"] = {"Maisin"}, ["mbr"] = {"Nukak Makú"}, ["mbs"] = {"Sarangani Manobo"}, ["mbt"] = {"Matigsalug Manobo"}, ["mbu"] = {"Mbula-Bwazza"}, ["mbv"] = {"Mbulungish"}, ["mbw"] = {"Maring"}, ["mbx"] = {"Mari (East Sepik Province)"}, ["mby"] = {"Memoni"}, ["mbz"] = {"Amoltepec Mixtec"}, ["mca"] = {"Maca"}, ["mcb"] = {"Machiguenga"}, ["mcc"] = {"Bitur"}, ["mcd"] = {"Sharanahua"}, ["mce"] = {"Itundujia Mixtec"}, ["mcf"] = {"Matsés"}, ["mcg"] = {"Mapoyo"}, ["mch"] = {"Maquiritari"}, ["mci"] = {"Mese"}, ["mcj"] = {"Mvanip"}, ["mck"] = {"Mbunda"}, ["mcl"] = {"Macaguaje"}, ["mcm"] = {"Malaccan Creole Portuguese"}, ["mcn"] = {"Masana"}, ["mco"] = {"Coatlán Mixe"}, ["mcp"] = {"Makaa"}, ["mcq"] = {"Ese"}, ["mcr"] = {"Menya"}, ["mcs"] = {"Mambai"}, ["mct"] = {"Mengisa"}, ["mcu"] = {"Cameroon Mambila"}, ["mcv"] = {"Minanibai"}, ["mcw"] = {"Mawa (Chad)"}, ["mcx"] = {"Mpiemo"}, ["mcy"] = {"South Watut"}, ["mcz"] = {"Mawan"}, ["mda"] = {"Mada (Nigeria)"}, ["mdb"] = {"Morigi"}, ["mdc"] = {"Soq", "Male (Papua New Guinea)"}, ["mdd"] = {"Mbum"}, ["mde"] = {"Maba (Chad)"}, ["mdf"] = {"Moksha"}, ["mdg"] = {"Massalat"}, ["mdh"] = {"Maguindanaon"}, ["mdi"] = {"Mamvu"}, ["mdj"] = {"Mangbetu"}, ["mdk"] = {"Mangbutu"}, ["mdl"] = {"Maltese Sign Language"}, ["mdm"] = {"Mayogo"}, ["mdn"] = {"Mbati"}, ["mdp"] = {"Mbala"}, ["mdq"] = {"Mbole"}, ["mdr"] = {"Mandar"}, ["mds"] = {"Maria (Papua New Guinea)"}, ["mdt"] = {"Mbere"}, ["mdu"] = {"Mboko"}, ["mdv"] = {"Santa Lucía Monteverde Mixtec"}, ["mdw"] = {"Mbosi"}, ["mdx"] = {"Dizin"}, ["mdy"] = {"Male", "Male (Ethiopia)"}, ["mdz"] = {"Suruí Do Pará"}, ["mea"] = {"Menka"}, ["meb"] = {"Ikobi"}, ["mec"] = {"Marra"}, ["med"] = {"Melpa"}, ["mee"] = {"Mengen"}, ["mef"] = {"Megam"}, ["meh"] = {"Southwestern Tlaxiaco Mixtec"}, ["mei"] = {"Midob"}, ["mej"] = {"Meyah"}, ["mek"] = {"Mekeo"}, ["mel"] = {"Central Melanau"}, ["mem"] = {"Mangala"}, ["men"] = {"Mende (Sierra Leone)"}, ["meo"] = {"Kedah Malay"}, ["mep"] = {"Miriwoong"}, ["meq"] = {"Merey"}, ["mer"] = {"Meru"}, ["mes"] = {"Masmaje"}, ["met"] = {"Mato"}, ["meu"] = {"Motu"}, ["mev"] = {"Mano"}, ["mew"] = {"Maaka"}, ["mey"] = {"Hassaniyya"}, ["mez"] = {"Menominee"}, ["mfa"] = {"Pattani Malay"}, ["mfb"] = {"Bangka"}, ["mfc"] = {"Mba"}, ["mfd"] = {"Mendankwe-Nkwen"}, ["mfe"] = {"Morisyen"}, ["mff"] = {"Naki"}, ["mfg"] = {"Mogofin"}, ["mfh"] = {"Matal"}, ["mfi"] = {"Wandala"}, ["mfj"] = {"Mefele"}, ["mfk"] = {"North Mofu"}, ["mfl"] = {"Putai"}, ["mfm"] = {"Marghi South"}, ["mfn"] = {"Cross River Mbembe"}, ["mfo"] = {"Mbe"}, ["mfp"] = {"Makassar Malay"}, ["mfq"] = {"Moba"}, ["mfr"] = {"Marrithiyel"}, ["mfs"] = {"Mexican Sign Language"}, ["mft"] = {"Mokerang"}, ["mfu"] = {"Mbwela"}, ["mfv"] = {"Mandjak"}, ["mfw"] = {"Mulaha"}, ["mfx"] = {"Melo"}, ["mfy"] = {"Mayo"}, ["mfz"] = {"Mabaan"}, ["mga"] = {"Middle Irish (900-1200)"}, ["mgb"] = {"Mararit"}, ["mgc"] = {"Morokodo"}, ["mgd"] = {"Moru"}, ["mge"] = {"Mango"}, ["mgf"] = {"Maklew"}, ["mgg"] = {"Mpumpong"}, ["mgh"] = {"Makhuwa-Meetto"}, ["mgi"] = {"Lijili"}, ["mgj"] = {"Abureni"}, ["mgk"] = {"Mawes"}, ["mgl"] = {"Maleu-Kilenge"}, ["mgm"] = {"Mambae"}, ["mgn"] = {"Mbangi"}, ["mgo"] = {"Meta'"}, ["mgp"] = {"Eastern Magar"}, ["mgq"] = {"Malila"}, ["mgr"] = {"Mambwe-Lungu"}, ["mgs"] = {"Manda (Tanzania)"}, ["mgt"] = {"Mongol"}, ["mgu"] = {"Mailu"}, ["mgv"] = {"Matengo"}, ["mgw"] = {"Matumbi"}, ["mgy"] = {"Mbunga"}, ["mgz"] = {"Mbugwe"}, ["mha"] = {"Manda (India)"}, ["mhb"] = {"Mahongwe"}, ["mhc"] = {"Mocho"}, ["mhd"] = {"Mbugu"}, ["mhe"] = {"Besisi", "Mah Meri"}, ["mhf"] = {"Mamaa"}, ["mhg"] = {"Margu"}, ["mhi"] = {"Ma'di"}, ["mhj"] = {"Mogholi"}, ["mhk"] = {"Mungaka"}, ["mhl"] = {"Mauwake"}, ["mhm"] = {"Makhuwa-Moniga"}, ["mhn"] = {"Mòcheno"}, ["mho"] = {"Mashi (Zambia)"}, ["mhp"] = {"Balinese Malay"}, ["mhq"] = {"Mandan"}, ["mhr"] = {"Eastern Mari"}, ["mhs"] = {"Buru (Indonesia)"}, ["mht"] = {"Mandahuaca"}, ["mhu"] = {"Digaro-Mishmi", "Darang Deng"}, ["mhw"] = {"Mbukushu"}, ["mhx"] = {"Maru", "Lhaovo"}, ["mhy"] = {"Ma'anyan"}, ["mhz"] = {"Mor (Mor Islands)"}, ["mia"] = {"Miami"}, ["mib"] = {"Atatláhuca Mixtec"}, ["mic"] = {"Mi'kmaq", "Micmac"}, ["mid"] = {"Mandaic"}, ["mie"] = {"Ocotepec Mixtec"}, ["mif"] = {"Mofu-Gudur"}, ["mig"] = {"San Miguel El Grande Mixtec"}, ["mih"] = {"Chayuco Mixtec"}, ["mii"] = {"Chigmecatitlán Mixtec"}, ["mij"] = {"Abar", "Mungbam"}, ["mik"] = {"Mikasuki"}, ["mil"] = {"Peñoles Mixtec"}, ["mim"] = {"Alacatlatzala Mixtec"}, ["min"] = {"Minangkabau"}, ["mio"] = {"Pinotepa Nacional Mixtec"}, ["mip"] = {"Apasco-Apoala Mixtec"}, ["miq"] = {"Mískito"}, ["mir"] = {"Isthmus Mixe"}, ["mis"] = {"Uncoded languages"}, ["mit"] = {"Southern Puebla Mixtec"}, ["miu"] = {"Cacaloxtepec Mixtec"}, ["miw"] = {"Akoye"}, ["mix"] = {"Mixtepec Mixtec"}, ["miy"] = {"Ayutla Mixtec"}, ["miz"] = {"Coatzospan Mixtec"}, ["mjb"] = {"Makalero"}, ["mjc"] = {"San Juan Colorado Mixtec"}, ["mjd"] = {"Northwest Maidu"}, ["mje"] = {"Muskum"}, ["mjg"] = {"Tu"}, ["mjh"] = {"Mwera (Nyasa)"}, ["mji"] = {"Kim Mun"}, ["mjj"] = {"Mawak"}, ["mjk"] = {"Matukar"}, ["mjl"] = {"Mandeali"}, ["mjm"] = {"Medebur"}, ["mjn"] = {"Ma (Papua New Guinea)"}, ["mjo"] = {"Malankuravan"}, ["mjp"] = {"Malapandaram"}, ["mjq"] = {"Malaryan"}, ["mjr"] = {"Malavedan"}, ["mjs"] = {"Miship"}, ["mjt"] = {"Sauria Paharia"}, ["mju"] = {"Manna-Dora"}, ["mjv"] = {"Mannan"}, ["mjw"] = {"Karbi"}, ["mjx"] = {"Mahali"}, ["mjy"] = {"Mahican"}, ["mjz"] = {"Majhi"}, ["mka"] = {"Mbre"}, ["mkb"] = {"Mal Paharia"}, ["mkc"] = {"Siliput"}, ["mke"] = {"Mawchi"}, ["mkf"] = {"Miya"}, ["mkg"] = {"Mak (China)"}, ["mkh"] = {"Mon-Khmer languages"}, ["mki"] = {"Dhatki"}, ["mkj"] = {"Mokilese"}, ["mkk"] = {"Byep"}, ["mkl"] = {"Mokole"}, ["mkm"] = {"Moklen"}, ["mkn"] = {"Kupang Malay"}, ["mko"] = {"Mingang Doso"}, ["mkp"] = {"Moikodi"}, ["mkq"] = {"Bay Miwok"}, ["mkr"] = {"Malas"}, ["mks"] = {"Silacayoapan Mixtec"}, ["mkt"] = {"Vamale"}, ["mku"] = {"Konyanka Maninka"}, ["mkv"] = {"Mafea"}, ["mkw"] = {"Kituba (Congo)"}, ["mkx"] = {"Kinamiging Manobo"}, ["mky"] = {"East Makian"}, ["mkz"] = {"Makasae"}, ["mla"] = {"Malo"}, ["mlb"] = {"Mbule"}, ["mlc"] = {"Cao Lan"}, ["mle"] = {"Manambu"}, ["mlf"] = {"Mal"}, ["mlh"] = {"Mape"}, ["mli"] = {"Malimpung"}, ["mlj"] = {"Miltu"}, ["mlk"] = {"Ilwana", "Kiwilwana"}, ["mll"] = {"Malua Bay"}, ["mlm"] = {"Mulam"}, ["mln"] = {"Malango"}, ["mlo"] = {"Mlomp"}, ["mlp"] = {"Bargam"}, ["mlq"] = {"Western Maninkakan"}, ["mlr"] = {"Vame"}, ["mls"] = {"Masalit"}, ["mlu"] = {"To'abaita"}, ["mlv"] = {"Motlav", "Mwotlap"}, ["mlw"] = {"Moloko"}, ["mlx"] = {"Malfaxal", "Naha'ai"}, ["mlz"] = {"Malaynon"}, ["mma"] = {"Mama"}, ["mmb"] = {"Momina"}, ["mmc"] = {"Michoacán Mazahua"}, ["mmd"] = {"Maonan"}, ["mme"] = {"Mae"}, ["mmf"] = {"Mundat"}, ["mmg"] = {"North Ambrym"}, ["mmh"] = {"Mehináku"}, ["mmi"] = {"Hember Avu", "Amben", "Musar"}, ["mmj"] = {"Majhwar"}, ["mmk"] = {"Mukha-Dora"}, ["mml"] = {"Man Met"}, ["mmm"] = {"Maii"}, ["mmn"] = {"Mamanwa"}, ["mmo"] = {"Mangga Buang"}, ["mmp"] = {"Siawi"}, ["mmq"] = {"Musak"}, ["mmr"] = {"Western Xiangxi Miao"}, ["mmt"] = {"Malalamai"}, ["mmu"] = {"Mmaala"}, ["mmv"] = {"Miriti"}, ["mmw"] = {"Emae"}, ["mmx"] = {"Madak"}, ["mmy"] = {"Migaama"}, ["mmz"] = {"Mabaale"}, ["mna"] = {"Mbula"}, ["mnb"] = {"Muna"}, ["mnc"] = {"Manchu"}, ["mnd"] = {"Mondé"}, ["mne"] = {"Naba"}, ["mnf"] = {"Mundani"}, ["mng"] = {"Eastern Mnong"}, ["mnh"] = {"Mono (Democratic Republic of Congo)"}, ["mni"] = {"Manipuri"}, ["mnj"] = {"Munji"}, ["mnk"] = {"Mandinka"}, ["mnl"] = {"Tiale"}, ["mnm"] = {"Mapena"}, ["mnn"] = {"Southern Mnong"}, ["mno"] = {"Manobo languages"}, ["mnp"] = {"Min Bei Chinese"}, ["mnq"] = {"Minriq"}, ["mnr"] = {"Mono (USA)"}, ["mns"] = {"Mansi"}, ["mnu"] = {"Mer"}, ["mnv"] = {"Rennell-Bellona"}, ["mnw"] = {"Mon"}, ["mnx"] = {"Manikion"}, ["mny"] = {"Manyawa"}, ["mnz"] = {"Moni"}, ["moa"] = {"Mwan"}, ["moc"] = {"Mocoví"}, ["mod"] = {"Mobilian"}, ["moe"] = {"Innu", "Montagnais"}, ["mog"] = {"Mongondow"}, ["moh"] = {"Mohawk", "Kanien'kéha"}, ["moi"] = {"Mboi"}, ["moj"] = {"Monzombo"}, ["mok"] = {"Morori"}, ["mom"] = {"Mangue"}, ["moo"] = {"Monom"}, ["mop"] = {"Mopán Maya"}, ["moq"] = {"Mor (Bomberai Peninsula)"}, ["mor"] = {"Moro"}, ["mos"] = {"Mossi"}, ["mot"] = {"Barí"}, ["mou"] = {"Mogum"}, ["mov"] = {"Mohave"}, ["mow"] = {"Moi (Congo)"}, ["mox"] = {"Molima"}, ["moy"] = {"Shekkacho"}, ["moz"] = {"Mukulu", "Gergiko"}, ["mpa"] = {"Mpoto"}, ["mpb"] = {"Malak Malak", "Mullukmulluk"}, ["mpc"] = {"Mangarrayi"}, ["mpd"] = {"Machinere"}, ["mpe"] = {"Majang"}, ["mpg"] = {"Marba"}, ["mph"] = {"Maung"}, ["mpi"] = {"Mpade"}, ["mpj"] = {"Martu Wangka", "Wangkajunga"}, ["mpk"] = {"Mbara (Chad)"}, ["mpl"] = {"Middle Watut"}, ["mpm"] = {"Yosondúa Mixtec"}, ["mpn"] = {"Mindiri"}, ["mpo"] = {"Miu"}, ["mpp"] = {"Migabac"}, ["mpq"] = {"Matís"}, ["mpr"] = {"Vangunu"}, ["mps"] = {"Dadibi"}, ["mpt"] = {"Mian"}, ["mpu"] = {"Makuráp"}, ["mpv"] = {"Mungkip"}, ["mpw"] = {"Mapidian"}, ["mpx"] = {"Misima-Panaeati"}, ["mpy"] = {"Mapia"}, ["mpz"] = {"Mpi"}, ["mqa"] = {"Maba (Indonesia)"}, ["mqb"] = {"Mbuko"}, ["mqc"] = {"Mangole"}, ["mqe"] = {"Matepi"}, ["mqf"] = {"Momuna"}, ["mqg"] = {"Kota Bangun Kutai Malay"}, ["mqh"] = {"Tlazoyaltepec Mixtec"}, ["mqi"] = {"Mariri"}, ["mqj"] = {"Mamasa"}, ["mqk"] = {"Rajah Kabunsuwan Manobo"}, ["mql"] = {"Mbelime"}, ["mqm"] = {"South Marquesan"}, ["mqn"] = {"Moronene"}, ["mqo"] = {"Modole"}, ["mqp"] = {"Manipa"}, ["mqq"] = {"Minokok"}, ["mqr"] = {"Mander"}, ["mqs"] = {"West Makian"}, ["mqt"] = {"Mok"}, ["mqu"] = {"Mandari"}, ["mqv"] = {"Mosimo"}, ["mqw"] = {"Murupi"}, ["mqx"] = {"Mamuju"}, ["mqy"] = {"Manggarai"}, ["mqz"] = {"Pano"}, ["mra"] = {"Mlabri"}, ["mrb"] = {"Marino"}, ["mrc"] = {"Maricopa"}, ["mrd"] = {"Western Magar"}, ["mre"] = {"Martha's Vineyard Sign Language"}, ["mrf"] = {"Elseng"}, ["mrg"] = {"Mising"}, ["mrh"] = {"Mara Chin"}, ["mrj"] = {"Western Mari"}, ["mrk"] = {"Hmwaveke"}, ["mrl"] = {"Mortlockese"}, ["mrm"] = {"Merlav", "Mwerlap"}, ["mrn"] = {"Cheke Holo"}, ["mro"] = {"Mru"}, ["mrp"] = {"Morouas"}, ["mrq"] = {"North Marquesan"}, ["mrr"] = {"Maria (India)"}, ["mrs"] = {"Maragus"}, ["mrt"] = {"Marghi Central"}, ["mru"] = {"Mono (Cameroon)"}, ["mrv"] = {"Mangareva"}, ["mrw"] = {"Maranao"}, ["mrx"] = {"Maremgi", "Dineor"}, ["mry"] = {"Mandaya"}, ["mrz"] = {"Marind"}, ["msb"] = {"Masbatenyo"}, ["msc"] = {"Sankaran Maninka"}, ["msd"] = {"Yucatec Maya Sign Language"}, ["mse"] = {"Musey"}, ["msf"] = {"Mekwei"}, ["msg"] = {"Moraid"}, ["msh"] = {"Masikoro Malagasy"}, ["msi"] = {"Sabah Malay"}, ["msj"] = {"Ma (Democratic Republic of Congo)"}, ["msk"] = {"Mansaka"}, ["msl"] = {"Molof", "Poule"}, ["msm"] = {"Agusan Manobo"}, ["msn"] = {"Vurës"}, ["mso"] = {"Mombum"}, ["msp"] = {"Maritsauá"}, ["msq"] = {"Caac"}, ["msr"] = {"Mongolian Sign Language"}, ["mss"] = {"West Masela"}, ["msu"] = {"Musom"}, ["msv"] = {"Maslam"}, ["msw"] = {"Mansoanka"}, ["msx"] = {"Moresada"}, ["msy"] = {"Aruamu"}, ["msz"] = {"Momare"}, ["mta"] = {"Cotabato Manobo"}, ["mtb"] = {"Anyin Morofo"}, ["mtc"] = {"Munit"}, ["mtd"] = {"Mualang"}, ["mte"] = {"Mono (Solomon Islands)"}, ["mtf"] = {"Murik (Papua New Guinea)"}, ["mtg"] = {"Una"}, ["mth"] = {"Munggui"}, ["mti"] = {"Maiwa (Papua New Guinea)"}, ["mtj"] = {"Moskona"}, ["mtk"] = {"Mbe'"}, ["mtl"] = {"Montol"}, ["mtm"] = {"Mator"}, ["mtn"] = {"Matagalpa"}, ["mto"] = {"Totontepec Mixe"}, ["mtp"] = {"Wichí Lhamtés Nocten"}, ["mtq"] = {"Muong"}, ["mtr"] = {"Mewari"}, ["mts"] = {"Yora"}, ["mtt"] = {"Mota"}, ["mtu"] = {"Tututepec Mixtec"}, ["mtv"] = {"Asaro'o"}, ["mtw"] = {"Southern Binukidnon"}, ["mtx"] = {"Tidaá Mixtec"}, ["mty"] = {"Nabi"}, ["mua"] = {"Mundang"}, ["mub"] = {"Mubi"}, ["muc"] = {"Ajumbu"}, ["mud"] = {"Mednyj Aleut"}, ["mue"] = {"Media Lengua"}, ["mug"] = {"Musgu"}, ["muh"] = {"Mündü"}, ["mui"] = {"Musi"}, ["muj"] = {"Mabire"}, ["muk"] = {"Mugom"}, ["mul"] = {"Multiple languages"}, ["mum"] = {"Maiwala"}, ["mun"] = {"Munda languages"}, ["muo"] = {"Nyong"}, ["mup"] = {"Malvi"}, ["muq"] = {"Eastern Xiangxi Miao"}, ["mur"] = {"Murle"}, ["mus"] = {"Creek"}, ["mut"] = {"Western Muria"}, ["muu"] = {"Yaaku"}, ["muv"] = {"Muthuvan"}, ["mux"] = {"Bo-Ung"}, ["muy"] = {"Muyang"}, ["muz"] = {"Mursi"}, ["mva"] = {"Manam"}, ["mvb"] = {"Mattole"}, ["mvd"] = {"Mamboru"}, ["mve"] = {"Marwari (Pakistan)"}, ["mvf"] = {"Peripheral Mongolian"}, ["mvg"] = {"Yucuañe Mixtec"}, ["mvh"] = {"Mulgi"}, ["mvi"] = {"Miyako"}, ["mvk"] = {"Mekmek"}, ["mvl"] = {"Mbara (Australia)"}, ["mvn"] = {"Minaveha"}, ["mvo"] = {"Marovo"}, ["mvp"] = {"Duri"}, ["mvq"] = {"Moere"}, ["mvr"] = {"Marau"}, ["mvs"] = {"Massep"}, ["mvt"] = {"Mpotovoro"}, ["mvu"] = {"Marfa"}, ["mvv"] = {"Tagal Murut"}, ["mvw"] = {"Machinga"}, ["mvx"] = {"Meoswar"}, ["mvy"] = {"Indus Kohistani"}, ["mvz"] = {"Mesqan"}, ["mwa"] = {"Mwatebu"}, ["mwb"] = {"Juwal"}, ["mwc"] = {"Are"}, ["mwe"] = {"Mwera (Chimwera)"}, ["mwf"] = {"Murrinh-Patha"}, ["mwg"] = {"Aiklep"}, ["mwh"] = {"Mouk-Aria"}, ["mwi"] = {"Labo", "Ninde"}, ["mwk"] = {"Kita Maninkakan"}, ["mwl"] = {"Mirandese"}, ["mwm"] = {"Sar"}, ["mwn"] = {"Nyamwanga"}, ["mwo"] = {"Central Maewo"}, ["mwp"] = {"Kala Lagaw Ya"}, ["mwq"] = {"Mün Chin"}, ["mwr"] = {"Marwari"}, ["mws"] = {"Mwimbi-Muthambi"}, ["mwt"] = {"Moken"}, ["mwu"] = {"Mittu"}, ["mwv"] = {"Mentawai"}, ["mww"] = {"Hmong Daw"}, ["mwz"] = {"Moingi"}, ["mxa"] = {"Northwest Oaxaca Mixtec"}, ["mxb"] = {"Tezoatlán Mixtec"}, ["mxc"] = {"Manyika"}, ["mxd"] = {"Modang"}, ["mxe"] = {"Mele-Fila"}, ["mxf"] = {"Malgbe"}, ["mxg"] = {"Mbangala"}, ["mxh"] = {"Mvuba"}, ["mxi"] = {"Mozarabic"}, ["mxj"] = {"Miju-Mishmi", "Geman Deng"}, ["mxk"] = {"Monumbo"}, ["mxl"] = {"Maxi Gbe"}, ["mxm"] = {"Meramera"}, ["mxn"] = {"Moi (Indonesia)"}, ["mxo"] = {"Mbowe"}, ["mxp"] = {"Tlahuitoltepec Mixe"}, ["mxq"] = {"Juquila Mixe"}, ["mxr"] = {"Murik (Malaysia)"}, ["mxs"] = {"Huitepec Mixtec"}, ["mxt"] = {"Jamiltepec Mixtec"}, ["mxu"] = {"Mada (Cameroon)"}, ["mxv"] = {"Metlatónoc Mixtec"}, ["mxw"] = {"Namo"}, ["mxx"] = {"Mahou", "Mawukakan"}, ["mxy"] = {"Southeastern Nochixtlán Mixtec"}, ["mxz"] = {"Central Masela"}, ["myb"] = {"Mbay"}, ["myc"] = {"Mayeka"}, ["mye"] = {"Myene"}, ["myf"] = {"Bambassi"}, ["myg"] = {"Manta"}, ["myh"] = {"Makah"}, ["myj"] = {"Mangayat"}, ["myk"] = {"Mamara Senoufo"}, ["myl"] = {"Moma"}, ["mym"] = {"Me'en"}, ["myn"] = {"Mayan languages"}, ["myo"] = {"Anfillo"}, ["myp"] = {"Pirahã"}, ["myr"] = {"Muniche"}, ["mys"] = {"Mesmes"}, ["myu"] = {"Mundurukú"}, ["myv"] = {"Erzya"}, ["myw"] = {"Muyuw"}, ["myx"] = {"Masaaba"}, ["myy"] = {"Macuna"}, ["myz"] = {"Classical Mandaic"}, ["mza"] = {"Santa María Zacatepec Mixtec"}, ["mzb"] = {"Tumzabt"}, ["mzc"] = {"Madagascar Sign Language"}, ["mzd"] = {"Malimba"}, ["mze"] = {"Morawa"}, ["mzg"] = {"Monastic Sign Language"}, ["mzh"] = {"Wichí Lhamtés Güisnay"}, ["mzi"] = {"Ixcatlán Mazatec"}, ["mzj"] = {"Manya"}, ["mzk"] = {"Nigeria Mambila"}, ["mzl"] = {"Mazatlán Mixe"}, ["mzm"] = {"Mumuye"}, ["mzn"] = {"Mazanderani"}, ["mzo"] = {"Matipuhy"}, ["mzp"] = {"Movima"}, ["mzq"] = {"Mori Atas"}, ["mzr"] = {"Marúbo"}, ["mzs"] = {"Macanese"}, ["mzt"] = {"Mintil"}, ["mzu"] = {"Inapang"}, ["mzv"] = {"Manza"}, ["mzw"] = {"Deg"}, ["mzx"] = {"Mawayana"}, ["mzy"] = {"Mozambican Sign Language"}, ["mzz"] = {"Maiadomu"}, ["naa"] = {"Namla"}, ["nab"] = {"Southern Nambikuára"}, ["nac"] = {"Narak"}, ["nae"] = {"Naka'ela"}, ["naf"] = {"Nabak"}, ["nag"] = {"Naga Pidgin"}, ["nah"] = {"Nahuatl languages"}, ["nai"] = {"North American Indian languages"}, ["naj"] = {"Nalu"}, ["nak"] = {"Nakanai"}, ["nal"] = {"Nalik"}, ["nam"] = {"Ngan'gityemerri"}, ["nan"] = {"Min Nan Chinese"}, ["nao"] = {"Naaba"}, ["nap"] = {"Neapolitan"}, ["naq"] = {"Khoekhoe", "Nama (Namibia)"}, ["nar"] = {"Iguta"}, ["nas"] = {"Naasioi"}, ["nat"] = {"Ca̱hungwa̱rya̱", "Hungworo"}, ["naw"] = {"Nawuri"}, ["nax"] = {"Nakwi"}, ["nay"] = {"Ngarrindjeri"}, ["naz"] = {"Coatepec Nahuatl"}, ["nba"] = {"Nyemba"}, ["nbb"] = {"Ndoe"}, ["nbc"] = {"Chang Naga"}, ["nbd"] = {"Ngbinda"}, ["nbe"] = {"Konyak Naga"}, ["nbg"] = {"Nagarchal"}, ["nbh"] = {"Ngamo"}, ["nbi"] = {"Mao Naga"}, ["nbj"] = {"Ngarinyman"}, ["nbk"] = {"Nake"}, ["nbm"] = {"Ngbaka Ma'bo"}, ["nbn"] = {"Kuri"}, ["nbo"] = {"Nkukoli"}, ["nbp"] = {"Nnam"}, ["nbq"] = {"Nggem"}, ["nbr"] = {"Numana"}, ["nbs"] = {"Namibian Sign Language"}, ["nbt"] = {"Na"}, ["nbu"] = {"Rongmei Naga"}, ["nbv"] = {"Ngamambo"}, ["nbw"] = {"Southern Ngbandi"}, ["nby"] = {"Ningera"}, ["nca"] = {"Iyo"}, ["ncb"] = {"Central Nicobarese"}, ["ncc"] = {"Ponam"}, ["ncd"] = {"Nachering"}, ["nce"] = {"Yale"}, ["ncf"] = {"Notsi"}, ["ncg"] = {"Nisga'a"}, ["nch"] = {"Central Huasteca Nahuatl"}, ["nci"] = {"Classical Nahuatl"}, ["ncj"] = {"Northern Puebla Nahuatl"}, ["nck"] = {"Na-kara"}, ["ncl"] = {"Michoacán Nahuatl"}, ["ncm"] = {"Nambo"}, ["ncn"] = {"Nauna"}, ["nco"] = {"Sibe"}, ["ncq"] = {"Northern Katang"}, ["ncr"] = {"Ncane"}, ["ncs"] = {"Nicaraguan Sign Language"}, ["nct"] = {"Chothe Naga"}, ["ncu"] = {"Chumburung"}, ["ncx"] = {"Central Puebla Nahuatl"}, ["ncz"] = {"Natchez"}, ["nda"] = {"Ndasa"}, ["ndb"] = {"Kenswei Nsei"}, ["ndc"] = {"Ndau"}, ["ndd"] = {"Nde-Nsele-Nta"}, ["ndf"] = {"Nadruvian"}, ["ndg"] = {"Ndengereko"}, ["ndh"] = {"Ndali"}, ["ndi"] = {"Samba Leko"}, ["ndj"] = {"Ndamba"}, ["ndk"] = {"Ndaka"}, ["ndl"] = {"Ndolo"}, ["ndm"] = {"Ndam"}, ["ndn"] = {"Ngundi"}, ["ndp"] = {"Ndo"}, ["ndq"] = {"Ndombe"}, ["ndr"] = {"Ndoola"}, ["nds"] = {"Low German", "Low Saxon"}, ["ndt"] = {"Ndunga"}, ["ndu"] = {"Dugun"}, ["ndv"] = {"Ndut"}, ["ndw"] = {"Ndobo"}, ["ndx"] = {"Nduga"}, ["ndy"] = {"Lutos"}, ["ndz"] = {"Ndogo"}, ["nea"] = {"Eastern Ngad'a"}, ["neb"] = {"Toura (Côte d'Ivoire)"}, ["nec"] = {"Nedebang"}, ["ned"] = {"Nde-Gbite"}, ["nee"] = {"Nêlêmwa-Nixumwak"}, ["nef"] = {"Nefamese"}, ["neg"] = {"Negidal"}, ["neh"] = {"Nyenkha"}, ["nei"] = {"Neo-Hittite"}, ["nej"] = {"Neko"}, ["nek"] = {"Neku"}, ["nem"] = {"Nemi"}, ["nen"] = {"Nengone"}, ["neo"] = {"Ná-Meo"}, ["neq"] = {"North Central Mixe"}, ["ner"] = {"Yahadian"}, ["nes"] = {"Bhoti Kinnauri"}, ["net"] = {"Nete"}, ["neu"] = {"Neo"}, ["nev"] = {"Nyaheun"}, ["new"] = {"Nepal Bhasa", "Newar", "Newari"}, ["nex"] = {"Neme"}, ["ney"] = {"Neyo"}, ["nez"] = {"Nez Perce"}, ["nfa"] = {"Dhao"}, ["nfd"] = {"Ahwai"}, ["nfl"] = {"Ayiwo", "Äiwoo"}, ["nfr"] = {"Nafaanra"}, ["nfu"] = {"Mfumte"}, ["nga"] = {"Ngbaka"}, ["ngb"] = {"Northern Ngbandi"}, ["ngc"] = {"Ngombe (Democratic Republic of Congo)"}, ["ngd"] = {"Ngando (Central African Republic)"}, ["nge"] = {"Ngemba"}, ["ngf"] = {"Trans-New Guinea languages"}, ["ngg"] = {"Ngbaka Manza"}, ["ngh"] = {"Nǁng"}, ["ngi"] = {"Ngizim"}, ["ngj"] = {"Ngie"}, ["ngk"] = {"Dalabon"}, ["ngl"] = {"Lomwe"}, ["ngm"] = {"Ngatik Men's Creole"}, ["ngn"] = {"Ngwo"}, ["ngp"] = {"Ngulu"}, ["ngq"] = {"Ngurimi", "Ngoreme"}, ["ngr"] = {"Engdewu"}, ["ngs"] = {"Gvoko"}, ["ngt"] = {"Kriang", "Ngeq"}, ["ngu"] = {"Guerrero Nahuatl"}, ["ngv"] = {"Nagumi"}, ["ngw"] = {"Ngwaba"}, ["ngx"] = {"Nggwahyi"}, ["ngy"] = {"Tibea"}, ["ngz"] = {"Ngungwel"}, ["nha"] = {"Nhanda"}, ["nhb"] = {"Beng"}, ["nhc"] = {"Tabasco Nahuatl"}, ["nhd"] = {"Chiripá", "Ava Guaraní"}, ["nhe"] = {"Eastern Huasteca Nahuatl"}, ["nhf"] = {"Nhuwala"}, ["nhg"] = {"Tetelcingo Nahuatl"}, ["nhh"] = {"Nahari"}, ["nhi"] = {"Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"}, ["nhk"] = {"Isthmus-Cosoleacaque Nahuatl"}, ["nhm"] = {"Morelos Nahuatl"}, ["nhn"] = {"Central Nahuatl"}, ["nho"] = {"Takuu"}, ["nhp"] = {"Isthmus-Pajapan Nahuatl"}, ["nhq"] = {"Huaxcaleca Nahuatl"}, ["nhr"] = {"Naro"}, ["nht"] = {"Ometepec Nahuatl"}, ["nhu"] = {"Noone"}, ["nhv"] = {"Temascaltepec Nahuatl"}, ["nhw"] = {"Western Huasteca Nahuatl"}, ["nhx"] = {"Isthmus-Mecayapan Nahuatl"}, ["nhy"] = {"Northern Oaxaca Nahuatl"}, ["nhz"] = {"Santa María La Alta Nahuatl"}, ["nia"] = {"Nias"}, ["nib"] = {"Nakame"}, ["nic"] = {"Niger-Kordofanian languages"}, ["nid"] = {"Ngandi"}, ["nie"] = {"Niellim"}, ["nif"] = {"Nek"}, ["nig"] = {"Ngalakgan"}, ["nih"] = {"Nyiha (Tanzania)"}, ["nii"] = {"Nii"}, ["nij"] = {"Ngaju"}, ["nik"] = {"Southern Nicobarese"}, ["nil"] = {"Nila"}, ["nim"] = {"Nilamba"}, ["nin"] = {"Ninzo"}, ["nio"] = {"Nganasan"}, ["niq"] = {"Nandi"}, ["nir"] = {"Nimboran"}, ["nis"] = {"Nimi"}, ["nit"] = {"Southeastern Kolami"}, ["niu"] = {"Niuean"}, ["niv"] = {"Gilyak"}, ["niw"] = {"Nimo"}, ["nix"] = {"Hema"}, ["niy"] = {"Ngiti"}, ["niz"] = {"Ningil"}, ["nja"] = {"Nzanyi"}, ["njb"] = {"Nocte Naga"}, ["njd"] = {"Ndonde Hamba"}, ["njh"] = {"Lotha Naga"}, ["nji"] = {"Gudanji"}, ["njj"] = {"Njen"}, ["njl"] = {"Njalgulgule"}, ["njm"] = {"Angami Naga"}, ["njn"] = {"Liangmai Naga"}, ["njo"] = {"Ao Naga"}, ["njr"] = {"Njerep"}, ["njs"] = {"Nisa"}, ["njt"] = {"Ndyuka-Trio Pidgin"}, ["nju"] = {"Ngadjunmaya"}, ["njx"] = {"Kunyi"}, ["njy"] = {"Njyem"}, ["njz"] = {"Nyishi"}, ["nka"] = {"Nkoya"}, ["nkb"] = {"Khoibu Naga"}, ["nkc"] = {"Nkongho"}, ["nkd"] = {"Koireng"}, ["nke"] = {"Duke"}, ["nkf"] = {"Inpui Naga"}, ["nkg"] = {"Nekgini"}, ["nkh"] = {"Khezha Naga"}, ["nki"] = {"Thangal Naga"}, ["nkj"] = {"Nakai"}, ["nkk"] = {"Nokuku"}, ["nkm"] = {"Namat"}, ["nkn"] = {"Nkangala"}, ["nko"] = {"Nkonya"}, ["nkp"] = {"Niuatoputapu"}, ["nkq"] = {"Nkami"}, ["nkr"] = {"Nukuoro"}, ["nks"] = {"North Asmat"}, ["nkt"] = {"Nyika (Tanzania)"}, ["nku"] = {"Bouna Kulango"}, ["nkv"] = {"Nyika (Malawi and Zambia)"}, ["nkw"] = {"Nkutu"}, ["nkx"] = {"Nkoroo"}, ["nkz"] = {"Nkari"}, ["nla"] = {"Ngombale"}, ["nlc"] = {"Nalca"}, ["nle"] = {"East Nyala"}, ["nlg"] = {"Gela"}, ["nli"] = {"Grangali"}, ["nlj"] = {"Nyali"}, ["nlk"] = {"Ninia Yali"}, ["nll"] = {"Nihali"}, ["nlm"] = {"Mankiyali"}, ["nlo"] = {"Ngul"}, ["nlq"] = {"Lao Naga"}, ["nlu"] = {"Nchumbulu"}, ["nlv"] = {"Orizaba Nahuatl"}, ["nlw"] = {"Walangama"}, ["nlx"] = {"Nahali"}, ["nly"] = {"Nyamal"}, ["nlz"] = {"Nalögo"}, ["nma"] = {"Maram Naga"}, ["nmb"] = {"Big Nambas", "V'ënen Taut"}, ["nmc"] = {"Ngam"}, ["nmd"] = {"Ndumu"}, ["nme"] = {"Mzieme Naga"}, ["nmf"] = {"Tangkhul Naga (India)"}, ["nmg"] = {"Kwasio"}, ["nmh"] = {"Monsang Naga"}, ["nmi"] = {"Nyam"}, ["nmj"] = {"Ngombe (Central African Republic)"}, ["nmk"] = {"Namakura"}, ["nml"] = {"Ndemli"}, ["nmm"] = {"Manangba"}, ["nmn"] = {"ǃXóõ"}, ["nmo"] = {"Moyon Naga"}, ["nmp"] = {"Nimanbur"}, ["nmq"] = {"Nambya"}, ["nmr"] = {"Nimbari"}, ["nms"] = {"Letemboi"}, ["nmt"] = {"Namonuito"}, ["nmu"] = {"Northeast Maidu"}, ["nmv"] = {"Ngamini"}, ["nmw"] = {"Nimoa", "Rifao"}, ["nmx"] = {"Nama (Papua New Guinea)"}, ["nmy"] = {"Namuyi"}, ["nmz"] = {"Nawdm"}, ["nna"] = {"Nyangumarta"}, ["nnb"] = {"Nande"}, ["nnc"] = {"Nancere"}, ["nnd"] = {"West Ambae"}, ["nne"] = {"Ngandyera"}, ["nnf"] = {"Ngaing"}, ["nng"] = {"Maring Naga"}, ["nnh"] = {"Ngiemboon"}, ["nni"] = {"North Nuaulu"}, ["nnj"] = {"Nyangatom"}, ["nnk"] = {"Nankina"}, ["nnl"] = {"Northern Rengma Naga"}, ["nnm"] = {"Namia"}, ["nnn"] = {"Ngete"}, ["nnp"] = {"Wancho Naga"}, ["nnq"] = {"Ngindo"}, ["nnr"] = {"Narungga"}, ["nnt"] = {"Nanticoke"}, ["nnu"] = {"Dwang"}, ["nnv"] = {"Nugunu (Australia)"}, ["nnw"] = {"Southern Nuni"}, ["nny"] = {"Nyangga"}, ["nnz"] = {"Nda'nda'"}, ["noa"] = {"Woun Meu"}, ["noc"] = {"Nuk"}, ["nod"] = {"Northern Thai"}, ["noe"] = {"Nimadi"}, ["nof"] = {"Nomane"}, ["nog"] = {"Nogai"}, ["noh"] = {"Nomu"}, ["noi"] = {"Noiri"}, ["noj"] = {"Nonuya"}, ["nok"] = {"Nooksack", "Lhéchelesem"}, ["nol"] = {"Nomlaki"}, ["non"] = {"Old Norse"}, ["nop"] = {"Numanggang"}, ["noq"] = {"Ngongo"}, ["nos"] = {"Eastern Nisu"}, ["not"] = {"Nomatsiguenga"}, ["nou"] = {"Ewage-Notu"}, ["nov"] = {"Novial"}, ["now"] = {"Nyambo"}, ["noy"] = {"Noy"}, ["noz"] = {"Nayi"}, ["npa"] = {"Nar Phu"}, ["npb"] = {"Nupbikha"}, ["npg"] = {"Ponyo-Gongwang Naga"}, ["nph"] = {"Phom Naga"}, ["npi"] = {"Nepali (individual language)"}, ["npl"] = {"Southeastern Puebla Nahuatl"}, ["npn"] = {"Mondropolon"}, ["npo"] = {"Pochuri Naga"}, ["nps"] = {"Nipsan"}, ["npu"] = {"Puimei Naga"}, ["npx"] = {"Noipx"}, ["npy"] = {"Napu"}, ["nqg"] = {"Southern Nago"}, ["nqk"] = {"Kura Ede Nago"}, ["nql"] = {"Ngendelengo"}, ["nqm"] = {"Ndom"}, ["nqn"] = {"Nen"}, ["nqo"] = {"N'Ko", "N’Ko"}, ["nqq"] = {"Kyan-Karyaw Naga"}, ["nqt"] = {"Nteng"}, ["nqy"] = {"Akyaung Ari Naga"}, ["nra"] = {"Ngom"}, ["nrb"] = {"Nara"}, ["nrc"] = {"Noric"}, ["nre"] = {"Southern Rengma Naga"}, ["nrf"] = {"Jèrriais", "Guernésiais", "Sercquiais"}, ["nrg"] = {"Narango"}, ["nri"] = {"Chokri Naga"}, ["nrk"] = {"Ngarla"}, ["nrl"] = {"Ngarluma"}, ["nrm"] = {"Narom"}, ["nrn"] = {"Norn"}, ["nrp"] = {"North Picene"}, ["nrr"] = {"Norra", "Nora"}, ["nrt"] = {"Northern Kalapuya"}, ["nru"] = {"Narua"}, ["nrx"] = {"Ngurmbur"}, ["nrz"] = {"Lala"}, ["nsa"] = {"Sangtam Naga"}, ["nsb"] = {"Lower Nossob"}, ["nsc"] = {"Nshi"}, ["nsd"] = {"Southern Nisu"}, ["nse"] = {"Nsenga"}, ["nsf"] = {"Northwestern Nisu"}, ["nsg"] = {"Ngasa"}, ["nsh"] = {"Ngoshie"}, ["nsi"] = {"Nigerian Sign Language"}, ["nsk"] = {"Naskapi"}, ["nsl"] = {"Norwegian Sign Language"}, ["nsm"] = {"Sumi Naga"}, ["nsn"] = {"Nehan"}, ["nso"] = {"Pedi", "Northern Sotho", "Sepedi"}, ["nsp"] = {"Nepalese Sign Language"}, ["nsq"] = {"Northern Sierra Miwok"}, ["nsr"] = {"Maritime Sign Language"}, ["nss"] = {"Nali"}, ["nst"] = {"Tase Naga"}, ["nsu"] = {"Sierra Negra Nahuatl"}, ["nsv"] = {"Southwestern Nisu"}, ["nsw"] = {"Navut"}, ["nsx"] = {"Nsongo"}, ["nsy"] = {"Nasal"}, ["nsz"] = {"Nisenan"}, ["ntd"] = {"Northern Tidung"}, ["ntg"] = {"Ngantangarra"}, ["nti"] = {"Natioro"}, ["ntj"] = {"Ngaanyatjarra"}, ["ntk"] = {"Ikoma-Nata-Isenye"}, ["ntm"] = {"Nateni"}, ["nto"] = {"Ntomba"}, ["ntp"] = {"Northern Tepehuan"}, ["ntr"] = {"Delo"}, ["ntu"] = {"Natügu"}, ["ntw"] = {"Nottoway"}, ["ntx"] = {"Tangkhul Naga (Myanmar)"}, ["nty"] = {"Mantsi"}, ["ntz"] = {"Natanzi"}, ["nua"] = {"Yuanga"}, ["nub"] = {"Nubian languages"}, ["nuc"] = {"Nukuini"}, ["nud"] = {"Ngala"}, ["nue"] = {"Ngundu"}, ["nuf"] = {"Nusu"}, ["nug"] = {"Nungali"}, ["nuh"] = {"Ndunda"}, ["nui"] = {"Ngumbi"}, ["nuj"] = {"Nyole"}, ["nuk"] = {"Nuu-chah-nulth", "Nuuchahnulth"}, ["nul"] = {"Nusa Laut"}, ["num"] = {"Niuafo'ou"}, ["nun"] = {"Anong"}, ["nuo"] = {"Nguôn"}, ["nup"] = {"Nupe-Nupe-Tako"}, ["nuq"] = {"Nukumanu"}, ["nur"] = {"Nukuria"}, ["nus"] = {"Nuer"}, ["nut"] = {"Nung (Viet Nam)"}, ["nuu"] = {"Ngbundu"}, ["nuv"] = {"Northern Nuni"}, ["nuw"] = {"Nguluwan"}, ["nux"] = {"Mehek"}, ["nuy"] = {"Nunggubuyu"}, ["nuz"] = {"Tlamacazapa Nahuatl"}, ["nvh"] = {"Nasarian"}, ["nvm"] = {"Namiae"}, ["nvo"] = {"Nyokon"}, ["nwa"] = {"Nawathinehena"}, ["nwb"] = {"Nyabwa"}, ["nwc"] = {"Classical Newari", "Classical Nepal Bhasa", "Old Newari"}, ["nwe"] = {"Ngwe"}, ["nwg"] = {"Ngayawung"}, ["nwi"] = {"Southwest Tanna"}, ["nwm"] = {"Nyamusa-Molo"}, ["nwo"] = {"Nauo"}, ["nwr"] = {"Nawaru"}, ["nww"] = {"Ndwewe"}, ["nwx"] = {"Middle Newar"}, ["nwy"] = {"Nottoway-Meherrin"}, ["nxa"] = {"Nauete"}, ["nxd"] = {"Ngando (Democratic Republic of Congo)"}, ["nxe"] = {"Nage"}, ["nxg"] = {"Ngad'a"}, ["nxi"] = {"Nindi"}, ["nxk"] = {"Koki Naga"}, ["nxl"] = {"South Nuaulu"}, ["nxm"] = {"Numidian"}, ["nxn"] = {"Ngawun"}, ["nxo"] = {"Ndambomo"}, ["nxq"] = {"Naxi"}, ["nxr"] = {"Ninggerum"}, ["nxx"] = {"Nafri"}, ["nyb"] = {"Nyangbo"}, ["nyc"] = {"Nyanga-li"}, ["nyd"] = {"Nyore", "Olunyole"}, ["nye"] = {"Nyengo"}, ["nyf"] = {"Giryama", "Kigiryama"}, ["nyg"] = {"Nyindu"}, ["nyh"] = {"Nyikina"}, ["nyi"] = {"Ama (Sudan)"}, ["nyj"] = {"Nyanga"}, ["nyk"] = {"Nyaneka"}, ["nyl"] = {"Nyeu"}, ["nym"] = {"Nyamwezi"}, ["nyn"] = {"Nyankole"}, ["nyo"] = {"Nyoro"}, ["nyp"] = {"Nyang'i"}, ["nyq"] = {"Nayini"}, ["nyr"] = {"Nyiha (Malawi)"}, ["nys"] = {"Nyungar"}, ["nyt"] = {"Nyawaygi"}, ["nyu"] = {"Nyungwe"}, ["nyv"] = {"Nyulnyul"}, ["nyw"] = {"Nyaw"}, ["nyx"] = {"Nganyaywana"}, ["nyy"] = {"Nyakyusa-Ngonde"}, ["nza"] = {"Tigon Mbembe"}, ["nzb"] = {"Njebi"}, ["nzd"] = {"Nzadi"}, ["nzi"] = {"Nzima"}, ["nzk"] = {"Nzakara"}, ["nzm"] = {"Zeme Naga"}, ["nzr"] = {"Dir-Nyamzak-Mbarimi"}, ["nzs"] = {"New Zealand Sign Language"}, ["nzu"] = {"Teke-Nzikou"}, ["nzy"] = {"Nzakambay"}, ["nzz"] = {"Nanga Dama Dogon"}, ["oaa"] = {"Orok"}, ["oac"] = {"Oroch"}, ["oak"] = {"Noakhali", "Noakhailla"}, ["oar"] = {"Old Aramaic (up to 700 BCE)", "Ancient Aramaic (up to 700 BCE)"}, ["oav"] = {"Old Avar"}, ["obi"] = {"Obispeño"}, ["obk"] = {"Southern Bontok"}, ["obl"] = {"Oblo"}, ["obm"] = {"Moabite"}, ["obo"] = {"Obo Manobo"}, ["obr"] = {"Old Burmese"}, ["obt"] = {"Old Breton"}, ["obu"] = {"Obulom"}, ["oca"] = {"Ocaina"}, ["och"] = {"Old Chinese"}, ["ocm"] = {"Old Cham"}, ["oco"] = {"Old Cornish"}, ["ocu"] = {"Atzingo Matlatzinca"}, ["oda"] = {"Odut"}, ["odk"] = {"Od"}, ["odt"] = {"Old Dutch"}, ["odu"] = {"Odual"}, ["ofo"] = {"Ofo"}, ["ofs"] = {"Old Frisian"}, ["ofu"] = {"Efutop"}, ["ogb"] = {"Ogbia"}, ["ogc"] = {"Ogbah"}, ["oge"] = {"Old Georgian"}, ["ogg"] = {"Ogbogolo"}, ["ogo"] = {"Khana"}, ["ogu"] = {"Ogbronuagum"}, ["oht"] = {"Old Hittite"}, ["ohu"] = {"Old Hungarian"}, ["oia"] = {"Oirata"}, ["oie"] = {"Okolie"}, ["oin"] = {"Inebu One"}, ["ojb"] = {"Northwestern Ojibwa"}, ["ojc"] = {"Central Ojibwa"}, ["ojg"] = {"Eastern Ojibwa"}, ["ojp"] = {"Old Japanese"}, ["ojs"] = {"Severn Ojibwa"}, ["ojv"] = {"Ontong Java"}, ["ojw"] = {"Western Ojibwa"}, ["oka"] = {"Okanagan"}, ["okb"] = {"Okobo"}, ["okc"] = {"Kobo"}, ["okd"] = {"Okodia"}, ["oke"] = {"Okpe (Southwestern Edo)"}, ["okg"] = {"Koko Babangk"}, ["okh"] = {"Koresh-e Rostam"}, ["oki"] = {"Okiek"}, ["okj"] = {"Oko-Juwoi"}, ["okk"] = {"Kwamtim One"}, ["okl"] = {"Old Kentish Sign Language"}, ["okm"] = {"Middle Korean (10th-16th cent.)"}, ["okn"] = {"Oki-No-Erabu"}, ["oko"] = {"Old Korean (3rd-9th cent.)"}, ["okr"] = {"Kirike"}, ["oks"] = {"Oko-Eni-Osayen"}, ["oku"] = {"Oku"}, ["okv"] = {"Orokaiva"}, ["okx"] = {"Okpe (Northwestern Edo)"}, ["okz"] = {"Old Khmer"}, ["ola"] = {"Walungge"}, ["olb"] = {"Oli-Bodiman"}, ["old"] = {"Mochi"}, ["ole"] = {"Olekha"}, ["olk"] = {"Olkol"}, ["olm"] = {"Oloma"}, ["olo"] = {"Livvi"}, ["olr"] = {"Olrat"}, ["olt"] = {"Old Lithuanian"}, ["olu"] = {"Kuvale"}, ["oma"] = {"Omaha-Ponca"}, ["omb"] = {"East Ambae"}, ["omc"] = {"Mochica"}, ["omg"] = {"Omagua"}, ["omi"] = {"Omi"}, ["omk"] = {"Omok"}, ["oml"] = {"Ombo"}, ["omn"] = {"Minoan"}, ["omo"] = {"Utarmbung"}, ["omp"] = {"Old Manipuri"}, ["omq"] = {"Oto-Manguean languages"}, ["omr"] = {"Old Marathi"}, ["omt"] = {"Omotik"}, ["omu"] = {"Omurano"}, ["omv"] = {"Omotic languages"}, ["omw"] = {"South Tairora"}, ["omx"] = {"Old Mon"}, ["omy"] = {"Old Malay"}, ["ona"] = {"Ona"}, ["onb"] = {"Lingao"}, ["one"] = {"Oneida"}, ["ong"] = {"Olo"}, ["oni"] = {"Onin"}, ["onj"] = {"Onjob"}, ["onk"] = {"Kabore One"}, ["onn"] = {"Onobasulu"}, ["ono"] = {"Onondaga"}, ["onp"] = {"Sartang"}, ["onr"] = {"Northern One"}, ["ons"] = {"Ono"}, ["ont"] = {"Ontenu"}, ["onu"] = {"Unua"}, ["onw"] = {"Old Nubian"}, ["onx"] = {"Onin Based Pidgin"}, ["ood"] = {"Tohono O'odham"}, ["oog"] = {"Ong"}, ["oon"] = {"Önge"}, ["oor"] = {"Oorlams"}, ["oos"] = {"Old Ossetic"}, ["opa"] = {"Okpamheri"}, ["opk"] = {"Kopkaka"}, ["opm"] = {"Oksapmin"}, ["opo"] = {"Opao"}, ["opt"] = {"Opata"}, ["opy"] = {"Ofayé"}, ["ora"] = {"Oroha"}, ["orc"] = {"Orma"}, ["ore"] = {"Orejón"}, ["org"] = {"Oring"}, ["orh"] = {"Oroqen"}, ["orn"] = {"Orang Kanaq"}, ["oro"] = {"Orokolo"}, ["orr"] = {"Oruma"}, ["ors"] = {"Orang Seletar"}, ["ort"] = {"Adivasi Oriya"}, ["oru"] = {"Ormuri"}, ["orv"] = {"Old Russian"}, ["orw"] = {"Oro Win"}, ["orx"] = {"Oro"}, ["ory"] = {"Odia (individual language)", "Oriya (individual language)"}, ["orz"] = {"Ormu"}, ["osa"] = {"Osage"}, ["osc"] = {"Oscan"}, ["osd"] = {"Digor Ossetic", "Digor", "Digor Ossetian"}, ["osi"] = {"Osing"}, ["osn"] = {"Old Sundanese"}, ["oso"] = {"Ososo"}, ["osp"] = {"Old Spanish"}, ["ost"] = {"Osatu"}, ["osu"] = {"Southern One"}, ["osx"] = {"Old Saxon"}, ["ota"] = {"Ottoman Turkish (1500-1928)"}, ["otb"] = {"Old Tibetan"}, ["otd"] = {"Ot Danum"}, ["ote"] = {"Mezquital Otomi"}, ["oti"] = {"Oti"}, ["otk"] = {"Old Turkish"}, ["otl"] = {"Tilapa Otomi"}, ["otm"] = {"Eastern Highland Otomi"}, ["otn"] = {"Tenango Otomi"}, ["oto"] = {"Otomian languages"}, ["otq"] = {"Querétaro Otomi"}, ["otr"] = {"Otoro"}, ["ots"] = {"Estado de México Otomi"}, ["ott"] = {"Temoaya Otomi"}, ["otu"] = {"Otuke"}, ["otw"] = {"Ottawa"}, ["otx"] = {"Texcatepec Otomi"}, ["oty"] = {"Old Tamil"}, ["otz"] = {"Ixtenco Otomi"}, ["oua"] = {"Tagargrent"}, ["oub"] = {"Glio-Oubi"}, ["oue"] = {"Oune"}, ["oui"] = {"Old Uighur"}, ["oum"] = {"Ouma"}, ["ovd"] = {"Elfdalian", "Övdalian"}, ["owi"] = {"Owiniga"}, ["owl"] = {"Old Welsh"}, ["oyb"] = {"Oy"}, ["oyd"] = {"Oyda"}, ["oym"] = {"Wayampi"}, ["oyy"] = {"Oya'oya"}, ["ozm"] = {"Koonzime"}, ["paa"] = {"Papuan languages"}, ["pab"] = {"Parecís"}, ["pac"] = {"Pacoh"}, ["pad"] = {"Paumarí"}, ["pae"] = {"Pagibete"}, ["paf"] = {"Paranawát"}, ["pag"] = {"Pangasinan"}, ["pah"] = {"Tenharim"}, ["pai"] = {"Pe"}, ["pak"] = {"Parakanã"}, ["pal"] = {"Pahlavi"}, ["pam"] = {"Pampanga", "Kapampangan"}, ["pao"] = {"Northern Paiute"}, ["pap"] = {"Papiamento"}, ["paq"] = {"Parya"}, ["par"] = {"Panamint", "Timbisha"}, ["pas"] = {"Papasena"}, ["pau"] = {"Palauan"}, ["pav"] = {"Pakaásnovos"}, ["paw"] = {"Pawnee"}, ["pax"] = {"Pankararé"}, ["pay"] = {"Pech"}, ["paz"] = {"Pankararú"}, ["pbb"] = {"Páez"}, ["pbc"] = {"Patamona"}, ["pbe"] = {"Mezontla Popoloca"}, ["pbf"] = {"Coyotepec Popoloca"}, ["pbg"] = {"Paraujano"}, ["pbh"] = {"E'ñapa Woromaipu"}, ["pbi"] = {"Parkwa"}, ["pbl"] = {"Mak (Nigeria)"}, ["pbm"] = {"Puebla Mazatec"}, ["pbn"] = {"Kpasam"}, ["pbo"] = {"Papel"}, ["pbp"] = {"Badyara"}, ["pbr"] = {"Pangwa"}, ["pbs"] = {"Central Pame"}, ["pbt"] = {"Southern Pashto"}, ["pbu"] = {"Northern Pashto"}, ["pbv"] = {"Pnar"}, ["pby"] = {"Pyu (Papua New Guinea)"}, ["pca"] = {"Santa Inés Ahuatempan Popoloca"}, ["pcb"] = {"Pear"}, ["pcc"] = {"Bouyei"}, ["pcd"] = {"Picard"}, ["pce"] = {"Ruching Palaung"}, ["pcf"] = {"Paliyan"}, ["pcg"] = {"Paniya"}, ["pch"] = {"Pardhan"}, ["pci"] = {"Duruwa"}, ["pcj"] = {"Parenga"}, ["pck"] = {"Paite Chin"}, ["pcl"] = {"Pardhi"}, ["pcm"] = {"Nigerian Pidgin"}, ["pcn"] = {"Piti"}, ["pcp"] = {"Pacahuara"}, ["pcw"] = {"Pyapun"}, ["pda"] = {"Anam"}, ["pdc"] = {"Pennsylvania German"}, ["pdi"] = {"Pa Di"}, ["pdn"] = {"Podena", "Fedan"}, ["pdo"] = {"Padoe"}, ["pdt"] = {"Plautdietsch"}, ["pdu"] = {"Kayan"}, ["pea"] = {"Peranakan Indonesian"}, ["peb"] = {"Eastern Pomo"}, ["ped"] = {"Mala (Papua New Guinea)"}, ["pee"] = {"Taje"}, ["pef"] = {"Northeastern Pomo"}, ["peg"] = {"Pengo"}, ["peh"] = {"Bonan"}, ["pei"] = {"Chichimeca-Jonaz"}, ["pej"] = {"Northern Pomo"}, ["pek"] = {"Penchal"}, ["pel"] = {"Pekal"}, ["pem"] = {"Phende"}, ["peo"] = {"Old Persian (ca. 600-400 B.C.)"}, ["pep"] = {"Kunja"}, ["peq"] = {"Southern Pomo"}, ["pes"] = {"Iranian Persian"}, ["pev"] = {"Pémono"}, ["pex"] = {"Petats"}, ["pey"] = {"Petjo"}, ["pez"] = {"Eastern Penan"}, ["pfa"] = {"Pááfang"}, ["pfe"] = {"Pere"}, ["pfl"] = {"Pfaelzisch"}, ["pga"] = {"Sudanese Creole Arabic"}, ["pgd"] = {"Gāndhārī"}, ["pgg"] = {"Pangwali"}, ["pgi"] = {"Pagi"}, ["pgk"] = {"Rerep"}, ["pgl"] = {"Primitive Irish"}, ["pgn"] = {"Paelignian"}, ["pgs"] = {"Pangseng"}, ["pgu"] = {"Pagu"}, ["pgz"] = {"Papua New Guinean Sign Language"}, ["pha"] = {"Pa-Hng"}, ["phd"] = {"Phudagi"}, ["phg"] = {"Phuong"}, ["phh"] = {"Phukha"}, ["phi"] = {"Philippine languages"}, ["phj"] = {"Pahari"}, ["phk"] = {"Phake"}, ["phl"] = {"Phalura", "Palula"}, ["phm"] = {"Phimbi"}, ["phn"] = {"Phoenician"}, ["pho"] = {"Phunoi"}, ["phq"] = {"Phana'"}, ["phr"] = {"Pahari-Potwari"}, ["pht"] = {"Phu Thai"}, ["phu"] = {"Phuan"}, ["phv"] = {"Pahlavani"}, ["phw"] = {"Phangduwali"}, ["pia"] = {"Pima Bajo"}, ["pib"] = {"Yine"}, ["pic"] = {"Pinji"}, ["pid"] = {"Piaroa"}, ["pie"] = {"Piro"}, ["pif"] = {"Pingelapese"}, ["pig"] = {"Pisabo"}, ["pih"] = {"Pitcairn-Norfolk"}, ["pij"] = {"Pijao"}, ["pil"] = {"Yom"}, ["pim"] = {"Powhatan"}, ["pin"] = {"Piame"}, ["pio"] = {"Piapoco"}, ["pip"] = {"Pero"}, ["pir"] = {"Piratapuyo"}, ["pis"] = {"Pijin"}, ["pit"] = {"Pitta Pitta"}, ["piu"] = {"Pintupi-Luritja"}, ["piv"] = {"Pileni", "Vaeakau-Taumako"}, ["piw"] = {"Pimbwe"}, ["pix"] = {"Piu"}, ["piy"] = {"Piya-Kwonci"}, ["piz"] = {"Pije"}, ["pjt"] = {"Pitjantjatjara"}, ["pka"] = {"Ardhamāgadhī Prākrit"}, ["pkb"] = {"Pokomo", "Kipfokomo"}, ["pkc"] = {"Paekche"}, ["pkg"] = {"Pak-Tong"}, ["pkh"] = {"Pankhu"}, ["pkn"] = {"Pakanha"}, ["pko"] = {"Pökoot"}, ["pkp"] = {"Pukapuka"}, ["pkr"] = {"Attapady Kurumba"}, ["pks"] = {"Pakistan Sign Language"}, ["pkt"] = {"Maleng"}, ["pku"] = {"Paku"}, ["pla"] = {"Miani"}, ["plb"] = {"Polonombauk"}, ["plc"] = {"Central Palawano"}, ["pld"] = {"Polari"}, ["ple"] = {"Palu'e"}, ["plf"] = {"Central Malayo-Polynesian languages"}, ["plg"] = {"Pilagá"}, ["plh"] = {"Paulohi"}, ["plk"] = {"Kohistani Shina"}, ["pll"] = {"Shwe Palaung"}, ["pln"] = {"Palenquero"}, ["plo"] = {"Oluta Popoluca"}, ["plq"] = {"Palaic"}, ["plr"] = {"Palaka Senoufo"}, ["pls"] = {"San Marcos Tlacoyalco Popoloca", "San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"}, ["plt"] = {"Plateau Malagasy"}, ["plu"] = {"Palikúr"}, ["plv"] = {"Southwest Palawano"}, ["plw"] = {"Brooke's Point Palawano"}, ["ply"] = {"Bolyu"}, ["plz"] = {"Paluan"}, ["pma"] = {"Paama"}, ["pmb"] = {"Pambia"}, ["pmd"] = {"Pallanganmiddang"}, ["pme"] = {"Pwaamei"}, ["pmf"] = {"Pamona"}, ["pmh"] = {"Māhārāṣṭri Prākrit"}, ["pmi"] = {"Northern Pumi"}, ["pmj"] = {"Southern Pumi"}, ["pml"] = {"Lingua Franca"}, ["pmm"] = {"Pomo"}, ["pmn"] = {"Pam"}, ["pmo"] = {"Pom"}, ["pmq"] = {"Northern Pame"}, ["pmr"] = {"Paynamar"}, ["pms"] = {"Piemontese"}, ["pmt"] = {"Tuamotuan"}, ["pmw"] = {"Plains Miwok"}, ["pmx"] = {"Poumei Naga"}, ["pmy"] = {"Papuan Malay"}, ["pmz"] = {"Southern Pame"}, ["pna"] = {"Punan Bah-Biau"}, ["pnb"] = {"Western Panjabi"}, ["pnc"] = {"Pannei"}, ["pnd"] = {"Mpinda"}, ["pne"] = {"Western Penan"}, ["png"] = {"Pangu", "Pongu"}, ["pnh"] = {"Penrhyn"}, ["pni"] = {"Aoheng"}, ["pnj"] = {"Pinjarup"}, ["pnk"] = {"Paunaka"}, ["pnl"] = {"Paleni"}, ["pnm"] = {"Punan Batu 1"}, ["pnn"] = {"Pinai-Hagahai"}, ["pno"] = {"Panobo"}, ["pnp"] = {"Pancana"}, ["pnq"] = {"Pana (Burkina Faso)"}, ["pnr"] = {"Panim"}, ["pns"] = {"Ponosakan"}, ["pnt"] = {"Pontic"}, ["pnu"] = {"Jiongnai Bunu"}, ["pnv"] = {"Pinigura"}, ["pnw"] = {"Banyjima", "Panytyima"}, ["pnx"] = {"Phong-Kniang"}, ["pny"] = {"Pinyin"}, ["pnz"] = {"Pana (Central African Republic)"}, ["poc"] = {"Poqomam"}, ["poe"] = {"San Juan Atzingo Popoloca"}, ["pof"] = {"Poke"}, ["pog"] = {"Potiguára"}, ["poh"] = {"Poqomchi'"}, ["poi"] = {"Highland Popoluca"}, ["pok"] = {"Pokangá"}, ["pom"] = {"Southeastern Pomo"}, ["pon"] = {"Pohnpeian"}, ["poo"] = {"Central Pomo"}, ["pop"] = {"Pwapwâ"}, ["poq"] = {"Texistepec Popoluca"}, ["pos"] = {"Sayula Popoluca"}, ["pot"] = {"Potawatomi"}, ["pov"] = {"Upper Guinea Crioulo"}, ["pow"] = {"San Felipe Otlaltepec Popoloca"}, ["pox"] = {"Polabian"}, ["poy"] = {"Pogolo"}, ["poz"] = {"Malayo-Polynesian languages"}, ["ppe"] = {"Papi"}, ["ppi"] = {"Paipai"}, ["ppk"] = {"Uma"}, ["ppl"] = {"Pipil", "Nicarao"}, ["ppm"] = {"Papuma"}, ["ppn"] = {"Papapana"}, ["ppo"] = {"Folopa"}, ["ppp"] = {"Pelende"}, ["ppq"] = {"Pei"}, ["pps"] = {"San Luís Temalacayuca Popoloca"}, ["ppt"] = {"Pare"}, ["ppu"] = {"Papora"}, ["pqa"] = {"Pa'a"}, ["pqe"] = {"Eastern Malayo-Polynesian languages"}, ["pqm"] = {"Malecite-Passamaquoddy"}, ["pqw"] = {"Western Malayo-Polynesian languages"}, ["pra"] = {"Prakrit languages"}, ["prc"] = {"Parachi"}, ["prd"] = {"Parsi-Dari"}, ["pre"] = {"Principense"}, ["prf"] = {"Paranan"}, ["prg"] = {"Prussian"}, ["prh"] = {"Porohanon"}, ["pri"] = {"Paicî"}, ["prk"] = {"Parauk"}, ["prl"] = {"Peruvian Sign Language"}, ["prm"] = {"Kibiri"}, ["prn"] = {"Prasuni"}, ["pro"] = {"Old Provençal (to 1500)", "Old Occitan (to 1500)"}, ["prq"] = {"Ashéninka Perené"}, ["prr"] = {"Puri"}, ["prs"] = {"Dari", "Afghan Persian"}, ["prt"] = {"Phai"}, ["pru"] = {"Puragi"}, ["prw"] = {"Parawen"}, ["prx"] = {"Purik"}, ["prz"] = {"Providencia Sign Language"}, ["psa"] = {"Asue Awyu"}, ["psc"] = {"Iranian Sign Language", "Persian Sign Language"}, ["psd"] = {"Plains Indian Sign Language"}, ["pse"] = {"Central Malay"}, ["psg"] = {"Penang Sign Language"}, ["psh"] = {"Southwest Pashai", "Southwest Pashayi"}, ["psi"] = {"Southeast Pashai", "Southeast Pashayi"}, ["psl"] = {"Puerto Rican Sign Language"}, ["psm"] = {"Pauserna"}, ["psn"] = {"Panasuan"}, ["pso"] = {"Polish Sign Language"}, ["psp"] = {"Philippine Sign Language"}, ["psq"] = {"Pasi"}, ["psr"] = {"Portuguese Sign Language"}, ["pss"] = {"Kaulong"}, ["pst"] = {"Central Pashto"}, ["psu"] = {"Sauraseni Prākrit"}, ["psw"] = {"Port Sandwich"}, ["psy"] = {"Piscataway"}, ["pta"] = {"Pai Tavytera"}, ["pth"] = {"Pataxó Hã-Ha-Hãe"}, ["pti"] = {"Pindiini", "Wangkatha"}, ["ptn"] = {"Patani"}, ["pto"] = {"Zo'é"}, ["ptp"] = {"Patep"}, ["ptq"] = {"Pattapu"}, ["ptr"] = {"Piamatsina"}, ["ptt"] = {"Enrekang"}, ["ptu"] = {"Bambam"}, ["ptv"] = {"Port Vato"}, ["ptw"] = {"Pentlatch"}, ["pty"] = {"Pathiya"}, ["pua"] = {"Western Highland Purepecha"}, ["pub"] = {"Purum"}, ["puc"] = {"Punan Merap"}, ["pud"] = {"Punan Aput"}, ["pue"] = {"Puelche"}, ["puf"] = {"Punan Merah"}, ["pug"] = {"Phuie"}, ["pui"] = {"Puinave"}, ["puj"] = {"Punan Tubu"}, ["pum"] = {"Puma"}, ["puo"] = {"Puoc"}, ["pup"] = {"Pulabu"}, ["puq"] = {"Puquina"}, ["pur"] = {"Puruborá"}, ["put"] = {"Putoh"}, ["puu"] = {"Punu"}, ["puw"] = {"Puluwatese"}, ["pux"] = {"Puare"}, ["puy"] = {"Purisimeño"}, ["pwa"] = {"Pawaia"}, ["pwb"] = {"Panawa"}, ["pwg"] = {"Gapapaiwa"}, ["pwi"] = {"Patwin"}, ["pwm"] = {"Molbog"}, ["pwn"] = {"Paiwan"}, ["pwo"] = {"Pwo Western Karen"}, ["pwr"] = {"Powari"}, ["pww"] = {"Pwo Northern Karen"}, ["pxm"] = {"Quetzaltepec Mixe"}, ["pye"] = {"Pye Krumen"}, ["pym"] = {"Fyam"}, ["pyn"] = {"Poyanáwa"}, ["pys"] = {"Paraguayan Sign Language", "Lengua de Señas del Paraguay"}, ["pyu"] = {"Puyuma"}, ["pyx"] = {"Pyu (Myanmar)"}, ["pyy"] = {"Pyen"}, ["pze"] = {"Pesse"}, ["pzh"] = {"Pazeh"}, ["pzn"] = {"Jejara Naga", "Para Naga"}, ["qua"] = {"Quapaw"}, ["qub"] = {"Huallaga Huánuco Quechua"}, ["quc"] = {"K'iche'", "Quiché"}, ["qud"] = {"Calderón Highland Quichua"}, ["quf"] = {"Lambayeque Quechua"}, ["qug"] = {"Chimborazo Highland Quichua"}, ["quh"] = {"South Bolivian Quechua"}, ["qui"] = {"Quileute"}, ["quk"] = {"Chachapoyas Quechua"}, ["qul"] = {"North Bolivian Quechua"}, ["qum"] = {"Sipacapense"}, ["qun"] = {"Quinault"}, ["qup"] = {"Southern Pastaza Quechua"}, ["quq"] = {"Quinqui"}, ["qur"] = {"Yanahuanca Pasco Quechua"}, ["qus"] = {"Santiago del Estero Quichua"}, ["quv"] = {"Sacapulteco"}, ["quw"] = {"Tena Lowland Quichua"}, ["qux"] = {"Yauyos Quechua"}, ["quy"] = {"Ayacucho Quechua"}, ["quz"] = {"Cusco Quechua"}, ["qva"] = {"Ambo-Pasco Quechua"}, ["qvc"] = {"Cajamarca Quechua"}, ["qve"] = {"Eastern Apurímac Quechua"}, ["qvh"] = {"Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua"}, ["qvi"] = {"Imbabura Highland Quichua"}, ["qvj"] = {"Loja Highland Quichua"}, ["qvl"] = {"Cajatambo North Lima Quechua"}, ["qvm"] = {"Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua"}, ["qvn"] = {"North Junín Quechua"}, ["qvo"] = {"Napo Lowland Quechua"}, ["qvp"] = {"Pacaraos Quechua"}, ["qvs"] = {"San Martín Quechua"}, ["qvw"] = {"Huaylla Wanca Quechua"}, ["qvy"] = {"Queyu"}, ["qvz"] = {"Northern Pastaza Quichua"}, ["qwa"] = {"Corongo Ancash Quechua"}, ["qwc"] = {"Classical Quechua"}, ["qwe"] = {"Quechuan (family)"}, ["qwh"] = {"Huaylas Ancash Quechua"}, ["qwm"] = {"Kuman (Russia)"}, ["qws"] = {"Sihuas Ancash Quechua"}, ["qwt"] = {"Kwalhioqua-Tlatskanai"}, ["qxa"] = {"Chiquián Ancash Quechua"}, ["qxc"] = {"Chincha Quechua"}, ["qxh"] = {"Panao Huánuco Quechua"}, ["qxl"] = {"Salasaca Highland Quichua"}, ["qxn"] = {"Northern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxo"] = {"Southern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxp"] = {"Puno Quechua"}, ["qxq"] = {"Qashqa'i"}, ["qxr"] = {"Cañar Highland Quichua"}, ["qxs"] = {"Southern Qiang"}, ["qxt"] = {"Santa Ana de Tusi Pasco Quechua"}, ["qxu"] = {"Arequipa-La Unión Quechua"}, ["qxw"] = {"Jauja Wanca Quechua"}, ["qya"] = {"Quenya"}, ["qyp"] = {"Quiripi"}, ["raa"] = {"Dungmali"}, ["rab"] = {"Camling"}, ["rac"] = {"Rasawa"}, ["rad"] = {"Rade"}, ["raf"] = {"Western Meohang"}, ["rag"] = {"Logooli", "Lulogooli"}, ["rah"] = {"Rabha"}, ["rai"] = {"Ramoaaina"}, ["raj"] = {"Rajasthani"}, ["rak"] = {"Tulu-Bohuai"}, ["ral"] = {"Ralte"}, ["ram"] = {"Canela"}, ["ran"] = {"Riantana"}, ["rao"] = {"Rao"}, ["rap"] = {"Rapanui"}, ["raq"] = {"Saam"}, ["rar"] = {"Rarotongan", "Cook Islands Maori"}, ["ras"] = {"Tegali"}, ["rat"] = {"Razajerdi"}, ["rau"] = {"Raute"}, ["rav"] = {"Sampang"}, ["raw"] = {"Rawang"}, ["rax"] = {"Rang"}, ["ray"] = {"Rapa"}, ["raz"] = {"Rahambuu"}, ["rbb"] = {"Rumai Palaung"}, ["rbk"] = {"Northern Bontok"}, ["rbl"] = {"Miraya Bikol"}, ["rbp"] = {"Barababaraba"}, ["rcf"] = {"Réunion Creole French"}, ["rdb"] = {"Rudbari"}, ["rea"] = {"Rerau"}, ["reb"] = {"Rembong"}, ["ree"] = {"Rejang Kayan"}, ["reg"] = {"Kara (Tanzania)"}, ["rei"] = {"Reli"}, ["rej"] = {"Rejang"}, ["rel"] = {"Rendille"}, ["rem"] = {"Remo"}, ["ren"] = {"Rengao"}, ["rer"] = {"Rer Bare"}, ["res"] = {"Reshe"}, ["ret"] = {"Retta"}, ["rey"] = {"Reyesano"}, ["rga"] = {"Roria"}, ["rge"] = {"Romano-Greek"}, ["rgk"] = {"Rangkas"}, ["rgn"] = {"Romagnol"}, ["rgr"] = {"Resígaro"}, ["rgs"] = {"Southern Roglai"}, ["rgu"] = {"Ringgou"}, ["rhg"] = {"Rohingya"}, ["rhp"] = {"Yahang"}, ["ria"] = {"Riang (India)"}, ["rib"] = {"Bribri Sign Language"}, ["rif"] = {"Tarifit"}, ["ril"] = {"Riang Lang", "Riang (Myanmar)"}, ["rim"] = {"Nyaturu"}, ["rin"] = {"Nungu"}, ["rir"] = {"Ribun"}, ["rit"] = {"Ritharrngu"}, ["riu"] = {"Riung"}, ["rjg"] = {"Rajong"}, ["rji"] = {"Raji"}, ["rjs"] = {"Rajbanshi"}, ["rka"] = {"Kraol"}, ["rkb"] = {"Rikbaktsa"}, ["rkh"] = {"Rakahanga-Manihiki"}, ["rki"] = {"Rakhine"}, ["rkm"] = {"Marka"}, ["rkt"] = {"Rangpuri", "Kamta"}, ["rkw"] = {"Arakwal"}, ["rma"] = {"Rama"}, ["rmb"] = {"Rembarrnga"}, ["rmc"] = {"Carpathian Romani"}, ["rmd"] = {"Traveller Danish"}, ["rme"] = {"Angloromani"}, ["rmf"] = {"Kalo Finnish Romani"}, ["rmg"] = {"Traveller Norwegian"}, ["rmh"] = {"Murkim"}, ["rmi"] = {"Lomavren"}, ["rmk"] = {"Romkun"}, ["rml"] = {"Baltic Romani"}, ["rmm"] = {"Roma"}, ["rmn"] = {"Balkan Romani"}, ["rmo"] = {"Sinte Romani"}, ["rmp"] = {"Rempi"}, ["rmq"] = {"Caló"}, ["rms"] = {"Romanian Sign Language"}, ["rmt"] = {"Domari"}, ["rmu"] = {"Tavringer Romani"}, ["rmv"] = {"Romanova"}, ["rmw"] = {"Welsh Romani"}, ["rmx"] = {"Romam"}, ["rmy"] = {"Vlax Romani"}, ["rmz"] = {"Marma"}, ["rnb"] = {"Brunca Sign Language"}, ["rnd"] = {"Ruund"}, ["rng"] = {"Ronga"}, ["rnl"] = {"Ranglong"}, ["rnn"] = {"Roon"}, ["rnp"] = {"Rongpo"}, ["rnr"] = {"Nari Nari"}, ["rnw"] = {"Rungwa"}, ["roa"] = {"Romance languages"}, ["rob"] = {"Tae'"}, ["roc"] = {"Cacgia Roglai"}, ["rod"] = {"Rogo"}, ["roe"] = {"Ronji"}, ["rof"] = {"Rombo"}, ["rog"] = {"Northern Roglai"}, ["rol"] = {"Romblomanon"}, ["rom"] = {"Romany"}, ["roo"] = {"Rotokas"}, ["rop"] = {"Kriol"}, ["ror"] = {"Rongga"}, ["rou"] = {"Runga"}, ["row"] = {"Dela-Oenale"}, ["rpn"] = {"Repanbitip"}, ["rpt"] = {"Rapting"}, ["rri"] = {"Ririo"}, ["rrm"] = {"Moriori"}, ["rro"] = {"Waima"}, ["rrt"] = {"Arritinngithigh"}, ["rsb"] = {"Romano-Serbian"}, ["rsk"] = {"Ruthenian", "Rusnak"}, ["rsl"] = {"Russian Sign Language"}, ["rsm"] = {"Miriwoong Sign Language"}, ["rsn"] = {"Rwandan Sign Language"}, ["rsw"] = {"Rishiwa"}, ["rtc"] = {"Rungtu Chin"}, ["rth"] = {"Ratahan"}, ["rtm"] = {"Rotuman"}, ["rts"] = {"Yurats"}, ["rtw"] = {"Rathawi"}, ["rub"] = {"Gungu"}, ["ruc"] = {"Ruuli"}, ["rue"] = {"Rusyn"}, ["ruf"] = {"Luguru"}, ["rug"] = {"Roviana"}, ["ruh"] = {"Ruga"}, ["rui"] = {"Rufiji"}, ["ruk"] = {"Che"}, ["ruo"] = {"Istro Romanian"}, ["rup"] = {"Macedo-Romanian", "Aromanian", "Arumanian"}, ["ruq"] = {"Megleno Romanian"}, ["rut"] = {"Rutul"}, ["ruu"] = {"Lanas Lobu"}, ["ruy"] = {"Mala (Nigeria)"}, ["ruz"] = {"Ruma"}, ["rwa"] = {"Rawo"}, ["rwk"] = {"Rwa"}, ["rwl"] = {"Ruwila"}, ["rwm"] = {"Amba (Uganda)"}, ["rwo"] = {"Rawa"}, ["rwr"] = {"Marwari (India)"}, ["rxd"] = {"Ngardi"}, ["rxw"] = {"Karuwali", "Garuwali"}, ["ryn"] = {"Northern Amami-Oshima"}, ["rys"] = {"Yaeyama"}, ["ryu"] = {"Central Okinawan"}, ["rzh"] = {"Rāziḥī"}, ["saa"] = {"Saba"}, ["sab"] = {"Buglere"}, ["sac"] = {"Meskwaki"}, ["sad"] = {"Sandawe"}, ["sae"] = {"Sabanê"}, ["saf"] = {"Safaliba"}, ["sah"] = {"Yakut"}, ["sai"] = {"South American Indian languages"}, ["saj"] = {"Sahu"}, ["sak"] = {"Sake"}, ["sal"] = {"Salishan languages"}, ["sam"] = {"Samaritan Aramaic"}, ["sao"] = {"Sause"}, ["saq"] = {"Samburu"}, ["sar"] = {"Saraveca"}, ["sas"] = {"Sasak"}, ["sat"] = {"Santali"}, ["sau"] = {"Saleman"}, ["sav"] = {"Saafi-Saafi"}, ["saw"] = {"Sawi"}, ["sax"] = {"Sa"}, ["say"] = {"Saya"}, ["saz"] = {"Saurashtra"}, ["sba"] = {"Ngambay"}, ["sbb"] = {"Simbo"}, ["sbc"] = {"Kele (Papua New Guinea)"}, ["sbd"] = {"Southern Samo"}, ["sbe"] = {"Saliba"}, ["sbf"] = {"Chabu", "Shabo"}, ["sbg"] = {"Seget"}, ["sbh"] = {"Sori-Harengan"}, ["sbi"] = {"Seti"}, ["sbj"] = {"Surbakhal"}, ["sbk"] = {"Safwa"}, ["sbl"] = {"Botolan Sambal"}, ["sbm"] = {"Sagala"}, ["sbn"] = {"Sindhi Bhil"}, ["sbo"] = {"Sabüm"}, ["sbp"] = {"Sangu (Tanzania)"}, ["sbq"] = {"Sileibi"}, ["sbr"] = {"Sembakung Murut"}, ["sbs"] = {"Subiya"}, ["sbt"] = {"Kimki"}, ["sbu"] = {"Stod Bhoti"}, ["sbv"] = {"Sabine"}, ["sbw"] = {"Simba"}, ["sbx"] = {"Seberuang"}, ["sby"] = {"Soli"}, ["sbz"] = {"Sara Kaba"}, ["scb"] = {"Chut"}, ["sce"] = {"Dongxiang"}, ["scf"] = {"San Miguel Creole French"}, ["scg"] = {"Sanggau"}, ["sch"] = {"Sakachep"}, ["sci"] = {"Sri Lankan Creole Malay"}, ["sck"] = {"Sadri"}, ["scl"] = {"Shina"}, ["scn"] = {"Sicilian"}, ["sco"] = {"Scots"}, ["scp"] = {"Hyolmo", "Helambu Sherpa"}, ["scq"] = {"Sa'och"}, ["scs"] = {"North Slavey"}, ["sct"] = {"Southern Katang"}, ["scu"] = {"Shumcho"}, ["scv"] = {"Sheni"}, ["scw"] = {"Sha"}, ["scx"] = {"Sicel"}, ["scz"] = {"Shaetlan"}, ["sda"] = {"Toraja-Sa'dan"}, ["sdb"] = {"Shabak"}, ["sdc"] = {"Sassarese Sardinian"}, ["sde"] = {"Surubu"}, ["sdf"] = {"Sarli"}, ["sdg"] = {"Savi"}, ["sdh"] = {"Southern Kurdish"}, ["sdj"] = {"Suundi"}, ["sdk"] = {"Sos Kundi"}, ["sdl"] = {"Saudi Arabian Sign Language"}, ["sdn"] = {"Gallurese Sardinian"}, ["sdo"] = {"Bukar-Sadung Bidayuh"}, ["sdp"] = {"Sherdukpen"}, ["sdq"] = {"Semandang"}, ["sdr"] = {"Oraon Sadri"}, ["sds"] = {"Sened"}, ["sdt"] = {"Shuadit"}, ["sdu"] = {"Sarudu"}, ["sdv"] = {"Eastern Sudanic languages"}, ["sdx"] = {"Sibu Melanau"}, ["sdz"] = {"Sallands"}, ["sea"] = {"Semai"}, ["seb"] = {"Shempire Senoufo"}, ["sec"] = {"Sechelt", "She shashishalhem"}, ["sed"] = {"Sedang"}, ["see"] = {"Seneca"}, ["sef"] = {"Cebaara Senoufo"}, ["seg"] = {"Segeju"}, ["seh"] = {"Sena"}, ["sei"] = {"Seri"}, ["sej"] = {"Sene"}, ["sek"] = {"Sekani"}, ["sel"] = {"Selkup"}, ["sem"] = {"Semitic languages"}, ["sen"] = {"Nanerigé Sénoufo"}, ["seo"] = {"Suarmin"}, ["sep"] = {"Sìcìté Sénoufo"}, ["seq"] = {"Senara Sénoufo"}, ["ser"] = {"Serrano"}, ["ses"] = {"Koyraboro Senni Songhai"}, ["set"] = {"Sentani"}, ["seu"] = {"Serui-Laut"}, ["sev"] = {"Nyarafolo Senoufo"}, ["sew"] = {"Sewa Bay"}, ["sey"] = {"Secoya"}, ["sez"] = {"Senthang Chin"}, ["sfb"] = {"Langue des signes de Belgique Francophone", "French Belgian Sign Language"}, ["sfe"] = {"Eastern Subanen"}, ["sfm"] = {"Small Flowery Miao"}, ["sfs"] = {"South African Sign Language"}, ["sfw"] = {"Sehwi"}, ["sga"] = {"Old Irish (to 900)"}, ["sgb"] = {"Mag-antsi Ayta"}, ["sgc"] = {"Kipsigis"}, ["sgd"] = {"Surigaonon"}, ["sge"] = {"Segai"}, ["sgg"] = {"Swiss-German Sign Language"}, ["sgh"] = {"Shughni"}, ["sgi"] = {"Suga"}, ["sgj"] = {"Surgujia"}, ["sgk"] = {"Sangkong"}, ["sgm"] = {"Singa"}, ["sgn"] = {"Sign languages"}, ["sgp"] = {"Singpho"}, ["sgr"] = {"Sangisari"}, ["sgs"] = {"Samogitian"}, ["sgt"] = {"Brokpake"}, ["sgu"] = {"Salas"}, ["sgw"] = {"Sebat Bet Gurage"}, ["sgx"] = {"Sierra Leone Sign Language"}, ["sgy"] = {"Sanglechi"}, ["sgz"] = {"Sursurunga"}, ["sha"] = {"Shall-Zwall"}, ["shb"] = {"Ninam"}, ["shc"] = {"Sonde"}, ["shd"] = {"Kundal Shahi"}, ["she"] = {"Sheko"}, ["shg"] = {"Shua"}, ["shh"] = {"Shoshoni"}, ["shi"] = {"Tachelhit"}, ["shj"] = {"Shatt"}, ["shk"] = {"Shilluk"}, ["shl"] = {"Shendu"}, ["shm"] = {"Shahrudi"}, ["shn"] = {"Shan"}, ["sho"] = {"Shanga"}, ["shp"] = {"Shipibo-Conibo"}, ["shq"] = {"Sala"}, ["shr"] = {"Shi"}, ["shs"] = {"Shuswap", "Secwepemctsín"}, ["sht"] = {"Shasta"}, ["shu"] = {"Chadian Arabic"}, ["shv"] = {"Shehri"}, ["shw"] = {"Shwai"}, ["shx"] = {"She"}, ["shy"] = {"Tachawit"}, ["shz"] = {"Syenara Senoufo"}, ["sia"] = {"Akkala Sami"}, ["sib"] = {"Sebop"}, ["sid"] = {"Sidamo"}, ["sie"] = {"Simaa"}, ["sif"] = {"Siamou"}, ["sig"] = {"Paasaal"}, ["sih"] = {"Zire", "Sîshëë"}, ["sii"] = {"Shom Peng"}, ["sij"] = {"Numbami"}, ["sik"] = {"Sikiana"}, ["sil"] = {"Tumulung Sisaala"}, ["sim"] = {"Mende (Papua New Guinea)"}, ["sio"] = {"Siouan languages"}, ["sip"] = {"Sikkimese"}, ["siq"] = {"Sonia"}, ["sir"] = {"Siri"}, ["sis"] = {"Siuslaw"}, ["sit"] = {"Sino-Tibetan languages"}, ["siu"] = {"Sinagen"}, ["siv"] = {"Sumariup"}, ["siw"] = {"Siwai"}, ["six"] = {"Sumau"}, ["siy"] = {"Sivandi"}, ["siz"] = {"Siwi"}, ["sja"] = {"Epena"}, ["sjb"] = {"Sajau Basap"}, ["sjc"] = {"Shaojiang Chinese"}, ["sjd"] = {"Kildin Sami"}, ["sje"] = {"Pite Sami"}, ["sjg"] = {"Assangori"}, ["sjk"] = {"Kemi Sami"}, ["sjl"] = {"Sajalong", "Miji"}, ["sjm"] = {"Mapun"}, ["sjn"] = {"Sindarin"}, ["sjo"] = {"Xibe"}, ["sjp"] = {"Surjapuri"}, ["sjr"] = {"Siar-Lak"}, ["sjs"] = {"Senhaja De Srair"}, ["sjt"] = {"Ter Sami"}, ["sju"] = {"Ume Sami"}, ["sjw"] = {"Shawnee"}, ["ska"] = {"Skagit"}, ["skb"] = {"Saek"}, ["skc"] = {"Ma Manda"}, ["skd"] = {"Southern Sierra Miwok"}, ["ske"] = {"Seke (Vanuatu)"}, ["skf"] = {"Sakirabiá"}, ["skg"] = {"Sakalava Malagasy"}, ["skh"] = {"Sikule"}, ["ski"] = {"Sika"}, ["skj"] = {"Seke (Nepal)"}, ["skm"] = {"Kutong"}, ["skn"] = {"Kolibugan Subanon"}, ["sko"] = {"Seko Tengah"}, ["skp"] = {"Sekapan"}, ["skq"] = {"Sininkere"}, ["skr"] = {"Saraiki", "Seraiki"}, ["sks"] = {"Maia"}, ["skt"] = {"Sakata"}, ["sku"] = {"Sakao"}, ["skv"] = {"Skou"}, ["skw"] = {"Skepi Creole Dutch"}, ["skx"] = {"Seko Padang"}, ["sky"] = {"Sikaiana"}, ["skz"] = {"Sekar"}, ["sla"] = {"Slavic languages"}, ["slc"] = {"Sáliba"}, ["sld"] = {"Sissala"}, ["sle"] = {"Sholaga"}, ["slf"] = {"Swiss-Italian Sign Language"}, ["slg"] = {"Selungai Murut"}, ["slh"] = {"Southern Puget Sound Salish"}, ["sli"] = {"Lower Silesian"}, ["slj"] = {"Salumá"}, ["sll"] = {"Salt-Yui"}, ["slm"] = {"Pangutaran Sama"}, ["sln"] = {"Salinan"}, ["slp"] = {"Lamaholot"}, ["slr"] = {"Salar"}, ["sls"] = {"Singapore Sign Language"}, ["slt"] = {"Sila"}, ["slu"] = {"Selaru"}, ["slw"] = {"Sialum"}, ["slx"] = {"Salampasu"}, ["sly"] = {"Selayar"}, ["slz"] = {"Ma'ya"}, ["sma"] = {"Southern Sami"}, ["smb"] = {"Simbari"}, ["smc"] = {"Som"}, ["smf"] = {"Auwe"}, ["smg"] = {"Simbali"}, ["smh"] = {"Samei"}, ["smi"] = {"Sami languages"}, ["smj"] = {"Lule Sami"}, ["smk"] = {"Bolinao"}, ["sml"] = {"Central Sama"}, ["smm"] = {"Musasa"}, ["smn"] = {"Inari Sami"}, ["smp"] = {"Samaritan"}, ["smq"] = {"Samo"}, ["smr"] = {"Simeulue"}, ["sms"] = {"Skolt Sami"}, ["smt"] = {"Simte"}, ["smu"] = {"Somray"}, ["smv"] = {"Samvedi"}, ["smw"] = {"Sumbawa"}, ["smx"] = {"Samba"}, ["smy"] = {"Semnani"}, ["smz"] = {"Simeku"}, ["snc"] = {"Sinaugoro"}, ["sne"] = {"Bau Bidayuh"}, ["snf"] = {"Noon"}, ["sng"] = {"Sanga (Democratic Republic of Congo)"}, ["sni"] = {"Sensi"}, ["snj"] = {"Riverain Sango"}, ["snk"] = {"Soninke"}, ["snl"] = {"Sangil"}, ["snm"] = {"Southern Ma'di"}, ["snn"] = {"Siona"}, ["sno"] = {"Snohomish"}, ["snp"] = {"Siane"}, ["snq"] = {"Sangu (Gabon)"}, ["snr"] = {"Sihan"}, ["sns"] = {"South West Bay", "Nahavaq"}, ["snu"] = {"Senggi", "Viid"}, ["snv"] = {"Sa'ban"}, ["snw"] = {"Selee"}, ["snx"] = {"Sam"}, ["sny"] = {"Saniyo-Hiyewe"}, ["snz"] = {"Kou"}, ["soa"] = {"Thai Song"}, ["sob"] = {"Sobei"}, ["soc"] = {"So (Democratic Republic of Congo)"}, ["sod"] = {"Songoora"}, ["soe"] = {"Songomeno"}, ["sog"] = {"Sogdian"}, ["soh"] = {"Aka"}, ["soi"] = {"Sonha"}, ["soj"] = {"Soi"}, ["sok"] = {"Sokoro"}, ["sol"] = {"Solos"}, ["son"] = {"Songhai languages"}, ["soo"] = {"Songo"}, ["sop"] = {"Songe"}, ["soq"] = {"Kanasi"}, ["sor"] = {"Somrai"}, ["sos"] = {"Seeku"}, ["sou"] = {"Southern Thai"}, ["sov"] = {"Sonsorol"}, ["sow"] = {"Sowanda"}, ["sox"] = {"Swo"}, ["soy"] = {"Miyobe"}, ["soz"] = {"Temi"}, ["spb"] = {"Sepa (Indonesia)"}, ["spc"] = {"Sapé"}, ["spd"] = {"Saep"}, ["spe"] = {"Sepa (Papua New Guinea)"}, ["spg"] = {"Sian"}, ["spi"] = {"Saponi"}, ["spk"] = {"Sengo"}, ["spl"] = {"Selepet"}, ["spm"] = {"Akukem"}, ["spn"] = {"Sanapaná"}, ["spo"] = {"Spokane"}, ["spp"] = {"Supyire Senoufo"}, ["spq"] = {"Loreto-Ucayali Spanish"}, ["spr"] = {"Saparua"}, ["sps"] = {"Saposa"}, ["spt"] = {"Spiti Bhoti"}, ["spu"] = {"Sapuan"}, ["spv"] = {"Sambalpuri", "Kosli"}, ["spx"] = {"South Picene"}, ["spy"] = {"Sabaot"}, ["sqa"] = {"Shama-Sambuga"}, ["sqh"] = {"Shau"}, ["sqj"] = {"Albanian languages"}, ["sqk"] = {"Albanian Sign Language"}, ["sqm"] = {"Suma"}, ["sqn"] = {"Susquehannock"}, ["sqo"] = {"Sorkhei"}, ["sqq"] = {"Sou"}, ["sqr"] = {"Siculo Arabic"}, ["sqs"] = {"Sri Lankan Sign Language"}, ["sqt"] = {"Soqotri"}, ["squ"] = {"Squamish", "Sḵwx̱wú7mesh sníchim"}, ["sqx"] = {"Kufr Qassem Sign Language (KQSL)"}, ["sra"] = {"Saruga"}, ["srb"] = {"Sora"}, ["src"] = {"Logudorese Sardinian"}, ["sre"] = {"Sara"}, ["srf"] = {"Nafi"}, ["srg"] = {"Sulod"}, ["srh"] = {"Sarikoli"}, ["sri"] = {"Siriano"}, ["srk"] = {"Serudung Murut"}, ["srl"] = {"Isirawa"}, ["srm"] = {"Saramaccan"}, ["srn"] = {"Sranan Tongo"}, ["sro"] = {"Campidanese Sardinian"}, ["srq"] = {"Sirionó"}, ["srr"] = {"Serer"}, ["srs"] = {"Tsuut'ina", "Sarsi"}, ["srt"] = {"Sauri"}, ["sru"] = {"Suruí"}, ["srv"] = {"Southern Sorsoganon"}, ["srw"] = {"Serua"}, ["srx"] = {"Sirmauri"}, ["sry"] = {"Sera"}, ["srz"] = {"Shahmirzadi"}, ["ssa"] = {"Nilo-Saharan languages"}, ["ssb"] = {"Southern Sama"}, ["ssc"] = {"Suba-Simbiti"}, ["ssd"] = {"Siroi"}, ["sse"] = {"Balangingi", "Bangingih Sama"}, ["ssf"] = {"Thao"}, ["ssg"] = {"Seimat"}, ["ssh"] = {"Shihhi Arabic"}, ["ssi"] = {"Sansi"}, ["ssj"] = {"Sausi"}, ["ssk"] = {"Sunam"}, ["ssl"] = {"Western Sisaala"}, ["ssm"] = {"Semnam"}, ["ssn"] = {"Waata"}, ["sso"] = {"Sissano"}, ["ssp"] = {"Spanish Sign Language"}, ["ssq"] = {"So'a"}, ["ssr"] = {"Swiss-French Sign Language"}, ["sss"] = {"Sô"}, ["sst"] = {"Sinasina"}, ["ssu"] = {"Susuami"}, ["ssv"] = {"Shark Bay"}, ["ssx"] = {"Samberigi"}, ["ssy"] = {"Saho"}, ["ssz"] = {"Sengseng"}, ["sta"] = {"Settla"}, ["stb"] = {"Northern Subanen"}, ["std"] = {"Sentinel"}, ["ste"] = {"Liana-Seti"}, ["stf"] = {"Seta"}, ["stg"] = {"Trieng"}, ["sth"] = {"Shelta"}, ["sti"] = {"Bulo Stieng"}, ["stj"] = {"Matya Samo"}, ["stk"] = {"Arammba"}, ["stl"] = {"Stellingwerfs"}, ["stm"] = {"Setaman"}, ["stn"] = {"Owa"}, ["sto"] = {"Stoney"}, ["stp"] = {"Southeastern Tepehuan"}, ["stq"] = {"Saterfriesisch"}, ["str"] = {"Straits Salish"}, ["sts"] = {"Shumashti"}, ["stt"] = {"Budeh Stieng"}, ["stu"] = {"Samtao"}, ["stv"] = {"Silt'e"}, ["stw"] = {"Satawalese"}, ["sty"] = {"Siberian Tatar"}, ["sua"] = {"Sulka"}, ["sub"] = {"Suku"}, ["suc"] = {"Western Subanon"}, ["sue"] = {"Suena"}, ["sug"] = {"Suganga"}, ["sui"] = {"Suki"}, ["suj"] = {"Shubi"}, ["suk"] = {"Sukuma"}, ["suo"] = {"Bouni"}, ["suq"] = {"Tirmaga-Chai Suri", "Suri"}, ["sur"] = {"Mwaghavul"}, ["sus"] = {"Susu"}, ["sut"] = {"Subtiaba"}, ["suv"] = {"Puroik"}, ["suw"] = {"Sumbwa"}, ["sux"] = {"Sumerian"}, ["suy"] = {"Suyá"}, ["suz"] = {"Sunwar"}, ["sva"] = {"Svan"}, ["svb"] = {"Ulau-Suain"}, ["svc"] = {"Vincentian Creole English"}, ["sve"] = {"Serili"}, ["svk"] = {"Slovakian Sign Language"}, ["svm"] = {"Slavomolisano"}, ["svs"] = {"Savosavo"}, ["svx"] = {"Skalvian"}, ["swb"] = {"Maore Comorian"}, ["swc"] = {"Congo Swahili"}, ["swf"] = {"Sere"}, ["swg"] = {"Swabian"}, ["swh"] = {"Swahili (individual language)", "Kiswahili"}, ["swi"] = {"Sui"}, ["swj"] = {"Sira"}, ["swk"] = {"Malawi Sena"}, ["swl"] = {"Swedish Sign Language"}, ["swm"] = {"Samosa"}, ["swn"] = {"Sawknah"}, ["swo"] = {"Shanenawa"}, ["swp"] = {"Suau"}, ["swq"] = {"Sharwa"}, ["swr"] = {"Saweru"}, ["sws"] = {"Seluwasan"}, ["swt"] = {"Sawila"}, ["swu"] = {"Suwawa"}, ["swv"] = {"Shekhawati"}, ["sww"] = {"Sowa"}, ["swx"] = {"Suruahá"}, ["swy"] = {"Sarua"}, ["sxb"] = {"Suba"}, ["sxc"] = {"Sicanian"}, ["sxe"] = {"Sighu"}, ["sxg"] = {"Shuhi", "Shixing"}, ["sxk"] = {"Southern Kalapuya"}, ["sxl"] = {"Selian"}, ["sxm"] = {"Samre"}, ["sxn"] = {"Sangir"}, ["sxo"] = {"Sorothaptic"}, ["sxr"] = {"Saaroa"}, ["sxs"] = {"Sasaru"}, ["sxu"] = {"Upper Saxon"}, ["sxw"] = {"Saxwe Gbe"}, ["sya"] = {"Siang"}, ["syb"] = {"Central Subanen"}, ["syc"] = {"Classical Syriac"}, ["syd"] = {"Samoyedic languages"}, ["syi"] = {"Seki"}, ["syk"] = {"Sukur"}, ["syl"] = {"Sylheti"}, ["sym"] = {"Maya Samo"}, ["syn"] = {"Senaya"}, ["syo"] = {"Suoy"}, ["syr"] = {"Syriac"}, ["sys"] = {"Sinyar"}, ["syw"] = {"Kagate"}, ["syx"] = {"Samay"}, ["syy"] = {"Al-Sayyid Bedouin Sign Language"}, ["sza"] = {"Semelai"}, ["szb"] = {"Ngalum"}, ["szc"] = {"Semaq Beri"}, ["sze"] = {"Seze"}, ["szg"] = {"Sengele"}, ["szl"] = {"Silesian"}, ["szn"] = {"Sula"}, ["szp"] = {"Suabo"}, ["szs"] = {"Solomon Islands Sign Language"}, ["szv"] = {"Isubu", "Isu (Fako Division)"}, ["szw"] = {"Sawai"}, ["szy"] = {"Sakizaya"}, ["taa"] = {"Lower Tanana"}, ["tab"] = {"Tabassaran"}, ["tac"] = {"Lowland Tarahumara"}, ["tad"] = {"Tause"}, ["tae"] = {"Tariana"}, ["taf"] = {"Tapirapé"}, ["tag"] = {"Tagoi"}, ["tai"] = {"Tai languages"}, ["taj"] = {"Eastern Tamang"}, ["tak"] = {"Tala"}, ["tal"] = {"Tal"}, ["tan"] = {"Tangale"}, ["tao"] = {"Yami"}, ["tap"] = {"Taabwa"}, ["taq"] = {"Tamasheq"}, ["tar"] = {"Central Tarahumara"}, ["tas"] = {"Tay Boi"}, ["tau"] = {"Upper Tanana"}, ["tav"] = {"Tatuyo"}, ["taw"] = {"Tai"}, ["tax"] = {"Tamki"}, ["tay"] = {"Atayal"}, ["taz"] = {"Tocho"}, ["tba"] = {"Aikanã"}, ["tbc"] = {"Takia"}, ["tbd"] = {"Kaki Ae"}, ["tbe"] = {"Tanimbili"}, ["tbf"] = {"Mandara"}, ["tbg"] = {"North Tairora"}, ["tbh"] = {"Dharawal", "Thurawal"}, ["tbi"] = {"Gaam"}, ["tbj"] = {"Tiang"}, ["tbk"] = {"Calamian Tagbanwa"}, ["tbl"] = {"Tboli"}, ["tbm"] = {"Tagbu"}, ["tbn"] = {"Barro Negro Tunebo"}, ["tbo"] = {"Tawala"}, ["tbp"] = {"Taworta", "Diebroud"}, ["tbq"] = {"Tibeto-Burman languages"}, ["tbr"] = {"Tumtum"}, ["tbs"] = {"Tanguat"}, ["tbt"] = {"Tembo (Kitembo)"}, ["tbu"] = {"Tubar"}, ["tbv"] = {"Tobo"}, ["tbw"] = {"Tagbanwa"}, ["tbx"] = {"Kapin"}, ["tby"] = {"Tabaru"}, ["tbz"] = {"Ditammari"}, ["tca"] = {"Ticuna"}, ["tcb"] = {"Tanacross"}, ["tcc"] = {"Datooga"}, ["tcd"] = {"Tafi"}, ["tce"] = {"Southern Tutchone"}, ["tcf"] = {"Malinaltepec Me'phaa", "Malinaltepec Tlapanec"}, ["tcg"] = {"Tamagario"}, ["tch"] = {"Turks And Caicos Creole English"}, ["tci"] = {"Wára"}, ["tck"] = {"Tchitchege"}, ["tcl"] = {"Taman (Myanmar)"}, ["tcm"] = {"Tanahmerah"}, ["tcn"] = {"Tichurong"}, ["tco"] = {"Taungyo"}, ["tcp"] = {"Tawr Chin"}, ["tcq"] = {"Kaiy"}, ["tcs"] = {"Torres Strait Creole", "Yumplatok"}, ["tct"] = {"T'en"}, ["tcu"] = {"Southeastern Tarahumara"}, ["tcw"] = {"Tecpatlán Totonac"}, ["tcx"] = {"Toda"}, ["tcy"] = {"Tulu"}, ["tcz"] = {"Thado Chin"}, ["tda"] = {"Tagdal"}, ["tdb"] = {"Panchpargania"}, ["tdc"] = {"Emberá-Tadó"}, ["tdd"] = {"Tai Nüa"}, ["tde"] = {"Tiranige Diga Dogon"}, ["tdf"] = {"Talieng"}, ["tdg"] = {"Western Tamang"}, ["tdh"] = {"Thulung"}, ["tdi"] = {"Tomadino"}, ["tdj"] = {"Tajio"}, ["tdk"] = {"Tambas"}, ["tdl"] = {"Sur"}, ["tdm"] = {"Taruma"}, ["tdn"] = {"Tondano"}, ["tdo"] = {"Teme"}, ["tdq"] = {"Tita"}, ["tdr"] = {"Todrah"}, ["tds"] = {"Doutai"}, ["tdt"] = {"Tetun Dili"}, ["tdv"] = {"Toro"}, ["tdx"] = {"Tandroy-Mahafaly Malagasy"}, ["tdy"] = {"Tadyawan"}, ["tea"] = {"Temiar"}, ["teb"] = {"Tetete"}, ["tec"] = {"Terik"}, ["ted"] = {"Tepo Krumen"}, ["tee"] = {"Huehuetla Tepehua"}, ["tef"] = {"Teressa"}, ["teg"] = {"Teke-Tege"}, ["teh"] = {"Tehuelche"}, ["tei"] = {"Torricelli"}, ["tek"] = {"Ibali Teke"}, ["tem"] = {"Timne"}, ["ten"] = {"Tama (Colombia)"}, ["teo"] = {"Teso"}, ["tep"] = {"Tepecano"}, ["teq"] = {"Temein"}, ["ter"] = {"Tereno"}, ["tes"] = {"Tengger"}, ["tet"] = {"Tetum"}, ["teu"] = {"Soo"}, ["tev"] = {"Teor"}, ["tew"] = {"Tewa (USA)"}, ["tex"] = {"Tennet"}, ["tey"] = {"Tulishi"}, ["tez"] = {"Tetserret"}, ["tfi"] = {"Tofin Gbe"}, ["tfn"] = {"Tanaina"}, ["tfo"] = {"Tefaro"}, ["tfr"] = {"Teribe"}, ["tft"] = {"Ternate"}, ["tga"] = {"Sagalla"}, ["tgb"] = {"Tobilung"}, ["tgc"] = {"Tigak"}, ["tgd"] = {"Ciwogai"}, ["tge"] = {"Eastern Gorkha Tamang"}, ["tgf"] = {"Chalikha"}, ["tgh"] = {"Tobagonian Creole English"}, ["tgi"] = {"Lawunuia"}, ["tgj"] = {"Tagin"}, ["tgn"] = {"Tandaganon"}, ["tgo"] = {"Sudest"}, ["tgp"] = {"Tangoa"}, ["tgq"] = {"Tring"}, ["tgr"] = {"Tareng"}, ["tgs"] = {"Nume"}, ["tgt"] = {"Central Tagbanwa"}, ["tgu"] = {"Tanggu"}, ["tgv"] = {"Tingui-Boto"}, ["tgw"] = {"Tagwana Senoufo"}, ["tgx"] = {"Tagish"}, ["tgy"] = {"Togoyo"}, ["tgz"] = {"Tagalaka"}, ["thd"] = {"Kuuk Thaayorre", "Thayore"}, ["the"] = {"Chitwania Tharu"}, ["thf"] = {"Thangmi"}, ["thh"] = {"Northern Tarahumara"}, ["thi"] = {"Tai Long"}, ["thk"] = {"Tharaka", "Kitharaka"}, ["thl"] = {"Dangaura Tharu"}, ["thm"] = {"Aheu"}, ["thn"] = {"Thachanadan"}, ["thp"] = {"Thompson", "Nłeʔkepmxcín", "Thompson River Salish"}, ["thq"] = {"Kochila Tharu"}, ["thr"] = {"Rana Tharu"}, ["ths"] = {"Thakali"}, ["tht"] = {"Tahltan", "Tāłtān"}, ["thu"] = {"Thuri"}, ["thv"] = {"Tahaggart Tamahaq"}, ["thy"] = {"Tha"}, ["thz"] = {"Tayart Tamajeq"}, ["tia"] = {"Tidikelt Tamazight"}, ["tic"] = {"Tira"}, ["tif"] = {"Tifal"}, ["tig"] = {"Tigre"}, ["tih"] = {"Timugon Murut"}, ["tii"] = {"Tiene"}, ["tij"] = {"Tilung"}, ["tik"] = {"Tikar"}, ["til"] = {"Tillamook"}, ["tim"] = {"Timbe"}, ["tin"] = {"Tindi"}, ["tio"] = {"Teop"}, ["tip"] = {"Trimuris"}, ["tiq"] = {"Tiéfo"}, ["tis"] = {"Masadiit Itneg"}, ["tit"] = {"Tinigua"}, ["tiu"] = {"Adasen"}, ["tiv"] = {"Tiv"}, ["tiw"] = {"Tiwi"}, ["tix"] = {"Southern Tiwa"}, ["tiy"] = {"Tiruray"}, ["tiz"] = {"Tai Hongjin"}, ["tja"] = {"Tajuasohn"}, ["tjg"] = {"Tunjung"}, ["tji"] = {"Northern Tujia"}, ["tjj"] = {"Tjungundji"}, ["tjl"] = {"Tai Laing"}, ["tjm"] = {"Timucua"}, ["tjn"] = {"Tonjon"}, ["tjo"] = {"Temacine Tamazight"}, ["tjp"] = {"Tjupany"}, ["tjs"] = {"Southern Tujia"}, ["tju"] = {"Tjurruru"}, ["tjw"] = {"Djabwurrung"}, ["tka"] = {"Truká"}, ["tkb"] = {"Buksa"}, ["tkd"] = {"Tukudede"}, ["tke"] = {"Takwane"}, ["tkf"] = {"Tukumanféd"}, ["tkg"] = {"Tesaka Malagasy"}, ["tkl"] = {"Tokelau"}, ["tkm"] = {"Takelma"}, ["tkn"] = {"Toku-No-Shima"}, ["tkp"] = {"Tikopia"}, ["tkq"] = {"Tee"}, ["tkr"] = {"Tsakhur"}, ["tks"] = {"Takestani"}, ["tkt"] = {"Kathoriya Tharu"}, ["tku"] = {"Upper Necaxa Totonac"}, ["tkv"] = {"Mur Pano"}, ["tkw"] = {"Teanu"}, ["tkx"] = {"Tangko"}, ["tkz"] = {"Takua"}, ["tla"] = {"Southwestern Tepehuan"}, ["tlb"] = {"Tobelo"}, ["tlc"] = {"Yecuatla Totonac"}, ["tld"] = {"Talaud"}, ["tlf"] = {"Telefol"}, ["tlg"] = {"Tofanma"}, ["tlh"] = {"Klingon", "tlhIngan Hol"}, ["tli"] = {"Tlingit"}, ["tlj"] = {"Talinga-Bwisi"}, ["tlk"] = {"Taloki"}, ["tll"] = {"Tetela"}, ["tlm"] = {"Tolomako"}, ["tln"] = {"Talondo'"}, ["tlo"] = {"Talodi"}, ["tlp"] = {"Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"}, ["tlq"] = {"Tai Loi"}, ["tlr"] = {"Talise"}, ["tls"] = {"Tambotalo"}, ["tlt"] = {"Sou Nama", "Teluti"}, ["tlu"] = {"Tulehu"}, ["tlv"] = {"Taliabu"}, ["tlx"] = {"Khehek"}, ["tly"] = {"Talysh"}, ["tma"] = {"Tama (Chad)"}, ["tmb"] = {"Katbol", "Avava"}, ["tmc"] = {"Tumak"}, ["tmd"] = {"Haruai"}, ["tme"] = {"Tremembé"}, ["tmf"] = {"Toba-Maskoy"}, ["tmg"] = {"Ternateño"}, ["tmh"] = {"Tamashek"}, ["tmi"] = {"Tutuba"}, ["tmj"] = {"Samarokena"}, ["tml"] = {"Tamnim Citak"}, ["tmm"] = {"Tai Thanh"}, ["tmn"] = {"Taman (Indonesia)"}, ["tmo"] = {"Temoq"}, ["tmq"] = {"Tumleo"}, ["tmr"] = {"Jewish Babylonian Aramaic (ca. 200-1200 CE)"}, ["tms"] = {"Tima"}, ["tmt"] = {"Tasmate"}, ["tmu"] = {"Iau"}, ["tmv"] = {"Tembo (Motembo)"}, ["tmw"] = {"Temuan"}, ["tmy"] = {"Tami"}, ["tmz"] = {"Tamanaku"}, ["tna"] = {"Tacana"}, ["tnb"] = {"Western Tunebo"}, ["tnc"] = {"Tanimuca-Retuarã"}, ["tnd"] = {"Angosturas Tunebo"}, ["tng"] = {"Tobanga"}, ["tnh"] = {"Maiani"}, ["tni"] = {"Tandia"}, ["tnk"] = {"Kwamera"}, ["tnl"] = {"Lenakel"}, ["tnm"] = {"Tabla"}, ["tnn"] = {"North Tanna"}, ["tno"] = {"Toromono"}, ["tnp"] = {"Whitesands"}, ["tnq"] = {"Taino"}, ["tnr"] = {"Ménik"}, ["tns"] = {"Tenis"}, ["tnt"] = {"Tontemboan"}, ["tnu"] = {"Tay Khang"}, ["tnv"] = {"Tangchangya"}, ["tnw"] = {"Tonsawang"}, ["tnx"] = {"Tanema"}, ["tny"] = {"Tongwe"}, ["tnz"] = {"Ten'edn"}, ["tob"] = {"Toba"}, ["toc"] = {"Coyutla Totonac"}, ["tod"] = {"Toma"}, ["tof"] = {"Gizrra"}, ["tog"] = {"Tonga (Nyasa)"}, ["toh"] = {"Gitonga"}, ["toi"] = {"Tonga (Zambia)"}, ["toj"] = {"Tojolabal"}, ["tok"] = {"Toki Pona"}, ["tol"] = {"Tolowa"}, ["tom"] = {"Tombulu"}, ["too"] = {"Xicotepec De Juárez Totonac"}, ["top"] = {"Papantla Totonac"}, ["toq"] = {"Toposa"}, ["tor"] = {"Togbo-Vara Banda"}, ["tos"] = {"Highland Totonac"}, ["tou"] = {"Tho"}, ["tov"] = {"Upper Taromi"}, ["tow"] = {"Jemez"}, ["tox"] = {"Tobian"}, ["toy"] = {"Topoiyo"}, ["toz"] = {"To"}, ["tpa"] = {"Taupota"}, ["tpc"] = {"Azoyú Me'phaa", "Azoyú Tlapanec"}, ["tpe"] = {"Tippera"}, ["tpf"] = {"Tarpia"}, ["tpg"] = {"Kula"}, ["tpi"] = {"Tok Pisin"}, ["tpj"] = {"Tapieté"}, ["tpk"] = {"Tupinikin"}, ["tpl"] = {"Tlacoapa Me'phaa", "Tlacoapa Tlapanec"}, ["tpm"] = {"Tampulma"}, ["tpn"] = {"Tupinambá"}, ["tpo"] = {"Tai Pao"}, ["tpp"] = {"Pisaflores Tepehua"}, ["tpq"] = {"Tukpa"}, ["tpr"] = {"Tuparí"}, ["tpt"] = {"Tlachichilco Tepehua"}, ["tpu"] = {"Tampuan"}, ["tpv"] = {"Tanapag"}, ["tpx"] = {"Acatepec Me'phaa", "Acatepec Tlapanec"}, ["tpy"] = {"Trumai"}, ["tpz"] = {"Tinputz"}, ["tqb"] = {"Tembé"}, ["tql"] = {"Lehali"}, ["tqm"] = {"Turumsa"}, ["tqn"] = {"Tenino"}, ["tqo"] = {"Toaripi"}, ["tqp"] = {"Tomoip"}, ["tqq"] = {"Tunni"}, ["tqr"] = {"Torona"}, ["tqt"] = {"Western Totonac"}, ["tqu"] = {"Touo"}, ["tqw"] = {"Tonkawa"}, ["tra"] = {"Tirahi"}, ["trb"] = {"Terebu"}, ["trc"] = {"Copala Triqui"}, ["trd"] = {"Turi"}, ["tre"] = {"East Tarangan"}, ["trf"] = {"Trinidadian Creole English"}, ["trg"] = {"Lishán Didán"}, ["trh"] = {"Turaka"}, ["tri"] = {"Trió"}, ["trj"] = {"Toram"}, ["trk"] = {"Turkic languages"}, ["trl"] = {"Traveller Scottish"}, ["trm"] = {"Tregami"}, ["trn"] = {"Trinitario"}, ["tro"] = {"Tarao Naga"}, ["trp"] = {"Kok Borok"}, ["trq"] = {"San Martín Itunyoso Triqui"}, ["trr"] = {"Taushiro"}, ["trs"] = {"Chicahuaxtla Triqui"}, ["trt"] = {"Tunggare"}, ["tru"] = {"Turoyo", "Surayt"}, ["trv"] = {"Sediq", "Seediq", "Taroko"}, ["trw"] = {"Torwali"}, ["trx"] = {"Tringgus-Sembaan Bidayuh"}, ["try"] = {"Turung"}, ["trz"] = {"Torá"}, ["tsa"] = {"Tsaangi"}, ["tsb"] = {"Tsamai"}, ["tsc"] = {"Tswa"}, ["tsd"] = {"Tsakonian"}, ["tse"] = {"Tunisian Sign Language"}, ["tsg"] = {"Tausug"}, ["tsh"] = {"Tsuvan"}, ["tsi"] = {"Tsimshian"}, ["tsj"] = {"Tshangla"}, ["tsk"] = {"Tseku"}, ["tsl"] = {"Ts'ün-Lao"}, ["tsm"] = {"Turkish Sign Language", "Türk İşaret Dili"}, ["tsp"] = {"Northern Toussian"}, ["tsq"] = {"Thai Sign Language"}, ["tsr"] = {"Akei"}, ["tss"] = {"Taiwan Sign Language"}, ["tst"] = {"Tondi Songway Kiini"}, ["tsu"] = {"Tsou"}, ["tsv"] = {"Tsogo"}, ["tsw"] = {"Tsishingini"}, ["tsx"] = {"Mubami"}, ["tsy"] = {"Tebul Sign Language"}, ["tsz"] = {"Purepecha"}, ["tta"] = {"Tutelo"}, ["ttb"] = {"Gaa"}, ["ttc"] = {"Tektiteko"}, ["ttd"] = {"Tauade"}, ["tte"] = {"Bwanabwana"}, ["ttf"] = {"Tuotomb"}, ["ttg"] = {"Tutong"}, ["tth"] = {"Upper Ta'oih"}, ["tti"] = {"Tobati"}, ["ttj"] = {"Tooro"}, ["ttk"] = {"Totoro"}, ["ttl"] = {"Totela"}, ["ttm"] = {"Northern Tutchone"}, ["ttn"] = {"Towei"}, ["tto"] = {"Lower Ta'oih"}, ["ttp"] = {"Tombelala"}, ["ttq"] = {"Tawallammat Tamajaq"}, ["ttr"] = {"Tera"}, ["tts"] = {"Northeastern Thai"}, ["ttt"] = {"Muslim Tat"}, ["ttu"] = {"Torau"}, ["ttv"] = {"Titan"}, ["ttw"] = {"Long Wat"}, ["tty"] = {"Sikaritai"}, ["ttz"] = {"Tsum"}, ["tua"] = {"Wiarumus"}, ["tub"] = {"Tübatulabal"}, ["tuc"] = {"Mutu"}, ["tud"] = {"Tuxá"}, ["tue"] = {"Tuyuca"}, ["tuf"] = {"Central Tunebo"}, ["tug"] = {"Tunia"}, ["tuh"] = {"Taulil"}, ["tui"] = {"Tupuri"}, ["tuj"] = {"Tugutil"}, ["tul"] = {"Tula"}, ["tum"] = {"Tumbuka"}, ["tun"] = {"Tunica"}, ["tuo"] = {"Tucano"}, ["tup"] = {"Tupi languages"}, ["tuq"] = {"Tedaga"}, ["tus"] = {"Tuscarora"}, ["tut"] = {"Altaic languages"}, ["tuu"] = {"Tututni"}, ["tuv"] = {"Turkana"}, ["tuw"] = {"Tungus languages"}, ["tux"] = {"Tuxináwa"}, ["tuy"] = {"Tugen"}, ["tuz"] = {"Turka"}, ["tva"] = {"Vaghua"}, ["tvd"] = {"Tsuvadi"}, ["tve"] = {"Te'un"}, ["tvg"] = {"Tugunese", "Batavian Portuguese Creole", "Mardijker Creole"}, ["tvi"] = {"Tulai"}, ["tvk"] = {"Southeast Ambrym"}, ["tvl"] = {"Tuvalu"}, ["tvm"] = {"Tela-Masbuar"}, ["tvn"] = {"Tavoyan"}, ["tvo"] = {"Tidore"}, ["tvs"] = {"Taveta"}, ["tvt"] = {"Tutsa Naga"}, ["tvu"] = {"Tunen"}, ["tvw"] = {"Sedoa"}, ["tvx"] = {"Taivoan"}, ["tvy"] = {"Timor Pidgin"}, ["twa"] = {"Twana"}, ["twb"] = {"Western Tawbuid"}, ["twc"] = {"Teshenawa"}, ["twd"] = {"Twents"}, ["twe"] = {"Tewa (Indonesia)"}, ["twf"] = {"Northern Tiwa"}, ["twg"] = {"Tereweng"}, ["twh"] = {"Tai Dón"}, ["twl"] = {"Tawara"}, ["twm"] = {"Tawang Monpa"}, ["twn"] = {"Twendi"}, ["two"] = {"Tswapong"}, ["twp"] = {"Ere"}, ["twq"] = {"Tasawaq"}, ["twr"] = {"Southwestern Tarahumara"}, ["twt"] = {"Turiwára"}, ["twu"] = {"Termanu"}, ["tww"] = {"Tuwari"}, ["twx"] = {"Tewe"}, ["twy"] = {"Tawoyan"}, ["txa"] = {"Tombonuo"}, ["txb"] = {"Tokharian B"}, ["txc"] = {"Tsetsaut"}, ["txe"] = {"Totoli"}, ["txg"] = {"Tangut"}, ["txh"] = {"Thracian"}, ["txi"] = {"Ikpeng"}, ["txj"] = {"Tarjumo"}, ["txm"] = {"Tomini"}, ["txn"] = {"West Tarangan"}, ["txo"] = {"Toto"}, ["txq"] = {"Tii"}, ["txr"] = {"Tartessian"}, ["txs"] = {"Tonsea"}, ["txt"] = {"Citak"}, ["txu"] = {"Kayapó"}, ["txx"] = {"Tatana"}, ["txy"] = {"Tanosy Malagasy"}, ["tya"] = {"Tauya"}, ["tye"] = {"Kyanga"}, ["tyh"] = {"O'du"}, ["tyi"] = {"Teke-Tsaayi"}, ["tyj"] = {"Tai Do", "Tai Yo"}, ["tyl"] = {"Thu Lao"}, ["tyn"] = {"Kombai"}, ["typ"] = {"Thaypan"}, ["tyr"] = {"Tai Daeng"}, ["tys"] = {"Tày Sa Pa"}, ["tyt"] = {"Tày Tac"}, ["tyu"] = {"Kua"}, ["tyv"] = {"Tuvinian"}, ["tyx"] = {"Teke-Tyee"}, ["tyy"] = {"Tiyaa"}, ["tyz"] = {"Tày"}, ["tza"] = {"Tanzanian Sign Language"}, ["tzh"] = {"Tzeltal"}, ["tzj"] = {"Tz'utujil"}, ["tzl"] = {"Talossan"}, ["tzm"] = {"Central Atlas Tamazight"}, ["tzn"] = {"Tugun"}, ["tzo"] = {"Tzotzil"}, ["tzx"] = {"Tabriak"}, ["uam"] = {"Uamué"}, ["uan"] = {"Kuan"}, ["uar"] = {"Tairuma"}, ["uba"] = {"Ubang"}, ["ubi"] = {"Ubi"}, ["ubl"] = {"Buhi'non Bikol"}, ["ubr"] = {"Ubir"}, ["ubu"] = {"Umbu-Ungu"}, ["uby"] = {"Ubykh"}, ["uda"] = {"Uda"}, ["ude"] = {"Udihe"}, ["udg"] = {"Muduga"}, ["udi"] = {"Udi"}, ["udj"] = {"Ujir"}, ["udl"] = {"Wuzlam"}, ["udm"] = {"Udmurt"}, ["udu"] = {"Uduk"}, ["ues"] = {"Kioko"}, ["ufi"] = {"Ufim"}, ["uga"] = {"Ugaritic"}, ["ugb"] = {"Kuku-Ugbanh"}, ["uge"] = {"Ughele"}, ["ugh"] = {"Kubachi"}, ["ugn"] = {"Ugandan Sign Language"}, ["ugo"] = {"Ugong"}, ["ugy"] = {"Uruguayan Sign Language"}, ["uha"] = {"Uhami"}, ["uhn"] = {"Damal"}, ["uis"] = {"Uisai"}, ["uiv"] = {"Iyive"}, ["uji"] = {"Tanjijili"}, ["uka"] = {"Kaburi"}, ["ukg"] = {"Ukuriguma"}, ["ukh"] = {"Ukhwejo"}, ["uki"] = {"Kui (India)"}, ["ukk"] = {"Muak Sa-aak"}, ["ukl"] = {"Ukrainian Sign Language"}, ["ukp"] = {"Ukpe-Bayobiri"}, ["ukq"] = {"Ukwa"}, ["uks"] = {"Urubú-Kaapor Sign Language", "Kaapor Sign Language"}, ["uku"] = {"Ukue"}, ["ukv"] = {"Kuku"}, ["ukw"] = {"Ukwuani-Aboh-Ndoni"}, ["uky"] = {"Kuuk-Yak"}, ["ula"] = {"Fungwa"}, ["ulb"] = {"Ulukwumi"}, ["ulc"] = {"Ulch"}, ["ule"] = {"Lule"}, ["ulf"] = {"Usku", "Afra"}, ["uli"] = {"Ulithian"}, ["ulk"] = {"Meriam Mir"}, ["ull"] = {"Ullatan"}, ["ulm"] = {"Ulumanda'"}, ["uln"] = {"Unserdeutsch"}, ["ulu"] = {"Uma' Lung"}, ["ulw"] = {"Ulwa"}, ["uly"] = {"Buli"}, ["uma"] = {"Umatilla"}, ["umb"] = {"Umbundu"}, ["umc"] = {"Marrucinian"}, ["umd"] = {"Umbindhamu"}, ["umg"] = {"Morrobalama", "Umbuygamu"}, ["umi"] = {"Ukit"}, ["umm"] = {"Umon"}, ["umn"] = {"Makyan Naga"}, ["umo"] = {"Umotína"}, ["ump"] = {"Umpila"}, ["umr"] = {"Umbugarla"}, ["ums"] = {"Pendau"}, ["umu"] = {"Munsee"}, ["una"] = {"North Watut"}, ["und"] = {"Undetermined"}, ["une"] = {"Uneme"}, ["ung"] = {"Ngarinyin"}, ["uni"] = {"Uni"}, ["unk"] = {"Enawené-Nawé"}, ["unm"] = {"Unami"}, ["unn"] = {"Kurnai"}, ["unr"] = {"Mundari"}, ["unu"] = {"Unubahe"}, ["unx"] = {"Munda"}, ["unz"] = {"Unde Kaili"}, ["uon"] = {"Kulon"}, ["upi"] = {"Umeda"}, ["upv"] = {"Uripiv-Wala-Rano-Atchin"}, ["ura"] = {"Urarina"}, ["urb"] = {"Urubú-Kaapor", "Kaapor"}, ["urc"] = {"Urningangg"}, ["ure"] = {"Uru"}, ["urf"] = {"Uradhi"}, ["urg"] = {"Urigina"}, ["urh"] = {"Urhobo"}, ["uri"] = {"Urim"}, ["urj"] = {"Uralic languages"}, ["urk"] = {"Urak Lawoi'"}, ["url"] = {"Urali"}, ["urm"] = {"Urapmin"}, ["urn"] = {"Uruangnirin"}, ["uro"] = {"Ura (Papua New Guinea)"}, ["urp"] = {"Uru-Pa-In"}, ["urr"] = {"Lehalurup", "Löyöp"}, ["urt"] = {"Urat"}, ["uru"] = {"Urumi"}, ["urv"] = {"Uruava"}, ["urw"] = {"Sop"}, ["urx"] = {"Urimo"}, ["ury"] = {"Orya"}, ["urz"] = {"Uru-Eu-Wau-Wau"}, ["usa"] = {"Usarufa"}, ["ush"] = {"Ushojo"}, ["usi"] = {"Usui"}, ["usk"] = {"Usaghade"}, ["usp"] = {"Uspanteco"}, ["uss"] = {"us-Saare"}, ["usu"] = {"Uya"}, ["uta"] = {"Otank"}, ["ute"] = {"Ute-Southern Paiute"}, ["uth"] = {"ut-Hun"}, ["utp"] = {"Amba (Solomon Islands)"}, ["utr"] = {"Etulo"}, ["utu"] = {"Utu"}, ["uum"] = {"Urum"}, ["uur"] = {"Ura (Vanuatu)"}, ["uuu"] = {"U"}, ["uve"] = {"West Uvean", "Fagauvea"}, ["uvh"] = {"Uri"}, ["uvl"] = {"Lote"}, ["uwa"] = {"Kuku-Uwanh"}, ["uya"] = {"Doko-Uyanga"}, ["uzn"] = {"Northern Uzbek"}, ["uzs"] = {"Southern Uzbek"}, ["vaa"] = {"Vaagri Booli"}, ["vae"] = {"Vale"}, ["vaf"] = {"Vafsi"}, ["vag"] = {"Vagla"}, ["vah"] = {"Varhadi-Nagpuri"}, ["vai"] = {"Vai"}, ["vaj"] = {"Sekele", "Northwestern ǃKung", "Vasekele"}, ["val"] = {"Vehes"}, ["vam"] = {"Vanimo"}, ["van"] = {"Valman"}, ["vao"] = {"Vao"}, ["vap"] = {"Vaiphei"}, ["var"] = {"Huarijio"}, ["vas"] = {"Vasavi"}, ["vau"] = {"Vanuma"}, ["vav"] = {"Varli"}, ["vay"] = {"Wayu"}, ["vbb"] = {"Southeast Babar"}, ["vbk"] = {"Southwestern Bontok"}, ["vec"] = {"Venetian"}, ["ved"] = {"Veddah"}, ["vel"] = {"Veluws"}, ["vem"] = {"Vemgo-Mabas"}, ["veo"] = {"Ventureño"}, ["vep"] = {"Veps"}, ["ver"] = {"Mom Jango"}, ["vgr"] = {"Vaghri"}, ["vgt"] = {"Vlaamse Gebarentaal", "Flemish Sign Language"}, ["vic"] = {"Virgin Islands Creole English"}, ["vid"] = {"Vidunda"}, ["vif"] = {"Vili"}, ["vig"] = {"Viemo"}, ["vil"] = {"Vilela"}, ["vin"] = {"Vinza"}, ["vis"] = {"Vishavan"}, ["vit"] = {"Viti"}, ["viv"] = {"Iduna"}, ["vjk"] = {"Bajjika"}, ["vka"] = {"Kariyarra"}, ["vkj"] = {"Kujarge"}, ["vkk"] = {"Kaur"}, ["vkl"] = {"Kulisusu"}, ["vkm"] = {"Kamakan"}, ["vkn"] = {"Koro Nulu"}, ["vko"] = {"Kodeoha"}, ["vkp"] = {"Korlai Creole Portuguese"}, ["vkt"] = {"Tenggarong Kutai Malay"}, ["vku"] = {"Kurrama"}, ["vkz"] = {"Koro Zuba"}, ["vlp"] = {"Valpei"}, ["vls"] = {"Vlaams"}, ["vma"] = {"Martuyhunira"}, ["vmb"] = {"Barbaram"}, ["vmc"] = {"Juxtlahuaca Mixtec"}, ["vmd"] = {"Mudu Koraga"}, ["vme"] = {"East Masela"}, ["vmf"] = {"Mainfränkisch"}, ["vmg"] = {"Lungalunga"}, ["vmh"] = {"Maraghei"}, ["vmi"] = {"Miwa"}, ["vmj"] = {"Ixtayutla Mixtec"}, ["vmk"] = {"Makhuwa-Shirima"}, ["vml"] = {"Malgana"}, ["vmm"] = {"Mitlatongo Mixtec"}, ["vmp"] = {"Soyaltepec Mazatec"}, ["vmq"] = {"Soyaltepec Mixtec"}, ["vmr"] = {"Marenje"}, ["vms"] = {"Moksela"}, ["vmu"] = {"Muluridyi"}, ["vmv"] = {"Valley Maidu"}, ["vmw"] = {"Makhuwa"}, ["vmx"] = {"Tamazola Mixtec"}, ["vmy"] = {"Ayautla Mazatec"}, ["vmz"] = {"Mazatlán Mazatec"}, ["vnk"] = {"Vano", "Lovono"}, ["vnm"] = {"Vinmavis", "Neve'ei"}, ["vnp"] = {"Vunapu"}, ["vor"] = {"Voro"}, ["vot"] = {"Votic"}, ["vra"] = {"Vera'a"}, ["vro"] = {"Võro"}, ["vrs"] = {"Varisi"}, ["vrt"] = {"Burmbar", "Banam Bay"}, ["vsi"] = {"Moldova Sign Language"}, ["vsl"] = {"Venezuelan Sign Language"}, ["vsn"] = {"Vedic Sanskrit"}, ["vsv"] = {"Valencian Sign Language", "Llengua de signes valenciana"}, ["vto"] = {"Vitou"}, ["vum"] = {"Vumbu"}, ["vun"] = {"Vunjo"}, ["vut"] = {"Vute"}, ["vwa"] = {"Awa (China)"}, ["waa"] = {"Walla Walla"}, ["wab"] = {"Yote", "Wab"}, ["wac"] = {"Wasco-Wishram"}, ["wad"] = {"Wamesa", "Wondama"}, ["wae"] = {"Walser"}, ["waf"] = {"Wakoná"}, ["wag"] = {"Wa'ema"}, ["wah"] = {"Watubela"}, ["wai"] = {"Wares"}, ["waj"] = {"Waffa"}, ["wak"] = {"Wakashan languages"}, ["wal"] = {"Wolaytta", "Wolaitta"}, ["wam"] = {"Wampanoag"}, ["wan"] = {"Wan"}, ["wao"] = {"Wappo"}, ["wap"] = {"Wapishana"}, ["waq"] = {"Wagiman"}, ["war"] = {"Waray (Philippines)"}, ["was"] = {"Washo"}, ["wat"] = {"Kaninuwa"}, ["wau"] = {"Waurá"}, ["wav"] = {"Waka"}, ["waw"] = {"Waiwai"}, ["wax"] = {"Watam", "Marangis"}, ["way"] = {"Wayana"}, ["waz"] = {"Wampur"}, ["wba"] = {"Warao"}, ["wbb"] = {"Wabo"}, ["wbe"] = {"Waritai"}, ["wbf"] = {"Wara"}, ["wbh"] = {"Wanda"}, ["wbi"] = {"Vwanji"}, ["wbj"] = {"Alagwa"}, ["wbk"] = {"Waigali"}, ["wbl"] = {"Wakhi"}, ["wbm"] = {"Wa"}, ["wbp"] = {"Warlpiri"}, ["wbq"] = {"Waddar"}, ["wbr"] = {"Wagdi"}, ["wbs"] = {"West Bengal Sign Language"}, ["wbt"] = {"Warnman"}, ["wbv"] = {"Wajarri"}, ["wbw"] = {"Woi"}, ["wca"] = {"Yanomámi"}, ["wci"] = {"Waci Gbe"}, ["wdd"] = {"Wandji"}, ["wdg"] = {"Wadaginam"}, ["wdj"] = {"Wadjiginy"}, ["wdk"] = {"Wadikali"}, ["wdt"] = {"Wendat"}, ["wdu"] = {"Wadjigu"}, ["wdy"] = {"Wadjabangayi"}, ["wea"] = {"Wewaw"}, ["wec"] = {"Wè Western"}, ["wed"] = {"Wedau"}, ["weg"] = {"Wergaia"}, ["weh"] = {"Weh"}, ["wei"] = {"Kiunum"}, ["wem"] = {"Weme Gbe"}, ["wen"] = {"Sorbian languages"}, ["weo"] = {"Wemale"}, ["wep"] = {"Westphalien"}, ["wer"] = {"Weri"}, ["wes"] = {"Cameroon Pidgin"}, ["wet"] = {"Perai"}, ["weu"] = {"Rawngtu Chin"}, ["wew"] = {"Wejewa"}, ["wfg"] = {"Yafi", "Zorop"}, ["wga"] = {"Wagaya"}, ["wgb"] = {"Wagawaga"}, ["wgg"] = {"Wangkangurru", "Wangganguru"}, ["wgi"] = {"Wahgi"}, ["wgo"] = {"Waigeo"}, ["wgu"] = {"Wirangu"}, ["wgy"] = {"Warrgamay"}, ["wha"] = {"Sou Upaa", "Manusela"}, ["whg"] = {"North Wahgi"}, ["whk"] = {"Wahau Kenyah"}, ["whu"] = {"Wahau Kayan"}, ["wib"] = {"Southern Toussian"}, ["wic"] = {"Wichita"}, ["wie"] = {"Wik-Epa"}, ["wif"] = {"Wik-Keyangan"}, ["wig"] = {"Wik Ngathan"}, ["wih"] = {"Wik-Me'anha"}, ["wii"] = {"Minidien"}, ["wij"] = {"Wik-Iiyanh"}, ["wik"] = {"Wikalkan"}, ["wil"] = {"Wilawila"}, ["wim"] = {"Wik-Mungkan"}, ["win"] = {"Ho-Chunk"}, ["wir"] = {"Wiraféd"}, ["wiu"] = {"Wiru"}, ["wiv"] = {"Vitu"}, ["wiy"] = {"Wiyot"}, ["wja"] = {"Waja"}, ["wji"] = {"Warji"}, ["wka"] = {"Kw'adza"}, ["wkb"] = {"Kumbaran"}, ["wkd"] = {"Wakde", "Mo"}, ["wkl"] = {"Kalanadi"}, ["wkr"] = {"Keerray-Woorroong"}, ["wku"] = {"Kunduvadi"}, ["wkw"] = {"Wakawaka"}, ["wky"] = {"Wangkayutyuru"}, ["wla"] = {"Walio"}, ["wlc"] = {"Mwali Comorian"}, ["wle"] = {"Wolane"}, ["wlg"] = {"Kunbarlang"}, ["wlh"] = {"Welaun"}, ["wli"] = {"Waioli"}, ["wlk"] = {"Wailaki"}, ["wll"] = {"Wali (Sudan)"}, ["wlm"] = {"Middle Welsh"}, ["wlo"] = {"Wolio"}, ["wlr"] = {"Wailapa"}, ["wls"] = {"Wallisian"}, ["wlu"] = {"Wuliwuli"}, ["wlv"] = {"Wichí Lhamtés Vejoz"}, ["wlw"] = {"Walak"}, ["wlx"] = {"Wali (Ghana)"}, ["wly"] = {"Waling"}, ["wma"] = {"Mawa (Nigeria)"}, ["wmb"] = {"Wambaya"}, ["wmc"] = {"Wamas"}, ["wmd"] = {"Mamaindé"}, ["wme"] = {"Wambule"}, ["wmg"] = {"Western Minyag"}, ["wmh"] = {"Waima'a"}, ["wmi"] = {"Wamin"}, ["wmm"] = {"Maiwa (Indonesia)"}, ["wmn"] = {"Waamwang"}, ["wmo"] = {"Wom (Papua New Guinea)"}, ["wms"] = {"Wambon"}, ["wmt"] = {"Walmajarri"}, ["wmw"] = {"Mwani"}, ["wmx"] = {"Womo"}, ["wnb"] = {"Mokati"}, ["wnc"] = {"Wantoat"}, ["wnd"] = {"Wandarang"}, ["wne"] = {"Waneci"}, ["wng"] = {"Wanggom"}, ["wni"] = {"Ndzwani Comorian"}, ["wnk"] = {"Wanukaka"}, ["wnm"] = {"Wanggamala"}, ["wnn"] = {"Wunumara"}, ["wno"] = {"Wano"}, ["wnp"] = {"Wanap"}, ["wnu"] = {"Usan"}, ["wnw"] = {"Wintu"}, ["wny"] = {"Wanyi", "Waanyi"}, ["woa"] = {"Kuwema", "Tyaraity"}, ["wob"] = {"Wè Northern"}, ["woc"] = {"Wogeo"}, ["wod"] = {"Wolani"}, ["woe"] = {"Woleaian"}, ["wof"] = {"Gambian Wolof"}, ["wog"] = {"Wogamusin"}, ["woi"] = {"Kamang"}, ["wok"] = {"Longto"}, ["wom"] = {"Wom (Nigeria)"}, ["won"] = {"Wongo"}, ["woo"] = {"Manombai"}, ["wor"] = {"Woria"}, ["wos"] = {"Hanga Hundi"}, ["wow"] = {"Wawonii"}, ["woy"] = {"Weyto"}, ["wpc"] = {"Maco"}, ["wrb"] = {"Waluwarra", "Warluwara"}, ["wrg"] = {"Warungu", "Gudjal"}, ["wrh"] = {"Wiradjuri"}, ["wri"] = {"Wariyangga"}, ["wrk"] = {"Garrwa"}, ["wrl"] = {"Warlmanpa"}, ["wrm"] = {"Warumungu"}, ["wrn"] = {"Warnang"}, ["wro"] = {"Worrorra"}, ["wrp"] = {"Waropen"}, ["wrr"] = {"Wardaman"}, ["wrs"] = {"Waris"}, ["wru"] = {"Waru"}, ["wrv"] = {"Waruna"}, ["wrw"] = {"Gugu Warra"}, ["wrx"] = {"Wae Rana"}, ["wry"] = {"Merwari"}, ["wrz"] = {"Waray (Australia)"}, ["wsa"] = {"Warembori"}, ["wsg"] = {"Adilabad Gondi"}, ["wsi"] = {"Wusi"}, ["wsk"] = {"Waskia"}, ["wsr"] = {"Owenia"}, ["wss"] = {"Wasa"}, ["wsu"] = {"Wasu"}, ["wsv"] = {"Wotapuri-Katarqalai"}, ["wtb"] = {"Matambwe"}, ["wtf"] = {"Watiwa"}, ["wth"] = {"Wathawurrung"}, ["wti"] = {"Berta"}, ["wtk"] = {"Watakataui"}, ["wtm"] = {"Mewati"}, ["wtw"] = {"Wotu"}, ["wua"] = {"Wikngenchera"}, ["wub"] = {"Wunambal"}, ["wud"] = {"Wudu"}, ["wuh"] = {"Wutunhua"}, ["wul"] = {"Silimo"}, ["wum"] = {"Wumbvu"}, ["wun"] = {"Bungu"}, ["wur"] = {"Wurrugu"}, ["wut"] = {"Wutung"}, ["wuu"] = {"Wu Chinese"}, ["wuv"] = {"Wuvulu-Aua"}, ["wux"] = {"Wulna"}, ["wuy"] = {"Wauyai"}, ["wwa"] = {"Waama"}, ["wwb"] = {"Wakabunga"}, ["wwo"] = {"Wetamut", "Dorig"}, ["wwr"] = {"Warrwa"}, ["www"] = {"Wawa"}, ["wxa"] = {"Waxianghua"}, ["wxw"] = {"Wardandi"}, ["wyb"] = {"Wangaaybuwan-Ngiyambaa"}, ["wyi"] = {"Woiwurrung"}, ["wym"] = {"Wymysorys"}, ["wyn"] = {"Wyandot"}, ["wyr"] = {"Wayoró"}, ["wyy"] = {"Western Fijian"}, ["xaa"] = {"Andalusian Arabic"}, ["xab"] = {"Sambe"}, ["xac"] = {"Kachari"}, ["xad"] = {"Adai"}, ["xae"] = {"Aequian"}, ["xag"] = {"Aghwan"}, ["xai"] = {"Kaimbé"}, ["xaj"] = {"Ararandewára"}, ["xak"] = {"Máku"}, ["xal"] = {"Kalmyk", "Oirat"}, ["xam"] = {"ǀXam"}, ["xan"] = {"Xamtanga"}, ["xao"] = {"Khao"}, ["xap"] = {"Apalachee"}, ["xaq"] = {"Aquitanian"}, ["xar"] = {"Karami"}, ["xas"] = {"Kamas"}, ["xat"] = {"Katawixi"}, ["xau"] = {"Kauwera"}, ["xav"] = {"Xavánte"}, ["xaw"] = {"Kawaiisu"}, ["xay"] = {"Kayan Mahakam"}, ["xbb"] = {"Lower Burdekin"}, ["xbc"] = {"Bactrian"}, ["xbd"] = {"Bindal"}, ["xbe"] = {"Bigambal"}, ["xbg"] = {"Bunganditj"}, ["xbi"] = {"Kombio"}, ["xbj"] = {"Birrpayi"}, ["xbm"] = {"Middle Breton"}, ["xbn"] = {"Kenaboi"}, ["xbo"] = {"Bolgarian"}, ["xbp"] = {"Bibbulman"}, ["xbr"] = {"Kambera"}, ["xbw"] = {"Kambiwá"}, ["xby"] = {"Batjala", "Batyala"}, ["xcb"] = {"Cumbric"}, ["xcc"] = {"Camunic"}, ["xce"] = {"Celtiberian"}, ["xcg"] = {"Cisalpine Gaulish"}, ["xch"] = {"Chemakum", "Chimakum"}, ["xcl"] = {"Classical Armenian"}, ["xcm"] = {"Comecrudo"}, ["xcn"] = {"Cotoname"}, ["xco"] = {"Chorasmian"}, ["xcr"] = {"Carian"}, ["xct"] = {"Classical Tibetan"}, ["xcu"] = {"Curonian"}, ["xcv"] = {"Chuvantsy"}, ["xcw"] = {"Coahuilteco"}, ["xcy"] = {"Cayuse"}, ["xda"] = {"Darkinyung"}, ["xdc"] = {"Dacian"}, ["xdk"] = {"Dharuk"}, ["xdm"] = {"Edomite"}, ["xdo"] = {"Kwandu"}, ["xdq"] = {"Kaitag"}, ["xdy"] = {"Malayic Dayak"}, ["xeb"] = {"Eblan"}, ["xed"] = {"Hdi"}, ["xeg"] = {"ǁXegwi"}, ["xel"] = {"Kelo"}, ["xem"] = {"Kembayan"}, ["xep"] = {"Epi-Olmec"}, ["xer"] = {"Xerénte"}, ["xes"] = {"Kesawai"}, ["xet"] = {"Xetá"}, ["xeu"] = {"Keoru-Ahia"}, ["xfa"] = {"Faliscan"}, ["xga"] = {"Galatian"}, ["xgb"] = {"Gbin"}, ["xgd"] = {"Gudang"}, ["xgf"] = {"Gabrielino-Fernandeño"}, ["xgg"] = {"Goreng"}, ["xgi"] = {"Garingbal"}, ["xgl"] = {"Galindan"}, ["xgm"] = {"Dharumbal", "Guwinmal"}, ["xgn"] = {"Mongolian languages"}, ["xgr"] = {"Garza"}, ["xgu"] = {"Unggumi"}, ["xgw"] = {"Guwa"}, ["xha"] = {"Harami"}, ["xhc"] = {"Hunnic"}, ["xhd"] = {"Hadrami"}, ["xhe"] = {"Khetrani"}, ["xhm"] = {"Middle Khmer (1400 to 1850 CE)"}, ["xhr"] = {"Hernican"}, ["xht"] = {"Hattic"}, ["xhu"] = {"Hurrian"}, ["xhv"] = {"Khua"}, ["xib"] = {"Iberian"}, ["xii"] = {"Xiri"}, ["xil"] = {"Illyrian"}, ["xin"] = {"Xinca"}, ["xir"] = {"Xiriâna"}, ["xis"] = {"Kisan"}, ["xiv"] = {"Indus Valley Language"}, ["xiy"] = {"Xipaya"}, ["xjb"] = {"Minjungbal"}, ["xjt"] = {"Jaitmatang"}, ["xka"] = {"Kalkoti"}, ["xkb"] = {"Northern Nago"}, ["xkc"] = {"Kho'ini"}, ["xkd"] = {"Mendalam Kayan"}, ["xke"] = {"Kereho"}, ["xkf"] = {"Khengkha"}, ["xkg"] = {"Kagoro"}, ["xki"] = {"Kenyan Sign Language"}, ["xkj"] = {"Kajali"}, ["xkk"] = {"Kachok", "Kaco'"}, ["xkl"] = {"Mainstream Kenyah"}, ["xkn"] = {"Kayan River Kayan"}, ["xko"] = {"Kiorr"}, ["xkp"] = {"Kabatei"}, ["xkq"] = {"Koroni"}, ["xkr"] = {"Xakriabá"}, ["xks"] = {"Kumbewaha"}, ["xkt"] = {"Kantosi"}, ["xku"] = {"Kaamba"}, ["xkv"] = {"Kgalagadi"}, ["xkw"] = {"Kembra"}, ["xkx"] = {"Karore"}, ["xky"] = {"Uma' Lasan"}, ["xkz"] = {"Kurtokha"}, ["xla"] = {"Kamula"}, ["xlb"] = {"Loup B"}, ["xlc"] = {"Lycian"}, ["xld"] = {"Lydian"}, ["xle"] = {"Lemnian"}, ["xlg"] = {"Ligurian (Ancient)"}, ["xli"] = {"Liburnian"}, ["xln"] = {"Alanic"}, ["xlo"] = {"Loup A"}, ["xlp"] = {"Lepontic"}, ["xls"] = {"Lusitanian"}, ["xlu"] = {"Cuneiform Luwian"}, ["xly"] = {"Elymian"}, ["xma"] = {"Mushungulu"}, ["xmb"] = {"Mbonga"}, ["xmc"] = {"Makhuwa-Marrevone"}, ["xmd"] = {"Mbudum"}, ["xme"] = {"Median"}, ["xmf"] = {"Mingrelian"}, ["xmg"] = {"Mengaka"}, ["xmh"] = {"Kugu-Muminh"}, ["xmj"] = {"Majera"}, ["xmk"] = {"Ancient Macedonian"}, ["xml"] = {"Malaysian Sign Language"}, ["xmm"] = {"Manado Malay"}, ["xmn"] = {"Manichaean Middle Persian"}, ["xmo"] = {"Morerebi"}, ["xmp"] = {"Kuku-Mu'inh"}, ["xmq"] = {"Kuku-Mangk"}, ["xmr"] = {"Meroitic"}, ["xms"] = {"Moroccan Sign Language"}, ["xmt"] = {"Matbat"}, ["xmu"] = {"Kamu"}, ["xmv"] = {"Antankarana Malagasy", "Tankarana Malagasy"}, ["xmw"] = {"Tsimihety Malagasy"}, ["xmx"] = {"Salawati", "Maden"}, ["xmy"] = {"Mayaguduna"}, ["xmz"] = {"Mori Bawah"}, ["xna"] = {"Ancient North Arabian"}, ["xnb"] = {"Kanakanabu"}, ["xnd"] = {"Na-Dene languages"}, ["xng"] = {"Middle Mongolian"}, ["xnh"] = {"Kuanhua"}, ["xni"] = {"Ngarigu"}, ["xnj"] = {"Ngoni (Tanzania)"}, ["xnk"] = {"Nganakarti"}, ["xnm"] = {"Ngumbarl"}, ["xnn"] = {"Northern Kankanay"}, ["xno"] = {"Anglo-Norman"}, ["xnq"] = {"Ngoni (Mozambique)"}, ["xnr"] = {"Kangri"}, ["xns"] = {"Kanashi"}, ["xnt"] = {"Narragansett"}, ["xnu"] = {"Nukunul"}, ["xny"] = {"Nyiyaparli"}, ["xnz"] = {"Kenzi", "Mattoki"}, ["xoc"] = {"O'chi'chi'"}, ["xod"] = {"Kokoda"}, ["xog"] = {"Soga"}, ["xoi"] = {"Kominimung"}, ["xok"] = {"Xokleng"}, ["xom"] = {"Komo (Sudan)"}, ["xon"] = {"Konkomba"}, ["xoo"] = {"Xukurú"}, ["xop"] = {"Kopar"}, ["xor"] = {"Korubo"}, ["xow"] = {"Kowaki"}, ["xpa"] = {"Pirriya"}, ["xpb"] = {"Northeastern Tasmanian", "Pyemmairrener"}, ["xpc"] = {"Pecheneg"}, ["xpd"] = {"Oyster Bay Tasmanian"}, ["xpe"] = {"Liberia Kpelle"}, ["xpf"] = {"Southeast Tasmanian", "Nuenonne"}, ["xpg"] = {"Phrygian"}, ["xph"] = {"North Midlands Tasmanian", "Tyerrenoterpanner"}, ["xpi"] = {"Pictish"}, ["xpj"] = {"Mpalitjanh"}, ["xpk"] = {"Kulina Pano"}, ["xpl"] = {"Port Sorell Tasmanian"}, ["xpm"] = {"Pumpokol"}, ["xpn"] = {"Kapinawá"}, ["xpo"] = {"Pochutec"}, ["xpp"] = {"Puyo-Paekche"}, ["xpq"] = {"Mohegan-Pequot"}, ["xpr"] = {"Parthian"}, ["xps"] = {"Pisidian"}, ["xpt"] = {"Punthamara"}, ["xpu"] = {"Punic"}, ["xpv"] = {"Northern Tasmanian", "Tommeginne"}, ["xpw"] = {"Northwestern Tasmanian", "Peerapper"}, ["xpx"] = {"Southwestern Tasmanian", "Toogee"}, ["xpy"] = {"Puyo"}, ["xpz"] = {"Bruny Island Tasmanian"}, ["xqa"] = {"Karakhanid"}, ["xqt"] = {"Qatabanian"}, ["xra"] = {"Krahô"}, ["xrb"] = {"Eastern Karaboro"}, ["xrd"] = {"Gundungurra"}, ["xre"] = {"Kreye"}, ["xrg"] = {"Minang"}, ["xri"] = {"Krikati-Timbira"}, ["xrm"] = {"Armazic"}, ["xrn"] = {"Arin"}, ["xrr"] = {"Raetic"}, ["xrt"] = {"Aranama-Tamique"}, ["xru"] = {"Marriammu"}, ["xrw"] = {"Karawa"}, ["xsa"] = {"Sabaean"}, ["xsb"] = {"Sambal"}, ["xsc"] = {"Scythian"}, ["xsd"] = {"Sidetic"}, ["xse"] = {"Sempan"}, ["xsh"] = {"Shamang"}, ["xsi"] = {"Sio"}, ["xsj"] = {"Subi"}, ["xsl"] = {"South Slavey"}, ["xsm"] = {"Kasem"}, ["xsn"] = {"Sanga (Nigeria)"}, ["xso"] = {"Solano"}, ["xsp"] = {"Silopi"}, ["xsq"] = {"Makhuwa-Saka"}, ["xsr"] = {"Sherpa"}, ["xsu"] = {"Sanumá"}, ["xsv"] = {"Sudovian"}, ["xsy"] = {"Saisiyat"}, ["xta"] = {"Alcozauca Mixtec"}, ["xtb"] = {"Chazumba Mixtec"}, ["xtc"] = {"Katcha-Kadugli-Miri"}, ["xtd"] = {"Diuxi-Tilantongo Mixtec"}, ["xte"] = {"Ketengban"}, ["xtg"] = {"Transalpine Gaulish"}, ["xth"] = {"Yitha Yitha"}, ["xti"] = {"Sinicahua Mixtec"}, ["xtj"] = {"San Juan Teita Mixtec"}, ["xtl"] = {"Tijaltepec Mixtec"}, ["xtm"] = {"Magdalena Peñasco Mixtec"}, ["xtn"] = {"Northern Tlaxiaco Mixtec"}, ["xto"] = {"Tokharian A"}, ["xtp"] = {"San Miguel Piedras Mixtec"}, ["xtq"] = {"Tumshuqese"}, ["xtr"] = {"Early Tripuri"}, ["xts"] = {"Sindihui Mixtec"}, ["xtt"] = {"Tacahua Mixtec"}, ["xtu"] = {"Cuyamecalco Mixtec"}, ["xtv"] = {"Thawa"}, ["xtw"] = {"Tawandê"}, ["xty"] = {"Yoloxochitl Mixtec"}, ["xua"] = {"Alu Kurumba"}, ["xub"] = {"Betta Kurumba"}, ["xud"] = {"Umiida"}, ["xug"] = {"Kunigami"}, ["xuj"] = {"Jennu Kurumba"}, ["xul"] = {"Ngunawal", "Nunukul"}, ["xum"] = {"Umbrian"}, ["xun"] = {"Unggaranggu"}, ["xuo"] = {"Kuo"}, ["xup"] = {"Upper Umpqua"}, ["xur"] = {"Urartian"}, ["xut"] = {"Kuthant"}, ["xuu"] = {"Kxoe", "Khwedam"}, ["xve"] = {"Venetic"}, ["xvi"] = {"Kamviri"}, ["xvn"] = {"Vandalic"}, ["xvo"] = {"Volscian"}, ["xvs"] = {"Vestinian"}, ["xwa"] = {"Kwaza"}, ["xwc"] = {"Woccon"}, ["xwd"] = {"Wadi Wadi"}, ["xwe"] = {"Xwela Gbe"}, ["xwg"] = {"Kwegu"}, ["xwj"] = {"Wajuk"}, ["xwk"] = {"Wangkumara"}, ["xwl"] = {"Western Xwla Gbe"}, ["xwo"] = {"Written Oirat"}, ["xwr"] = {"Kwerba Mamberamo"}, ["xwt"] = {"Wotjobaluk"}, ["xww"] = {"Wemba Wemba"}, ["xxb"] = {"Boro (Ghana)"}, ["xxk"] = {"Ke'o"}, ["xxm"] = {"Minkin"}, ["xxr"] = {"Koropó"}, ["xxt"] = {"Tambora"}, ["xya"] = {"Yaygir"}, ["xyb"] = {"Yandjibara"}, ["xyj"] = {"Mayi-Yapi"}, ["xyk"] = {"Mayi-Kulan"}, ["xyl"] = {"Yalakalore"}, ["xyt"] = {"Mayi-Thakurti"}, ["xyy"] = {"Yorta Yorta"}, ["xzh"] = {"Zhang-Zhung"}, ["xzm"] = {"Zemgalian"}, ["xzp"] = {"Ancient Zapotec"}, ["yaa"] = {"Yaminahua"}, ["yab"] = {"Yuhup"}, ["yac"] = {"Pass Valley Yali"}, ["yad"] = {"Yagua"}, ["yae"] = {"Pumé"}, ["yaf"] = {"Yaka (Democratic Republic of Congo)"}, ["yag"] = {"Yámana"}, ["yah"] = {"Yazgulyam"}, ["yai"] = {"Yagnobi"}, ["yaj"] = {"Banda-Yangere"}, ["yak"] = {"Yakama"}, ["yal"] = {"Yalunka"}, ["yam"] = {"Yamba"}, ["yan"] = {"Mayangna"}, ["yao"] = {"Yao"}, ["yap"] = {"Yapese"}, ["yaq"] = {"Yaqui"}, ["yar"] = {"Yabarana"}, ["yas"] = {"Nugunu (Cameroon)"}, ["yat"] = {"Yambeta"}, ["yau"] = {"Yuwana"}, ["yav"] = {"Yangben"}, ["yaw"] = {"Yawalapití"}, ["yax"] = {"Yauma"}, ["yay"] = {"Agwagwune"}, ["yaz"] = {"Lokaa"}, ["yba"] = {"Yala"}, ["ybb"] = {"Yemba"}, ["ybe"] = {"West Yugur"}, ["ybh"] = {"Yakha"}, ["ybi"] = {"Yamphu"}, ["ybj"] = {"Hasha"}, ["ybk"] = {"Bokha"}, ["ybl"] = {"Yukuben"}, ["ybm"] = {"Yaben"}, ["ybn"] = {"Yabaâna"}, ["ybo"] = {"Yabong"}, ["ybx"] = {"Yawiyo"}, ["yby"] = {"Yaweyuha"}, ["ych"] = {"Chesu"}, ["ycl"] = {"Lolopo"}, ["ycn"] = {"Yucuna"}, ["ycp"] = {"Chepya"}, ["ycr"] = {"Yilan Creole"}, ["yda"] = {"Yanda"}, ["ydd"] = {"Eastern Yiddish"}, ["yde"] = {"Yangum Dey"}, ["ydg"] = {"Yidgha"}, ["ydk"] = {"Yoidik"}, ["yea"] = {"Ravula"}, ["yec"] = {"Yeniche"}, ["yee"] = {"Yimas"}, ["yei"] = {"Yeni"}, ["yej"] = {"Yevanic"}, ["yel"] = {"Yela"}, ["yer"] = {"Tarok"}, ["yes"] = {"Nyankpa"}, ["yet"] = {"Yetfa"}, ["yeu"] = {"Yerukula"}, ["yev"] = {"Yapunda"}, ["yey"] = {"Yeyi"}, ["yga"] = {"Malyangapa"}, ["ygi"] = {"Yiningayi"}, ["ygl"] = {"Yangum Gel"}, ["ygm"] = {"Yagomi"}, ["ygp"] = {"Gepo"}, ["ygr"] = {"Yagaria"}, ["ygs"] = {"Yolŋu Sign Language"}, ["ygu"] = {"Yugul"}, ["ygw"] = {"Yagwoia"}, ["yha"] = {"Baha Buyang"}, ["yhd"] = {"Judeo-Iraqi Arabic"}, ["yhl"] = {"Hlepho Phowa"}, ["yhs"] = {"Yan-nhaŋu Sign Language"}, ["yia"] = {"Yinggarda"}, ["yif"] = {"Ache"}, ["yig"] = {"Wusa Nasu"}, ["yih"] = {"Western Yiddish"}, ["yii"] = {"Yidiny"}, ["yij"] = {"Yindjibarndi"}, ["yik"] = {"Dongshanba Lalo"}, ["yil"] = {"Yindjilandji"}, ["yim"] = {"Yimchungru Naga"}, ["yin"] = {"Riang Lai", "Yinchia"}, ["yip"] = {"Pholo"}, ["yiq"] = {"Miqie"}, ["yir"] = {"North Awyu"}, ["yis"] = {"Yis"}, ["yit"] = {"Eastern Lalu"}, ["yiu"] = {"Awu"}, ["yiv"] = {"Northern Nisu"}, ["yix"] = {"Axi Yi"}, ["yiz"] = {"Azhe"}, ["yka"] = {"Yakan"}, ["ykg"] = {"Northern Yukaghir"}, ["ykh"] = {"Khamnigan Mongol"}, ["yki"] = {"Yoke"}, ["ykk"] = {"Yakaikeke"}, ["ykl"] = {"Khlula"}, ["ykm"] = {"Kap"}, ["ykn"] = {"Kua-nsi"}, ["yko"] = {"Iyasa", "Yasa"}, ["ykr"] = {"Yekora"}, ["ykt"] = {"Kathu"}, ["yku"] = {"Kuamasi"}, ["yky"] = {"Yakoma"}, ["yla"] = {"Yaul"}, ["ylb"] = {"Yaleba"}, ["yle"] = {"Yele"}, ["ylg"] = {"Yelogu"}, ["yli"] = {"Angguruk Yali"}, ["yll"] = {"Yil"}, ["ylm"] = {"Limi"}, ["yln"] = {"Langnian Buyang"}, ["ylo"] = {"Naluo Yi"}, ["ylr"] = {"Yalarnnga"}, ["ylu"] = {"Aribwaung"}, ["yly"] = {"Nyâlayu", "Nyelâyu"}, ["ymb"] = {"Yambes"}, ["ymc"] = {"Southern Muji"}, ["ymd"] = {"Muda"}, ["yme"] = {"Yameo"}, ["ymg"] = {"Yamongeri"}, ["ymh"] = {"Mili"}, ["ymi"] = {"Moji"}, ["ymk"] = {"Makwe"}, ["yml"] = {"Iamalele"}, ["ymm"] = {"Maay"}, ["ymn"] = {"Yamna", "Sunum"}, ["ymo"] = {"Yangum Mon"}, ["ymp"] = {"Yamap"}, ["ymq"] = {"Qila Muji"}, ["ymr"] = {"Malasar"}, ["yms"] = {"Mysian"}, ["ymx"] = {"Northern Muji"}, ["ymz"] = {"Muzi"}, ["yna"] = {"Aluo"}, ["ynb"] = {"Yamben"}, ["ynd"] = {"Yandruwandha"}, ["yne"] = {"Lang'e"}, ["yng"] = {"Yango"}, ["ynk"] = {"Naukan Yupik"}, ["ynl"] = {"Yangulam"}, ["ynn"] = {"Yana"}, ["yno"] = {"Yong"}, ["ynq"] = {"Yendang"}, ["yns"] = {"Yansi"}, ["ynu"] = {"Yahuna"}, ["yob"] = {"Yoba"}, ["yog"] = {"Yogad"}, ["yoi"] = {"Yonaguni"}, ["yok"] = {"Yokuts"}, ["yom"] = {"Yombe"}, ["yon"] = {"Yongkom"}, ["yot"] = {"Yotti"}, ["yox"] = {"Yoron"}, ["yoy"] = {"Yoy"}, ["ypa"] = {"Phala"}, ["ypb"] = {"Labo Phowa"}, ["ypg"] = {"Phola"}, ["yph"] = {"Phupha"}, ["ypk"] = {"Yupik languages"}, ["ypm"] = {"Phuma"}, ["ypn"] = {"Ani Phowa"}, ["ypo"] = {"Alo Phola"}, ["ypp"] = {"Phupa"}, ["ypz"] = {"Phuza"}, ["yra"] = {"Yerakai"}, ["yrb"] = {"Yareba"}, ["yre"] = {"Yaouré"}, ["yrk"] = {"Nenets"}, ["yrl"] = {"Nhengatu"}, ["yrm"] = {"Yirrk-Mel"}, ["yrn"] = {"Yerong"}, ["yro"] = {"Yaroamë"}, ["yrs"] = {"Yarsun"}, ["yrw"] = {"Yarawata"}, ["yry"] = {"Yarluyandi"}, ["ysc"] = {"Yassic"}, ["ysd"] = {"Samatao"}, ["ysg"] = {"Sonaga"}, ["ysl"] = {"Yugoslavian Sign Language"}, ["ysm"] = {"Myanmar Sign Language"}, ["ysn"] = {"Sani"}, ["yso"] = {"Nisi (China)"}, ["ysp"] = {"Southern Lolopo"}, ["ysr"] = {"Sirenik Yupik"}, ["yss"] = {"Yessan-Mayo"}, ["ysy"] = {"Sanie"}, ["yta"] = {"Talu"}, ["ytl"] = {"Tanglang"}, ["ytp"] = {"Thopho"}, ["ytw"] = {"Yout Wam"}, ["yty"] = {"Yatay"}, ["yua"] = {"Yucateco", "Yucatec Maya"}, ["yub"] = {"Yugambal"}, ["yuc"] = {"Yuchi"}, ["yud"] = {"Judeo-Tripolitanian Arabic"}, ["yue"] = {"Yue Chinese", "Cantonese"}, ["yuf"] = {"Havasupai-Walapai-Yavapai"}, ["yug"] = {"Yug"}, ["yui"] = {"Yurutí"}, ["yuj"] = {"Karkar-Yuri"}, ["yuk"] = {"Yuki"}, ["yul"] = {"Yulu"}, ["yum"] = {"Quechan"}, ["yun"] = {"Bena (Nigeria)"}, ["yup"] = {"Yukpa"}, ["yuq"] = {"Yuqui"}, ["yur"] = {"Yurok"}, ["yut"] = {"Yopno"}, ["yuw"] = {"Yau (Morobe Province)"}, ["yux"] = {"Southern Yukaghir"}, ["yuy"] = {"East Yugur"}, ["yuz"] = {"Yuracare"}, ["yva"] = {"Yawa"}, ["yvt"] = {"Yavitero"}, ["ywa"] = {"Kalou"}, ["ywg"] = {"Yinhawangka"}, ["ywl"] = {"Western Lalu"}, ["ywn"] = {"Yawanawa"}, ["ywq"] = {"Wuding-Luquan Yi"}, ["ywr"] = {"Yawuru"}, ["ywt"] = {"Xishanba Lalo", "Central Lalo"}, ["ywu"] = {"Wumeng Nasu"}, ["yww"] = {"Yawarawarga"}, ["yxa"] = {"Mayawali"}, ["yxg"] = {"Yagara"}, ["yxl"] = {"Yardliyawarra"}, ["yxm"] = {"Yinwum"}, ["yxu"] = {"Yuyu"}, ["yxy"] = {"Yabula Yabula"}, ["yyr"] = {"Yir Yoront"}, ["yyu"] = {"Yau (Sandaun Province)"}, ["yyz"] = {"Ayizi"}, ["yzg"] = {"E'ma Buyang"}, ["yzk"] = {"Zokhuo"}, ["zaa"] = {"Sierra de Juárez Zapotec"}, ["zab"] = {"Western Tlacolula Valley Zapotec", "San Juan Guelavía Zapotec"}, ["zac"] = {"Ocotlán Zapotec"}, ["zad"] = {"Cajonos Zapotec"}, ["zae"] = {"Yareni Zapotec"}, ["zaf"] = {"Ayoquesco Zapotec"}, ["zag"] = {"Zaghawa"}, ["zah"] = {"Zangwal"}, ["zai"] = {"Isthmus Zapotec"}, ["zaj"] = {"Zaramo"}, ["zak"] = {"Zanaki"}, ["zal"] = {"Zauzou"}, ["zam"] = {"Miahuatlán Zapotec"}, ["zao"] = {"Ozolotepec Zapotec"}, ["zap"] = {"Zapotec"}, ["zaq"] = {"Aloápam Zapotec"}, ["zar"] = {"Rincón Zapotec"}, ["zas"] = {"Santo Domingo Albarradas Zapotec"}, ["zat"] = {"Tabaa Zapotec"}, ["zau"] = {"Zangskari"}, ["zav"] = {"Yatzachi Zapotec"}, ["zaw"] = {"Mitla Zapotec"}, ["zax"] = {"Xadani Zapotec"}, ["zay"] = {"Zayse-Zergulla", "Zaysete"}, ["zaz"] = {"Zari"}, ["zba"] = {"Balaibalan"}, ["zbc"] = {"Central Berawan"}, ["zbe"] = {"East Berawan"}, ["zbl"] = {"Blissymbols", "Bliss", "Blissymbolics"}, ["zbt"] = {"Batui"}, ["zbu"] = {"Bu (Bauchi State)"}, ["zbw"] = {"West Berawan"}, ["zca"] = {"Coatecas Altas Zapotec"}, ["zcd"] = {"Las Delicias Zapotec"}, ["zch"] = {"Central Hongshuihe Zhuang"}, ["zdj"] = {"Ngazidja Comorian"}, ["zea"] = {"Zeeuws"}, ["zeg"] = {"Zenag"}, ["zeh"] = {"Eastern Hongshuihe Zhuang"}, ["zem"] = {"Zeem"}, ["zen"] = {"Zenaga"}, ["zga"] = {"Kinga"}, ["zgb"] = {"Guibei Zhuang"}, ["zgh"] = {"Standard Moroccan Tamazight"}, ["zgm"] = {"Minz Zhuang"}, ["zgn"] = {"Guibian Zhuang"}, ["zgr"] = {"Magori"}, ["zhb"] = {"Zhaba"}, ["zhd"] = {"Dai Zhuang"}, ["zhi"] = {"Zhire"}, ["zhk"] = {"Kurdish Sign Language"}, ["zhn"] = {"Nong Zhuang"}, ["zhw"] = {"Zhoa"}, ["zhx"] = {"Chinese (family)"}, ["zia"] = {"Zia"}, ["zib"] = {"Zimbabwe Sign Language"}, ["zik"] = {"Zimakani"}, ["zil"] = {"Zialo"}, ["zim"] = {"Mesme"}, ["zin"] = {"Zinza"}, ["ziw"] = {"Zigula"}, ["ziz"] = {"Zizilivakan"}, ["zka"] = {"Kaimbulawa"}, ["zkd"] = {"Kadu"}, ["zkg"] = {"Koguryo"}, ["zkh"] = {"Khorezmian"}, ["zkk"] = {"Karankawa"}, ["zkn"] = {"Kanan"}, ["zko"] = {"Kott"}, ["zkp"] = {"São Paulo Kaingáng"}, ["zkr"] = {"Zakhring"}, ["zkt"] = {"Kitan"}, ["zku"] = {"Kaurna"}, ["zkv"] = {"Krevinian"}, ["zkz"] = {"Khazar"}, ["zla"] = {"Zula"}, ["zle"] = {"East Slavic languages"}, ["zlj"] = {"Liujiang Zhuang"}, ["zlm"] = {"Malay (individual language)"}, ["zln"] = {"Lianshan Zhuang"}, ["zlq"] = {"Liuqian Zhuang"}, ["zls"] = {"South Slavic languages"}, ["zlu"] = {"Zul"}, ["zlw"] = {"West Slavic languages"}, ["zma"] = {"Manda (Australia)"}, ["zmb"] = {"Zimba"}, ["zmc"] = {"Margany"}, ["zmd"] = {"Maridan"}, ["zme"] = {"Mangerr"}, ["zmf"] = {"Mfinu"}, ["zmg"] = {"Marti Ke"}, ["zmh"] = {"Makolkol"}, ["zmi"] = {"Negeri Sembilan Malay"}, ["zmj"] = {"Maridjabin"}, ["zmk"] = {"Mandandanyi"}, ["zml"] = {"Matngala"}, ["zmm"] = {"Marimanindji", "Marramaninyshi"}, ["zmn"] = {"Mbangwe"}, ["zmo"] = {"Molo"}, ["zmp"] = {"Mbuun"}, ["zmq"] = {"Mituku"}, ["zmr"] = {"Maranunggu"}, ["zms"] = {"Mbesa"}, ["zmt"] = {"Maringarr"}, ["zmu"] = {"Muruwari"}, ["zmv"] = {"Mbariman-Gudhinma"}, ["zmw"] = {"Mbo (Democratic Republic of Congo)"}, ["zmx"] = {"Bomitaba"}, ["zmy"] = {"Mariyedi"}, ["zmz"] = {"Mbandja"}, ["zna"] = {"Zan Gula"}, ["znd"] = {"Zande languages"}, ["zne"] = {"Zande (individual language)"}, ["zng"] = {"Mang"}, ["znk"] = {"Manangkari"}, ["zns"] = {"Mangas"}, ["zoc"] = {"Copainalá Zoque"}, ["zoh"] = {"Chimalapa Zoque"}, ["zom"] = {"Zou"}, ["zoo"] = {"Asunción Mixtepec Zapotec"}, ["zoq"] = {"Tabasco Zoque"}, ["zor"] = {"Rayón Zoque"}, ["zos"] = {"Francisco León Zoque"}, ["zpa"] = {"Lachiguiri Zapotec"}, ["zpb"] = {"Yautepec Zapotec"}, ["zpc"] = {"Choapan Zapotec"}, ["zpd"] = {"Southeastern Ixtlán Zapotec"}, ["zpe"] = {"Petapa Zapotec"}, ["zpf"] = {"San Pedro Quiatoni Zapotec"}, ["zpg"] = {"Guevea De Humboldt Zapotec"}, ["zph"] = {"Totomachapan Zapotec"}, ["zpi"] = {"Santa María Quiegolani Zapotec"}, ["zpj"] = {"Quiavicuzas Zapotec"}, ["zpk"] = {"Tlacolulita Zapotec"}, ["zpl"] = {"Lachixío Zapotec"}, ["zpm"] = {"Mixtepec Zapotec"}, ["zpn"] = {"Santa Inés Yatzechi Zapotec"}, ["zpo"] = {"Amatlán Zapotec"}, ["zpp"] = {"El Alto Zapotec"}, ["zpq"] = {"Zoogocho Zapotec"}, ["zpr"] = {"Santiago Xanica Zapotec"}, ["zps"] = {"Coatlán Zapotec"}, ["zpt"] = {"San Vicente Coatlán Zapotec"}, ["zpu"] = {"Yalálag Zapotec"}, ["zpv"] = {"Chichicapan Zapotec"}, ["zpw"] = {"Zaniza Zapotec"}, ["zpx"] = {"San Baltazar Loxicha Zapotec"}, ["zpy"] = {"Mazaltepec Zapotec"}, ["zpz"] = {"Texmelucan Zapotec"}, ["zqe"] = {"Qiubei Zhuang"}, ["zra"] = {"Kara (Korea)"}, ["zrg"] = {"Mirgan"}, ["zrn"] = {"Zerenkel"}, ["zro"] = {"Záparo"}, ["zrp"] = {"Zarphatic"}, ["zrs"] = {"Mairasi"}, ["zsa"] = {"Sarasira"}, ["zsk"] = {"Kaskean"}, ["zsl"] = {"Zambian Sign Language"}, ["zsm"] = {"Standard Malay"}, ["zsr"] = {"Southern Rincon Zapotec"}, ["zsu"] = {"Sukurum"}, ["zte"] = {"Elotepec Zapotec"}, ["ztg"] = {"Xanaguía Zapotec"}, ["ztl"] = {"Lapaguía-Guivini Zapotec"}, ["ztm"] = {"San Agustín Mixtepec Zapotec"}, ["ztn"] = {"Santa Catarina Albarradas Zapotec"}, ["ztp"] = {"Loxicha Zapotec"}, ["ztq"] = {"Quioquitani-Quierí Zapotec"}, ["zts"] = {"Tilquiapan Zapotec"}, ["ztt"] = {"Tejalapan Zapotec"}, ["ztu"] = {"Güilá Zapotec"}, ["ztx"] = {"Zaachila Zapotec"}, ["zty"] = {"Yatee Zapotec"}, ["zuh"] = {"Tokano"}, ["zum"] = {"Kumzari"}, ["zun"] = {"Zuni"}, ["zuy"] = {"Zumaya"}, ["zwa"] = {"Zay"}, ["zxx"] = {"No linguistic content", "Not applicable"}, ["zyb"] = {"Yongbei Zhuang"}, ["zyg"] = {"Yang Zhuang"}, ["zyj"] = {"Youjiang Zhuang"}, ["zyn"] = {"Yongnan Zhuang"}, ["zyp"] = {"Zyphe Chin"}, ["zza"] = {"Zaza", "Dimili", "Dimli (macrolanguage)", "Kirdki", "Kirmanjki (macrolanguage)", "Zazaki"}, ["zzj"] = {"Zuojiang Zhuang"} } local deprecated = { ["bh"] = {"Bihari languages"}, ["in"] = {"Indonesian"}, ["iw"] = {"Hebrew"}, ["ji"] = {"Yiddish"}, ["jw"] = {"Javanese"}, ["mo"] = {"Moldavian", "Moldovan"}, ["aam"] = {"Aramanik"}, ["adp"] = {"Adap"}, ["agp"] = {"Paranan"}, ["ais"] = {"Nataoran Amis"}, ["ajp"] = {"South Levantine Arabic"}, ["ajt"] = {"Judeo-Tunisian Arabic"}, ["aoh"] = {"Arma"}, ["asd"] = {"Asas"}, ["aue"] = {"ǂKxʼauǁʼein"}, ["ayx"] = {"Ayi (China)"}, ["ayy"] = {"Tayabas Ayta"}, ["baz"] = {"Tunen"}, ["bbz"] = {"Babalia Creole Arabic"}, ["bgm"] = {"Baga Mboteni"}, ["bhk"] = {"Albay Bicolano"}, ["bic"] = {"Bikaru"}, ["bij"] = {"Vaghat-Ya-Bijim-Legeri"}, ["bjd"] = {"Bandjigali"}, ["bjq"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bkb"] = {"Finallig"}, ["blg"] = {"Balau"}, ["bmy"] = {"Bemba (Democratic Republic of Congo)"}, ["bpb"] = {"Barbacoas"}, ["btb"] = {"Beti (Cameroon)"}, ["btl"] = {"Bhatola"}, ["bxx"] = {"Borna (Democratic Republic of Congo)"}, ["byy"] = {"Buya"}, ["cbe"] = {"Chipiajes"}, ["cbh"] = {"Cagua"}, ["cca"] = {"Cauca"}, ["ccq"] = {"Chaungtha"}, ["cdg"] = {"Chamari"}, ["cjr"] = {"Chorotega"}, ["cka"] = {"Khumi Awa Chin"}, ["cmk"] = {"Chimakum"}, ["coy"] = {"Coyaima"}, ["cqu"] = {"Chilean Quechua"}, ["cug"] = {"Chungmboko", "Cung"}, ["cum"] = {"Cumeral"}, ["daf"] = {"Dan"}, ["dap"] = {"Nisi (India)"}, ["dek"] = {"Dek"}, ["dgu"] = {"Degaru"}, ["dha"] = {"Dhanwar (India)"}, ["dit"] = {"Dirari"}, ["djl"] = {"Djiwarli"}, ["dkl"] = {"Kolum So Dogon"}, ["drh"] = {"Darkhat"}, ["drr"] = {"Dororo"}, ["drw"] = {"Darwazi"}, ["dud"] = {"Hun-Saare"}, ["duj"] = {"Dhuwal"}, ["dwl"] = {"Walo Kumbe Dogon"}, ["ekc"] = {"Eastern Karnic"}, ["elp"] = {"Elpaputih"}, ["emo"] = {"Emok"}, ["gav"] = {"Gabutamon"}, ["gbc"] = {"Garawa"}, ["gfx"] = {"Mangetti Dune ǃXung"}, ["ggn"] = {"Eastern Gurung"}, ["ggo"] = {"Southern Gondi"}, ["ggr"] = {"Aghu Tharnggalu"}, ["gio"] = {"Gelao"}, ["gji"] = {"Geji"}, ["gli"] = {"Guliguli"}, ["gti"] = {"Gbati-ri"}, ["guv"] = {"Gey"}, ["hrr"] = {"Horuru"}, ["iap"] = {"Iapama"}, ["ibi"] = {"Ibilo"}, ["ill"] = {"Iranun"}, ["ilw"] = {"Talur"}, ["ime"] = {"Imeraguen"}, ["izi"] = {"Izi-Ezaa-Ikwo-Mgbo"}, ["jar"] = {"Jarawa (Nigeria)"}, ["jeg"] = {"Jeng"}, ["kbf"] = {"Kakauhua"}, ["kdv"] = {"Kado"}, ["kgc"] = {"Kasseng"}, ["kgd"] = {"Kataang"}, ["kgh"] = {"Upper Tanudan Kalinga"}, ["kgm"] = {"Karipúna"}, ["kjf"] = {"Khalaj [Indo-Iranian]"}, ["koj"] = {"Sara Dunjo"}, ["kox"] = {"Coxima"}, ["kpp"] = {"Paku Karen"}, ["krm"] = {"Krim"}, ["ksa"] = {"Shuwa-Zamani"}, ["ktr"] = {"Kota Marudu Tinagas"}, ["kvs"] = {"Kunggara"}, ["kwq"] = {"Kwak"}, ["kxe"] = {"Kakihum"}, ["kxl"] = {"Nepali Kurux"}, ["kxu"] = {"Kui (India)"}, ["kzh"] = {"Kenuzi-Dongola"}, ["kzj"] = {"Coastal Kadazan"}, ["kzt"] = {"Tambunan Dusun"}, ["lak"] = {"Laka (Nigeria)"}, ["lba"] = {"Lui"}, ["leg"] = {"Lengua"}, ["lii"] = {"Lingkhim"}, ["llo"] = {"Khlor"}, ["lmm"] = {"Lamam"}, ["lmz"] = {"Lumbee"}, ["lno"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lsg"] = {"Lyons Sign Language"}, ["meg"] = {"Mea"}, ["mgx"] = {"Omati"}, ["mhh"] = {"Maskoy Pidgin"}, ["mja"] = {"Mahei"}, ["mld"] = {"Malakhel"}, ["mnt"] = {"Maykulan"}, ["mof"] = {"Mohegan-Montauk-Narragansett"}, ["mst"] = {"Cataelano Mandaya"}, ["mvm"] = {"Muya"}, ["mwd"] = {"Mudbura"}, ["mwj"] = {"Maligo"}, ["mwx"] = {"Mediak"}, ["mwy"] = {"Mosiro"}, ["myd"] = {"Maramba"}, ["myi"] = {"Mina (India)"}, ["myq"] = {"Forest Maninka"}, ["myt"] = {"Sangab Mandaya"}, ["nad"] = {"Nijadali"}, ["nbf"] = {"Naxi"}, ["nbx"] = {"Ngura"}, ["ncp"] = {"Ndaktup"}, ["ngo"] = {"Ngoni"}, ["nln"] = {"Durango Nahuatl"}, ["nlr"] = {"Ngarla"}, ["nns"] = {"Ningye"}, ["nnx"] = {"Ngong"}, ["nom"] = {"Nocamán"}, ["noo"] = {"Nootka"}, ["nte"] = {"Nathembo"}, ["nts"] = {"Natagaimas"}, ["nxu"] = {"Narau"}, ["ome"] = {"Omejes"}, ["oun"] = {"ǃOǃung"}, ["pat"] = {"Papitalai"}, ["pbz"] = {"Palu"}, ["pcr"] = {"Panang"}, ["pgy"] = {"Pongyong"}, ["pii"] = {"Pini"}, ["plj"] = {"Polci"}, ["plp"] = {"Palpa"}, ["pmc"] = {"Palumata"}, ["pmk"] = {"Pamlico"}, ["pmu"] = {"Mirpur Panjabi"}, ["pod"] = {"Ponares"}, ["ppa"] = {"Pao"}, ["ppr"] = {"Piru"}, ["prb"] = {"Lua'"}, ["prp"] = {"Parsi"}, ["pry"] = {"Pray 3"}, ["puk"] = {"Pu Ko"}, ["puz"] = {"Purum Naga"}, ["rie"] = {"Rien"}, ["rmr"] = {"Caló"}, ["rna"] = {"Runa"}, ["rsi"] = {"Rennellese Sign Language"}, ["sap"] = {"Sanapaná"}, ["sca"] = {"Sansu"}, ["sdm"] = {"Semandang"}, ["sgl"] = {"Sanglechi-Ishkashimi"}, ["sgo"] = {"Songa"}, ["skk"] = {"Sok"}, ["slq"] = {"Salchuq"}, ["smd"] = {"Sama"}, ["snb"] = {"Sebuyau"}, ["snh"] = {"Shinabo"}, ["sul"] = {"Surigaonon"}, ["sum"] = {"Sumo-Mayangna"}, ["svr"] = {"Savara"}, ["szd"] = {"Seru"}, ["tbb"] = {"Tapeba"}, ["tdu"] = {"Tempasuk Dusun"}, ["tgg"] = {"Tangga"}, ["thc"] = {"Tai Hang Tong"}, ["thw"] = {"Thudam"}, ["thx"] = {"The"}, ["tid"] = {"Tidong"}, ["tie"] = {"Tingal"}, ["tkk"] = {"Takpa"}, ["tlw"] = {"South Wemale"}, ["tmk"] = {"Northwestern Tamang"}, ["tmp"] = {"Tai Mène"}, ["tne"] = {"Tinoc Kallahan"}, ["tnf"] = {"Tangshewi"}, ["toe"] = {"Tomedes"}, ["tpw"] = {"Tupí"}, ["tsf"] = {"Southwestern Tamang"}, ["unp"] = {"Worora"}, ["uok"] = {"Uokha"}, ["uun"] = {"Kulon-Pazeh"}, ["vki"] = {"Ija-Zuba"}, ["wgw"] = {"Wagawaga"}, ["wit"] = {"Wintu"}, ["wiw"] = {"Wirangu"}, ["wra"] = {"Warapu"}, ["wrd"] = {"Warduji"}, ["wya"] = {"Wyandot"}, ["xba"] = {"Kamba (Brazil)"}, ["xbx"] = {"Kabixí"}, ["xia"] = {"Xiandao"}, ["xip"] = {"Xipináwa"}, ["xkh"] = {"Karahawyana"}, ["xrq"] = {"Karranga"}, ["xss"] = {"Assan"}, ["xtz"] = {"Tasmanian"}, ["ybd"] = {"Yangbye"}, ["yds"] = {"Yiddish Sign Language"}, ["yen"] = {"Yendang"}, ["yiy"] = {"Yir Yoront"}, ["yma"] = {"Yamphe"}, ["ymt"] = {"Mator-Taygi-Karagas"}, ["ynh"] = {"Yangho"}, ["yol"] = {"Yola"}, ["yos"] = {"Yos"}, ["yri"] = {"Yarí"}, ["yuu"] = {"Yugh"}, ["zir"] = {"Ziriya"}, ["zkb"] = {"Koibal"}, ["zua"] = {"Zeem"} } return { active = active, deprecated = deprecated, } 7maeu8qldugwz5oxm6jkg7gdan5few7 ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/data/iana scripts 828 159092 1377728 1374648 2026-06-22T16:56:28Z en>Trappist the monk 0 update to 2026-06-14 data; 1377728 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["Adlm"] = {"Adlam"}, ["Afak"] = {"Afaka"}, ["Aghb"] = {"Caucasian Albanian"}, ["Ahom"] = {"Ahom", "Tai Ahom"}, ["Arab"] = {"Arabic"}, ["Aran"] = {"Arabic (Nastaliq variant)"}, ["Armi"] = {"Imperial Aramaic"}, ["Armn"] = {"Armenian"}, ["Avst"] = {"Avestan"}, ["Bali"] = {"Balinese"}, ["Bamu"] = {"Bamum"}, ["Bass"] = {"Bassa Vah"}, ["Batk"] = {"Batak"}, ["Beng"] = {"Bengali", "Bangla"}, ["Berf"] = {"Beria Erfe"}, ["Bhks"] = {"Bhaiksuki"}, ["Blis"] = {"Blissymbols"}, ["Bopo"] = {"Bopomofo"}, ["Brah"] = {"Brahmi"}, ["Brai"] = {"Braille"}, ["Bugi"] = {"Buginese"}, ["Buhd"] = {"Buhid"}, ["Cakm"] = {"Chakma"}, ["Cans"] = {"Unified Canadian Aboriginal Syllabics"}, ["Cari"] = {"Carian"}, ["Cham"] = {"Cham"}, ["Cher"] = {"Cherokee"}, ["Chis"] = {"Chisoi"}, ["Chrs"] = {"Chorasmian"}, ["Cirt"] = {"Cirth"}, ["Copt"] = {"Coptic"}, ["Cpmn"] = {"Cypro-Minoan"}, ["Cprt"] = {"Cypriot syllabary"}, ["Cyrl"] = {"Cyrillic"}, ["Cyrs"] = {"Cyrillic (Old Church Slavonic variant)"}, ["Deva"] = {"Devanagari", "Nagari"}, ["Diak"] = {"Dives Akuru"}, ["Dogr"] = {"Dogra"}, ["Dsrt"] = {"Deseret", "Mormon"}, ["Dupl"] = {"Duployan shorthand", "Duployan stenography"}, ["Egyd"] = {"Egyptian demotic"}, ["Egyh"] = {"Egyptian hieratic"}, ["Egyp"] = {"Egyptian hieroglyphs"}, ["Elba"] = {"Elbasan"}, ["Elym"] = {"Elymaic"}, ["Ethi"] = {"Ethiopic", "Geʻez", "Ge'ez"}, ["Gara"] = {"Garay"}, ["Geok"] = {"Khutsuri (Asomtavruli and Nuskhuri)"}, ["Geor"] = {"Georgian (Mkhedruli and Mtavruli)"}, ["Glag"] = {"Glagolitic"}, ["Gong"] = {"Gunjala Gondi"}, ["Gonm"] = {"Masaram Gondi"}, ["Goth"] = {"Gothic"}, ["Gran"] = {"Grantha"}, ["Grek"] = {"Greek"}, ["Gujr"] = {"Gujarati"}, ["Gukh"] = {"Gurung Khema"}, ["Guru"] = {"Gurmukhi"}, ["Hanb"] = {"Han with Bopomofo (alias for Han + Bopomofo)"}, ["Hang"] = {"Hangul", "Hangŭl", "Hangeul"}, ["Hani"] = {"Han", "Hanzi", "Kanji", "Hanja"}, ["Hano"] = {"Hanunoo", "Hanunóo"}, ["Hans"] = {"Han (Simplified variant)"}, ["Hant"] = {"Han (Traditional variant)"}, ["Hatr"] = {"Hatran"}, ["Hebr"] = {"Hebrew"}, ["Hira"] = {"Hiragana"}, ["Hluw"] = {"Anatolian Hieroglyphs", "Luwian Hieroglyphs", "Hittite Hieroglyphs"}, ["Hmng"] = {"Pahawh Hmong"}, ["Hmnp"] = {"Nyiakeng Puachue Hmong"}, ["Hntl"] = {"Han (Traditional variant) with Latin (alias for Hant + Latn)"}, ["Hrkt"] = {"Japanese syllabaries (alias for Hiragana + Katakana)"}, ["Hung"] = {"Old Hungarian", "Hungarian Runic"}, ["Inds"] = {"Indus", "Harappan"}, ["Ital"] = {"Old Italic (Etruscan, Oscan, etc.)"}, ["Jamo"] = {"Jamo (alias for Jamo subset of Hangul)"}, ["Java"] = {"Javanese"}, ["Jpan"] = {"Japanese (alias for Han + Hiragana + Katakana)"}, ["Jurc"] = {"Jurchen"}, ["Kali"] = {"Kayah Li"}, ["Kana"] = {"Katakana"}, ["Kawi"] = {"Kawi"}, ["Khar"] = {"Kharoshthi"}, ["Khmr"] = {"Khmer"}, ["Khoj"] = {"Khojki"}, ["Kitl"] = {"Khitan large script"}, ["Kits"] = {"Khitan small script"}, ["Knda"] = {"Kannada"}, ["Kore"] = {"Korean (alias for Hangul + Han)"}, ["Kpel"] = {"Kpelle"}, ["Krai"] = {"Kirat Rai"}, ["Kthi"] = {"Kaithi"}, ["Lana"] = {"Tai Tham", "Lanna"}, ["Laoo"] = {"Lao"}, ["Latf"] = {"Latin (Fraktur variant)"}, ["Latg"] = {"Latin (Gaelic variant)"}, ["Latn"] = {"Latin"}, ["Leke"] = {"Leke"}, ["Lepc"] = {"Lepcha", "Róng"}, ["Limb"] = {"Limbu"}, ["Lina"] = {"Linear A"}, ["Linb"] = {"Linear B"}, ["Lisu"] = {"Lisu", "Fraser"}, ["Loma"] = {"Loma"}, ["Lyci"] = {"Lycian"}, ["Lydi"] = {"Lydian"}, ["Mahj"] = {"Mahajani"}, ["Maka"] = {"Makasar"}, ["Mand"] = {"Mandaic", "Mandaean"}, ["Mani"] = {"Manichaean"}, ["Marc"] = {"Marchen"}, ["Maya"] = {"Mayan hieroglyphs"}, ["Medf"] = {"Medefaidrin", "Oberi Okaime", "Oberi Ɔkaimɛ"}, ["Mend"] = {"Mende Kikakui"}, ["Merc"] = {"Meroitic Cursive"}, ["Mero"] = {"Meroitic Hieroglyphs"}, ["Mlym"] = {"Malayalam"}, ["Modi"] = {"Modi", "Moḍī"}, ["Mong"] = {"Mongolian"}, ["Moon"] = {"Moon", "Moon code", "Moon script", "Moon type"}, ["Mroo"] = {"Mro", "Mru"}, ["Mtei"] = {"Meitei Mayek", "Meithei", "Meetei"}, ["Mult"] = {"Multani"}, ["Mymr"] = {"Myanmar", "Burmese"}, ["Nagm"] = {"Nag Mundari"}, ["Nand"] = {"Nandinagari"}, ["Narb"] = {"Old North Arabian", "Ancient North Arabian"}, ["Nbat"] = {"Nabataean"}, ["Newa"] = {"Newa", "Newar", "Newari", "Nepāla lipi"}, ["Nkdb"] = {"Naxi Dongba", "na²¹ɕi³³ to³³ba²¹", "Nakhi Tomba"}, ["Nkgb"] = {"Naxi Geba", "na²¹ɕi³³ gʌ²¹ba²¹", "'Na-'Khi ²Ggŏ-¹baw", "Nakhi Geba"}, ["Nkoo"] = {"N’Ko", "N'Ko"}, ["Nshu"] = {"Nüshu"}, ["Ogam"] = {"Ogham"}, ["Olck"] = {"Ol Chiki", "Ol Cemet'", "Ol", "Santali"}, ["Onao"] = {"Ol Onal"}, ["Orkh"] = {"Old Turkic", "Orkhon Runic"}, ["Orya"] = {"Oriya", "Odia"}, ["Osge"] = {"Osage"}, ["Osma"] = {"Osmanya"}, ["Ougr"] = {"Old Uyghur"}, ["Palm"] = {"Palmyrene"}, ["Pauc"] = {"Pau Cin Hau"}, ["Pcun"] = {"Proto-Cuneiform"}, ["Pelm"] = {"Proto-Elamite"}, ["Perm"] = {"Old Permic"}, ["Phag"] = {"Phags-pa"}, ["Phli"] = {"Inscriptional Pahlavi"}, ["Phlp"] = {"Psalter Pahlavi"}, ["Phlv"] = {"Book Pahlavi"}, ["Phnx"] = {"Phoenician"}, ["Piqd"] = {"Klingon (KLI pIqaD)"}, ["Plrd"] = {"Miao", "Pollard"}, ["Prti"] = {"Inscriptional Parthian"}, ["Psin"] = {"Proto-Sinaitic"}, ["Ranj"] = {"Ranjana"}, ["Rjng"] = {"Rejang", "Redjang", "Kaganga"}, ["Rohg"] = {"Hanifi Rohingya"}, ["Roro"] = {"Rongorongo"}, ["Runr"] = {"Runic"}, ["Samr"] = {"Samaritan"}, ["Sara"] = {"Sarati"}, ["Sarb"] = {"Old South Arabian"}, ["Saur"] = {"Saurashtra"}, ["Seal"] = {"Seal", "Small Seal"}, ["Sgnw"] = {"SignWriting"}, ["Shaw"] = {"Shavian", "Shaw"}, ["Shrd"] = {"Sharada", "Śāradā"}, ["Shui"] = {"Shuishu"}, ["Sidd"] = {"Siddham", "Siddhaṃ", "Siddhamātṛkā"}, ["Sidt"] = {"Sidetic"}, ["Sind"] = {"Khudawadi", "Sindhi"}, ["Sinh"] = {"Sinhala"}, ["Sogd"] = {"Sogdian"}, ["Sogo"] = {"Old Sogdian"}, ["Sora"] = {"Sora Sompeng"}, ["Soyo"] = {"Soyombo"}, ["Sund"] = {"Sundanese"}, ["Sunu"] = {"Sunuwar"}, ["Sylo"] = {"Syloti Nagri"}, ["Syrc"] = {"Syriac"}, ["Syre"] = {"Syriac (Estrangelo variant)"}, ["Syrj"] = {"Syriac (Western variant)"}, ["Syrn"] = {"Syriac (Eastern variant)"}, ["Tagb"] = {"Tagbanwa"}, ["Takr"] = {"Takri", "Ṭākrī", "Ṭāṅkrī"}, ["Tale"] = {"Tai Le"}, ["Talu"] = {"New Tai Lue"}, ["Taml"] = {"Tamil"}, ["Tang"] = {"Tangut"}, ["Tavt"] = {"Tai Viet"}, ["Tayo"] = {"Tai Yo"}, ["Telu"] = {"Telugu"}, ["Teng"] = {"Tengwar"}, ["Tfng"] = {"Tifinagh", "Berber"}, ["Tglg"] = {"Tagalog", "Baybayin", "Alibata"}, ["Thaa"] = {"Thaana"}, ["Thai"] = {"Thai"}, ["Tibt"] = {"Tibetan"}, ["Tirh"] = {"Tirhuta"}, ["Tnsa"] = {"Tangsa"}, ["Todr"] = {"Todhri"}, ["Tols"] = {"Tolong Siki"}, ["Toto"] = {"Toto"}, ["Tutg"] = {"Tulu-Tigalari"}, ["Ugar"] = {"Ugaritic"}, ["Vaii"] = {"Vai"}, ["Visp"] = {"Visible Speech"}, ["Vith"] = {"Vithkuqi"}, ["Wara"] = {"Warang Citi", "Varang Kshiti"}, ["Wcho"] = {"Wancho"}, ["Wole"] = {"Woleai"}, ["Xpeo"] = {"Old Persian"}, ["Xsux"] = {"Sumero-Akkadian cuneiform"}, ["Yezi"] = {"Yezidi"}, ["Yiii"] = {"Yi"}, ["Zanb"] = {"Zanabazar Square", "Zanabazarin Dörböljin Useg", "Xewtee Dörböljin Bicig", "Horizontal Square Script"}, ["Zinh"] = {"Code for inherited script"}, ["Zmth"] = {"Mathematical notation"}, ["Zsye"] = {"Symbols (Emoji variant)"}, ["Zsym"] = {"Symbols"}, ["Zxxx"] = {"Code for unwritten documents"}, ["Zyyy"] = {"Code for undetermined script"}, ["Zzzz"] = {"Code for uncoded script"} } opa2icedd77qcon6wkrhxtmgbquj2gt 1377729 1377728 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data/iana_scripts]] 1377728 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["Adlm"] = {"Adlam"}, ["Afak"] = {"Afaka"}, ["Aghb"] = {"Caucasian Albanian"}, ["Ahom"] = {"Ahom", "Tai Ahom"}, ["Arab"] = {"Arabic"}, ["Aran"] = {"Arabic (Nastaliq variant)"}, ["Armi"] = {"Imperial Aramaic"}, ["Armn"] = {"Armenian"}, ["Avst"] = {"Avestan"}, ["Bali"] = {"Balinese"}, ["Bamu"] = {"Bamum"}, ["Bass"] = {"Bassa Vah"}, ["Batk"] = {"Batak"}, ["Beng"] = {"Bengali", "Bangla"}, ["Berf"] = {"Beria Erfe"}, ["Bhks"] = {"Bhaiksuki"}, ["Blis"] = {"Blissymbols"}, ["Bopo"] = {"Bopomofo"}, ["Brah"] = {"Brahmi"}, ["Brai"] = {"Braille"}, ["Bugi"] = {"Buginese"}, ["Buhd"] = {"Buhid"}, ["Cakm"] = {"Chakma"}, ["Cans"] = {"Unified Canadian Aboriginal Syllabics"}, ["Cari"] = {"Carian"}, ["Cham"] = {"Cham"}, ["Cher"] = {"Cherokee"}, ["Chis"] = {"Chisoi"}, ["Chrs"] = {"Chorasmian"}, ["Cirt"] = {"Cirth"}, ["Copt"] = {"Coptic"}, ["Cpmn"] = {"Cypro-Minoan"}, ["Cprt"] = {"Cypriot syllabary"}, ["Cyrl"] = {"Cyrillic"}, ["Cyrs"] = {"Cyrillic (Old Church Slavonic variant)"}, ["Deva"] = {"Devanagari", "Nagari"}, ["Diak"] = {"Dives Akuru"}, ["Dogr"] = {"Dogra"}, ["Dsrt"] = {"Deseret", "Mormon"}, ["Dupl"] = {"Duployan shorthand", "Duployan stenography"}, ["Egyd"] = {"Egyptian demotic"}, ["Egyh"] = {"Egyptian hieratic"}, ["Egyp"] = {"Egyptian hieroglyphs"}, ["Elba"] = {"Elbasan"}, ["Elym"] = {"Elymaic"}, ["Ethi"] = {"Ethiopic", "Geʻez", "Ge'ez"}, ["Gara"] = {"Garay"}, ["Geok"] = {"Khutsuri (Asomtavruli and Nuskhuri)"}, ["Geor"] = {"Georgian (Mkhedruli and Mtavruli)"}, ["Glag"] = {"Glagolitic"}, ["Gong"] = {"Gunjala Gondi"}, ["Gonm"] = {"Masaram Gondi"}, ["Goth"] = {"Gothic"}, ["Gran"] = {"Grantha"}, ["Grek"] = {"Greek"}, ["Gujr"] = {"Gujarati"}, ["Gukh"] = {"Gurung Khema"}, ["Guru"] = {"Gurmukhi"}, ["Hanb"] = {"Han with Bopomofo (alias for Han + Bopomofo)"}, ["Hang"] = {"Hangul", "Hangŭl", "Hangeul"}, ["Hani"] = {"Han", "Hanzi", "Kanji", "Hanja"}, ["Hano"] = {"Hanunoo", "Hanunóo"}, ["Hans"] = {"Han (Simplified variant)"}, ["Hant"] = {"Han (Traditional variant)"}, ["Hatr"] = {"Hatran"}, ["Hebr"] = {"Hebrew"}, ["Hira"] = {"Hiragana"}, ["Hluw"] = {"Anatolian Hieroglyphs", "Luwian Hieroglyphs", "Hittite Hieroglyphs"}, ["Hmng"] = {"Pahawh Hmong"}, ["Hmnp"] = {"Nyiakeng Puachue Hmong"}, ["Hntl"] = {"Han (Traditional variant) with Latin (alias for Hant + Latn)"}, ["Hrkt"] = {"Japanese syllabaries (alias for Hiragana + Katakana)"}, ["Hung"] = {"Old Hungarian", "Hungarian Runic"}, ["Inds"] = {"Indus", "Harappan"}, ["Ital"] = {"Old Italic (Etruscan, Oscan, etc.)"}, ["Jamo"] = {"Jamo (alias for Jamo subset of Hangul)"}, ["Java"] = {"Javanese"}, ["Jpan"] = {"Japanese (alias for Han + Hiragana + Katakana)"}, ["Jurc"] = {"Jurchen"}, ["Kali"] = {"Kayah Li"}, ["Kana"] = {"Katakana"}, ["Kawi"] = {"Kawi"}, ["Khar"] = {"Kharoshthi"}, ["Khmr"] = {"Khmer"}, ["Khoj"] = {"Khojki"}, ["Kitl"] = {"Khitan large script"}, ["Kits"] = {"Khitan small script"}, ["Knda"] = {"Kannada"}, ["Kore"] = {"Korean (alias for Hangul + Han)"}, ["Kpel"] = {"Kpelle"}, ["Krai"] = {"Kirat Rai"}, ["Kthi"] = {"Kaithi"}, ["Lana"] = {"Tai Tham", "Lanna"}, ["Laoo"] = {"Lao"}, ["Latf"] = {"Latin (Fraktur variant)"}, ["Latg"] = {"Latin (Gaelic variant)"}, ["Latn"] = {"Latin"}, ["Leke"] = {"Leke"}, ["Lepc"] = {"Lepcha", "Róng"}, ["Limb"] = {"Limbu"}, ["Lina"] = {"Linear A"}, ["Linb"] = {"Linear B"}, ["Lisu"] = {"Lisu", "Fraser"}, ["Loma"] = {"Loma"}, ["Lyci"] = {"Lycian"}, ["Lydi"] = {"Lydian"}, ["Mahj"] = {"Mahajani"}, ["Maka"] = {"Makasar"}, ["Mand"] = {"Mandaic", "Mandaean"}, ["Mani"] = {"Manichaean"}, ["Marc"] = {"Marchen"}, ["Maya"] = {"Mayan hieroglyphs"}, ["Medf"] = {"Medefaidrin", "Oberi Okaime", "Oberi Ɔkaimɛ"}, ["Mend"] = {"Mende Kikakui"}, ["Merc"] = {"Meroitic Cursive"}, ["Mero"] = {"Meroitic Hieroglyphs"}, ["Mlym"] = {"Malayalam"}, ["Modi"] = {"Modi", "Moḍī"}, ["Mong"] = {"Mongolian"}, ["Moon"] = {"Moon", "Moon code", "Moon script", "Moon type"}, ["Mroo"] = {"Mro", "Mru"}, ["Mtei"] = {"Meitei Mayek", "Meithei", "Meetei"}, ["Mult"] = {"Multani"}, ["Mymr"] = {"Myanmar", "Burmese"}, ["Nagm"] = {"Nag Mundari"}, ["Nand"] = {"Nandinagari"}, ["Narb"] = {"Old North Arabian", "Ancient North Arabian"}, ["Nbat"] = {"Nabataean"}, ["Newa"] = {"Newa", "Newar", "Newari", "Nepāla lipi"}, ["Nkdb"] = {"Naxi Dongba", "na²¹ɕi³³ to³³ba²¹", "Nakhi Tomba"}, ["Nkgb"] = {"Naxi Geba", "na²¹ɕi³³ gʌ²¹ba²¹", "'Na-'Khi ²Ggŏ-¹baw", "Nakhi Geba"}, ["Nkoo"] = {"N’Ko", "N'Ko"}, ["Nshu"] = {"Nüshu"}, ["Ogam"] = {"Ogham"}, ["Olck"] = {"Ol Chiki", "Ol Cemet'", "Ol", "Santali"}, ["Onao"] = {"Ol Onal"}, ["Orkh"] = {"Old Turkic", "Orkhon Runic"}, ["Orya"] = {"Oriya", "Odia"}, ["Osge"] = {"Osage"}, ["Osma"] = {"Osmanya"}, ["Ougr"] = {"Old Uyghur"}, ["Palm"] = {"Palmyrene"}, ["Pauc"] = {"Pau Cin Hau"}, ["Pcun"] = {"Proto-Cuneiform"}, ["Pelm"] = {"Proto-Elamite"}, ["Perm"] = {"Old Permic"}, ["Phag"] = {"Phags-pa"}, ["Phli"] = {"Inscriptional Pahlavi"}, ["Phlp"] = {"Psalter Pahlavi"}, ["Phlv"] = {"Book Pahlavi"}, ["Phnx"] = {"Phoenician"}, ["Piqd"] = {"Klingon (KLI pIqaD)"}, ["Plrd"] = {"Miao", "Pollard"}, ["Prti"] = {"Inscriptional Parthian"}, ["Psin"] = {"Proto-Sinaitic"}, ["Ranj"] = {"Ranjana"}, ["Rjng"] = {"Rejang", "Redjang", "Kaganga"}, ["Rohg"] = {"Hanifi Rohingya"}, ["Roro"] = {"Rongorongo"}, ["Runr"] = {"Runic"}, ["Samr"] = {"Samaritan"}, ["Sara"] = {"Sarati"}, ["Sarb"] = {"Old South Arabian"}, ["Saur"] = {"Saurashtra"}, ["Seal"] = {"Seal", "Small Seal"}, ["Sgnw"] = {"SignWriting"}, ["Shaw"] = {"Shavian", "Shaw"}, ["Shrd"] = {"Sharada", "Śāradā"}, ["Shui"] = {"Shuishu"}, ["Sidd"] = {"Siddham", "Siddhaṃ", "Siddhamātṛkā"}, ["Sidt"] = {"Sidetic"}, ["Sind"] = {"Khudawadi", "Sindhi"}, ["Sinh"] = {"Sinhala"}, ["Sogd"] = {"Sogdian"}, ["Sogo"] = {"Old Sogdian"}, ["Sora"] = {"Sora Sompeng"}, ["Soyo"] = {"Soyombo"}, ["Sund"] = {"Sundanese"}, ["Sunu"] = {"Sunuwar"}, ["Sylo"] = {"Syloti Nagri"}, ["Syrc"] = {"Syriac"}, ["Syre"] = {"Syriac (Estrangelo variant)"}, ["Syrj"] = {"Syriac (Western variant)"}, ["Syrn"] = {"Syriac (Eastern variant)"}, ["Tagb"] = {"Tagbanwa"}, ["Takr"] = {"Takri", "Ṭākrī", "Ṭāṅkrī"}, ["Tale"] = {"Tai Le"}, ["Talu"] = {"New Tai Lue"}, ["Taml"] = {"Tamil"}, ["Tang"] = {"Tangut"}, ["Tavt"] = {"Tai Viet"}, ["Tayo"] = {"Tai Yo"}, ["Telu"] = {"Telugu"}, ["Teng"] = {"Tengwar"}, ["Tfng"] = {"Tifinagh", "Berber"}, ["Tglg"] = {"Tagalog", "Baybayin", "Alibata"}, ["Thaa"] = {"Thaana"}, ["Thai"] = {"Thai"}, ["Tibt"] = {"Tibetan"}, ["Tirh"] = {"Tirhuta"}, ["Tnsa"] = {"Tangsa"}, ["Todr"] = {"Todhri"}, ["Tols"] = {"Tolong Siki"}, ["Toto"] = {"Toto"}, ["Tutg"] = {"Tulu-Tigalari"}, ["Ugar"] = {"Ugaritic"}, ["Vaii"] = {"Vai"}, ["Visp"] = {"Visible Speech"}, ["Vith"] = {"Vithkuqi"}, ["Wara"] = {"Warang Citi", "Varang Kshiti"}, ["Wcho"] = {"Wancho"}, ["Wole"] = {"Woleai"}, ["Xpeo"] = {"Old Persian"}, ["Xsux"] = {"Sumero-Akkadian cuneiform"}, ["Yezi"] = {"Yezidi"}, ["Yiii"] = {"Yi"}, ["Zanb"] = {"Zanabazar Square", "Zanabazarin Dörböljin Useg", "Xewtee Dörböljin Bicig", "Horizontal Square Script"}, ["Zinh"] = {"Code for inherited script"}, ["Zmth"] = {"Mathematical notation"}, ["Zsye"] = {"Symbols (Emoji variant)"}, ["Zsym"] = {"Symbols"}, ["Zxxx"] = {"Code for unwritten documents"}, ["Zyyy"] = {"Code for undetermined script"}, ["Zzzz"] = {"Code for uncoded script"} } opa2icedd77qcon6wkrhxtmgbquj2gt ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/data/iana regions 828 159093 1377730 1374650 2026-06-22T16:56:30Z en>Trappist the monk 0 update to 2026-06-14 data; 1377730 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["AC"] = {"Ascension Island"}, ["AD"] = {"Andorra"}, ["AE"] = {"United Arab Emirates"}, ["AF"] = {"Afghanistan"}, ["AG"] = {"Antigua and Barbuda"}, ["AI"] = {"Anguilla"}, ["AL"] = {"Albania"}, ["AM"] = {"Armenia"}, ["AO"] = {"Angola"}, ["AQ"] = {"Antarctica"}, ["AR"] = {"Argentina"}, ["AS"] = {"American Samoa"}, ["AT"] = {"Austria"}, ["AU"] = {"Australia"}, ["AW"] = {"Aruba"}, ["AX"] = {"Åland Islands"}, ["AZ"] = {"Azerbaijan"}, ["BA"] = {"Bosnia and Herzegovina"}, ["BB"] = {"Barbados"}, ["BD"] = {"Bangladesh"}, ["BE"] = {"Belgium"}, ["BF"] = {"Burkina Faso"}, ["BG"] = {"Bulgaria"}, ["BH"] = {"Bahrain"}, ["BI"] = {"Burundi"}, ["BJ"] = {"Benin"}, ["BL"] = {"Saint Barthélemy"}, ["BM"] = {"Bermuda"}, ["BN"] = {"Brunei Darussalam"}, ["BO"] = {"Bolivia"}, ["BQ"] = {"Bonaire, Sint Eustatius and Saba"}, ["BR"] = {"Brazil"}, ["BS"] = {"Bahamas"}, ["BT"] = {"Bhutan"}, ["BV"] = {"Bouvet Island"}, ["BW"] = {"Botswana"}, ["BY"] = {"Belarus"}, ["BZ"] = {"Belize"}, ["CA"] = {"Canada"}, ["CC"] = {"Cocos (Keeling) Islands"}, ["CD"] = {"The Democratic Republic of the Congo"}, ["CF"] = {"Central African Republic"}, ["CG"] = {"Congo"}, ["CH"] = {"Switzerland"}, ["CI"] = {"Côte d'Ivoire"}, ["CK"] = {"Cook Islands"}, ["CL"] = {"Chile"}, ["CM"] = {"Cameroon"}, ["CN"] = {"China"}, ["CO"] = {"Colombia"}, ["CP"] = {"Clipperton Island"}, ["CQ"] = {"Sark"}, ["CR"] = {"Costa Rica"}, ["CU"] = {"Cuba"}, ["CV"] = {"Cabo Verde", "Cape Verde"}, ["CW"] = {"Curaçao"}, ["CX"] = {"Christmas Island"}, ["CY"] = {"Cyprus"}, ["CZ"] = {"Czechia", "Czech Republic"}, ["DE"] = {"Germany"}, ["DG"] = {"Diego Garcia"}, ["DJ"] = {"Djibouti"}, ["DK"] = {"Denmark"}, ["DM"] = {"Dominica"}, ["DO"] = {"Dominican Republic"}, ["DZ"] = {"Algeria"}, ["EA"] = {"Ceuta, Melilla"}, ["EC"] = {"Ecuador"}, ["EE"] = {"Estonia"}, ["EG"] = {"Egypt"}, ["EH"] = {"Western Sahara"}, ["ER"] = {"Eritrea"}, ["ES"] = {"Spain"}, ["ET"] = {"Ethiopia"}, ["EU"] = {"European Union"}, ["EZ"] = {"Eurozone"}, ["FI"] = {"Finland"}, ["FJ"] = {"Fiji"}, ["FK"] = {"Falkland Islands (Malvinas)"}, ["FM"] = {"Federated States of Micronesia"}, ["FO"] = {"Faroe Islands"}, ["FR"] = {"France"}, ["GA"] = {"Gabon"}, ["GB"] = {"United Kingdom"}, ["GD"] = {"Grenada"}, ["GE"] = {"Georgia"}, ["GF"] = {"French Guiana"}, ["GG"] = {"Guernsey"}, ["GH"] = {"Ghana"}, ["GI"] = {"Gibraltar"}, ["GL"] = {"Greenland"}, ["GM"] = {"Gambia"}, ["GN"] = {"Guinea"}, ["GP"] = {"Guadeloupe"}, ["GQ"] = {"Equatorial Guinea"}, ["GR"] = {"Greece"}, ["GS"] = {"South Georgia and the South Sandwich Islands"}, ["GT"] = {"Guatemala"}, ["GU"] = {"Guam"}, ["GW"] = {"Guinea-Bissau"}, ["GY"] = {"Guyana"}, ["HK"] = {"Hong Kong"}, ["HM"] = {"Heard Island and McDonald Islands"}, ["HN"] = {"Honduras"}, ["HR"] = {"Croatia"}, ["HT"] = {"Haiti"}, ["HU"] = {"Hungary"}, ["IC"] = {"Canary Islands"}, ["ID"] = {"Indonesia"}, ["IE"] = {"Ireland"}, ["IL"] = {"Israel"}, ["IM"] = {"Isle of Man"}, ["IN"] = {"India"}, ["IO"] = {"British Indian Ocean Territory"}, ["IQ"] = {"Iraq"}, ["IR"] = {"Islamic Republic of Iran"}, ["IS"] = {"Iceland"}, ["IT"] = {"Italy"}, ["JE"] = {"Jersey"}, ["JM"] = {"Jamaica"}, ["JO"] = {"Jordan"}, ["JP"] = {"Japan"}, ["KE"] = {"Kenya"}, ["KG"] = {"Kyrgyzstan"}, ["KH"] = {"Cambodia"}, ["KI"] = {"Kiribati"}, ["KM"] = {"Comoros"}, ["KN"] = {"Saint Kitts and Nevis"}, ["KP"] = {"Democratic People's Republic of Korea"}, ["KR"] = {"Republic of Korea"}, ["KW"] = {"Kuwait"}, ["KY"] = {"Cayman Islands"}, ["KZ"] = {"Kazakhstan"}, ["LA"] = {"Lao People's Democratic Republic"}, ["LB"] = {"Lebanon"}, ["LC"] = {"Saint Lucia"}, ["LI"] = {"Liechtenstein"}, ["LK"] = {"Sri Lanka"}, ["LR"] = {"Liberia"}, ["LS"] = {"Lesotho"}, ["LT"] = {"Lithuania"}, ["LU"] = {"Luxembourg"}, ["LV"] = {"Latvia"}, ["LY"] = {"Libya"}, ["MA"] = {"Morocco"}, ["MC"] = {"Monaco"}, ["MD"] = {"Moldova"}, ["ME"] = {"Montenegro"}, ["MF"] = {"Saint Martin (French part)"}, ["MG"] = {"Madagascar"}, ["MH"] = {"Marshall Islands"}, ["MK"] = {"North Macedonia"}, ["ML"] = {"Mali"}, ["MM"] = {"Myanmar"}, ["MN"] = {"Mongolia"}, ["MO"] = {"Macao"}, ["MP"] = {"Northern Mariana Islands"}, ["MQ"] = {"Martinique"}, ["MR"] = {"Mauritania"}, ["MS"] = {"Montserrat"}, ["MT"] = {"Malta"}, ["MU"] = {"Mauritius"}, ["MV"] = {"Maldives"}, ["MW"] = {"Malawi"}, ["MX"] = {"Mexico"}, ["MY"] = {"Malaysia"}, ["MZ"] = {"Mozambique"}, ["NA"] = {"Namibia"}, ["NC"] = {"New Caledonia"}, ["NE"] = {"Niger"}, ["NF"] = {"Norfolk Island"}, ["NG"] = {"Nigeria"}, ["NI"] = {"Nicaragua"}, ["NL"] = {"Netherlands"}, ["NO"] = {"Norway"}, ["NP"] = {"Nepal"}, ["NR"] = {"Nauru"}, ["NU"] = {"Niue"}, ["NZ"] = {"New Zealand"}, ["OM"] = {"Oman"}, ["PA"] = {"Panama"}, ["PE"] = {"Peru"}, ["PF"] = {"French Polynesia"}, ["PG"] = {"Papua New Guinea"}, ["PH"] = {"Philippines"}, ["PK"] = {"Pakistan"}, ["PL"] = {"Poland"}, ["PM"] = {"Saint Pierre and Miquelon"}, ["PN"] = {"Pitcairn"}, ["PR"] = {"Puerto Rico"}, ["PS"] = {"State of Palestine"}, ["PT"] = {"Portugal"}, ["PW"] = {"Palau"}, ["PY"] = {"Paraguay"}, ["QA"] = {"Qatar"}, ["RE"] = {"Réunion"}, ["RO"] = {"Romania"}, ["RS"] = {"Serbia"}, ["RU"] = {"Russian Federation"}, ["RW"] = {"Rwanda"}, ["SA"] = {"Saudi Arabia"}, ["SB"] = {"Solomon Islands"}, ["SC"] = {"Seychelles"}, ["SD"] = {"Sudan"}, ["SE"] = {"Sweden"}, ["SG"] = {"Singapore"}, ["SH"] = {"Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha"}, ["SI"] = {"Slovenia"}, ["SJ"] = {"Svalbard and Jan Mayen"}, ["SK"] = {"Slovakia"}, ["SL"] = {"Sierra Leone"}, ["SM"] = {"San Marino"}, ["SN"] = {"Senegal"}, ["SO"] = {"Somalia"}, ["SR"] = {"Suriname"}, ["SS"] = {"South Sudan"}, ["ST"] = {"Sao Tome and Principe"}, ["SV"] = {"El Salvador"}, ["SX"] = {"Sint Maarten (Dutch part)"}, ["SY"] = {"Syrian Arab Republic"}, ["SZ"] = {"Eswatini", "eSwatini", "Swaziland"}, ["TA"] = {"Tristan da Cunha"}, ["TC"] = {"Turks and Caicos Islands"}, ["TD"] = {"Chad"}, ["TF"] = {"French Southern Territories"}, ["TG"] = {"Togo"}, ["TH"] = {"Thailand"}, ["TJ"] = {"Tajikistan"}, ["TK"] = {"Tokelau"}, ["TL"] = {"Timor-Leste"}, ["TM"] = {"Turkmenistan"}, ["TN"] = {"Tunisia"}, ["TO"] = {"Tonga"}, ["TR"] = {"Türkiye", "Turkey"}, ["TT"] = {"Trinidad and Tobago"}, ["TV"] = {"Tuvalu"}, ["TW"] = {"Taiwan, Province of China"}, ["TZ"] = {"United Republic of Tanzania"}, ["UA"] = {"Ukraine"}, ["UG"] = {"Uganda"}, ["UM"] = {"United States Minor Outlying Islands"}, ["UN"] = {"United Nations"}, ["US"] = {"United States"}, ["UY"] = {"Uruguay"}, ["UZ"] = {"Uzbekistan"}, ["VA"] = {"Holy See (Vatican City State)"}, ["VC"] = {"Saint Vincent and the Grenadines"}, ["VE"] = {"Venezuela"}, ["VG"] = {"British Virgin Islands"}, ["VI"] = {"U.S. Virgin Islands"}, ["VN"] = {"Viet Nam"}, ["VU"] = {"Vanuatu"}, ["WF"] = {"Wallis and Futuna"}, ["WS"] = {"Samoa"}, ["YE"] = {"Yemen"}, ["YT"] = {"Mayotte"}, ["ZA"] = {"South Africa"}, ["ZM"] = {"Zambia"}, ["ZW"] = {"Zimbabwe"}, ["001"] = {"World"}, ["002"] = {"Africa"}, ["003"] = {"North America"}, ["005"] = {"South America"}, ["009"] = {"Oceania"}, ["011"] = {"Western Africa"}, ["013"] = {"Central America"}, ["014"] = {"Eastern Africa"}, ["015"] = {"Northern Africa"}, ["017"] = {"Middle Africa"}, ["018"] = {"Southern Africa"}, ["019"] = {"Americas"}, ["021"] = {"Northern America"}, ["029"] = {"Caribbean"}, ["030"] = {"Eastern Asia"}, ["034"] = {"Southern Asia"}, ["035"] = {"South-Eastern Asia"}, ["039"] = {"Southern Europe"}, ["053"] = {"Australia and New Zealand"}, ["054"] = {"Melanesia"}, ["057"] = {"Micronesia"}, ["061"] = {"Polynesia"}, ["142"] = {"Asia"}, ["143"] = {"Central Asia"}, ["145"] = {"Western Asia"}, ["150"] = {"Europe"}, ["151"] = {"Eastern Europe"}, ["154"] = {"Northern Europe"}, ["155"] = {"Western Europe"}, ["202"] = {"Sub-Saharan Africa"}, ["419"] = {"Latin America and the Caribbean"} } az5uweykk88bvuuol7yikutrw3jafzq 1377731 1377730 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data/iana_regions]] 1377730 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["AC"] = {"Ascension Island"}, ["AD"] = {"Andorra"}, ["AE"] = {"United Arab Emirates"}, ["AF"] = {"Afghanistan"}, ["AG"] = {"Antigua and Barbuda"}, ["AI"] = {"Anguilla"}, ["AL"] = {"Albania"}, ["AM"] = {"Armenia"}, ["AO"] = {"Angola"}, ["AQ"] = {"Antarctica"}, ["AR"] = {"Argentina"}, ["AS"] = {"American Samoa"}, ["AT"] = {"Austria"}, ["AU"] = {"Australia"}, ["AW"] = {"Aruba"}, ["AX"] = {"Åland Islands"}, ["AZ"] = {"Azerbaijan"}, ["BA"] = {"Bosnia and Herzegovina"}, ["BB"] = {"Barbados"}, ["BD"] = {"Bangladesh"}, ["BE"] = {"Belgium"}, ["BF"] = {"Burkina Faso"}, ["BG"] = {"Bulgaria"}, ["BH"] = {"Bahrain"}, ["BI"] = {"Burundi"}, ["BJ"] = {"Benin"}, ["BL"] = {"Saint Barthélemy"}, ["BM"] = {"Bermuda"}, ["BN"] = {"Brunei Darussalam"}, ["BO"] = {"Bolivia"}, ["BQ"] = {"Bonaire, Sint Eustatius and Saba"}, ["BR"] = {"Brazil"}, ["BS"] = {"Bahamas"}, ["BT"] = {"Bhutan"}, ["BV"] = {"Bouvet Island"}, ["BW"] = {"Botswana"}, ["BY"] = {"Belarus"}, ["BZ"] = {"Belize"}, ["CA"] = {"Canada"}, ["CC"] = {"Cocos (Keeling) Islands"}, ["CD"] = {"The Democratic Republic of the Congo"}, ["CF"] = {"Central African Republic"}, ["CG"] = {"Congo"}, ["CH"] = {"Switzerland"}, ["CI"] = {"Côte d'Ivoire"}, ["CK"] = {"Cook Islands"}, ["CL"] = {"Chile"}, ["CM"] = {"Cameroon"}, ["CN"] = {"China"}, ["CO"] = {"Colombia"}, ["CP"] = {"Clipperton Island"}, ["CQ"] = {"Sark"}, ["CR"] = {"Costa Rica"}, ["CU"] = {"Cuba"}, ["CV"] = {"Cabo Verde", "Cape Verde"}, ["CW"] = {"Curaçao"}, ["CX"] = {"Christmas Island"}, ["CY"] = {"Cyprus"}, ["CZ"] = {"Czechia", "Czech Republic"}, ["DE"] = {"Germany"}, ["DG"] = {"Diego Garcia"}, ["DJ"] = {"Djibouti"}, ["DK"] = {"Denmark"}, ["DM"] = {"Dominica"}, ["DO"] = {"Dominican Republic"}, ["DZ"] = {"Algeria"}, ["EA"] = {"Ceuta, Melilla"}, ["EC"] = {"Ecuador"}, ["EE"] = {"Estonia"}, ["EG"] = {"Egypt"}, ["EH"] = {"Western Sahara"}, ["ER"] = {"Eritrea"}, ["ES"] = {"Spain"}, ["ET"] = {"Ethiopia"}, ["EU"] = {"European Union"}, ["EZ"] = {"Eurozone"}, ["FI"] = {"Finland"}, ["FJ"] = {"Fiji"}, ["FK"] = {"Falkland Islands (Malvinas)"}, ["FM"] = {"Federated States of Micronesia"}, ["FO"] = {"Faroe Islands"}, ["FR"] = {"France"}, ["GA"] = {"Gabon"}, ["GB"] = {"United Kingdom"}, ["GD"] = {"Grenada"}, ["GE"] = {"Georgia"}, ["GF"] = {"French Guiana"}, ["GG"] = {"Guernsey"}, ["GH"] = {"Ghana"}, ["GI"] = {"Gibraltar"}, ["GL"] = {"Greenland"}, ["GM"] = {"Gambia"}, ["GN"] = {"Guinea"}, ["GP"] = {"Guadeloupe"}, ["GQ"] = {"Equatorial Guinea"}, ["GR"] = {"Greece"}, ["GS"] = {"South Georgia and the South Sandwich Islands"}, ["GT"] = {"Guatemala"}, ["GU"] = {"Guam"}, ["GW"] = {"Guinea-Bissau"}, ["GY"] = {"Guyana"}, ["HK"] = {"Hong Kong"}, ["HM"] = {"Heard Island and McDonald Islands"}, ["HN"] = {"Honduras"}, ["HR"] = {"Croatia"}, ["HT"] = {"Haiti"}, ["HU"] = {"Hungary"}, ["IC"] = {"Canary Islands"}, ["ID"] = {"Indonesia"}, ["IE"] = {"Ireland"}, ["IL"] = {"Israel"}, ["IM"] = {"Isle of Man"}, ["IN"] = {"India"}, ["IO"] = {"British Indian Ocean Territory"}, ["IQ"] = {"Iraq"}, ["IR"] = {"Islamic Republic of Iran"}, ["IS"] = {"Iceland"}, ["IT"] = {"Italy"}, ["JE"] = {"Jersey"}, ["JM"] = {"Jamaica"}, ["JO"] = {"Jordan"}, ["JP"] = {"Japan"}, ["KE"] = {"Kenya"}, ["KG"] = {"Kyrgyzstan"}, ["KH"] = {"Cambodia"}, ["KI"] = {"Kiribati"}, ["KM"] = {"Comoros"}, ["KN"] = {"Saint Kitts and Nevis"}, ["KP"] = {"Democratic People's Republic of Korea"}, ["KR"] = {"Republic of Korea"}, ["KW"] = {"Kuwait"}, ["KY"] = {"Cayman Islands"}, ["KZ"] = {"Kazakhstan"}, ["LA"] = {"Lao People's Democratic Republic"}, ["LB"] = {"Lebanon"}, ["LC"] = {"Saint Lucia"}, ["LI"] = {"Liechtenstein"}, ["LK"] = {"Sri Lanka"}, ["LR"] = {"Liberia"}, ["LS"] = {"Lesotho"}, ["LT"] = {"Lithuania"}, ["LU"] = {"Luxembourg"}, ["LV"] = {"Latvia"}, ["LY"] = {"Libya"}, ["MA"] = {"Morocco"}, ["MC"] = {"Monaco"}, ["MD"] = {"Moldova"}, ["ME"] = {"Montenegro"}, ["MF"] = {"Saint Martin (French part)"}, ["MG"] = {"Madagascar"}, ["MH"] = {"Marshall Islands"}, ["MK"] = {"North Macedonia"}, ["ML"] = {"Mali"}, ["MM"] = {"Myanmar"}, ["MN"] = {"Mongolia"}, ["MO"] = {"Macao"}, ["MP"] = {"Northern Mariana Islands"}, ["MQ"] = {"Martinique"}, ["MR"] = {"Mauritania"}, ["MS"] = {"Montserrat"}, ["MT"] = {"Malta"}, ["MU"] = {"Mauritius"}, ["MV"] = {"Maldives"}, ["MW"] = {"Malawi"}, ["MX"] = {"Mexico"}, ["MY"] = {"Malaysia"}, ["MZ"] = {"Mozambique"}, ["NA"] = {"Namibia"}, ["NC"] = {"New Caledonia"}, ["NE"] = {"Niger"}, ["NF"] = {"Norfolk Island"}, ["NG"] = {"Nigeria"}, ["NI"] = {"Nicaragua"}, ["NL"] = {"Netherlands"}, ["NO"] = {"Norway"}, ["NP"] = {"Nepal"}, ["NR"] = {"Nauru"}, ["NU"] = {"Niue"}, ["NZ"] = {"New Zealand"}, ["OM"] = {"Oman"}, ["PA"] = {"Panama"}, ["PE"] = {"Peru"}, ["PF"] = {"French Polynesia"}, ["PG"] = {"Papua New Guinea"}, ["PH"] = {"Philippines"}, ["PK"] = {"Pakistan"}, ["PL"] = {"Poland"}, ["PM"] = {"Saint Pierre and Miquelon"}, ["PN"] = {"Pitcairn"}, ["PR"] = {"Puerto Rico"}, ["PS"] = {"State of Palestine"}, ["PT"] = {"Portugal"}, ["PW"] = {"Palau"}, ["PY"] = {"Paraguay"}, ["QA"] = {"Qatar"}, ["RE"] = {"Réunion"}, ["RO"] = {"Romania"}, ["RS"] = {"Serbia"}, ["RU"] = {"Russian Federation"}, ["RW"] = {"Rwanda"}, ["SA"] = {"Saudi Arabia"}, ["SB"] = {"Solomon Islands"}, ["SC"] = {"Seychelles"}, ["SD"] = {"Sudan"}, ["SE"] = {"Sweden"}, ["SG"] = {"Singapore"}, ["SH"] = {"Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha"}, ["SI"] = {"Slovenia"}, ["SJ"] = {"Svalbard and Jan Mayen"}, ["SK"] = {"Slovakia"}, ["SL"] = {"Sierra Leone"}, ["SM"] = {"San Marino"}, ["SN"] = {"Senegal"}, ["SO"] = {"Somalia"}, ["SR"] = {"Suriname"}, ["SS"] = {"South Sudan"}, ["ST"] = {"Sao Tome and Principe"}, ["SV"] = {"El Salvador"}, ["SX"] = {"Sint Maarten (Dutch part)"}, ["SY"] = {"Syrian Arab Republic"}, ["SZ"] = {"Eswatini", "eSwatini", "Swaziland"}, ["TA"] = {"Tristan da Cunha"}, ["TC"] = {"Turks and Caicos Islands"}, ["TD"] = {"Chad"}, ["TF"] = {"French Southern Territories"}, ["TG"] = {"Togo"}, ["TH"] = {"Thailand"}, ["TJ"] = {"Tajikistan"}, ["TK"] = {"Tokelau"}, ["TL"] = {"Timor-Leste"}, ["TM"] = {"Turkmenistan"}, ["TN"] = {"Tunisia"}, ["TO"] = {"Tonga"}, ["TR"] = {"Türkiye", "Turkey"}, ["TT"] = {"Trinidad and Tobago"}, ["TV"] = {"Tuvalu"}, ["TW"] = {"Taiwan, Province of China"}, ["TZ"] = {"United Republic of Tanzania"}, ["UA"] = {"Ukraine"}, ["UG"] = {"Uganda"}, ["UM"] = {"United States Minor Outlying Islands"}, ["UN"] = {"United Nations"}, ["US"] = {"United States"}, ["UY"] = {"Uruguay"}, ["UZ"] = {"Uzbekistan"}, ["VA"] = {"Holy See (Vatican City State)"}, ["VC"] = {"Saint Vincent and the Grenadines"}, ["VE"] = {"Venezuela"}, ["VG"] = {"British Virgin Islands"}, ["VI"] = {"U.S. Virgin Islands"}, ["VN"] = {"Viet Nam"}, ["VU"] = {"Vanuatu"}, ["WF"] = {"Wallis and Futuna"}, ["WS"] = {"Samoa"}, ["YE"] = {"Yemen"}, ["YT"] = {"Mayotte"}, ["ZA"] = {"South Africa"}, ["ZM"] = {"Zambia"}, ["ZW"] = {"Zimbabwe"}, ["001"] = {"World"}, ["002"] = {"Africa"}, ["003"] = {"North America"}, ["005"] = {"South America"}, ["009"] = {"Oceania"}, ["011"] = {"Western Africa"}, ["013"] = {"Central America"}, ["014"] = {"Eastern Africa"}, ["015"] = {"Northern Africa"}, ["017"] = {"Middle Africa"}, ["018"] = {"Southern Africa"}, ["019"] = {"Americas"}, ["021"] = {"Northern America"}, ["029"] = {"Caribbean"}, ["030"] = {"Eastern Asia"}, ["034"] = {"Southern Asia"}, ["035"] = {"South-Eastern Asia"}, ["039"] = {"Southern Europe"}, ["053"] = {"Australia and New Zealand"}, ["054"] = {"Melanesia"}, ["057"] = {"Micronesia"}, ["061"] = {"Polynesia"}, ["142"] = {"Asia"}, ["143"] = {"Central Asia"}, ["145"] = {"Western Asia"}, ["150"] = {"Europe"}, ["151"] = {"Eastern Europe"}, ["154"] = {"Northern Europe"}, ["155"] = {"Western Europe"}, ["202"] = {"Sub-Saharan Africa"}, ["419"] = {"Latin America and the Caribbean"} } az5uweykk88bvuuol7yikutrw3jafzq ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/data/iana variants 828 159094 1377732 1374652 2026-06-22T16:56:54Z en>Trappist the monk 0 update to 2026-06-14 data; 1377732 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["1606nict"] = { ["descriptions"] = {"Late Middle French (to 1606)"}, ["prefixes"] = {"frm"}, }, ["1694acad"] = { ["descriptions"] = {"Early Modern French"}, ["prefixes"] = {"fr"}, }, ["1901"] = { ["descriptions"] = {"Traditional German orthography"}, ["prefixes"] = {"de"}, }, ["1959acad"] = { ["descriptions"] = {"\"Academic\" (\"governmental\") variant of Belarusian as codified in 1959"}, ["prefixes"] = {"be"}, }, ["1994"] = { ["descriptions"] = {"Standardized Resian orthography"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj", "sl-rozaj-biske", "sl-rozaj-njiva", "sl-rozaj-osojs", "sl-rozaj-solba"}, }, ["1996"] = { ["descriptions"] = {"German orthography of 1996"}, ["prefixes"] = {"de"}, }, ["abl1943"] = { ["descriptions"] = {"Orthographic formulation of 1943 - Official in Brazil (Formulário Ortográfico de 1943 - Oficial no Brasil)"}, ["prefixes"] = {"pt-br"}, }, ["akhmimic"] = { ["descriptions"] = {"Akhmimic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["akuapem"] = { ["descriptions"] = {"Akuapem Twi"}, ["prefixes"] = {"tw"}, }, ["alalc97"] = { ["descriptions"] = {"ALA-LC Romanization, 1997 edition"}, ["prefixes"] = {}, }, ["aluku"] = { ["descriptions"] = {"Aluku dialect", "Boni dialect"}, ["prefixes"] = {"djk"}, }, ["anpezo"] = { ["descriptions"] = {"Anpezo standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["ao1990"] = { ["descriptions"] = {"Portuguese Language Orthographic Agreement of 1990 (Acordo Ortográfico da Língua Portuguesa de 1990)"}, ["prefixes"] = {"pt", "gl"}, }, ["aranes"] = { ["descriptions"] = {"Aranese"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["arkaika"] = { ["descriptions"] = {"Arcaicam Esperantom", "Arkaika Esperanto"}, ["prefixes"] = {"eo"}, }, ["asante"] = { ["descriptions"] = {"Asante Twi", "Ashanti Twi"}, ["prefixes"] = {"tw"}, }, ["auvern"] = { ["descriptions"] = {"Auvergnat"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["baku1926"] = { ["descriptions"] = {"Unified Turkic Latin Alphabet (Historical)"}, ["prefixes"] = {"az", "ba", "crh", "kk", "krc", "ky", "sah", "tk", "tt", "uz"}, }, ["balanka"] = { ["descriptions"] = {"The Balanka dialect of Anii"}, ["prefixes"] = {"blo"}, }, ["barla"] = { ["descriptions"] = {"The Barlavento dialect group of Kabuverdianu"}, ["prefixes"] = {"kea"}, }, ["basiceng"] = { ["descriptions"] = {"Basic English"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["bauddha"] = { ["descriptions"] = {"Buddhist Hybrid Sanskrit"}, ["prefixes"] = {"sa"}, }, ["bciav"] = { ["descriptions"] = {"BCI Blissymbolics AV"}, ["prefixes"] = {"zbl"}, }, ["bcizbl"] = { ["descriptions"] = {"BCI Blissymbolics"}, ["prefixes"] = {"zbl"}, }, ["biscayan"] = { ["descriptions"] = {"Biscayan dialect of Basque"}, ["prefixes"] = {"eu"}, }, ["biske"] = { ["descriptions"] = {"The San Giorgio dialect of Resian", "The Bila dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["blasl"] = { ["descriptions"] = {"Black American Sign Language dialect"}, ["prefixes"] = {"ase", "sgn-ase"}, }, ["bohairic"] = { ["descriptions"] = {"Bohairic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["bohoric"] = { ["descriptions"] = {"Slovene in Bohorič alphabet"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["boont"] = { ["descriptions"] = {"Boontling"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["bornholm"] = { ["descriptions"] = {"Bornholmsk"}, ["prefixes"] = {"da"}, }, ["cisaup"] = { ["descriptions"] = {"Cisalpine"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["colb1945"] = { ["descriptions"] = {"Portuguese-Brazilian Orthographic Convention of 1945 (Convenção Ortográfica Luso-Brasileira de 1945)"}, ["prefixes"] = {"pt"}, }, ["cornu"] = { ["descriptions"] = {"Cornu-English", "Cornish English", "Anglo-Cornish"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["creiss"] = { ["descriptions"] = {"Occitan variants of the Croissant area"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["dajnko"] = { ["descriptions"] = {"Slovene in Dajnko alphabet"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["ekavsk"] = { ["descriptions"] = {"Serbian with Ekavian pronunciation"}, ["prefixes"] = {"sr", "sr-latn", "sr-cyrl"}, }, ["emodeng"] = { ["descriptions"] = {"Early Modern English (1500-1700)"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["fascia"] = { ["descriptions"] = {"Fascia standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["fayyumic"] = { ["descriptions"] = {"Fayyumic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["fodom"] = { ["descriptions"] = {"Fodom standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["fonipa"] = { ["descriptions"] = {"International Phonetic Alphabet"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonkirsh"] = { ["descriptions"] = {"Kirshenbaum Phonetic Alphabet"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonnapa"] = { ["descriptions"] = {"North American Phonetic Alphabet", "Americanist Phonetic Notation"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonupa"] = { ["descriptions"] = {"Uralic Phonetic Alphabet"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonxsamp"] = { ["descriptions"] = {"X-SAMPA transcription"}, ["prefixes"] = {}, }, ["gallo"] = { ["descriptions"] = {"Gallo"}, ["prefixes"] = {"fr"}, }, ["gascon"] = { ["descriptions"] = {"Gascon"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["gherd"] = { ["descriptions"] = {"Gherdëina standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["grclass"] = { ["descriptions"] = {"Classical Occitan orthography"}, ["prefixes"] = {"oc", "oc-aranes", "oc-auvern", "oc-cisaup", "oc-creiss", "oc-gascon", "oc-lemosin", "oc-lengadoc", "oc-nicard", "oc-provenc", "oc-vivaraup"}, }, ["grital"] = { ["descriptions"] = {"Italian-inspired Occitan orthography"}, ["prefixes"] = {"oc", "oc-cisaup", "oc-nicard", "oc-provenc"}, }, ["grmistr"] = { ["descriptions"] = {"Mistralian or Mistralian-inspired Occitan orthography"}, ["prefixes"] = {"oc", "oc-aranes", "oc-auvern", "oc-cisaup", "oc-creiss", "oc-gascon", "oc-lemosin", "oc-lengadoc", "oc-nicard", "oc-provenc", "oc-vivaraup"}, }, ["hanoi"] = { ["descriptions"] = {"The Hà Nội variant of Vietnamese"}, ["prefixes"] = {"vi"}, }, ["hepburn"] = { ["descriptions"] = {"Hepburn romanization"}, ["prefixes"] = {"ja-latn"}, }, ["hognorsk"] = { ["descriptions"] = {"Norwegian in Høgnorsk (High Norwegian) orthography"}, ["prefixes"] = {"nn"}, }, ["hsistemo"] = { ["descriptions"] = {"Standard H-system orthographic fallback for spelling Esperanto"}, ["prefixes"] = {"eo"}, }, ["huett"] = { ["descriptions"] = {"The Huế (province Thừa Thiên) variant of Vietnamese"}, ["prefixes"] = {"vi"}, }, ["ijekavsk"] = { ["descriptions"] = {"Serbian with Ijekavian pronunciation"}, ["prefixes"] = {"sr", "sr-latn", "sr-cyrl"}, }, ["itihasa"] = { ["descriptions"] = {"Epic Sanskrit"}, ["prefixes"] = {"sa"}, }, ["ivanchov"] = { ["descriptions"] = {"Bulgarian in 1899 orthography"}, ["prefixes"] = {"bg"}, }, ["jauer"] = { ["descriptions"] = {"Jauer dialect of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["jyutping"] = { ["descriptions"] = {"Jyutping Cantonese Romanization"}, ["prefixes"] = {"yue"}, }, ["kkcor"] = { ["descriptions"] = {"Common Cornish orthography of Revived Cornish"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["kleinsch"] = { ["descriptions"] = {"Kleinschmidt orthography", "Allattaasitaamut"}, ["prefixes"] = {"kl", "kl-tunumiit"}, }, ["kociewie"] = { ["descriptions"] = {"The Kociewie dialect of Polish"}, ["prefixes"] = {"pl"}, }, ["kscor"] = { ["descriptions"] = {"Standard Cornish orthography of Revived Cornish", "Kernowek Standard"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["leidentr"] = { ["descriptions"] = {"Ancient Egyptian in Leiden Unified Transliteration"}, ["prefixes"] = {"egy"}, }, ["lemosin"] = { ["descriptions"] = {"Limousin"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["lengadoc"] = { ["descriptions"] = {"Languedocien"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["lipaw"] = { ["descriptions"] = {"The Lipovaz dialect of Resian", "The Lipovec dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["ltg1929"] = { ["descriptions"] = {"The Latgalian language orthography codified in 1929"}, ["prefixes"] = {"ltg"}, }, ["ltg2007"] = { ["descriptions"] = {"The Latgalian language orthography codified in the language law in 2007"}, ["prefixes"] = {"ltg"}, }, ["luna1918"] = { ["descriptions"] = {"Post-1917 Russian orthography"}, ["prefixes"] = {"ru"}, }, ["lycopol"] = { ["descriptions"] = {"Lycopolitan alias Subakhmimic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["mdcegyp"] = { ["descriptions"] = {"Ancient Egyptian hieroglyphs encoded in Manuel de Codage"}, ["prefixes"] = {"egy"}, }, ["mdctrans"] = { ["descriptions"] = {"Ancient Egyptian transliteration encoded in Manuel de Codage"}, ["prefixes"] = {"egy"}, }, ["mesokem"] = { ["descriptions"] = {"Mesokemic alias Oxyrhynchite dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["metelko"] = { ["descriptions"] = {"Slovene in Metelko alphabet"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["moderat"] = { ["descriptions"] = {"The moderate (conservative, i.e. Danish-like) spelling variant of Bokmål"}, ["prefixes"] = {"nb"}, }, ["monoton"] = { ["descriptions"] = {"Monotonic Greek"}, ["prefixes"] = {"el"}, }, ["ndyuka"] = { ["descriptions"] = {"Ndyuka dialect", "Aukan dialect"}, ["prefixes"] = {"djk"}, }, ["nedis"] = { ["descriptions"] = {"Natisone dialect", "Nadiza dialect"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["newfound"] = { ["descriptions"] = {"Newfoundland English"}, ["prefixes"] = {"en-ca"}, }, ["nicard"] = { ["descriptions"] = {"Niçard"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["njiva"] = { ["descriptions"] = {"The Gniva dialect of Resian", "The Njiva dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["nulik"] = { ["descriptions"] = {"Volapük nulik", "Volapük perevidöl", "Volapük nulädik", "de Jong's Volapük", "New Volapük", "Revised Volapük", "Modern Volapük"}, ["prefixes"] = {"vo"}, }, ["osojs"] = { ["descriptions"] = {"The Oseacco dialect of Resian", "The Osojane dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["oxendict"] = { ["descriptions"] = {"Oxford English Dictionary spelling"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["pahawh2"] = { ["descriptions"] = {"Pahawh Hmong Second Stage Reduced orthography"}, ["prefixes"] = {"mww", "hnj"}, }, ["pahawh3"] = { ["descriptions"] = {"Pahawh Hmong Third Stage Reduced orthography"}, ["prefixes"] = {"mww", "hnj"}, }, ["pahawh4"] = { ["descriptions"] = {"Pahawh Hmong Final Version orthography"}, ["prefixes"] = {"mww", "hnj"}, }, ["pamaka"] = { ["descriptions"] = {"Pamaka dialect"}, ["prefixes"] = {"djk"}, }, ["peano"] = { ["descriptions"] = {"Latino Sine Flexione", "Interlingua de API", "Interlingua de Peano"}, ["prefixes"] = {"la"}, }, ["pehoeji"] = { ["descriptions"] = {"Hokkien Vernacular Romanization System", "Pe̍h-ōe-jī orthography/romanization"}, ["prefixes"] = {"nan-latn"}, }, ["petr1708"] = { ["descriptions"] = {"Petrine orthography"}, ["prefixes"] = {"ru"}, }, ["pinyin"] = { ["descriptions"] = {"Pinyin romanization"}, ["prefixes"] = {"zh-latn", "bo-latn"}, }, ["polyton"] = { ["descriptions"] = {"Polytonic Greek"}, ["prefixes"] = {"el"}, }, ["provenc"] = { ["descriptions"] = {"Provençal"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["puter"] = { ["descriptions"] = {"Puter idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["radikalt"] = { ["descriptions"] = {"Radical (i.e. Nynorsk-like) spelling variant of Bokmål"}, ["prefixes"] = {"nb"}, }, ["rigik"] = { ["descriptions"] = {"Volapük rigik", "Schleyer's Volapük", "Original Volapük", "Classic Volapük"}, ["prefixes"] = {"vo"}, }, ["rozaj"] = { ["descriptions"] = {"Resian", "Resianic", "Rezijan"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["rumgr"] = { ["descriptions"] = {"Rumantsch Grischun"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["sahidic"] = { ["descriptions"] = {"Sahidic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["saigon"] = { ["descriptions"] = {"The Sài Gòn variant of Vietnamese"}, ["prefixes"] = {"vi"}, }, ["scotland"] = { ["descriptions"] = {"Scottish Standard English"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["scouse"] = { ["descriptions"] = {"Scouse"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["simple"] = { ["descriptions"] = {"Simplified form"}, ["prefixes"] = {}, }, ["slepe"] = { ["descriptions"] = {"Sorbian dialect of Schleife"}, ["prefixes"] = {"dsb"}, }, ["solba"] = { ["descriptions"] = {"The Stolvizza dialect of Resian", "The Solbica dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["sotav"] = { ["descriptions"] = {"The Sotavento dialect group of Kabuverdianu"}, ["prefixes"] = {"kea"}, }, ["spanglis"] = { ["descriptions"] = {"Spanglish"}, ["prefixes"] = {"en", "es"}, }, ["stadi"] = { ["descriptions"] = {"The \"Stadin slangi\" dialect of Finnish"}, ["prefixes"] = {"fi"}, }, ["surmiran"] = { ["descriptions"] = {"Surmiran idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["sursilv"] = { ["descriptions"] = {"Sursilvan idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["sutsilv"] = { ["descriptions"] = {"Sutsilvan idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["synnejyl"] = { ["descriptions"] = {"Synnejysk", "South Jutish"}, ["prefixes"] = {"da"}, }, ["taglish"] = { ["descriptions"] = {"Tagalog-English code-switching"}, ["prefixes"] = {"en", "tl", "fil"}, }, ["tailo"] = { ["descriptions"] = {"Taiwanese Hokkien Romanization System for Hokkien languages", "Tâi-lô orthography/romanization"}, ["prefixes"] = {"nan-latn"}, }, ["tarask"] = { ["descriptions"] = {"Belarusian in Taraskievica orthography"}, ["prefixes"] = {"be"}, }, ["tongyong"] = { ["descriptions"] = {"Tongyong Pinyin romanization"}, ["prefixes"] = {"zh-latn"}, }, ["tunumiit"] = { ["descriptions"] = {"Tunumiisiut", "East Greenlandic", "Østgrønlandsk"}, ["prefixes"] = {"kl"}, }, ["uccor"] = { ["descriptions"] = {"Unified Cornish orthography of Revived Cornish"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["ucrcor"] = { ["descriptions"] = {"Unified Cornish Revised orthography of Revived Cornish"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["ulster"] = { ["descriptions"] = {"Ulster dialect of Scots"}, ["prefixes"] = {"sco"}, }, ["unifon"] = { ["descriptions"] = {"Unifon phonetic alphabet"}, ["prefixes"] = {"en", "hup", "kyh", "tol", "yur"}, }, ["valbadia"] = { ["descriptions"] = {"Val Badia standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["valencia"] = { ["descriptions"] = {"Valencian"}, ["prefixes"] = {"ca"}, }, ["vallader"] = { ["descriptions"] = {"Vallader idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["vecdruka"] = { ["descriptions"] = {"Latvian orthography used before 1920s (\"vecā druka\")"}, ["prefixes"] = {"lv"}, }, ["viennese"] = { ["descriptions"] = {"The Viennese dialect of German"}, ["prefixes"] = {"de"}, }, ["vivaraup"] = { ["descriptions"] = {"Vivaro-Alpine"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["wadegile"] = { ["descriptions"] = {"Wade-Giles romanization"}, ["prefixes"] = {"zh-latn"}, }, ["xsistemo"] = { ["descriptions"] = {"Standard X-system orthographic fallback for spelling Esperanto"}, ["prefixes"] = {"eo"}, } } m8ui1ahgr00min1dqt7anpuxgznnw0u 1377733 1377732 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data/iana_variants]] 1377732 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["1606nict"] = { ["descriptions"] = {"Late Middle French (to 1606)"}, ["prefixes"] = {"frm"}, }, ["1694acad"] = { ["descriptions"] = {"Early Modern French"}, ["prefixes"] = {"fr"}, }, ["1901"] = { ["descriptions"] = {"Traditional German orthography"}, ["prefixes"] = {"de"}, }, ["1959acad"] = { ["descriptions"] = {"\"Academic\" (\"governmental\") variant of Belarusian as codified in 1959"}, ["prefixes"] = {"be"}, }, ["1994"] = { ["descriptions"] = {"Standardized Resian orthography"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj", "sl-rozaj-biske", "sl-rozaj-njiva", "sl-rozaj-osojs", "sl-rozaj-solba"}, }, ["1996"] = { ["descriptions"] = {"German orthography of 1996"}, ["prefixes"] = {"de"}, }, ["abl1943"] = { ["descriptions"] = {"Orthographic formulation of 1943 - Official in Brazil (Formulário Ortográfico de 1943 - Oficial no Brasil)"}, ["prefixes"] = {"pt-br"}, }, ["akhmimic"] = { ["descriptions"] = {"Akhmimic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["akuapem"] = { ["descriptions"] = {"Akuapem Twi"}, ["prefixes"] = {"tw"}, }, ["alalc97"] = { ["descriptions"] = {"ALA-LC Romanization, 1997 edition"}, ["prefixes"] = {}, }, ["aluku"] = { ["descriptions"] = {"Aluku dialect", "Boni dialect"}, ["prefixes"] = {"djk"}, }, ["anpezo"] = { ["descriptions"] = {"Anpezo standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["ao1990"] = { ["descriptions"] = {"Portuguese Language Orthographic Agreement of 1990 (Acordo Ortográfico da Língua Portuguesa de 1990)"}, ["prefixes"] = {"pt", "gl"}, }, ["aranes"] = { ["descriptions"] = {"Aranese"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["arkaika"] = { ["descriptions"] = {"Arcaicam Esperantom", "Arkaika Esperanto"}, ["prefixes"] = {"eo"}, }, ["asante"] = { ["descriptions"] = {"Asante Twi", "Ashanti Twi"}, ["prefixes"] = {"tw"}, }, ["auvern"] = { ["descriptions"] = {"Auvergnat"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["baku1926"] = { ["descriptions"] = {"Unified Turkic Latin Alphabet (Historical)"}, ["prefixes"] = {"az", "ba", "crh", "kk", "krc", "ky", "sah", "tk", "tt", "uz"}, }, ["balanka"] = { ["descriptions"] = {"The Balanka dialect of Anii"}, ["prefixes"] = {"blo"}, }, ["barla"] = { ["descriptions"] = {"The Barlavento dialect group of Kabuverdianu"}, ["prefixes"] = {"kea"}, }, ["basiceng"] = { ["descriptions"] = {"Basic English"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["bauddha"] = { ["descriptions"] = {"Buddhist Hybrid Sanskrit"}, ["prefixes"] = {"sa"}, }, ["bciav"] = { ["descriptions"] = {"BCI Blissymbolics AV"}, ["prefixes"] = {"zbl"}, }, ["bcizbl"] = { ["descriptions"] = {"BCI Blissymbolics"}, ["prefixes"] = {"zbl"}, }, ["biscayan"] = { ["descriptions"] = {"Biscayan dialect of Basque"}, ["prefixes"] = {"eu"}, }, ["biske"] = { ["descriptions"] = {"The San Giorgio dialect of Resian", "The Bila dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["blasl"] = { ["descriptions"] = {"Black American Sign Language dialect"}, ["prefixes"] = {"ase", "sgn-ase"}, }, ["bohairic"] = { ["descriptions"] = {"Bohairic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["bohoric"] = { ["descriptions"] = {"Slovene in Bohorič alphabet"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["boont"] = { ["descriptions"] = {"Boontling"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["bornholm"] = { ["descriptions"] = {"Bornholmsk"}, ["prefixes"] = {"da"}, }, ["cisaup"] = { ["descriptions"] = {"Cisalpine"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["colb1945"] = { ["descriptions"] = {"Portuguese-Brazilian Orthographic Convention of 1945 (Convenção Ortográfica Luso-Brasileira de 1945)"}, ["prefixes"] = {"pt"}, }, ["cornu"] = { ["descriptions"] = {"Cornu-English", "Cornish English", "Anglo-Cornish"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["creiss"] = { ["descriptions"] = {"Occitan variants of the Croissant area"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["dajnko"] = { ["descriptions"] = {"Slovene in Dajnko alphabet"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["ekavsk"] = { ["descriptions"] = {"Serbian with Ekavian pronunciation"}, ["prefixes"] = {"sr", "sr-latn", "sr-cyrl"}, }, ["emodeng"] = { ["descriptions"] = {"Early Modern English (1500-1700)"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["fascia"] = { ["descriptions"] = {"Fascia standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["fayyumic"] = { ["descriptions"] = {"Fayyumic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["fodom"] = { ["descriptions"] = {"Fodom standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["fonipa"] = { ["descriptions"] = {"International Phonetic Alphabet"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonkirsh"] = { ["descriptions"] = {"Kirshenbaum Phonetic Alphabet"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonnapa"] = { ["descriptions"] = {"North American Phonetic Alphabet", "Americanist Phonetic Notation"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonupa"] = { ["descriptions"] = {"Uralic Phonetic Alphabet"}, ["prefixes"] = {}, }, ["fonxsamp"] = { ["descriptions"] = {"X-SAMPA transcription"}, ["prefixes"] = {}, }, ["gallo"] = { ["descriptions"] = {"Gallo"}, ["prefixes"] = {"fr"}, }, ["gascon"] = { ["descriptions"] = {"Gascon"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["gherd"] = { ["descriptions"] = {"Gherdëina standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["grclass"] = { ["descriptions"] = {"Classical Occitan orthography"}, ["prefixes"] = {"oc", "oc-aranes", "oc-auvern", "oc-cisaup", "oc-creiss", "oc-gascon", "oc-lemosin", "oc-lengadoc", "oc-nicard", "oc-provenc", "oc-vivaraup"}, }, ["grital"] = { ["descriptions"] = {"Italian-inspired Occitan orthography"}, ["prefixes"] = {"oc", "oc-cisaup", "oc-nicard", "oc-provenc"}, }, ["grmistr"] = { ["descriptions"] = {"Mistralian or Mistralian-inspired Occitan orthography"}, ["prefixes"] = {"oc", "oc-aranes", "oc-auvern", "oc-cisaup", "oc-creiss", "oc-gascon", "oc-lemosin", "oc-lengadoc", "oc-nicard", "oc-provenc", "oc-vivaraup"}, }, ["hanoi"] = { ["descriptions"] = {"The Hà Nội variant of Vietnamese"}, ["prefixes"] = {"vi"}, }, ["hepburn"] = { ["descriptions"] = {"Hepburn romanization"}, ["prefixes"] = {"ja-latn"}, }, ["hognorsk"] = { ["descriptions"] = {"Norwegian in Høgnorsk (High Norwegian) orthography"}, ["prefixes"] = {"nn"}, }, ["hsistemo"] = { ["descriptions"] = {"Standard H-system orthographic fallback for spelling Esperanto"}, ["prefixes"] = {"eo"}, }, ["huett"] = { ["descriptions"] = {"The Huế (province Thừa Thiên) variant of Vietnamese"}, ["prefixes"] = {"vi"}, }, ["ijekavsk"] = { ["descriptions"] = {"Serbian with Ijekavian pronunciation"}, ["prefixes"] = {"sr", "sr-latn", "sr-cyrl"}, }, ["itihasa"] = { ["descriptions"] = {"Epic Sanskrit"}, ["prefixes"] = {"sa"}, }, ["ivanchov"] = { ["descriptions"] = {"Bulgarian in 1899 orthography"}, ["prefixes"] = {"bg"}, }, ["jauer"] = { ["descriptions"] = {"Jauer dialect of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["jyutping"] = { ["descriptions"] = {"Jyutping Cantonese Romanization"}, ["prefixes"] = {"yue"}, }, ["kkcor"] = { ["descriptions"] = {"Common Cornish orthography of Revived Cornish"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["kleinsch"] = { ["descriptions"] = {"Kleinschmidt orthography", "Allattaasitaamut"}, ["prefixes"] = {"kl", "kl-tunumiit"}, }, ["kociewie"] = { ["descriptions"] = {"The Kociewie dialect of Polish"}, ["prefixes"] = {"pl"}, }, ["kscor"] = { ["descriptions"] = {"Standard Cornish orthography of Revived Cornish", "Kernowek Standard"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["leidentr"] = { ["descriptions"] = {"Ancient Egyptian in Leiden Unified Transliteration"}, ["prefixes"] = {"egy"}, }, ["lemosin"] = { ["descriptions"] = {"Limousin"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["lengadoc"] = { ["descriptions"] = {"Languedocien"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["lipaw"] = { ["descriptions"] = {"The Lipovaz dialect of Resian", "The Lipovec dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["ltg1929"] = { ["descriptions"] = {"The Latgalian language orthography codified in 1929"}, ["prefixes"] = {"ltg"}, }, ["ltg2007"] = { ["descriptions"] = {"The Latgalian language orthography codified in the language law in 2007"}, ["prefixes"] = {"ltg"}, }, ["luna1918"] = { ["descriptions"] = {"Post-1917 Russian orthography"}, ["prefixes"] = {"ru"}, }, ["lycopol"] = { ["descriptions"] = {"Lycopolitan alias Subakhmimic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["mdcegyp"] = { ["descriptions"] = {"Ancient Egyptian hieroglyphs encoded in Manuel de Codage"}, ["prefixes"] = {"egy"}, }, ["mdctrans"] = { ["descriptions"] = {"Ancient Egyptian transliteration encoded in Manuel de Codage"}, ["prefixes"] = {"egy"}, }, ["mesokem"] = { ["descriptions"] = {"Mesokemic alias Oxyrhynchite dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["metelko"] = { ["descriptions"] = {"Slovene in Metelko alphabet"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["moderat"] = { ["descriptions"] = {"The moderate (conservative, i.e. Danish-like) spelling variant of Bokmål"}, ["prefixes"] = {"nb"}, }, ["monoton"] = { ["descriptions"] = {"Monotonic Greek"}, ["prefixes"] = {"el"}, }, ["ndyuka"] = { ["descriptions"] = {"Ndyuka dialect", "Aukan dialect"}, ["prefixes"] = {"djk"}, }, ["nedis"] = { ["descriptions"] = {"Natisone dialect", "Nadiza dialect"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["newfound"] = { ["descriptions"] = {"Newfoundland English"}, ["prefixes"] = {"en-ca"}, }, ["nicard"] = { ["descriptions"] = {"Niçard"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["njiva"] = { ["descriptions"] = {"The Gniva dialect of Resian", "The Njiva dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["nulik"] = { ["descriptions"] = {"Volapük nulik", "Volapük perevidöl", "Volapük nulädik", "de Jong's Volapük", "New Volapük", "Revised Volapük", "Modern Volapük"}, ["prefixes"] = {"vo"}, }, ["osojs"] = { ["descriptions"] = {"The Oseacco dialect of Resian", "The Osojane dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["oxendict"] = { ["descriptions"] = {"Oxford English Dictionary spelling"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["pahawh2"] = { ["descriptions"] = {"Pahawh Hmong Second Stage Reduced orthography"}, ["prefixes"] = {"mww", "hnj"}, }, ["pahawh3"] = { ["descriptions"] = {"Pahawh Hmong Third Stage Reduced orthography"}, ["prefixes"] = {"mww", "hnj"}, }, ["pahawh4"] = { ["descriptions"] = {"Pahawh Hmong Final Version orthography"}, ["prefixes"] = {"mww", "hnj"}, }, ["pamaka"] = { ["descriptions"] = {"Pamaka dialect"}, ["prefixes"] = {"djk"}, }, ["peano"] = { ["descriptions"] = {"Latino Sine Flexione", "Interlingua de API", "Interlingua de Peano"}, ["prefixes"] = {"la"}, }, ["pehoeji"] = { ["descriptions"] = {"Hokkien Vernacular Romanization System", "Pe̍h-ōe-jī orthography/romanization"}, ["prefixes"] = {"nan-latn"}, }, ["petr1708"] = { ["descriptions"] = {"Petrine orthography"}, ["prefixes"] = {"ru"}, }, ["pinyin"] = { ["descriptions"] = {"Pinyin romanization"}, ["prefixes"] = {"zh-latn", "bo-latn"}, }, ["polyton"] = { ["descriptions"] = {"Polytonic Greek"}, ["prefixes"] = {"el"}, }, ["provenc"] = { ["descriptions"] = {"Provençal"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["puter"] = { ["descriptions"] = {"Puter idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["radikalt"] = { ["descriptions"] = {"Radical (i.e. Nynorsk-like) spelling variant of Bokmål"}, ["prefixes"] = {"nb"}, }, ["rigik"] = { ["descriptions"] = {"Volapük rigik", "Schleyer's Volapük", "Original Volapük", "Classic Volapük"}, ["prefixes"] = {"vo"}, }, ["rozaj"] = { ["descriptions"] = {"Resian", "Resianic", "Rezijan"}, ["prefixes"] = {"sl"}, }, ["rumgr"] = { ["descriptions"] = {"Rumantsch Grischun"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["sahidic"] = { ["descriptions"] = {"Sahidic dialect of Coptic"}, ["prefixes"] = {"cop"}, }, ["saigon"] = { ["descriptions"] = {"The Sài Gòn variant of Vietnamese"}, ["prefixes"] = {"vi"}, }, ["scotland"] = { ["descriptions"] = {"Scottish Standard English"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["scouse"] = { ["descriptions"] = {"Scouse"}, ["prefixes"] = {"en"}, }, ["simple"] = { ["descriptions"] = {"Simplified form"}, ["prefixes"] = {}, }, ["slepe"] = { ["descriptions"] = {"Sorbian dialect of Schleife"}, ["prefixes"] = {"dsb"}, }, ["solba"] = { ["descriptions"] = {"The Stolvizza dialect of Resian", "The Solbica dialect of Resian"}, ["prefixes"] = {"sl-rozaj"}, }, ["sotav"] = { ["descriptions"] = {"The Sotavento dialect group of Kabuverdianu"}, ["prefixes"] = {"kea"}, }, ["spanglis"] = { ["descriptions"] = {"Spanglish"}, ["prefixes"] = {"en", "es"}, }, ["stadi"] = { ["descriptions"] = {"The \"Stadin slangi\" dialect of Finnish"}, ["prefixes"] = {"fi"}, }, ["surmiran"] = { ["descriptions"] = {"Surmiran idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["sursilv"] = { ["descriptions"] = {"Sursilvan idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["sutsilv"] = { ["descriptions"] = {"Sutsilvan idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["synnejyl"] = { ["descriptions"] = {"Synnejysk", "South Jutish"}, ["prefixes"] = {"da"}, }, ["taglish"] = { ["descriptions"] = {"Tagalog-English code-switching"}, ["prefixes"] = {"en", "tl", "fil"}, }, ["tailo"] = { ["descriptions"] = {"Taiwanese Hokkien Romanization System for Hokkien languages", "Tâi-lô orthography/romanization"}, ["prefixes"] = {"nan-latn"}, }, ["tarask"] = { ["descriptions"] = {"Belarusian in Taraskievica orthography"}, ["prefixes"] = {"be"}, }, ["tongyong"] = { ["descriptions"] = {"Tongyong Pinyin romanization"}, ["prefixes"] = {"zh-latn"}, }, ["tunumiit"] = { ["descriptions"] = {"Tunumiisiut", "East Greenlandic", "Østgrønlandsk"}, ["prefixes"] = {"kl"}, }, ["uccor"] = { ["descriptions"] = {"Unified Cornish orthography of Revived Cornish"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["ucrcor"] = { ["descriptions"] = {"Unified Cornish Revised orthography of Revived Cornish"}, ["prefixes"] = {"kw"}, }, ["ulster"] = { ["descriptions"] = {"Ulster dialect of Scots"}, ["prefixes"] = {"sco"}, }, ["unifon"] = { ["descriptions"] = {"Unifon phonetic alphabet"}, ["prefixes"] = {"en", "hup", "kyh", "tol", "yur"}, }, ["valbadia"] = { ["descriptions"] = {"Val Badia standard of Ladin"}, ["prefixes"] = {"lld"}, }, ["valencia"] = { ["descriptions"] = {"Valencian"}, ["prefixes"] = {"ca"}, }, ["vallader"] = { ["descriptions"] = {"Vallader idiom of Romansh"}, ["prefixes"] = {"rm"}, }, ["vecdruka"] = { ["descriptions"] = {"Latvian orthography used before 1920s (\"vecā druka\")"}, ["prefixes"] = {"lv"}, }, ["viennese"] = { ["descriptions"] = {"The Viennese dialect of German"}, ["prefixes"] = {"de"}, }, ["vivaraup"] = { ["descriptions"] = {"Vivaro-Alpine"}, ["prefixes"] = {"oc"}, }, ["wadegile"] = { ["descriptions"] = {"Wade-Giles romanization"}, ["prefixes"] = {"zh-latn"}, }, ["xsistemo"] = { ["descriptions"] = {"Standard X-system orthographic fallback for spelling Esperanto"}, ["prefixes"] = {"eo"}, } } m8ui1ahgr00min1dqt7anpuxgznnw0u ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/data/iana suppressed scripts 828 159095 1377734 1374654 2026-06-22T16:56:57Z en>Trappist the monk 0 update to 2026-06-14 data; 1377734 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["Arab"] = {"ar", "fa", "ps", "ur"}, ["Armn"] = {"hy"}, ["Beng"] = {"as", "bn"}, ["Blis"] = {"zbl"}, ["Cyrl"] = {"ab", "be", "bg", "kk", "mk", "ru", "uk"}, ["Deva"] = {"hi", "mr", "ne", "kok", "mai"}, ["Ethi"] = {"am", "ti"}, ["Geor"] = {"ka"}, ["Grek"] = {"el"}, ["Gujr"] = {"gu"}, ["Guru"] = {"pa"}, ["Hebr"] = {"he", "iw", "yi"}, ["Jpan"] = {"ja"}, ["Khmr"] = {"km"}, ["Knda"] = {"kn"}, ["Kore"] = {"ko"}, ["Laoo"] = {"lo"}, ["Latn"] = {"af", "ay", "bs", "ca", "ch", "cs", "cy", "da", "de", "en", "eo", "es", "et", "eu", "fi", "fj", "fo", "fr", "fy", "ga", "gl", "gn", "gv", "hr", "ht", "hu", "id", "in", "is", "it", "kl", "la", "lb", "ln", "lt", "lv", "mg", "mh", "mo", "ms", "mt", "na", "nb", "nd", "nl", "nn", "no", "nr", "ny", "om", "pl", "pt", "qu", "rm", "rn", "ro", "rw", "sg", "sk", "sl", "sm", "so", "sq", "ss", "st", "sv", "sw", "tl", "tn", "to", "tr", "ts", "ve", "vi", "xh", "zu", "dsb", "frr", "frs", "gsw", "hsb", "men", "nds", "niu", "nso", "tem", "tkl", "tmh", "tpi", "tvl"}, ["Mlym"] = {"ml"}, ["Mymr"] = {"my"}, ["Nkoo"] = {"nqo"}, ["Orya"] = {"or"}, ["Sinh"] = {"si"}, ["Taml"] = {"ta"}, ["Telu"] = {"te"}, ["Thaa"] = {"dv"}, ["Thai"] = {"th"}, ["Tibt"] = {"dz"} } f9hhpglpg7ffutti13f8zyf7lxr3fq5 1377735 1377734 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data/iana_suppressed_scripts]] 1377734 Scribunto text/plain -- File-Date: 2026-06-14 return { ["Arab"] = {"ar", "fa", "ps", "ur"}, ["Armn"] = {"hy"}, ["Beng"] = {"as", "bn"}, ["Blis"] = {"zbl"}, ["Cyrl"] = {"ab", "be", "bg", "kk", "mk", "ru", "uk"}, ["Deva"] = {"hi", "mr", "ne", "kok", "mai"}, ["Ethi"] = {"am", "ti"}, ["Geor"] = {"ka"}, ["Grek"] = {"el"}, ["Gujr"] = {"gu"}, ["Guru"] = {"pa"}, ["Hebr"] = {"he", "iw", "yi"}, ["Jpan"] = {"ja"}, ["Khmr"] = {"km"}, ["Knda"] = {"kn"}, ["Kore"] = {"ko"}, ["Laoo"] = {"lo"}, ["Latn"] = {"af", "ay", "bs", "ca", "ch", "cs", "cy", "da", "de", "en", "eo", "es", "et", "eu", "fi", "fj", "fo", "fr", "fy", "ga", "gl", "gn", "gv", "hr", "ht", "hu", "id", "in", "is", "it", "kl", "la", "lb", "ln", "lt", "lv", "mg", "mh", "mo", "ms", "mt", "na", "nb", "nd", "nl", "nn", "no", "nr", "ny", "om", "pl", "pt", "qu", "rm", "rn", "ro", "rw", "sg", "sk", "sl", "sm", "so", "sq", "ss", "st", "sv", "sw", "tl", "tn", "to", "tr", "ts", "ve", "vi", "xh", "zu", "dsb", "frr", "frs", "gsw", "hsb", "men", "nds", "niu", "nso", "tem", "tkl", "tmh", "tpi", "tvl"}, ["Mlym"] = {"ml"}, ["Mymr"] = {"my"}, ["Nkoo"] = {"nqo"}, ["Orya"] = {"or"}, ["Sinh"] = {"si"}, ["Taml"] = {"ta"}, ["Telu"] = {"te"}, ["Thaa"] = {"dv"}, ["Thai"] = {"th"}, ["Tibt"] = {"dz"} } f9hhpglpg7ffutti13f8zyf7lxr3fq5 ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/configuration 828 161317 1377738 1301812 2026-07-07T22:37:46Z en>Pppery 0 Rename category per CFDS 1377738 Scribunto text/plain --[[--------------------------< T E M P L A T E S _ T >-------------------------------------------------------- ]] local templates_t = { lang = 'Lang', langx = 'Langx', langxx = 'Lang-xx', transliteration = 'Transliteration', } --[[--------------------------< K N O W N _ P A R A M S >------------------------------------------------------ lists of all parameters known to {{lang}}, {{langx}}, {{lang-xx}} templates. Exception: |fn= is known to {{lang}} but is not a 'lang' template; that parameter causes the module to call the specified lang(), lang_xx_inherit(), or lang_xx_italic() function. These separate functions set |fn= to nill and then do the known-param checking on the other template parameters ]] local known_params_t = { ['common_params_all_t'] = { -- these parameters common to {{lang}}, {{langx}}, and {{lang-xx}} ['code'] = true, ['text'] = true, ['rtl'] = true, ['italic'] = true, ['italics'] = true, ['i'] = true, ['size'] = true, ['proto'] = true, ['nocat'] = true, ['cat'] = true, ['template'] = true, -- supplied by external templates to provide template name for error messaging ({{nihongo}}, etc) }, ['params_lang_t'] = { -- unique to {{lang}} [1] = true, -- alias of |code= [2] = true, -- alias of |text= }, ['params_x_t'] = { -- common to {{langx}} and {{lang-xx}} ['translit'] = true, ['translit-std'] = true, ['translit-script'] = true, ['translation'] = true, ['lit='] = true, ['label'] = true, ['link'] = true, ['links'] = true, ['lit'] = true, ['engvar'] = true, }, ['params_langx_t'] = { -- unique to {{langx}} [1] = true, -- alias of |code= [2] = true, -- alias of |text= [3] = true, -- alias of |translit= [4] = true, -- alias of |translation= }, ['params_lang_xx_t'] = { -- unique to {{lang-xx}} [1] = true, -- alias of |text= [2] = true, -- alias of |translit= [3] = true, -- alias of |translation= ['script'] = true, -- these needed to override default params in {{lang-??}} templates ['region'] = true, ['variant'] = true, }, } --[[--------------------------< E N G _ V A R >---------------------------------------------------------------- Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar specified by a {{Use xxx English}}. Not likely useful outside of en.wiki This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no need for the clutter. ]] local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English ['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case) ['ca'] = 'us_t', ['gb'] = 'gb_t', ['ie'] = 'gb_t', ['in'] = 'gb_t', ['nz'] = 'gb_t', ['us'] = 'us_t', -- default engvar ['za'] = 'gb_t' }; local engvar_t = { ['gb_t'] = { ['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case; unused can be deleted ['romanisz_pt'] = 'romanised', -- past tense }, ['us_t'] = { -- default engvar ['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case; unused can be deleted ['romanisz_pt'] = 'romanized', -- past tense } } local default_engvar = 'us_t'; --[[ =============================<< M E S S A G I N G T A B L E S >>============================================= these tables are for internationalization. Messages or fragments thereof are mostly grouped by function name. Some messages are shared by functions other than the function table that lists the message or fragment. ]] --[[--------------------------< K E Y W O R D S _ T >---------------------------------------------------------- ]] local keywords_t = { ['affirmative'] = 'yes', ['negative'] = 'no', ['unset'] = 'unset', ['invert'] = 'invert', ['default'] = 'default', } --[[--------------------------< M I S C _ T E X T _ T >-------------------------------------------------------- ]] local misc_text_t = { ['error'] = 'Error', -- make_error_msg(), tag_from_name() ['language'] = 'language', -- make_translit(), lang_xx(), name_from_tag() ['help'] = 'help', } --[[--------------------------< M A K E _ E R R O R _ M S G _ T >---------------------------------------------- ]] local make_error_msg_t = { ['xlit_err_cat'] = 'Transliteration template errors', ['lang_err_cat'] = 'Lang and lang-xx template errors', ['undefined'] = 'undefined', } --[[--------------------------< V A L I D A T E _ I T A L I C _ T >-------------------------------------------- ]] local parameter_validate_t = { ['invalid_param'] = 'invalid parameter: &#124;$1=', -- $1 is parameter name } --[[--------------------------< V A L I D A T E _ I T A L I C _ T >-------------------------------------------- ]] local validate_italic_t = { ['multi_italic'] = 'only one of &#124;italic=, &#124;italics=, or &#124;i= can be specified', } --[[--------------------------< V A L I D A T E _ T E X T _ T >------------------------------------------------ ]] local validate_text_t = { ['no_text'] = 'no text', ['malformed_markup'] = 'text has malformed markup', ['italic_markup'] = 'text has italic markup', } --[[--------------------------< T E X T _ S C R I P T _ M A T C H _ T E S T _ T >------------------------------ ]] local text_script_match_test_t = { ['latn_txt_mismatch'] = 'Latn text/non-Latn script subtag mismatch', ['latn_scr_mismatch'] = 'Non-latn text (pos $1: $2)/Latn script subtag mismatch', -- $1 identifies offending character's position; $2 is the character } --[[--------------------------< L A N G _ T >------------------------------------------------------------------ ]] local lang_t = { ['conflict_n_param'] = 'conflicting: {{{$1}}} and &#124;$2=', -- $1 is positional param number, $2 is named param; shared with _lang_xx() ['conflict_n_param_types'] = { ['code'] = 'code', ['text'] = 'text', ['translit'] = 'translit', }, ['invalid_proto'] = 'invalid &#124;proto=: $1', -- _lang_xx also emits this message } --[[--------------------------< L A N G _ X X _ T >------------------------------------------------------------ ]] local lang_xx_t = { ['conflict_n_lit'] = 'conflicting: {{{$1}}} and &#124;lit= or &#124;translation=', -- $1 is positional parameter; can be either 3 ({{lang-??}}) or 4 ({{langx}}) ['conflict_lit'] = 'conflicting: &#124;lit= and &#124;translation=', ['conflict_link'] = 'conflicting: &#124;links= and &#124;link=', ['invalid_xlit_std'] = 'invalid translit-std', ['romanization'] = 'Romanization of', ['translit_nonlatn'] = 'transliteration text not Latin script (pos $1: $2)', -- _xlit() also emits this message; $1 identifies offending character's position; $2 is the character ['xlit_of_latn'] = 'transliteration of latn script', } --[[--------------------------< T A G _ F R O M _ N A M E _ T >------------------------------------------------ ]] local tag_from_name_t = { ['lang_not_found'] = 'language: $1 not found', -- $1 is language name parameter value ['missing_lang_name'] = 'missing language name', } --[[--------------------------< T R A N S L _ T >-------------------------------------------------------------- ]] local transl_t = { ['unrecog_xlit_std'] = 'unrecognized transliteration standard: $1', -- $1 is |translit_std- parameter value ['no_text'] = 'no text', ['missing_lang_scr'] = 'missing language / script code', ['unrecog_lang_scr'] = 'unrecognized language / script code: $1', -- $1 is the language/script code } --[[--------------------------< G E T _ I E T F _ P A R T S _ T >---------------------------------------------- ]] local get_ietf_parts_t = { ['maint_promo_cat'] = 'Lang and lang-xx code promoted to ISO 639-1|$1', -- $1 is ISO 639-2/3 subtag ['maint_promo_msg'] = 'code: $1 promoted to code: $2', -- $1 is ISO 639-2/3 subtag, $2 is synonymous ISO 639-1 subtag ['missing_lang_tag'] = 'missing language tag', -- also used in _langx() ['redundant_scr'] = 'redundant script tag', ['redundant_reg'] = 'redundant region tag', ['redundant_var'] = 'redundant variant tag', ['unrecog_tag'] = 'unrecognized language tag: $1', -- $1 is the whole language tag ['unrecog_code'] = 'unrecognized language code: $1', -- $1 is code ['unrecog_reg_code'] = 'unrecognized region: $1 for code: $2', -- $1 is region, $2 is code ['unrecog_scr_code'] = 'unrecognized script: $1 for code: $2', -- $1 is script, $2 is code ['script_code'] = 'script: $1 not supported for code: $2', -- $1 is script, $2 is code ['unrecog_var'] = 'unrecognized variant: $1', -- $1 is variant ['unrecog_var_code'] = 'unrecognized variant: $1 for code: $2', -- $1 is variant, $2 is code ['unrecog_var_code_scr'] = 'unrecognized variant: $1 for code-script pair: $2-$3', -- $1 is variant, $2 is code, $3 is script ['unrecog_var_code_reg'] = 'unrecognized variant: $1 for code-region pair: $2-$3', -- $1 is variant, $2 is code, $3 is region ['unrecog_pri'] = 'unrecognized private tag: $1', -- $1 is private tag } --[[--------------------------< L A N G U A G E _ N A M E _ G E T _ T >---------------------------------------- ]] local language_name_get_t = { ['deprecated_cat'] = 'Lang and langx using deprecated ISO 639 codes|$1', -- $1 is deprecated ISO 639 subtag ['deprecated_msg'] = 'code: $1 is deprecated', -- $1 is deprecated ISO 639 subtag } --[[--------------------------< H T M L _ T I T L E _ T E X T _ T >-------------------------------------------- ]] local make_text_html_t = { ['zxx'] = 'text', -- for zxx no linguistic content ['collective'] = 'collective text', -- for collective languages ['individual'] = 'language text', -- for individual languages } --[[--------------------------< T R A N S L A T I O N _ M A K E _ T >------------------------------------------ ]] local translation_make_t = { ['lit_xlation'] = 'Literal translation', -- article title fragment and HTML title attribute ['lit_abbr'] = 'lit.', } --[[--------------------------< M A K E _ C A T E G O R Y _ T >------------------------------------------------ ]] local make_category_t = { ['collective_cat'] = 'Category:Articles with text in', -- for collective languages ['cat_prefix'] = 'Category:Articles containing', -- prefix for explicitly cited and individual languages ['explicit_cat'] = 'explicitly cited', -- for explicitly citing this wiki's language ['cat_postfix'] = 'language text', -- postfix for individual languages } --[[--------------------------< M A K E _ T R A N S L I T _ T >------------------------------------------------ ]] local make_translit_t = { ['script'] = 'script', ['transliteration'] = 'transliteration', } --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { known_params_t = known_params_t, templates_t = templates_t, default_engvar = default_engvar, -- engvar support not likely useful outside of en.wiki engvar_t = engvar_t, engvar_sel_t = engvar_sel_t, get_ietf_parts_t = get_ietf_parts_t, -- messaging tables keywords_t = keywords_t, lang_t = lang_t, lang_xx_t = lang_xx_t, language_name_get_t = language_name_get_t, make_category_t = make_category_t, make_error_msg_t = make_error_msg_t, make_text_html_t = make_text_html_t, make_translit_t = make_translit_t, misc_text_t = misc_text_t, parameter_validate_t = parameter_validate_t, tag_from_name_t = tag_from_name_t, text_script_match_test_t = text_script_match_test_t, transl_t = transl_t, translation_make_t = translation_make_t, validate_italic_t = validate_italic_t, validate_text_t = validate_text_t, } 0grapkhfltfc8vltv99ir6fmysp0gia 1377739 1377738 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/configuration]] 1377738 Scribunto text/plain --[[--------------------------< T E M P L A T E S _ T >-------------------------------------------------------- ]] local templates_t = { lang = 'Lang', langx = 'Langx', langxx = 'Lang-xx', transliteration = 'Transliteration', } --[[--------------------------< K N O W N _ P A R A M S >------------------------------------------------------ lists of all parameters known to {{lang}}, {{langx}}, {{lang-xx}} templates. Exception: |fn= is known to {{lang}} but is not a 'lang' template; that parameter causes the module to call the specified lang(), lang_xx_inherit(), or lang_xx_italic() function. These separate functions set |fn= to nill and then do the known-param checking on the other template parameters ]] local known_params_t = { ['common_params_all_t'] = { -- these parameters common to {{lang}}, {{langx}}, and {{lang-xx}} ['code'] = true, ['text'] = true, ['rtl'] = true, ['italic'] = true, ['italics'] = true, ['i'] = true, ['size'] = true, ['proto'] = true, ['nocat'] = true, ['cat'] = true, ['template'] = true, -- supplied by external templates to provide template name for error messaging ({{nihongo}}, etc) }, ['params_lang_t'] = { -- unique to {{lang}} [1] = true, -- alias of |code= [2] = true, -- alias of |text= }, ['params_x_t'] = { -- common to {{langx}} and {{lang-xx}} ['translit'] = true, ['translit-std'] = true, ['translit-script'] = true, ['translation'] = true, ['lit='] = true, ['label'] = true, ['link'] = true, ['links'] = true, ['lit'] = true, ['engvar'] = true, }, ['params_langx_t'] = { -- unique to {{langx}} [1] = true, -- alias of |code= [2] = true, -- alias of |text= [3] = true, -- alias of |translit= [4] = true, -- alias of |translation= }, ['params_lang_xx_t'] = { -- unique to {{lang-xx}} [1] = true, -- alias of |text= [2] = true, -- alias of |translit= [3] = true, -- alias of |translation= ['script'] = true, -- these needed to override default params in {{lang-??}} templates ['region'] = true, ['variant'] = true, }, } --[[--------------------------< E N G _ V A R >---------------------------------------------------------------- Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar specified by a {{Use xxx English}}. Not likely useful outside of en.wiki This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no need for the clutter. ]] local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English ['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case) ['ca'] = 'us_t', ['gb'] = 'gb_t', ['ie'] = 'gb_t', ['in'] = 'gb_t', ['nz'] = 'gb_t', ['us'] = 'us_t', -- default engvar ['za'] = 'gb_t' }; local engvar_t = { ['gb_t'] = { ['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case; unused can be deleted ['romanisz_pt'] = 'romanised', -- past tense }, ['us_t'] = { -- default engvar ['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case; unused can be deleted ['romanisz_pt'] = 'romanized', -- past tense } } local default_engvar = 'us_t'; --[[ =============================<< M E S S A G I N G T A B L E S >>============================================= these tables are for internationalization. Messages or fragments thereof are mostly grouped by function name. Some messages are shared by functions other than the function table that lists the message or fragment. ]] --[[--------------------------< K E Y W O R D S _ T >---------------------------------------------------------- ]] local keywords_t = { ['affirmative'] = 'yes', ['negative'] = 'no', ['unset'] = 'unset', ['invert'] = 'invert', ['default'] = 'default', } --[[--------------------------< M I S C _ T E X T _ T >-------------------------------------------------------- ]] local misc_text_t = { ['error'] = 'Error', -- make_error_msg(), tag_from_name() ['language'] = 'language', -- make_translit(), lang_xx(), name_from_tag() ['help'] = 'help', } --[[--------------------------< M A K E _ E R R O R _ M S G _ T >---------------------------------------------- ]] local make_error_msg_t = { ['xlit_err_cat'] = 'Transliteration template errors', ['lang_err_cat'] = 'Lang and lang-xx template errors', ['undefined'] = 'undefined', } --[[--------------------------< V A L I D A T E _ I T A L I C _ T >-------------------------------------------- ]] local parameter_validate_t = { ['invalid_param'] = 'invalid parameter: &#124;$1=', -- $1 is parameter name } --[[--------------------------< V A L I D A T E _ I T A L I C _ T >-------------------------------------------- ]] local validate_italic_t = { ['multi_italic'] = 'only one of &#124;italic=, &#124;italics=, or &#124;i= can be specified', } --[[--------------------------< V A L I D A T E _ T E X T _ T >------------------------------------------------ ]] local validate_text_t = { ['no_text'] = 'no text', ['malformed_markup'] = 'text has malformed markup', ['italic_markup'] = 'text has italic markup', } --[[--------------------------< T E X T _ S C R I P T _ M A T C H _ T E S T _ T >------------------------------ ]] local text_script_match_test_t = { ['latn_txt_mismatch'] = 'Latn text/non-Latn script subtag mismatch', ['latn_scr_mismatch'] = 'Non-latn text (pos $1: $2)/Latn script subtag mismatch', -- $1 identifies offending character's position; $2 is the character } --[[--------------------------< L A N G _ T >------------------------------------------------------------------ ]] local lang_t = { ['conflict_n_param'] = 'conflicting: {{{$1}}} and &#124;$2=', -- $1 is positional param number, $2 is named param; shared with _lang_xx() ['conflict_n_param_types'] = { ['code'] = 'code', ['text'] = 'text', ['translit'] = 'translit', }, ['invalid_proto'] = 'invalid &#124;proto=: $1', -- _lang_xx also emits this message } --[[--------------------------< L A N G _ X X _ T >------------------------------------------------------------ ]] local lang_xx_t = { ['conflict_n_lit'] = 'conflicting: {{{$1}}} and &#124;lit= or &#124;translation=', -- $1 is positional parameter; can be either 3 ({{lang-??}}) or 4 ({{langx}}) ['conflict_lit'] = 'conflicting: &#124;lit= and &#124;translation=', ['conflict_link'] = 'conflicting: &#124;links= and &#124;link=', ['invalid_xlit_std'] = 'invalid translit-std', ['romanization'] = 'Romanization of', ['translit_nonlatn'] = 'transliteration text not Latin script (pos $1: $2)', -- _xlit() also emits this message; $1 identifies offending character's position; $2 is the character ['xlit_of_latn'] = 'transliteration of latn script', } --[[--------------------------< T A G _ F R O M _ N A M E _ T >------------------------------------------------ ]] local tag_from_name_t = { ['lang_not_found'] = 'language: $1 not found', -- $1 is language name parameter value ['missing_lang_name'] = 'missing language name', } --[[--------------------------< T R A N S L _ T >-------------------------------------------------------------- ]] local transl_t = { ['unrecog_xlit_std'] = 'unrecognized transliteration standard: $1', -- $1 is |translit_std- parameter value ['no_text'] = 'no text', ['missing_lang_scr'] = 'missing language / script code', ['unrecog_lang_scr'] = 'unrecognized language / script code: $1', -- $1 is the language/script code } --[[--------------------------< G E T _ I E T F _ P A R T S _ T >---------------------------------------------- ]] local get_ietf_parts_t = { ['maint_promo_cat'] = 'Lang and lang-xx code promoted to ISO 639-1|$1', -- $1 is ISO 639-2/3 subtag ['maint_promo_msg'] = 'code: $1 promoted to code: $2', -- $1 is ISO 639-2/3 subtag, $2 is synonymous ISO 639-1 subtag ['missing_lang_tag'] = 'missing language tag', -- also used in _langx() ['redundant_scr'] = 'redundant script tag', ['redundant_reg'] = 'redundant region tag', ['redundant_var'] = 'redundant variant tag', ['unrecog_tag'] = 'unrecognized language tag: $1', -- $1 is the whole language tag ['unrecog_code'] = 'unrecognized language code: $1', -- $1 is code ['unrecog_reg_code'] = 'unrecognized region: $1 for code: $2', -- $1 is region, $2 is code ['unrecog_scr_code'] = 'unrecognized script: $1 for code: $2', -- $1 is script, $2 is code ['script_code'] = 'script: $1 not supported for code: $2', -- $1 is script, $2 is code ['unrecog_var'] = 'unrecognized variant: $1', -- $1 is variant ['unrecog_var_code'] = 'unrecognized variant: $1 for code: $2', -- $1 is variant, $2 is code ['unrecog_var_code_scr'] = 'unrecognized variant: $1 for code-script pair: $2-$3', -- $1 is variant, $2 is code, $3 is script ['unrecog_var_code_reg'] = 'unrecognized variant: $1 for code-region pair: $2-$3', -- $1 is variant, $2 is code, $3 is region ['unrecog_pri'] = 'unrecognized private tag: $1', -- $1 is private tag } --[[--------------------------< L A N G U A G E _ N A M E _ G E T _ T >---------------------------------------- ]] local language_name_get_t = { ['deprecated_cat'] = 'Lang and langx using deprecated ISO 639 codes|$1', -- $1 is deprecated ISO 639 subtag ['deprecated_msg'] = 'code: $1 is deprecated', -- $1 is deprecated ISO 639 subtag } --[[--------------------------< H T M L _ T I T L E _ T E X T _ T >-------------------------------------------- ]] local make_text_html_t = { ['zxx'] = 'text', -- for zxx no linguistic content ['collective'] = 'collective text', -- for collective languages ['individual'] = 'language text', -- for individual languages } --[[--------------------------< T R A N S L A T I O N _ M A K E _ T >------------------------------------------ ]] local translation_make_t = { ['lit_xlation'] = 'Literal translation', -- article title fragment and HTML title attribute ['lit_abbr'] = 'lit.', } --[[--------------------------< M A K E _ C A T E G O R Y _ T >------------------------------------------------ ]] local make_category_t = { ['collective_cat'] = 'Category:Articles with text in', -- for collective languages ['cat_prefix'] = 'Category:Articles containing', -- prefix for explicitly cited and individual languages ['explicit_cat'] = 'explicitly cited', -- for explicitly citing this wiki's language ['cat_postfix'] = 'language text', -- postfix for individual languages } --[[--------------------------< M A K E _ T R A N S L I T _ T >------------------------------------------------ ]] local make_translit_t = { ['script'] = 'script', ['transliteration'] = 'transliteration', } --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { known_params_t = known_params_t, templates_t = templates_t, default_engvar = default_engvar, -- engvar support not likely useful outside of en.wiki engvar_t = engvar_t, engvar_sel_t = engvar_sel_t, get_ietf_parts_t = get_ietf_parts_t, -- messaging tables keywords_t = keywords_t, lang_t = lang_t, lang_xx_t = lang_xx_t, language_name_get_t = language_name_get_t, make_category_t = make_category_t, make_error_msg_t = make_error_msg_t, make_text_html_t = make_text_html_t, make_translit_t = make_translit_t, misc_text_t = misc_text_t, parameter_validate_t = parameter_validate_t, tag_from_name_t = tag_from_name_t, text_script_match_test_t = text_script_match_test_t, transl_t = transl_t, translation_make_t = translation_make_t, validate_italic_t = validate_italic_t, validate_text_t = validate_text_t, } 0grapkhfltfc8vltv99ir6fmysp0gia ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Lang/data/is latn data 828 172487 1377740 1321449 2026-06-12T17:04:35Z en>Trappist the monk 0 update to unicode 17.0.0; 1377740 Scribunto text/plain --[[--------------------------< S I N G L E S _ T >----------------------------------------------------------- list of Latn and Zyyy (common) codepoints that are not included in <ranges_t> taken from Module:Unicode data/scripts and a local copy of https://www.unicode.org/Public/17.0.0/ucd/ScriptExtensions.txt using Module:Lang/data/make is latn data ]] local singles_t = { [170] = true, -- 00AA [186] = true, -- 00BA [215] = true, -- 00D7 [247] = true, -- 00F7 [787] = true, -- 0313 [856] = true, -- 0358 [862] = true, -- 035E [884] = true, -- 0374 [894] = true, -- 037E [901] = true, -- 0385 [903] = true, -- 0387 [1541] = true, -- 0605 [1548] = true, -- 060C [1563] = true, -- 061B [1567] = true, -- 061F [1600] = true, -- 0640 [1757] = true, -- 06DD [2274] = true, -- 08E2 [3647] = true, -- 0E3F [4347] = true, -- 10FB [6149] = true, -- 1805 [7379] = true, -- 1CD3 [7393] = true, -- 1CE1 [7418] = true, -- 1CFA [7672] = true, -- 1DF8 [8305] = true, -- 2071 [8319] = true, -- 207F [8432] = true, -- 20F0 [8498] = true, -- 2132 [8526] = true, -- 214E [12294] = true, -- 3006 [12448] = true, -- 30A0 [12783] = true, -- 31EF [13055] = true, -- 32FF [43310] = true, -- A92E [43471] = true, -- A9CF [43867] = true, -- AB5B [65279] = true, -- FEFF [65392] = true, -- FF70 [119970] = true, -- 1D4A2 [119995] = true, -- 1D4BB [120134] = true, -- 1D546 [129008] = true, -- 1F7F0 [129736] = true, -- 1FAC8 [917505] = true, -- E0001 } --[[--------------------------< R A N G E S _ T >------------------------------------------------------------- list of Latn and Zyyy (common) codepoints taken from Module:Unicode data/scripts and a local copy of https://www.unicode.org/Public/16.0.0/ucd/ScriptExtensions.txt ]] local ranges_t = { {0, 169}, -- 0000..00A9 {171, 185}, -- 00AB..00B9 {187, 214}, -- 00BB..00D6 {216, 246}, -- 00D8..00F6 {248, 745}, -- 00F8..02E9 {748, 782}, -- 02EC..030E {784, 785}, -- 0310..0311 {803, 805}, -- 0323..0325 {813, 814}, -- 032D..032E {816, 817}, -- 0330..0331 {867, 879}, -- 0363..036F {1157, 1158}, -- 0485..0486 {2385, 2386}, -- 0951..0952 {2404, 2405}, -- 0964..0965 {4053, 4056}, -- 0FD5..0FD8 {5867, 5869}, -- 16EB..16ED {5941, 5942}, -- 1735..1736 {6146, 6147}, -- 1802..1803 {7401, 7404}, -- 1CE9..1CEC {7406, 7411}, -- 1CEE..1CF3 {7413, 7415}, -- 1CF5..1CF7 {7424, 7461}, -- 1D00..1D25 {7468, 7516}, -- 1D2C..1D5C {7522, 7525}, -- 1D62..1D65 {7531, 7543}, -- 1D6B..1D77 {7545, 7614}, -- 1D79..1DBE {7680, 7935}, -- 1E00..1EFF {8192, 8203}, -- 2000..200B {8206, 8292}, -- 200E..2064 {8294, 8304}, -- 2066..2070 {8308, 8318}, -- 2074..207E {8320, 8334}, -- 2080..208E {8336, 8348}, -- 2090..209C {8352, 8385}, -- 20A0..20C1 {8448, 8485}, -- 2100..2125 {8487, 8497}, -- 2127..2131 {8499, 8525}, -- 2133..214D {8527, 8587}, -- 214F..218B {8592, 9257}, -- 2190..2429 {9280, 9290}, -- 2440..244A {9312, 10239}, -- 2460..27FF {10496, 11123}, -- 2900..2B73 {11126, 11263}, -- 2B76..2BFF {11360, 11391}, -- 2C60..2C7F {11776, 11869}, -- 2E00..2E5D {12272, 12292}, -- 2FF0..3004 {12296, 12320}, -- 3008..3020 {12336, 12343}, -- 3030..3037 {12348, 12351}, -- 303C..303F {12443, 12444}, -- 309B..309C {12539, 12540}, -- 30FB..30FC {12688, 12703}, -- 3190..319F {12736, 12773}, -- 31C0..31E5 {12832, 12895}, -- 3220..325F {12927, 13007}, -- 327F..32CF {13144, 13311}, -- 3358..33FF {19904, 19967}, -- 4DC0..4DFF {42752, 42972}, -- A700..A7DC {42993, 43007}, -- A7F1..A7FF {43056, 43065}, -- A830..A839 {43824, 43866}, -- AB30..AB5A {43868, 43876}, -- AB5C..AB64 {43878, 43883}, -- AB66..AB6B {64256, 64262}, -- FB00..FB06 {64830, 64831}, -- FD3E..FD3F {65040, 65049}, -- FE10..FE19 {65072, 65106}, -- FE30..FE52 {65108, 65126}, -- FE54..FE66 {65128, 65131}, -- FE68..FE6B {65281, 65381}, -- FF01..FF65 {65438, 65439}, -- FF9E..FF9F {65504, 65510}, -- FFE0..FFE6 {65512, 65518}, -- FFE8..FFEE {65529, 65533}, -- FFF9..FFFD {65792, 65794}, -- 10100..10102 {65799, 65843}, -- 10107..10133 {65847, 65855}, -- 10137..1013F {65936, 65948}, -- 10190..1019C {66000, 66044}, -- 101D0..101FC {66273, 66299}, -- 102E1..102FB {67456, 67461}, -- 10780..10785 {67463, 67504}, -- 10787..107B0 {67506, 67514}, -- 107B2..107BA {113824, 113827}, -- 1BCA0..1BCA3 {117760, 118012}, -- 1CC00..1CCFC {118016, 118451}, -- 1CD00..1CEB3 {118458, 118480}, -- 1CEBA..1CED0 {118496, 118512}, -- 1CEE0..1CEF0 {118608, 118723}, -- 1CF50..1CFC3 {118784, 119029}, -- 1D000..1D0F5 {119040, 119078}, -- 1D100..1D126 {119081, 119142}, -- 1D129..1D166 {119146, 119162}, -- 1D16A..1D17A {119171, 119172}, -- 1D183..1D184 {119180, 119209}, -- 1D18C..1D1A9 {119214, 119274}, -- 1D1AE..1D1EA {119488, 119507}, -- 1D2C0..1D2D3 {119520, 119539}, -- 1D2E0..1D2F3 {119552, 119638}, -- 1D300..1D356 {119648, 119672}, -- 1D360..1D378 {119808, 119892}, -- 1D400..1D454 {119894, 119964}, -- 1D456..1D49C {119966, 119967}, -- 1D49E..1D49F {119973, 119974}, -- 1D4A5..1D4A6 {119977, 119980}, -- 1D4A9..1D4AC {119982, 119993}, -- 1D4AE..1D4B9 {119997, 120003}, -- 1D4BD..1D4C3 {120005, 120069}, -- 1D4C5..1D505 {120071, 120074}, -- 1D507..1D50A {120077, 120084}, -- 1D50D..1D514 {120086, 120092}, -- 1D516..1D51C {120094, 120121}, -- 1D51E..1D539 {120123, 120126}, -- 1D53B..1D53E {120128, 120132}, -- 1D540..1D544 {120138, 120144}, -- 1D54A..1D550 {120146, 120485}, -- 1D552..1D6A5 {120488, 120779}, -- 1D6A8..1D7CB {120782, 120831}, -- 1D7CE..1D7FF {122624, 122654}, -- 1DF00..1DF1E {122661, 122666}, -- 1DF25..1DF2A {126065, 126132}, -- 1EC71..1ECB4 {126209, 126269}, -- 1ED01..1ED3D {126976, 127019}, -- 1F000..1F02B {127024, 127123}, -- 1F030..1F093 {127136, 127150}, -- 1F0A0..1F0AE {127153, 127167}, -- 1F0B1..1F0BF {127169, 127183}, -- 1F0C1..1F0CF {127185, 127221}, -- 1F0D1..1F0F5 {127232, 127405}, -- 1F100..1F1AD {127462, 127487}, -- 1F1E6..1F1FF {127489, 127490}, -- 1F201..1F202 {127504, 127547}, -- 1F210..1F23B {127552, 127560}, -- 1F240..1F248 {127568, 127569}, -- 1F250..1F251 {127584, 127589}, -- 1F260..1F265 {127744, 128728}, -- 1F300..1F6D8 {128732, 128748}, -- 1F6DC..1F6EC {128752, 128764}, -- 1F6F0..1F6FC {128768, 128985}, -- 1F700..1F7D9 {128992, 129003}, -- 1F7E0..1F7EB {129024, 129035}, -- 1F800..1F80B {129040, 129095}, -- 1F810..1F847 {129104, 129113}, -- 1F850..1F859 {129120, 129159}, -- 1F860..1F887 {129168, 129197}, -- 1F890..1F8AD {129200, 129211}, -- 1F8B0..1F8BB {129216, 129217}, -- 1F8C0..1F8C1 {129232, 129240}, -- 1F8D0..1F8D8 {129280, 129623}, -- 1F900..1FA57 {129632, 129645}, -- 1FA60..1FA6D {129648, 129660}, -- 1FA70..1FA7C {129664, 129674}, -- 1FA80..1FA8A {129678, 129734}, -- 1FA8E..1FAC6 {129741, 129756}, -- 1FACD..1FADC {129759, 129770}, -- 1FADF..1FAEA {129775, 129784}, -- 1FAEF..1FAF8 {129792, 129938}, -- 1FB00..1FB92 {129940, 130042}, -- 1FB94..1FBFA {917536, 917631}, -- E0020..E007F } --[[--------------------------< S P E C I A L S _ T >--------------------------------------------------------- list of individual language-specific non-Latn and non-Zyyy codepoints; these codepoints commonly used in transliterations. This list is manually currated so is most likely incomplete. keys to <specials_t> are decimal codepoints; other keys are language tags (always lowercase) of language transliterations that use these non-Latn codepoints. ]] local specials_t = { [788] = { -- U+0314: COMBINING REVERSED COMMA ABOVE ["hy"] = true, -- Armenian }, [794] = { -- U+031A: COMBINING LEFT ANGLE ABOVE ["ltc"] = true, -- Middle Chinese; is this really IPA? }, [795] = { -- U+031B: COMBINING HORN ["th"] = true, -- Thai }, [806] = { -- U+0326: COMBINING COMMA BELOW ["ab"] = true, -- Abkhaz ["kca"] = true, -- Khanty ["xal"] = true, -- Kalmyk or Oirat }, [807] = { -- U+0327: COMBINING CEDILLA ["fa"] = true, -- Persian }, [809] = { -- U+0329: COMBINING VERTICAL LINE BELOW ["ab"] = true, -- Abkhaz ["sa"] = true, -- Sanskrit }, [815] = { -- U+032F: COMBINING INVERTED BREVE BELOW ["mong"] = true, -- Mongolian ["xsc"] = true, -- Scythian }, [818] = { -- U+0332: COMBINING LOW LINE ["ar"] = true, -- Arabic ["hbo"] = true, -- Ancient Hebrew ["he"] = true, -- Hebrew ["jpa"] = true, -- Jewish Palestinian Aramaic ["mdh"] = true, -- Maguindanaon ["otk"] = true, -- Old Turkish }, [831] = { -- U+033F: COMBINING DOUBLE OVERLINE ["mnp"] = true, -- Northern Min Chinese, Jian'ou dialect }, [855] = { -- U+0357: COMBINING RIGHT HALF RING ABOVE ["egy"] = true, -- Ancient Egyptian }, [863] = { -- U+035F: COMBINING DOUBLE MACRON BELOW ["am"] = true, -- Amharic ["ar"] = true, -- Arabic ["dv"] = true, -- Dhivehi, Divehi, or Maldivian ["fa"] = true, -- Persian ["hi"] = true, -- Hindi ["inc"] = true, -- Indic languages ["ur"] = true, -- Urdu }, [864] = { -- U+0360: COMBINING DOUBLE TILDE ["hi"] = true, -- Hindi }, [865] = { -- U+0361: COMBINING DOUBLE INVERTED BREVE ["be"] = true, -- Belarusian ["ltc"] = true, -- Middle Chinese; is this really IPA? ["ru"] = true, -- Russian ["rue"] = true, -- Rusyn ["sem"] = true, -- Semitic languages ["sit"] = true, -- Sino-Tibetan languages ["tt"] = true, -- Tatar }, [916] = { -- U+0394: GREEK CAPITAL LETTER DELTA ["xsc"] = true, -- Scythian ["xsc-x-pontic"] = true, -- Pontic Scythian }, [920] = { -- U+0398: GREEK CAPITAL LETTER THETA ["ae"] = true, -- Avestan }, [934] = { -- U+03A6: GREEK CAPITAL LETTER PHI ["xle"] = true, -- Lemnian }, [945] = { -- U+03B1: GREEK SMALL LETTER ALPHA ["apc"] = true, -- Levantine Arabic }, [946] = { -- U+03B2: GREEK SMALL LETTER BETA ["ae"] = true, -- Avestan ["gha"] = true, -- Ghadamès ["ougr"] = true, -- Old Uyghur ["sem"] = true, -- Semitic languages ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["wuu"] = true, -- Shanghainese variety of Wu Chinese }, [947] = { -- U+03B3: GREEK SMALL LETTER GAMMA ["ae"] = true, -- Avestan ["ltc"] = true, -- Late Middle Chinese ["mn"] = true, -- Mongolian ["och"] = true, -- Old Chinese ["ougr"] = true, -- Old Uyghur ["pal"] = true, -- Middle Persian ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["syr"] = true, -- Syriac ["xal"] = true, -- Kalmyk or Oirat ["xng"] = true, -- Middle Mongolian ["xsc"] = true, -- Scythian ["ydg"] = true, -- Yidgha ["mong"] = true, -- Mongolian }, [948] = { -- U+03B4: GREEK SMALL LETTER DELTA ["ae"] = true, -- Avestan ["ougr"] = true, -- Old Uyghur ["sog"] = true, -- Sogdian ["sogd"] = true, -- Sogdian ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["xpr"] = true, -- Parthian ["xsc"] = true, -- Scythian ["xsc-x-pontic"] = true, -- Pontic Scythian }, [952] = { -- U+03B8: GREEK SMALL LETTER THETA ["ae"] = true, -- Avestan ["ba"] = true, -- Bashkir ["cms"] = true, -- Messapic ["ett"] = true, -- Etruscan ["hur"] = true, -- Halkomelem ["ira"] = true, -- Iranian languages ["my"] = true, -- Burmese ["pal"] = true, -- Middle Persian (Pahlavi) ["peo"] = true, -- Old Persian ["sa"] = true, -- Sanskrit ["sem"] = true, -- Semitic languages ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["syr"] = true, -- Syriac ["xme"] = true, -- Median ["xpg"] = true, -- Phrygian ["xpr"] = true, -- Parthian ["xsc"] = true, -- Scythian }, [955] = { -- U+03BB: GREEK SMALL LETTER LAMDA ["xcr"] = true, -- Carian ["xld"] = true, -- Lydian }, [963] = { -- U+03C3: GREEK SMALL LETTER SIGMA ["ett"] = true, -- Etruscan }, [964] = { -- U+03C4: GREEK SMALL LETTER TAU ["xld"] = true, -- Lydian }, [966] = { -- U+03C6: GREEK SMALL LETTER PHI ["ett"] = true, -- Etruscan }, [967] = { -- U+03C7: GREEK SMALL LETTER CHI ["ett"] = true, -- Etruscan ["gem"] = true, -- Germanic languages ["hur"] = true, -- Halkomelem ["kbd"] = true, -- Kabardian ["ltc"] = true, -- Late Middle Chinese ["och"] = true, -- Old Chinese ["xlc"] = true, -- Lycian ["xle"] = true, -- Lemnian }, [968] = { -- U+03C8: GREEK SMALL LETTER PSI ["ett"] = true, -- Etruscan }, [977] = { -- U+03D1: GREEK THETA SYMBOL (cursive form) ["ae"] = true, -- Avestan ["ira"] = true, -- Iranian languages ["peo"] = true, -- Old Persian ["xme"] = true, -- Median ["xsc"] = true, -- Scythian ["xsc-x-pontic"] = true, -- Pontic Scythian }, [1098] = { -- U+044A: CYRILLIC SMALL LETTER HARD SIGN ["ady"] = true, -- Adyghe ["cu"] = true, -- Church Slavic ["zls"] = true, -- South Slavic languages }, [1100] = { -- U+044C: CYRILLIC SMALL LETTER SOFT SIGN ["az"] = true, -- Azerbaijani ["cu"] = true, -- Church Slavonic ["dng"] = true, -- Dungan ["ru"] = true, -- Russian ["tt"] = true, -- Tatar ["tyv"] = true, -- Tuvinian }, [1278] = { -- U+04FE: CYRILLIC CAPITAL LETTER HA WITH STROKE ["av"] = true, -- Avar }, [1279] = { -- U+04FF: CYRILLIC SMALL LETTER HA WITH STROKE ["av"] = true, -- Avar }, [8113] = { -- U+1FB1: GREEK SMALL LETTER ALPHA WITH MACRON ["apc"] = true, -- Levantine Arabic }, [8190] = { -- U+1FFE: GREEK DASIA ["ar"] = true, -- Arabic (Ayin) ["xcl"] = true, -- Classical Armenian }, [19978] = { -- U+4E0A: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [20837] = { -- U+5165: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [21435] = { -- U+53BB: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [24179] = { -- U+5E73: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [38451] = { -- U+9633: [CJK Unified Ideographs] (Yang) ["wuu"] = true, -- Suzhou dialect of Wu Chinese tone marker --[[Suzhou dialect#Tones]] }, [38452] = { -- U+9634: [CJK Unified Ideographs] (Yin) ["wuu"] = true, -- Suzhou dialect of Wu Chinese tone marker --[[Suzhou dialect#Tones]] }, [65056] = { -- U+FE20: COMBINING LIGATURE LEFT HALF ["ru"] = true, -- Russian }, [65057] = { -- U+FE21: COMBINING LIGATURE RIGHT HALF ["ru"] = true, -- Russian }, } --[[--------------------------< E X P O R T S >--------------------------------------------------------------- ]] return { ranges_t = ranges_t, singles_t = singles_t, specials_t = specials_t, sizeof_ranges_t = #ranges_t, } dc83p4l9k8mwwdqbirq3l5ieeolwkb8 1377741 1377740 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data/is_latn_data]] 1377740 Scribunto text/plain --[[--------------------------< S I N G L E S _ T >----------------------------------------------------------- list of Latn and Zyyy (common) codepoints that are not included in <ranges_t> taken from Module:Unicode data/scripts and a local copy of https://www.unicode.org/Public/17.0.0/ucd/ScriptExtensions.txt using Module:Lang/data/make is latn data ]] local singles_t = { [170] = true, -- 00AA [186] = true, -- 00BA [215] = true, -- 00D7 [247] = true, -- 00F7 [787] = true, -- 0313 [856] = true, -- 0358 [862] = true, -- 035E [884] = true, -- 0374 [894] = true, -- 037E [901] = true, -- 0385 [903] = true, -- 0387 [1541] = true, -- 0605 [1548] = true, -- 060C [1563] = true, -- 061B [1567] = true, -- 061F [1600] = true, -- 0640 [1757] = true, -- 06DD [2274] = true, -- 08E2 [3647] = true, -- 0E3F [4347] = true, -- 10FB [6149] = true, -- 1805 [7379] = true, -- 1CD3 [7393] = true, -- 1CE1 [7418] = true, -- 1CFA [7672] = true, -- 1DF8 [8305] = true, -- 2071 [8319] = true, -- 207F [8432] = true, -- 20F0 [8498] = true, -- 2132 [8526] = true, -- 214E [12294] = true, -- 3006 [12448] = true, -- 30A0 [12783] = true, -- 31EF [13055] = true, -- 32FF [43310] = true, -- A92E [43471] = true, -- A9CF [43867] = true, -- AB5B [65279] = true, -- FEFF [65392] = true, -- FF70 [119970] = true, -- 1D4A2 [119995] = true, -- 1D4BB [120134] = true, -- 1D546 [129008] = true, -- 1F7F0 [129736] = true, -- 1FAC8 [917505] = true, -- E0001 } --[[--------------------------< R A N G E S _ T >------------------------------------------------------------- list of Latn and Zyyy (common) codepoints taken from Module:Unicode data/scripts and a local copy of https://www.unicode.org/Public/16.0.0/ucd/ScriptExtensions.txt ]] local ranges_t = { {0, 169}, -- 0000..00A9 {171, 185}, -- 00AB..00B9 {187, 214}, -- 00BB..00D6 {216, 246}, -- 00D8..00F6 {248, 745}, -- 00F8..02E9 {748, 782}, -- 02EC..030E {784, 785}, -- 0310..0311 {803, 805}, -- 0323..0325 {813, 814}, -- 032D..032E {816, 817}, -- 0330..0331 {867, 879}, -- 0363..036F {1157, 1158}, -- 0485..0486 {2385, 2386}, -- 0951..0952 {2404, 2405}, -- 0964..0965 {4053, 4056}, -- 0FD5..0FD8 {5867, 5869}, -- 16EB..16ED {5941, 5942}, -- 1735..1736 {6146, 6147}, -- 1802..1803 {7401, 7404}, -- 1CE9..1CEC {7406, 7411}, -- 1CEE..1CF3 {7413, 7415}, -- 1CF5..1CF7 {7424, 7461}, -- 1D00..1D25 {7468, 7516}, -- 1D2C..1D5C {7522, 7525}, -- 1D62..1D65 {7531, 7543}, -- 1D6B..1D77 {7545, 7614}, -- 1D79..1DBE {7680, 7935}, -- 1E00..1EFF {8192, 8203}, -- 2000..200B {8206, 8292}, -- 200E..2064 {8294, 8304}, -- 2066..2070 {8308, 8318}, -- 2074..207E {8320, 8334}, -- 2080..208E {8336, 8348}, -- 2090..209C {8352, 8385}, -- 20A0..20C1 {8448, 8485}, -- 2100..2125 {8487, 8497}, -- 2127..2131 {8499, 8525}, -- 2133..214D {8527, 8587}, -- 214F..218B {8592, 9257}, -- 2190..2429 {9280, 9290}, -- 2440..244A {9312, 10239}, -- 2460..27FF {10496, 11123}, -- 2900..2B73 {11126, 11263}, -- 2B76..2BFF {11360, 11391}, -- 2C60..2C7F {11776, 11869}, -- 2E00..2E5D {12272, 12292}, -- 2FF0..3004 {12296, 12320}, -- 3008..3020 {12336, 12343}, -- 3030..3037 {12348, 12351}, -- 303C..303F {12443, 12444}, -- 309B..309C {12539, 12540}, -- 30FB..30FC {12688, 12703}, -- 3190..319F {12736, 12773}, -- 31C0..31E5 {12832, 12895}, -- 3220..325F {12927, 13007}, -- 327F..32CF {13144, 13311}, -- 3358..33FF {19904, 19967}, -- 4DC0..4DFF {42752, 42972}, -- A700..A7DC {42993, 43007}, -- A7F1..A7FF {43056, 43065}, -- A830..A839 {43824, 43866}, -- AB30..AB5A {43868, 43876}, -- AB5C..AB64 {43878, 43883}, -- AB66..AB6B {64256, 64262}, -- FB00..FB06 {64830, 64831}, -- FD3E..FD3F {65040, 65049}, -- FE10..FE19 {65072, 65106}, -- FE30..FE52 {65108, 65126}, -- FE54..FE66 {65128, 65131}, -- FE68..FE6B {65281, 65381}, -- FF01..FF65 {65438, 65439}, -- FF9E..FF9F {65504, 65510}, -- FFE0..FFE6 {65512, 65518}, -- FFE8..FFEE {65529, 65533}, -- FFF9..FFFD {65792, 65794}, -- 10100..10102 {65799, 65843}, -- 10107..10133 {65847, 65855}, -- 10137..1013F {65936, 65948}, -- 10190..1019C {66000, 66044}, -- 101D0..101FC {66273, 66299}, -- 102E1..102FB {67456, 67461}, -- 10780..10785 {67463, 67504}, -- 10787..107B0 {67506, 67514}, -- 107B2..107BA {113824, 113827}, -- 1BCA0..1BCA3 {117760, 118012}, -- 1CC00..1CCFC {118016, 118451}, -- 1CD00..1CEB3 {118458, 118480}, -- 1CEBA..1CED0 {118496, 118512}, -- 1CEE0..1CEF0 {118608, 118723}, -- 1CF50..1CFC3 {118784, 119029}, -- 1D000..1D0F5 {119040, 119078}, -- 1D100..1D126 {119081, 119142}, -- 1D129..1D166 {119146, 119162}, -- 1D16A..1D17A {119171, 119172}, -- 1D183..1D184 {119180, 119209}, -- 1D18C..1D1A9 {119214, 119274}, -- 1D1AE..1D1EA {119488, 119507}, -- 1D2C0..1D2D3 {119520, 119539}, -- 1D2E0..1D2F3 {119552, 119638}, -- 1D300..1D356 {119648, 119672}, -- 1D360..1D378 {119808, 119892}, -- 1D400..1D454 {119894, 119964}, -- 1D456..1D49C {119966, 119967}, -- 1D49E..1D49F {119973, 119974}, -- 1D4A5..1D4A6 {119977, 119980}, -- 1D4A9..1D4AC {119982, 119993}, -- 1D4AE..1D4B9 {119997, 120003}, -- 1D4BD..1D4C3 {120005, 120069}, -- 1D4C5..1D505 {120071, 120074}, -- 1D507..1D50A {120077, 120084}, -- 1D50D..1D514 {120086, 120092}, -- 1D516..1D51C {120094, 120121}, -- 1D51E..1D539 {120123, 120126}, -- 1D53B..1D53E {120128, 120132}, -- 1D540..1D544 {120138, 120144}, -- 1D54A..1D550 {120146, 120485}, -- 1D552..1D6A5 {120488, 120779}, -- 1D6A8..1D7CB {120782, 120831}, -- 1D7CE..1D7FF {122624, 122654}, -- 1DF00..1DF1E {122661, 122666}, -- 1DF25..1DF2A {126065, 126132}, -- 1EC71..1ECB4 {126209, 126269}, -- 1ED01..1ED3D {126976, 127019}, -- 1F000..1F02B {127024, 127123}, -- 1F030..1F093 {127136, 127150}, -- 1F0A0..1F0AE {127153, 127167}, -- 1F0B1..1F0BF {127169, 127183}, -- 1F0C1..1F0CF {127185, 127221}, -- 1F0D1..1F0F5 {127232, 127405}, -- 1F100..1F1AD {127462, 127487}, -- 1F1E6..1F1FF {127489, 127490}, -- 1F201..1F202 {127504, 127547}, -- 1F210..1F23B {127552, 127560}, -- 1F240..1F248 {127568, 127569}, -- 1F250..1F251 {127584, 127589}, -- 1F260..1F265 {127744, 128728}, -- 1F300..1F6D8 {128732, 128748}, -- 1F6DC..1F6EC {128752, 128764}, -- 1F6F0..1F6FC {128768, 128985}, -- 1F700..1F7D9 {128992, 129003}, -- 1F7E0..1F7EB {129024, 129035}, -- 1F800..1F80B {129040, 129095}, -- 1F810..1F847 {129104, 129113}, -- 1F850..1F859 {129120, 129159}, -- 1F860..1F887 {129168, 129197}, -- 1F890..1F8AD {129200, 129211}, -- 1F8B0..1F8BB {129216, 129217}, -- 1F8C0..1F8C1 {129232, 129240}, -- 1F8D0..1F8D8 {129280, 129623}, -- 1F900..1FA57 {129632, 129645}, -- 1FA60..1FA6D {129648, 129660}, -- 1FA70..1FA7C {129664, 129674}, -- 1FA80..1FA8A {129678, 129734}, -- 1FA8E..1FAC6 {129741, 129756}, -- 1FACD..1FADC {129759, 129770}, -- 1FADF..1FAEA {129775, 129784}, -- 1FAEF..1FAF8 {129792, 129938}, -- 1FB00..1FB92 {129940, 130042}, -- 1FB94..1FBFA {917536, 917631}, -- E0020..E007F } --[[--------------------------< S P E C I A L S _ T >--------------------------------------------------------- list of individual language-specific non-Latn and non-Zyyy codepoints; these codepoints commonly used in transliterations. This list is manually currated so is most likely incomplete. keys to <specials_t> are decimal codepoints; other keys are language tags (always lowercase) of language transliterations that use these non-Latn codepoints. ]] local specials_t = { [788] = { -- U+0314: COMBINING REVERSED COMMA ABOVE ["hy"] = true, -- Armenian }, [794] = { -- U+031A: COMBINING LEFT ANGLE ABOVE ["ltc"] = true, -- Middle Chinese; is this really IPA? }, [795] = { -- U+031B: COMBINING HORN ["th"] = true, -- Thai }, [806] = { -- U+0326: COMBINING COMMA BELOW ["ab"] = true, -- Abkhaz ["kca"] = true, -- Khanty ["xal"] = true, -- Kalmyk or Oirat }, [807] = { -- U+0327: COMBINING CEDILLA ["fa"] = true, -- Persian }, [809] = { -- U+0329: COMBINING VERTICAL LINE BELOW ["ab"] = true, -- Abkhaz ["sa"] = true, -- Sanskrit }, [815] = { -- U+032F: COMBINING INVERTED BREVE BELOW ["mong"] = true, -- Mongolian ["xsc"] = true, -- Scythian }, [818] = { -- U+0332: COMBINING LOW LINE ["ar"] = true, -- Arabic ["hbo"] = true, -- Ancient Hebrew ["he"] = true, -- Hebrew ["jpa"] = true, -- Jewish Palestinian Aramaic ["mdh"] = true, -- Maguindanaon ["otk"] = true, -- Old Turkish }, [831] = { -- U+033F: COMBINING DOUBLE OVERLINE ["mnp"] = true, -- Northern Min Chinese, Jian'ou dialect }, [855] = { -- U+0357: COMBINING RIGHT HALF RING ABOVE ["egy"] = true, -- Ancient Egyptian }, [863] = { -- U+035F: COMBINING DOUBLE MACRON BELOW ["am"] = true, -- Amharic ["ar"] = true, -- Arabic ["dv"] = true, -- Dhivehi, Divehi, or Maldivian ["fa"] = true, -- Persian ["hi"] = true, -- Hindi ["inc"] = true, -- Indic languages ["ur"] = true, -- Urdu }, [864] = { -- U+0360: COMBINING DOUBLE TILDE ["hi"] = true, -- Hindi }, [865] = { -- U+0361: COMBINING DOUBLE INVERTED BREVE ["be"] = true, -- Belarusian ["ltc"] = true, -- Middle Chinese; is this really IPA? ["ru"] = true, -- Russian ["rue"] = true, -- Rusyn ["sem"] = true, -- Semitic languages ["sit"] = true, -- Sino-Tibetan languages ["tt"] = true, -- Tatar }, [916] = { -- U+0394: GREEK CAPITAL LETTER DELTA ["xsc"] = true, -- Scythian ["xsc-x-pontic"] = true, -- Pontic Scythian }, [920] = { -- U+0398: GREEK CAPITAL LETTER THETA ["ae"] = true, -- Avestan }, [934] = { -- U+03A6: GREEK CAPITAL LETTER PHI ["xle"] = true, -- Lemnian }, [945] = { -- U+03B1: GREEK SMALL LETTER ALPHA ["apc"] = true, -- Levantine Arabic }, [946] = { -- U+03B2: GREEK SMALL LETTER BETA ["ae"] = true, -- Avestan ["gha"] = true, -- Ghadamès ["ougr"] = true, -- Old Uyghur ["sem"] = true, -- Semitic languages ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["wuu"] = true, -- Shanghainese variety of Wu Chinese }, [947] = { -- U+03B3: GREEK SMALL LETTER GAMMA ["ae"] = true, -- Avestan ["ltc"] = true, -- Late Middle Chinese ["mn"] = true, -- Mongolian ["och"] = true, -- Old Chinese ["ougr"] = true, -- Old Uyghur ["pal"] = true, -- Middle Persian ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["syr"] = true, -- Syriac ["xal"] = true, -- Kalmyk or Oirat ["xng"] = true, -- Middle Mongolian ["xsc"] = true, -- Scythian ["ydg"] = true, -- Yidgha ["mong"] = true, -- Mongolian }, [948] = { -- U+03B4: GREEK SMALL LETTER DELTA ["ae"] = true, -- Avestan ["ougr"] = true, -- Old Uyghur ["sog"] = true, -- Sogdian ["sogd"] = true, -- Sogdian ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["xpr"] = true, -- Parthian ["xsc"] = true, -- Scythian ["xsc-x-pontic"] = true, -- Pontic Scythian }, [952] = { -- U+03B8: GREEK SMALL LETTER THETA ["ae"] = true, -- Avestan ["ba"] = true, -- Bashkir ["cms"] = true, -- Messapic ["ett"] = true, -- Etruscan ["hur"] = true, -- Halkomelem ["ira"] = true, -- Iranian languages ["my"] = true, -- Burmese ["pal"] = true, -- Middle Persian (Pahlavi) ["peo"] = true, -- Old Persian ["sa"] = true, -- Sanskrit ["sem"] = true, -- Semitic languages ["syc"] = true, -- Classical Syriac ["syr"] = true, -- Syriac ["xme"] = true, -- Median ["xpg"] = true, -- Phrygian ["xpr"] = true, -- Parthian ["xsc"] = true, -- Scythian }, [955] = { -- U+03BB: GREEK SMALL LETTER LAMDA ["xcr"] = true, -- Carian ["xld"] = true, -- Lydian }, [963] = { -- U+03C3: GREEK SMALL LETTER SIGMA ["ett"] = true, -- Etruscan }, [964] = { -- U+03C4: GREEK SMALL LETTER TAU ["xld"] = true, -- Lydian }, [966] = { -- U+03C6: GREEK SMALL LETTER PHI ["ett"] = true, -- Etruscan }, [967] = { -- U+03C7: GREEK SMALL LETTER CHI ["ett"] = true, -- Etruscan ["gem"] = true, -- Germanic languages ["hur"] = true, -- Halkomelem ["kbd"] = true, -- Kabardian ["ltc"] = true, -- Late Middle Chinese ["och"] = true, -- Old Chinese ["xlc"] = true, -- Lycian ["xle"] = true, -- Lemnian }, [968] = { -- U+03C8: GREEK SMALL LETTER PSI ["ett"] = true, -- Etruscan }, [977] = { -- U+03D1: GREEK THETA SYMBOL (cursive form) ["ae"] = true, -- Avestan ["ira"] = true, -- Iranian languages ["peo"] = true, -- Old Persian ["xme"] = true, -- Median ["xsc"] = true, -- Scythian ["xsc-x-pontic"] = true, -- Pontic Scythian }, [1098] = { -- U+044A: CYRILLIC SMALL LETTER HARD SIGN ["ady"] = true, -- Adyghe ["cu"] = true, -- Church Slavic ["zls"] = true, -- South Slavic languages }, [1100] = { -- U+044C: CYRILLIC SMALL LETTER SOFT SIGN ["az"] = true, -- Azerbaijani ["cu"] = true, -- Church Slavonic ["dng"] = true, -- Dungan ["ru"] = true, -- Russian ["tt"] = true, -- Tatar ["tyv"] = true, -- Tuvinian }, [1278] = { -- U+04FE: CYRILLIC CAPITAL LETTER HA WITH STROKE ["av"] = true, -- Avar }, [1279] = { -- U+04FF: CYRILLIC SMALL LETTER HA WITH STROKE ["av"] = true, -- Avar }, [8113] = { -- U+1FB1: GREEK SMALL LETTER ALPHA WITH MACRON ["apc"] = true, -- Levantine Arabic }, [8190] = { -- U+1FFE: GREEK DASIA ["ar"] = true, -- Arabic (Ayin) ["xcl"] = true, -- Classical Armenian }, [19978] = { -- U+4E0A: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [20837] = { -- U+5165: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [21435] = { -- U+53BB: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [24179] = { -- U+5E73: [CJK Unified Ideographs] ["wuu"] = true, -- Wu Chinese tone marker }, [38451] = { -- U+9633: [CJK Unified Ideographs] (Yang) ["wuu"] = true, -- Suzhou dialect of Wu Chinese tone marker --[[Suzhou dialect#Tones]] }, [38452] = { -- U+9634: [CJK Unified Ideographs] (Yin) ["wuu"] = true, -- Suzhou dialect of Wu Chinese tone marker --[[Suzhou dialect#Tones]] }, [65056] = { -- U+FE20: COMBINING LIGATURE LEFT HALF ["ru"] = true, -- Russian }, [65057] = { -- U+FE21: COMBINING LIGATURE RIGHT HALF ["ru"] = true, -- Russian }, } --[[--------------------------< E X P O R T S >--------------------------------------------------------------- ]] return { ranges_t = ranges_t, singles_t = singles_t, specials_t = specials_t, sizeof_ranges_t = #ranges_t, } dc83p4l9k8mwwdqbirq3l5ieeolwkb8 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Coords 10 173267 1377718 2018-02-23T16:29:42Z en>Primefac 0 Changed protection level for "[[Template:Coords]]": [[WP:HIGHRISK|high-risk]] template with 4000+ transclusions ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite)) 1377718 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Coord]] {{Rcat shell|{{R from modification}}}} 06839ly4it0wlt508fk18o88f8r9an4 1377719 1298768 2026-07-30T06:05:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Coords]] 1298768 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Coord]] amgxe5l1eua3cd7g4x341bktjxq0q36 ಅನುರಾಧಾ ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ 0 178540 1377679 1334783 2026-07-29T12:40:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377679 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ|name=ಅನುರಾಧಾ ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ|image=|image_size=|caption=ಅನುರಾಧಾ ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|spouse=ಮಂಡಯಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ <ref>{{cite web |date=June 2010 |title=Battery on Board |url=http://www-personal.umich.edu/~dsbaero/editorials/2010-BatteryOnBoard.pdf |access-date=May 4, 2021 |website=personal.umich.edu}}</ref>|fields=ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|workplaces=[[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]<br />[[ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜು]]<br />[[ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]|alma_mater=[[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ]] (ಬಿ.ಇ.) [[ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] (ಪಿಎಚ್.ಡಿ.)|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಥೆಯರಿ (ಸಕ್ರಿಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ)|website={{URL|http://meche.mit.edu/people/faculty/aanna@mit.edu}}|awards=IEEE ಫೆಲೋ (2002), ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ (IISc, 2021)}} '''ಅನುರಾಧಾ ಎಂ. ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ''' ಅವರು ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಥಿಯರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ]]. 1996 ರಿಂದ, ಅವರು [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |date=May 15, 1996 |title=29 named associate professors |url=https://news.mit.edu/1996/professors-0515 |access-date=May 4, 2021 |website=news.mit.edu}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ]] ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಆಕ್ಟಿವ್ ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯ (ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗುಂಪು) ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Directory {{!}} MIT - Massachusetts Institute of Technology |url=http://web.mit.edu/directory/?id=aanna&d=mit.edu&ln=Annaswamy&gn=Anuradha |access-date=2021-09-25 |website=web.mit.edu}}</ref> <ref>{{Cite web |title=An immersive experience in industry |url=https://news.mit.edu/2019/immersive-engineering-experience-industry-0919 |access-date=2021-09-25 |website=MIT News {{!}} Massachusetts Institute of Technology |language=en}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ 1979 ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು|ಐಐಎಸ್ಸಿ]] ಇಂದ ಬಿಇ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಅವರು 1985 ರಲ್ಲಿ ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು <ref name="MIT bio">{{Cite web |title=Anuradha Annaswamy |url=http://meche.mit.edu/people/faculty/aanna%40mit.edu |access-date=May 4, 2021 |website=meche.mit.edu}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನಿಟ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಇಗ್ನಾಸಿಯೊ ಪೆರೆಜ್-ಅರಿಯಾಗಾ ಅವರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ, "ವಿದ್ಯುತ್-ಅನಿಲ ICI ನ ಗಣಕ ಮಾದರಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕದ ಕಡೆಗೆ" (Towards resilient computational models of electricity-gas ICI) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ £1,783,855 ಮೌಲ್ಯದ ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Designing infrastructure with resilience from disruptions and disasters |url=https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=132852 |access-date=2021-09-25 |website=www.nsf.gov |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |title=NSF Award Search: Award # 1441301 - RIPS Type 2: Collaborative Research: Towards resilient computational models of electricity-gas ICI |url=https://www.nsf.gov/awardsearch/showAward?AWD_ID=1441301 |access-date=2021-09-25 |website=www.nsf.gov |language=en}}</ref> ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿ 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 18,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇತರರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":0">{{Cite web |title=Anuradha Annaswamy |url=https://scholar.google.com/citations?user=hyLglJ4AAAAJ&hl=en |access-date=2021-09-25 |website=scholar.google.com}}</ref> ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ h-ಸೂಚ್ಯಂಕ ಮತ್ತು i10-ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು, ಕ್ರಮವಾಗಿ 56 ಮತ್ತು 210. <ref name=":0" /> ಅಣ್ಣಾಸ್ವಾಮಿಯವರ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ (5,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು), "''ಸ್ಥಿರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು" (Stable adaptive systems)'', ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲಿನದು ಆಗಿದೆ. <ref name=":0" /> <ref name=":1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Narendra |first=Kumpati S. |url=https://books.google.com/books?id=CRJhmsAHCUcC&pg=PP1 |title=Stable Adaptive Systems |last2=Annaswamy |first2=Anuradha M. |date=2012-07-12 |publisher=Courier Corporation |isbn=978-0-486-14142-8 |language=en}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * 2024 ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, IEEE ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * 2023 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, "ಆನ್ಯುವಲ್ ರಿವ್ಯೂಸ್ ಇನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌"ನ IFAC ಜರ್ನಲ್ * 2021 ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ (Distinguished Alumni), ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (IISc)<ref>{{cite web |title=IISc Distinguished Alumnus/alumna Award |url=https://iisc.ac.in/about/awards/iisc-distinguished-alumnusalumna-award/#:~:text=Dr%20Anuradha%20M%20Annaswamy%2C%20%C2%A0Research%20Scientist%20at%20the%20Massachusetts%20Institute%20of%20Technology%2C%20USA%2C%202021 |access-date=Feb 28, 2026 |website=iisc.ac.in |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208154220/https://iisc.ac.in/about/awards/iisc-distinguished-alumnusalumna-award/#:~:text=Dr%20Anuradha%20M%20Annaswamy%2C%20%C2%A0Research%20Scientist%20at%20the%20Massachusetts%20Institute%20of%20Technology%2C%20USA%2C%202021 |url-status=dead }}</ref> * 2017 ಫೆಲೋ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ (IFAC) * 2017 ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ, IEEE ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * 2016 IEEE ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸದಸ್ಯೆ<ref>{{cite web |title=IEEE CSS Distinguished Member Award |url=http://ieeecss.org/awards/distinguished-member-award |access-date=May 4, 2021 |website=ieeecss.org}}</ref> * 2010 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, IEEE ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ * 2008 ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಜೂಲಿಯಸ್ ಗ್ರೋಯೆನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ * 2008 ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಿಶರ್ ಫೆಲೋ, ಮ್ಯೂನಿಚ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (TUM)-ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ * 2002 [[ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನೀರ್ಸ್|IEEE]] ಫೆಲೋ - "ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಥಿಯರಿ, ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಕ್ರಿಯ-ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ."<ref>{{cite web |date=December 12, 2001 |title=Three named IEEE Fellows |url=https://news.mit.edu/2001/IEEE-1212 |access-date=May 4, 2021 |website=news.mit.edu}}</ref> * 1988 ಜಾರ್ಜ್ ಆಕ್ಸೆಲ್ಬಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, IEEE ಟ್ರಾನ್ಸ್. ಆಟೋಮ್. ಕಂಟ್ರೋಲ್ == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * Stable adaptive systems. Kumpati S Narendra, and '''Anuradha M Annaswamy'''. 2012. Courier Corporation.<ref name=":1"/> * A new adaptive law for robust adaptation without persistent excitation. Kumpatis Narendra and '''Anuradham Annaswamy.''' 1987. IEEE Transactions on Automatic control. 32(2):134-145. * Response of a laminar premixed flame to flow oscillations: A kinematic model and thermoacoustic instability results. M Fleifil, '''Anuradha M Annaswamy''', ZA Ghoneim, Ahmed F Ghoniem. 1996. Combustion and flame. 106(4):487-510. * Adaptive control of quadrotor UAVs: A design trade study with flight evaluations. Zachary T Dydek, '''Anuradha M Annaswamy''', Eugene Lavretsky. 2012. IEEE Transactions on control systems technology. 21(4): 1400-1406. * Cyber-Physical-Human Systems: Fundamentals and Applications. Sarah K., '''Anuradha Annaswamy''', Pramod P., Francoise Lamnabhi-Lagarrigue. 2022 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Google Scholar id|hyLglJ4AAAAJ}}{{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 50kgxq42bsr4fs6940d58yu648x3g6f ಅಯ್ಯಂತೋಳೆ ಕಾರ್ತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ 0 179794 1377685 1377347 2026-07-29T15:47:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377685 wikitext text/x-wiki {{Short description|Hindu temple in Kerala, India}} {{Orphan|date=April 2023}} {{Use dmy dates|date=May 2023}} {{Use Indian English|date=May 2023}} {{Infobox Hindu temple | name = Ayyanthole Karthyayani Temple | image = | image_alt = | caption = ಅಯ್ಯಂತೋಳೆ ಕಾರ್ತ್ಯಾಯಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | map_type = <!-- India Kerala --> | map_caption = Location in Kerala | coordinates ={{Coord|type:event|format=dms|display=inline,title}} | country = [[India]] | state = [[Kerala]] | district = [[Thrissur District]] | location = City of [[Thrissur]] | elevation_m = | deity = [[Bhagavathi]] | festivals= [[Thrissur Pooram]], Thrukkarthika Maholsavam | architecture = [[Kerala]] }} {{databox}} '''[[ಅಯ್ಯಂತೋಳೆ]] ಕಾರ್ತ್ಯಾಯಿನಿ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ'''ವು [[ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತೃಶೂರ್]] ನಗರದ ಅಯ್ಯಂತೋಳ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಕೊಚ್ಚಿನ್]] ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೇರಳದ 108 [[ದುರ್ಗಾ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ [[ತೃಶೂರ್]] ಪೂರಂ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚೆಂಬುಕ್ಕಾವು]] ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವತಿಯನ್ನು, ಅಯ್ಯಂತೋಳ್ ಕಾರ್ತ್ಯಾಯನಿ ಭಗವತಿಯ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ (ತಂಗಿ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Ayyanthole Karthyayani Bhagavathy Temple |url=https://thrissurpooramfestival.com/ayyanthole_temple.php |publisher=The Kerala Temples}}come </ref><ref>{{cite web |title=Cochin Devaswom Board Temples |url=https://www.egazette.kerala.gov.in/pdf/2008/52/part4/devaswam.pdf |publisher=kerala.gov.in |access-date=25 ಜುಲೈ 2026 |archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412214516/https://www.egazette.kerala.gov.in/pdf/2008/52/part4/devaswam.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ [[ಯೋಗಮಾಯೆ]]. ಈಕೆ [[ಯಶೋದೆ]] ಮತ್ತು [[ನಂದಗೋಪ]]ರಿಗೆ ಜನಿಸಿದಳು ಹಾಗೂ ದಿವ್ಯ ವಾಣಿಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಈಕೆಯನ್ನು ಮಥುರೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು [[ಗೋಕುಲ]]ಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ----[[ಕಂಸ]]ನು ಬಂದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಗಂಡು ಮಗುವಿನ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಆ ಮಗುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ದೇವಿಯು ಕಂಸನ ಹೆಗಲಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿ (ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು), ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಬರಲಿರುವ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದಳು. ---- == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ ತ್ರಿಶೂರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದುರ್ಗ ದೇವಸ್ಥಾನ]] bsmid7vv8n9bvqa7jvwq6htkyiqq797 ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳು 0 179837 1377810 1377308 2026-07-30T11:36:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377810 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox historic site | name = ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳು | native_name = ഇടക്കൽ ഗുഹകൾ | native_name_lang = ಮಲಯಾಳಂ | other_name = | image = {{Photomontage | photo1a = Edakkal Cave.jpg | photo2a = Edakkal caves.JPG | photo2b = Cave at Edakkal(Inside).JPG | photo3a = Edakkal Caves 0423.jpg | photo3b = View from edakkal caves 03.jpg | size = 220 | position = center | spacing = 3 | color = #FFFFFF | border = 3 | color_border = green }} | image_size = | alt = | caption = | image_map = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_alt = ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳು | pushpin_caption = ಕೇರಳ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|11|37|28.81|N|76|14|8.88|E|display=inline,title}} | gbgridref = | pushpin_label = | location = [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ]] | region = [[ಭಾರತ]] | type = | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | builder = | material = | built = [[6ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ BC|6000 BC]]-[[1700s BC (decade)|1700 BC]] | abandoned = | epochs = <!-- actually displays as "Periods" --> | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | discovered = 1890ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್ ಫಾಸೆಟ್ | excavations = | archaeologists = | condition = | owner = | management = | public_access = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architecture = | notes = }} {{Keralahistory}} '''ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳು''' [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿಯಲ್ಲಿನ ದೂರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು [[ಅಂಬುಕುಟ್ಟಿ ಮಲ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ {{convert|1200 |m|ft|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿವೆ, ಇದು [[ಮೈಸೂರು]]ನ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ|ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ]] ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 6,000 BCE ಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಕೆತ್ತನೆಯ ಶಿಲಾಲಿಪಿಗಳಿವೆ,<ref>{{Cite web |url=http://globalvisiontours.com/kerala/wayanad/edakkal-caves.aspx |title=Edakkal Caves&#124;Places Around in Wayanad |access-date=18 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170720031335/http://www.globalvisiontours.com/kerala/wayanad/edakkal-caves.aspx |archive-date=20 July 2017 |url-status=usurped }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article2331087.ece |title=Protecting megaliths to keep history alive ''The Hindu'' daily |website=[[The Hindu]] |access-date=18 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110901110525/http://www.thehindu.com/arts/history-and-culture/article2331087.ece |archive-date=1 September 2011 |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ನವಶಿಲಾಯುಗ]]ದ ಮಾನವನಿಂದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ವಸಾಹತಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2007/10/28/stories/2007102851830300.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20071029212550/http://www.hindu.com/2007/10/28/stories/2007102851830300.htm | url-status=dead | archive-date=2007-10-29 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=Archaeologists rock solid behind Edakkal Cave | date=2007-10-28}}</ref> ಎಡಕ್ಕಲ್ನ [[ಶಿಲಾಯುಗ]]ದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಕೇರಳದಲ್ಲೇ [[ಕೊಲ್ಲಂ]]ನ ಶೆಂತುರಿನಿ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಿಂದ ತಿಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://wayanad.nic.in/edakkalcave.htm |title=Edakkal Caves |publisher=Wayanad.nic |access-date=2007-04-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060529222201/http://wayanad.nic.in/edakkalcave.htm |archive-date=29 May 2006 }}</ref> ಕೇರಳದ ಶೆಂತುರಿನಿ (ಶೆಂದುರ್ನಿ) ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಹಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಧ್ಯಶಿಲಾಯುಗದ (ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ) ಕಾಲದವು. == ಶಿಲಾಲಿಪಿಗಳು == ಇವು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸುಮಾರು {{convert|96|ft|m|abbr=on}} ಉದ್ದ ಮತ್ತು {{convert|22|ft|m|abbr=on}} ಅಗಲ, {{convert|30|ft|m|adj=mid|-ಆಳ}}ದ ಬಿರುಕು ಅಥವಾ ಬಂಡೆಯ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಂಡೆಯ ತುಂಡೊಂದು ಮುಖ್ಯ ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಬಿರುಕಿನ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಟನ್ ತೂಕದ ಬಂಡೆಯಿದ್ದು, ಅದು ಬಿರುಕನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಗುಹೆಯ 'ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ'ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಕೃತಿಗಳು, ಮಾನವರು ಬಳಸಿದ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ವಸಾಹತಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.wyd.kerala.gov.in/places.htm |title = Edakkal Cave |publisher = Kerala gov |access-date = 2007-04-07 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070403172735/http://www.wyd.kerala.gov.in/places.htm |archive-date = 2007-04-03 }}</ref> ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ [[ಶಿಲಾಲಿಪಿ]]ಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವು 8,000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನದಾಗಿರಬಹುದು. ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ವಾಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂದು ಪುರಾವೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.edakkal.com/ |title=Edakkal Caves |publisher=Edakkal Caves Website |access-date=2007-04-07 }}</ref> ಈ ಗುಹೆಗಳನ್ನು 1890ರಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಫ್ರೆಡ್ ಫಾಸೆಟ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವುಗಳ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದು, ವಿದ್ವಾಂಸರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/04/06/stories/2006040602020200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071109150447/http://www.hindu.com/2006/04/06/stories/2006040602020200.htm |url-status=dead |archive-date=2007-11-09 |title=Throwing new light on Edakkal Caves |access-date=2007-04-07 |location=Chennai, India |newspaper=[[The Hindu]] |date=2006-04-06 }}</ref> == ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == ಗುಹೆಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6,000 ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ]]ದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1,000 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಗುಂಪು [[ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article142152.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20130926052348/http://newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/article142152.ece |url-status=dead |archive-date=26 September 2013 |title='Edakkal cave findings related to Indus Valley civilization |newspaper=The New Indian Express |date=2009-10-22 |access-date=2012-08-17}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/26510292/Sarasvati-River-Indus-Script-Ancient-Village-Or |title=Sarasvati River Indus Script Ancient Village Or |publisher=Scribd.com |access-date=2012-08-17 |archive-date=5 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105071155/http://www.scribd.com/doc/26510292/Sarasvati-River-Indus-Script-Ancient-Village-Or |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Symbols-akin-to-Indus-valley-culture-discovered/Article1-459163.aspx |title=Symbols akin to Indus valley culture discovered |publisher=Hindustan Times |date=2009-09-29 |access-date=2012-08-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110128222211/http://www.hindustantimes.com/Symbols-akin-to-Indus-valley-culture-discovered/Article1-459163.aspx |archive-date=2011-01-28 }}</ref> ''ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ''ಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ರಾಘವ ವರಿಯರ್]] ಅವರು "ಜಾರ್ ಕಪ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮನುಷ್ಯ" ಎಂಬ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಈ ಕಂಡುಹಿಡುವಳಿಯು ಹರಪ್ಪಾ ನಾಗರಿಕತೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡಕ್ಕಲ್ನ "ಜಾರ್ ಕಪ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮನುಷ್ಯ" ಚಿಹ್ನೆಯು ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿರುವವುಗಳಿಗಿಂತ ಸಿಂಧೂ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರೀ ವರಿಯರ್ ಅವರು "ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹರಪ್ಪಾ ನಾಗರಿಕತೆಯಂತೆಯೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಸಾರವು ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಹೋಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು." ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. [[ಸಿಂಧೂ ಲಿಪಿ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ]] ಲಿಪಿಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸ [[ಇರವತಂ ಮಹಾದೇವನ್]] ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡುವಳಿಗಳು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು "ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/states/article26324.ece | location=Chennai, India | work=The Hindu | title=Symbols akin to Indus valley culture discovered in Kerala | date=2009-09-29}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಶಿಲಾಲಿಪಿ]] * [[ಬಂಡೆಯ ಕಲೆ]] * [[ಭಿಂಬೇಟ್ಕಾದ ಬಂಡೆಯ ಆಶ್ರಯಗಳು]] * [[ಎಡಕ್ಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ]] == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:Edakkal Stone Age Carving.jpg|[[ಶಿಲಾಯುಗ]]ದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು File:Petroglyphs in Edakkal Caves.jpg|ಸುಮಾರು 6000 BC ಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ [[ಶಿಲಾಲಿಪಿ]]ಗಳು File:Ambukuthi mala.jpg|ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ File:View from the Edakkal caves.jpg|ಎಡಕ್ಕಲ್ ಗುಹೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೋಟ File:Edakkal, Wayanad, Kerala, India. (4649462247).jpg|ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವುದು File:Kadamba inscription from Kerala.jpg|ಎಡಕ್ಕಲ್ (ಉತ್ತರ ಕೇರಳ) ನಿಂದ ಕದಂಬ ಅರಸ ವಿಷ್ಣುವರ್ಮನ ({{Circa|5ನೇ}}-6ನೇ ಶತಮಾನ CE) ಪ್ರಾಕೃತ ಗ್ರಂಥ ಶಾಸನ </gallery> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|Edakkal Caves}} * [https://web.archive.org/web/20091003011154/http://www.hindu.com/mp/2006/02/18/stories/2006021801090300.htm ಒಂದು ಇತಿಹಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20060818112024/http://www.cave-biology.org/ cave-biology.org]}} ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುಹಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ (ಬಯೋಸ್ಪೆಲಿಯಾಲಜಿ). * [http://www.keralatourism.org/wayanad/edakkal-caves-ambukuthi-hills.php ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190704035008/http://www.keralatourism.org/wayanad/edakkal-caves-ambukuthi-hills.php |date=2019-07-04 }} [[Category:ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು]] [[Category:ಕೇರಳದ ಗುಹೆಗಳು]] [[Category:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗುಹೆಗಳು]] [[Category:ಕೇರಳದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[Category:ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ]] [[Category:ಕೇರಳದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] [[Category:ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ]] [[Category:ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] n9kv7qn2dn2nopddij5xz7of8w8lipp ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Srikanth d soza 3 179904 1377678 2026-07-29T12:25:23Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377678 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Srikanth d soza}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೫, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 81b9lnn0frbugtn1j84bfqfe3fyzojz ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಐಶ್ವರ್ಯ 3 179905 1377680 2026-07-29T13:21:30Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377680 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಐಶ್ವರ್ಯ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) igsvofgnjoe0yz2isplwe30cnxclwj2 ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಮಾಕತೇಶ ಬಿರಾದಾರ (ಗೊರವಗುಂಡಗಿ) 3 179906 1377683 2026-07-29T15:12:34Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377683 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಮಾಕತೇಶ ಬಿರಾದಾರ (ಗೊರವಗುಂಡಗಿ)}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೨, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) gu57rsu0ft2bso7vnpxt31h5y2f6fkq ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahesh 7204 3 179907 1377686 2026-07-29T16:22:41Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377686 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Mahesh 7204}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೨, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 3ko4bn04lg18kapgb1fo16f7y2xg4iu ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shashidhar kumbar 3 179908 1377689 2026-07-30T00:45:59Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377689 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shashidhar kumbar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೧೫, ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) e81npvnipqtvl5b7lu00gxe6920f2fa ವಾರ್ಕಳ ಸಮುದ್ರತೀರ 0 179909 1377701 2026-07-30T06:03:24Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರ}} {{Infobox beach | name = ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ | other_name = ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್ | image = Varkala beach from above.jpg | caption = ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನ ಮೇಲುನೋಟ | location = [[ವರ್ಕಲಾ]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | coordina... 1377701 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರ}} {{Infobox beach | name = ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ | other_name = ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್ | image = Varkala beach from above.jpg | caption = ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನ ಮೇಲುನೋಟ | location = [[ವರ್ಕಲಾ]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | coordinates = {{coord|8.73|N|76.71|E|display=inline,title}} | length = | beach_number = | access = | patrolled = | activities = ಈಜು, ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಪ್ಯಾರಾಸೇಲಿಂಗ್, ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ದೋಣಿ ಸವಾರಿ | cities = [[ವರ್ಕಲಾ]] | pushpin_map = India Kerala | pushpin_map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | pushpin_label_position = left }} [[File:Varkala Beach.jpg|thumb|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ]] [[File:Varkala natural spring.JPG|thumb|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆ]] '''ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್''' ('''ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ವರ್ಕಲಾ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಡಲತೀರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ |title=Varkala Beach, Thiruvananthapuram |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-07-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://trivandrum.nic.in/en/tehsil/varkala/ |title=Varkala {{!}} District Thiruvananthapuram, Government of Kerala {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-07-29}}</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/watch-locals-tourists-save-stranded-whale-shark-at-varkala-beach-in-kerala-9796381 ... ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ...]</ref> ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಭಾಗವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. "ಪಾಪನಾಶಮ್" ಎಂಬ ಪದವು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]ನಲ್ಲಿ "ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು" ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ಜನ್ಮದ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ವರ್ಕಲಾ {{Coord|8.73|N|76.71|E}} ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|title=Maps, Weather, and Airports for Varkkallai, India|website=fallingrain.com|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205232544/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|archive-date=5 February 2018|url-status=live}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್.<ref>http://www.karthikaplaza.com/varkala.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310071242/http://www.karthikaplaza.com/varkala.html |date=10 March 2010 }} | ವರ್ಕಲಾ ಮಾಹಿತಿ</ref> ಈ ಬಂಡೆಗಳು ತೃತೀಯಕ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ದೋಣಿ ಸವಾರಿ, [[ಪ್ಯಾರಾಸೇಲಿಂಗ್]], [[ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thequint.com/india/2017/06/22/top-10-places-to-visit-in-kerala|title=Head Straight to Kerala, God's Own Country, for a Perfect Vacation|website=thequint.com|access-date=31 August 2018}}</ref> ಬಂಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಡೆದಾಡುವ ಹಾದಿಯಿದ್ದು, ಅದರ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲುಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವಿದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆ ಇಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯ ಬಹಳ ರಮಣೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಸಾರ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಬೀಚ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವು [[ವಿಷ್ಣು]]ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ಆರಾಟ್ಟು' ಎಂಬ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/varkala/janardhana-temple--arattu-festival.php|title=Arattu Festival, Janardhana Temple, Varkala, Thiruvananthapuram, Kerala – Kerala Tourism|website=keralatourism.org|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122020119/http://www.keralatourism.org/varkala/janardhana-temple--arattu-festival.php|archive-date=22 January 2018|url-status=live}}</ref> ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]]ವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Panoramic_view_of_varkala_beach_cliff.jpg|thumb|center|800px|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ಬಂಡೆಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] * '''ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್)''' – ಬಂಡೆಗಳ ನೋಟವುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯ ಕಡಲತೀರ. * '''ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ''' – ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 1 ಕಿಮೀ ದೂರ. * '''ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ''' – ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿಮೀ ದೂರ. * '''ಕಪ್ಪಿಲ್ ಲೇಕ್''' – ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತವಾದ ಸರೋವರ. * '''ಅಂಜುತೆಂಗು ಬೀಚ್''' – ಸುಮಾರು 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸುಂದರ ಕಡಲತೀರ. ==ಸಾರಿಗೆ== [[ವರ್ಕಲಾ ಶಿವಗಿರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ== <gallery> വർക്കല ക്ലിഫ്.jpg|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ಬಂಡೆ Varkala natural spring.JPG|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆ Karkkidaka vavu bali at varkkala.jpg|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಿಡಕ ವಾವು ಬಲಿ ಆಚರಣೆ Varkala. jpg.jpg|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ </gallery> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Varkala Beach}} * [http://indiatourism.ws/kerala/varkala/ ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502232834/http://indiatourism.ws/kerala/varkala/ |date=2 May 2015 }} ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು 360° ಪನೋರಮಾಗಳು * [https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ – ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್] * [https://www.google.com/maps/dir/Varkala+Beach/Janardana+Swami+Temple/Sivagiri+Math,Kappil+Lake,Anjuthengu+Beach/ ವರ್ಕಲಾ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳ ನಕ್ಷೆ (Google Maps)] {{Tourism in Kerala}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಕಳ]] 8glp4anv6wlwwcppdfpl7v4dwa354ow 1377745 1377701 2026-07-30T06:09:42Z A826 72368 1377745 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox beach | name = ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ | other_name = ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್ | image = Varkala beach from above.jpg | caption = ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನ ಮೇಲುನೋಟ | location = [[ವರ್ಕಲಾ]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | coordinates = {{coord|8.73|N|76.71|E|display=inline,title}} | length = | beach_number = | access = | patrolled = | activities = ಈಜು, ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಪ್ಯಾರಾಸೇಲಿಂಗ್, ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ದೋಣಿ ಸವಾರಿ | cities = [[ವರ್ಕಲಾ]] | pushpin_map = India Kerala | pushpin_map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | pushpin_label_position = left }} [[File:Varkala Beach.jpg|thumb|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ]] [[File:Varkala natural spring.JPG|thumb|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆ]] '''ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್''' ('''ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ವರ್ಕಲಾ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಡಲತೀರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ |title=Varkala Beach, Thiruvananthapuram |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-07-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://trivandrum.nic.in/en/tehsil/varkala/ |title=Varkala {{!}} District Thiruvananthapuram, Government of Kerala {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-07-29}}</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/watch-locals-tourists-save-stranded-whale-shark-at-varkala-beach-in-kerala-9796381 ... ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ...]</ref> ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಭಾಗವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. "ಪಾಪನಾಶಮ್" ಎಂಬ ಪದವು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]ನಲ್ಲಿ "ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು" ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ಜನ್ಮದ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ವರ್ಕಲಾ {{Coord|8.73|N|76.71|E}} ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|title=Maps, Weather, and Airports for Varkkallai, India|website=fallingrain.com|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205232544/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|archive-date=5 February 2018|url-status=live}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್.<ref>http://www.karthikaplaza.com/varkala.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310071242/http://www.karthikaplaza.com/varkala.html |date=10 March 2010 }} | ವರ್ಕಲಾ ಮಾಹಿತಿ</ref> ಈ ಬಂಡೆಗಳು ತೃತೀಯಕ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ದೋಣಿ ಸವಾರಿ, [[ಪ್ಯಾರಾಸೇಲಿಂಗ್]], [[ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thequint.com/india/2017/06/22/top-10-places-to-visit-in-kerala|title=Head Straight to Kerala, God's Own Country, for a Perfect Vacation|website=thequint.com|access-date=31 August 2018}}</ref> ಬಂಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಡೆದಾಡುವ ಹಾದಿಯಿದ್ದು, ಅದರ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲುಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವಿದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆ ಇಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯ ಬಹಳ ರಮಣೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಸಾರ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಬೀಚ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವು [[ವಿಷ್ಣು]]ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ಆರಾಟ್ಟು' ಎಂಬ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/varkala/janardhana-temple--arattu-festival.php|title=Arattu Festival, Janardhana Temple, Varkala, Thiruvananthapuram, Kerala – Kerala Tourism|website=keralatourism.org|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122020119/http://www.keralatourism.org/varkala/janardhana-temple--arattu-festival.php|archive-date=22 January 2018|url-status=live}}</ref> ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]]ವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Panoramic_view_of_varkala_beach_cliff.jpg|thumb|center|800px|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ಬಂಡೆಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] * '''ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್)''' – ಬಂಡೆಗಳ ನೋಟವುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯ ಕಡಲತೀರ. * '''ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ''' – ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 1 ಕಿಮೀ ದೂರ. * '''ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ''' – ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿಮೀ ದೂರ. * '''ಕಪ್ಪಿಲ್ ಲೇಕ್''' – ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತವಾದ ಸರೋವರ. * '''ಅಂಜುತೆಂಗು ಬೀಚ್''' – ಸುಮಾರು 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸುಂದರ ಕಡಲತೀರ. ==ಸಾರಿಗೆ== [[ವರ್ಕಲಾ ಶಿವಗಿರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ== <gallery> വർക്കല ക്ലിഫ്.jpg|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ ಬಂಡೆ Varkala natural spring.JPG|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆ Karkkidaka vavu bali at varkkala.jpg|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಿಡಕ ವಾವು ಬಲಿ ಆಚರಣೆ Varkala. jpg.jpg|ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ </gallery> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Varkala Beach}} * [http://indiatourism.ws/kerala/varkala/ ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502232834/http://indiatourism.ws/kerala/varkala/ |date=2 May 2015 }} ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು 360° ಪನೋರಮಾಗಳು * [https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ – ವರ್ಕಲಾ ಬೀಚ್] * [https://www.google.com/maps/dir/Varkala+Beach/Janardana+Swami+Temple/Sivagiri+Math,Kappil+Lake,Anjuthengu+Beach/ ವರ್ಕಲಾ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳ ನಕ್ಷೆ (Google Maps)] {{Tourism in Kerala}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಕಳ]] gnqxu184z6870xf6lyv3zjook164h3p 1377746 1377745 2026-07-30T06:12:42Z A826 72368 1377746 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox beach | name = ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ | other_name = ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್ | image = Varkala beach from above.jpg | caption = ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನ ಮೇಲುನೋಟ | location = [[ವಾರ್ಕಳ]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | coordinates = {{coord|8.73|N|76.71|E|display=inline,title}} | length = | beach_number = | access = | patrolled = | activities = ಈಜು, ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಪ್ಯಾರಾಸೇಲಿಂಗ್, ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ದೋಣಿ ಸವಾರಿ | cities = [[ವಾರ್ಕಳ]] | pushpin_map = India Kerala | pushpin_map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | pushpin_label_position = left }} [[File:Varkala Beach.jpg|thumb|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ]] [[File:Varkala natural spring.JPG|thumb|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆ]] '''ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್''' ('''ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ವಾರ್ಕಳ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕಡಲತೀರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ |title=Varkala Beach, Thiruvananthapuram |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-07-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://trivandrum.nic.in/en/tehsil/varkala/ |title=Varkala {{!}} District Thiruvananthapuram, Government of Kerala {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-07-29}}</ref><ref>[https://www.ndtv.com/india-news/watch-locals-tourists-save-stranded-whale-shark-at-varkala-beach-in-kerala-9796381 ... ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ...]</ref> ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಭಾಗವಾದ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. "ಪಾಪನಾಶಮ್" ಎಂಬ ಪದವು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]ನಲ್ಲಿ "ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು" ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ಜನ್ಮದ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ವಾರ್ಕಳ {{Coord|8.73|N|76.71|E}} ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|title=Maps, Weather, and Airports for Varkkallai, India|website=fallingrain.com|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205232544/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|archive-date=5 February 2018|url-status=live}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್.<ref>http://www.karthikaplaza.com/varkala.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310071242/http://www.karthikaplaza.com/varkala.html |date=10 March 2010 }} | ವಾರ್ಕಳ ಮಾಹಿತಿ</ref> ಈ ಬಂಡೆಗಳು ತೃತೀಯಕ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ದೋಣಿ ಸವಾರಿ, [[ಪ್ಯಾರಾಸೇಲಿಂಗ್]], [[ಜೆಟ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.thequint.com/india/2017/06/22/top-10-places-to-visit-in-kerala|title=Head Straight to Kerala, God's Own Country, for a Perfect Vacation|website=thequint.com|access-date=31 August 2018}}</ref> ಬಂಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಡೆದಾಡುವ ಹಾದಿಯಿದ್ದು, ಅದರ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲುಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ತಿಂಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವಿದೆ. ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆ ಇಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯ ಬಹಳ ರಮಣೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಸಾರ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಬೀಚ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವು [[ವಿಷ್ಣು]]ನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ 'ಆರಾಟ್ಟು' ಎಂಬ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/varkala/janardhana-temple--arattu-festival.php|title=Arattu Festival, Janardhana Temple, Varkala, Thiruvananthapuram, Kerala – Kerala Tourism|website=keralatourism.org|access-date=31 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122020119/http://www.keralatourism.org/varkala/janardhana-temple--arattu-festival.php|archive-date=22 January 2018|url-status=live}}</ref> ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]]ವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Panoramic_view_of_varkala_beach_cliff.jpg|thumb|center|800px|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ಬಂಡೆಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ]] * '''ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಮ್ ಬೀಚ್)''' – ಬಂಡೆಗಳ ನೋಟವುಳ್ಳ ಮುಖ್ಯ ಕಡಲತೀರ. * '''ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ''' – ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 1 ಕಿಮೀ ದೂರ. * '''ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ''' – ಬೀಚ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿಮೀ ದೂರ. * '''ಕಪ್ಪಿಲ್ ಲೇಕ್''' – ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತವಾದ ಸರೋವರ. * '''ಅಂಜುತೆಂಗು ಬೀಚ್''' – ಸುಮಾರು 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸುಂದರ ಕಡಲತೀರ. ==ಸಾರಿಗೆ== [[ವಾರ್ಕಳ ಶಿವಗಿರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ಕ್ಕೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ== <gallery> വർക്കല ക്ലിഫ്.jpg|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ಬಂಡೆ Varkala natural spring.JPG|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿಲುಮೆ Karkkidaka vavu bali at varkkala.jpg|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಿಡಕ ವಾವು ಬಲಿ ಆಚರಣೆ Varkala. jpg.jpg|ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ </gallery> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Varkala Beach}} * [http://indiatourism.ws/kerala/varkala/ ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502232834/http://indiatourism.ws/kerala/varkala/ |date=2 May 2015 }} ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು 360° ಪನೋರಮಾಗಳು * [https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ – ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್] * [https://www.google.com/maps/dir/Varkala+Beach/Janardana+Swami+Temple/Sivagiri+Math,Kappil+Lake,Anjuthengu+Beach/ ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳ ನಕ್ಷೆ (Google Maps)] {{Tourism in Kerala}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಕಳ]] cqnst5xyqj6z90g10vux7ey58e9802n ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox beach 10 179910 1377702 2025-01-30T01:13:10Z 162.201.235.201 1377702 wikitext text/x-wiki #redirect [[Template:Infobox landform]] {{r from merge}} {{r with Wikidata item|Q6160706}} l2wu51nrnqfs7mvc9esqltwgiuw2k1r 1377703 1377702 2026-07-30T06:04:20Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_beach]] 1377702 wikitext text/x-wiki #redirect [[Template:Infobox landform]] {{r from merge}} {{r with Wikidata item|Q6160706}} l2wu51nrnqfs7mvc9esqltwgiuw2k1r ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:R with Wikidata item 10 179911 1377706 2025-01-30T01:08:48Z en>Paine Ellsworth 0 no error message needed if the first parameter is used 1377706 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |id = R with Wikidata item |name = From a cross-project redirect |from = a title associated with an item on Wikidata |info = The Wikidata item associated with this page is {{Q|{{{1|}}}}}. {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{#if:{{{1|}}}||{{#if:{{#invoke:wd|label|raw}}|<!--wikidata is linked, no issue-->|{{font color|red|Error: no Wikidata item linked! Either link a Wikidata item or remove this template.}}<includeonly>[[Category:Unlinked Wikidata redirects]]</includeonly>}}}}}} ** Use this template only on [[WP:soft redirect|hard redirect]]s – for soft redirects use {{tl|Soft redirect with Wikidata item}}. |all category=<!--for automatic namespace detection--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> flqg5zhka0kvw0x2lwhiqhxm8s0zsgl 1377707 1377706 2026-07-30T06:04:21Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:R_with_Wikidata_item]] 1377706 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{This is a redirect/rcat}} </noinclude>{{Redirect template |id = R with Wikidata item |name = From a cross-project redirect |from = a title associated with an item on Wikidata |info = The Wikidata item associated with this page is {{Q|{{{1|}}}}}. {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{#if:{{{1|}}}||{{#if:{{#invoke:wd|label|raw}}|<!--wikidata is linked, no issue-->|{{font color|red|Error: no Wikidata item linked! Either link a Wikidata item or remove this template.}}<includeonly>[[Category:Unlinked Wikidata redirects]]</includeonly>}}}}}} ** Use this template only on [[WP:soft redirect|hard redirect]]s – for soft redirects use {{tl|Soft redirect with Wikidata item}}. |all category=<!--for automatic namespace detection--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> flqg5zhka0kvw0x2lwhiqhxm8s0zsgl ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox landform 10 179912 1377708 2026-07-07T03:41:23Z en>Hike395 0 restore styles from before deprecation 1377708 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Infobox landform/styles.css | bodyclass = ib-landform vcard <!--** names, type, and transliterations ** --> | above = <div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname ib-landform-native">{{native name checker|{{{native_name}}}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<div class="nickname ib-landform-other-name">{{{other_name}}}</div>}} | subheader = {{#if:{{{type|}}}|<div class="category">{{{type|}}}</div>|{{main other|[[Category:Pages using Infobox landform with no type]]}}}} | rowclass1 = mergedtoprow ib-landform-official | data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} <!-- ***Image*** --> | rowclass2 = mergedtoprow | data2 = {{#if:{{{image|}}}|<!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage<!-- -->|image={{{image|}}}<!-- -->|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px<!-- -->|alt={{{alt|}}}<!-- -->|title={{if empty|{{{caption|}}}|{{{alt|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{{caption|}}}|<div class="ib-landform-caption">{{{caption|}}}</div>}} }} <!-- ***Map*** --> | rowclass3 = mergedtoprow | data3 = {{#if:{{{map_image|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-settlement-caption">{{{map_caption}}}</div>}} }} <!-- ***Pushpin Map*** --> | rowclass4 = mergedtoprow | data4 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | float = center | default_width = 250 | marksize = 6 | pushpin_label = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} | rowclass5 = mergedtoprow | data5 = {{#invoke:Infobox mapframe | autoWithCaption | onByDefault = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}} | mapframe-area_km2 = {{{area_total_km2|}}} | mapframe-area_mi2 = {{{area_total_sq_mi|}}} | mapframe-area_ha = {{{area_total_ha|}}} | mapframe-area_acre = {{{area_total_acre|}}} | mapframe-length_km = {{{length_km|}}} | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}} | mapframe-width_km = {{{width_km|}}} | mapframe-width_mi = {{{width_mi|}}} | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-marker = natural | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} <!-- ***Coordinates*** --> | rowclass7 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|{{#if:{{{grid_ref|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}}} | data7 = {{#if:{{{coordinates|}}} |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|}}}{{{coor_type|}}}|&#32;({{if empty|{{{coor_pinpoint|}}}|{{{coor_type|}}}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|country={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_ref|}}} }} | rowclass8 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}} | label8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|[[Ordnance Survey National Grid|Grid&nbsp;position]]|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|[[Irish grid reference system|Grid&nbsp;position]]|{{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&nbsp;position}} }} }} | data8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|{{gbm4ibx|{{{grid_ref_UK|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|{{iem4ibx|{{{grid_ref_Ireland|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{{grid_ref|}}}}}}} <!-- ***Location*** --> | rowclass10 = mergedtoprow | label10 = Location | data10 = {{{location|}}} | rowclass11 = mergedrow | label11 = Range | data11 = {{{range|}}} | rowclass12 = mergedrow | label12 = Part&nbsp;of | data12 = {{{part_of|}}} | rowclass13 = mergedrow | label13 = Water&nbsp;bodies | data13 = {{{water_bodies|}}} <!--***Formation*** --> | rowclass15 = mergedtoprow | label15 = [[Geologic time scale|Age]] | data15 = {{{age|}}} | rowclass16 = {{#if:{{{age|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}} | label16 = Formed&nbsp;by | data16 = {{{formed_by|}}} | rowclass17 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label17 = [[Orogeny]] | data17 = {{{orogeny|}}} | rowclass18 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}{{{orogeny|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label18 = Geology | data18 = {{{geology|}}} <!-- ***Naming*** --> | rowclass20 = mergedtoprow | label20 = [[Etymology]] | data20 = {{{etymology|}}} | rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}} | label21 = [[Nickname]] | data21 = {{{nickname|}}} | rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label23 = {{longitem|Defining authority}} | data23 = {{{authority|}}} <!-- ***Operator*** --> | rowclass25 = mergedtoprow | label25 = Operator | data25 = {{{operator|}}} <!-- ***Geographical characteristics*** --> <!-- ***Area*** --> | rowclass27 = mergedtoprow | header27 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}} |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |<!-- displayed below --> |Area<div class="ib-landform-fn">{{{area_footnotes|}}}</div> }} }} | rowclass28 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}} | label28 = &nbsp;•&nbsp;Total | data28 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_total_km2|}}} |ha ={{{area_total_ha|}}} |acre ={{{area_total_acre|}}} |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}} |dunam={{{area_total_dunam|}}} |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}|{{{area|}}}}} | rowclass29 = mergedrow | label29 = &nbsp;•&nbsp;Land | data29 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_land_km2|}}} |ha ={{{area_land_ha|}}} |acre ={{{area_land_acre|}}} |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}} |dunam={{{area_land_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass30 = mergedrow | label30 = &nbsp;•&nbsp;Water | data30 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_water_km2|}}} |ha ={{{area_water_ha|}}} |acre ={{{area_water_acre|}}} |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}} |dunam={{{area_water_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &nbsp;{{{area_water_percent}}}%}}}} <!-- ***Dimensions*** --> | rowclass31 = mergedtoprow | header31 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{length|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}{{{width|}}}{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}}{{{depth|}}}{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}}{{{drop|}}}{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}}{{{height|}}}|Dimensions<div class="ib-landform-fn">{{{dimensions_footnotes|}}}</div>}} | rowclass32 = mergedrow | label32 = &nbsp;•&nbsp;Length | data32 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}} | {{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{length_km|}}} |mi ={{{length_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{length|}}} }} | rowclass33 = mergedrow | label33 = &nbsp;•&nbsp;Width | data33 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{width_km|}}} |mi ={{{width_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{width|}}} }} | rowclass34 = mergedrow | label34 = &nbsp;•&nbsp;Depth | data34 = {{#if:{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{depth_km|}}} |mi ={{{depth_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{depth|}}} }} | rowclass35 = mergedrow | label35 = &nbsp;•&nbsp;Drop | data35 = {{#if:{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{drop_km|}}} |mi ={{{drop_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{drop|}}} }} | rowclass36 = mergedrow | label36 = &nbsp;•&nbsp;Height | data36 = {{#if:{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{drop_m|}}} |ft ={{{drop_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{height|}}} }} <!-- ***Elevation*** --> | rowclass40 = mergedtoprow | label40 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Elevation]]|Elevation}} | data40 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_m|}}} |ft ={{{elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{elevation_ref|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&#32;({{{elevation_point}}})}}</div>}} | rowclass41 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label41 = Highest&nbsp;elevation | data41 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_max_m|}}} |ft ={{{elevation_max_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{highest_elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{highest_point|}}}|&#32;({{{highest_point}}})}}</div>}} | rowclass42 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label42 = Surface&nbsp;elevation | data42 = {{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{surface_elevation_m|}}} |ft ={{{surface_elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{surface_elevation|}}} }}{{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}}{{{surface_elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{surface_elevation_ref|}}}</div>}} | rowclass50 = mergedtoprow | label50 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}} | Volcanic zone | {{#if:{{{volcanic_arc|}}} | [[Volcanic arc]] | {{#if:{{{volcanic_belt|}}} | [[Volcanic belt]] | {{#if:{{{volcanic_field|}}} | Volcanic field }}}}}}}} | data50 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}} | {{{volcanic_zone|}}} | {{#if:{{{volcanic_arc|}}} | {{{volcanic_arc|}}} | {{#if:{{{volcanic_belt|}}} | {{{volcanic_belt|}}} | {{#if:{{{volcanic_field|}}} | {{{volcanic_field}}} }}}}}}}} | rowclass51 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}}{{{volcanic_arc|}}}{{{volcanic_belt|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label51 = Last&nbsp;eruption | data51 = {{{last_eruption|}}} | rowclass52 = mergedtoprow | label52 = [[Topographic map|Topo&nbsp;map]] | data52 = {{{topo|}}} | rowclass53 = mergedtoprow | label53 = Designation | data53 = {{{designation|}}} | rowclass60 = mergedtoprow | label60 = {{{free_label_1|}}} | data60 = {{{free_data_1|}}} | rowclass61 = mergedrow | label61 = {{{free_label_2|}}} | data61 = {{{free_data_2|}}} | rowclass62 = mergedrow | label62 = {{{free_label_3|}}} | data62 = {{{free_data_3|}}} | rowclass70 = mergedtoprow | label70 = Website | data70 = {{{website|}}} | data80 = {{{embedded|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox landform with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox landform]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y|pushpin_map_args=y| age | alt | area | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | authority | caption | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_ref | depth | depth_km | depth_mi | designation | dimensions_footnotes | drop | drop_ft | drop_km | drop_m | drop_mi | dunam_link | elevation | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_point | elevation_ref | embed | embedded | etymology | formed_by | free_data_1 | free_data_2 | free_data_3 | free_label_1 | free_label_2 | free_label_3 | geology | grid_name | grid_ref | grid_ref_Ireland | grid_ref_UK | height | height_ft | height_m | highest_elevation | highest_point | image | image_size | last_eruption | length | length_km | length_mi | location | map_alt | map_caption | map_image | mapsize | name | native_name | nickname | official_name | operator | orogeny | other_name | part_of | population_total | range | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | surface_elevation | surface_elevation_ft | surface_elevation_m | surface_elevation_ref | topo | total_type | type | unit_pref | volcanic_arc | volcanic_belt | volcanic_field | volcanic_zone | water_bodies | website | width | width_km | width_mi }}<noinclude> {{documentation}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --> </noinclude> j59wmiyelqd4myzntemocohie1n7pbb 1377709 1377708 2026-07-30T06:05:15Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_landform]] 1377708 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Infobox landform/styles.css | bodyclass = ib-landform vcard <!--** names, type, and transliterations ** --> | above = <div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname ib-landform-native">{{native name checker|{{{native_name}}}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<div class="nickname ib-landform-other-name">{{{other_name}}}</div>}} | subheader = {{#if:{{{type|}}}|<div class="category">{{{type|}}}</div>|{{main other|[[Category:Pages using Infobox landform with no type]]}}}} | rowclass1 = mergedtoprow ib-landform-official | data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} <!-- ***Image*** --> | rowclass2 = mergedtoprow | data2 = {{#if:{{{image|}}}|<!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage<!-- -->|image={{{image|}}}<!-- -->|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px<!-- -->|alt={{{alt|}}}<!-- -->|title={{if empty|{{{caption|}}}|{{{alt|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{{caption|}}}|<div class="ib-landform-caption">{{{caption|}}}</div>}} }} <!-- ***Map*** --> | rowclass3 = mergedtoprow | data3 = {{#if:{{{map_image|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-settlement-caption">{{{map_caption}}}</div>}} }} <!-- ***Pushpin Map*** --> | rowclass4 = mergedtoprow | data4 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | float = center | default_width = 250 | marksize = 6 | pushpin_label = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} | rowclass5 = mergedtoprow | data5 = {{#invoke:Infobox mapframe | autoWithCaption | onByDefault = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}} | mapframe-area_km2 = {{{area_total_km2|}}} | mapframe-area_mi2 = {{{area_total_sq_mi|}}} | mapframe-area_ha = {{{area_total_ha|}}} | mapframe-area_acre = {{{area_total_acre|}}} | mapframe-length_km = {{{length_km|}}} | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}} | mapframe-width_km = {{{width_km|}}} | mapframe-width_mi = {{{width_mi|}}} | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-marker = natural | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} <!-- ***Coordinates*** --> | rowclass7 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|{{#if:{{{grid_ref|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}}} | data7 = {{#if:{{{coordinates|}}} |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|}}}{{{coor_type|}}}|&#32;({{if empty|{{{coor_pinpoint|}}}|{{{coor_type|}}}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|country={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_ref|}}} }} | rowclass8 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}} | label8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|[[Ordnance Survey National Grid|Grid&nbsp;position]]|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|[[Irish grid reference system|Grid&nbsp;position]]|{{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&nbsp;position}} }} }} | data8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|{{gbm4ibx|{{{grid_ref_UK|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|{{iem4ibx|{{{grid_ref_Ireland|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{{grid_ref|}}}}}}} <!-- ***Location*** --> | rowclass10 = mergedtoprow | label10 = Location | data10 = {{{location|}}} | rowclass11 = mergedrow | label11 = Range | data11 = {{{range|}}} | rowclass12 = mergedrow | label12 = Part&nbsp;of | data12 = {{{part_of|}}} | rowclass13 = mergedrow | label13 = Water&nbsp;bodies | data13 = {{{water_bodies|}}} <!--***Formation*** --> | rowclass15 = mergedtoprow | label15 = [[Geologic time scale|Age]] | data15 = {{{age|}}} | rowclass16 = {{#if:{{{age|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}} | label16 = Formed&nbsp;by | data16 = {{{formed_by|}}} | rowclass17 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label17 = [[Orogeny]] | data17 = {{{orogeny|}}} | rowclass18 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}{{{orogeny|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label18 = Geology | data18 = {{{geology|}}} <!-- ***Naming*** --> | rowclass20 = mergedtoprow | label20 = [[Etymology]] | data20 = {{{etymology|}}} | rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}} | label21 = [[Nickname]] | data21 = {{{nickname|}}} | rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label23 = {{longitem|Defining authority}} | data23 = {{{authority|}}} <!-- ***Operator*** --> | rowclass25 = mergedtoprow | label25 = Operator | data25 = {{{operator|}}} <!-- ***Geographical characteristics*** --> <!-- ***Area*** --> | rowclass27 = mergedtoprow | header27 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}} |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |<!-- displayed below --> |Area<div class="ib-landform-fn">{{{area_footnotes|}}}</div> }} }} | rowclass28 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}} | label28 = &nbsp;•&nbsp;Total | data28 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_total_km2|}}} |ha ={{{area_total_ha|}}} |acre ={{{area_total_acre|}}} |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}} |dunam={{{area_total_dunam|}}} |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}|{{{area|}}}}} | rowclass29 = mergedrow | label29 = &nbsp;•&nbsp;Land | data29 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_land_km2|}}} |ha ={{{area_land_ha|}}} |acre ={{{area_land_acre|}}} |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}} |dunam={{{area_land_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass30 = mergedrow | label30 = &nbsp;•&nbsp;Water | data30 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_water_km2|}}} |ha ={{{area_water_ha|}}} |acre ={{{area_water_acre|}}} |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}} |dunam={{{area_water_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &nbsp;{{{area_water_percent}}}%}}}} <!-- ***Dimensions*** --> | rowclass31 = mergedtoprow | header31 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{length|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}{{{width|}}}{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}}{{{depth|}}}{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}}{{{drop|}}}{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}}{{{height|}}}|Dimensions<div class="ib-landform-fn">{{{dimensions_footnotes|}}}</div>}} | rowclass32 = mergedrow | label32 = &nbsp;•&nbsp;Length | data32 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}} | {{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{length_km|}}} |mi ={{{length_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{length|}}} }} | rowclass33 = mergedrow | label33 = &nbsp;•&nbsp;Width | data33 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{width_km|}}} |mi ={{{width_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{width|}}} }} | rowclass34 = mergedrow | label34 = &nbsp;•&nbsp;Depth | data34 = {{#if:{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{depth_km|}}} |mi ={{{depth_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{depth|}}} }} | rowclass35 = mergedrow | label35 = &nbsp;•&nbsp;Drop | data35 = {{#if:{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{drop_km|}}} |mi ={{{drop_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{drop|}}} }} | rowclass36 = mergedrow | label36 = &nbsp;•&nbsp;Height | data36 = {{#if:{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{drop_m|}}} |ft ={{{drop_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{height|}}} }} <!-- ***Elevation*** --> | rowclass40 = mergedtoprow | label40 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Elevation]]|Elevation}} | data40 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_m|}}} |ft ={{{elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{elevation_ref|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&#32;({{{elevation_point}}})}}</div>}} | rowclass41 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label41 = Highest&nbsp;elevation | data41 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_max_m|}}} |ft ={{{elevation_max_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{highest_elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{highest_point|}}}|&#32;({{{highest_point}}})}}</div>}} | rowclass42 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label42 = Surface&nbsp;elevation | data42 = {{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{surface_elevation_m|}}} |ft ={{{surface_elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{surface_elevation|}}} }}{{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}}{{{surface_elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{surface_elevation_ref|}}}</div>}} | rowclass50 = mergedtoprow | label50 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}} | Volcanic zone | {{#if:{{{volcanic_arc|}}} | [[Volcanic arc]] | {{#if:{{{volcanic_belt|}}} | [[Volcanic belt]] | {{#if:{{{volcanic_field|}}} | Volcanic field }}}}}}}} | data50 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}} | {{{volcanic_zone|}}} | {{#if:{{{volcanic_arc|}}} | {{{volcanic_arc|}}} | {{#if:{{{volcanic_belt|}}} | {{{volcanic_belt|}}} | {{#if:{{{volcanic_field|}}} | {{{volcanic_field}}} }}}}}}}} | rowclass51 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}}{{{volcanic_arc|}}}{{{volcanic_belt|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label51 = Last&nbsp;eruption | data51 = {{{last_eruption|}}} | rowclass52 = mergedtoprow | label52 = [[Topographic map|Topo&nbsp;map]] | data52 = {{{topo|}}} | rowclass53 = mergedtoprow | label53 = Designation | data53 = {{{designation|}}} | rowclass60 = mergedtoprow | label60 = {{{free_label_1|}}} | data60 = {{{free_data_1|}}} | rowclass61 = mergedrow | label61 = {{{free_label_2|}}} | data61 = {{{free_data_2|}}} | rowclass62 = mergedrow | label62 = {{{free_label_3|}}} | data62 = {{{free_data_3|}}} | rowclass70 = mergedtoprow | label70 = Website | data70 = {{{website|}}} | data80 = {{{embedded|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox landform with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox landform]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y|pushpin_map_args=y| age | alt | area | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | authority | caption | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_ref | depth | depth_km | depth_mi | designation | dimensions_footnotes | drop | drop_ft | drop_km | drop_m | drop_mi | dunam_link | elevation | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_point | elevation_ref | embed | embedded | etymology | formed_by | free_data_1 | free_data_2 | free_data_3 | free_label_1 | free_label_2 | free_label_3 | geology | grid_name | grid_ref | grid_ref_Ireland | grid_ref_UK | height | height_ft | height_m | highest_elevation | highest_point | image | image_size | last_eruption | length | length_km | length_mi | location | map_alt | map_caption | map_image | mapsize | name | native_name | nickname | official_name | operator | orogeny | other_name | part_of | population_total | range | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | surface_elevation | surface_elevation_ft | surface_elevation_m | surface_elevation_ref | topo | total_type | type | unit_pref | volcanic_arc | volcanic_belt | volcanic_field | volcanic_zone | water_bodies | website | width | width_km | width_mi }}<noinclude> {{documentation}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --> </noinclude> j59wmiyelqd4myzntemocohie1n7pbb 1377744 1377709 2026-07-30T06:07:40Z A826 72368 1377744 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Infobox landform/styles.css | bodyclass = ib-landform vcard <!--** ಹೆಸರುಗಳು, ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳು ** --> | above = <div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname ib-landform-native">{{native name checker|{{{native_name}}}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<div class="nickname ib-landform-other-name">{{{other_name}}}</div>}} | subheader = {{#if:{{{type|}}}|<div class="category">{{{type|}}}</div>|{{main other|[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಕಾರವಿಲ್ಲದ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಭೂಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪುಟಗಳು]]}}}} | rowclass1 = mergedtoprow ib-landform-official | data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} <!--***ಚಿತ್ರ*** --> | rowclass2 = mergedtoprow | data2 = {{#if:{{{image|}}}|<!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage<!-- -->|image={{{image|}}}<!-- -->|size={{{image_size|}}}|sizedefault=250px<!-- -->|alt={{{alt|}}}<!-- -->|title={{if empty|{{{caption|}}}|{{{alt|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{{caption|}}}|<div class="ib-landform-caption">{{{caption|}}}</div>}} }} <!--***ನಕ್ಷೆ*** --> | rowclass3 = mergedtoprow | data3 = {{#if:{{{map_image|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map_image}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-settlement-caption">{{{map_caption}}}</div>}} }} <!--***ಪುಶ್ಪಿನ್ ನಕ್ಷೆ*** --> | rowclass4 = mergedtoprow | data4 = {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | float = center | default_width = 250 | marksize = 6 | pushpin_label = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} | rowclass5 = mergedtoprow | data5 = {{#invoke:Infobox mapframe | autoWithCaption | onByDefault = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}} | mapframe-area_km2 = {{{area_total_km2|}}} | mapframe-area_mi2 = {{{area_total_sq_mi|}}} | mapframe-area_ha = {{{area_total_ha|}}} | mapframe-area_acre = {{{area_total_acre|}}} | mapframe-length_km = {{{length_km|}}} | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}} | mapframe-width_km = {{{width_km|}}} | mapframe-width_mi = {{{width_mi|}}} | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-marker = natural | mapframe-caption = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}ನ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ನಕ್ಷೆ }} <!--***ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು*** --> | rowclass7 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|{{#if:{{{grid_ref|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}}} | data7 = {{#if:{{{coordinates|}}} |ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು{{#if:{{{coor_pinpoint|}}}{{{coor_type|}}}|&#32;({{if empty|{{{coor_pinpoint|}}}|{{{coor_type|}}}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|country={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_ref|}}} }} | rowclass8 = {{#if:{{{map_image|}}}{{{pushpin_map|}}}{{{mapframe|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}} | label8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|[[ಆರ್ಡ್ನಾನ್ಸ್ ಸರ್ವೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್|ಗ್ರಿಡ್&nbsp;ಸ್ಥಾನ]]|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|[[ಐರಿಶ್ ಗ್ರಿಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗ್ರಿಡ್&nbsp;ಸ್ಥಾನ]]|{{if empty|{{{grid_name|}}}|ಗ್ರಿಡ್&nbsp;ಸ್ಥಾನ}} }} }} | data8 = {{#if:{{{grid_ref_UK|}}}|{{gbm4ibx|{{{grid_ref_UK|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{#if:{{{grid_ref_Ireland|}}}|{{iem4ibx|{{{grid_ref_Ireland|}}}|name={{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }}|{{{grid_ref|}}}}}}} <!--***ಸ್ಥಳ*** --> | rowclass10 = mergedtoprow | label10 = ಸ್ಥಳ | data10 = {{{location|}}} | rowclass11 = mergedrow | label11 = ಶ್ರೇಣಿ | data11 = {{{range|}}} | rowclass12 = mergedrow | label12 = ಇದರ&nbsp;ಭಾಗ | data12 = {{{part_of|}}} | rowclass13 = mergedrow | label13 = ಜಲಾಶಯಗಳು | data13 = {{{water_bodies|}}} <!--***ರಚನೆ*** --> | rowclass15 = mergedtoprow | label15 = [[ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲಮಾನ|ವಯಸ್ಸು]] | data15 = {{{age|}}} | rowclass16 = {{#if:{{{age|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}} | label16 = ರಚಿಸಿದವರು | data16 = {{{formed_by|}}} | rowclass17 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label17 = [[ಪರ್ವತೋತ್ಪತ್ತಿ]] | data17 = {{{orogeny|}}} | rowclass18 = {{#if:{{{age|}}}{{{formed_by|}}}{{{orogeny|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label18 = ಭೂವಿಜ್ಞಾನ | data18 = {{{geology|}}} <!--***ನಾಮಕರಣ*** --> | rowclass20 = mergedtoprow | label20 = [[ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ]] | data20 = {{{etymology|}}} | rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow|}} | label21 = [[ಅಡ್ಡಹೆಸರು]] | data21 = {{{nickname|}}} | rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label23 = {{longitem|ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ}} | data23 = {{{authority|}}} <!--***ನಿರ್ವಾಹಕ*** --> | rowclass25 = mergedtoprow | label25 = ನಿರ್ವಾಹಕ | data25 = {{{operator|}}} <!--***ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು*** --> <!--***ವಿಸ್ತೀರ್ಣ*** --> | rowclass27 = mergedtoprow | header27 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}} |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |<!-- ಕೆಳಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ --> |ವಿಸ್ತೀರ್ಣ<div class="ib-landform-fn">{{{area_footnotes|}}}</div> }} }} | rowclass28 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}} | label28 = &nbsp;•&nbsp;ಒಟ್ಟು | data28 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_total_km2|}}} |ha ={{{area_total_ha|}}} |acre ={{{area_total_acre|}}} |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}} |dunam={{{area_total_dunam|}}} |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}|{{{area|}}}}} | rowclass29 = mergedrow | label29 = &nbsp;•&nbsp;ಭೂಮಿ | data29 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_land_km2|}}} |ha ={{{area_land_ha|}}} |acre ={{{area_land_acre|}}} |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}} |dunam={{{area_land_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass30 = mergedrow | label30 = &nbsp;•&nbsp;ನೀರು | data30 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_water_km2|}}} |ha ={{{area_water_ha|}}} |acre ={{{area_water_acre|}}} |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}} |dunam={{{area_water_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &nbsp;{{{area_water_percent}}}%}}}} <!--***ಆಯಾಮಗಳು*** --> | rowclass31 = mergedtoprow | header31 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{length|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}{{{width|}}}{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}}{{{depth|}}}{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}}{{{drop|}}}{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}}{{{height|}}}|ಆಯಾಮಗಳು<div class="ib-landform-fn">{{{dimensions_footnotes|}}}</div>}} | rowclass32 = mergedrow | label32 = &nbsp;•&nbsp;ಉದ್ದ | data32 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}} | {{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{length_km|}}} |mi ={{{length_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{length|}}} }} | rowclass33 = mergedrow | label33 = &nbsp;•&nbsp;ಅಗಲ | data33 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{width_km|}}} |mi ={{{width_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{width|}}} }} | rowclass34 = mergedrow | label34 = &nbsp;•&nbsp;ಆಳ | data34 = {{#if:{{{depth_km|}}}{{{depth_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{depth_km|}}} |mi ={{{depth_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{depth|}}} }} | rowclass35 = mergedrow | label35 = &nbsp;•&nbsp;ಇಳುಕಲು | data35 = {{#if:{{{drop_km|}}}{{{drop_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{drop_km|}}} |mi ={{{drop_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{drop|}}} }} | rowclass36 = mergedrow | label36 = &nbsp;•&nbsp;ಎತ್ತರ | data36 = {{#if:{{{height_m|}}}{{{height_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{drop_m|}}} |ft ={{{drop_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{height|}}} }} <!--***ಎತ್ತರ*** --> | rowclass40 = mergedtoprow | label40 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|ಎತ್ತರ]]|ಎತ್ತರ}} | data40 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_m|}}} |ft ={{{elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{elevation_ref|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&#32;({{{elevation_point}}})}}</div>}} | rowclass41 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label41 = ಗರಿಷ್ಠ&nbsp;ಎತ್ತರ | data41 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_max_m|}}} |ft ={{{elevation_max_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{highest_elevation|}}} }}{{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{highest_point|}}}|&#32;({{{highest_point}}})}}</div>}} | rowclass42 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}{{{elevation|}}}{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}{{{highest_elevation|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label42 = ಮೇಲ್ಮೈ&nbsp;ಎತ್ತರ | data42 = {{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{surface_elevation_m|}}} |ft ={{{surface_elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }}|{{{surface_elevation|}}} }}{{#if:{{{surface_elevation_m|}}}{{{surface_elevation_ft|}}}{{{surface_elevation|}}}|<div class="ib-landform-fn">{{{surface_elevation_ref|}}}</div>}} | rowclass50 = mergedtoprow | label50 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}} | ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ವಲಯ | {{#if:{{{volcanic_arc|}}} | [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಾಪ]] | {{#if:{{{volcanic_belt|}}} | [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಪಟ್ಟಿ]] | {{#if:{{{volcanic_field|}}} | ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಕ್ಷೇತ್ರ }}}}}}}} | data50 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}} | {{{volcanic_zone|}}} | {{#if:{{{volcanic_arc|}}} | {{{volcanic_arc|}}} | {{#if:{{{volcanic_belt|}}} | {{{volcanic_belt|}}} | {{#if:{{{volcanic_field|}}} | {{{volcanic_field}}} }}}}}}}} | rowclass51 = {{#if:{{{volcanic_zone|}}}{{{volcanic_arc|}}}{{{volcanic_belt|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label51 = ಕಡೆಯ&nbsp;ಸ್ಫೋಟ | data51 = {{{last_eruption|}}} | rowclass52 = mergedtoprow | label52 = [[ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ನಕ್ಷೆ|ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ&nbsp;ನಕ್ಷೆ]] | data52 = {{{topo|}}} | rowclass53 = mergedtoprow | label53 = ಹುದ್ದೆ | data53 = {{{designation|}}} | rowclass60 = mergedtoprow | label60 = {{{free_label_1|}}} | data60 = {{{free_data_1|}}} | rowclass61 = mergedrow | label61 = {{{free_label_2|}}} | data61 = {{{free_data_2|}}} | rowclass62 = mergedrow | label62 = {{{free_label_3|}}} | data62 = {{{free_data_3|}}} | rowclass70 = mergedtoprow | label70 = ಜಾಲತಾಣ | data70 = {{{website|}}} | data80 = {{{embedded|}}} }}</includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[ವರ್ಗ:ಅಜ್ಞಾತ ನಿಯತಾಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಭೂಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುವ ಪುಟಗಳು|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=ಅಜ್ಞಾತ ನಿಯತಾಂಕ "_VALUE_" ಹೊಂದಿರುವ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Infobox landform]] ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಪುಟ|ignoreblank=y|mapframe_args=y|pushpin_map_args=y| age | alt | area | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | authority | caption | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_ref | depth | depth_km | depth_mi | designation | dimensions_footnotes | drop | drop_ft | drop_km | drop_m | drop_mi | dunam_link | elevation | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_point | elevation_ref | embed | embedded | etymology | formed_by | free_data_1 | free_data_2 | free_data_3 | free_label_1 | free_label_2 | free_label_3 | geology | grid_name | grid_ref | grid_ref_Ireland | grid_ref_UK | height | height_ft | height_m | highest_elevation | highest_point | image | image_size | last_eruption | length | length_km | length_mi | location | map_alt | map_caption | map_image | mapsize | name | native_name | nickname | official_name | operator | orogeny | other_name | part_of | population_total | range | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | surface_elevation | surface_elevation_ft | surface_elevation_m | surface_elevation_ref | topo | total_type | type | unit_pref | volcanic_arc | volcanic_belt | volcanic_field | volcanic_zone | water_bodies | website | width | width_km | width_mi }}<noinclude> {{documentation}} <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ವರ್ಗಗಳನ್ನು /doc ಉಪಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು --> </noinclude> 2wybfyutafs0qjdg9on7gblyod115u7 ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Location map/data/UK Northern Ireland 828 179913 1377720 2018-02-28T03:35:45Z en>Plastikspork 0 Protected "[[Module:Location map/data/UK Northern Ireland]]": [[WP:High-risk templates|High-risk Lua module]] ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite)) 1377720 Scribunto text/plain return { name = 'Northern Ireland', top = 55.4, bottom = 53.9, left = -8.3, right = -5.3, image = 'United Kingdom Northern Ireland adm location map.svg', image1 = 'Relief Map of Northern Ireland.png' } aj2fdk5xknw680zqzv5mmomm5t3lgpo 1377721 1377720 2026-07-30T06:05:17Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Location_map/data/UK_Northern_Ireland]] 1377720 Scribunto text/plain return { name = 'Northern Ireland', top = 55.4, bottom = 53.9, left = -8.3, right = -5.3, image = 'United Kingdom Northern Ireland adm location map.svg', image1 = 'Relief Map of Northern Ireland.png' } aj2fdk5xknw680zqzv5mmomm5t3lgpo ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox landform/doc 10 179914 1377722 2026-07-07T03:42:00Z en>Hike395 0 no longer high-use 1377722 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[</nowiki>[[Wikipedia:Wikidata]]<nowiki>]]) --><!-- {{bad documentation|Undocumented parameters}} added missing parameters --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{uses TemplateStyles|Template:Infobox landform/styles.css}} '''Template:Infobox landform''' formats a right-side [[help:infobox|infobox]] to be used in articles about geological features for which no other infobox exists. == Usage == {{Parameter names example | name | official_name | native_name | other_name | type | type | image | image_size | alt | caption | pushpin_map = World | map_image | mapsize | map_alt | map_caption | coordinates = {{coords|1|N|1|W}} | pushpin_caption | pushpin_relief | pushpin_label_position | pushpin_label | grid_ref | coor_pinpoint | coor_type | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | population_total | coordinates_ref | grid_ref_UK | grid_ref_Ireland | grid_name | location | range | part_of | water_bodies | age | formed_by | orogeny | geology | etymology | nickname | authority | operator | area | total_type | area_footnotes | area_water_percent | length | width | depth | drop | height | dimensions_footnotes | elevation_link | elevation | elevation_ref | elevation_point | highest_elevation | elevation_max_footnotes | highest_point | surface_elevation | surface_elevation_ref | volcanic_zone | volcanic_arc | volcanic_belt | volcanic_field | last_eruption | topo | designation | free_label_1 | free_data_1 | free_label_2 | free_data_2 | free_label_3 | free_data_3 | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox landform | water = | name = | native_name = <!-- {{Native name|<IETF language tag>|<the native name>}} --> | other_name = | type = <!-- Image --> | image = | image_size = | alt = | caption = <!-- Map --> | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_caption = | mapframe = | coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | coordinates_ref = <!-- Location --> | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | range = | part_of = | water_bodies = <!-- Geology --> | age = | orogeny = | formed_by = | geology = <!-- Naming --> | etymology = | nickname = | authority = <!-- Operator --> | operator = <!-- Area --> | area = <!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --> | area_km2 = | area_mi2 = | area_ref = <!-- Dimensions --> | length = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | width = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | depth = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | drop = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | height = <!-- {{Convert|NN|m|ft}} --> <!-- Elevation --> | elevation = <!-- {{Convert|NN|m|ft}} --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | surface_elevation = <!-- {{Convert|NN|m|ft}} --> | surface_elevation_m = | surface_elevation_ft = | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = <!-- {{Coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline}} --> <!-- Volcanism --> | volcanic_zone = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | last_eruption = <!-- Other --> | topo = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embedded = }} </syntaxhighlight> <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox landform | water = | name = | native_name = | other_name = | type = | image = | image_size = | alt = | caption = | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_caption = | mapframe = | coordinates = | coordinates_ref = | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | range = | part_of = | water_bodies = | age = | orogeny = | formed_by = | geology = | etymology = | nickname = | authority = | operator = | area = | area_km2 = | area_mi2 = | area_ref = | length = | width = | depth = | drop = | height = | elevation = | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | surface_elevation = | surface_elevation_m = | surface_elevation_ft = | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = | volcanic_zone = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | last_eruption = | topo = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = | embedded = }} </syntaxhighlight> {{Clear}} == Parameters == {| class="wikitable" |- ! align="center" | Parameter !! align="center" | Default value !! align="center" | Description |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Lead section''' |- | '''water''' || || Assigning any value to this parameter will generate a blue header. Only articles about features that are predominantly water, such as [[maar]]s and [[whirlpool]]s, should use this option. The default is brown. |- | '''name''' || Wikidata label in the local language || Name of the landform. |- | '''native_name''' || {{Wikidata property link|P1559}} || Name in local language – use {{tl|native name}} or, for multiple names, use {{tl|native name list}} |- | '''other_name''' || || Other name for the landform. See <code>native_name</code> if the name is in a different language. |- | '''type''' || || What type of landform the feature is. Required in order to generate a header. |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Image and map''' |- | '''image''' || Image on Wikidata || Image of the mountain. Preferably a distance shot to show most/all of the mountain rather than a view from the summit. |- | '''image_size''' || 280px || The default image width in pixels. |- | '''alt''' || || [[Wikipedia:Alternative text for images|Alt text]] for the image. |- | '''caption''' || {{Wikidata property link|P2096}} stated on image || Description of the image. |- | '''pushpin_map''' || || The name of a location map as per [[Template:Location map]] (e.g. ''Indonesia'' or ''Russia''). The coordinates template ({{tl|coord}}) positions a pushpin marker and label on the map '''automatically'''. Example see: [[Mount Everest]]. For a static image, use {{para|map_image}}. |- | '''map_image''' || || The file name of a static map image to be displayed as alternative to default map. To use a location map, use {{para|map}}. |- | '''mapframe''' || on by default when no other maps present || Add a {{tl|infobox mapframe}} map. See the documentation below in [[#Mapframe maps]] for more details on usage. |- | '''coordinates''' || {{Wikidata property link|P625}} || [[Geographic coordinate system|Coordinates]] of the landform. |- | '''coordinates_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>coordinates</code> parameter (such as a reference). |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Location''' |- | '''location''' || {{Wikidata property link|P276}} || Free-form field to describe the location. |- | '''grid_ref''' || || |- | '''grid_ref_UK''' || {{Wikidata property link|P613}} || If the landform is in [[Great Britain]], the [[British national grid reference system|British grid reference]]. Use <code>grid_ref_UK_ref</code> to add a suffix reference. |- | '''grid_ref_Ireland''' || {{Wikidata property link|P4091}} || If the landform is in [[Ireland]] (whether [[Northern Ireland]] or the [[Republic of Ireland|Republic]]), the [[Irish national grid reference system|Irish grid reference]]. Use <code>grid_ref_Ireland_ref</code> to add a suffix reference. |- | '''range''' || {{Wikidata property link|P4552}} || The [[mountain range]] that the landform is in. Note that this should be the specific subgroup (eg. [[Bernese Alps]], not [[Alps]]). |- | '''part_of''' || || Group of relevant landforms the feature is a part of. |- | '''water_bodies''' || || Any bodies of water the landform is associated with (eg. the [[Strait of Dover]] for the [[White Cliffs of Dover]]). |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Geology''' |- | '''age''' || || Age of the rock. [[Geologic time scale]]s may be useful here. |- | '''formed_by''' || || Processes which led to the formation of the landform |- | '''orogeny''' || &nbsp; || &nbsp; |- | '''geology''' || &nbsp; || &nbsp; |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Naming''' |- | '''etymology''' || || Origin of name |- | '''nickname''' || || &nbsp; |- | '''authority''' || &nbsp; || The authority which is responsible for the official naming of the landform |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Operator''' |- | '''operator''' || || |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Area''' |- | '''area''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2046}} || Footprint of the mountain or peak, without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|km2|mi2|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''area_km2''' || Footprint of the mountain or peak in square kilometres, with auto-conversion. |- | '''area_mi2''' || Footprint of the mountain or peak in square miles, with auto-conversion. |- | '''area_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>area</code> parameters (such as a reference). |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Dimensions''' |- | '''length''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2043}} || Length of the landform, without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|km|mi|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''length_km''' || Length in kilometres, with auto-conversion. |- | '''length_mi''' || Length in miles, with auto-conversion. |- | '''length_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>length</code> parameters (such as a reference). |- | '''width''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2049}} || Width of thelandform, without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|km|mi|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''width_km''' || Length in kilometres, with auto-conversion. |- | '''width_mi''' || Length in miles, with auto-conversion. |- | '''width_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>width</code> parameters (such as a reference). |- | '''depth_km''' || || Depth of the landform in kilometres, with auto-conversion. |- | '''depth_mi''' || || Depth in miles, with auto-conversion. |- | '''drop_km''' || || Drop in kilometres, with auto-conversion. |- | '''drop_mi''' || || Drop in miles, with auto-conversion. |- | '''height_m''' || || Height of landform (bottom to top) in meters, with auto-conversion. |- | '''height_ft''' || || Height of landform (bottom to top) in feet, with auto-conversion. |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Elevation''' |- | '''elevation''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2044}} || [[Elevation]], without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|m|ft|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''elevation_m''' || Elevation in metres, with auto-conversion. |- | '''elevation_ft''' || Elevation in feet, with auto-conversion. |- | '''elevation_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>elevation</code> parameters (such as a reference). |- | '''surface_elevation''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2044}} || Surface [[elevation]], without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|m|ft|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''surface_elevation_m''' || Surface elevation in metres, with auto-conversion. |- | '''surface_elevation_ft''' || Surface elevation in feet, with auto-conversion. |- | '''surface_elevation_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>elevation</code> parameters (such as a reference). |- | '''highest_point''' || || Name or location of the highest point of the landform |- | '''highest_elevation''' || || Elevation of the highest point |- | '''highest_coords''' || || Coordinates of the highest point |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Volcanism''' |- | '''volcanic_zone'''<br/> '''volcanic_arc'''<br/> '''volcanic_belt'''<br/> '''volcanic_field''' || || If the landform is a volcano, the [[volcanic arc|arc]], [[volcanic belt|belt]] or [[volcanic field|field]] in which it is situated. Subsequent tags cause a more specific label to appear instead of the catch-all label. |- | '''last_eruption''' || || The date of the last eruption if the landform is of volcanic origin. |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Other''' |- | '''topo''' || &nbsp; || The name of the topographic map that contains the landform |- | '''Designation''' || &nbsp; || Any designation the landform has, such as a protected area. |- | '''free_label_1'''<br/> '''free_label_2'''<br/> '''free_label_3''' || &nbsp; || Additional tags that can be customised to add further content to the infobox. Provides the label on the left hand side of the infobox for the corresponding <code>free_data_#</code> |- | '''free_data_1'''<br/> '''free_data_2'''<br/> '''free_data_3''' || &nbsp; || Additional tags that can be customised to add further content to the infobox. Provides the data on the right hand side of the infobox for the corresponding <code>free_label_#</code> |- | '''website''' || &nbsp; || Any website of the landform. |- | '''embedded''' || &nbsp; || Provides the ability to embed another infobox, such as [[Template:Infobox protected area]], if relevant. |- |} === Pushpin map === {{Location map/doc/infobox parameters | pushpin_relief = 1 }} ===Mapframe maps=== {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of the other map parameters are present: {{para|pushpin_map}}, {{para|map}}, {{para|map_image}} | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-marker = natural }} ==Example== {{Infobox landform | water = | name = Waterloo Bay | image = Waterloo - geograph.org.uk - 454845.jpg | caption = Tilted [[Mercia Mudstone Group|mudstones]] at Waterloo Bay, Larne | elevation = 0 m | elevation_ref = | pushpin_map = UK Northern Ireland | pushpin_relief = 1 | map_caption = Location in Northern Ireland | pushpin_label_position = none | location = [[County Antrim]], [[Northern Ireland]] | coordinates = {{coord|54.852|-5.83}} | grid_ref_Ireland = D408037 | topo = [[Ordnance Survey of Northern Ireland|OSNI]] ''Discoverer'' 9 | type = [[Mercia Mudstone Group]], [[Lias Group]] | age = [[Jurassic]], [[Triassic]] | volcanic_zone = | last_eruption = }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox landform | water = | name = Waterloo Bay | image = Waterloo - geograph.org.uk - 454845.jpg | caption = Tilted [[Mercia Mudstone Group|mudstones]] at Waterloo Bay, Larne | elevation = 0 m | elevation_ref = | pushpin_map = UK Northern Ireland | pushpin_relief = 1 | map_caption = Location in Northern Ireland | pushpin_label_position = none | location = [[County Antrim]], [[Northern Ireland]] | coordinates = {{coord|54.852|-5.83|display=inline,title}} | grid_ref_Ireland = D408037 | topo = [[Ordnance Survey of Northern Ireland|OSNI]] ''Discoverer'' 9 | type = [[Mercia Mudstone Group]], [[Lias Group]] | age = [[Jurassic]], [[Triassic]] | volcanic_zone = | last_eruption = }} </syntaxhighlight> == Tracking categories == {{infobox tracking categories}} * {{clc|Category:Pages using Infobox landform with no type}} == See also == * {{tl|Infobox mountain}} * {{tl|Infobox mountain pass}} * {{tl|Infobox body of water}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Place infobox templates|Landform]] [[Category:Embeddable templates]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> egb442yh5sld83nt4eydgex2959tyhn 1377723 1377722 2026-07-30T06:05:18Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_landform/doc]] 1377722 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[</nowiki>[[Wikipedia:Wikidata]]<nowiki>]]) --><!-- {{bad documentation|Undocumented parameters}} added missing parameters --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{uses TemplateStyles|Template:Infobox landform/styles.css}} '''Template:Infobox landform''' formats a right-side [[help:infobox|infobox]] to be used in articles about geological features for which no other infobox exists. == Usage == {{Parameter names example | name | official_name | native_name | other_name | type | type | image | image_size | alt | caption | pushpin_map = World | map_image | mapsize | map_alt | map_caption | coordinates = {{coords|1|N|1|W}} | pushpin_caption | pushpin_relief | pushpin_label_position | pushpin_label | grid_ref | coor_pinpoint | coor_type | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | population_total | coordinates_ref | grid_ref_UK | grid_ref_Ireland | grid_name | location | range | part_of | water_bodies | age | formed_by | orogeny | geology | etymology | nickname | authority | operator | area | total_type | area_footnotes | area_water_percent | length | width | depth | drop | height | dimensions_footnotes | elevation_link | elevation | elevation_ref | elevation_point | highest_elevation | elevation_max_footnotes | highest_point | surface_elevation | surface_elevation_ref | volcanic_zone | volcanic_arc | volcanic_belt | volcanic_field | last_eruption | topo | designation | free_label_1 | free_data_1 | free_label_2 | free_data_2 | free_label_3 | free_data_3 | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox landform | water = | name = | native_name = <!-- {{Native name|<IETF language tag>|<the native name>}} --> | other_name = | type = <!-- Image --> | image = | image_size = | alt = | caption = <!-- Map --> | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_caption = | mapframe = | coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | coordinates_ref = <!-- Location --> | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | range = | part_of = | water_bodies = <!-- Geology --> | age = | orogeny = | formed_by = | geology = <!-- Naming --> | etymology = | nickname = | authority = <!-- Operator --> | operator = <!-- Area --> | area = <!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --> | area_km2 = | area_mi2 = | area_ref = <!-- Dimensions --> | length = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | width = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | depth = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | drop = <!-- {{Convert|NN|km|mi}} --> | height = <!-- {{Convert|NN|m|ft}} --> <!-- Elevation --> | elevation = <!-- {{Convert|NN|m|ft}} --> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | surface_elevation = <!-- {{Convert|NN|m|ft}} --> | surface_elevation_m = | surface_elevation_ft = | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = <!-- {{Coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline}} --> <!-- Volcanism --> | volcanic_zone = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | last_eruption = <!-- Other --> | topo = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embedded = }} </syntaxhighlight> <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox landform | water = | name = | native_name = | other_name = | type = | image = | image_size = | alt = | caption = | pushpin_map = | pushpin_label = | pushpin_caption = | mapframe = | coordinates = | coordinates_ref = | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | range = | part_of = | water_bodies = | age = | orogeny = | formed_by = | geology = | etymology = | nickname = | authority = | operator = | area = | area_km2 = | area_mi2 = | area_ref = | length = | width = | depth = | drop = | height = | elevation = | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | surface_elevation = | surface_elevation_m = | surface_elevation_ft = | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = | volcanic_zone = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | last_eruption = | topo = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = | embedded = }} </syntaxhighlight> {{Clear}} == Parameters == {| class="wikitable" |- ! align="center" | Parameter !! align="center" | Default value !! align="center" | Description |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Lead section''' |- | '''water''' || || Assigning any value to this parameter will generate a blue header. Only articles about features that are predominantly water, such as [[maar]]s and [[whirlpool]]s, should use this option. The default is brown. |- | '''name''' || Wikidata label in the local language || Name of the landform. |- | '''native_name''' || {{Wikidata property link|P1559}} || Name in local language – use {{tl|native name}} or, for multiple names, use {{tl|native name list}} |- | '''other_name''' || || Other name for the landform. See <code>native_name</code> if the name is in a different language. |- | '''type''' || || What type of landform the feature is. Required in order to generate a header. |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Image and map''' |- | '''image''' || Image on Wikidata || Image of the mountain. Preferably a distance shot to show most/all of the mountain rather than a view from the summit. |- | '''image_size''' || 280px || The default image width in pixels. |- | '''alt''' || || [[Wikipedia:Alternative text for images|Alt text]] for the image. |- | '''caption''' || {{Wikidata property link|P2096}} stated on image || Description of the image. |- | '''pushpin_map''' || || The name of a location map as per [[Template:Location map]] (e.g. ''Indonesia'' or ''Russia''). The coordinates template ({{tl|coord}}) positions a pushpin marker and label on the map '''automatically'''. Example see: [[Mount Everest]]. For a static image, use {{para|map_image}}. |- | '''map_image''' || || The file name of a static map image to be displayed as alternative to default map. To use a location map, use {{para|map}}. |- | '''mapframe''' || on by default when no other maps present || Add a {{tl|infobox mapframe}} map. See the documentation below in [[#Mapframe maps]] for more details on usage. |- | '''coordinates''' || {{Wikidata property link|P625}} || [[Geographic coordinate system|Coordinates]] of the landform. |- | '''coordinates_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>coordinates</code> parameter (such as a reference). |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Location''' |- | '''location''' || {{Wikidata property link|P276}} || Free-form field to describe the location. |- | '''grid_ref''' || || |- | '''grid_ref_UK''' || {{Wikidata property link|P613}} || If the landform is in [[Great Britain]], the [[British national grid reference system|British grid reference]]. Use <code>grid_ref_UK_ref</code> to add a suffix reference. |- | '''grid_ref_Ireland''' || {{Wikidata property link|P4091}} || If the landform is in [[Ireland]] (whether [[Northern Ireland]] or the [[Republic of Ireland|Republic]]), the [[Irish national grid reference system|Irish grid reference]]. Use <code>grid_ref_Ireland_ref</code> to add a suffix reference. |- | '''range''' || {{Wikidata property link|P4552}} || The [[mountain range]] that the landform is in. Note that this should be the specific subgroup (eg. [[Bernese Alps]], not [[Alps]]). |- | '''part_of''' || || Group of relevant landforms the feature is a part of. |- | '''water_bodies''' || || Any bodies of water the landform is associated with (eg. the [[Strait of Dover]] for the [[White Cliffs of Dover]]). |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Geology''' |- | '''age''' || || Age of the rock. [[Geologic time scale]]s may be useful here. |- | '''formed_by''' || || Processes which led to the formation of the landform |- | '''orogeny''' || &nbsp; || &nbsp; |- | '''geology''' || &nbsp; || &nbsp; |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Naming''' |- | '''etymology''' || || Origin of name |- | '''nickname''' || || &nbsp; |- | '''authority''' || &nbsp; || The authority which is responsible for the official naming of the landform |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Operator''' |- | '''operator''' || || |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Area''' |- | '''area''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2046}} || Footprint of the mountain or peak, without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|km2|mi2|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''area_km2''' || Footprint of the mountain or peak in square kilometres, with auto-conversion. |- | '''area_mi2''' || Footprint of the mountain or peak in square miles, with auto-conversion. |- | '''area_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>area</code> parameters (such as a reference). |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Dimensions''' |- | '''length''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2043}} || Length of the landform, without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|km|mi|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''length_km''' || Length in kilometres, with auto-conversion. |- | '''length_mi''' || Length in miles, with auto-conversion. |- | '''length_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>length</code> parameters (such as a reference). |- | '''width''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2049}} || Width of thelandform, without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|km|mi|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''width_km''' || Length in kilometres, with auto-conversion. |- | '''width_mi''' || Length in miles, with auto-conversion. |- | '''width_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>width</code> parameters (such as a reference). |- | '''depth_km''' || || Depth of the landform in kilometres, with auto-conversion. |- | '''depth_mi''' || || Depth in miles, with auto-conversion. |- | '''drop_km''' || || Drop in kilometres, with auto-conversion. |- | '''drop_mi''' || || Drop in miles, with auto-conversion. |- | '''height_m''' || || Height of landform (bottom to top) in meters, with auto-conversion. |- | '''height_ft''' || || Height of landform (bottom to top) in feet, with auto-conversion. |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Elevation''' |- | '''elevation''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2044}} || [[Elevation]], without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|m|ft|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''elevation_m''' || Elevation in metres, with auto-conversion. |- | '''elevation_ft''' || Elevation in feet, with auto-conversion. |- | '''elevation_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>elevation</code> parameters (such as a reference). |- | '''surface_elevation''' || rowspan=3 | {{Wikidata property link|P2044}} || Surface [[elevation]], without auto-conversion. You may wish to use <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Convert|Convert]]<nowiki>|xxx|m|ft|abbr=on}}</nowiki></code> |- | '''surface_elevation_m''' || Surface elevation in metres, with auto-conversion. |- | '''surface_elevation_ft''' || Surface elevation in feet, with auto-conversion. |- | '''surface_elevation_ref''' || N/A || Optional parameter to add a suffix to the <code>elevation</code> parameters (such as a reference). |- | '''highest_point''' || || Name or location of the highest point of the landform |- | '''highest_elevation''' || || Elevation of the highest point |- | '''highest_coords''' || || Coordinates of the highest point |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Volcanism''' |- | '''volcanic_zone'''<br/> '''volcanic_arc'''<br/> '''volcanic_belt'''<br/> '''volcanic_field''' || || If the landform is a volcano, the [[volcanic arc|arc]], [[volcanic belt|belt]] or [[volcanic field|field]] in which it is situated. Subsequent tags cause a more specific label to appear instead of the catch-all label. |- | '''last_eruption''' || || The date of the last eruption if the landform is of volcanic origin. |- | colspan="3" style="background-color:#FFFFE6;color:inherit;text-align:center;" | '''Other''' |- | '''topo''' || &nbsp; || The name of the topographic map that contains the landform |- | '''Designation''' || &nbsp; || Any designation the landform has, such as a protected area. |- | '''free_label_1'''<br/> '''free_label_2'''<br/> '''free_label_3''' || &nbsp; || Additional tags that can be customised to add further content to the infobox. Provides the label on the left hand side of the infobox for the corresponding <code>free_data_#</code> |- | '''free_data_1'''<br/> '''free_data_2'''<br/> '''free_data_3''' || &nbsp; || Additional tags that can be customised to add further content to the infobox. Provides the data on the right hand side of the infobox for the corresponding <code>free_label_#</code> |- | '''website''' || &nbsp; || Any website of the landform. |- | '''embedded''' || &nbsp; || Provides the ability to embed another infobox, such as [[Template:Infobox protected area]], if relevant. |- |} === Pushpin map === {{Location map/doc/infobox parameters | pushpin_relief = 1 }} ===Mapframe maps=== {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of the other map parameters are present: {{para|pushpin_map}}, {{para|map}}, {{para|map_image}} | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-marker = natural }} ==Example== {{Infobox landform | water = | name = Waterloo Bay | image = Waterloo - geograph.org.uk - 454845.jpg | caption = Tilted [[Mercia Mudstone Group|mudstones]] at Waterloo Bay, Larne | elevation = 0 m | elevation_ref = | pushpin_map = UK Northern Ireland | pushpin_relief = 1 | map_caption = Location in Northern Ireland | pushpin_label_position = none | location = [[County Antrim]], [[Northern Ireland]] | coordinates = {{coord|54.852|-5.83}} | grid_ref_Ireland = D408037 | topo = [[Ordnance Survey of Northern Ireland|OSNI]] ''Discoverer'' 9 | type = [[Mercia Mudstone Group]], [[Lias Group]] | age = [[Jurassic]], [[Triassic]] | volcanic_zone = | last_eruption = }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox landform | water = | name = Waterloo Bay | image = Waterloo - geograph.org.uk - 454845.jpg | caption = Tilted [[Mercia Mudstone Group|mudstones]] at Waterloo Bay, Larne | elevation = 0 m | elevation_ref = | pushpin_map = UK Northern Ireland | pushpin_relief = 1 | map_caption = Location in Northern Ireland | pushpin_label_position = none | location = [[County Antrim]], [[Northern Ireland]] | coordinates = {{coord|54.852|-5.83|display=inline,title}} | grid_ref_Ireland = D408037 | topo = [[Ordnance Survey of Northern Ireland|OSNI]] ''Discoverer'' 9 | type = [[Mercia Mudstone Group]], [[Lias Group]] | age = [[Jurassic]], [[Triassic]] | volcanic_zone = | last_eruption = }} </syntaxhighlight> == Tracking categories == {{infobox tracking categories}} * {{clc|Category:Pages using Infobox landform with no type}} == See also == * {{tl|Infobox mountain}} * {{tl|Infobox mountain pass}} * {{tl|Infobox body of water}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Place infobox templates|Landform]] [[Category:Embeddable templates]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> egb442yh5sld83nt4eydgex2959tyhn ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox landform/styles.css 10 179915 1377724 2025-10-03T02:26:35Z en>Jonesey95 0 fix text color in dark mode; this generally works but may cause problems, in which case revert or try specifying a different CSS value 1377724 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .ib-landform { width: 23em; border-collapse: collapse; line-height: 1.2em; } /* TODO split definitions to appropriate class names when live from HTML element */ .ib-landform td, .ib-landform th { border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.4em 0.6em 0.4em 0.6em; } .ib-landform .mergedtoprow .infobox-full-data, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-header, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-data, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-label, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-below { border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.4em 0.6em 0.2em 0.6em; } .ib-landform .mergedrow .infobox-full-data, .ib-landform .mergedrow .infobox-data, .ib-landform .mergedrow .infobox-label { border: 0; padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em; } .ib-landform .mergedbottomrow .infobox-full-data, .ib-landform .mergedbottomrow .infobox-data, .ib-landform .mergedbottomrow .infobox-label { border-top: 0; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; padding: 0 0.6em 0.4em 0.6em; } .ib-landform .maptable { border: 0; padding: 0; } .ib-landform .infobox-header, .ib-landform .infobox-below { text-align: left; } .ib-landform .infobox-above { font-size: 125%; line-height: 1.3em; } .ib-landform .infobox-subheader { background-color: #e7dcc3;color:inherit; font-weight: bold; } .ib-landform-native { font-weight: normal; padding-top: 0.2em; } .ib-landform-other-name { font-size: 78%; } .ib-landform-official { font-weight: bold; } .ib-landform-caption { padding: 0.3em 0 0 0; } .ib-landform-caption-link { padding: 0.2em 0; } .ib-landform-nickname { display: inline; } .ib-landform-fn { font-weight: normal; display: inline; } qdh5xmgdohk89hwo8kts5olvnvpr58n 1377725 1377724 2026-07-30T06:05:18Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_landform/styles.css]] 1377724 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .ib-landform { width: 23em; border-collapse: collapse; line-height: 1.2em; } /* TODO split definitions to appropriate class names when live from HTML element */ .ib-landform td, .ib-landform th { border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.4em 0.6em 0.4em 0.6em; } .ib-landform .mergedtoprow .infobox-full-data, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-header, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-data, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-label, .ib-landform .mergedtoprow .infobox-below { border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.4em 0.6em 0.2em 0.6em; } .ib-landform .mergedrow .infobox-full-data, .ib-landform .mergedrow .infobox-data, .ib-landform .mergedrow .infobox-label { border: 0; padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em; } .ib-landform .mergedbottomrow .infobox-full-data, .ib-landform .mergedbottomrow .infobox-data, .ib-landform .mergedbottomrow .infobox-label { border-top: 0; border-bottom: 1px solid #a2a9b1; padding: 0 0.6em 0.4em 0.6em; } .ib-landform .maptable { border: 0; padding: 0; } .ib-landform .infobox-header, .ib-landform .infobox-below { text-align: left; } .ib-landform .infobox-above { font-size: 125%; line-height: 1.3em; } .ib-landform .infobox-subheader { background-color: #e7dcc3;color:inherit; font-weight: bold; } .ib-landform-native { font-weight: normal; padding-top: 0.2em; } .ib-landform-other-name { font-size: 78%; } .ib-landform-official { font-weight: bold; } .ib-landform-caption { padding: 0.3em 0 0 0; } .ib-landform-caption-link { padding: 0.2em 0; } .ib-landform-nickname { display: inline; } .ib-landform-fn { font-weight: normal; display: inline; } qdh5xmgdohk89hwo8kts5olvnvpr58n ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Ordnance Survey coordinates/data 828 179916 1377736 2024-11-06T11:07:21Z en>Hike395 0 fix typo, add url to comments 1377736 Scribunto text/plain -- Data for [[Module:Ordnance Survey coordinates]] -- You may use and redistribute this data under the terms of the GPL see http://www.gnu.org/copyleft/gpl.html local deg2rad = math.rad local OSGBglobe = { semimajor = 6377563.396, semiminor = 6356256.910, ecc = 0.006670539761597529073698869358812557054558, n1 = 0.00167322025032508731869331280635710896296, scale = 0.9996012717, e0 = 400000.0, n0 = -100000.0, lat0 = 49.0, lon0 = -2.0 } local IEglobe = { semimajor = 6377340.189, semiminor = 6356034.447, ecc = 0.006670540293336110419293763349975612794125, n1 = 0.001673220384152058651484728058385228837777, scale = 1.000035, e0 = 200000.0, n0 = 250000.0, lat0 = 53.5, lon0 = -8.0 } local WGSglobe = { semimajor = 6378137.0, semiminor = 6356752.3141, ecc = 0.00669438003551279089034150031998869922791 } local WGS2OSGBparam = { -- Table 4, Section 6.6, Ordnance Survey document https://www.ordnancesurvey.co.uk/documents/resources/guide-coordinate-systems-great-britain.pdf semimajor_src = WGSglobe.semimajor, semiminor_src = WGSglobe.semiminor, ecc_src = WGSglobe.ecc, semimajor_dst = OSGBglobe.semimajor, semiminor_dst = OSGBglobe.semiminor, ecc_dst = OSGBglobe.ecc, tx = -446.448, ty = 125.157, tz = -542.060, s0 = 0.0000204894, rx = deg2rad ( -.1502/3600. ), ry = deg2rad ( -.2470/3600. ), rz = deg2rad ( -.8421/3600. ) } local OSGB2WGSparam = { semimajor_src = OSGBglobe.semimajor, semiminor_src = OSGBglobe.semiminor, ecc_src = OSGBglobe.ecc, semimajor_dst = WGSglobe.semimajor, semiminor_dst = WGSglobe.semiminor, ecc_dst = WGSglobe.ecc, tx = -WGS2OSGBparam.tx, ty = -WGS2OSGBparam.ty, tz = -WGS2OSGBparam.tz, s0 = -WGS2OSGBparam.s0, rx = -WGS2OSGBparam.rx, ry = -WGS2OSGBparam.ry, rz = -WGS2OSGBparam.rz, } local IE2WGSparam = { semimajor_src = IEglobe.semimajor, semiminor_src = IEglobe.semiminor, ecc_src = IEglobe.ecc, semimajor_dst = WGSglobe.semimajor, semiminor_dst = WGSglobe.semiminor, ecc_dst = WGSglobe.ecc, tx = 482.53, ty = -130.596, tz = 564.557, s0 = 8.15/1000000.0, rx = deg2rad( -1.042/3600.0 ), ry = deg2rad( -0.214/3600.0 ), rz = deg2rad( -0.631/3600.0 ) } return {OSGBglobe=OSGBglobe, IEglobe=IEglobe, WGSglobe=WGSglobe, WGS2OSGBparam=WGS2OSGBparam, OSGB2WGSparam=OSGB2WGSparam, IE2WGSparam=IE2WGSparam} rmtx7j2h2k0b6yobekjf1yh1h2d5gsy 1377737 1377736 2026-07-30T06:05:19Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Ordnance_Survey_coordinates/data]] 1377736 Scribunto text/plain -- Data for [[Module:Ordnance Survey coordinates]] -- You may use and redistribute this data under the terms of the GPL see http://www.gnu.org/copyleft/gpl.html local deg2rad = math.rad local OSGBglobe = { semimajor = 6377563.396, semiminor = 6356256.910, ecc = 0.006670539761597529073698869358812557054558, n1 = 0.00167322025032508731869331280635710896296, scale = 0.9996012717, e0 = 400000.0, n0 = -100000.0, lat0 = 49.0, lon0 = -2.0 } local IEglobe = { semimajor = 6377340.189, semiminor = 6356034.447, ecc = 0.006670540293336110419293763349975612794125, n1 = 0.001673220384152058651484728058385228837777, scale = 1.000035, e0 = 200000.0, n0 = 250000.0, lat0 = 53.5, lon0 = -8.0 } local WGSglobe = { semimajor = 6378137.0, semiminor = 6356752.3141, ecc = 0.00669438003551279089034150031998869922791 } local WGS2OSGBparam = { -- Table 4, Section 6.6, Ordnance Survey document https://www.ordnancesurvey.co.uk/documents/resources/guide-coordinate-systems-great-britain.pdf semimajor_src = WGSglobe.semimajor, semiminor_src = WGSglobe.semiminor, ecc_src = WGSglobe.ecc, semimajor_dst = OSGBglobe.semimajor, semiminor_dst = OSGBglobe.semiminor, ecc_dst = OSGBglobe.ecc, tx = -446.448, ty = 125.157, tz = -542.060, s0 = 0.0000204894, rx = deg2rad ( -.1502/3600. ), ry = deg2rad ( -.2470/3600. ), rz = deg2rad ( -.8421/3600. ) } local OSGB2WGSparam = { semimajor_src = OSGBglobe.semimajor, semiminor_src = OSGBglobe.semiminor, ecc_src = OSGBglobe.ecc, semimajor_dst = WGSglobe.semimajor, semiminor_dst = WGSglobe.semiminor, ecc_dst = WGSglobe.ecc, tx = -WGS2OSGBparam.tx, ty = -WGS2OSGBparam.ty, tz = -WGS2OSGBparam.tz, s0 = -WGS2OSGBparam.s0, rx = -WGS2OSGBparam.rx, ry = -WGS2OSGBparam.ry, rz = -WGS2OSGBparam.rz, } local IE2WGSparam = { semimajor_src = IEglobe.semimajor, semiminor_src = IEglobe.semiminor, ecc_src = IEglobe.ecc, semimajor_dst = WGSglobe.semimajor, semiminor_dst = WGSglobe.semiminor, ecc_dst = WGSglobe.ecc, tx = 482.53, ty = -130.596, tz = 564.557, s0 = 8.15/1000000.0, rx = deg2rad( -1.042/3600.0 ), ry = deg2rad( -0.214/3600.0 ), rz = deg2rad( -0.631/3600.0 ) } return {OSGBglobe=OSGBglobe, IEglobe=IEglobe, WGSglobe=WGSglobe, WGS2OSGBparam=WGS2OSGBparam, OSGB2WGSparam=OSGB2WGSparam, IE2WGSparam=IE2WGSparam} rmtx7j2h2k0b6yobekjf1yh1h2d5gsy ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Location map/doc/infobox parameters 10 179917 1377742 2026-07-07T13:13:06Z en>Hike395 0 clarify 1377742 wikitext text/x-wiki {{navbar|Template:Location map/doc/infobox parameters|plain=y|style=float: right;}} Below are the parameters used by [[Module:Location map]] to produce the pushpin map in this Infobox. These parameters are available for editors to set in articles that use this infobox. {| class="wikitable" ! Parameter ! Description ! Default |- |{{para|pushpin_map}} | The map(s) to display. For example, specifying England will use the values for England in Module:Location map/data/England.Multiple maps can be shown by providing a list of map names separated by {{code|#}}. For multiple maps, the first is shown by default. A reader can select the others with radio buttons. | ''{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_caption}} | The text of a caption to be displayed below the map. If not provided a default caption will be generated. Multiple captions can be shown when separated by {{code|##}} (that's two). | ''{{if empty|{{{pushpin_caption|}}}|Location within MAPNAME}}'' |- |{{para|pushpin_relief}} | Any non-blank value ({{code|1}}, {{code|yes}}, etc.) will cause the template to display the map specified in the map definition template as {{code|image1}}, which is usually a [[Cartographic relief depiction|relief map]]; see the example at [[Template:Location map+/relief|Location map+/relief]]. Other numerical values such as {{code|2}} or {{code|3}} will display {{code|image2}} or {{code|image3}}, if those images are defined. | ''{{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_label}} | The text of the label to display next to the identifying mark; a [[H:WIKILINK|wikilink]] can be used. You can enclose the label inside of {{tl|nowrap}} if you want to make sure that it stays on a single line. | ''{{if empty|{{{pushpin_label|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_label_size}} | The font size to use for the label, given as a percentage of the normal font size (<100=smaller, >100=larger); the default size is 90. Do not include {{kbd|%}}. For example, use {{para|pushpin_label_size|80}}, not {{para|pushpin_label_size|80%}}. If set to {{code|0}}, the label is only displayed when the user hovers over the mark. | ''{{if empty|{{{pushpin_label_size|}}}|90}}'' |- |style="white-space:nowrap;"<!--Only need to nowrap the longest one-->|{{para|pushpin_label_position}} | The position of the label relative to the identifying mark; valid values are {{code|left}}, {{code|right}}, {{code|top}}, {{code|bottom}} and {{code|none}}. This defaults to either {{code|left}} or {{code|right}}, depending on the coordinates of the marker and its position relative to the right border of the map image. When {{para|pushpin_label_position|none}}, any defined label will not be displayed with the mark, but it will be used to create the default caption. | ''{{if empty|{{{pushpin_label_position|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_mark}} | The name of an image file to display as the identifying mark; the default is {{#if:{{{pushpin_mark|}}}|[[:File:{{{pushpin_mark|}}}]] [[File:{{{pushpin_mark|}}}|{{if empty|{{{pushpin_mark_size|}}}|8}}px]]|[[:File:Red pog.svg|Red pog.svg]] [[File:Red pog.svg|8px]]}}. See examples at [[Commons:Location markers]] and [[Commons:Category:Map icons]]. | ''{{#if:{{{pushpin_mark|}}}|[[:File:{{{pushpin_mark|}}}]] [[File:{{{pushpin_mark|}}}|{{if empty|{{{pushpin_mark_size|}}}|8}}px]]|[[:File:Red pog.svg|Red pog.svg]] [[File:Red pog.svg|8px]]}}'' |- |{{para|pushpin_mark_size}} | The size of the identifying mark in pixels. Do not include {{kbd|px}} | ''{{if empty|{{{pushpin_mark_size|}}}|8}}'' |- |{{para|pushpin_alt}} | Alt text for map; used by [[screen reader]]s. See [[WP:ALT]]. | ''{{if empty|{{{pushpin_alt|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_background}} | The background color to use for the label; see [[Web colors]]. The default is no background color, which shows the map image behind the label. | ''{{if empty|{{{pushpin_background|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_map_size}} | Determines the width of the map in [[pixel]]s, overriding any default values; do not include {{kbd|px}}. | ''{{if empty|{{{pushpin_map_size|}}}|N/A}}'' |} mnn3hg7rwdtpevfs02j1lowta65dmm1 1377743 1377742 2026-07-30T06:05:20Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Location_map/doc/infobox_parameters]] 1377742 wikitext text/x-wiki {{navbar|Template:Location map/doc/infobox parameters|plain=y|style=float: right;}} Below are the parameters used by [[Module:Location map]] to produce the pushpin map in this Infobox. These parameters are available for editors to set in articles that use this infobox. {| class="wikitable" ! Parameter ! Description ! Default |- |{{para|pushpin_map}} | The map(s) to display. For example, specifying England will use the values for England in Module:Location map/data/England.Multiple maps can be shown by providing a list of map names separated by {{code|#}}. For multiple maps, the first is shown by default. A reader can select the others with radio buttons. | ''{{if empty|{{{pushpin_map|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_caption}} | The text of a caption to be displayed below the map. If not provided a default caption will be generated. Multiple captions can be shown when separated by {{code|##}} (that's two). | ''{{if empty|{{{pushpin_caption|}}}|Location within MAPNAME}}'' |- |{{para|pushpin_relief}} | Any non-blank value ({{code|1}}, {{code|yes}}, etc.) will cause the template to display the map specified in the map definition template as {{code|image1}}, which is usually a [[Cartographic relief depiction|relief map]]; see the example at [[Template:Location map+/relief|Location map+/relief]]. Other numerical values such as {{code|2}} or {{code|3}} will display {{code|image2}} or {{code|image3}}, if those images are defined. | ''{{if empty|{{{pushpin_relief|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_label}} | The text of the label to display next to the identifying mark; a [[H:WIKILINK|wikilink]] can be used. You can enclose the label inside of {{tl|nowrap}} if you want to make sure that it stays on a single line. | ''{{if empty|{{{pushpin_label|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_label_size}} | The font size to use for the label, given as a percentage of the normal font size (<100=smaller, >100=larger); the default size is 90. Do not include {{kbd|%}}. For example, use {{para|pushpin_label_size|80}}, not {{para|pushpin_label_size|80%}}. If set to {{code|0}}, the label is only displayed when the user hovers over the mark. | ''{{if empty|{{{pushpin_label_size|}}}|90}}'' |- |style="white-space:nowrap;"<!--Only need to nowrap the longest one-->|{{para|pushpin_label_position}} | The position of the label relative to the identifying mark; valid values are {{code|left}}, {{code|right}}, {{code|top}}, {{code|bottom}} and {{code|none}}. This defaults to either {{code|left}} or {{code|right}}, depending on the coordinates of the marker and its position relative to the right border of the map image. When {{para|pushpin_label_position|none}}, any defined label will not be displayed with the mark, but it will be used to create the default caption. | ''{{if empty|{{{pushpin_label_position|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_mark}} | The name of an image file to display as the identifying mark; the default is {{#if:{{{pushpin_mark|}}}|[[:File:{{{pushpin_mark|}}}]] [[File:{{{pushpin_mark|}}}|{{if empty|{{{pushpin_mark_size|}}}|8}}px]]|[[:File:Red pog.svg|Red pog.svg]] [[File:Red pog.svg|8px]]}}. See examples at [[Commons:Location markers]] and [[Commons:Category:Map icons]]. | ''{{#if:{{{pushpin_mark|}}}|[[:File:{{{pushpin_mark|}}}]] [[File:{{{pushpin_mark|}}}|{{if empty|{{{pushpin_mark_size|}}}|8}}px]]|[[:File:Red pog.svg|Red pog.svg]] [[File:Red pog.svg|8px]]}}'' |- |{{para|pushpin_mark_size}} | The size of the identifying mark in pixels. Do not include {{kbd|px}} | ''{{if empty|{{{pushpin_mark_size|}}}|8}}'' |- |{{para|pushpin_alt}} | Alt text for map; used by [[screen reader]]s. See [[WP:ALT]]. | ''{{if empty|{{{pushpin_alt|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_background}} | The background color to use for the label; see [[Web colors]]. The default is no background color, which shows the map image behind the label. | ''{{if empty|{{{pushpin_background|}}}|N/A}}'' |- |{{para|pushpin_map_size}} | Determines the width of the map in [[pixel]]s, overriding any default values; do not include {{kbd|px}}. | ''{{if empty|{{{pushpin_map_size|}}}|N/A}}'' |} mnn3hg7rwdtpevfs02j1lowta65dmm1 ವಾರ್ಕಳ 0 179918 1377747 2026-07-30T06:15:05Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox settlement | name = ವಾರ್ಕಳ | other_name = ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ<ref name="varkkala.com">{{cite web|url=https://www.varkkala.com/pages/history|title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala|website=www.varkkala.com}}</ref> | nickname = ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮುತ್ತು<ref name="varkkala.com"/> | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ... 1377747 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ವಾರ್ಕಳ | other_name = ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ<ref name="varkkala.com">{{cite web|url=https://www.varkkala.com/pages/history|title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala|website=www.varkkala.com}}</ref> | nickname = ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮುತ್ತು<ref name="varkkala.com"/> | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Varkala Beach, Varkala, Kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 300 }} | caption = ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|8.7432986|N|76.6968401|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = 1980 (ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ) | founder = | named_for = | parts_type = [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು | parts = [[ವಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು]] | government_type = [[ಪುರಸಭೆ]] | governing_body = [[ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ]] | leader_title = [[ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] | leader_name = ಕೆ.ಎಂ.ಲಾಜಿ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = 3 | area_total_km2 = 14.87 | elevation_footnotes = | elevation_m = 58 | population_total = 40,048 | population_as_of = 2011 | population_rank = 3 | population_density_km2 = auto | population_demonym = ವಾರ್ಕಳಕ್ಕಾರನ್, ವಾರ್ಕಲೈಟ್ | population_footnotes = <ref>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=679313 | title=Census of India: Search Details}}</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 695141 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = 0470 | registration_plate = ಕೆಎಲ್-81 | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ | blank1_info_sec1 = *[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] - 39&nbsp;ಕಿಮೀ | blank2_name_sec1 = [[ನಿಯಮಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank2_info_sec1 = ವಾರ್ಕಳ | website = {{URL|www.varkalamunicipality.in}} | footnotes = | official_name = }} {{Promotional section|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025}} '''ವಾರ್ಕಳ''', ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ '''ಬಲಿತಾ'''<ref name="keralatourism.org">{{Cite web |title=History, Varkala, Thiruvananthapuram, Kerala |url=https://www.keralatourism.org/varkala/varkala-history.php |access-date=2025-09-01 |website=Kerala Tourism - Varkala |language=en}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇದು ಒಂದು ಕರಾವಳಿ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನ ಉತ್ತರದ ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಬಂಡೆಗಳ ಕಡಿದಾದ ದಿಬ್ಬ|ಬಂಡೆಗಳ ದಿಬ್ಬಗಳು]] ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ವಾರ್ಕಳ.<ref>http://www.varkala.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181107081134/http://varkala.info/ |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2018 }} | ವಾರ್ಕಳ ವಿವರಗಳು</ref> ಈ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯಿಂದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು [[ಭೂಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ. 2015ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (GSI) ವಾರ್ಕಳ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಭೂ-ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title = Declaration of Geo-Heritage Sites|url = http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=116848 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201014107/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=116848 |archive-date=1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2015 |website = Press Information Bureau |access-date = 2016-01-28}}</ref><ref>{{Cite news|title = Varkala cliff to be nation's first geopark|url = http://www.thehindu.com/news/national/kerala/varkala-cliff-to-be-nations-first-geopark/article3610374.ece|newspaper = The Hindu|date = 2012-07-07|access-date = 2016-01-28|issn = 0971-751X|language = en-IN |first=G. |last=Mahadevan }}</ref> ವಾರ್ಕಳ 2,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]]ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ [[ವೈಷ್ಣವ|ವೈಷ್ಣವ]] ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ'' (ದಕ್ಷಿಣದ [[ಬನಾರಸ್]]) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Varkala|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=4839974|access-date=21 ಜೂನ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719003926/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=4839974|archive-date=19 ಜುಲೈ 2012|url-status=dead|df=dmy-all |website=Kerala Tourism }}</ref> == ಐತಿಹ್ಯ == ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ [[ನಾರದ]] ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ವಲ್ಕಲಂ (ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಲ್ಕಲಂನಿಂದ ವಾರ್ಕಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="keralatourism.org"/> == ಇತಿಹಾಸ == ವಾರ್ಕಳ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು "''ದಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ''" ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಆರಂಭಿಕ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜನಾದ ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala |url=https://www.varkkala.com/pages/history |access-date=2025-09-01 |website=www.varkkala.com}}</ref> === ಐತಿಹ್ಯಗಳು === ಒಬ್ಬ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ರಾಜನು ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಇತರ [[ಪುರಾಣ|ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು]] ಇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾತ್ರಿಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಋಷಿ [[ನಾರದ]]ರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ತಾವು ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ನಾರದರು ತಮ್ಮ {{transliteration|hi|italic=no|ವಲ್ಕಲಂ}} (ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಂಗೋಟಿ)ವನ್ನು ಎಸೆದರು ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಸುಂದರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಾರ್ಕಳ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ನಾರದರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಪಾಪನಾಶಂನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು, ಇದರ ಅರ್ಥವೇ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ.<ref name="keralatourism">{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ | title=Varkala Beach | publisher=Kerala Tourism | access-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2014}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == ವಾರ್ಕಳ {{Coord|8.7432986|N|76.6968401|E|}} ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|title=Maps, Weather, and Airports for Varkkallai, India|website=www.fallingrain.com|access-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-date=5 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205232544/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|url-status=live}}</ref> == ಧರ್ಮ == 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 28,273 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70.6% ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 11,562 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 28.87% ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Varkala Municipality City Population Census 2011-2024 {{!}} Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/town/803309-varkala-kerala.html |access-date=2024-07-12 |website=www.census2011.co.in}}</ref> == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === ವಾರ್ಕಳ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವು [[ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ]] ಅಥವಾ ನಗರ ಸಭೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವು ವಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ 7 ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಾದ [[ಎಡವಾ]], ಎಲಾಕಮನ್, [[ವೆಟ್ಟೂರ್]], ಮಡವೂರ್, ನವೈಕುಲಂ, ಪಲ್ಲಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಚೆಮ್ಮಾರುತಿಗಳ ಹೊಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/thiruvananthapuram.html|title=CEO Kerala Govt|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129052856/https://www.ceo.kerala.gov.in/thiruvananthapuram.html|url-status=dead}}</ref> ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆಯು 33 ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|url=http://gis.lsgkerala.gov.in/lbmap/varkalamunicipality/viewer.htm|title=Ward map|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228225542/http://gis.lsgkerala.gov.in/lbmap/varkalamunicipality/viewer.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀರು, ಒಳಚರಂಡಿ, ರಸ್ತೆಗಳು, ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ನಗರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕಾರ್ಯಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ 6 ಸ್ಥಾಯೀ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|url=http://www.varkalamunicipality.in/standing-committees|title=Varkala Municipality Standing Committees|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=5 ಜುಲೈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705033019/http://www.varkalamunicipality.in/standing-committees|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದೆ. === ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ನಿರ್ವಾಚಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು === ವಾರ್ಕಳ [[ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಏಳು [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ|ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/all-7-assembly-segments-for-ldf-in-attingal/article6020206.ece|title=7 Assembly Constituencies for LDF in Attingal |work=The Hindu |date=17 ಮೇ 2014 }}</ref> ಇವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಕಳ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಶಾಸಕರು (MLA) ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ವಿಧಾನಸಭಾ ಸಂಖ್ಯೆ 127.<ref>{{Cite web|url=https://www.mapsofindia.com/assemblypolls/kerala/varkala-assembly-constituency-map.html|title=Maps of India}}</ref> == ಸಂಪರ್ಕ == '''ವಾಯುಮಾರ್ಗ''' [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (39&nbsp;ಕಿಮೀ) ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಕಳ ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ ಕೂಡ ಇದೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ''' [[ವಾರ್ಕಳ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, [[ಮುಂಬೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಪುಣೆ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಗೋವಾ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ಮುಂತಾದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ರೈಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ''' ವಾರ್ಕಳ ತಿರುವನಂತಪುರಂ - ಕೊಲ್ಲಂ ಕರಾವಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64 (ಕೇರಳ)|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64]] ಮೂಲಕ 9&nbsp;ಕಿಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ [[ಮುಂಬೈ]]-[[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಬಸ್ಸುಗಳು [[NH 66]] ಮತ್ತು ವಾರ್ಕಳ ಮೂಲಕ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರ, ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್, ಪರಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ಜಲಮಾರ್ಗ''' ವಾರ್ಕಳ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ [[ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="keralapwd">{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=Kerala PWD - State Highways|publisher=Kerala State Public Works Department|access-date=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[File:Varkala Promenade.jpg|thumb|ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್]] ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಂ)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ ವಾವು ಬೆಲಿ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಬೀಚ್ ತಿರುವಂಬಾಡಿಯಲ್ಲಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Thiruvambady Beach at Varkala, Thiruvananthapuram {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/thiruvambady-beach-varkala/278/ |access-date=2025-03-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಇದು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಳೆಯ ಅರಮನೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಪೊನ್ನುಂತುರುತು]] ಎಂಬ ದ್ವೀಪವು ವಾರ್ಕಳಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದೂ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ponnumthuruthu Island near Varkala, Thiruvananthapuram, {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/ponnumthuruthu-island-thiruvananthapuram/248/ |access-date=2025-03-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಬೀಚ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಯುರ್ವೇದ ಮಸಾಜ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} === ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ === [[ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್]], ಅಥವಾ ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್, ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಈಜು ಮತ್ತು ಜಲಕ್ರೀಡಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿಬ್ಬದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇರಳ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸವಿಯಬಹುದು.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} ದಿಬ್ಬ ಮತ್ತು ಬೀಚ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ [[ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ|ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳು]], ನೋಟದ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚಕ ಬೀಚ್ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮರಳಿನ ಕಪ್ಪು ಭಾಗವು ಥೋರಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಥೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐಸೋಟೋಪ್ಗಳು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.explorra.com/destinations/kerala_20458 |title=Kerala |publisher=Explorra.com |access-date=2013-10-20}}</ref> [[File:Papanasam beach, Varkala.jpg|thumb|ಮೇಲಿನ ದಿಬ್ಬಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ವಾರ್ಕಳದ ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್]] ==== ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ==== ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್)ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಸತ್ತ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಾಧಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಮುದ್ರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಈಜುಗಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} === ಕಪ್ಪಿಲ್ ಸರೋವರ === {{main|ಕಪ್ಪಿಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ}} [[File:Edava Nadayara Lake.JPG|right|thumb|ಎಡವಾ-ನದಾಯರ ಸರೋವರ: [[ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ|ಪರವೂರು ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ]]ನ ಒಂದು ನೋಟ]] [[ಕಪ್ಪಿಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ|ಕಪ್ಪಿಲ್]] ಸರೋವರವು ವಾರ್ಕಳ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|4|km|mi|sp=us}} ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶಾಂತವಾದ ಅಳಿವೆಯು ದಟ್ಟವಾದ ತೆಂಗಿನ ತೋಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರೋವರದ ಮೇಲಿನ ಸೇತುವೆಯು ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ದೂರದ ನೀಲಿ ಹಾರಿಜಾನ್ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ದೋಣಿ ವಿಹಾರವೂ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} === ಅಂಜೆಂಗೋ ಕೋಟೆ === [[ಅಂಚುತೆಂಗು|ಅಂಜೆಂಗೋ ಕೋಟೆ]]ಯು ವಾರ್ಕಳ ಸಮೀಪದ ಒಂದು [[ಕೋಟೆ|ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ]]. ಅಂಜೆಂಗೋದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರು|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]], [[ಡಚ್ ಜನರು|ಡಚ್]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದಿದೆ. 1684ರಲ್ಲಿ, [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು]] ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಪಾರ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಂಜೆಂಗೋವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂಜೆಂಗೋದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೋಟೆಯು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಸ್ಮಶಾನವೂ ಇದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು 1704ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಮುത്തಲಪುಳಿ ಸರೋವರವು ಅಂಜೆಂಗೋದಲ್ಲಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} === ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ === [[File:Varkala Tunnel.jpg|thumb|right|ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]] [[ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]]ವು ಹಳೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 1867ರಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ದಿವಾನ್ ಸರ್. ಟಿ. ಮಹದೇವ ರಾವ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಿವಾನ್ ಶೇಷಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1880ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=Varkala tunnel, Thiruvananthapuram, Kerala, India|url=https://www.keralatourism.org/varkala/varkala-tunnel.php|access-date=2021-02-22|website=Kerala Tourism - Varkala|language=en}}</ref> ವಾರ್ಕಳ ಲೈಟ್ಹೌಸ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} == ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು == [[File:Janardanaswamy Temple Pond.jpg|thumb|right|ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳ]] [[File:Sivagiri (1).jpg|thumb|right|ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]] * [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಸರ್ಕಾರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಶಿವಗಿರಿ, ಕೇರಳ|ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]], ಒಂದು [[ಆಶ್ರಮ]] == ಹವಾಮಾನ == [[ಕೋಪೆನ್-ಗೈಗರ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾರ್ಕಳದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಗರಿಷ್ಠ {{convert|32|°C}} ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ {{convert|31|°C}} ವರೆಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು {{convert|39|°C}} ಆಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{convert|3100|mm|abbr=on}} ಆಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} {{Weather box |metric first=ಹೌದು |single line=ಹೌದು |location=ವಾರ್ಕಳ |Jan high C=29.9 |Feb high C=30.7 |Mar high C=31.7 |Apr high C=31.8 |May high C=31.3 |Jun high C=29.1 |Jul high C=28.6 |Aug high C=28.9 |Sep high C=29.3 |Oct high C=29.3 |Nov high C=29.1 |Dec high C=29.3 |Jan mean C=26.1 |Feb mean C=26.9 |Mar mean C=28.1 |Apr mean C=28.6 |May mean C=28.2 |Jun mean C=26.5 |Jul mean C=25.9 |Aug mean C=26.2 |Sep mean C=26.5 |Oct mean C=26.5 |Nov mean C=26.2 |Dec mean C=26 |Jan low C=22.4 |Feb low C=23.2 |Mar low C=24.5 |Apr low C=25.4 |May low C=25.2 |Jun low C=23.9 |Jul low C=23.3 |Aug low C=23.5 |Sep low C=23.7 |Oct low C=23.7 |Nov low C=23.4 |Dec low C=22.7 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=19 |Feb precipitation mm=27 |Mar precipitation mm=52 |Apr precipitation mm=144 |May precipitation mm=248 |Jun precipitation mm=457 |Jul precipitation mm=336 |Aug precipitation mm=222 |Sep precipitation mm=201 |Oct precipitation mm=290 |Nov precipitation mm=205 |Dec precipitation mm=55 |Jan rain days=1 |Feb rain days=2 |Mar rain days=3 |Apr rain days=8 |May rain days=10 |Jun rain days=19 |Jul rain days=17 |Aug rain days=14 |Sep rain days=11 |Oct rain days=12 |Nov rain days=8 |Dec rain days=3 |Jand sun=9 |Febd sun=9 |Mard sun=8 |Aprd sun=8 |Mayd sun=7 |Jund sun=5 |Juld sun=5 |Augd sun=6 |Sepd sun=6 |Octd sun=6 |Novd sun=6 |Decd sun=7 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|title=Climate: Varkala - Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://en.climate-data.org/location/54660/|publisher=Climate-Data.org|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013}}</ref> |source 2 = ''Weather2Travel''<ref>{{cite web|title=Varkala Climate and Weather Averages, Kerala|url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/varkala.php|publisher=Weather2Travel|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013}}</ref> ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದಿನಗಳಿಗಾಗಿ }} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋವಳಂ]] ಲೈಟ್ಹೌಸ್ ಬೀಚ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{commons category|Varkala}} {{wikivoyage|Varkala}} {{ಕೇರಳ}} {{ಕೇರಳದ ಪುರಸಭೆಗಳು}} {{ಕೇರಳದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು}} {{ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ}} [[ವರ್ಗ:ವಾರ್ಕಳ| ]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] ljzoo3gnxnk6virwtapts9uc5fekex8 1377748 1377747 2026-07-30T06:16:22Z A826 72368 1377748 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Infobox settlement | name = ವಾರ್ಕಳ | other_name = ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ<ref name="varkkala.com">{{cite web|url=https://www.varkkala.com/pages/history|title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala|website=www.varkkala.com}}</ref> | nickname = ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮುತ್ತು<ref name="varkkala.com"/> | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Varkala Beach, Varkala, Kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 300 }} | caption = ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|8.7432986|N|76.6968401|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = 1980 (ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ) | founder = | named_for = | parts_type = [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು | parts = [[ವಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು]] | government_type = [[ಪುರಸಭೆ]] | governing_body = [[ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ]] | leader_title = [[ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] | leader_name = ಕೆ.ಎಂ.ಲಾಜಿ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = 3 | area_total_km2 = 14.87 | elevation_footnotes = | elevation_m = 58 | population_total = 40,048 | population_as_of = 2011 | population_rank = 3 | population_density_km2 = auto | population_demonym = ವಾರ್ಕಳಕ್ಕಾರನ್, ವಾರ್ಕಲೈಟ್ | population_footnotes = <ref>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=679313 | title=Census of India: Search Details}}</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 695141 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = 0470 | registration_plate = ಕೆಎಲ್-81 | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ | blank1_info_sec1 = *[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] - 39&nbsp;ಕಿಮೀ | blank2_name_sec1 = [[ನಿಯಮಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank2_info_sec1 = ವಾರ್ಕಳ | website = {{URL|www.varkalamunicipality.in}} | footnotes = | official_name = }} '''ವಾರ್ಕಳ''', ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ '''ಬಲಿತಾ'''<ref name="keralatourism.org">{{Cite web |title=History, Varkala, Thiruvananthapuram, Kerala |url=https://www.keralatourism.org/varkala/varkala-history.php |access-date=2025-09-01 |website=Kerala Tourism - Varkala |language=en}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇದು ಒಂದು ಕರಾವಳಿ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನ ಉತ್ತರದ ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಬಂಡೆಗಳ ಕಡಿದಾದ ದಿಬ್ಬ|ಬಂಡೆಗಳ ದಿಬ್ಬಗಳು]] ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ವಾರ್ಕಳ.<ref>http://www.varkala.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181107081134/http://varkala.info/ |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2018 }} | ವಾರ್ಕಳ ವಿವರಗಳು</ref> ಈ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯಿಂದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು [[ಭೂಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ. 2015ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (GSI) ವಾರ್ಕಳ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಭೂ-ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title = Declaration of Geo-Heritage Sites|url = http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=116848 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201014107/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=116848 |archive-date=1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2015 |website = Press Information Bureau |access-date = 2016-01-28}}</ref><ref>{{Cite news|title = Varkala cliff to be nation's first geopark|url = http://www.thehindu.com/news/national/kerala/varkala-cliff-to-be-nations-first-geopark/article3610374.ece|newspaper = The Hindu|date = 2012-07-07|access-date = 2016-01-28|issn = 0971-751X|language = en-IN |first=G. |last=Mahadevan }}</ref> ವಾರ್ಕಳ 2,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]]ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ [[ವೈಷ್ಣವ|ವೈಷ್ಣವ]] ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ'' (ದಕ್ಷಿಣದ [[ಬನಾರಸ್]]) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Varkala|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=4839974|access-date=21 ಜೂನ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719003926/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=4839974|archive-date=19 ಜುಲೈ 2012|url-status=dead|df=dmy-all |website=Kerala Tourism }}</ref> == ಐತಿಹ್ಯ == ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ [[ನಾರದ]] ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ವಲ್ಕಲಂ (ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಲ್ಕಲಂನಿಂದ ವಾರ್ಕಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="keralatourism.org"/> == ಇತಿಹಾಸ == ವಾರ್ಕಳ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು "''ದಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ''" ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಆರಂಭಿಕ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜನಾದ ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala |url=https://www.varkkala.com/pages/history |access-date=2025-09-01 |website=www.varkkala.com}}</ref> === ಐತಿಹ್ಯಗಳು === ಒಬ್ಬ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ರಾಜನು ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಇತರ [[ಪುರಾಣ|ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು]] ಇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾತ್ರಿಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಋಷಿ [[ನಾರದ]]ರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ತಾವು ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ನಾರದರು ತಮ್ಮ {{transliteration|hi|italic=no|ವಲ್ಕಲಂ}} (ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಂಗೋಟಿ)ವನ್ನು ಎಸೆದರು ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಸುಂದರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಾರ್ಕಳ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ನಾರದರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಪಾಪನಾಶಂನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು, ಇದರ ಅರ್ಥವೇ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ.<ref name="keralatourism">{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ | title=Varkala Beach | publisher=Kerala Tourism | access-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2014}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == ವಾರ್ಕಳ {{Coord|8.7432986|N|76.6968401|E|}} ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|title=Maps, Weather, and Airports for Varkkallai, India|website=www.fallingrain.com|access-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-date=5 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205232544/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|url-status=live}}</ref> == ಧರ್ಮ == 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 28,273 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70.6% ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 11,562 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 28.87% ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Varkala Municipality City Population Census 2011-2024 {{!}} Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/town/803309-varkala-kerala.html |access-date=2024-07-12 |website=www.census2011.co.in}}</ref> == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === ವಾರ್ಕಳ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವು [[ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ]] ಅಥವಾ ನಗರ ಸಭೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವು ವಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ 7 ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಾದ [[ಎಡವಾ]], ಎಲಾಕಮನ್, [[ವೆಟ್ಟೂರ್]], ಮಡವೂರ್, ನವೈಕುಲಂ, ಪಲ್ಲಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಚೆಮ್ಮಾರುತಿಗಳ ಹೊಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/thiruvananthapuram.html|title=CEO Kerala Govt|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129052856/https://www.ceo.kerala.gov.in/thiruvananthapuram.html|url-status=dead}}</ref> ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆಯು 33 ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|url=http://gis.lsgkerala.gov.in/lbmap/varkalamunicipality/viewer.htm|title=Ward map|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228225542/http://gis.lsgkerala.gov.in/lbmap/varkalamunicipality/viewer.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀರು, ಒಳಚರಂಡಿ, ರಸ್ತೆಗಳು, ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ನಗರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕಾರ್ಯಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ 6 ಸ್ಥಾಯೀ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|url=http://www.varkalamunicipality.in/standing-committees|title=Varkala Municipality Standing Committees|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=5 ಜುಲೈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705033019/http://www.varkalamunicipality.in/standing-committees|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದೆ. === ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ನಿರ್ವಾಚಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು === ವಾರ್ಕಳ [[ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಏಳು [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ|ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/all-7-assembly-segments-for-ldf-in-attingal/article6020206.ece|title=7 Assembly Constituencies for LDF in Attingal |work=The Hindu |date=17 ಮೇ 2014 }}</ref> ಇವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಕಳ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಶಾಸಕರು (MLA) ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ವಿಧಾನಸಭಾ ಸಂಖ್ಯೆ 127.<ref>{{Cite web|url=https://www.mapsofindia.com/assemblypolls/kerala/varkala-assembly-constituency-map.html|title=Maps of India}}</ref> == ಸಂಪರ್ಕ == '''ವಾಯುಮಾರ್ಗ''' [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (39&nbsp;ಕಿಮೀ) ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಕಳ ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ ಕೂಡ ಇದೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ''' [[ವಾರ್ಕಳ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, [[ಮುಂಬೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಪುಣೆ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಗೋವಾ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ಮುಂತಾದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ರೈಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ''' ವಾರ್ಕಳ ತಿರುವನಂತಪುರಂ - ಕೊಲ್ಲಂ ಕರಾವಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64 (ಕೇರಳ)|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64]] ಮೂಲಕ 9&nbsp;ಕಿಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ [[ಮುಂಬೈ]]-[[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಬಸ್ಸುಗಳು [[NH 66]] ಮತ್ತು ವಾರ್ಕಳ ಮೂಲಕ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರ, ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್, ಪರಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ಜಲಮಾರ್ಗ''' ವಾರ್ಕಳ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ [[ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="keralapwd">{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=Kerala PWD - State Highways|publisher=Kerala State Public Works Department|access-date=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[File:Varkala Promenade.jpg|thumb|ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್]] ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಂ)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ ವಾವು ಬೆಲಿ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಬೀಚ್ ತಿರುವಂಬಾಡಿಯಲ್ಲಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Thiruvambady Beach at Varkala, Thiruvananthapuram {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/thiruvambady-beach-varkala/278/ |access-date=2025-03-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಇದು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಳೆಯ ಅರಮನೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಪೊನ್ನುಂತುರುತು]] ಎಂಬ ದ್ವೀಪವು ವಾರ್ಕಳಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದೂ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ponnumthuruthu Island near Varkala, Thiruvananthapuram, {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/ponnumthuruthu-island-thiruvananthapuram/248/ |access-date=2025-03-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಬೀಚ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಯುರ್ವೇದ ಮಸಾಜ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} === ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ === [[ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್]], ಅಥವಾ ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್, ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಈಜು ಮತ್ತು ಜಲಕ್ರೀಡಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿಬ್ಬದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇರಳ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸವಿಯಬಹುದು.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} ದಿಬ್ಬ ಮತ್ತು ಬೀಚ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ [[ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ|ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳು]], ನೋಟದ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚಕ ಬೀಚ್ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮರಳಿನ ಕಪ್ಪು ಭಾಗವು ಥೋರಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಥೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐಸೋಟೋಪ್ಗಳು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.explorra.com/destinations/kerala_20458 |title=Kerala |publisher=Explorra.com |access-date=2013-10-20}}</ref> [[File:Papanasam beach, Varkala.jpg|thumb|ಮೇಲಿನ ದಿಬ್ಬಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ವಾರ್ಕಳದ ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್]] ==== ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ==== ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್)ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಸತ್ತ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಾಧಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಮುದ್ರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಈಜುಗಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} === ಕಪ್ಪಿಲ್ ಸರೋವರ === {{main|ಕಪ್ಪಿಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ}} [[File:Edava Nadayara Lake.JPG|right|thumb|ಎಡವಾ-ನದಾಯರ ಸರೋವರ: [[ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ|ಪರವೂರು ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ]]ನ ಒಂದು ನೋಟ]] [[ಕಪ್ಪಿಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ|ಕಪ್ಪಿಲ್]] ಸರೋವರವು ವಾರ್ಕಳ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|4|km|mi|sp=us}} ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶಾಂತವಾದ ಅಳಿವೆಯು ದಟ್ಟವಾದ ತೆಂಗಿನ ತೋಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರೋವರದ ಮೇಲಿನ ಸೇತುವೆಯು ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ದೂರದ ನೀಲಿ ಹಾರಿಜಾನ್ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ದೋಣಿ ವಿಹಾರವೂ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} === ಅಂಜೆಂಗೋ ಕೋಟೆ === [[ಅಂಚುತೆಂಗು|ಅಂಜೆಂಗೋ ಕೋಟೆ]]ಯು ವಾರ್ಕಳ ಸಮೀಪದ ಒಂದು [[ಕೋಟೆ|ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ]]. ಅಂಜೆಂಗೋದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರು|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]], [[ಡಚ್ ಜನರು|ಡಚ್]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದಿದೆ. 1684ರಲ್ಲಿ, [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು]] ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಪಾರ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಂಜೆಂಗೋವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂಜೆಂಗೋದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೋಟೆಯು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಸ್ಮಶಾನವೂ ಇದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು 1704ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಮುത്തಲಪುಳಿ ಸರೋವರವು ಅಂಜೆಂಗೋದಲ್ಲಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} === ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ === [[File:Varkala Tunnel.jpg|thumb|right|ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]] [[ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]]ವು ಹಳೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 1867ರಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ದಿವಾನ್ ಸರ್. ಟಿ. ಮಹದೇವ ರಾವ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಿವಾನ್ ಶೇಷಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1880ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=Varkala tunnel, Thiruvananthapuram, Kerala, India|url=https://www.keralatourism.org/varkala/varkala-tunnel.php|access-date=2021-02-22|website=Kerala Tourism - Varkala|language=en}}</ref> ವಾರ್ಕಳ ಲೈಟ್ಹೌಸ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} == ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು == [[File:Janardanaswamy Temple Pond.jpg|thumb|right|ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳ]] [[File:Sivagiri (1).jpg|thumb|right|ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]] * [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಸರ್ಕಾರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಶಿವಗಿರಿ, ಕೇರಳ|ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]], ಒಂದು [[ಆಶ್ರಮ]] == ಹವಾಮಾನ == [[ಕೋಪೆನ್-ಗೈಗರ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾರ್ಕಳದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಗರಿಷ್ಠ {{convert|32|°C}} ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ {{convert|31|°C}} ವರೆಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು {{convert|39|°C}} ಆಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{convert|3100|mm|abbr=on}} ಆಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} {{Weather box |metric first=ಹೌದು |single line=ಹೌದು |location=ವಾರ್ಕಳ |Jan high C=29.9 |Feb high C=30.7 |Mar high C=31.7 |Apr high C=31.8 |May high C=31.3 |Jun high C=29.1 |Jul high C=28.6 |Aug high C=28.9 |Sep high C=29.3 |Oct high C=29.3 |Nov high C=29.1 |Dec high C=29.3 |Jan mean C=26.1 |Feb mean C=26.9 |Mar mean C=28.1 |Apr mean C=28.6 |May mean C=28.2 |Jun mean C=26.5 |Jul mean C=25.9 |Aug mean C=26.2 |Sep mean C=26.5 |Oct mean C=26.5 |Nov mean C=26.2 |Dec mean C=26 |Jan low C=22.4 |Feb low C=23.2 |Mar low C=24.5 |Apr low C=25.4 |May low C=25.2 |Jun low C=23.9 |Jul low C=23.3 |Aug low C=23.5 |Sep low C=23.7 |Oct low C=23.7 |Nov low C=23.4 |Dec low C=22.7 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=19 |Feb precipitation mm=27 |Mar precipitation mm=52 |Apr precipitation mm=144 |May precipitation mm=248 |Jun precipitation mm=457 |Jul precipitation mm=336 |Aug precipitation mm=222 |Sep precipitation mm=201 |Oct precipitation mm=290 |Nov precipitation mm=205 |Dec precipitation mm=55 |Jan rain days=1 |Feb rain days=2 |Mar rain days=3 |Apr rain days=8 |May rain days=10 |Jun rain days=19 |Jul rain days=17 |Aug rain days=14 |Sep rain days=11 |Oct rain days=12 |Nov rain days=8 |Dec rain days=3 |Jand sun=9 |Febd sun=9 |Mard sun=8 |Aprd sun=8 |Mayd sun=7 |Jund sun=5 |Juld sun=5 |Augd sun=6 |Sepd sun=6 |Octd sun=6 |Novd sun=6 |Decd sun=7 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|title=Climate: Varkala - Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://en.climate-data.org/location/54660/|publisher=Climate-Data.org|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013}}</ref> |source 2 = ''Weather2Travel''<ref>{{cite web|title=Varkala Climate and Weather Averages, Kerala|url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/varkala.php|publisher=Weather2Travel|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013}}</ref> ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದಿನಗಳಿಗಾಗಿ }} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋವಳಂ]] ಲೈಟ್ಹೌಸ್ ಬೀಚ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{commons category|Varkala}} {{wikivoyage|Varkala}} {{ಕೇರಳ}} {{ಕೇರಳದ ಪುರಸಭೆಗಳು}} {{ಕೇರಳದ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು}} {{ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ}} [[ವರ್ಗ:ವಾರ್ಕಳ| ]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] 0frr2eiz51yn9un39a65tkl3pou7new 1377750 1377748 2026-07-30T06:24:56Z A826 72368 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1377750 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Infobox settlement | name = ವಾರ್ಕಳ | other_name = ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ<ref name="varkkala.com">{{cite web|url=https://www.varkkala.com/pages/history|title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala|website=www.varkkala.com}}</ref> | nickname = ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮುತ್ತು<ref name="varkkala.com"/> | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Varkala Beach, Varkala, Kerala.jpg | spacing = 1 | color_border = black | color = white | size = 300 }} | caption = ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|8.7432986|N|76.6968401|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = 1980 (ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ) | founder = | named_for = | parts_type = [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು | parts = [[ವಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕು]] | government_type = [[ಪುರಸಭೆ]] | governing_body = [[ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ]] | leader_title = [[ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] | leader_name = ಕೆ.ಎಂ.ಲಾಜಿ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = 3 | area_total_km2 = 14.87 | elevation_footnotes = | elevation_m = 58 | population_total = 40,048 | population_as_of = 2011 | population_rank = 3 | population_density_km2 = auto | population_demonym = ವಾರ್ಕಳಕ್ಕಾರನ್, ವಾರ್ಕಲೈಟ್ | population_footnotes = <ref>{{cite web | url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=679313 | title=Census of India: Search Details}}</ref> | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 695141 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = 0470 | registration_plate = ಕೆಎಲ್-81 | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ | blank1_info_sec1 = *[[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] - 39&nbsp;ಕಿಮೀ | blank2_name_sec1 = [[ನಿಯಮಸಭಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank2_info_sec1 = ವಾರ್ಕಳ | website = {{URL|www.varkalamunicipality.in}} | footnotes = | official_name = }} '''ವಾರ್ಕಳ''', ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ '''ಬಲಿತಾ'''<ref name="keralatourism.org">{{Cite web |title=History, Varkala, Thiruvananthapuram, Kerala |url=https://www.keralatourism.org/varkala/varkala-history.php |access-date=2025-09-01 |website=Kerala Tourism - Varkala |language=en}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇದು ಒಂದು ಕರಾವಳಿ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನ ಉತ್ತರದ ಉಪನಗರವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಬಂಡೆಗಳ ಕಡಿದಾದ ದಿಬ್ಬ|ಬಂಡೆಗಳ ದಿಬ್ಬಗಳು]] ಕಂಡುಬರುವ ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ವಾರ್ಕಳ.<ref>http://www.varkala.info {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181107081134/http://varkala.info/ |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2018 }} | ವಾರ್ಕಳ ವಿವರಗಳು</ref> ಈ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯಿಂದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು [[ಭೂಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ. 2015ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (GSI) ವಾರ್ಕಳ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಭೂ-ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title = Declaration of Geo-Heritage Sites|url = http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=116848 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201014107/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=116848 |archive-date=1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |date=11 ಮಾರ್ಚ್ 2015 |website = Press Information Bureau |access-date = 2016-01-28}}</ref><ref>{{Cite news|title = Varkala cliff to be nation's first geopark|url = http://www.thehindu.com/news/national/kerala/varkala-cliff-to-be-nations-first-geopark/article3610374.ece|newspaper = The Hindu|date = 2012-07-07|access-date = 2016-01-28|issn = 0971-751X|language = en-IN |first=G. |last=Mahadevan }}</ref> ವಾರ್ಕಳ 2,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]]ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ [[ವೈಷ್ಣವ|ವೈಷ್ಣವ]] ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ'' (ದಕ್ಷಿಣದ [[ಬನಾರಸ್]]) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Varkala|url=http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=4839974|access-date=21 ಜೂನ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719003926/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=4839974|archive-date=19 ಜುಲೈ 2012|url-status=dead|df=dmy-all |website=Kerala Tourism }}</ref> == ಐತಿಹ್ಯ == ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರವಾದ [[ನಾರದ]] ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ವಲ್ಕಲಂ (ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತ್ರ)ವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಎಸೆದನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ವಲ್ಕಲಂನಿಂದ ವಾರ್ಕಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="keralatourism.org"/> == ಇತಿಹಾಸ == ವಾರ್ಕಳ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು "''ದಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ''" ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಕಾಲದ ಆರಂಭಿಕ ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜನಾದ ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉದಯ ಮಾರ್ತಾಂಡಪುರಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಪಾರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Varkala History, Thiruvananthapuram, kerala, india, History of Varkala |url=https://www.varkkala.com/pages/history |access-date=2025-09-01 |website=www.varkkala.com}}</ref> === ಐತಿಹ್ಯಗಳು === ಒಬ್ಬ [[ಪಾಂಡ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಪಾಂಡ್ಯ]] ರಾಜನು ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಹ್ಮನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಇತರ [[ಪುರಾಣ|ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು]] ಇವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾತ್ರಿಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಋಷಿ [[ನಾರದ]]ರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ತಾವು ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ನಾರದರು ತಮ್ಮ {{transliteration|hi|italic=no|ವಲ್ಕಲಂ}} (ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಂಗೋಟಿ)ವನ್ನು ಎಸೆದರು ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಸುಂದರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಾರ್ಕಳ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ನಾರದರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಪಾಪನಾಶಂನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು, ಇದರ ಅರ್ಥವೇ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ.<ref name="keralatourism">{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/destination/varkala-beach/328/ | title=Varkala Beach | publisher=Kerala Tourism | access-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2014}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == ವಾರ್ಕಳ {{Coord|8.7432986|N|76.6968401|E|}} ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|title=Maps, Weather, and Airports for Varkkallai, India|website=www.fallingrain.com|access-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-date=5 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205232544/http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Varkkallai.html|url-status=live}}</ref> == ಧರ್ಮ == 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 28,273 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70.6% ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಾರ್ಕಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 11,562 ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 28.87% ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Varkala Municipality City Population Census 2011-2024 {{!}} Kerala |url=https://www.census2011.co.in/data/town/803309-varkala-kerala.html |access-date=2024-07-12 |website=www.census2011.co.in}}</ref> == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === ವಾರ್ಕಳ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವು [[ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆ]] ಅಥವಾ ನಗರ ಸಭೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತವು ವಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕಿನ 7 ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಾದ [[ಎಡವಾ]], ಎಲಾಕಮನ್, [[ವೆಟ್ಟೂರ್]], ಮಡವೂರ್, ನವೈಕುಲಂ, ಪಲ್ಲಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಚೆಮ್ಮಾರುತಿಗಳ ಹೊಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ceo.kerala.gov.in/thiruvananthapuram.html|title=CEO Kerala Govt|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129052856/https://www.ceo.kerala.gov.in/thiruvananthapuram.html|url-status=dead}}</ref> ವಾರ್ಕಳ ಪುರಸಭೆಯು 33 ವಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|url=http://gis.lsgkerala.gov.in/lbmap/varkalamunicipality/viewer.htm|title=Ward map|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228225542/http://gis.lsgkerala.gov.in/lbmap/varkalamunicipality/viewer.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀರು, ಒಳಚರಂಡಿ, ರಸ್ತೆಗಳು, ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ನಗರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕಾರ್ಯಗಳಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ 6 ಸ್ಥಾಯೀ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web|url=http://www.varkalamunicipality.in/standing-committees|title=Varkala Municipality Standing Committees|access-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020|archive-date=5 ಜುಲೈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705033019/http://www.varkalamunicipality.in/standing-committees|url-status=dead}}</ref> ಹೊಂದಿದೆ. === ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ನಿರ್ವಾಚಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು === ವಾರ್ಕಳ [[ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಏಳು [[ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆ|ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/all-7-assembly-segments-for-ldf-in-attingal/article6020206.ece|title=7 Assembly Constituencies for LDF in Attingal |work=The Hindu |date=17 ಮೇ 2014 }}</ref> ಇವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಕಳ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳದಿಂದ ಒಬ್ಬ ಶಾಸಕರು (MLA) ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ವಿಧಾನಸಭಾ ಸಂಖ್ಯೆ 127.<ref>{{Cite web|url=https://www.mapsofindia.com/assemblypolls/kerala/varkala-assembly-constituency-map.html|title=Maps of India}}</ref> == ಸಂಪರ್ಕ == '''ವಾಯುಮಾರ್ಗ''' [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (39&nbsp;ಕಿಮೀ) ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಕಳ ದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ ಕೂಡ ಇದೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ''' [[ವಾರ್ಕಳ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, [[ಮುಂಬೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಪುಣೆ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಗೋವಾ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ಮುಂತಾದ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ರೈಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ''' ವಾರ್ಕಳ ತಿರುವನಂತಪುರಂ - ಕೊಲ್ಲಂ ಕರಾವಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64 (ಕೇರಳ)|ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 64]] ಮೂಲಕ 9&nbsp;ಕಿಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಗುವ [[ಮುಂಬೈ]]-[[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|KSRTC]] ಬಸ್ಸುಗಳು [[NH 66]] ಮತ್ತು ವಾರ್ಕಳ ಮೂಲಕ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರ, ಆಟ್ಟಿಂಗಲ್, ಪರಿಪ್ಪಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="keralapwd"/> '''ಜಲಮಾರ್ಗ''' ವಾರ್ಕಳ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ [[ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ 3]] ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="keralapwd">{{cite web|url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|title=Kerala PWD - State Highways|publisher=Kerala State Public Works Department|access-date=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055331/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=maps&pageId=248|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[File:Varkala Promenade.jpg|thumb|ವಾರ್ಕಳ ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್]] ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಂ)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ ವಾವು ಬೆಲಿ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಬೀಚ್ ತಿರುವಂಬಾಡಿಯಲ್ಲಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Thiruvambady Beach at Varkala, Thiruvananthapuram {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/thiruvambady-beach-varkala/278/ |access-date=2025-03-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಇದು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಳೆಯ ಅರಮನೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಪೊನ್ನುಂತುರುತು]] ಎಂಬ ದ್ವೀಪವು ವಾರ್ಕಳಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದೂ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ponnumthuruthu Island near Varkala, Thiruvananthapuram, {{!}} Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/destination/ponnumthuruthu-island-thiruvananthapuram/248/ |access-date=2025-03-10 |website=www.keralatourism.org |language=en}}</ref> ಬೀಚ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಯುರ್ವೇದ ಮಸಾಜ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} === ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ === [[ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್]], ಅಥವಾ ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್, ಸೂರ್ಯಸ್ನಾನ, ಈಜು ಮತ್ತು ಜಲಕ್ರೀಡಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿಬ್ಬದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇರಳ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸವಿಯಬಹುದು.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} ದಿಬ್ಬ ಮತ್ತು ಬೀಚ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ [[ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ|ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳು]], ನೋಟದ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚಕ ಬೀಚ್ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮರಳಿನ ಕಪ್ಪು ಭಾಗವು ಥೋರಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಥೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐಸೋಟೋಪ್ಗಳು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.explorra.com/destinations/kerala_20458 |title=Kerala |publisher=Explorra.com |access-date=2013-10-20}}</ref> [[File:Papanasam beach, Varkala.jpg|thumb|ಮೇಲಿನ ದಿಬ್ಬಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ವಾರ್ಕಳದ ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್]] ==== ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳು ==== ವಾರ್ಕಳ ಬೀಚ್ (ಪಾಪನಾಶಂ ಬೀಚ್)ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಸತ್ತ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಾಧಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಮುದ್ರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಈಜುಗಾರರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019}} === ಕಪ್ಪಿಲ್ ಸರೋವರ === {{main|ಕಪ್ಪಿಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ}} [[File:Edava Nadayara Lake.JPG|right|thumb|ಎಡವಾ-ನದಾಯರ ಸರೋವರ: [[ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ|ಪರವೂರು ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ]]ನ ಒಂದು ನೋಟ]] [[ಕಪ್ಪಿಲ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂ|ಕಪ್ಪಿಲ್]] ಸರೋವರವು ವಾರ್ಕಳ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು {{convert|4|km|mi|sp=us}} ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶಾಂತವಾದ ಅಳಿವೆಯು ದಟ್ಟವಾದ ತೆಂಗಿನ ತೋಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರೋವರದ ಮೇಲಿನ ಸೇತುವೆಯು ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ದೂರದ ನೀಲಿ ಹಾರಿಜಾನ್ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ದೋಣಿ ವಿಹಾರವೂ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} === ಅಂಜೆಂಗೋ ಕೋಟೆ === [[ಅಂಚುತೆಂಗು|ಅಂಜೆಂಗೋ ಕೋಟೆ]]ಯು ವಾರ್ಕಳ ಸಮೀಪದ ಒಂದು [[ಕೋಟೆ|ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ]]. ಅಂಜೆಂಗೋದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಜನರು|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]], [[ಡಚ್ ಜನರು|ಡಚ್]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದಿದೆ. 1684ರಲ್ಲಿ, [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯು]] ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವ್ಯಾಪಾರ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಂಜೆಂಗೋವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂಜೆಂಗೋದಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೋಟೆಯು ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಸ್ಮಶಾನವೂ ಇದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು 1704ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಮುത്തಲಪುಳಿ ಸರೋವರವು ಅಂಜೆಂಗೋದಲ್ಲಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} === ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ === [[File:Varkala Tunnel.jpg|thumb|right|ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]] [[ವಾರ್ಕಳ ಸುರಂಗ]]ವು ಹಳೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 1867ರಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು]] ದಿವಾನ್ ಸರ್. ಟಿ. ಮಹದೇವ ರಾವ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಿವಾನ್ ಶೇಷಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 1880ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|title=Varkala tunnel, Thiruvananthapuram, Kerala, India|url=https://www.keralatourism.org/varkala/varkala-tunnel.php|access-date=2021-02-22|website=Kerala Tourism - Varkala|language=en}}</ref> ವಾರ್ಕಳ ಲೈಟ್ಹೌಸ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} == ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು == [[File:Janardanaswamy Temple Pond.jpg|thumb|right|ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳ]] [[File:Sivagiri (1).jpg|thumb|right|ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]] * [[ಜನಾರ್ದನ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಸರ್ಕಾರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಶಿವಗಿರಿ, ಕೇರಳ|ಶಿವಗಿರಿ ಮಠ]], ಒಂದು [[ಆಶ್ರಮ]] == ಹವಾಮಾನ == [[ಕೋಪೆನ್-ಗೈಗರ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾರ್ಕಳದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಗರಿಷ್ಠ {{convert|32|°C}} ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ {{convert|31|°C}} ವರೆಗೆ ಏರುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು {{convert|39|°C}} ಆಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{convert|3100|mm|abbr=on}} ಆಗಿದೆ.{{citation needed|date=ಜುಲೈ 2023}} {{Weather box |metric first=ಹೌದು |single line=ಹೌದು |location=ವಾರ್ಕಳ |Jan high C=29.9 |Feb high C=30.7 |Mar high C=31.7 |Apr high C=31.8 |May high C=31.3 |Jun high C=29.1 |Jul high C=28.6 |Aug high C=28.9 |Sep high C=29.3 |Oct high C=29.3 |Nov high C=29.1 |Dec high C=29.3 |Jan mean C=26.1 |Feb mean C=26.9 |Mar mean C=28.1 |Apr mean C=28.6 |May mean C=28.2 |Jun mean C=26.5 |Jul mean C=25.9 |Aug mean C=26.2 |Sep mean C=26.5 |Oct mean C=26.5 |Nov mean C=26.2 |Dec mean C=26 |Jan low C=22.4 |Feb low C=23.2 |Mar low C=24.5 |Apr low C=25.4 |May low C=25.2 |Jun low C=23.9 |Jul low C=23.3 |Aug low C=23.5 |Sep low C=23.7 |Oct low C=23.7 |Nov low C=23.4 |Dec low C=22.7 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=19 |Feb precipitation mm=27 |Mar precipitation mm=52 |Apr precipitation mm=144 |May precipitation mm=248 |Jun precipitation mm=457 |Jul precipitation mm=336 |Aug precipitation mm=222 |Sep precipitation mm=201 |Oct precipitation mm=290 |Nov precipitation mm=205 |Dec precipitation mm=55 |Jan rain days=1 |Feb rain days=2 |Mar rain days=3 |Apr rain days=8 |May rain days=10 |Jun rain days=19 |Jul rain days=17 |Aug rain days=14 |Sep rain days=11 |Oct rain days=12 |Nov rain days=8 |Dec rain days=3 |Jand sun=9 |Febd sun=9 |Mard sun=8 |Aprd sun=8 |Mayd sun=7 |Jund sun=5 |Juld sun=5 |Augd sun=6 |Sepd sun=6 |Octd sun=6 |Novd sun=6 |Decd sun=7 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|title=Climate: Varkala - Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://en.climate-data.org/location/54660/|publisher=Climate-Data.org|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013}}</ref> |source 2 = ''Weather2Travel''<ref>{{cite web|title=Varkala Climate and Weather Averages, Kerala|url=http://www.weather2travel.com/climate-guides/india/kerala/varkala.php|publisher=Weather2Travel|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013}}</ref> ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದಿನಗಳಿಗಾಗಿ }} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋವಳಂ]] ಲೈಟ್ಹೌಸ್ ಬೀಚ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{commons category|Varkala}} {{wikivoyage|Varkala}} {{ಕೇರಳ}} [[ವರ್ಗ:ವಾರ್ಕಳ| ]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] enn70u5vpcipk4qt82ads8effmuxm1z ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:PUNEETHkumarraj 3 179919 1377755 2026-07-30T07:07:48Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377755 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=PUNEETHkumarraj}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೭, ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) t2cxs3i31nffgiei4aak8xyumo84frf ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ 0 179920 1377756 2026-07-30T07:11:51Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox settlement | name = ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ | native_name = ಕೊಚಿಮ್ ಡಿ ಸಿಮಾ | native_name_lang = [[ಕೊಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್]] | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ ನಿಗಮ (ಭಾರತ)#ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿ (ಶಾಸಕಾಂಗ)|ವಾರ್ಡ್]] | image... 1377756 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ | native_name = ಕೊಚಿಮ್ ಡಿ ಸಿಮಾ | native_name_lang = [[ಕೊಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್]] | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ ನಿಗಮ (ಭಾರತ)#ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿ (ಶಾಸಕಾಂಗ)|ವಾರ್ಡ್]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 320 | image_style = | perrow = 1/1/1 | image1 = Jew Street Mattancherry, Fort Kochi, Ernakulam, Kerala, India IMG 20190526 150112.jpg | image2 = Clock Tower Jewish Synagogue, Fort Kochi.jpg | image3 = Mattancherry Palace DSC 0909.JPG }} | image_alt = | image_caption = 1. ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯ ಜ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ 2. [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] 3.[[ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ|ಡಚ್ ಅರಮನೆ]] | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕೇರಳ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|9|57|45|N|76|15|15|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 10144 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 682002 | registration_plate = ಕೆಎಲ್-43 | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರ | blank1_info_sec1 = | website = | footnotes = }} '''ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ''' ({{IPA|ml|mɐʈːaːɲd͡ʒeːɾi|lang}}; <small>[[ಕೊಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್]]:</small> ''ಕೊಚಿಮ್ ಡಿ ಸಿಮಾ'' {{IPAc-pt|'|c|o|ch|im|-|d|e|-|'|c|i|m|a|lang=pt}}) [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ವಾರ್ಡ್ (ಚುನಾವಣಾ ಉಪವಿಭಾಗ)|ವಾರ್ಡ್]] ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 9&nbsp;ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] ಸೇರಿದೆ, ಇದು ಜ್ಯೂ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ನ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[ಕೊಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪರದೇಶಿ ಯಹೂದಿಗಳು|ಪರದೇಶಿ ಯಹೂದಿಗಳ]] ಜೊತೆಗೆ, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯು [[ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಕೊಂಕಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು#ಗುಜರಾತಿಗಳು|ಗುಜರಾತಿಗಳ]] ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯ ಗುಜರಾತಿ ಬೀದಿಯು ಕೇರಳೀಯ ಗುಜರಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kochi/konkani-community-kochi.php | title=Konkanis, Mattancherry, Migrant Communities, Ernakulam, Kerala, India }}</ref><ref>{{Cite web | title=The Hindu : It's Dandiya time again | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/10/07/stories/2002100700380200.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20080323152659/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/10/07/stories/2002100700380200.htm | archive-date=2008-03-23 | access-date=2025-06-30}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯು 10144 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 5035 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 5109 ಮಹಿಳೆಯರು. ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 10.69% ರಷ್ಟು ಜನರು 0-6 ವಯೋಮಾನದವರಾಗಿದ್ದರು. 1.00% ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 0.00% ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 85.70% ಆಗಿತ್ತು, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 86.80% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 84.62% ಆಗಿತ್ತು. <ref>{{cite book |title=District Census Handbook: Ernakulam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/645/download/2228/DH_2011_3208_PART_B_DCHB_ERNAKULAM.pdf |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |year=2011 |access-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2025}} </ref> == ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳು == ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:<!-- ದಯವಿಟ್ಟು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --> * [[ಚೆಂಪಿಟ್ಟಪ್ಪಳಿ]], ತಾಮ್ರದ ಛಾವಣಿಯ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಸೀದಿ,<ref>{{Cite web |url=https://kochicity.keralapolice.gov.in/wings/police_stations/Mattanchery-ps |title=Kochi Cuty: India masjid |work=Kerala Police }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಕೇರಳದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ#ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಕೇರಳ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=sahapedia>{{cite web |url=https://map.sahapedia.org/article/Chembitta-Palli/3533 |title=Chembitta Palli |work=Shapedia |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 |access-date=22 ಜನವರಿ 2025 }}</ref> * ಗುಜರಾತಿ ಬೀದಿ * [[ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ ಚರ್ಚ್, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ]] * ಜ್ಯೂ ಟೌನ್ * [[ಕಡವುಂಭಾಗಂ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ]], ಒಂದು [[ಜೈನ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ]] ([[ಹಾಲೆಂಡ್|ಡಚ್]] ಅರಮನೆ) - ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜರ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸ. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು 1555ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ ರಾಜ ವೀರ ಕೇರಳ ವರ್ಮ (1537–1565) ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, 1663ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು 'ಡಚ್ ಅರಮನೆ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಇಂದು, ಇಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಲವಾರು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [[ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಚರ್ಚ್, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ|ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಚರ್ಚ್]] (''ಇಂಗ್ರೆಜಾ ಡಿ ನೋಸ್ಸಾ ಸೆನ್ಹೋರಾ ಡೊ ರೆಸ್ಗೇಟ್'') * [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] - ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಿನಾಗೋಗ್,<ref name="roughguide">{{cite book|last=Abram|first=David|title=The [[Rough Guide]] to Kerala|date=ನವೆಂಬರ್ 2010|edition=2nd|publisher=[[Penguin Books]]|location=London, United Kingdom|isbn=978-1-84836-541-4|page=181}}|</ref> ಈ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಅನ್ನು 1568ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪರದೇಶಿ ಯಹೂದಿ ಜನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಮತ್ತು ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿನಾಗೋಗ್ ಇಂದು ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿನಾಗೋಗ್ ಅನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜ ರಾಮ ವರ್ಮ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆಯ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅರಮನೆಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಈ ಸಿನಾಗೋಗ್ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗೋಡೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. * ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery width="200" height="230px" align="center"> File:The Paradesi Synagogue during Covid-19 pandemic.jpg|ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿನಾಗೋಗ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ File:Intl Police museum.jpg|ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪೊಲೀಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ File:Traditional Mattancherry Sweets.jpg|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು [[ಗುಜರಾತಿ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ|ಗುಜರಾತಿ]] File:Our Lady of Life's Church in Mattancherry.jpg|ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಚರ್ಚ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೂನನ್ ಕ್ರಾಸ್ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಳ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{commons category-inline}} {{ಕೊಚ್ಚಿ (ಭಾರತ)}} {{ಕೊಚ್ಚಿಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ| ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು]] s2pbpb8a9ne1ajydjwxgv4evqee7klu 1377775 1377756 2026-07-30T07:16:15Z A826 72368 1377775 wikitext text/x-wiki {{Databox}}{{Infobox settlement | name = ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ | native_name = ಕೊಚಿಮ್ ಡಿ ಸಿಮಾ | native_name_lang = [[ಕೊಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್]] | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ ನಿಗಮ (ಭಾರತ)#ವಾರ್ಡ್ ಸಮಿತಿ (ಶಾಸಕಾಂಗ)|ವಾರ್ಡ್]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 320 | image_style = | perrow = 1/1/1 | image1 = Jew Street Mattancherry, Fort Kochi, Ernakulam, Kerala, India IMG 20190526 150112.jpg | image2 = Clock Tower Jewish Synagogue, Fort Kochi.jpg | image3 = Mattancherry Palace DSC 0909.JPG }} | image_alt = | image_caption = 1. ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯ ಜ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ 2. [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] 3.[[ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ|ಡಚ್ ಅರಮನೆ]] | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕೇರಳ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|9|57|45|N|76|15|15|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 10144 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] | postal_code = 682002 | registration_plate = ಕೆಎಲ್-43 | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರ | blank1_info_sec1 = | website = | footnotes = }} '''ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ''' ({{IPA|ml|mɐʈːaːɲd͡ʒeːɾi|lang}}; <small>[[ಕೊಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್]]:</small> ''ಕೊಚಿಮ್ ಡಿ ಸಿಮಾ'' {{IPAc-pt|'|c|o|ch|im|-|d|e|-|'|c|i|m|a|lang=pt}}) [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ವಾರ್ಡ್ (ಚುನಾವಣಾ ಉಪವಿಭಾಗ)|ವಾರ್ಡ್]] ಆಗಿದೆ. ಇದು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 9&nbsp;ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] ಸೇರಿದೆ, ಇದು ಜ್ಯೂ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ನ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[ಕೊಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪರದೇಶಿ ಯಹೂದಿಗಳು|ಪರದೇಶಿ ಯಹೂದಿಗಳ]] ಜೊತೆಗೆ, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯು [[ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ|ಕೊಂಕಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು#ಗುಜರಾತಿಗಳು|ಗುಜರಾತಿಗಳ]] ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯ ಗುಜರಾತಿ ಬೀದಿಯು ಕೇರಳೀಯ ಗುಜರಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/kochi/konkani-community-kochi.php | title=Konkanis, Mattancherry, Migrant Communities, Ernakulam, Kerala, India }}</ref><ref>{{Cite web | title=The Hindu : It's Dandiya time again | url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/10/07/stories/2002100700380200.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20080323152659/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/10/07/stories/2002100700380200.htm | archive-date=2008-03-23 | access-date=2025-06-30}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯು 10144 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 5035 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 5109 ಮಹಿಳೆಯರು. ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 10.69% ರಷ್ಟು ಜನರು 0-6 ವಯೋಮಾನದವರಾಗಿದ್ದರು. 1.00% ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 0.00% ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 85.70% ಆಗಿತ್ತು, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 86.80% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 84.62% ಆಗಿತ್ತು. <ref>{{cite book |title=District Census Handbook: Ernakulam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/645/download/2228/DH_2011_3208_PART_B_DCHB_ERNAKULAM.pdf |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala |year=2011 |access-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2025}} </ref> == ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳು == ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಮಾರಕಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ:<!-- ದಯವಿಟ್ಟು ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --> * [[ಚೆಂಪಿಟ್ಟಪ್ಪಳಿ]], ತಾಮ್ರದ ಛಾವಣಿಯ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಸೀದಿ,<ref>{{Cite web |url=https://kochicity.keralapolice.gov.in/wings/police_stations/Mattanchery-ps |title=Kochi Cuty: India masjid |work=Kerala Police }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಕೇರಳದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ#ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ಕೇರಳ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=sahapedia>{{cite web |url=https://map.sahapedia.org/article/Chembitta-Palli/3533 |title=Chembitta Palli |work=Shapedia |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 |access-date=22 ಜನವರಿ 2025 }}</ref> * ಗುಜರಾತಿ ಬೀದಿ * [[ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ ಚರ್ಚ್, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ]] * ಜ್ಯೂ ಟೌನ್ * [[ಕಡವುಂಭಾಗಂ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ]], ಒಂದು [[ಜೈನ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ]] ([[ಹಾಲೆಂಡ್|ಡಚ್]] ಅರಮನೆ) - ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜರ ಹಿಂದಿನ ನಿವಾಸ. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು 1555ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ ರಾಜ ವೀರ ಕೇರಳ ವರ್ಮ (1537–1565) ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, 1663ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದು 'ಡಚ್ ಅರಮನೆ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಇಂದು, ಇಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಲವಾರು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [[ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಚರ್ಚ್, ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ|ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಚರ್ಚ್]] (''ಇಂಗ್ರೆಜಾ ಡಿ ನೋಸ್ಸಾ ಸೆನ್ಹೋರಾ ಡೊ ರೆಸ್ಗೇಟ್'') * [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್]] - ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಿನಾಗೋಗ್,<ref name="roughguide">{{cite book|last=Abram|first=David|title=The [[Rough Guide]] to Kerala|date=ನವೆಂಬರ್ 2010|edition=2nd|publisher=[[Penguin Books]]|location=London, United Kingdom|isbn=978-1-84836-541-4|page=181}}|</ref> ಈ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಅನ್ನು 1568ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪರದೇಶಿ ಯಹೂದಿ ಜನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿ ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಮತ್ತು ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿನಾಗೋಗ್ ಇಂದು ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿನಾಗೋಗ್ ಅನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜ ರಾಮ ವರ್ಮ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಅರಮನೆಯ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅರಮನೆಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಈ ಸಿನಾಗೋಗ್ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗೋಡೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. * ಥೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery width="200" height="230px" align="center"> File:The Paradesi Synagogue during Covid-19 pandemic.jpg|ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗೋಗ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿನಾಗೋಗ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ File:Intl Police museum.jpg|ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪೊಲೀಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ File:Traditional Mattancherry Sweets.jpg|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು [[ಗುಜರಾತಿ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ|ಗುಜರಾತಿ]] File:Our Lady of Life's Church in Mattancherry.jpg|ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಚರ್ಚ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೂನನ್ ಕ್ರಾಸ್ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಳ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{commons category-inline|Mattancherry}} [[ವರ್ಗ:ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿ| ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು]] aky7sg0mxwzas7hfukph9yti3tmlb0h ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:IPAc-pt 10 179921 1377757 2023-09-12T04:13:16Z en>Nardog 0 the key is not phonemic, slashes should never be used 1377757 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{1|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=<small>{{IPAc-pt/pronunciation|{{{1}}}}}<!-- -->{{#switch:{{{2|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=&nbsp;{{IPAc-pt/pronunciation|{{{2}}}}}<!-- -->{{#switch:{{{3|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=&nbsp;{{IPAc-pt/pronunciation|{{{3}}}}}<!-- -->{{#switch:{{{4|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=&nbsp;={{IPAc-pt/pronunciation|{{{4}}}}} }} }} }}&#58;&nbsp;</small>}}<!-- -->{{#switch:{{lc:{{{lang}}}}}|br|pt= <span class="IPA" lang="pt{{#switch:{{{lang|}}}|br=-BR|pt|eu=-PT}}-fonipa">[[Help:IPA/Portuguese|&#91;]]<!-- -->{{#switch:{{{1|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{1|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{1}}}|{{{2|}}}}}}} }}<!-- -->{{#switch:{{{2|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{2|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{2}}}|{{{3|}}}}}}} }}<!-- -->{{#switch:{{{3|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{3|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{3}}}|{{{4|}}}}}}} }}<!-- -->{{#switch:{{{4|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{4|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{4}}}|{{{5|}}}}}}} }}<!-- -->{{#if:{{{5|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{5}}}|{{{6|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{6}}}|{{{7|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{7}}}|{{{8|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{8}}}|{{{9|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{9}}}|{{{10|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{10}}}|{{{11|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{11}}}|{{{12|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{12}}}|{{{13|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{13}}}|{{{14|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{14}}}|{{{15|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{15}}}|{{{16|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{16}}}|{{{17|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{17}}}|{{{18|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{18}}}|{{{19|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{19}}}|{{{20|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{20}}}|{{{21|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{21}}}|{{{22|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{22}}}|{{{23|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{23}}}|{{{24|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{24}}}|{{{25|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{25}}}|{{{26|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{26}}}|{{{27|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{27}}}|{{{28|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{28}}}|{{{29|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{29}}}|{{{30|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{30}}}|{{{31|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{31}}}|{{{32|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{32}}}|{{{33|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{33}}}|{{{34|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{34}}}|{{{35|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{35}}}|{{{36|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{36}}}|{{{37|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{37}}}|{{{38|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{38}}}|{{{39|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{39}}}|{{{40|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{40}}}|{{{41|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{41}}}|{{{42|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{42}}}|{{{43|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{43}}}|{{{44|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{44}}}|{{{45|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{45}}}|{{{46|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{46}}}|{{{47|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{47}}}|{{{48|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{48}}}|{{{49|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{49}}}|{{{50|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{50}}}|{{{51|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{51|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{51}}}|{{{52|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{52|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{52}}}|{{{53|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{53|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{53}}}|{{{54|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{54|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{54}}}|{{{55|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{55|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{55}}}|{{{56|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{56|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{56}}}|{{{57|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{57|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{57}}}|{{{58|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{58|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{58}}}|{{{59|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{59|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{59}}}|{{{50|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{60|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{60}}}|{{{61|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{61|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{61}}}|{{{62|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{62|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{62}}}|{{{63|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{63|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{63}}}|{{{64|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{64|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{64}}}|{{{65|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{65|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{65}}}|{{{66|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{66|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{66}}}|{{{67|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{67|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{67}}}|{{{68|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{68|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{68}}}|{{{69|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{69|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{69}}}|{{{60|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{70|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{70}}}|{{{71|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{71|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{71}}}|{{{72|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{72|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{72}}}|{{{73|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{73|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{73}}}|{{{74|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{74|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{74}}}|{{{75|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{75|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{75}}}|{{{76|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{76|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{76}}}|{{{77|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{77|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{77}}}|{{{78|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{78|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{78}}}|{{{79|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{79|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{79}}}|{{{70|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{80|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{80}}}|{{{81|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{81|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{81}}}|{{{82|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{82|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{82}}}|{{{83|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{83|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{83}}}|{{{84|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{84|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{84}}}|{{{85|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{85|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{85}}}|{{{86|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{86|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{86}}}|{{{87|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{87|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{87}}}|{{{88|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{88|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{88}}}|{{{89|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{89|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{89}}}|{{{80|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{90|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{90}}}|{{{91|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{91|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{91}}}|{{{92|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{92|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{92}}}|{{{93|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{93|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{93}}}|{{{94|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{94|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{94}}}|{{{95|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{95|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{95}}}|{{{96|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{96|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{96}}}|{{{97|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{97|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{97}}}|{{{98|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{98|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{98}}}|{{{99|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{99|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{99}}}|{{{100|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{100|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{100}}}}}}}<!-- -->[[Help:IPA/Portuguese|&#93;]]</span><!-- -->|{{error|The parameter <code><nowiki>|lang=</nowiki></code> was omitted or filled with an invalid input}}[[Category:Ill-formatted IPAc-pt transclusions]]}}{{#if:{{{audio|}}}|{{IPA audio link|{{{audio}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> psnybyr6mcvoy7f9aolh4comz3475e8 1377758 1377757 2026-07-30T07:14:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:IPAc-pt]] 1377757 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{1|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=<small>{{IPAc-pt/pronunciation|{{{1}}}}}<!-- -->{{#switch:{{{2|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=&nbsp;{{IPAc-pt/pronunciation|{{{2}}}}}<!-- -->{{#switch:{{{3|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=&nbsp;{{IPAc-pt/pronunciation|{{{3}}}}}<!-- -->{{#switch:{{{4|}}} |lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=&nbsp;={{IPAc-pt/pronunciation|{{{4}}}}} }} }} }}&#58;&nbsp;</small>}}<!-- -->{{#switch:{{lc:{{{lang}}}}}|br|pt= <span class="IPA" lang="pt{{#switch:{{{lang|}}}|br=-BR|pt|eu=-PT}}-fonipa">[[Help:IPA/Portuguese|&#91;]]<!-- -->{{#switch:{{{1|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{1|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{1}}}|{{{2|}}}}}}} }}<!-- -->{{#switch:{{{2|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{2|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{2}}}|{{{3|}}}}}}} }}<!-- -->{{#switch:{{{3|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{3|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{3}}}|{{{4|}}}}}}} }}<!-- -->{{#switch:{{{4|}}}|lang|portuguese|pron|pronunciation|local|ipa|br|pt=| {{#if:{{{4|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{4}}}|{{{5|}}}}}}} }}<!-- -->{{#if:{{{5|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{5}}}|{{{6|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{6}}}|{{{7|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{7}}}|{{{8|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{8}}}|{{{9|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{9}}}|{{{10|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{10}}}|{{{11|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{11}}}|{{{12|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{12}}}|{{{13|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{13}}}|{{{14|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{14}}}|{{{15|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{15}}}|{{{16|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{16}}}|{{{17|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{17}}}|{{{18|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{18}}}|{{{19|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{19}}}|{{{20|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{20}}}|{{{21|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{21}}}|{{{22|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{22}}}|{{{23|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{23}}}|{{{24|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{24}}}|{{{25|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{25}}}|{{{26|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{26}}}|{{{27|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{27}}}|{{{28|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{28}}}|{{{29|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{29}}}|{{{30|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{30}}}|{{{31|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{31}}}|{{{32|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{32}}}|{{{33|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{33}}}|{{{34|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{34}}}|{{{35|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{35}}}|{{{36|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{36}}}|{{{37|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{37}}}|{{{38|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{38}}}|{{{39|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{39}}}|{{{40|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{40}}}|{{{41|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{41}}}|{{{42|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{42}}}|{{{43|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{43}}}|{{{44|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{44}}}|{{{45|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{45}}}|{{{46|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{46}}}|{{{47|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{47}}}|{{{48|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{48}}}|{{{49|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{49}}}|{{{50|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{50}}}|{{{51|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{51|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{51}}}|{{{52|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{52|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{52}}}|{{{53|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{53|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{53}}}|{{{54|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{54|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{54}}}|{{{55|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{55|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{55}}}|{{{56|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{56|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{56}}}|{{{57|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{57|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{57}}}|{{{58|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{58|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{58}}}|{{{59|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{59|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{59}}}|{{{50|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{60|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{60}}}|{{{61|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{61|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{61}}}|{{{62|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{62|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{62}}}|{{{63|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{63|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{63}}}|{{{64|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{64|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{64}}}|{{{65|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{65|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{65}}}|{{{66|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{66|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{66}}}|{{{67|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{67|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{67}}}|{{{68|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{68|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{68}}}|{{{69|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{69|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{69}}}|{{{60|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{70|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{70}}}|{{{71|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{71|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{71}}}|{{{72|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{72|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{72}}}|{{{73|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{73|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{73}}}|{{{74|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{74|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{74}}}|{{{75|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{75|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{75}}}|{{{76|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{76|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{76}}}|{{{77|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{77|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{77}}}|{{{78|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{78|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{78}}}|{{{79|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{79|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{79}}}|{{{70|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{80|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{80}}}|{{{81|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{81|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{81}}}|{{{82|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{82|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{82}}}|{{{83|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{83|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{83}}}|{{{84|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{84|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{84}}}|{{{85|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{85|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{85}}}|{{{86|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{86|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{86}}}|{{{87|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{87|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{87}}}|{{{88|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{88|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{88}}}|{{{89|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{89|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{89}}}|{{{80|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{90|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{90}}}|{{{91|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{91|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{91}}}|{{{92|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{92|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{92}}}|{{{93|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{93|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{93}}}|{{{94|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{94|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{94}}}|{{{95|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{95|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{95}}}|{{{96|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{96|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{96}}}|{{{97|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{97|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{97}}}|{{{98|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{98|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{98}}}|{{{99|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{99|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{99}}}|{{{100|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{100|}}}|{{c-pt-{{#switch:{{{lang}}}|br=br|pt|eu=pt}}|{{{100}}}}}}}<!-- -->[[Help:IPA/Portuguese|&#93;]]</span><!-- -->|{{error|The parameter <code><nowiki>|lang=</nowiki></code> was omitted or filled with an invalid input}}[[Category:Ill-formatted IPAc-pt transclusions]]}}{{#if:{{{audio|}}}|{{IPA audio link|{{{audio}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> psnybyr6mcvoy7f9aolh4comz3475e8 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:C-pt-pt 10 179922 1377769 2025-01-09T12:44:42Z en>Gonnym 0 {{Improve documentation|date=January 2025}} 1377769 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1|{{{2|}}}}}}|h|<=|#default=<includeonly>[</includeonly><includeonly>[Help:IPA/Portuguese{{!}}</includeonly>}}<includeonly>{{#switch:{{{1}}} |<= |'|ˈ=ˈ]] |,|ˌ=ˌ]] |.=.]] |-=&nbsp;]] |_=‿]] |(=(]] |)=)]] |a={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=ɐ|m|n=ɐ̃|a}}]] |a<=ɐ]] |á|à|A=a]] |ãe=ɐ̃j̃]] |ai|ái=aj]] |al|ál=aɫ]] |au|áu=aw]] |am={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{1}}}|1|2}}{{{2|}}}|am|am-=ɐ̃w̃|ɐ̃}}]] |ão=ɐ̃w̃]] |b=b]] |B=β]] |c={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=s|k}}]] |ch|X|sh=ʃ]] |ci=sj]] |ç|sc|ss=s]] |d=ð]] |D=d]] |de={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{1}}}|1|2}}{{{2|}}}|de|de-=d(ɨ)|de}}]] |e={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=ɨ|m|n=ẽ|e}}]] |e<|i<|-i-=ɨ]] |ê={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}|m|n=ẽ|e}}]] |é|E=ɛ]] |ei=ej]] |éi=ɛj]] |eim|éim|ein|éin|em|ém|en|én={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||-=ẽj̃|ẽ}}]] |el=eɫ]] |él=ɛɫ]] |eu=ew]] |éu=ɛw]] |f=f]] |g={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=ʒ|ɣ}}]] |G={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=ʒ|ɡ}}]] |gi=ʒj]] |gu={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=ɣ|ɣw}}]] |Gu={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}|e|é|E|i|í=ɡ|ɡw}}]] |h= |i={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=ɨ|a|á|à|A|ã|e|é|E|o|ó|õ|O|u|ú|U=j|m|n=ĩ|i}}]] |í=i]] |il|íl=iɫ]] |iu|íu=iw]] |im|ím|in|ín=ĩ]] |j|Z=ʒ]] |k=k]] |l|ll={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||-|'|,=ɫ|l}}]] |lh=ʎ]] |m=m]] |n={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||-|'|,|b|c|d|f|g|G|j|k|l|m|n|p|q|r|R|t|v|x|X=ŋ|h=ɲ|n}}]] |N=ŋ]] |nh=ɲ]] |o={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=u|m|n=õ|o}}]] |ô=o]] |ó|O=ɔ]] |o<|ú|U=u]] |õ|om|õm|ôm|on|õn|ôn=õ]] |õe=õj̃]] |oi=oj]] |ói=ɔj]] |ol=oɫ]] |ól=ɔɫ]] |oo=ou]] |or=uɾ]] |ou=ow]] |óu=ɔw]] |p=p]] |q=k]] |qu={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=k|kw}}]] |r=ɾ]] |rr|R=ʁ]] |s={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}} |b|d|g|G|j|l|m|n|r|R|v=ʒ ||c|f|k|p|q|t|x=ʃ |s}}]] |s-|Z-=ʃ&nbsp;]] |S-|z-=ʒ&nbsp;]] |s_|z_=z‿]] |S=z]] |t=t]] |te={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{1}}}|1|2}}{{{2|}}}|te|te-=t(ɨ)|te}}]] |u={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|a|á|à|A|ã|e|é|E|i|í|-i-|I|o|ó|O|õ=w|m|n=ũ|u}}]] |ui|úi=uj]] |uim=wĩ]] |uin=ũj̃]] |ul|úl=uɫ]] |v=v]] |x=ks]] |'x=ˈz]] |z={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}|=ʒ|z}}]] |{{tooltip|2=Unrecognized symbol: {{{1}}}|'''[unsupported input]'''|dotted=no}}]][[Category:Ill-formatted IPAc-pt transclusions]] }}</includeonly><noinclude> {{documentation |content= {{Improve documentation|date=January 2025}} [[Category:IPA language templates]] }} </noinclude> bogn34zdk2mx9u7jj0ykbuk7o4jrzde 1377770 1377769 2026-07-30T07:14:48Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:C-pt-pt]] 1377769 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1|{{{2|}}}}}}|h|<=|#default=<includeonly>[</includeonly><includeonly>[Help:IPA/Portuguese{{!}}</includeonly>}}<includeonly>{{#switch:{{{1}}} |<= |'|ˈ=ˈ]] |,|ˌ=ˌ]] |.=.]] |-=&nbsp;]] |_=‿]] |(=(]] |)=)]] |a={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=ɐ|m|n=ɐ̃|a}}]] |a<=ɐ]] |á|à|A=a]] |ãe=ɐ̃j̃]] |ai|ái=aj]] |al|ál=aɫ]] |au|áu=aw]] |am={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{1}}}|1|2}}{{{2|}}}|am|am-=ɐ̃w̃|ɐ̃}}]] |ão=ɐ̃w̃]] |b=b]] |B=β]] |c={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=s|k}}]] |ch|X|sh=ʃ]] |ci=sj]] |ç|sc|ss=s]] |d=ð]] |D=d]] |de={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{1}}}|1|2}}{{{2|}}}|de|de-=d(ɨ)|de}}]] |e={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=ɨ|m|n=ẽ|e}}]] |e<|i<|-i-=ɨ]] |ê={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}|m|n=ẽ|e}}]] |é|E=ɛ]] |ei=ej]] |éi=ɛj]] |eim|éim|ein|éin|em|ém|en|én={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||-=ẽj̃|ẽ}}]] |el=eɫ]] |él=ɛɫ]] |eu=ew]] |éu=ɛw]] |f=f]] |g={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=ʒ|ɣ}}]] |G={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=ʒ|ɡ}}]] |gi=ʒj]] |gu={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=ɣ|ɣw}}]] |Gu={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}|e|é|E|i|í=ɡ|ɡw}}]] |h= |i={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=ɨ|a|á|à|A|ã|e|é|E|o|ó|õ|O|u|ú|U=j|m|n=ĩ|i}}]] |í=i]] |il|íl=iɫ]] |iu|íu=iw]] |im|ím|in|ín=ĩ]] |j|Z=ʒ]] |k=k]] |l|ll={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||-|'|,=ɫ|l}}]] |lh=ʎ]] |m=m]] |n={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||-|'|,|b|c|d|f|g|G|j|k|l|m|n|p|q|r|R|t|v|x|X=ŋ|h=ɲ|n}}]] |N=ŋ]] |nh=ɲ]] |o={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}||<|-|'|,=u|m|n=õ|o}}]] |ô=o]] |ó|O=ɔ]] |o<|ú|U=u]] |õ|om|õm|ôm|on|õn|ôn=õ]] |õe=õj̃]] |oi=oj]] |ói=ɔj]] |ol=oɫ]] |ól=ɔɫ]] |oo=ou]] |or=uɾ]] |ou=ow]] |óu=ɔw]] |p=p]] |q=k]] |qu={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|e|é|E|i|í|-i-=k|kw}}]] |r=ɾ]] |rr|R=ʁ]] |s={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}} |b|d|g|G|j|l|m|n|r|R|v=ʒ ||c|f|k|p|q|t|x=ʃ |s}}]] |s-|Z-=ʃ&nbsp;]] |S-|z-=ʒ&nbsp;]] |s_|z_=z‿]] |S=z]] |t=t]] |te={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{1}}}|1|2}}{{{2|}}}|te|te-=t(ɨ)|te}}]] |u={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|{{#ifeq:{{{2|}}}|-i-|3|1}}}}|a|á|à|A|ã|e|é|E|i|í|-i-|I|o|ó|O|õ=w|m|n=ũ|u}}]] |ui|úi=uj]] |uim=wĩ]] |uin=ũj̃]] |ul|úl=uɫ]] |v=v]] |x=ks]] |'x=ˈz]] |z={{#switch:{{#invoke:ustring|sub|\{{{2|}}}|1|1}}|=ʒ|z}}]] |{{tooltip|2=Unrecognized symbol: {{{1}}}|'''[unsupported input]'''|dotted=no}}]][[Category:Ill-formatted IPAc-pt transclusions]] }}</includeonly><noinclude> {{documentation |content= {{Improve documentation|date=January 2025}} [[Category:IPA language templates]] }} </noinclude> bogn34zdk2mx9u7jj0ykbuk7o4jrzde ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:C-pt-br 10 179923 1377771 2025-01-09T12:44:48Z en>Gonnym 0 1377771 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1|{{{2|}}}}}}|h|<=|#default=<includeonly>[</includeonly><includeonly>[Help:IPA/Portuguese{{!}}</includeonly>}}<includeonly>{{#switch:{{{1}}} |<= |'|ˈ=ˈ]] |,|ˌ=ˌ]] |.=.]] |-=&nbsp;]] |_=‿]] |(=(]] |)=)]] |a={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-|<=ɐ|m|n=ɐ̃|a}}]] |á|à|A=a]] |â|a<=ɐ]] |ã=ɐ̃]] |ãe=ɐ̃j̃]] |ai|ái=aj]] |al|ál|au|áu=aw]] |am={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=2|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|am|am-=ɐ̃w̃|ɐ̃}}]] |ão=ɐ̃w̃]] |b=b]] |c={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2}}}|j=1|ignore_errors=1}}|e|é|ê|E|i|í=s|k}}]] |ch|X|sh=ʃ]] |ci=sj]] |ç|sc|ss=s]] |d={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=d͡ʒ(i)|i|í|m=d͡ʒ|d}}]] |de={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=2|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|de|de-=d͡ʒ(i)|de}}]] |e={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=i|m|n=ẽ|e}}]] |ê=e]] |é|E=ɛ]] |ei|êi=ej]] |éi=ɛj]] |eim|éim|êim|ein|éin|êin|em|ém|êm|en|én|ên={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=ẽj̃|ẽ}}]] |el|êl|eu|êu=ew]] |él|éu=ɛw]] |f=f]] |h= |g={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|e|é|ê|E|i|í=ʒ|ɡ}}]] |gi=ʒj]] |i={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|a|á|à|â|ã|A|e|é|ê|E|o|ó|ô|O|u|ú|U=j|m|n=ĩ|i}}]] |í=i]] |il|íl|iu|íu=iw]] |im|ím|in|ín=ĩ]] |j=ʒ]] |k=k]] |l|ll={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=w|l}}]] |lh=ʎ]] |m=m]] |n={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-|'|,|b|c|d|f|g|G|j|k|l|m|n|p|q|r|R|t|v|x|X=ŋ|h=ɲ|n}}]] |nh=ɲ]] |o={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||<|-=u|m|n=õ|o}}]] |o<|ú|U=u]] |ô=o]] |ó|O=ɔ]] |õ|om|õm|ôm|on|õn|ôn=õ]] |õe=õj̃]] |oi|ôi=oj]] |ói=ɔj]] |ol|ôl|ou|ôu=ow]] |ól|óu=ɔw]] |oo|ôo=ou]] |p=p]] |q=k]] |qu={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|e|é|ê|E|i|í=k|kw}}]] |r={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-|'|.|,|b|c|ç|d|f|g|j|k|l|m|n|p|q|s|S|t|v|x|z=ʁ|ɾ}}]] |rr|R=ʁ]] |s={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|b|d|g|j|l|m|n|r|R|v=z|s}}]] |s-|Z-=s&nbsp;]] |S-|z-=z&nbsp;]] |s_|z_=z‿]] |S|z=z]] |t={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=t͡ʃ(i)|i|í|I|m=t͡ʃ|t}}]] |te={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=2|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|te|te-=t͡ʃ(i)|te}}]] |u={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=1|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|a|á|à|â|ã|A|e|é|ê|E|i|í|o|ó|ô|õ|O=w|m|n=ũ|u}}]] |ui|úi=uj]] |uim=wĩ]] |uin=ũj̃]] |ul|úl=uw]] |v=v]] |x=ks]] |'x=ˈz]] |{{tooltip|2=Unrecognized symbol: {{{1}}}|'''[unsupported input]'''|dotted=no}}]][[Category:Ill-formatted IPAc-pt transclusions]] }}</includeonly><noinclude> {{documentation |content= {{Improve documentation|date=January 2025}} [[Category:IPA language templates]] }} </noinclude> lz7dta58fhalbgjo3vzisod2pfubex5 1377772 1377771 2026-07-30T07:14:48Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:C-pt-br]] 1377771 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1|{{{2|}}}}}}|h|<=|#default=<includeonly>[</includeonly><includeonly>[Help:IPA/Portuguese{{!}}</includeonly>}}<includeonly>{{#switch:{{{1}}} |<= |'|ˈ=ˈ]] |,|ˌ=ˌ]] |.=.]] |-=&nbsp;]] |_=‿]] |(=(]] |)=)]] |a={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-|<=ɐ|m|n=ɐ̃|a}}]] |á|à|A=a]] |â|a<=ɐ]] |ã=ɐ̃]] |ãe=ɐ̃j̃]] |ai|ái=aj]] |al|ál|au|áu=aw]] |am={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=2|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|am|am-=ɐ̃w̃|ɐ̃}}]] |ão=ɐ̃w̃]] |b=b]] |c={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2}}}|j=1|ignore_errors=1}}|e|é|ê|E|i|í=s|k}}]] |ch|X|sh=ʃ]] |ci=sj]] |ç|sc|ss=s]] |d={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=d͡ʒ(i)|i|í|m=d͡ʒ|d}}]] |de={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=2|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|de|de-=d͡ʒ(i)|de}}]] |e={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=i|m|n=ẽ|e}}]] |ê=e]] |é|E=ɛ]] |ei|êi=ej]] |éi=ɛj]] |eim|éim|êim|ein|éin|êin|em|ém|êm|en|én|ên={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=ẽj̃|ẽ}}]] |el|êl|eu|êu=ew]] |él|éu=ɛw]] |f=f]] |h= |g={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|e|é|ê|E|i|í=ʒ|ɡ}}]] |gi=ʒj]] |i={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|a|á|à|â|ã|A|e|é|ê|E|o|ó|ô|O|u|ú|U=j|m|n=ĩ|i}}]] |í=i]] |il|íl|iu|íu=iw]] |im|ím|in|ín=ĩ]] |j=ʒ]] |k=k]] |l|ll={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=w|l}}]] |lh=ʎ]] |m=m]] |n={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-|'|,|b|c|d|f|g|G|j|k|l|m|n|p|q|r|R|t|v|x|X=ŋ|h=ɲ|n}}]] |nh=ɲ]] |o={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||<|-=u|m|n=õ|o}}]] |o<|ú|U=u]] |ô=o]] |ó|O=ɔ]] |õ|om|õm|ôm|on|õn|ôn=õ]] |õe=õj̃]] |oi|ôi=oj]] |ói=ɔj]] |ol|ôl|ou|ôu=ow]] |ól|óu=ɔw]] |oo|ôo=ou]] |p=p]] |q=k]] |qu={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|e|é|ê|E|i|í=k|kw}}]] |r={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-|'|.|,|b|c|ç|d|f|g|j|k|l|m|n|p|q|s|S|t|v|x|z=ʁ|ɾ}}]] |rr|R=ʁ]] |s={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}|b|d|g|j|l|m|n|r|R|v=z|s}}]] |s-|Z-=s&nbsp;]] |S-|z-=z&nbsp;]] |s_|z_=z‿]] |S|z=z]] |t={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{2|}}}|j=1|ignore_errors=1}}||-=t͡ʃ(i)|i|í|I|m=t͡ʃ|t}}]] |te={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=2|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|te|te-=t͡ʃ(i)|te}}]] |u={{#switch:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|j=1|ignore_errors=1}}{{{2|}}}|a|á|à|â|ã|A|e|é|ê|E|i|í|o|ó|ô|õ|O=w|m|n=ũ|u}}]] |ui|úi=uj]] |uim=wĩ]] |uin=ũj̃]] |ul|úl=uw]] |v=v]] |x=ks]] |'x=ˈz]] |{{tooltip|2=Unrecognized symbol: {{{1}}}|'''[unsupported input]'''|dotted=no}}]][[Category:Ill-formatted IPAc-pt transclusions]] }}</includeonly><noinclude> {{documentation |content= {{Improve documentation|date=January 2025}} [[Category:IPA language templates]] }} </noinclude> lz7dta58fhalbgjo3vzisod2pfubex5 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:IPAc-pt/doc 10 179924 1377773 2025-01-22T10:01:54Z en>Gonnym 0 cleanup 1377773 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> This template is used to produce a phonetic or phonemic representation (using the [[International Phonetic Alphabet|IPA]] system) of Portuguese words or sounds, using natural spelling to avoid the need to search for the correct phonetic symbols. The result is wikilinked to [[Help:IPA/Portuguese]]. Optionally, an audio file can also be specified. == Usage == The number of parameters is always limited to 100. Normal usage: * {{tlx|IPAc-pt|R|e|'|g|i|ão|-|n|O|r|'|d|E|s|te|-|d|o|-|b|r|a|'|s|il|lang{{=}}br|_show_result=yes}} * {{tlx|IPAc-pt|'|R|ei|n|o|-|p|o<|r|'|t|u|gu|ê|s|lang{{=}}pt|_show_result=yes}} With an audio file: * {{tlx|IPAc-pt|R|e|'|p|ú|b|l|i|c|a|-|f|e|d|E|r|a|'|t|i|v|a|-|d|o|-|b|r|a|'|S|il|audio{{=}}Pt-br-República Federativa do Brasil.ogg|lang{{=}}br|_show_result=yes}} * {{tlx|IPAc-pt|'|c|r|u|Z|-|v|e<|r|'|m|e|lh|a|-|p|o|<|r|t|u|'|gu|e|S|a|audio{{=}}Pt-pt-Cruz Vermelha.ogg|lang{{=}}pt|_show_result=yes}} The following parameters have special meanings: * <code>-</code> (hyphen) for a space between words * <code>_</code> (underscore) [[Liaison (French)|Liaison]] * <code>'</code> (apostrophe) for a primary stress mark (placed before the stressed syllable) * <code>,</code> (comma) for a secondary stress mark * <code><</code> (less-than) for an unstressed mark (placed after the unstressed vowel, in same or next parameter) Other values used as parameters will be displayed unconverted. The conversion system is coded in {{flag icon|BRA}} {{tl|c-pt-br}} and {{flag icon|POR}} {{tl|c-pt-pt}}. ==See also== * [[Help:IPA/Portuguese]] * [[Wikipedia:Manual of Style/Portuguese-related articles]] * [[Portuguese phonology]] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:IPA language templates|c]] }}</includeonly> 79yvfw2fz4ves425rk5vva692cn36bf 1377774 1377773 2026-07-30T07:14:48Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:IPAc-pt/doc]] 1377773 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> This template is used to produce a phonetic or phonemic representation (using the [[International Phonetic Alphabet|IPA]] system) of Portuguese words or sounds, using natural spelling to avoid the need to search for the correct phonetic symbols. The result is wikilinked to [[Help:IPA/Portuguese]]. Optionally, an audio file can also be specified. == Usage == The number of parameters is always limited to 100. Normal usage: * {{tlx|IPAc-pt|R|e|'|g|i|ão|-|n|O|r|'|d|E|s|te|-|d|o|-|b|r|a|'|s|il|lang{{=}}br|_show_result=yes}} * {{tlx|IPAc-pt|'|R|ei|n|o|-|p|o<|r|'|t|u|gu|ê|s|lang{{=}}pt|_show_result=yes}} With an audio file: * {{tlx|IPAc-pt|R|e|'|p|ú|b|l|i|c|a|-|f|e|d|E|r|a|'|t|i|v|a|-|d|o|-|b|r|a|'|S|il|audio{{=}}Pt-br-República Federativa do Brasil.ogg|lang{{=}}br|_show_result=yes}} * {{tlx|IPAc-pt|'|c|r|u|Z|-|v|e<|r|'|m|e|lh|a|-|p|o|<|r|t|u|'|gu|e|S|a|audio{{=}}Pt-pt-Cruz Vermelha.ogg|lang{{=}}pt|_show_result=yes}} The following parameters have special meanings: * <code>-</code> (hyphen) for a space between words * <code>_</code> (underscore) [[Liaison (French)|Liaison]] * <code>'</code> (apostrophe) for a primary stress mark (placed before the stressed syllable) * <code>,</code> (comma) for a secondary stress mark * <code><</code> (less-than) for an unstressed mark (placed after the unstressed vowel, in same or next parameter) Other values used as parameters will be displayed unconverted. The conversion system is coded in {{flag icon|BRA}} {{tl|c-pt-br}} and {{flag icon|POR}} {{tl|c-pt-pt}}. ==See also== * [[Help:IPA/Portuguese]] * [[Wikipedia:Manual of Style/Portuguese-related articles]] * [[Portuguese phonology]] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:IPA language templates|c]] }}</includeonly> 79yvfw2fz4ves425rk5vva692cn36bf ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್ (೨೦೧೪ ಮಳಯಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ) 0 179925 1377779 2026-07-30T08:14:01Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | native_name = | director = [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | producer = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]]<br />ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | writer = ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | starring = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟರ ಕ್ರಮವಿದೆ. --> {{plainlist| *ನಜ್ರಿಯಾ ನಜ... 1377779 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | native_name = | director = [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | producer = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]]<br />ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | writer = ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | starring = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟರ ಕ್ರಮವಿದೆ. --> {{plainlist| *[[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] *[[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] *[[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] }} | narrator = [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | music = [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | cinematography = [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | editing = ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | studio = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]]<br />[[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] | distributor = ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಥ್ರೂ <br /> ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ & ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|India}} | runtime = 171 ನಿಮಿಷಗಳು<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR|8 ಕೋಟಿ}}<ref name=2014BO/> | gross = {{Estimation}} {{INR|45 ಕೋಟಿ}}<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=[[International Business Times]]|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್''''' 2014 ರ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ [[ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ಕಥೆ|ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ]] [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017}}</ref> ಮತ್ತು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ಅವರು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]], [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]], [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]], [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]], ಮತ್ತು [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ಅವರ [[ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗ|ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = [[The Times of India]] | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=[[The Times of India]]|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' [[ಕೇರಳ]]ದ ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ತೆರಳುವ ಜೀವನದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=26 August 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು {{INR|45 ಕೋಟಿ}} ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ, [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂರು [[2014 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆಯಿತು: [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] (ಪೌಲಿ ಅವರಿಗೆ), [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] (ನಜ್ರಿಯಾ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ), ಮತ್ತು ಎರಡು [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]: [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (ಪಾರ್ವತಿ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ). ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು [[ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ (ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳುವಳಿ)|ಹೊಸ-ಜೆನ್ ಸಿನೆಮಾ ಚಳುವಳಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನ|ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು—ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಕೃಷ್ಣನ್ "ಕುಟ್ಟನ್" ಪಿ.ಪಿ., ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ "ಕುಂಜು" ಪ್ರಕಾಶ್—ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ, ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಜು, ಅವರ ಪೋಷಕರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ಮನಸ್ಸಿನ ಬೈಕ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಕುಟ್ಟನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜು, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್|ಐಐಎಂ]] ನಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್|ಎಂಬಿಎ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಶಿವದಾಸ್ "ದಾಸ್" ಎಂಬ ಕೆಲಸದ ವ್ಯಸನಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಕುಂಜು ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಐಟಿ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಜು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೈಕರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಗೆ ಅವರ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕುಂಜು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಂತ್ವನವು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, [[ಸೀರೆ]] ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಮುಗ್ಧ ಕುಟ್ಟನ್, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಏರ್ ಹೋಸ್ಟೆಸ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು, ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಟ್ರೆಂಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಅವಳ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಸಂಬಂಧವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಕುಟ್ಟನ್ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಅವರ ಮದುವೆ ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದದ ನಂತರ, ಕುಂಜು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದನ್ನು ದಾಸ್ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದನು. ಒಳಗೆ, ಅವಳು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದಾಸ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡ ಕುಂಜು, ಅವನನ್ನು ತೊರೆದು ಕುಟ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಆಗಮನದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ತಾಯಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಕುಟ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಜಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಅಜು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯ ಸಾರಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಅವಳು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೀಲ್ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ಅಜು, ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಅವಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ದಾಸ್ನ ಗುಪ್ತ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಾಸ್ ಒಮ್ಮೆ "ಶಿವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮಿ, ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದುರಂತ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಓಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಕುಂಜು, ತನ್ನ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಅವಳು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನತಾಶಾ ಅವರ ಪೋಷಕರ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಂಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೂಲಕ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಆದರೆ ದೃಢವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನದಂದು ಅಜು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಸಾರಾ ಅವರ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅಜು, ಅವಳ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಜು ಜೊತೆ ಉಳಿಯಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕುಟ್ಟನ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನರು|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ನೆರೆಯವಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಆಳವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿಯಾದ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಗುಂಪು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಕುಟ್ಟನ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ನಟವರ್ಗ== {{cast list| *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು" *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಿ.ಪಿ "ಕುಟ್ಟನ್" *[[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ "ಕುಂಜು", ದಾಸ್ ಪತ್ನಿ *[[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] ಶಿವದಾಸ್ "ಶಿವ" *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] ಆರ್ಜೆ ಸಾರಾ, ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ *[[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ಮೀನಾಕ್ಷಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿ *[[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ಮಿಚೆಲ್, ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ *[[ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು]] ಪ್ರಕಾಶ್, ದಿವ್ಯ ತಂದೆ *[[ಪ್ರವೀಣಾ]] ಶೋಭಾ, ದಿವ್ಯ ತಾಯಿ *[[ವಿಜಯರಾಘವನ್]] ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ *[[ಕಲ್ಪನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಕಲ್ಪನಾ]] ವನಜ, ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ *[[ಪ್ರತಾಪ್ ಪೊಥೆನ್]] ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಂದೆ *[[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] ಲಿನ್ಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಾಯಿ *[[ರೇಖಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್|ರೇಖಾ]] ಸಾರಾ ತಾಯಿ *[[ಸಿಜೋಯ್ ವರ್ಗೀಸ್]] ಕೋಚ್ ಜಕರಿಯಾ *ಶಿಶಿರಾ ಥಾಮಸ್ ರಿಯಾ, ಸಾರಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> *[[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯ *ವಿವಾಸ್ ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರ *ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ ದಾಸ್ ತಂದೆ *ಬಿಂದು ದಾಸ್ ತಾಯಿ *ಮೃದುಲ ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿ *ಟಿನು ಥಾಮಸ್ ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರ *[[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ *ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್, ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ *[[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] ತಾನೇ *[[ನಿತ್ಯಾ ಮೆನನ್]] ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ). ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಬಾ ಎಂಬ [[ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ರಿಟ್ರೀವರ್|ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್]] ನತಾಶಾ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=[[The Times of India]]}}</ref> }} ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ''[[ಮಂಜಡಿಕುರು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್]]'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ''ಎಲ್ ಫಾರ್ ಲವ್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ನಿರ್ಮಿಸುವರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ, ಕನಸುಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದರೂ ಒಳಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=[[The Hindu]]|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಥೆಯು ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಮೆನನ್ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾದ ನವೀನ ನಟ ಮತ್ತು ನಟಿಯರಾದ ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ, ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ ಮತ್ತು ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರೆ [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ನೋಟದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 7 ಮೇ 2014 ರಂದು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ 12 ಮೇ ರಂದು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Movie trailer"/> ಅಂಜಲಿ ನಜ್ರಿಯಾ, ದುಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಿವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಫಹಾದ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು, ಪ್ರವೀಣಾ, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ಕಲ್ಪನಾ ಮತ್ತು ವಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name=":1"/> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 70 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = [[Mathrubhumi]] | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> "ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್" ಹಾಡನ್ನು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಕಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.{{citation needed|date=September 2019}} ==ಸಂಗೀತ== {{Main|ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್ (ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್)}} ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ನಾಮ್ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು" ಹಾಡು ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ "[[ಸಮ್ಮರ್ ಆಫ್ '69]]" ಹಾಡಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://www.deccanchronicle.com/140916/entertainment-hollywood/article/bryan-adams-office-ups-ante-against-banglore-days-over|author=T Sudheesh|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=17 September 2014}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಆಲ್ಬಂನಿಂದ [[ಕಾರ್ಲಾ ಬ್ರೂನಿ]] ಅವರ "[[ಕ್ವೆಲ್ಕುನ್ ಎಮ್ ಎ ದಿಟ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://www.itwofs.com/tamil-others.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://www.itwofs.com/tamil-others.html |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=[[ItwoFS]]}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ [[ಜಾನ್ ಮೇಯರ್]] ಅವರ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (ಆಲ್ಬಮ್)]] ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], [[ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಿಡುಗಡೆ== ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 9 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend"/> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=[[International Business Times]]|date=10 June 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಯಲ್ಲಿ 3 ಜುಲೈ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಮೂವಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ]] ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇಂಡಿಯನ್ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲೆಂಡ್]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ]] ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=[[International Business Times]]|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ==ಸ್ವಾಗತ== ### ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ನಿರ್ದೇಶನ, ಅಭಿನಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> {{Rotten Tomatoes prose|score=100|count=5|average=7|ref=yes}} Nowrunning.com ನ ವೀಯೆನ್ ಹೇಳಿದ್ದು: "''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಪ್ರೀತಿಯ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳ ಉಲ್ಲಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅದ್ಭುತದ ಅದ್ಭುತ ನೆನಪು - ಜೀವನ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ."<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್]] ನ ವಿಮರ್ಶಕರು ತೀರ್ಪನ್ನು "ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಯುವ, ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ."<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಒನ್ಇಂಡಿಯಾ.ಇನ್]] ನ ಕೃಷ್ಣನುಣ್ಣಿ ಯು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 4 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುವ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . [[Oneindia.in]]. Retrieved 30 May 2014.</ref> ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ನ ಅಸ್ವಿನ್ ಜೆ ಕುಮಾರ್ ಬರೆದರು, "''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ಅಂಜಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಮಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗುವ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ," ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 3.5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು.<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. [[The Times of India]].</ref> [[ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪರೇಶ್ ಸಿ ಪಾಲಿಚಾ ಬರೆದರು, "ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಂಜಡಿಕುರು'' ಆಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರ ಪ್ರಪಂಚದ ಗೊಂದಲದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ." ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. [[Rediff]]. Retrieved 2 June 2014.</ref> ===ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್=== ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=[[International Business Times]]|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030128/https://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು 1 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ £100,670 (₹ 1.03 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=[[International Business Times]]|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030113/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=[[The News Minute]]|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಿಂದ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ $180,217 (₹ 1.34 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/releasegroup/gr3379974661/|title=Bangalore Days|website=[[Box Office Mojo]]|date=31 July 2014}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹48 - 50 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=[[Hindustan Times]]|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=[[Bangalore Mirror]]|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806110455/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಚೆನ್ನೈನ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/photo-features/7-actors-who-are-well-known-across-all-film-industries/Prabhas/photostory/55245666.cms|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=[[The Times of India]]|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030114/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|url-status=live}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! scope="col"| ಸಮಾರಂಭದ ದಿನಾಂಕ{{efn|ಸಾಧ್ಯವಿರುವಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಆ ವರ್ಷ ನಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.}} ! scope="col"| ವರ್ಗ ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು ! scope="col" class="unsortable"| ಫಲಿತಾಂಶ ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|ಉಲ್ಲೇಖ.|Reference}} |- ! scope="row" rowspan="8"| [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="8"| [[17ನೇ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|11 ಜನವರಿ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ | [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | [[ಹರಿಚರನ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="7"| 14 ನವೆಂಬರ್ 2014 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ | ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ([[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]]) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ - ಪುರುಷ | ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ – ಪುರುಷ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ - ಮಹಿಳೆ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | {{won}} |- | ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] | rowspan="7"| [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|26 ಜೂನ್ 2015]] | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ | {{nom}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | rowspan="2"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] & [[ಸಚಿನ್ ವಾರಿಯರ್]] ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="3"| [[45ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|10 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] | ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}}{{efn|ನಜ್ರಿಯಾ ''[[ಓಮ್ ಶಾಂತಿ ಓಶಾನಾ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಸಹ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ}} |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಮೂಲ)]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="9"| [[4ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|6—7 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ | ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] & ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | {{won}} |- | [[SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ – ಮಲಯಾಳಂ | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಬೃಂದಾ ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2"| 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 | ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿ | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು | "ಮಂಗಳ್ಯಮ್ ಥಂತುನನೇನ" | {{won}} |- |} ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! ಪಾತ್ರ ! ಮಲಯಾಳಂ (ಮೂಲ) ! ತಮಿಳು (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) ! ಹಿಂದಿ (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) |- | ಕುಟ್ಟನ್ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | [[ಬಾಬಿ ಸಿಂಹ]] | [[ಪರ್ಲ್ ವಿ ಪುರಿ]] |- | ಅಜು | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | [[ಆರ್ಯ (ನಟ)|ಆರ್ಯ]] | [[ಮೀಜಾನ್ ಜಾಫ್ರಿ]] |- | ದಿವ್ಯ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | [[ಶ್ರೀ ದಿವ್ಯ]] | [[ದಿವ್ಯಾ ಖೋಸ್ಲಾ ಕುಮಾರ್]] |- | ದಾಸ್ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | [[ರಾಣಾ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ]] | [[ಯಶ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತ]] |- | ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | colspan="2" | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | [[ಅನಸ್ವರಾ ರಾಜನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] | [[ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ವಾರಿನಾ ಹುಸೇನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ | colspan="2" | [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಾರಿಯರ್]] |} ==ಪರಂಪರೆ== [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ಅವರ ದಿವ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]'' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]'' ನ ಸೌಮ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ: "''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ನಗರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಅದರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನಂಬಲರ್ಹ ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿತು."<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> ''[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ದಿ ವೀಕ್]]'' ನ ಗೋಪಿಕಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಹೇಳಿದರು: "ಚಿತ್ರವು ತಾಜಾ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಟರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು."<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ''[[ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]]'' ನ ಜಿಶಾ ಪೊನ್ನಚನ್ ಗಮನಿಸಿದರು: "''ಬೆಂಗಳೂರು ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಕಾಲಾತೀತ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಮತ್ತು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕನಸು ಕಾಣಲು ನಮಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|3668162}} [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಮಲಯಾಳಂ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] c54spkk5x8wkrpwmnuufkeyqw1iingi 1377786 1377779 2026-07-30T08:27:45Z A826 72368 * ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಆಗಿ [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಿ.ಪಿ "ಕುಟ್ಟನ್", ಆಗಿ [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ "ಕುಂಜು", ದಾಸ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶಿವದಾಸ್ "ಶಿವ", ಆಗಿ [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಆರ್ಜೆ ಸಾರಾ, ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮೀನಾಕ್ಷಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮಿಚೆಲ್, ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಪ್ರಕಾಶ್, ದಿವ್ಯ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶೋಭಾ, ದಿವ 1377786 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | native_name = | director = [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | producer = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]]<br />ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | writer = ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | starring = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟರ ಕ್ರಮವಿದೆ. --> {{plainlist| *[[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] *[[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] *[[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] }} | narrator = [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | music = [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | cinematography = [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | editing = ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | studio = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]]<br />[[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] | distributor = ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಥ್ರೂ <br /> ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ & ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|India}} | runtime = 171 ನಿಮಿಷಗಳು<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR|8 ಕೋಟಿ}}<ref name=2014BO/> | gross = {{Estimation}} {{INR|45 ಕೋಟಿ}}<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=[[International Business Times]]|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್''''' 2014 ರ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ [[ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ಕಥೆ|ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ]] [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017}}</ref> ಮತ್ತು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ಅವರು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]], [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]], [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]], [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]], ಮತ್ತು [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ಅವರ [[ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗ|ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = [[The Times of India]] | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=[[The Times of India]]|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' [[ಕೇರಳ]]ದ ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ತೆರಳುವ ಜೀವನದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=26 August 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು {{INR|45 ಕೋಟಿ}} ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ, [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂರು [[2014 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆಯಿತು: [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] (ಪೌಲಿ ಅವರಿಗೆ), [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] (ನಜ್ರಿಯಾ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ), ಮತ್ತು ಎರಡು [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]: [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (ಪಾರ್ವತಿ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ). ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು [[ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ (ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳುವಳಿ)|ಹೊಸ-ಜೆನ್ ಸಿನೆಮಾ ಚಳುವಳಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನ|ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು—ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಕೃಷ್ಣನ್ "ಕುಟ್ಟನ್" ಪಿ.ಪಿ., ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ "ಕುಂಜು" ಪ್ರಕಾಶ್—ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ, ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಜು, ಅವರ ಪೋಷಕರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ಮನಸ್ಸಿನ ಬೈಕ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಕುಟ್ಟನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜು, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್|ಐಐಎಂ]] ನಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್|ಎಂಬಿಎ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಶಿವದಾಸ್ "ದಾಸ್" ಎಂಬ ಕೆಲಸದ ವ್ಯಸನಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಕುಂಜು ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಐಟಿ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಜು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೈಕರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಗೆ ಅವರ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕುಂಜು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಂತ್ವನವು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, [[ಸೀರೆ]] ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಮುಗ್ಧ ಕುಟ್ಟನ್, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಏರ್ ಹೋಸ್ಟೆಸ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು, ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಟ್ರೆಂಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಅವಳ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಸಂಬಂಧವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಕುಟ್ಟನ್ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಅವರ ಮದುವೆ ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದದ ನಂತರ, ಕುಂಜು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದನ್ನು ದಾಸ್ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದನು. ಒಳಗೆ, ಅವಳು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದಾಸ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡ ಕುಂಜು, ಅವನನ್ನು ತೊರೆದು ಕುಟ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಆಗಮನದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ತಾಯಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಕುಟ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಜಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಅಜು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯ ಸಾರಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಅವಳು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೀಲ್ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ಅಜು, ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಅವಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ದಾಸ್ನ ಗುಪ್ತ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಾಸ್ ಒಮ್ಮೆ "ಶಿವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮಿ, ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದುರಂತ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಓಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಕುಂಜು, ತನ್ನ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಅವಳು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನತಾಶಾ ಅವರ ಪೋಷಕರ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಂಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೂಲಕ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಆದರೆ ದೃಢವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನದಂದು ಅಜು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಸಾರಾ ಅವರ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅಜು, ಅವಳ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಜು ಜೊತೆ ಉಳಿಯಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕುಟ್ಟನ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನರು|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ನೆರೆಯವಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಆಳವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿಯಾದ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಗುಂಪು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಕುಟ್ಟನ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ನಟವರ್ಗ== {{cast list| * ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಆಗಿ [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಿ.ಪಿ "ಕುಟ್ಟನ್", ಆಗಿ [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ "ಕುಂಜು", ದಾಸ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶಿವದಾಸ್ "ಶಿವ", ಆಗಿ [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಆರ್ಜೆ ಸಾರಾ, ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮೀನಾಕ್ಷಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮಿಚೆಲ್, ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಪ್ರಕಾಶ್, ದಿವ್ಯ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶೋಭಾ, ದಿವ್ಯ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ರವೀಣಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ವಿಜಯರಾಘವನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ವನಜ, ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ಕಲ್ಪನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಕಲ್ಪನಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಪ್ರತಾಪ್ ಪೊಥೆನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಲಿನ್ಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಸಾರಾ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ರೇಖಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್|ರೇಖಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೋಚ್ ಜಕರಿಯಾ, ಆಗಿ [[ಸಿಜೋಯ್ ವರ್ಗೀಸ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ರಿಯಾ, ಸಾರಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಆಗಿ ಶಿಶಿರಾ ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] * ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ವಿವಾಸ್ * ದಾಸ್ ತಂದೆ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ * ದಾಸ್ ತಾಯಿ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಬಿಂದು * ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮೃದುಲ * ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಟಿನು ಥಾಮಸ್ * ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] * ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್ * ತಾನೇ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] * ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ), ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ನಿತ್ಯಾ ಮೆನನ್]]<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=[[The Times of India]]}}</ref> }} * ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರನಾಗಿ ವಿವಾಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಂದೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಬಿಂದು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮೃದುಲ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಟಿನು ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಆಗಿ [[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ತಾನೇ, ಆಗಿ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ''[[ಮಂಜಡಿಕುರು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್]]'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ''ಎಲ್ ಫಾರ್ ಲವ್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ನಿರ್ಮಿಸುವರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ, ಕನಸುಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದರೂ ಒಳಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=[[The Hindu]]|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಥೆಯು ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಮೆನನ್ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾದ ನವೀನ ನಟ ಮತ್ತು ನಟಿಯರಾದ ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ, ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ ಮತ್ತು ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರೆ [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ನೋಟದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 7 ಮೇ 2014 ರಂದು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ 12 ಮೇ ರಂದು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Movie trailer"/> ಅಂಜಲಿ ನಜ್ರಿಯಾ, ದುಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಿವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಫಹಾದ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು, ಪ್ರವೀಣಾ, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ಕಲ್ಪನಾ ಮತ್ತು ವಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name=":1"/> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 70 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = [[Mathrubhumi]] | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> "ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್" ಹಾಡನ್ನು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಕಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.{{citation needed|date=September 2019}} ==ಸಂಗೀತ== {{Main|ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್ (ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್)}} ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ನಾಮ್ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು" ಹಾಡು ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ "[[ಸಮ್ಮರ್ ಆಫ್ '69]]" ಹಾಡಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://www.deccanchronicle.com/140916/entertainment-hollywood/article/bryan-adams-office-ups-ante-against-banglore-days-over|author=T Sudheesh|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=17 September 2014}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಆಲ್ಬಂನಿಂದ [[ಕಾರ್ಲಾ ಬ್ರೂನಿ]] ಅವರ "[[ಕ್ವೆಲ್ಕುನ್ ಎಮ್ ಎ ದಿಟ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://www.itwofs.com/tamil-others.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://www.itwofs.com/tamil-others.html |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=[[ItwoFS]]}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ [[ಜಾನ್ ಮೇಯರ್]] ಅವರ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (ಆಲ್ಬಮ್)]] ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], [[ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಿಡುಗಡೆ== ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 9 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend"/> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=[[International Business Times]]|date=10 June 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಯಲ್ಲಿ 3 ಜುಲೈ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಮೂವಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ]] ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇಂಡಿಯನ್ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲೆಂಡ್]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ]] ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=[[International Business Times]]|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ==ಸ್ವಾಗತ== ### ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ನಿರ್ದೇಶನ, ಅಭಿನಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> {{Rotten Tomatoes prose|score=100|count=5|average=7|ref=yes}} Nowrunning.com ನ ವೀಯೆನ್ ಹೇಳಿದ್ದು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಪ್ರೀತಿಯ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳ ಉಲ್ಲಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅದ್ಭುತದ ಅದ್ಭುತ ನೆನಪು - ಜೀವನ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ."<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್]] ನ ವಿಮರ್ಶಕರು ತೀರ್ಪನ್ನು "ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಯುವ, ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ."<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಒನ್ಇಂಡಿಯಾ.ಇನ್]] ನ ಕೃಷ್ಣನುಣ್ಣಿ ಯು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 4 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುವ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . [[Oneindia.in]]. Retrieved 30 May 2014.</ref> ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ನ ಅಸ್ವಿನ್ ಜೆ ಕುಮಾರ್ ಬರೆದರು, "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ಅಂಜಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಮಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗುವ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ," ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 3.5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು.<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. [[The Times of India]].</ref> [[ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪರೇಶ್ ಸಿ ಪಾಲಿಚಾ ಬರೆದರು, "ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಂಜಡಿಕುರು'' ಆಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರ ಪ್ರಪಂಚದ ಗೊಂದಲದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ." ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. [[Rediff]]. Retrieved 2 June 2014.</ref> ===ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್=== ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=[[International Business Times]]|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030128/https://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು 1 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ £100,670 (₹ 1.03 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=[[International Business Times]]|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030113/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=[[The News Minute]]|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಿಂದ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ $180,217 (₹ 1.34 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/releasegroup/gr3379974661/|title=Bangalore Days|website=[[Box Office Mojo]]|date=31 July 2014}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹48 - 50 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=[[Hindustan Times]]|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=[[Bangalore Mirror]]|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806110455/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಚೆನ್ನೈನ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/photo-features/7-actors-who-are-well-known-across-all-film-industries/Prabhas/photostory/55245666.cms|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=[[The Times of India]]|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030114/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|url-status=live}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! scope="col"| ಸಮಾರಂಭದ ದಿನಾಂಕ{{efn|ಸಾಧ್ಯವಿರುವಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಆ ವರ್ಷ ನಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.}} ! scope="col"| ವರ್ಗ ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು ! scope="col" class="unsortable"| ಫಲಿತಾಂಶ ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|ಉಲ್ಲೇಖ.|Reference}} |- ! scope="row" rowspan="8"| [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="8"| [[17ನೇ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|11 ಜನವರಿ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ | [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | [[ಹರಿಚರನ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="7"| 14 ನವೆಂಬರ್ 2014 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ([[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]]) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ - ಪುರುಷ | ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ – ಪುರುಷ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ - ಮಹಿಳೆ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | {{won}} |- | ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] | rowspan="7"| [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|26 ಜೂನ್ 2015]] | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ | {{nom}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | rowspan="2"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] & [[ಸಚಿನ್ ವಾರಿಯರ್]] ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="3"| [[45ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|10 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] | ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}}{{efn|ನಜ್ರಿಯಾ ''[[ಓಮ್ ಶಾಂತಿ ಓಶಾನಾ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಸಹ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ}} |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಮೂಲ)]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="9"| [[4ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|6—7 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] & ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | {{won}} |- | [[SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ – ಮಲಯಾಳಂ | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಬೃಂದಾ ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2"| 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 | ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿ | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು | "ಮಂಗಳ್ಯಮ್ ಥಂತುನನೇನ" | {{won}} |- |} ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! ಪಾತ್ರ ! ಮಲಯಾಳಂ (ಮೂಲ) ! ತಮಿಳು (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) ! ಹಿಂದಿ (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) |- | ಕುಟ್ಟನ್ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | [[ಬಾಬಿ ಸಿಂಹ]] | [[ಪರ್ಲ್ ವಿ ಪುರಿ]] |- | ಅಜು | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | [[ಆರ್ಯ (ನಟ)|ಆರ್ಯ]] | [[ಮೀಜಾನ್ ಜಾಫ್ರಿ]] |- | ದಿವ್ಯ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | [[ಶ್ರೀ ದಿವ್ಯ]] | [[ದಿವ್ಯಾ ಖೋಸ್ಲಾ ಕುಮಾರ್]] |- | ದಾಸ್ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | [[ರಾಣಾ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ]] | [[ಯಶ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತ]] |- | ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | colspan="2" | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | [[ಅನಸ್ವರಾ ರಾಜನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] | [[ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ವಾರಿನಾ ಹುಸೇನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ | colspan="2" | [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಾರಿಯರ್]] |} ==ಪರಂಪರೆ== [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ಅವರ ದಿವ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]'' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]'' ನ ಸೌಮ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ನಗರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಅದರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನಂಬಲರ್ಹ ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿತು."<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> ''[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ದಿ ವೀಕ್]]'' ನ ಗೋಪಿಕಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಹೇಳಿದರು: "ಚಿತ್ರವು ತಾಜಾ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಟರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು."<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ''[[ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]]'' ನ ಜಿಶಾ ಪೊನ್ನಚನ್ ಗಮನಿಸಿದರು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಕಾಲಾತೀತ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಮತ್ತು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕನಸು ಕಾಣಲು ನಮಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|3668162}} [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಮಲಯಾಳಂ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] 2bc9ul70yzr2smuty9hham5ddhtwgsy 1377787 1377786 2026-07-30T08:34:48Z A826 72368 /* ಸ್ವಾಗತ */ 1377787 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | native_name = | director = [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | producer = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]]<br />ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | writer = ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | starring = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟರ ಕ್ರಮವಿದೆ. --> {{plainlist| *[[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] *[[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] *[[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] }} | narrator = [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | music = [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | cinematography = [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | editing = ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | studio = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]]<br />[[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] | distributor = ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಥ್ರೂ <br /> ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ & ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|India}} | runtime = 171 ನಿಮಿಷಗಳು<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR|8 ಕೋಟಿ}}<ref name=2014BO/> | gross = {{Estimation}} {{INR|45 ಕೋಟಿ}}<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=[[International Business Times]]|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್''''' 2014 ರ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ [[ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ಕಥೆ|ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ]] [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017}}</ref> ಮತ್ತು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ಅವರು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]], [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]], [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]], [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]], ಮತ್ತು [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ಅವರ [[ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗ|ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = [[The Times of India]] | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=[[The Times of India]]|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' [[ಕೇರಳ]]ದ ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ತೆರಳುವ ಜೀವನದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=26 August 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು {{INR|45 ಕೋಟಿ}} ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ, [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂರು [[2014 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆಯಿತು: [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] (ಪೌಲಿ ಅವರಿಗೆ), [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] (ನಜ್ರಿಯಾ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ), ಮತ್ತು ಎರಡು [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]: [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (ಪಾರ್ವತಿ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ). ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು [[ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ (ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳುವಳಿ)|ಹೊಸ-ಜೆನ್ ಸಿನೆಮಾ ಚಳುವಳಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನ|ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು—ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಕೃಷ್ಣನ್ "ಕುಟ್ಟನ್" ಪಿ.ಪಿ., ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ "ಕುಂಜು" ಪ್ರಕಾಶ್—ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ, ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಜು, ಅವರ ಪೋಷಕರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ಮನಸ್ಸಿನ ಬೈಕ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಕುಟ್ಟನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜು, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್|ಐಐಎಂ]] ನಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್|ಎಂಬಿಎ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಶಿವದಾಸ್ "ದಾಸ್" ಎಂಬ ಕೆಲಸದ ವ್ಯಸನಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಕುಂಜು ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಐಟಿ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಜು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೈಕರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಗೆ ಅವರ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕುಂಜು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಂತ್ವನವು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, [[ಸೀರೆ]] ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಮುಗ್ಧ ಕುಟ್ಟನ್, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಏರ್ ಹೋಸ್ಟೆಸ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು, ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಟ್ರೆಂಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಅವಳ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಸಂಬಂಧವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಕುಟ್ಟನ್ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಅವರ ಮದುವೆ ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದದ ನಂತರ, ಕುಂಜು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದನ್ನು ದಾಸ್ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದನು. ಒಳಗೆ, ಅವಳು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದಾಸ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡ ಕುಂಜು, ಅವನನ್ನು ತೊರೆದು ಕುಟ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಆಗಮನದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ತಾಯಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಕುಟ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಜಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಅಜು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯ ಸಾರಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಅವಳು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೀಲ್ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ಅಜು, ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಅವಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ದಾಸ್ನ ಗುಪ್ತ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಾಸ್ ಒಮ್ಮೆ "ಶಿವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮಿ, ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದುರಂತ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಓಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಕುಂಜು, ತನ್ನ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಅವಳು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನತಾಶಾ ಅವರ ಪೋಷಕರ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಂಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೂಲಕ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಆದರೆ ದೃಢವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನದಂದು ಅಜು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಸಾರಾ ಅವರ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅಜು, ಅವಳ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಜು ಜೊತೆ ಉಳಿಯಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕುಟ್ಟನ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನರು|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ನೆರೆಯವಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಆಳವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿಯಾದ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಗುಂಪು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಕುಟ್ಟನ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ನಟವರ್ಗ== {{cast list| * ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಆಗಿ [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಿ.ಪಿ "ಕುಟ್ಟನ್", ಆಗಿ [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ "ಕುಂಜು", ದಾಸ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶಿವದಾಸ್ "ಶಿವ", ಆಗಿ [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಆರ್ಜೆ ಸಾರಾ, ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮೀನಾಕ್ಷಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮಿಚೆಲ್, ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಪ್ರಕಾಶ್, ದಿವ್ಯ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶೋಭಾ, ದಿವ್ಯ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ರವೀಣಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ವಿಜಯರಾಘವನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ವನಜ, ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ಕಲ್ಪನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಕಲ್ಪನಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಪ್ರತಾಪ್ ಪೊಥೆನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಲಿನ್ಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಸಾರಾ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ರೇಖಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್|ರೇಖಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೋಚ್ ಜಕರಿಯಾ, ಆಗಿ [[ಸಿಜೋಯ್ ವರ್ಗೀಸ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ರಿಯಾ, ಸಾರಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಆಗಿ ಶಿಶಿರಾ ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] * ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ವಿವಾಸ್ * ದಾಸ್ ತಂದೆ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ * ದಾಸ್ ತಾಯಿ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಬಿಂದು * ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮೃದುಲ * ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಟಿನು ಥಾಮಸ್ * ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] * ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್ * ತಾನೇ, ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] * ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ), ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ [[ನಿತ್ಯಾ ಮೆನನ್]]<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/bangalore-days-fame-dog-simba-passes-away/articleshow/91538048.cms|title='Bangalore Days' fame dog Simba passes away|date=13 May 2022|work=[[The Times of India]]}}</ref> }} * ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರನಾಗಿ ವಿವಾಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಂದೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಬಿಂದು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮೃದುಲ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಟಿನು ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಆಗಿ [[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ತಾನೇ, ಆಗಿ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ''[[ಮಂಜಡಿಕುರು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್]]'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ''ಎಲ್ ಫಾರ್ ಲವ್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ನಿರ್ಮಿಸುವರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ, ಕನಸುಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದರೂ ಒಳಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=[[The Hindu]]|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಥೆಯು ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಮೆನನ್ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾದ ನವೀನ ನಟ ಮತ್ತು ನಟಿಯರಾದ ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ, ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ ಮತ್ತು ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರೆ [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ನೋಟದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 7 ಮೇ 2014 ರಂದು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ 12 ಮೇ ರಂದು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Movie trailer"/> ಅಂಜಲಿ ನಜ್ರಿಯಾ, ದುಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಿವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಫಹಾದ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು, ಪ್ರವೀಣಾ, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ಕಲ್ಪನಾ ಮತ್ತು ವಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name=":1"/> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 70 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = [[Mathrubhumi]] | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> "ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್" ಹಾಡನ್ನು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಕಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.{{citation needed|date=September 2019}} ==ಸಂಗೀತ== {{Main|ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್ (ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್)}} ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ನಾಮ್ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು" ಹಾಡು ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ "[[ಸಮ್ಮರ್ ಆಫ್ '69]]" ಹಾಡಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://www.deccanchronicle.com/140916/entertainment-hollywood/article/bryan-adams-office-ups-ante-against-banglore-days-over|author=T Sudheesh|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=17 September 2014}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಆಲ್ಬಂನಿಂದ [[ಕಾರ್ಲಾ ಬ್ರೂನಿ]] ಅವರ "[[ಕ್ವೆಲ್ಕುನ್ ಎಮ್ ಎ ದಿಟ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://www.itwofs.com/tamil-others.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://www.itwofs.com/tamil-others.html |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=[[ItwoFS]]}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ [[ಜಾನ್ ಮೇಯರ್]] ಅವರ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (ಆಲ್ಬಮ್)]] ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], [[ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಿಡುಗಡೆ== ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 9 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend"/> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=[[International Business Times]]|date=10 June 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಯಲ್ಲಿ 3 ಜುಲೈ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಮೂವಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ]] ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇಂಡಿಯನ್ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲೆಂಡ್]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ]] ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=[[International Business Times]]|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ==ಸ್ವಾಗತ== === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತ === ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ನಿರ್ದೇಶನ, ಅಭಿನಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> {{Rotten Tomatoes prose|score=100|count=5|average=7|ref=yes}} Nowrunning.com ನ ವೀಯೆನ್ ಹೇಳಿದ್ದು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಪ್ರೀತಿಯ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳ ಉಲ್ಲಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅದ್ಭುತದ ಅದ್ಭುತ ನೆನಪು - ಜೀವನ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ."<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್]] ನ ವಿಮರ್ಶಕರು ತೀರ್ಪನ್ನು "ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಯುವ, ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ."<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಒನ್ಇಂಡಿಯಾ.ಇನ್]] ನ ಕೃಷ್ಣನುಣ್ಣಿ ಯು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 4 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುವ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . [[Oneindia.in]]. Retrieved 30 May 2014.</ref> ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ನ ಅಸ್ವಿನ್ ಜೆ ಕುಮಾರ್ ಬರೆದರು, "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ಅಂಜಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಮಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗುವ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ," ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 3.5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು.<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. [[The Times of India]].</ref> [[ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪರೇಶ್ ಸಿ ಪಾಲಿಚಾ ಬರೆದರು, "ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಂಜಡಿಕುರು'' ಆಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರ ಪ್ರಪಂಚದ ಗೊಂದಲದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ." ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. [[Rediff]]. Retrieved 2 June 2014.</ref> ===ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್=== ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=[[International Business Times]]|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030128/https://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು 1 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ £100,670 (₹ 1.03 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=[[International Business Times]]|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030113/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=[[The News Minute]]|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಿಂದ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ $180,217 (₹ 1.34 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/releasegroup/gr3379974661/|title=Bangalore Days|website=[[Box Office Mojo]]|date=31 July 2014}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹48 - 50 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=[[Hindustan Times]]|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=[[Bangalore Mirror]]|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806110455/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಚೆನ್ನೈನ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/photo-features/7-actors-who-are-well-known-across-all-film-industries/Prabhas/photostory/55245666.cms|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=[[The Times of India]]|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030114/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|url-status=live}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! scope="col"| ಸಮಾರಂಭದ ದಿನಾಂಕ{{efn|ಸಾಧ್ಯವಿರುವಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಆ ವರ್ಷ ನಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.}} ! scope="col"| ವರ್ಗ ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು ! scope="col" class="unsortable"| ಫಲಿತಾಂಶ ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|ಉಲ್ಲೇಖ.|Reference}} |- ! scope="row" rowspan="8"| [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="8"| [[17ನೇ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|11 ಜನವರಿ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ | [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | [[ಹರಿಚರನ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="7"| 14 ನವೆಂಬರ್ 2014 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ([[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]]) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ - ಪುರುಷ | ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ – ಪುರುಷ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ - ಮಹಿಳೆ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | {{won}} |- | ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] | rowspan="7"| [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|26 ಜೂನ್ 2015]] | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ | {{nom}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | rowspan="2"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] & [[ಸಚಿನ್ ವಾರಿಯರ್]] ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="3"| [[45ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|10 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] | ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}}{{efn|ನಜ್ರಿಯಾ ''[[ಓಮ್ ಶಾಂತಿ ಓಶಾನಾ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಸಹ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ}} |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಮೂಲ)]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="9"| [[4ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|6—7 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] & ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | {{won}} |- | [[SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ – ಮಲಯಾಳಂ | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಬೃಂದಾ ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2"| 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 | ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿ | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು | "ಮಂಗಳ್ಯಮ್ ಥಂತುನನೇನ" | {{won}} |- |} ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! ಪಾತ್ರ ! ಮಲಯಾಳಂ (ಮೂಲ) ! ತಮಿಳು (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) ! ಹಿಂದಿ (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) |- | ಕುಟ್ಟನ್ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | [[ಬಾಬಿ ಸಿಂಹ]] | [[ಪರ್ಲ್ ವಿ ಪುರಿ]] |- | ಅಜು | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | [[ಆರ್ಯ (ನಟ)|ಆರ್ಯ]] | [[ಮೀಜಾನ್ ಜಾಫ್ರಿ]] |- | ದಿವ್ಯ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | [[ಶ್ರೀ ದಿವ್ಯ]] | [[ದಿವ್ಯಾ ಖೋಸ್ಲಾ ಕುಮಾರ್]] |- | ದಾಸ್ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | [[ರಾಣಾ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ]] | [[ಯಶ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತ]] |- | ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | colspan="2" | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | [[ಅನಸ್ವರಾ ರಾಜನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] | [[ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ವಾರಿನಾ ಹುಸೇನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ | colspan="2" | [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಾರಿಯರ್]] |} ==ಪರಂಪರೆ== [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ಅವರ ದಿವ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]'' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]'' ನ ಸೌಮ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ನಗರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಅದರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನಂಬಲರ್ಹ ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿತು."<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> ''[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ದಿ ವೀಕ್]]'' ನ ಗೋಪಿಕಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಹೇಳಿದರು: "ಚಿತ್ರವು ತಾಜಾ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಟರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು."<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ''[[ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]]'' ನ ಜಿಶಾ ಪೊನ್ನಚನ್ ಗಮನಿಸಿದರು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಕಾಲಾತೀತ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಮತ್ತು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕನಸು ಕಾಣಲು ನಮಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|3668162}} [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಮಲಯಾಳಂ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] 4j1727x3xy4c2ae58sbynzx48eordi4 1377788 1377787 2026-07-30T08:36:11Z A826 72368 /* ನಟವರ್ಗ */ 1377788 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | native_name = | director = [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | producer = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]]<br />ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | writer = ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | starring = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟರ ಕ್ರಮವಿದೆ. --> {{plainlist| *[[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] *[[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] *[[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] }} | narrator = [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | music = [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | cinematography = [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | editing = ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | studio = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]]<br />[[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] | distributor = ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಥ್ರೂ <br /> ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ & ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|India}} | runtime = 171 ನಿಮಿಷಗಳು<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR|8 ಕೋಟಿ}}<ref name=2014BO/> | gross = {{Estimation}} {{INR|45 ಕೋಟಿ}}<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=[[International Business Times]]|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್''''' 2014 ರ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ [[ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ಕಥೆ|ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ]] [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017}}</ref> ಮತ್ತು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ಅವರು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]], [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]], [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]], [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]], ಮತ್ತು [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ಅವರ [[ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗ|ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = [[The Times of India]] | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=[[The Times of India]]|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' [[ಕೇರಳ]]ದ ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ತೆರಳುವ ಜೀವನದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=26 August 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು {{INR|45 ಕೋಟಿ}} ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ, [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂರು [[2014 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆಯಿತು: [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] (ಪೌಲಿ ಅವರಿಗೆ), [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] (ನಜ್ರಿಯಾ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ), ಮತ್ತು ಎರಡು [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]: [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (ಪಾರ್ವತಿ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ). ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು [[ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ (ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳುವಳಿ)|ಹೊಸ-ಜೆನ್ ಸಿನೆಮಾ ಚಳುವಳಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನ|ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು—ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಕೃಷ್ಣನ್ "ಕುಟ್ಟನ್" ಪಿ.ಪಿ., ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ "ಕುಂಜು" ಪ್ರಕಾಶ್—ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ, ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಜು, ಅವರ ಪೋಷಕರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ಮನಸ್ಸಿನ ಬೈಕ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಕುಟ್ಟನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜು, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್|ಐಐಎಂ]] ನಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್|ಎಂಬಿಎ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಶಿವದಾಸ್ "ದಾಸ್" ಎಂಬ ಕೆಲಸದ ವ್ಯಸನಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಕುಂಜು ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಐಟಿ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಜು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೈಕರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಗೆ ಅವರ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕುಂಜು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಂತ್ವನವು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, [[ಸೀರೆ]] ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಮುಗ್ಧ ಕುಟ್ಟನ್, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಏರ್ ಹೋಸ್ಟೆಸ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು, ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಟ್ರೆಂಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಅವಳ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಸಂಬಂಧವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಕುಟ್ಟನ್ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಅವರ ಮದುವೆ ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದದ ನಂತರ, ಕುಂಜು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದನ್ನು ದಾಸ್ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದನು. ಒಳಗೆ, ಅವಳು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದಾಸ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡ ಕುಂಜು, ಅವನನ್ನು ತೊರೆದು ಕುಟ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಆಗಮನದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ತಾಯಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಕುಟ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಜಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಅಜು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯ ಸಾರಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಅವಳು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೀಲ್ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ಅಜು, ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಅವಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ದಾಸ್ನ ಗುಪ್ತ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಾಸ್ ಒಮ್ಮೆ "ಶಿವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮಿ, ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದುರಂತ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಓಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಕುಂಜು, ತನ್ನ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಅವಳು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನತಾಶಾ ಅವರ ಪೋಷಕರ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಂಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೂಲಕ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಆದರೆ ದೃಢವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನದಂದು ಅಜು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಸಾರಾ ಅವರ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅಜು, ಅವಳ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಜು ಜೊತೆ ಉಳಿಯಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕುಟ್ಟನ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನರು|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ನೆರೆಯವಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಆಳವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿಯಾದ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಗುಂಪು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಕುಟ್ಟನ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ನಟವರ್ಗ== {{cast list| * ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಆಗಿ [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಿ.ಪಿ "ಕುಟ್ಟನ್", ಆಗಿ [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ "ಕುಂಜು", ದಾಸ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶಿವದಾಸ್ "ಶಿವ", ಆಗಿ [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಆರ್ಜೆ ಸಾರಾ, ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮೀನಾಕ್ಷಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮಿಚೆಲ್, ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಪ್ರಕಾಶ್, ದಿವ್ಯ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶೋಭಾ, ದಿವ್ಯ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ಪ್ರವೀಣಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ವಿಜಯರಾಘವನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ವನಜ, ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ಕಲ್ಪನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಕಲ್ಪನಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಂದೆ, ಆಗಿ [[ಪ್ರತಾಪ್ ಪೊಥೆನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಲಿನ್ಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಸಾರಾ ತಾಯಿ, ಆಗಿ [[ರೇಖಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್|ರೇಖಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೋಚ್ ಜಕರಿಯಾ, ಆಗಿ [[ಸಿಜೋಯ್ ವರ್ಗೀಸ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ರಿಯಾ, ಸಾರಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಆಗಿ ಶಿಶಿರಾ ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರನಾಗಿ ವಿವಾಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಂದೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಬಿಂದು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮೃದುಲ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಟಿನು ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಆಗಿ [[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ತಾನೇ, ಆಗಿ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ''[[ಮಂಜಡಿಕುರು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್]]'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ''ಎಲ್ ಫಾರ್ ಲವ್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ನಿರ್ಮಿಸುವರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ, ಕನಸುಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದರೂ ಒಳಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=[[The Hindu]]|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಥೆಯು ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಮೆನನ್ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾದ ನವೀನ ನಟ ಮತ್ತು ನಟಿಯರಾದ ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ, ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ ಮತ್ತು ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರೆ [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ನೋಟದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 7 ಮೇ 2014 ರಂದು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ 12 ಮೇ ರಂದು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Movie trailer"/> ಅಂಜಲಿ ನಜ್ರಿಯಾ, ದುಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಿವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಫಹಾದ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು, ಪ್ರವೀಣಾ, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ಕಲ್ಪನಾ ಮತ್ತು ವಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name=":1"/> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 70 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = [[Mathrubhumi]] | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> "ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್" ಹಾಡನ್ನು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಕಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.{{citation needed|date=September 2019}} ==ಸಂಗೀತ== {{Main|ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್ (ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್)}} ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ನಾಮ್ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು" ಹಾಡು ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ "[[ಸಮ್ಮರ್ ಆಫ್ '69]]" ಹಾಡಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://www.deccanchronicle.com/140916/entertainment-hollywood/article/bryan-adams-office-ups-ante-against-banglore-days-over|author=T Sudheesh|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=17 September 2014}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಆಲ್ಬಂನಿಂದ [[ಕಾರ್ಲಾ ಬ್ರೂನಿ]] ಅವರ "[[ಕ್ವೆಲ್ಕುನ್ ಎಮ್ ಎ ದಿಟ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://www.itwofs.com/tamil-others.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://www.itwofs.com/tamil-others.html |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=[[ItwoFS]]}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ [[ಜಾನ್ ಮೇಯರ್]] ಅವರ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (ಆಲ್ಬಮ್)]] ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], [[ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಿಡುಗಡೆ== ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 9 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend"/> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=[[International Business Times]]|date=10 June 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಯಲ್ಲಿ 3 ಜುಲೈ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಮೂವಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ]] ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇಂಡಿಯನ್ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲೆಂಡ್]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ]] ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=[[International Business Times]]|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ==ಸ್ವಾಗತ== === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತ === ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ನಿರ್ದೇಶನ, ಅಭಿನಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> {{Rotten Tomatoes prose|score=100|count=5|average=7|ref=yes}} Nowrunning.com ನ ವೀಯೆನ್ ಹೇಳಿದ್ದು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಪ್ರೀತಿಯ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳ ಉಲ್ಲಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅದ್ಭುತದ ಅದ್ಭುತ ನೆನಪು - ಜೀವನ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ."<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್]] ನ ವಿಮರ್ಶಕರು ತೀರ್ಪನ್ನು "ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಯುವ, ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ."<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಒನ್ಇಂಡಿಯಾ.ಇನ್]] ನ ಕೃಷ್ಣನುಣ್ಣಿ ಯು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 4 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುವ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . [[Oneindia.in]]. Retrieved 30 May 2014.</ref> ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ನ ಅಸ್ವಿನ್ ಜೆ ಕುಮಾರ್ ಬರೆದರು, "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ಅಂಜಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಮಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗುವ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ," ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 3.5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು.<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. [[The Times of India]].</ref> [[ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪರೇಶ್ ಸಿ ಪಾಲಿಚಾ ಬರೆದರು, "ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಂಜಡಿಕುರು'' ಆಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರ ಪ್ರಪಂಚದ ಗೊಂದಲದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ." ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. [[Rediff]]. Retrieved 2 June 2014.</ref> ===ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್=== ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=[[International Business Times]]|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030128/https://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು 1 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ £100,670 (₹ 1.03 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=[[International Business Times]]|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030113/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=[[The News Minute]]|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಿಂದ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ $180,217 (₹ 1.34 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/releasegroup/gr3379974661/|title=Bangalore Days|website=[[Box Office Mojo]]|date=31 July 2014}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹48 - 50 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=[[Hindustan Times]]|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=[[Bangalore Mirror]]|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806110455/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಚೆನ್ನೈನ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/photo-features/7-actors-who-are-well-known-across-all-film-industries/Prabhas/photostory/55245666.cms|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=[[The Times of India]]|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030114/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|url-status=live}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! scope="col"| ಸಮಾರಂಭದ ದಿನಾಂಕ{{efn|ಸಾಧ್ಯವಿರುವಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಆ ವರ್ಷ ನಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.}} ! scope="col"| ವರ್ಗ ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು ! scope="col" class="unsortable"| ಫಲಿತಾಂಶ ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|ಉಲ್ಲೇಖ.|Reference}} |- ! scope="row" rowspan="8"| [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="8"| [[17ನೇ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|11 ಜನವರಿ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ | [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | [[ಹರಿಚರನ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="7"| 14 ನವೆಂಬರ್ 2014 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ([[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]]) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ - ಪುರುಷ | ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ – ಪುರುಷ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ - ಮಹಿಳೆ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | {{won}} |- | ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] | rowspan="7"| [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|26 ಜೂನ್ 2015]] | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ | {{nom}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | rowspan="2"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] & [[ಸಚಿನ್ ವಾರಿಯರ್]] ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="3"| [[45ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|10 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] | ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}}{{efn|ನಜ್ರಿಯಾ ''[[ಓಮ್ ಶಾಂತಿ ಓಶಾನಾ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಸಹ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ}} |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಮೂಲ)]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="9"| [[4ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|6—7 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] & ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | {{won}} |- | [[SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ – ಮಲಯಾಳಂ | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಬೃಂದಾ ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2"| 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 | ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿ | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು | "ಮಂಗಳ್ಯಮ್ ಥಂತುನನೇನ" | {{won}} |- |} ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! ಪಾತ್ರ ! ಮಲಯಾಳಂ (ಮೂಲ) ! ತಮಿಳು (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) ! ಹಿಂದಿ (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) |- | ಕುಟ್ಟನ್ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | [[ಬಾಬಿ ಸಿಂಹ]] | [[ಪರ್ಲ್ ವಿ ಪುರಿ]] |- | ಅಜು | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | [[ಆರ್ಯ (ನಟ)|ಆರ್ಯ]] | [[ಮೀಜಾನ್ ಜಾಫ್ರಿ]] |- | ದಿವ್ಯ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | [[ಶ್ರೀ ದಿವ್ಯ]] | [[ದಿವ್ಯಾ ಖೋಸ್ಲಾ ಕುಮಾರ್]] |- | ದಾಸ್ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | [[ರಾಣಾ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ]] | [[ಯಶ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತ]] |- | ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | colspan="2" | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | [[ಅನಸ್ವರಾ ರಾಜನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] | [[ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ವಾರಿನಾ ಹುಸೇನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ | colspan="2" | [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಾರಿಯರ್]] |} ==ಪರಂಪರೆ== [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ಅವರ ದಿವ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]'' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]'' ನ ಸೌಮ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ನಗರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಅದರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನಂಬಲರ್ಹ ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿತು."<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> ''[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ದಿ ವೀಕ್]]'' ನ ಗೋಪಿಕಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಹೇಳಿದರು: "ಚಿತ್ರವು ತಾಜಾ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಟರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು."<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ''[[ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]]'' ನ ಜಿಶಾ ಪೊನ್ನಚನ್ ಗಮನಿಸಿದರು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಕಾಲಾತೀತ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಮತ್ತು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕನಸು ಕಾಣಲು ನಮಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|3668162}} [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಮಲಯಾಳಂ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] iytj71p3c8kq5ls1kpy1qcj1ybrdtxt 1377789 1377788 2026-07-30T08:38:42Z A826 72368 /* ನಟವರ್ಗ */ 1377789 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | native_name = | director = [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | producer = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]]<br />ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | writer = ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | starring = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟರ ಕ್ರಮವಿದೆ. --> {{plainlist| *[[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] *[[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] *[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] *[[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] }} | narrator = [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | music = [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | cinematography = [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | editing = ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ | studio = [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]]<br />[[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] | distributor = ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಥ್ರೂ <br /> ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ & ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ | released = {{Film date|df=yes|2014|05|30|India}} | runtime = 171 ನಿಮಿಷಗಳು<ref>{{Cite web |last= |title=Bangalore Days |url=https://www.bbfc.co.uk/release/bangalore-days-q29sbgvjdglvbjpwwc0zota5nte |access-date=14 October 2023 |website=[[British Board of Film Classification]] |language=en}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR|8 ಕೋಟಿ}}<ref name=2014BO/> | gross = {{Estimation}} {{INR|45 ಕೋಟಿ}}<ref name="Prithviraj's p 5">{{Cite web|last=IBTimes|date=2015-10-21|title=Kerala box office: Prithviraj's 'Ennu Ninte Moideen' among top 5 highest grossing Malayalam movies|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|access-date=2021-06-16|website=[[International Business Times]]|language=en|archive-date=7 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407102101/https://www.ibtimes.co.in/kerala-box-office-prithviraj-ennu-ninte-moideen-among-top-5-highest-grossing-malayalam-movies-651418|url-status=live}}</ref><ref name=2014BO/> }} '''''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್''''' 2014 ರ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ [[ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ ಕಥೆ|ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವ]] [[ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ]] ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017}}</ref> ಮತ್ತು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ಅವರು [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೀಕೆಂಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]], [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]], [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]], [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]], [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]], ಮತ್ತು [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ಅವರ [[ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗ|ಸಮೂಹ ನಟವರ್ಗವನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Movie name">{{cite web | url = http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | title = Anjali Menon's movie is Bangalore days | date = 24 January 2014 | work = [[The Times of India]] | author = Radhika C Pillai | access-date = 15 March 2014 | archive-date = 6 September 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190906232537/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Anjali-Menons-movie-is-Bangalore-Days/articleshow/29295005.cms | url-status = live }}</ref><ref name="Cast">{{cite news|title=Anjali Menon's next based in Bangalore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|work=[[The Times of India]]|author=Prathibha Joy|access-date=11 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110175552/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Anjali-Menons-next-based-in-Bangalore/articleshow/28552685.cms|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' [[ಕೇರಳ]]ದ ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ತೆರಳುವ ಜೀವನದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Movie trailer">{{cite web|title=Bangalore Days trailer: Fun, young and intriguing|url=http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508184158/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-trailer-fun-young-and-intriguing-news-malayalam-ofipIejehgb.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref><ref name="director release interview">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|last=Thiruvananthapuram|date=29 May 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=26 August 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು {{INR|45 ಕೋಟಿ}} ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ, [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend">{{cite web|title=Bangalore Days Strikes Gold At Box Office|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|work=OneIndia|date=3 June 2014|access-date=3 June 2014|archive-date=4 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604090411/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2014/bangalore-days-movie-strikes-gold-at-box-office-142431.html|url-status=live}}</ref><ref name="Movie name" /> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂರು [[2014 ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆಯಿತು: [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] (ಪೌಲಿ ಅವರಿಗೆ), [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] (ನಜ್ರಿಯಾ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ), ಮತ್ತು ಎರಡು [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]: [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] (ಪಾರ್ವತಿ ಅವರಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]] (ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರಿಗೆ). ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ|ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು [[ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ (ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳುವಳಿ)|ಹೊಸ-ಜೆನ್ ಸಿನೆಮಾ ಚಳುವಳಿಯ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನ|ಪಂಥದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|access-date=2021-06-10|website=The Times of India|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610062710/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|url-status=live}}</ref> ==ಕಥಾವಸ್ತು== ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು—ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಕೃಷ್ಣನ್ "ಕುಟ್ಟನ್" ಪಿ.ಪಿ., ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ "ಕುಂಜು" ಪ್ರಕಾಶ್—ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಕರಾದಾಗ, ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಜು, ಅವರ ಪೋಷಕರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ಮನಸ್ಸಿನ ಬೈಕ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್. ಕುಟ್ಟನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮಿಸ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜು, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್|ಐಐಎಂ]] ನಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್|ಎಂಬಿಎ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ಅವಳನ್ನು ಶಿವದಾಸ್ "ದಾಸ್" ಎಂಬ ಕೆಲಸದ ವ್ಯಸನಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಕುಂಜು ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ತೆರಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಐಟಿ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಜು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೈಕರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಗೆ ಅವರ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕುಂಜು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಂತ್ವನವು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, [[ಸೀರೆ]] ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಮುಗ್ಧ ಕುಟ್ಟನ್, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಏರ್ ಹೋಸ್ಟೆಸ್ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲು, ಕುಟ್ಟನ್ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಟ್ರೆಂಡಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಅವಳ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಸಂಬಂಧವು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸಂಗಾತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಅವನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಕುಟ್ಟನ್ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಅವರ ಮದುವೆ ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದದ ನಂತರ, ಕುಂಜು ತಮ್ಮ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅದನ್ನು ದಾಸ್ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದನು. ಒಳಗೆ, ಅವಳು ಅಪರಿಚಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ದಾಸ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವಿನಿಂದ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡ ಕುಂಜು, ಅವನನ್ನು ತೊರೆದು ಕುಟ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ಆಗಮನದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ತಾಯಿಯ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಕುಟ್ಟನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾಜಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಅಜು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯ ಸಾರಾ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಅವಳು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ವೀಲ್ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾದ ಅಜು, ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೂ ಅವಳು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನು ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ದಾಸ್ನ ಗುಪ್ತ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಾಸ್ ಒಮ್ಮೆ "ಶಿವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೈಕ್ ರೇಸರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಮೋಟಾರ್ಸೈಕಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೇಮಿ, ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದುರಂತ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಓಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು. ಈ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಳಾದ ಕುಂಜು, ತನ್ನ ಎಂಬಿಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಅವಳು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ನತಾಶಾ ಅವರ ಪೋಷಕರ ನಡುವೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ದಾಸ್ಗೆ ತನ್ನ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಿಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಂಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೂಲಕ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹೋಮದಲ್ಲಿ]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಮೀನಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅದೇ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಬಂಧವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮನೋವೇದನೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಆದರೆ ದೃಢವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೊರಡಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನದಂದು ಅಜು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜು, ಕುಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ದಾಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಜು ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಸಾರಾ ಅವರ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅಜು, ಅವಳ ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಾರಾ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಜು ಜೊತೆ ಉಳಿಯಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಕುಟ್ಟನ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಜನರು|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ನೆರೆಯವಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು]] ಆಳವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿಯಾದ ಮಿಚೆಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಗುಂಪು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಕುಟ್ಟನ್ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==ನಟವರ್ಗ== {{cast list| * ಅರ್ಜುನ್ "ಅಜು", ಆಗಿ [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೃಷ್ಣನ್ ಪಿ.ಪಿ "ಕುಟ್ಟನ್", ಆಗಿ [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ "ಕುಂಜು", ದಾಸ್ ಪತ್ನಿ, ಆಗಿ [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶಿವದಾಸ್ "ಶಿವ", ಆಗಿ [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಆರ್ಜೆ ಸಾರಾ, ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಆಗಿ [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮೀನಾಕ್ಷಿ, ಕುಟ್ಟನ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿ [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮಿಚೆಲ್, ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಪ್ರಕಾಶ್, ದಿವ್ಯ ತಂದೆಯಾಗಿ [[ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಶೋಭಾ, ದಿವ್ಯ ತಾಯಿಯಾಗಿ [[ಪ್ರವೀಣಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ತಂದೆಯಾಗಿ [[ವಿಜಯರಾಘವನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ವನಜ, ಕುಟ್ಟನ್ ತಾಯಿಯಾಗಿ [[ಕಲ್ಪನಾ (ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ)|ಕಲ್ಪನಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಂದೆಯಾಗಿ [[ಪ್ರತಾಪ್ ಪೊಥೆನ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಲಿನ್ಸಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ನತಾಶಾ ತಾಯಿಯಾಗಿ [[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಸಾರಾ ತಾಯಿಯಾಗಿ [[ರೇಖಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್|ರೇಖಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕೋಚ್ ಜಕರಿಯಾ, ಆಗಿ [[ಸಿಜೋಯ್ ವರ್ಗೀಸ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ರಿಯಾ, ಸಾರಾ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿ ಶಿಶಿರಾ ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | title=Everybody addresses me as 'cute cousin' - Actress Shishira | newspaper=The Times of India | last1=Soman | first1=Deepa | access-date=21 April 2024 | archive-date=19 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230419220250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/everybody-addresses-me-as-cute-cousin-actress-shishira/articleshow/36648286.cms | url-status=live }}</ref> * ಸಾಮಿ, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ರೈಡರ್ಜ್ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ [[ಸಾಜಿದ್ ಯಾಹಿಯಾ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಿವ್ಯ ಸಹೋದರನಾಗಿ ವಿವಾಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಂದೆಯಾಗಿ ತ್ರಿಶೂರ್ ಬಾಲನ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಬಿಂದು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ದಾಸ್ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮೃದುಲ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕಣ್ಣೂರು ದಾಸ್ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಟಿನು ಥಾಮಸ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಕುಟ್ಟನ್ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಆಗಿ [[ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್ (ನಟ)|ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಅಭಿನವ್ ರಾಕೇಶ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ತಾನೇ, ಆಗಿ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೆ.ಪಿ.]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ * ನತಾಶಾ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಾಸ್ ಮೃತ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ }} ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ''[[ಮಂಜಡಿಕುರು]]'' ಮತ್ತು ''[[ಉಸ್ತಾದ್ ಹೋಟೆಲ್]]'' ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ''ಎಲ್ ಫಾರ್ ಲವ್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಮತ್ತು ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ ನಿರ್ಮಿಸುವರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಅಂಜಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ, ಕನಸುಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರವು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಆದರೂ ಒಳಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ.<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/heart-of-the-matter/article6060806.ece|title=Heart of the matter|date=29 May 2014|website=[[The Hindu]]|publisher=P. Anima|access-date=3 March 2016|last1=Anima|first1=P.}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅಂಜಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಾನವನದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಥೆಯು ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="FilmiBeat">{{cite web | url = http://www.filmibeat.com/malayalam/news/2014/fahad-dulquar-nivin-isha-nazriya-nithya-anjali-menon-movie-l-for-love-129302.html | title = Fahad, Dulquar, Nivin, Nazriya, Isha's Movie Titled L For Love | publisher = FilmiBeat | author = Gayathry | date = 10 January 2014 | access-date = 10 January 2014 }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಮೆನನ್ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾದ ನವೀನ ನಟ ಮತ್ತು ನಟಿಯರಾದ ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ, ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್, ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ ಮತ್ತು ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರೆ [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸಂಕಲನವನ್ನು ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ನೋಟದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 7 ಮೇ 2014 ರಂದು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ 12 ಮೇ ರಂದು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Movie trailer"/> ಅಂಜಲಿ ನಜ್ರಿಯಾ, ದುಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ನಿವಿನ್ ಅವರನ್ನು ಮೂವರು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಫಹಾದ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಣಿಯನ್ಪಿಲ್ಲ ರಾಜು, ಪ್ರವೀಣಾ, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ಕಲ್ಪನಾ ಮತ್ತು ವಿವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name=":1"/> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 70 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Movie budget">{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | title = With new stars "Bangalore Days" | date = 11 March 2014 | work = [[Mathrubhumi]] | access-date = 15 March 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140311024407/http://www.mathrubhumi.com/movies/preview/436034/ | archive-date = 11 March 2014 | url-status = dead }}</ref> "ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್" ಹಾಡನ್ನು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಕಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.{{citation needed|date=September 2019}} ==ಸಂಗೀತ== {{Main|ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್ (ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್)}} ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. "ನಾಮ್ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು" ಹಾಡು ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ "[[ಸಮ್ಮರ್ ಆಫ್ '69]]" ಹಾಡಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=Bryan Adams' office ups ante against Bangalore Days over alleged plagiarism|url=https://www.deccanchronicle.com/140916/entertainment-hollywood/article/bryan-adams-office-ups-ante-against-banglore-days-over|author=T Sudheesh|newspaper=[[Deccan Chronicle]]|date=17 September 2014}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಆಲ್ಬಂನಿಂದ [[ಕಾರ್ಲಾ ಬ್ರೂನಿ]] ಅವರ "[[ಕ್ವೆಲ್ಕುನ್ ಎಮ್ ಎ ದಿಟ್]]" ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |first=Karthik |author-link=Karthik Srinivasan |title=Tamil [Other Composers] |url=https://www.itwofs.com/tamil-others.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20190522113005/https://www.itwofs.com/tamil-others.html |archive-date=22 May 2019 |access-date=25 June 2024 |website=[[ItwoFS]]}}</ref> "ಎಂಟೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನಿನಕ್ಕೈ" ಟ್ರ್ಯಾಕ್ [[ಜಾನ್ ಮೇಯರ್]] ಅವರ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (ಆಲ್ಬಮ್)]] ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್ ಹಾಡನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್|ರಫೀಕ್ ಅಹ್ಮದ್]], [[ಸಂತೋಷ್ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ನಾ ಕಥರೀನಾ ವಲಯಿಲ್]] ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಿಡುಗಡೆ== ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 9 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Release date">{{cite web|title=Release reshuffle in May!|url=http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508224028/http://www.sify.com/movies/release-reshuffle-in-may-news-malayalam-ofimlVeecig.html|url-status=dead|archive-date=8 May 2014|website=[[Sify]]|date=8 May 2014|access-date=8 May 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು 30 ಮೇ 2014 ರಂದು 205 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Opening weekend"/> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="BB">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Bangalore-Days-with-English-subtitles-from-Friday/articleshow/36106292.cms|title=Bangalore Days with English subtitles from Friday|newspaper=The Times of India|date=5 June 2014}}</ref><ref name="ibtimes.co.in">{{cite web|title='Bangalore Days' Box Office: Will Anjali Menon Directorial Beat 'Drishyam' Collections?|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-will-anjali-menon-directorial-beat-drishyam-collections-601964|website=[[International Business Times]]|date=10 June 2014}}</ref> ಚಿತ್ರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]] ಯಲ್ಲಿ 3 ಜುಲೈ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="IBTimes">{{cite web|title='Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|date=26 June 2014|website=International Business Times|access-date=10 July 2014|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎ & ಎ ರಿಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಿನೆಮಾ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಮೂವಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ]] ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಇಂಡಿಯನ್ ಮೂವೀಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲೆಂಡ್]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಪುರ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ]] ಟ್ರೈಕಲರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ವಿತರಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|title=Bangalore Days' Releasing in UAE on 3 July|date=10 June 2014|website=[[International Business Times]]|publisher=Nicy V.P|access-date=3 March 2016|archive-date=11 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141111075320/http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-releasing-uae-3-july-603107|url-status=live}}</ref> ==ಸ್ವಾಗತ== === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವಾಗತ === ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ನಿರ್ದೇಶನ, ಅಭಿನಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Reviews">{{cite web|title='Bangalore Days' Review Roundup: Fun-Filled Entertainer; Worth Watching|url=http://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|date=1 June 2014|website=International Business Times|access-date=3 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030054/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-review-roundup-fun-filled-entertainer-worth-watching-601395|url-status=live}}</ref> {{Rotten Tomatoes prose|score=100|count=5|average=7|ref=yes}} Nowrunning.com ನ ವೀಯೆನ್ ಹೇಳಿದ್ದು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಪ್ರೀತಿಯ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ಭಾವನೆಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳ ಉಲ್ಲಾಸದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿದಿನ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಅದ್ಭುತದ ಅದ್ಭುತ ನೆನಪು - ಜೀವನ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ."<ref>Veeyen (30 May 2014). [http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm "Bangalore Days Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531123612/http://www.nowrunning.com/movie/14827/malayalam/bangalore-days/4702/review.htm |date=31 May 2014 }}. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್]] ನ ವಿಮರ್ಶಕರು ತೀರ್ಪನ್ನು "ಉತ್ತಮ" ಎಂದು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಯುವ, ರೋಮಾಂಚಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿದೆ."<ref>[https://web.archive.org/web/20140530224204/http://www.sify.com/movies/bangalore-days-review-a-joyous-trip-you-musn-t-miss-review-malayalam-15056866.html "Bangalore Days review: A joyous trip you musn’t miss!"]. Sify. 30 May 2014. Retrieved 30 May 2014.</ref> [[ಒನ್ಇಂಡಿಯಾ.ಇನ್]] ನ ಕೃಷ್ಣನುಣ್ಣಿ ಯು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 4 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯುವ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>Krishnanunni U (30 May 2014). [https://www.filmibeat.com/malayalam/reviews/2014/bangalore-days-movie-review-141565.html "Bangalore Days - Movie Review"] . [[Oneindia.in]]. Retrieved 30 May 2014.</ref> ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ನ ಅಸ್ವಿನ್ ಜೆ ಕುಮಾರ್ ಬರೆದರು, "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ಅಂಜಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಮಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗುವ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ," ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 3.5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದರು.<ref>Aswin J Kumar (1 June 2014). [http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms "Bangalore Days-Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201114429/http://timesofindia.indiatimes.com/movie-review/35888896.cms |date=1 February 2016 }}. [[The Times of India]].</ref> [[ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್]] ನ ಪರೇಶ್ ಸಿ ಪಾಲಿಚಾ ಬರೆದರು, "ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಂಜಡಿಕುರು'' ಆಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರ ಪ್ರಪಂಚದ ಗೊಂದಲದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಅನ್ನು ಅದರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ." ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 3 ಸ್ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm "Review: Bangalore Days is a highly recommended watch"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240625030143/https://www.rediff.com/movies/report/review-bangalore-days-is-a-highly-recommended-watch-south/20140602.htm |date=25 June 2024 }}. [[Rediff]]. Retrieved 2 June 2014.</ref> ===ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್=== ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ {{INRConvert|8.5|c}} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|title=Box Office Collection: 'Bangalore Days' Grosses rs 8.5 crore in First Week|website=[[International Business Times]]|date=6 June 2014|access-date=7 June 2014|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030128/https://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-bangalore-days-grosses-8-5-crore-first-week-601734|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು 1 ತಿಂಗಳೊಳಗೆ £100,670 (₹ 1.03 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|title=Bangalore Days' Box Office Collection: Anjali Menon's Film Crosses ₹1 Crore Mark in UK|website=[[International Business Times]]|date=15 July 2014|access-date=1 July 2021|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030113/https://www.ibtimes.co.in/bangalore-days-box-office-collection-anjali-menons-film-crosses-1-crore-mark-uk-604453|url-status=live}}</ref><ref name="thenewsminute.com">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|title=Can the Tamil version of Bangalore Days recreate the magic?|website=[[The News Minute]]|date=1 February 2016|access-date=1 July 2021|archive-date=9 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709190057/https://www.thenewsminute.com/article/can-tamil-version-bangalore-days-recreate-magic-38416?amp|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ನಿಂದ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ $180,217 (₹ 1.34 ಕೋಟಿ) ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/releasegroup/gr3379974661/|title=Bangalore Days|website=[[Box Office Mojo]]|date=31 July 2014}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹48 - 50 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Prithviraj's p 5"/><ref name="thenewsminute.com"/><ref name=2014BO>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|title=Dulquer Salmaan: How Mammootty's son became face of the cosmopolitan Malayali|author=Pratibha Parameshwaran|date=25 February 2017|access-date=28 February 2017|newspaper=[[Hindustan Times]]|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.hindustantimes.com/regional-movies/dulquer-salmaan-how-mammootty-s-son-became-face-of-the-cosmopolitan-malayali/story-x82yr306cKQpuZjGv1TSJP.html|url-status=live}}</ref><ref name=RemakeBM>{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|title=No Hyderabad days yet|date=6 January 2015|access-date=12 January 2015|newspaper=[[Bangalore Mirror]]|author=S. S. Kamal|archive-date=6 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150806110455/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/No-Hyderabad-days-yet/articleshow/45781766.cms|url-status=live}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಚೆನ್ನೈನ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/photo-features/7-actors-who-are-well-known-across-all-film-industries/Prabhas/photostory/55245666.cms|title=7 actors who are well known across all film industries|website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|title=Malayalam film Premam completes 100 days in theatres on September 5|date=6 September 2015|website=Behindwoods|access-date=10 September 2020|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030056/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/malayalam-film-premam-completes-100-days-in-theaters-on-september-5.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|title=Tollywood hit by a Malayalam wave|work=[[The Times of India]]|date=20 August 2014|access-date=9 June 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030114/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-hit-by-a-Malayalam-wave/articleshow/40512632.cms|url-status=live}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable sortable" ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! scope="col"| ಸಮಾರಂಭದ ದಿನಾಂಕ{{efn|ಸಾಧ್ಯವಿರುವಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಆ ವರ್ಷ ನಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.}} ! scope="col"| ವರ್ಗ ! scope="col"| ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು ! scope="col" class="unsortable"| ಫಲಿತಾಂಶ ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|ಉಲ್ಲೇಖ.|Reference}} |- ! scope="row" rowspan="8"| [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="8"| [[17ನೇ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|11 ಜನವರಿ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="8"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|title=17th Asianet Film Awards|website=International Business Times|date=12 January 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=28 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|url-status=live}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ | [[ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | [[ಹರಿಚರನ್]] ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="7"| 14 ನವೆಂಬರ್ 2014 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ([[ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್]]) | {{won}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|title=Asiavision Awards 2014|website=International Business Times|date=3 November 2014|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411053157/https://www.ibtimes.co.in/asiavision-awards-2014-aishwarya-rai-dhanush-kajol-mammootty-manju-warrier-be-honoured-612940|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಪ್ರದರ್ಶಕ - ಪುರುಷ | ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ – ಪುರುಷ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | {{won}} |- | ವರ್ಷದ ನಕ್ಷತ್ರ - ಮಹಿಳೆ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | {{won}} |- | ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವೇದನೆ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="7"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] | rowspan="7"| [[62ನೇ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ|26 ಜೂನ್ 2015]] | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{nom}} | rowspan="7"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|title=62nd Filmfare Awards South 2015|website=International Business Times|date=4 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=21 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|title=Winners of 62nd Britannia Filmfare Awards South|website=Filmfare|date=27 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200506152856/https://www.filmfare.com/news/winners-of-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9643.html|url-status=live}}</ref> |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ | {{nom}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | rowspan="2"| [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{won}} |- | [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] & [[ಸಚಿನ್ ವಾರಿಯರ್]] ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="3"| [[45ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|10 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] | ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ | {{won}} | rowspan="3"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|title=Kerala State Film Awards 2014|website=International Business Times|date=10 August 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173800/https://www.ibtimes.co.in/kerala-state-awards-2014-announced-nivin-pauly-nazriya-nazim-bangalore-days-emerge-victorious-642318|url-status=live}}</ref> |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}}{{efn|ನಜ್ರಿಯಾ ''[[ಓಮ್ ಶಾಂತಿ ಓಶಾನಾ]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಸಹ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ}} |- | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ಮೂಲ)]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="9"| [[4ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|6—7 ಆಗಸ್ಟ್ 2015]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ಮಲಯಾಳಂ | ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' | {{won}} | rowspan="9"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|title=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|website=International Business Times|date=16 June 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=11 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|url-status=live}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2015/winners.html|title=SIIMA 2015 Malayalam Winners|website=South Indian International Movie Awards|access-date=17 April 2020|archive-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517085848/http://siima.in/2015/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಅನ್ವರ್ ರಶೀದ್]] & ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲ್ | {{won}} |- | [[SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ]] | ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ – ಮಲಯಾಳಂ | [[ಸಮೀರ್ ತಾಹಿರ್]] | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ – ಮಲಯಾಳಂ | ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | {{won}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ – ಮಲಯಾಳಂ | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಹರಿಚರನ್ ("ಎಥು ಕಾರಿ ರಾವಿಲುಮ್") | {{nom}} |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ – ಮಲಯಾಳಂ | ಬೃಂದಾ ("ಥುಡಕ್ಕಮ್ ಮಂಗಳ್ಯಮ್") | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | rowspan="2"| 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 | ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟಿ | ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್ | {{won}} | rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|title=Vanitha–Cera Film Awards|website=International Business Times|date=12 February 2015|access-date=17 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412083926/https://www.ibtimes.co.in/vanithasarah-film-awards-1983-mammootty-manju-warrier-emerge-victorious-winners-list-623226|url-status=live}}</ref> |- | ವರ್ಷದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡು | "ಮಂಗಳ್ಯಮ್ ಥಂತುನನೇನ" | {{won}} |- |} ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗಳು== ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಟ್ಕಲ್]]'' (2016) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="Remake - Tamil, Telugu and Hindi">{{cite news|title=Bangalore Days to be remade in Tamil, Telugu and Hindi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|newspaper=The Times of India|date=30 June 2014|access-date=10 July 2014|archive-date=1 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140701125640/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Bangalore-Days-to-be-remade-in-Tamil-Telugu-and-Hindi/articleshow/37506419.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|title=Watch: New teaser of the Tamil remake of 'Bangalore Days'|date=9 January 2016|work=dna|access-date=28 February 2016|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625030640/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-new-teaser-of-the-tamil-remake-of-bangalore-days-2163887|url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಾರಿಯಾನ್ 2]]'' (2023) ಎಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=T-Series announces Yaariyan 2, locks release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|date=17 October 2022|accessdate=25 April 2023|website=The Indian Express|language=en|archive-date=24 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024091908/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/t-series-announces-yaariyan-2-locks-release-date-8204834/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Yaariyan 2 Teaser OUT: Divya Khosla Kumar, Pearl V Puri, Meezaan Jafri starrer depict crazy cousin chemistry|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135%3famp|accessdate=10 August 2023|website=Pinkvilla|language=en|archive-date=26 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926181825/https://www.pinkvilla.com/entertainment/news/yaariyan-2-teaser-out-divya-khosla-kumar-pearl-v-puri-meezaan-jafri-starrer-depict-crazy-cousin-chemistry-1235135?amp|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" ! ಪಾತ್ರ ! ಮಲಯಾಳಂ (ಮೂಲ) ! ತಮಿಳು (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) ! ಹಿಂದಿ (ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ) |- | ಕುಟ್ಟನ್ | [[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] | [[ಬಾಬಿ ಸಿಂಹ]] | [[ಪರ್ಲ್ ವಿ ಪುರಿ]] |- | ಅಜು | [[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] | [[ಆರ್ಯ (ನಟ)|ಆರ್ಯ]] | [[ಮೀಜಾನ್ ಜಾಫ್ರಿ]] |- | ದಿವ್ಯ | [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] | [[ಶ್ರೀ ದಿವ್ಯ]] | [[ದಿವ್ಯಾ ಖೋಸ್ಲಾ ಕುಮಾರ್]] |- | ದಾಸ್ | [[ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್]] | [[ರಾಣಾ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ]] | [[ಯಶ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತ]] |- | ಅಜು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | colspan="2" | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತು]] | [[ಅನಸ್ವರಾ ರಾಜನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿ | [[ಇಶಾ ತಲ್ವಾರ್]] | [[ರಾಯ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ವಾರಿನಾ ಹುಸೇನ್]] |- | ಕುಟ್ಟನ್ ಪತ್ನಿ | colspan="2" | [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | [[ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಾರಿಯರ್]] |} ==ಪರಂಪರೆ== [[ನಜ್ರಿಯಾ ನಜೀಮ್]] ಅವರ ದಿವ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329133532/https://www.filmcompanion.in/amp/story/readers-articles/bangalore-days-nazriya-nazim-divya-realistic-empowerment-makes-her-one-of-my-favourite-women-in-film-malayalam-movies |url-status=live |title=Divya's realistic empowerment in Bangalore Days makes her the film's favourite women |first=Parvati |last=Mohan |accessdate=23 October 2021 |archive-date=29 March 2022 |website=Film Companion|date=12 March 2021 }}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]'' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | last=Nagarajan | first=Saraswathy | title=The 25 best Malayalam films of the decade: 'Premam', 'Maheshinte Prathikaram', 'Kumbalangi Nights' and more | newspaper=The Hindu | date=19 December 2019 | url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | access-date=1 April 2020 | archive-date=10 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200110115120/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/the-25-best-malayalam-films-of-the-decade-premam-maheshinte-prathikaram-kumbalangi-nights-and-more/article30349548.ece | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | last=K. | first=Ranjana | title=ഈ ദശാബ്ദത്തിലെ മികച്ച സിനിമകള്‍ ഏതൊക്കെ? | trans-title=Which are the Best Films of This Decade? | website=Mathrubhumi | url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | language=ml | date=30 December 2019 | access-date=1 April 2020 | archive-date=13 January 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200113204753/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/best-and-commercially-acclaimed-malayalam-films-in-this-decade-1.4399874 | url-status=live }}</ref> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]'' ನ ಸೌಮ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ನಗರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಅದರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನಂಬಲರ್ಹ ಇತಿಹಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡಿತು."<ref>{{cite web|url=http://www.thenewsminute.com/article/funny-real-and-surprising-why-bangalore-days-rare-urban-entertainer-71067|work=The News Minute|title=Funny, real, and surprising: Why 'Bangalore Days' is a rare urban entertainer|date=4 November 2017 |accessdate=24 November 2017}}</ref> ''[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ದಿ ವೀಕ್]]'' ನ ಗೋಪಿಕಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಹೇಳಿದರು: "ಚಿತ್ರವು ತಾಜಾ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಟರು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು."<ref>{{cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2024/05/30/10-years-of-bangalore-days-how-dulquer-salmaan-fahadh-faasil-and-co-redefined-the-path-ahead-for-mollywood.html|work=The Week|title=10 years of 'Bangalore Days': How Dulquer Salmaan, Fahadh Faasil and co. redefined the path ahead for Mollywood|accessdate=31 May 2024}}</ref> ''[[ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]]'' ನ ಜಿಶಾ ಪೊನ್ನಚನ್ ಗಮನಿಸಿದರು: "''ಬ್ಯಾಂಗಲೊರ್ ಡೇಸ್'' ಒಂದು ಕಾಲಾತೀತ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ನಮ್ಮ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಮ್ಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಮತ್ತು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕನಸು ಕಾಣಲು ನಮಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|url=https://www.filmcompanion.in/readers-articles/bangalore-days-disney-hotstar-revisiting-the-timeless-appeal-fahadh-faasil-dulquer-salmaan-nivin-pauly|work=Film Companion|title=Revisiting the timeless appeal of Bangalore Days|date=28 June 2023 |accessdate=3 September 2023}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb title|3668162}} [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಮಲಯಾಳಂ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೪ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಜಲಿ ಮೆನನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು]] 1j0z3wrkx95qnt5euc06a35drnfp4zy ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cast list 10 179926 1377780 2021-06-23T17:59:35Z en>MusikBot II 0 Protected "[[Template:Cast list]]": [[Wikipedia:High-risk templates|High-risk template or module]] ([[User:MusikBot II/TemplateProtector|more info]]) ([Edit=Require autoconfirmed or confirmed access] (indefinite)) 1377780 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Cast listing]] 2ryzswe8iikma1q4ghz0i8vxpl5zor1 1377781 1377780 2026-07-30T08:15:29Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Cast_list]] 1377780 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Cast listing]] 2ryzswe8iikma1q4ghz0i8vxpl5zor1 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cast listing 10 179927 1377782 2021-08-16T23:16:33Z en>MusikAnimal 0 Changed protection settings for "[[Template:Cast listing]]": [[WP:High-risk templates|Highly visible template]] ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite)) 1377782 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{2|{{{1|}}}}}}|{{div col | colwidth = 25em | gap = {{{gap|}}} | rules = {{{rules|}}} | small = {{{small|}}} | style = min-width: min(25em, 100%); {{{style|}}} | content = {{{2|{{{1|}}}}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 04p19kxqvjue05j5u4enyhqsqhb21uu 1377783 1377782 2026-07-30T08:15:50Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Cast_listing]] 1377782 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#if:{{{2|{{{1|}}}}}}|{{div col | colwidth = 25em | gap = {{{gap|}}} | rules = {{{rules|}}} | small = {{{small|}}} | style = min-width: min(25em, 100%); {{{style|}}} | content = {{{2|{{{1|}}}}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 04p19kxqvjue05j5u4enyhqsqhb21uu ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cast listing/doc 10 179928 1377784 2024-01-02T20:01:15Z en>InfiniteNexus 0 categories 1377784 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE END OF THIS PAGE --> This template is for use in a cast list in the body of an article. Based on [[Template:Columns-list]], but different in that the column width is hard-coded to 25 em, which was agreed upon [[Wikipedia talk:Manual of Style/Film/Archive_14#RfC:_Addition_of_"Columns"_sub-section|here]]. == Use == This template uses [[CSS]]3 multiple column layout and is not supported by all [[WWW|Web]] [[Web browser|browsers]]. {{CSS3 multiple column layout}} === Examples === Here is an example: <syntaxhighlight lang=text>{{Cast listing| * Me as myself * You as yourself * Her as herself * Him as himself * Them as themselves }} </syntaxhighlight> which would render as: {{clear}}<!-- just in case {{CSS3 multiple column layout}} pokes down this far --> {{Cast listing| * Me as myself * You as yourself * Her as herself * Him as himself * Them as themselves }} === TemplateData === {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Cast", "required": true, "type": "content", "description": "Cast listing", "example": "See template documentation for example" }, "2": { "deprecated": "Please use unnamed parameter 1 \"Cast\" instead of this" }, "gap": { "label": "Gap", "description": "Specifies the space between the content of adjacent columns, in any valid CSS width unit", "example": "2em", "type": "string", "default": "1em" }, "rules": { "label": "Rules", "description": "Adds vertical lines (\"rules\") between the columns if set to \"yes\"", "type": "string", "suggestedvalues": [ "yes" ] }, "small": { "label": "Small", "description": "Sets font size to 90% if set to \"yes\"", "type": "string", "suggestedvalues": [ "yes" ] }, "style": { "label": "Style", "description": "CSS styling to apply to the columns", "example": "column-count:3" } } } </templatedata> == See also == {{Column-generating template families}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Arts and culture templates]] [[Category:Mass media templates]] [[Category:Multi-column templates]] [[Category:Performing arts templates]] }}</includeonly> kcdrun9wolhq0evr2dlifcd73qjp92z 1377785 1377784 2026-07-30T08:15:51Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Cast_listing/doc]] 1377784 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE END OF THIS PAGE --> This template is for use in a cast list in the body of an article. Based on [[Template:Columns-list]], but different in that the column width is hard-coded to 25 em, which was agreed upon [[Wikipedia talk:Manual of Style/Film/Archive_14#RfC:_Addition_of_"Columns"_sub-section|here]]. == Use == This template uses [[CSS]]3 multiple column layout and is not supported by all [[WWW|Web]] [[Web browser|browsers]]. {{CSS3 multiple column layout}} === Examples === Here is an example: <syntaxhighlight lang=text>{{Cast listing| * Me as myself * You as yourself * Her as herself * Him as himself * Them as themselves }} </syntaxhighlight> which would render as: {{clear}}<!-- just in case {{CSS3 multiple column layout}} pokes down this far --> {{Cast listing| * Me as myself * You as yourself * Her as herself * Him as himself * Them as themselves }} === TemplateData === {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Cast", "required": true, "type": "content", "description": "Cast listing", "example": "See template documentation for example" }, "2": { "deprecated": "Please use unnamed parameter 1 \"Cast\" instead of this" }, "gap": { "label": "Gap", "description": "Specifies the space between the content of adjacent columns, in any valid CSS width unit", "example": "2em", "type": "string", "default": "1em" }, "rules": { "label": "Rules", "description": "Adds vertical lines (\"rules\") between the columns if set to \"yes\"", "type": "string", "suggestedvalues": [ "yes" ] }, "small": { "label": "Small", "description": "Sets font size to 90% if set to \"yes\"", "type": "string", "suggestedvalues": [ "yes" ] }, "style": { "label": "Style", "description": "CSS styling to apply to the columns", "example": "column-count:3" } } } </templatedata> == See also == {{Column-generating template families}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Arts and culture templates]] [[Category:Mass media templates]] [[Category:Multi-column templates]] [[Category:Performing arts templates]] }}</includeonly> kcdrun9wolhq0evr2dlifcd73qjp92z ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Rotten Tomatoes prose 10 179929 1377800 2026-06-18T13:58:34Z en>MSGJ 0 nominated for deletion 1377800 wikitext text/x-wiki {{Template for discussion/dated|action=|page=Rotten Tomatoes prose|otherpage=|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2026 June 18#Rotten Tomatoes and Metacritic film prose|bigbox={{#invoke:Noinclude|noinclude|text=yes}}}}On the [[review aggregator]] website [[Rotten Tomatoes]], {{safesubst:<noinclude/>#switch:1 | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=101}}={{Error|Error: Unrecognized approval rating. Please use a number between 0 and 100.}} | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=100}}={{#ifeq: {{Wikidata|property|raw|P31}} | Q11424 | [[List of films with a 100% rating on Rotten Tomatoes|100%]] | 100% }} | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>1 and {{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}<=99}}={{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}% | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=0}}={{#ifeq: {{Wikidata|property|raw|P31}} | Q11424 | [[List of films with a 0% rating on Rotten Tomatoes|0%]] | 0% }} | #default=<includeonly>{{Error|Error: Unrecognized approval rating. Please use a number between 0 and 100.}}</includeonly> }} of {{{3|{{{count|<noinclude>''count''</noinclude>}}}}}} critics' reviews are positive{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|{{{average|<noinclude>yes</noinclude>}}}}}}|, with an average rating of {{{2|{{{average|<noinclude>''rating''</noinclude>}}}}}}/10}}.{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{4|{{{consensus|}}}}}}|&#32;The website's consensus reads: "{{{4|{{{consensus|}}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude/>#if:{{yesno|{{{ref|}}}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{wikidata|property|P1258}}|{{safesubst:<noinclude/>#tag:ref|{{cite web |title=''{{safesubst:<noinclude/>PAGENAMEBASE}}'' |url=https://www.rottentomatoes.com/{{safesubst:<noinclude/>wikidata|property|P1258}} |website=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=[[Fandango Media]] |access-date={{{access-date|}}} |archive-url={{{archive-url|}}} |archive-date={{{archive-date|}}} |url-status={{{url-status|}}}}} {{#if:{{wikidata|property|P444}}|{{Edit at Wikidata|qid={{wikidata|label|raw}}|pid=P444}}}}{{cbignore}}|name=Rotten Tomatoes}}}}}}{{safesubst:<noinclude/>ifsubst||<!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{Main other|[[Category:Pages using Rotten Tomatoes prose with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[:Template:Rotten Tomatoes prose]] with unknown parameter "_VALUE_"|showblankpositional=1| 1 | 2 | 3 | 4 | score | count | average | consensus | ref | access-date | archive-url | archive-date | url-status }}}}<noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude> qmul8gpc6fgdojqfg1tqo4nzkxm10tw 1377801 1377800 2026-07-30T11:27:45Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Rotten_Tomatoes_prose]] 1377800 wikitext text/x-wiki {{Template for discussion/dated|action=|page=Rotten Tomatoes prose|otherpage=|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2026 June 18#Rotten Tomatoes and Metacritic film prose|bigbox={{#invoke:Noinclude|noinclude|text=yes}}}}On the [[review aggregator]] website [[Rotten Tomatoes]], {{safesubst:<noinclude/>#switch:1 | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=101}}={{Error|Error: Unrecognized approval rating. Please use a number between 0 and 100.}} | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=100}}={{#ifeq: {{Wikidata|property|raw|P31}} | Q11424 | [[List of films with a 100% rating on Rotten Tomatoes|100%]] | 100% }} | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>1 and {{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}<=99}}={{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}% | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=0}}={{#ifeq: {{Wikidata|property|raw|P31}} | Q11424 | [[List of films with a 0% rating on Rotten Tomatoes|0%]] | 0% }} | #default=<includeonly>{{Error|Error: Unrecognized approval rating. Please use a number between 0 and 100.}}</includeonly> }} of {{{3|{{{count|<noinclude>''count''</noinclude>}}}}}} critics' reviews are positive{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|{{{average|<noinclude>yes</noinclude>}}}}}}|, with an average rating of {{{2|{{{average|<noinclude>''rating''</noinclude>}}}}}}/10}}.{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{4|{{{consensus|}}}}}}|&#32;The website's consensus reads: "{{{4|{{{consensus|}}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude/>#if:{{yesno|{{{ref|}}}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{wikidata|property|P1258}}|{{safesubst:<noinclude/>#tag:ref|{{cite web |title=''{{safesubst:<noinclude/>PAGENAMEBASE}}'' |url=https://www.rottentomatoes.com/{{safesubst:<noinclude/>wikidata|property|P1258}} |website=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=[[Fandango Media]] |access-date={{{access-date|}}} |archive-url={{{archive-url|}}} |archive-date={{{archive-date|}}} |url-status={{{url-status|}}}}} {{#if:{{wikidata|property|P444}}|{{Edit at Wikidata|qid={{wikidata|label|raw}}|pid=P444}}}}{{cbignore}}|name=Rotten Tomatoes}}}}}}{{safesubst:<noinclude/>ifsubst||<!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{Main other|[[Category:Pages using Rotten Tomatoes prose with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[:Template:Rotten Tomatoes prose]] with unknown parameter "_VALUE_"|showblankpositional=1| 1 | 2 | 3 | 4 | score | count | average | consensus | ref | access-date | archive-url | archive-date | url-status }}}}<noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude> qmul8gpc6fgdojqfg1tqo4nzkxm10tw 1377809 1377801 2026-07-30T11:33:36Z A826 72368 1377809 wikitext text/x-wiki ವಿಮರ್ಶಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ [[w:Rotten Tomatoes|Rotten Tomatoes]] ನಲ್ಲಿ, {{safesubst:<noinclude/>#switch:1 | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=101}}={{Error: ದೋಷ: ಮಾನ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಅನುಮೋದನೆ ರೇಟಿಂಗ್. ದಯವಿಟ್ಟು 0 ಮತ್ತು 100 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ.}} | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=100}}={{#ifeq: {{Wikidata|property|raw|P31}} | Q11424 | [[List of films with a 100% rating on Rotten Tomatoes|100%]] | 100% }} | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>1 and {{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}<=99}}={{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}% | {{safesubst:<noinclude/>#expr:{{safesubst:<noinclude/>Trim %|{{{1|{{{score|}}}}}}}}>=0}}={{#ifeq: {{Wikidata|property|raw|P31}} | Q11424 | [[List of films with a 0% rating on Rotten Tomatoes|0%]] | 0% }} | #default=<includeonly>{{Error: ದೋಷ: ಮಾನ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಅನುಮೋದನೆ ರೇಟಿಂಗ್. ದಯವಿಟ್ಟು 0 ಮತ್ತು 100 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ.}}</includeonly> }} ವಿಮರ್ಶಕರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಲ್ಲಿ {{{3|{{{count|<noinclude>''ಸಂಖ್ಯೆ''</noinclude>}}}}}} ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{2|{{{average|<noinclude>yes</noinclude>}}}}}}|, ಸರಾಸರಿ ರೇಟಿಂಗ್ {{{2|{{{average|<noinclude>''ರೇಟಿಂಗ್''</noinclude>}}}}}}/10 ಆಗಿದೆ}}.{{safesubst:<noinclude/>#if:{{{4|{{{consensus|}}}}}}| ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ಸರ್ವಾನುಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ: "{{{4|{{{consensus|}}}}}}"}}{{safesubst:<noinclude/>#if:{{yesno|{{{ref|}}}}}|{{safesubst:<noinclude/>#if:{{wikidata|property|P1258}}|{{safesubst:<noinclude/>#tag:ref|{{cite web |title=''{{safesubst:<noinclude/>PAGENAMEBASE}}'' |url=https://www.rottentomatoes.com/{{safesubst:<noinclude/>wikidata|property|P1258}} |website=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=[[Fandango Media]] |access-date={{{access-date|}}} |archive-url={{{archive-url|}}} |archive-date={{{archive-date|}}} |url-status={{{url-status|}}}}} {{#if:{{wikidata|property|P444}}|{{EditAtWikidata|qid={{wikidata|label|raw}}|pid=P444}}}}{{cbignore}}|name=Rotten Tomatoes}}}}}}{{safesubst:<noinclude/>ifsubst||<!-- ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವರ್ಗಗಳು -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{Main other|[[ವರ್ಗ:Pages using Rotten Tomatoes prose with unknown parameters|VALUE{{PAGENAME}}]]}}|preview=ಅಜ್ಞಾತ ನಿಯತಾಂಕ "VALUE" ನೊಂದಿಗೆ [[:ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Rotten Tomatoes prose]] ಬಳಸುವ ಪುಟ|showblankpositional=1| 1 | 2 | 3 | 4 | score | count | average | consensus | ref | access-date | archive-url | archive-date | url-status }}}}<noinclude>{{Documentation}}<!-- ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್ಗಳನ್ನು /doc ಉಪಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿಗಲ್ಲ! --></noinclude> buj1bqs7a8ne4fe1o2l9yf9ncayx7t0 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Rotten Tomatoes prose/doc 10 179930 1377804 2026-06-19T09:55:48Z en>Nixinova 0 surely wrong? 1377804 wikitext text/x-wiki {{Template shortcut|RT prose|RT film}} {{documentation subpage}} {{Uses Wikidata|P1258}} {{High-use}} ==Usage== This template specifies language introducing film review sections for [[Rotten Tomatoes]]. *<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|Tomatometer rating|average rating|number of reviews|consensus=}}</nowiki></code> For television series without a visible average rating: *<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|Tomatometer rating|3=number of reviews|consensus=}}</nowiki></code> If Rotten Tomatoes information on Wikidata is present, you can use {{tlx|Rotten Tomatoes data|prose}} to create an instance of this template that autofills the information. The use of this template or its language is entirely optional, and may be overridden by local preference or consensus at any article. It may be [[WP:Substitution|substituted]] if future changes to the prose are anticipated. ==Examples== For ''[[Ralph Breaks the Internet]]'':<br /> '''<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|88|7.30|274|consensus=''Ralph Breaks the Internet'' levels up on its predecessor with a funny, heartwarming sequel that expands its colorful universe while focusing on core characters and relationships.}}</nowiki></code>''' : {{Rotten Tomatoes prose|score=88|average=7.30|count=274|consensus=''Ralph Breaks the Internet'' levels up on its predecessor with a funny, heartwarming sequel that expands its colorful universe while focusing on core characters and relationships.}} Note the special cases of a 0 or 100% link to articles about those topics: For ''Zero: The Movie'':<br /> '''<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|0|0|900|consensus=''Zero: The Movie'' is awful.}}</nowiki></code>''' : {{Rotten Tomatoes prose|score=0|average=0|count=900|consensus=''Zero: The Movie'' is awful.}} For ''Perfect: The Movie'':<br /> '''<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|100|10|900|consensus=''Perfect: The Movie'' is great.}}</nowiki></code>''' : {{Rotten Tomatoes prose|score=100|average=10|count=900|consensus=''Perfect: The Movie'' is great.}} ==Template data== <templatedata>{ "description": "Creates standardized language explaining Rotten Tomatoes' scoring method.", "params": { "1": { "label": "Tomatometer", "description": "Tomatometer rating percentage; do not add \"%\"", "type": "number", "required": true, "aliases": [ "score" ], "autovalue": "{{RT data|score}}" }, "2": { "label": "Average rating", "description": "Average rating out of 10 (formerly found by clicking on the critic score)", "type": "number", "required": false, "example": "4.7", "suggested": true, "aliases": [ "average" ], "autovalue": "{{RT data|average}}" }, "3": { "label": "Number of reviews", "description": "Number of reviews included.", "type": "number", "required": true, "aliases": [ "count" ], "autovalue": "{{RT data|count}}" }, "4": { "label": "Critics consensus", "description": "Text of the critics consensus, with period but without quote marks", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "consensus" ] }, "percent_space": { "label": "Percent space?", "description": "Changes \"percent\" to \"per cent\"", "type": "boolean" }, "ref": { "label": "Reference?", "description": "Set to \"yes\" to add a reference to Rotten Tomatoes. Requires \"Rotten Tomatoes ID\" property to be defined on Wikidata. Use with |access-date and optionally |archive-url and |archive-date.", "type": "boolean", "suggested": true }, "access-date": { "label": "Access date", "description": "Date the scores were accessed; use with |ref=yes", "type": "date", "autovalue": "{{RT data|access date}}", "suggested": true }, "archive-url": { "label": "Archive URL", "description": "URL for archived linked to Rotten Tomatoes page; use with |ref=yes", "type": "url" }, "archive-date": { "label": "Archive date", "description": "Date of archive URL capture; use with |ref=yes", "type": "date" }, "url-status": { "label": "URL status" } }, "paramOrder": [ "1", "2", "3", "4", "ref", "access-date", "archive-url", "archive-date", "url-status", "percent_space" ] }</templatedata> == Tracking category == * {{clc|Pages using Rotten Tomatoes prose with unknown parameters}} ==See also== * {{tl|Rotten Tomatoes data}} * {{tl|Rotten Tomatoes}} – for external links * {{tl|Cite Rotten Tomatoes}} * {{tl|Metacritic film prose}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Rating templates]] [[Category:Film templates]] [[Category:Television templates]] [[Category:Article shared content templates]] }}</includeonly> j6q969v4yb26j2tlfn34wxtjtni3to2 1377805 1377804 2026-07-30T11:27:46Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Rotten_Tomatoes_prose/doc]] 1377804 wikitext text/x-wiki {{Template shortcut|RT prose|RT film}} {{documentation subpage}} {{Uses Wikidata|P1258}} {{High-use}} ==Usage== This template specifies language introducing film review sections for [[Rotten Tomatoes]]. *<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|Tomatometer rating|average rating|number of reviews|consensus=}}</nowiki></code> For television series without a visible average rating: *<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|Tomatometer rating|3=number of reviews|consensus=}}</nowiki></code> If Rotten Tomatoes information on Wikidata is present, you can use {{tlx|Rotten Tomatoes data|prose}} to create an instance of this template that autofills the information. The use of this template or its language is entirely optional, and may be overridden by local preference or consensus at any article. It may be [[WP:Substitution|substituted]] if future changes to the prose are anticipated. ==Examples== For ''[[Ralph Breaks the Internet]]'':<br /> '''<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|88|7.30|274|consensus=''Ralph Breaks the Internet'' levels up on its predecessor with a funny, heartwarming sequel that expands its colorful universe while focusing on core characters and relationships.}}</nowiki></code>''' : {{Rotten Tomatoes prose|score=88|average=7.30|count=274|consensus=''Ralph Breaks the Internet'' levels up on its predecessor with a funny, heartwarming sequel that expands its colorful universe while focusing on core characters and relationships.}} Note the special cases of a 0 or 100% link to articles about those topics: For ''Zero: The Movie'':<br /> '''<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|0|0|900|consensus=''Zero: The Movie'' is awful.}}</nowiki></code>''' : {{Rotten Tomatoes prose|score=0|average=0|count=900|consensus=''Zero: The Movie'' is awful.}} For ''Perfect: The Movie'':<br /> '''<code><nowiki>{{Rotten Tomatoes prose|100|10|900|consensus=''Perfect: The Movie'' is great.}}</nowiki></code>''' : {{Rotten Tomatoes prose|score=100|average=10|count=900|consensus=''Perfect: The Movie'' is great.}} ==Template data== <templatedata>{ "description": "Creates standardized language explaining Rotten Tomatoes' scoring method.", "params": { "1": { "label": "Tomatometer", "description": "Tomatometer rating percentage; do not add \"%\"", "type": "number", "required": true, "aliases": [ "score" ], "autovalue": "{{RT data|score}}" }, "2": { "label": "Average rating", "description": "Average rating out of 10 (formerly found by clicking on the critic score)", "type": "number", "required": false, "example": "4.7", "suggested": true, "aliases": [ "average" ], "autovalue": "{{RT data|average}}" }, "3": { "label": "Number of reviews", "description": "Number of reviews included.", "type": "number", "required": true, "aliases": [ "count" ], "autovalue": "{{RT data|count}}" }, "4": { "label": "Critics consensus", "description": "Text of the critics consensus, with period but without quote marks", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "consensus" ] }, "percent_space": { "label": "Percent space?", "description": "Changes \"percent\" to \"per cent\"", "type": "boolean" }, "ref": { "label": "Reference?", "description": "Set to \"yes\" to add a reference to Rotten Tomatoes. Requires \"Rotten Tomatoes ID\" property to be defined on Wikidata. Use with |access-date and optionally |archive-url and |archive-date.", "type": "boolean", "suggested": true }, "access-date": { "label": "Access date", "description": "Date the scores were accessed; use with |ref=yes", "type": "date", "autovalue": "{{RT data|access date}}", "suggested": true }, "archive-url": { "label": "Archive URL", "description": "URL for archived linked to Rotten Tomatoes page; use with |ref=yes", "type": "url" }, "archive-date": { "label": "Archive date", "description": "Date of archive URL capture; use with |ref=yes", "type": "date" }, "url-status": { "label": "URL status" } }, "paramOrder": [ "1", "2", "3", "4", "ref", "access-date", "archive-url", "archive-date", "url-status", "percent_space" ] }</templatedata> == Tracking category == * {{clc|Pages using Rotten Tomatoes prose with unknown parameters}} ==See also== * {{tl|Rotten Tomatoes data}} * {{tl|Rotten Tomatoes}} – for external links * {{tl|Cite Rotten Tomatoes}} * {{tl|Metacritic film prose}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Rating templates]] [[Category:Film templates]] [[Category:Television templates]] [[Category:Article shared content templates]] }}</includeonly> j6q969v4yb26j2tlfn34wxtjtni3to2 ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Trim % 10 179931 1377806 2025-08-13T01:15:28Z en>Pppery 0 Changed protection settings for "[[Template:Trim %]]" ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite)) 1377806 wikitext text/x-wiki {{safesubst<noinclude/>:#invoke:String|replace|{{{1|}}}|%|}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> thle8nhd272mnwcp5hr703ghtgmqe7m 1377807 1377806 2026-07-30T11:27:47Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Trim_%]] 1377806 wikitext text/x-wiki {{safesubst<noinclude/>:#invoke:String|replace|{{{1|}}}|%|}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> thle8nhd272mnwcp5hr703ghtgmqe7m