ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 9764 1377945 1353505 2026-08-01T07:31:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377945 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು | name = ಪುತ್ತೂರು | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = 12.77 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.22 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = Karnataka | subdivision_type2 = [[List of regions of India|Region]] | subdivision_name2 = [[Tulu Nadu]] | subdivision_type3 = District | subdivision_name3 = [[Dakshina Kannada district|Dakshina Kannada]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = [[Member of the Legislative Assembly (India)|MLA]] | leader_name = [[Sanjeeva Matandhur]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | [[area_total_km2 = 1,027 km]] | elevation_footnotes = | elevation_m = 87 |[[population_total = 53061 | population_as_of = 2011]] | population_rank = | population_density_km2 = 280auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada, Tulu, Malame]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 574201-574299 | area_code_type = Telephone code | area_code = 8251 [[registration plate = KA 21]] | website = | footnotes = }} '''ಪುತ್ತೂರು ನಗರ'''(ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಪುತ್ತೂರು.wav|listen}}) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] [[ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣ. ಇದು '''ಪುತ್ತೂರು''' ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರ. ಈ ನಗರ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಮೈಸೂರು]]-[[ಮಂಗಳೂರು]] ಹೆದ್ದಾರಿಯ ನಡುವಿನ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ]] ಗುಡ್ಡಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿದೆ. ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫೩,೦೬೧ ಇತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ.]] ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಎರಡನೆ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕೇಂದ್ರ. [[File:Mangaluru tiles Home.jpg|thumb|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಂಚಿನ ಮನೆ]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಡಬ ಗ್ರಾಮ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ನೀಲಕಂಠ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಸವಣೂರು ಹಿಂದೆ ಜೈನರ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪುತ್ತೂರಿನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 13 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪುಡೊತ್ತು ಚಂದ್ರನಾಥ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಹಿಂದೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಈ ಊರಿನ ಹೆಸರೇ ಇತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ಮತ್ತು ಕುಮಾರಧಾರಾ ನದಿಗಳು ಸಂಗಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ. ಕೊಯ್ಲ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೈನು ಕೇಂದ್ರ. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 52 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 9.84 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 48,063 (2001). ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸು. 111 ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಏರುಗುಡ್ಡಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯ [[:tcy:ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪುತ್ತೂರು|ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]] ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸುತ್ತಲೂ ದಿಬ್ಬದ ಪ್ರಾಕಾರ ಇರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಗಜಪೃಷ್ಠಾಕಾರದ್ದಾಗಿ, ಹಿಂದೆ ಪುತ್ತೂರು ಬಲ್ಲಾಳರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಳ್ನಾಡು ಗುತ್ತಿನ ಸೀಮೆ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕಾಶಿಯಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವಿಪ್ರನೊಬ್ಬ ಇಲ್ಲಿ ಭಂಡಾರಿ ಹಿತ್ತಿಲು ಎಂದು ಆಗ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೊತ್ತು ತಂದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಿದನೆಂದೂ ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ನಿದ್ದೆ ಹೋಗಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾಗಿ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಕದಲಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿ. ಆಗ ಅವನು ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂಗರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಅವನ ಸೇವಕರಿಂದಾಗಲೀ, ಅವನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಪಟ್ಟದ ಆನೆಯಿಂದಾಗಲೀ ಆ ಶಿವಲಿಂಗನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆನೆಯೇ ಮೃತ ಹೊಂದಿ ಅದರ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಛಿದ್ರವಾಗಿ ಸೀಮೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಚೆಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುವು ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಪುತ್ತೂರು ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿರುವ ಕೊಂಬೆಟ್ಟು, ಕರಿಯಾಲ, ತಾರ್ಜಾಲು, ಕೈಪಳ, ಬೀದಿಮಜಲು, ತಾಳೆಪಾಡಿ, ಕಾರಿಯಲಕಾಡು, ಬೆರಿಪದವು ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಈ ಕಥೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಂತಿವೆ. ಹೀಗೆ ಶಿವಲಿಂಗ ಹೂತ ಊರೆ ಹೂತೂರು, ಪುತ್ತೂರು ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಒಂದು ಊಹೆ. ಮಹಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ತೇರುಗದ್ದೆ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ಪಥದಲ್ಲಿ ಪರಿವಾರ ದೇವತೆಗಳ ಗುಡಿಗಳೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ದೈವಗಳ ಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತು ಬೆಳೆಯುವುದೆಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಈ ಊರಿಗೆ ಮುತ್ತೂರು ಹೆಸರಿತ್ತೆಂದೂ ಅದೇ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಪುತ್ತೂರು ಎಂದಾಯಿತೆಂದೂ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ದೇವಾಲಯದ ಬಸವ ಕೆರೆಕಟ್ಟೆಯ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಗರುಡ-ಸರ್ಪಗಳ ವೈರವರ್ಜಿತವಾಸ, ಚಿನ್ನದ ತೆನೆ, ಪಚ್ಚೆ ಕಡಗ, ಮೊದಲಾದುವು ದೊರೆತ ಬಗೆ ಅಂಕದಗದ್ದೆಯ ಬಂಗಾರತಾಯ ಸ್ಥಳದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಶ್ರೀ ದಂಡನಾಯಕ ಮತ್ತು ಉಳ್ಳಿ ಎಂಬ ದೈವಗಳು ನಿತ್ಯಾರ್ಚನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವ ಕಾಲದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಕುರಿತ ಅನೇಕ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೀನ ಮಾಸ 18 ರಂದು ಗೊನೆ ಕಡಿಯುವುದು, 27 ರಂದು ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಆಗಿ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಿವೆ. 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದ್ದೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತು ಬೆಳೆಯುವ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ನಿಷಿದ್ಧವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕೊಡಗಿನ ಅರಸರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಮಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಾದರೆ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಾಲಿನಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇವೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೇಳಿದರೆಂದೂ ಅರಸು ಹತ್ತೂರು ಕೊಟ್ಟರೂ ಪುತ್ತೂರನ್ನು ಕೊಡೆ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದನೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಕೊಡಗು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನವಾದಾಗ ಅವರು ಪುತ್ತೂರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತರುವಾಯ ಕೋರ್ಟ್, ಕಚೇರಿ, ಪೇಟೆ, ಜನಸಮೂಹ ಮೊದಲಾದುವು ಹೆಚ್ಚಿ ಪುತ್ತೂರು ಮುನ್ನಡೆಯಿತು. ನಗರಸಭಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಈಗ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಎಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಇರುವವಲ್ಲದೆ, ವಿವೇಕಾನಂದ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೊಮಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ಮಹಿಳೆಯರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ಸಂಮ್ಮಿಶ್ರ ಕಿರಿಯ ಕಾಲೇಜ್ ಎರಡು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಇವೆ. ಇಡೀ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ 1909 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ್ದು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ. ಸಹಕಾರ ರಂಗದಲ್ಲೂ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೋರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯರು ಪುತ್ತೂರಿನವರು. ==ಸ್ಥಳ ನಾಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಪುತ್ತೂರು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯ ಮಹತೋಭಾರ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರಿಗೂ ನಂಟಿದೆ. ಪುತ್ತೂರು ಹಿಂದೆ "ಬಂಗ" ವಂಶದ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಈ ದೇವಾಲಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದರ ಆಳ ಎಷ್ಟೇ ಆದರೂ ನೀರು ದೊರಕಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಕೆರೆಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಜನರೆಲ್ಲರ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬತೊಡಗಿತಂತೆ. ಸೇರಿದ ಜನರೆಲ್ಲ ಎದ್ದು ಹೊರಗೆ ಓಡಿದರು. ಅವರ ಎಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ನದ ಅಗಳುಗಳೇ ಮುತ್ತುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವಂತೆ. ಮುತ್ತುಗಳು ಬೆಳೆದ ಊರು -"ಮುತ್ತೂರು" ಎಂದಾಗಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ "ಪುತ್ತೂರು" ಎಂದಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪುತ್ತೂರು ಹೆಸರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ "ಮುತ್ತು" ಮುತ್ತೂರು ಎಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇದು ತಾನಾಗಿಯೇ ಪುತ್ತೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಬರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಚಕರಿಗೆ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇಗುಲದ ಪವಿತ್ರ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿಯು ಪ್ರಸಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲೆಯಿಂದ ನೀರು ಬರಲು ಆರಂಭಿಸಿ ಈ ಅಕ್ಕಿ ಮುತ್ತಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇತರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಪುತ್ತದಿಂದ ಪುತ್ತೂರು ಹೆಸರು ಬಂತು. ಪುತ್ತ ಎಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ಹುತ್ತ, ಅಂದರೆ ಹಾವುಗಳು/ಇರುವೆಗಳು ಇರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಗೂಡು. == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು == ಪುತ್ತೂರು {{Coord|12.77|N|75.22|E|}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Puttur.html |title=ಫಾಲಿಂಗ್ ರೇನ್ ಜಿನೋಮಿಕ್ಸ್, ಇಂಕ್ - ಪುತ್ತೂರು |access-date=2012-11-09 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202170446/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Puttur.html |url-status=dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು 87 [[ಮೀಟರ್]] ಗಳು (285 ಅಡಿ) ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು- ಬಲ್ನಾಡು, ಪಡ್ನೂರು, ಕಬಕ ಬನ್ನೂರು, ಚಿಕ್ಕಮೂಡ್ನೂರು, ಕೆಮ್ಮಿಂಜೆ, ಆರ್ಯಾಪು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ಕಸಬಾ ದಟ್ಟವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] [[ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನೂ [https://www.crustindia.com ಪುತ್ತೂರು] ಪಡೆದಿದೆ. == ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ == ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್ ಆಗಿದ್ದ ಪುತ್ತೂರು ನಗರಾಡಳಿತವನ್ನು 1973ರಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ನಗರ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಎಂದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಆವರಿಸಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವು 11 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಕಸಬದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ನಂತರ 1996 ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ 34 ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು 27 ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ವಾರ್ಡ್ ಮೂಲಕ ನಗರ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪುತ್ತೂರು [[ಮಂಗಳೂರು|ನಗರವು]] ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣ ಆಗಿದೆ. ಮಂಗಳೂರು - [[ಮೈಸೂರು]] ಹೆದ್ದಾರಿ [[ಬಂಟ್ವಾಳ|(ಬಂಟ್ವಾಳ -ಮೈಸೂರು]] ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 88)ಯಲ್ಲಿರುವ ಇದು [[ಮಂಗಳೂರು]], ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ನಿಂದ 52 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈಗಿನ [[ಸುಳ್ಯ]] ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು [[ಬಂಟ್ವಾಳ]]l ತಾಲ್ಲೂಕು, ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಟ್ಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ತಾಲೂಕಿನ ಪುನರ್ ಸಂಘಟನೆ ನಂತರ 68 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 37 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತುಗಳಿಗೆಪುತ್ತೂರು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ತಾಲೂಕುಗಳ ಪುನರ್ ಸಂಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಪುತ್ತೂರು ನಗರವು ಆರ್ಥಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ತಾಲೂಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ===ಕೃಷಿ=== ಭಾರಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಸಮೃದ್ಧ ಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾದ ಪುತ್ತೂರು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳು: [[ಅಕ್ಕಿ|ಬತ್ತ,]] [[ಅಡಿಕೆ]], [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ|ತೆಂಗು,]] [[ಗೋಡಂಬಿ]], ರಬ್ಬರ್, ಕೋಕೋ ಬೀಜ, [[ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]], [[ವನಿಲಾ|ವೆನಿಲಾ,]] [[ಕರಿಮೆಣಸು|ಮೆಣಸು]] ಮತ್ತು [[ಬಾಳೆ]]. ಜೊತೆಗೆ [[ಹೈನುಗಾರಿಕೆ]], [[ರೇಷ್ಮೆ]] ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ಜನರ ಗಳಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. ===[http://www.campco.org/ ಕ್ಯಾಂಪ್ಕೊ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801102326/http://campco.org/ |date=2015-08-01 }}=== [[File:Camco Puttur.jpg|thumb|ಕ್ಯಾಂಪ್ಕೊ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ಇದು [[ಕೇರಳ]] ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೊಕೊ ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಾರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ಯಮ ಇದಾಗಿದೆ. ಹಾಲೆಂಡ್ ಆಮದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಾಂಪ್ಕೊ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೋಕಾ ಬಟರ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ, ಬಗೆಬಗೆಯ [[ಚಾಕಲಿಟ್|ಚಾಕೊಲೇಟ್]]ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಗಳು ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿವೆ. ನೆಸ್ಲೆ ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಯಾಂಪ್ಕೊ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಅದರ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಕೊಕೊ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಜೀವನ ನೀಡಿದೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಆರಂಭವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಇದಾಗಿತ್ತು. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ== {{As of|2011}} ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ, ಪ್ರಕಾರ <ref>{{GR|India}}</ref> ಪುತ್ತೂರು 52000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 50:50 ಇದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 86.02% ಇದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಸರಾಸರಿ 74.4%ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ. ಇಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 83% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 75% ಇದೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು. [[ತುಳು]], ಕನ್ನಡ, ಹವ್ಯಕ, ಬ್ಯಾರಿ, [[ಕೊಂಕಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು. ==ಸಾರಿಗೆ== '''ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ''' ಕಬಕ ಪುತ್ತೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು [[ಮಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರೈಲುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪುತ್ತೂರು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 1 ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ಮರ ಎ.ಪಿ.ಎಂ.ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿಯಾಗಿ ಇದೆ. '''ವಾಯುಸಾರಿಗೆ''' ಪುತ್ತೂರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಪುತ್ತೂರುನಿಂದ 55 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. '''ರಸ್ತೆ:''' [[ಮಂಗಳೂರು]] - [[ಮೈಸೂರು]] ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ಇದೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಪುತ್ತೂರಿಗೆ 52 ಕಿಮೀ ದೂರವಿದೆ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್ಎಚ್-48 (ಮಂಗಳೂರು-ಬೆಂಗಳೂರು) ಪುತ್ತೂರು ನಗರದಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == {{Unreferenced section|date=February 2010}} ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ವನ್ನು ೧೧-೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಿವ (ಪುತ್ತೂರು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಎಂದೆ ಜನಪ್ರಿಯ) ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ದೇವರು. ನೀವು ಈ ದೇವರ ಫೋಟೋ ಇಲ್ಲವೇ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಇಡಿ ತಾಲೂಕಿನಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನೆ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದೇವರನ್ನು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಕ್ಷಕನೆಂದೇ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊಳವೊಂದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇದೇ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಮುತ್ತು'' ಕ್ರಮೇಣ ''ಮುತ್ತೂರು'' '' ಆಗಿ ನಂತರ ಪುತ್ತೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವರ ರಥೋತ್ಸವವನ್ನು10 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಿದ್ಧ ಬೆಡಿ(ಪಟಾಕಿ)ಯ ವರ್ಣರಂಜಿತ, ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನವಿರುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತೂರಿನ ಬೆಡಿ ಹತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪುತ್ತೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.'[http://suddinews.com/puttur/2015/05/31/181480/]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}?? [[File:Buffalo Race, Coastal Karnataka, Puttur Koti - Chennaya Kambula.jpg|thumb|ಪುತ್ತೂರು ಕಂಬುಲ]] ಪುತ್ತೂರು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇಗುಲದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಆನೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.. ಇದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಕಥೆಯೊಂದಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕಳ್ಳನೊಬ್ಬ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕದ್ದು ಪಾರಾಗಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಕೊಳದೊಳಗೆ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದ. ಕೊಳದ ಆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆನೆಯೊಂದನ್ನು ತರಲಾಯಿತು. ಹಗ್ಗವೊಂದನ್ನು ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಆನೆಯು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಎಳೆದದ್ದು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರನಿಗೆ ಕೋಪ ತರಿಸಿತು. ನಂತರ ಆನೆಯು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಆನೆ ದೇಗುಲದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಾರದು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಆನೆ ಸಾವನ್ನಪುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ. '''[http://www.karnataka.com/mangalore/bendru-theertha/ ಬೆಂದ್ರ್ ತೀರ್ಥ (ಬಿಸಿನೀರ ಬುಗ್ಗೆ )]:'''[[File:Bendru Theertha, Puttur, Mangalore ೨.jpg|thumb|ಬೆಂದ್ರ್ ತೀರ್ಥ (ಬಿಸಿನೀರ ಬುಗ್ಗೆ )]] ಪುತ್ತೂರಿಗೆ ೧೫ ಕಿ. ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯಿದೆ. ( [[ತುಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂದ್ರು ತೀರ್ಥ) ಈ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂದರೆ ಮಂಗಳಕರ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಎಸ್ಜಿಮಾ, ಅಲರ್ಜಿ ರೋಗಗಳಿಗು ರಾಮಬಾಣವೆಂದು ಸ್ಥಳಿಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬುಗ್ಗೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಸೀರೆ ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕೃತಿ ವೈಚಿತ್ರ ಭಾರತದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೩ ಕಡೆ ಇದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೇ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.. ಬೀರಮಲೆಬೆಟ್ಟ ಬೀರಮಲೆ ಪುತ್ತೂರಿನ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ದೂರದರ್ಶನದ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಭಾಂಗಣ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. '''[[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ|ಡಾ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ]] ಬಾಲವನ:''' [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ|ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ ಡಾ.ಕೆ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು,]] ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದರು. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಅವರೊಬ್ಬರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆ. ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿರುವುದು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಗಳಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಕಾರಂತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುತ್ತೂರಿಗೆ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಈಗ ಬಾಲವನವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕೆಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಬಾಲವನವು ಪುತ್ತೂರಿನಿಂದ 2 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಲಡ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಕಾರಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಈಜು ಕಲಿಸಲು ಈಜು ಕೊಳ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಶಿಬಿರಗಳು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊರತರಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''' ಚಂದ್ರನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ''' * '''ಕಲ್ಲೇಗ ಕಲ್ಕುಡ ಸ್ಥಾನ''' * '''ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ ಕಲ್ಲೇಗ:''' 300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಮೈಸೂರು]] ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಇದನ್ನು ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ [[ಮಸೀದಿ]]ಯನ್ನು ಪುತ್ತೂರು ಬಳಿಯ ಕಲ್ಲೇ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ''ಕಲ್ಲೆ {/} ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ''ಕಲ್ಲೇಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಹಳೆಯ ಮಸೀದಿಯಾಗಿದೆ. * '''ಡಿ ಡೀಯುಸ್ ಚರ್ಚ್:''' ಇದು ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೋವ|ಗೋವಾದ]] ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿಗಳಿಂದ 1830 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಚರ್ಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸೊಗಸಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಈ ಪವಿತ್ರ ಚರ್ಚನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. * '''ಮರೀಲ್ ಚರ್ಚ್:''' 1999 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ * '''ಪೀರ್ ಮೊಹಲ್ಲಾಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕೂರ್ನಡ್ಕ:''' ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಕೂರ್ನಡ್ಕವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ.ಕೆಲವು ಸೈನಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೂರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕೂರ್ ಎನ್ನುವುದು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮೂಲದ ಹೆಸರು(ಅಬು ಖಾನ್, ಸಯ್ಯದ್, ಶೇಕ್ ಸಾಹೇಬ್, ಪತ್ನಿ ವಾಲಾ, ಮೊಯ್ದಿನ್ ಪಠಾನ್, ಮತ್ತು ಕೂರ್ಗ್ ಸಾಹೇಬ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನ ಮೂಲದವರು). ಇವರೆಲ್ಲರು ಸೂಫಿ ಸಂತರು ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಅಬು ಹನೀಫಾ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. 1899ರಲ್ಲಿ "ಪೀರ್ ಝದೆ ಮುಸ್ತಾದ್ ಹಬಿದುಲ್ಲಾ ಶಾ ಮುಸ್ತಾನ್' ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೂಫಿ ಸಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೂರ್ನಡ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಬೋಧಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅನುಯಾಯಿಯೊಬ್ಬರುಕೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ನೀಡಿದ್ದರು. * '''ಮಾಡನ್ನೂರು ದರ್ಗಾ''' ಪುತ್ತೂರಿನಿಂದ 17 ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿ [[ಸುಳ್ಯ]] ರಸ್ತೆಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಈಶ್ವರಮಂಗಳ ರಸ್ತೆಮೂಲಕ 1 ಕಿ.ಮಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವಾಗ ಭವ್ಯವಾದ ಮಸೀದಿ ಹಾಗು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಾಣುವ ದರ್ಗಾವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮಾಡನ್ನೂರು ದರ್ಗಾ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಜರು ಭೇಟಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. * '''ಗೋಡಂಬಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ''' ಮೊಟ್ಟೆತ್ತಡ್ಕ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇದೆ * '''ಪಂಚಮುಖಿ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ''' ಈಶ್ವರಮಂಗಲದಲ್ಲಿದೆ * '''ಪಡುಮಲೆ''' ತುಳು ಜಾನಪದ ವೀರರಾದ [[ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ|ಕೋಟಿ-ಚೆನ್ನಯರ]] ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ಪಡುಮಲೆ ಪುತ್ತೂರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. * '''ಕರವಡ್ತ ವಲಿಯುಲ್ಲಾಹಿ ಮಖಾಂ ಶರೀಫ್''': ಪುತ್ತೂರು ನಗರ ಮದ್ಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಫಿ ಶ್ರೇಷ್ಟರ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. * '''ಸಯ್ಯಿದ್ ಮಲೆ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್''': ಪುತ್ತೂರಿನ ಸಾಲ್ಮರದಲ್ಲಿರುವ ಸಯ್ಯಿದ್ ಅಬ್ದುಸ್ಸಲಾಂ ರವರ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್. * '''ಜಾಂಬ್ರಿ ಗುಹೆ:''' ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಾಣಾಜೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆ. ಶ್ವೇತವಸ್ತ್ರ ತೊಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ವಯಂಭೂ ಜಾಂಬ್ರಿ ಗುಹಾ ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರವೇಶೋತ್ಸವ ಇದು. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನೆಟ್ಟಣಿಗೆ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ನೆಟ್ಟಣಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ದಟ್ಟಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‍ನಲ್ಲಿ ಪಾಣಾಜೆಯ ಚೆಂಡೆತ್ತಡ್ಕದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತುಸು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಾಗ ಈ ಗುಹೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರ ಸಮಾಗಮದ ತಾಣವದು.<ref>{{Cite web |title=ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಕಂಡದ್ದೇನು?;ಪ್ರಶಾಂತ ರಾಜ ಅಡೂರು;23 May, 2017 |url=http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/23/493334.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525034353/http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/23/493334.html |archive-date=2017-05-25 |access-date=2017-05-23}}</ref> '''<u>[http://puttur.suddinews.com/archives/270316 ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190618062446/http://puttur.suddinews.com/archives/270316 |date=2019-06-18 }}</u>''' ==ಶಿಕ್ಷಣ== {{Unreferenced section|date=February 2010}} ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು: * [http://www.vivekanandaengineeringputtur.com/ ವಿವೇಕನಾಂದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಪುತ್ತೂರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103065028/http://www.vivekanandaengineeringputtur.com/ |date=2012-11-03 }} '''** ಜನರಲ್ ಕೋರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು''' * **ಸೇಂಟ್ ಪಿಲೊಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್, ದರ್ಬೆ, ಪುತ್ತೂರು. [[File:Saint Philomena College.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್ ಪಿಲೊಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್, ದರ್ಬೆ]] **ಸೇಂಟ್ ಪಿಲೊಮಿನಾ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ದರ್ಬೆ, ಪುತ್ತೂರು **ಸೇಂಟ್ ಪಿಲೊಮಿನಾ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ದರ್ಬೆ, ಪುತ್ತೂರು **ಶ್ರೀ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜ್,ಕಲಾ ವಿಭಾಗ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು. **ವಿವೇಕಾನಂದ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಪುತ್ತೂರು **ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್, ಪುತ್ತೂರು. **ಸರ್ಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಪುತ್ತೂರು. **ಮಾರ್ ಇವೊನಿಯೊಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್, ಪೆರಬೆ, ಪುತ್ತೂರು **ಸಾಂದೀಪಿನಿ, ಹೈಯರ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಕೂಲ್ **ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾನೂನು ಕಾಲೇಜು, ಪುತ್ತೂರು. **ಇಂಡಸ್ ಕಾಲೇಜು ಪುತ್ತೂರು **ಇಂಡಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜು ಪುತ್ತೂರು **ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಐಟಿಐ, ಕೊಂಬೆಟ್ಟು, ಪುತ್ತೂರು **ಅಂಬಿಕಾ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ನೆಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ ಪುತ್ತೂರು. '''ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ''' * **ಸೇಂಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ಸ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಪುತ್ತೂರು. **ಸೇಂಟ್ ವಿಕ್ಟರ್ಸ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೈಯರ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಕೂಲ್,ಪುತ್ತೂರು. **ಮೈ ಡಿ ಡೀಯುಸ್ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಪುತ್ತೂರು. **ಲಿಟಲ್ ಫ್ಲವರ್ ಉನ್ನತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಪುತ್ತೂರು. **ಬೆಥಾನಿ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ **ವಿವೇಕಾನಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ **ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ ಸಾಲ್ಮರ, ಪುತ್ತೂರು **ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ ಸಾಲ್ಮರ, ಪುತ್ತೂರು **ಬುಶ್ರಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ, ಕಾವು **ಸುದಾನ ವಸತಿ ಶಾಲೆ, ನೆಹರು ನಗರ. **ಸರ್ಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಪುತ್ತೂರು ** ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಪುತ್ತೂರು **ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಮೀಪ **ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಮುಕ್ವೆ **ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕೃಷ್ಣನಗರ, ಕೆಮ್ಮಾಯಿ **ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಸಾಲ್ಮರ ==ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು == ''<big><code>[http://puttur.suddinews.com/229923-2 ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಗಳ ದೂರವಾಣಿ ಸಹಿತ ವಿಳಾಸಗಳು]</code></big>'' ==ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳು / ನಗರಗಳು / ಪಟ್ಟಣಗಳು== {{Colbegin|2}} *[[ಬೆಳ್ಳಾರೆ]] *[[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] *[[ಮಂಗಳೂರು]] *[[ಮಡಿಕೇರಿ]] *[[ಕಾಸರಗೋಡು]] *[[ಸಿದ್ಧಾಪುರ|ಸಿದ್ದಾಪುರ]] *[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] *[[ಸುಳ್ಯ]] *ಬಂಟ್ವಾಳ- ಬಿಸಿ ರೋಡ್ *[[ವಿಟ್ಲ]] *[[ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ]] *[[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] *[[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]] *ನೆಲ್ಯಾಡಿ {{colend|2}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{commons category|Puttur, Karnataka}} *[http://www.putturtown.gov.in ಪುತ್ತೂರು ನಗರ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308182111/http://putturtown.gov.in/ |date=2016-03-08 }} *[http://www.nrccashew.org ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಡಂಬಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120910081515/http://www.nrccashew.org/ |date=2012-09-10 }} *[http://wikimapia.org/country/India/Karnataka/Puttur/ ಪುತ್ತೂರು ನಕ್ಷೆ] {{Karnataka topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} swc3gmrwxptarh93o0os031inxbyiqx 0 13224 1377971 1371361 2026-08-01T11:32:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377971 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox settlement | name = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | native_name = <!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --> | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_type2 = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_type3 = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | subdivision_name3 = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್ | leader_title = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]] | leader_name = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 8.87 | area_rank = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}}) | elevation_footnotes = | elevation_m = 108 | population_total = 7635 | population_metro = 246,494 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 574 214 | area_code = 08256 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | registration_plate = KA 21, KA 70 | blank_name_sec1 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank_info_sec1 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | blank1_name_sec1 = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ | blank1_info_sec1 = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] | blank_name_sec2 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್ | blank_info_sec2 = | website = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}} | footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]]<ref>{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}</ref><ref name="languages">{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> }} '''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] "ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001) ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.<ref name="ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ">{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.<ref name="ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ" /> ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ಭೌಗೋಳಿಕ== ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}</ref> ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 685&nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. == ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು == === ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === == ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು == ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಂಡನ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಜಿರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ * [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] * [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }} * [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm] * [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]] * [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್] * [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ. * ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]] * ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್, [[ಉಜಿರೆ]] * ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), * [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್ * ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ * ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ * ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]] * ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ * [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]] * ಮೊಹಿದ್ದೀನ್ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ. * ತಂಗಾಯಿ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ * ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ * ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ * ನರಸಿಂಹ ಘಡ * ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ * ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ * ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ * ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ * ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ * [[ವೇಣೂರು]] * [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]] {{colend|2}} ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ== ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫<ref name="NPR-2011-Beltangadi">{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&distcd=21&tslcode=003}}</ref>.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ. ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ. ==ತಾಲೂಕು== ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{commons category|Belthangady}} {{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 3fwt8bls27udd537wwn6z5r0cmakzg0 0 13871 1377909 1370998 2026-08-01T02:15:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377909 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name = <span style="line-height:1.33em;">''Kongeriget Danmark''</span> |conventional_long_name = <span style="line-height:1.33em;">Kingdom of Denmark</span> |common_name = Denmark |image_flag = Flag of Denmark.svg |image_coat = National coat of arms of Denmark.svg |national_motto = none<br />([[Royal mottos of Danish monarchs|Royal motto]]: ''Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke''<br /><small>"The Help of God, the Love of the People, the Strength of Denmark"</small>) |image_map = EU-Denmark.svg |map_caption = {{map caption|location_color=dark green|region=[[Europe]]|region_color=dark grey|subregion=the [[European Union]]|subregion_color=light green|legend=EU-Denmark.svg}} |national_anthem = ''[[Der er et yndigt land]]''&nbsp;<small>(national)</small> |royal_anthem = ''[[Kong Kristian stod ved højen mast|Kong Christian stod ved højen mast]]''&nbsp;<small>(royal and national)</small> |official_languages = [[Danish language|Danish]]¹ |ethnic_groups = 90.5% [[Danish people|Danish]], 9.5% other groups ([[Germans]], [[Swedes]], [[Norwegians]], [[Bosnians]], [[Turkish people|Turks]], [[Arab]]s, [[Pakistani]]s, [[Dutch people|Dutch]], [[Kurds]])<ref name="DSTimm">{{cite web|url=http://www.dst.dk/HomeUK/Statistics/focus_on/focus_on_show.aspx?sci=565 |title=Statistics Denmark - Immigrants and their descendants and foreign nationals |publisher=Dst.dk |date=2009-08-12 |accessdate=2009-08-20}}</ref> |demonym = [[Danish people|Danish]] or Dane/Danes |capital = [[Copenhagen]] |latd=55 |latm=43 |latNS=N |longd=12 |longm=34 |longEW=E |largest_city = capital |government_type = [[Parliamentary system|Parliamentary democracy]] and [[Constitutional monarchy]] |leader_title1 = [[List of Danish monarchs|Monarch]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Denmark|Prime Minister]] |leader_title3 = [[Folketing#List of Speakers of the Folketing|Folketing Speaker]] |leader_name1 = [[Frederik X]] |leader_name2 = [[Lars Løkke Rasmussen]] |leader_name3 = [[Pia Kjaersgaard]] |leader_title5 = [[Danish parliamentary election, 2007|Current coalition]] |leader_name5 = [[Cabinet of Lars Løkke Rasmussen|VK Coalition]] |accessionEUdate = 1 January 1973 (7th) |area_km2 = 43,098.31 |area_sq_mi = 16,640 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 134th² |area_magnitude = 1 E10 |percent_water = 1.6² |population_estimate = 5,532,531 |population_estimate_year = 1 October 2009 |population_estimate_rank = 108th |population_density_km2 = 127.9 |population_density_sq_mi = 331.2 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 78th² |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP = $204.269 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=128&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=49&pr.y=19 |title=Denmark|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01}}</ref> |GDP_PPP_rank = 49th |GDP_PPP_per_capita = $37,304<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 16th |GDP_nominal = $340.029 billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = 27th |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $62,097<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = 5th |Gini = 24.7 |Gini_year = 2009 |Gini_Relations = Canadians of Europe |Gini_rank = 1st |Gini_category = <span style="color:#090;">low</span> |HDI_year = 2007 |HDI = {{increase}} 0.955<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Human Development Report 2009]. The United Nations. Retrieved 5 October 2009.</ref> |HDI_rank = 16th |HDI_category = <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |sovereignty_type = Consolidation |sovereignty_note = 8th century |currency = [[Danish krone]] |currency_code = DKK |time_zone = [[Central European Time|CET]]² |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]² |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |cctld = [[.dk]]^2,3 |calling_code = [[Telephone numbers in Denmark|45]]⁴ |footnotes = ¹ Co-official with [[Greenlandic language|Greenlandic]] in [[Greenland]], and [[Faroese language|Faroese]] in the [[Faroe Islands]]. [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ]] is recognised as a protected minority language in the South Jutland (Sønderjylland) area of Denmark. Danish is recognised as a protected minority language in the [[Schleswig-Holstein]] region of [[ಜರ್ಮನಿ]].<br />² For Denmark excluding the Faroe Islands and [[Greenland]].<br />³ The TLD [[.eu]] is shared with other [[European Union]] countries.<br />⁴ The [[Faroe Islands]] use +298 and [[Greenland]] uses +299. }} ''' ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌''' ({{pron-en|ˈdɛnmɑrk|en-us-Denmark.ogg}}; {{lang-da|Danmark}}, {{IPA-da|ˈd̥ænmɑɡ̊|pron}},{{IPA-da|ˈd̥anmɑːɡ̊|}}, ಪ್ರಾಚೀನ:[[)ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿನ]] [[ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯ]]ನ್ ದೇಶ ಮತ್ತು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ]] ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇಶವು [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಗೆ, [[ಸ್ವೀಡೆನ್‌]]ನ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ, [[ನಾರ್ವೇ]]ಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇದೆ. [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಸೀ]] ಎರಡಕ್ಕೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಗಡಿಯು ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ದೊಡ್ದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಗಳಾದ [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] (ಜ್ಯುಲ್ಯಾಂಡ್) ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಈ ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] (Sjælland),[[ಫ್ಯುನೆನ್]] (Fyn), [[ವೆಂಡ್‌ಸಿಸ್ಸೆಲ್-ಥೈ]], [[ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್]],[[ಫಾಲ್ಸ್ಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್]] ಮುಂತಾದ ನೂರಾರು ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ [[ಆರ್ಚಿಪೆಲಾಗೋ]] ಎಂದು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್]] ಎಂಬ ಮೂರು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಂದು [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ]] [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಸರ್ಕಾರವುಳ್ಳ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ ಒಂದು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು 98 [[ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು]] ಇರುವ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಯುರೋಜೋನ್‌]]ಗೆ ಸೇರದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ 1973ದಿಂದೀಚೆಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್‌]]ನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, [[NATO]] ಮತ್ತು [[OECD]]ಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ [[ಮಿಶ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ [[ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ]]<ref name="Esping-Andersen">ಎಸ್ಪಿಂಗ್-ಆಂಡರ್ಸನ್, G. (1990). ''ದಿ ಥ್ರೀ ವರ್ಳ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್, ಎನ್‌ಜೆ: ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.</ref> ವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ [[ವರಮಾನ ಸಮಾನತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯು.ಎಸ್‌ನ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಪತ್ರಿಕೆ [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]ನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹವಾಮಾನವು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref name="busclimate">{{cite web|url=http://www.copcap.com/composite-665.htm|title=Forbes: Denmark has the best business climate in the world|work=Copenhagen Capacity|publisher=www.copcap.com|accessdate=2009-08-03|archive-date=2009-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026163448/http://www.copcap.com/composite-665.htm|url-status=dead}}</ref> 2006 ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೂ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/2020/story?id=4086092&page=1 |title=ABC News: Great Danes: The Geography of Happiness |publisher=Abcnews.go.com |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಪ್ರಕಾರ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕ್ಷೇಮಾಭ್ಯುದಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ "ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಳ" 2009ರ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೀಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]] ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತಿಯುತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]]<ref>[http://www.visionofhumanity.org/gpi/results/rankings/2008/ Global Peace Index Rankings 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125083447/http://www.visionofhumanity.org/gpi/results/rankings/2008/ |date=2009-11-25 }}. ವಿಶನ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮಾನಿಟಿ.</ref> ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 2008ರ [[ಕರಪ್ಶನ್ ಪರ್ಸಿರಿಪ್ಶನ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]],<ref>{{cite web |url=http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008 |title=Transparency International, 2008 Corruption Perceptions Index |publisher=Transparency.org |date= |accessdate=2009-08-20 |archive-date=2009-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091123224841/http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಭ್ರಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರ ಎನ್ನುವ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಡೆನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಜೊತೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾಷೆ]] [[ಡ್ಯಾನಿಶ್]], [[ಸ್ವೀಡಿಶ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಕಾರಣ ಅವು ಬಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಬಂಧನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ 82.0%ಯಷ್ಟು ಒಕ್ಕಲು ಜನ ಮತ್ತು 90.3% ನಷ್ಟು ಜನಾಂಗೀಯ [[ಡೇನ್ಸ್]] ಜನರು [[ಲುಥೆರನ್]] ಸ್ಟೇಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 9%ರಷ್ಟು ಜನರು ವಿದೇಶಿ ಪೌರತ್ವ ಹೊಂದಿರುವವರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು [[ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ]] ಸೇರಿದವರು. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಶಬ್ದದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗಿನ ನಂಟು ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಂದು ಅಧಿಪತ್ಯವಾಗಿ ಏಕೀಕರಣವಾದ ವಿಷಯ - ಎಲ್ಲವೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾದದ್ದು.<ref>''ಇಂಡ್ವಾಂಡ್ರೇರ್ನ್ i ಡಾನ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟೋರೀ'', ಬೆಂಟ್ ಆಸ್ಟೇರ್‌ಗಾರ್ಡ್, ಸಿಡ್ಡಾನ್ಸಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್ಸ್‌ಫಾರ್‌ಲ್ಯಾಗ್ 2007, ISBN 978-87-7674-204-1, pp. 19-24</ref><ref>ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ನೈರಪ್, ಮಿಡ್ಲಾಳ್ಡರ್‌ಸ್ಟಡೀಯರ್ [http://www.nyrups.dk/Historie/MiddelalderIndex.htm Bog IX. Kong Gorms Saga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109141345/http://www.nyrups.dk/Historie/MiddelalderIndex.htm |date=2010-01-09 }}</ref> ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ’ಡಾನ್’ ಶಬ್ದವು [[ಡಾನಿ]] ಎನ್ನುವುದರ ಉಲ್ಲೇಖವೋ ಅಥವಾ [[ಡಾನ್]] ಎನ್ನುವ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರೋ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥವಾದ ಕೊನೆಯ ಗುರುತು ಹೌದೇ ಎಂಬುದವರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚರ್ಚೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಯುರೋಪ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ([[ಟಾಲೆಮಿ]], [[ಜೊರ್ದಾನಿಸ್]], ಮತ್ತು [[ಗ್ರಿಗೋರಿ ಆಫ್ ಟೂರ್ಸ್]]) ಡಾನಿ ಜನಾಂಗಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಡಂ ಆಫ್ ಬ್ರೆಮೆನ್]], [[ಬೇವುಲ್ಫ್]], [[ವಿಡ್‌ಸಿಥ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋಯೆಟಿಕ್ ಎಡ್ಡಾ]]ದಂತಹ [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು, ಇವೆಲ್ಲವೂ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಡಾನ್ ಶಬ್ದದ ಬಗ್ಗೆಗಿರುವ ಹಲವು ಚರ್ಚೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಬ್ದ ಡೆನ್ ಅನ್ನು [[ಜರ್ಮನ್]]ನ ''ಟೆನ್'' "ಒಕ್ಕಲು ನೆಲ", [[ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ]] ''ಡೆನ್ '' "ಗುಹೆ" ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ ''ಧನುಸ್ '' "ಮರು ಭೂಮಿ" ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ<ref>[[ಜೆ. ಡೆ ವ್ರೈಸ್]], ''ಆಲ್ಟ್ನಾರ್ಡಿಶ್ಕಿಸ್ ಎಟೈಮೊಲೊಜಿಶ್ಕಿಸ್ ವೊರ್ಟರ್‌ಬಚ್'', 1962, 73; [[ಎನ್.ಎ.ನೀಲ್ಸೆನ್]], ''ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಎಟೈಮೊಲೊಜಿಸ್ಕ್ ಆರ್ಡ್‌ಬಾಗ್'', 1989, 85-96.</ref>. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಶಬ್ದ ''-ಮಾರ್ಕ್ '' ಗೆ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ಬಾರ್ಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ (ನೋಡಿ [[ಮಾರ್ಚಸ್]]), ಇದು ದಕ್ಷಿಣ [[ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್‌]]<ref>ನವ್ನೇಫಾರ್ಸ್‌ಕ್ನಿಂಗ್, ಕೋಬೆನ್ ಹಾವ್ನಸ್ ಯುನಿವಸಿಟೆಟ್t [http://navneforskning.ku.dk/stednavne.doc/betydninger.doc ಉಡ್ವಾಲ್ಗಟೆ ಸ್ಟೇಡ್‌ನವ್ನೇಸ್ ಬೆಟೈಡ್ನಿಂಗ್].</ref> ನ ಕಾಡಿನ ಗಡಿಯ ಸಂಭವನೀಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿರಲೂಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ [[ಫಿನ್‍ಮಾರ್ಕ್]], [[ಟೆಲಿಮಾರ್ಕ್]]ಅಥವಾ [[ಡಿತ್‌ಮಾರ್ಶೆನ್]]<ref>ಆಸೆರ್ನೆಸ್ ಎಇಟ್ [http://verasir.dk/show.php?file=chap5-10.html ಡೇನರ್, ಡಾನಿರ್, ವಾಂಡ್‌ಫೋಕೆಟ್]</ref> ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಮ್ಯವಿರುವ ಪದವಾಗಿರಲೂಬಹುದು. === ಪೌರಾಣಿಕ ವಿವರಣೆಗಳು === ''[[ಕ್ರಾನಿಕನ್ ಲೆಥರೀನ್ಸ್]]'' (12ನೇ ಶತಮಾನ), [[ಸ್ವೆಂಡ್ ಆಗೆಸೇನ್]] (12ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ),[[ಸ್ಯಾಕ್ಸೋ ಗ್ರಾಮಾಟಿಕಸ್]] (13ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ) ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ಎರ್ರಿಕ್]] (15ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ’ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್’ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಭೂಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಹಲವು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಾವಧಿಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ಯ ಹೊಂದುವ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳ ಅವತರಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳು ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಉಚ್ಛಾರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಇವೆ. ''ಕ್ರಾನಿಕನ್ ಲೆಥ್ರೀನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ [[ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] [[ಅಗಸ್ಟಸ್]], ಡೇವಿಡ್<ref>'ಡೇವಿಡ್' ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ರೇಲಿನವರ ರಾಜ]] [[ಡೇವಿಡ್]] ಎಂದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ: ಸಹಜವಾಗಿ ಇದು ಕಾಲವಿರೋಧದ ಸಂಗತಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶ ಅಥವಾ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯುವುದಾಗಿದೆ.</ref> ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದಾಗ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ಉಪ್ಸಾಲಾ]]ದ [[ರಾಜ ವೈಪ್ಪರ್]] ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಏಳು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಫ್ಯುನೆನ್]], [[ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಾನ್]], [[ಫಾಲ್‌ಸ್ಟರ್]]‌, [[ಲೊಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕೇನ್]]. ರಾಜನಿಗೆ ನೋರಿ, ಓಸ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನ್]] ಎಂಬ ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಜಂಟಿಯಾಗಿ ವೈಡ್‌ಸ್ಲೆವ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಾನ್, ಫಾಲ್ಸ್‌ಟರ್ ಮತ್ತು ಲೊಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಡಾನ್ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. [[ಜೂಟ್ಸ್]]ರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಗಸ್ಟಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಡ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಡ್ಯಾನ್‌ನನ್ನು ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಫ್ಯುನೆನ್, ವೈಡ್‌ಸ್ಲೆವ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಮಿತಿಯು ತಮ್ಮ ರಾಜನ ಹೆಸರು ಡ್ಯಾನ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ''ಡ್ಯಾನ್ಮಾರ್ಕ್'' (ಡೇನಿಯಾ) (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ : ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. [[ಸ್ಯಾಕ್ಸೋ]] ನಿರೂಪಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ದಂತ ಕಥೆಯಾದ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜ ಹಂಬ್ಲಿಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದ [[ಡ್ಯಾನ್]]ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜನರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಆತ ಎಲ್ಲೂ "ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್" ಪದದ ಮೂಲವು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಡ್ಯಾನ್‌ನ ತಮ್ಮ [[ಏಂಜಲ್]]ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉದ್ಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. === ಮೊತ್ತಮೊದಲ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Jelling gr kl Stein.JPG|thumb|right|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ "ಬರ್ಥ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಜೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್, ಉತ್ತರದಿಂದ "ಗಾರ್ಮ್ಸ್ ಮೌಂಡ್"ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ.]] ಸುಮಾರು 871-899ರಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ದ ಗ್ರೇಟ್]] ವೆಸ್ಸೆಕ್ಸ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾಗ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ ಪಾಲೋಸ್ ಓರೋಸಿಯಸ್‌ನ ''ಸೆವೆನ್ ಬುಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಗೇನ್‌ಸ್ಟ್ ದಿ ಪೇಗನ್ಸ್'' ("Historiarum adversum Paganos Libri Septem") ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಶ್‌ನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ’ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್’ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[Ohthere of Hålogaland]] ನಾರ್ಡಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ’ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [''ಡೆನಾಮಿಯಾರ್ಕ್'' ] ಅವನ [[ಬಂದರಿ]]ನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇತ್ತು. ಆನಂತರ ಎರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸೇರುವ ದ್ವೀಪಗಳು ಅವನ [ಬಂದರಿನ ಭಾಗದ] ಕಡೆಗೇ ಇತ್ತು.’ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.<ref>ಥಾರ್ಪ್, ಬಿ., ''ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟೆಡ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಜರ್ಮನ್ ಆಫ್ Dr. ಆರ್. ಪೌಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್‌ನ ''ಓರೋಸಿಸ್'' '' ವರಸೆಯ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಅನ್ನು ತಗುಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ, Bell, 1900, p. 253.</ref> ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ "ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್" ಶಬ್ದದ ಬಳಕೆ ಮೊದಲು ಎರಡು [[ಜೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಜನ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು [[ರೂನ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ಆಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವುದು [[ಗಾರ್ಮ್ ದ ಓಲ್ಡ್]] (c. 955) ಮತ್ತು [[ಹಾರಾಲ್ಡ್ ಬ್ಲೂಟೂಥ್]](c. 965). ಎರಡರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕಲ್ಲುಗಳು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಶಬ್ದವನನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ "tanmaurk"{{IPA-da|danmɒrk}} ಎಂದು [[ಆರೋಪಿಸುವಂತಹ]] ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡದರೊಂದಿಗೆ [[ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲ್ಲೇ ಜೊತೆಗೆ]] ಬಂದಂತೆ ಇರುವ ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲು<ref>ದಿ [[ಡೇಟೀವ್]] ರೂಪದ ''ಟನ್ಮಾರ್ಕು'' (ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗಿರುವುದು{{IPA|[danmarkʊ]}}) [[ಸ್ಕೀವಮ್ ಸ್ಟೋನ್]]ನ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದೆ. </ref> ಗಳ ಮೇಲೆ "tanmarkar" ಎಂದು ({{IPA|[danmarkaɽ]}} ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಂತೆ) ಕಾಣುತ್ತದೆ. ‌ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಒಕ್ಕಲು ಜನರನ್ನು "ಟ್ಯಾನಿ"{{IPA|[danɪ]}} ಅಥವಾ "ಡೇನ್ಸ್" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. 1040 ರಿಂದ 1115ರೊಳಗೆ ಬರೆದಂತಹುದು ಎನ್ನಲಾಗುವ ಆದರೆ ಬೆರಳಚ್ಚು ಪ್ರತಿಯಂತೆ ಇದು 1140–1170ರ ಅವಧಿಯ [[ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ರೊಲ್ಯಾಂಡ್]] ಎನ್ನುವ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿರುವ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವೀರ [[ಹೋಲ್ಗರ್ ಡಾನ್ಸ್ಕೆ]] ಮೊದಲ ಸಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇವನನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ "Holger of Denmark" (Ogier de Denemarche) ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of Denmark}} [[ಚಿತ್ರ:Johan Thomas Lundbye 001.jpg|thumb|Hankehøj, ಜೊಹಾನ್ ಲುಂಡ್‌ಬೈನಿಂದ. ಒಂದು ಡೇನಿಶ್ ಡೌನ್. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಗುಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರಾತನ ನಾಯಕನ ಸಮಾಧಿಯ ದಿಣ್ಣೆ.]] === ಪ್ರಾಚೀನತೆ === ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಆರಂಭಿಕ ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧನೆಗಳು [[Eem interglacial period]]<ref>ಮೈಖೇಲ್‌ಸೆನ್ (2002), p. 19.</ref> 130,000–110,000 [[BC]]ಗೂ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. 12,500 BCನಿಂದಲ್ಲೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಲುತನವಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು ಆದರೆ [[ವ್ಯವಸಾಯ]] ಮಾಡಿರುವ ಸಾಕ್ಷಿಯು 3,900 BC.<ref name="foreign ministry">{{cite web| last =Nielsen| first =Poul Otto|month=May | year=2003| url = http://www.um.dk/Publikationer/UM/English/Denmark/kap6/6-1.asp| title =Denmark: History, Prehistory| publisher =Royal Danish Ministry of Foreign Affairs| accessdate =2006-05-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040905201110/http://www.um.dk/Publikationer/UM/English/Denmark/kap6/6-1.asp|archivedate=2004-09-05}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ಬ್ರಾಂಜ್ ಏಜ್]] (1,800–600 BC) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು [[ಸಮಾಧಿಯ ದಿಣ್ಣೆ]] ಗಳಿಂದ, ಇವು ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟವು ಅದರಲ್ಲಿ [[ಲರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೂರ್ಯರಥ]]ವೂ ಸೇರುತ್ತದೆ. [[ಪ್ರೀ-ರೋಮನ್ ಐರನ್ ಏಜ್]] (500 BC – [[AD]] 1) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಜನಾಂಗ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು,ಆದಾಗ್ಯೂ<ref name="foreign ministry"/> ಮೊದಲ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜನಾಂಗ ಬಂದಿದ್ದು ಪ್ರೀ-ರೋಮನ್ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿಕ್ ಐರನ್ ಏಜ್]]<ref>ಬಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪೌಸೆನ್ (ed.) (2002), p. 20.</ref> ನಡುವಣ [[ರೋಮನ್ ಐರನ್ ಏಜ್]] ([[AD]] 1–400) ಕಾಲದಲ್ಲಿ. [[ರೋಮನ್ ಪ್ರಾಂತಗಳು]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಮೂಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದೊಡನೆ ಸಂಬಂದ್ಧವಿರಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ [[ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳು]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಬಲವಾದ ಕೆಲ್ಟಿಕ್ (ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಪೂರ್ವಿಕ ಭಾಷೆ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವವು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು, ವಿಷೇಶವಾಗಿ [[ನೈರುತ್ಯ ಯುರೋಪಿನದು]]. [[Gundestrup cauldron]]ನ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. [[ಚಿತ್ರ:Solvogn.jpg|thumb|left| ಟ್ರಂಡ್‍ಹೋಮ್ ಸೂರ್ಯರಥದ ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಭಾಗ]] ಚರಿತ್ರೆಗಾರರು ನಂಬುವಂತೆ ಡೇನ್ಸನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳು ಅಂದರೆ ಪೂರ್ವದ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ದ್ವೀಪ]]ದವರು, [[ಜಿಲ್ಯಾಂಡಿ]]ನವರು ಮತ್ತು [[ಸ್ಕೇನ್‌]]ನವರು ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಜರ್ಮೇನಿಕ್‌]]ನ ಆರಂಭದ ಭಾಷಿಕರು ಬರುವ ಮೊದಲೇ [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಜೂಟ್‌ಗಳು]] ನೆಲೆಗೊಂಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ಬ್ರೈಥಾನಿಕ್]] ರಾಜ [[ವರ್ಟಿಜರ್ನ್]] ಆನಂತರ ಅವರನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌]]ಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ [[ಕೆಂಟ್‌]]ನ ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು, ಐಲೆ ಆಫ್ ವೈಟ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ಎಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೋ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದನು. [[ಆಂಗಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಸ್]] ಸೇರಿ ರೂಪಗೊಂಡ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ [[ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಸ್‌ರು]] ಈ ಜನಾಂಗವನ್ನು [[ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ]] ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಲೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ]]ಯಾಗಿ [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಇನ್ನುಳಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ [[ಡೇನ್ಸ್]] ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆತು ಹೋದರು ಮತ್ತು ಜೂಟ್ಸ್ ಜನಾಂಗ ಈ ವಲಸೆಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಯಕ್ತರಾದರು. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ದೇಶದ ನಿಖರವಾದ ಮೂಲ ಜನಾಂಗ ಕಾಲದ ಮಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋದರು. 551 ಚಾರಿತ್ರಿಕಾರರಾದ [[ಜೋರ್ಡೇನ್ಸ್]] ಅವರ "[[ದಿ ಆರಿಜಿನ್ ಆಂಡ್ ಡೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗೋಥ್ಸ್"]]ನ ''ಡ್ಯಾನಿ'' ಬಗೆಗಿನ ಸಣ್ಣ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು<ref>{{cite web| last = | first = | author = Jordanes| coauthors = translated by Charles C. Mierow| date = 1997-04-22| url = http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html#III| title = The Origin and Deeds of the Goths, chapter III| publisher = | accessdate = 2006-05-01| archive-date = 2006-04-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20060424044148/http://www.acs.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html#III| url-status = dead}}</ref> ಕೆಲವರು ನಂಬುವಂತೆ, ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜನರು]], ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಡೇನ್ಸ್]]'' <ref>ಬಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪೌಸೆನ್(ed.) (2002), p. 19.</ref> [[ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಿನ]] ಸಂತತಿಯೇ ಇರಬೇಕು. [[ಡೇನ್‌ವಿರ್ಕೆ]] ಕಾವಲು ಕಟ್ಟಡಗಳು 3ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಾಚೆ<ref name="danevirke">ಮೈಖೇಲ್‌ಸೆನ್(2002), pp. 122–23.</ref> ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಂಥವು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ನೇರವಾದ ಗಾತ್ರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಶ್ರಮವು 737 ಸಹಜ ಧರ್ಮದಂತೆ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜನ<ref name="danevirke"/> ಉದಯವಾಯಿತು. [[ಹೊಸ ರನಿಕ್ ಅಕ್ಷರ]]ಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಪಟ್ಟಣ [[ರೈಬ್]] AD 700ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. === ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗ === {{main|Viking Age}} [[ಚಿತ್ರ:Ladbyskibet.jpg|thumb|right|ಲದ್‌ಬಯ್ ನೌಕೆ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ನೌಕಾ ಸಮಾಧಿ.]] 8ರಿಂದ–11ರ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜನಾಂಗವನ್ನು [[ವೈಕಿಂಗ್]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೈಕಿಂಗ್ ಶೋಧಕರು, [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳ]] ಕಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಮೊದಲು [[ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]]ಅನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಯೂರಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] (ಬಹುಶ:[[ನ್ಯೂ‌ಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]])ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ತಮ್ಮ ನಿಪುಣತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಲ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಜಯಿಸಿದರು. ಇವರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಮೇಲುಗೈ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪಿ]]ನ ನದಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಉತ್ತರದ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಿಂದ ರಷಿಯನ್ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್]] ‍ವರೆಗೂ ಇವರ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟನ್, ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವೈಕಿಂಗ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಿದ್ದರು, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ದಂಡೆತ್ತಿ, ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಜಯಿಸಿದ್ದರು.(ಇವರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೇನ್‍ಲಾ]], [[ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಮಂಡಿ]]ಯ ಜಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ). 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್ನೆ]] ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಡೇನ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕಿಶ್ ಮೂಲಗಳವರೆಗೂ (ಉದಾ:[[ನಾಟ್ಕರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಗಾಲ್]]) ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಡೇನರ ಆರಂಭಿಕ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುರಾವೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ [[ಗುಡ್‍ಫ್ರೆಡ್]] ಇವತ್ತಿನ [[ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್]]ನಲ್ಲಿ 804ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಿತು; 808ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ರಾಜ [[ಗುಡ್‌ಫ್ರೆಡ್]] [[ಓಬೋಟ್ರೈಟ್‌]]ನ [[ವೆಂಡಿಕ್]] ಜನರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ [[ರೇರಿಕ್]]ನಗರವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು [[ಹೀಡ್‌ಬೈ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಅಪಹರಿಸಿ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು; 809ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಗಾಡ್‍ಫ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್ನೆಯ ಗುಪ್ತಚರದಳದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು, 810ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಗಾಡ್‍ಫ್ರೆಡ್ 200 ಹಡಗುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಫ್ರಿಶಿಯನ್]]ರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. [[ಹೀಡ್‌ಬೈ]] ಬಳಿಯ [[ಡೇನ್‌ವರ್ಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದ ಪುರಾತನ ಭಾಗಗಳು ಕೊನೆ ಪಕ್ಷ 755ರ ಬೇಸಿಗೆಯಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ಈ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸೈನ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಡಳಿತಗಾರನಿದ್ದ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರು ಫ್ರಾಂಕಿಶ್ ಮೂಲದ ರಾಜರೇ ಆಗಿರಬಹುದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 815 ADನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ದಿ ಪಯಸ್]] ಬಹುಶ: ಸಿಂಹಾಸನಾಕಾಂಕ್ಷಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಜುಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು, ಆ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ [[ಹರಾಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಕ್]]ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಗಾಡ್‍ಫ್ರೆಡ್‍ನ ಪುತ್ರರು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದರು. ಇವರು ಈ ಮೊದಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಗಾಡ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ನ ಮಕ್ಕಳೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಂತ ಅನ್ಸ್‌ಗಾರ್]] [[ಹೀಡ್‌ಬೈ]]ಗೆ ಪಯಣಿಸಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನೈಸೇಷನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]] ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Dannevirke.english.png|thumb|left|250px|ಡೇನ್‌ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಹೇರ್‌ವಜೆನ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] 965 ADನಲ್ಲಿ [[ಹಾರಾಲ್ಡ್ ಬ್ಲಾಟಾಂಡ್‌]]ನು ಡೇನ್ಸ್ ಜನರನೆಲ್ಲಾ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅವರನೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದನು, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು [[ಜೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ಮೇಲೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾರಾಲ್ಡ್‌ನ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆಧಿಪತ್ಯ ನಿಖರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿಷಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಡ್ಯಾನ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಗಡಿ ರೇಖೆಯಿಂದ- [[ಹೀಡ್‌ಬೈ]]ನ ವೈಕಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಣ, ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿ, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಐಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ [[ಸ್ಕೇನಿಯಾ]]ಅಂದರೆ ಇವತ್ತಿನ ಸ್ವೀಡನ್, ಪ್ರಾಯಶ:[[ಹಾಲ್ಲಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೆಕಿಂಜ್]] ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದು, ಹಾರಾಲ್ಡ್ ನಾರ್ವೆಯನ್ನೂ "ಗೆದ್ದಿರುವುದಾಗಿ" ಜೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡೇನರ [[ಸೇಂಟ್ ಬ್ರೈಸಸ್ ಡೇ ಮಾರಣಹೋಮ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಹಾರಾಲ್ಡನ ಮಗ [[ಸ್ವೇಯ್ನ್ ಫೋರ್ಕ್ ಬೀಯರ್ಡ್]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಮತ್ತು 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದು ಸ್ವೇಯ್ನಿನ ಮಗ [[ಕಾನ್ಯೂಟ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್]].<ref>[67] ^ ಸಿಬ್ಬಂದಿ. [http://www.britannica.com/eb/topic-516876/Saint-Brices-Day-massacre ಸೇಂಟ್ ಬ್ರೈಸಸ್ ಡೇ ಮಸಾಕ್ರ್], [[ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ]]. 6 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾನ್ಯೂಟ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ಇಬ್ಭಾಗವಾ‍ದವು. ಸ್ವೇಯ್ನ್ ಎಸ್ಟ್ರಿಡ್‌ಸೆನ್‌ನ ಮಗ [[ಕನೂಟ್ IV]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ 1085ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಆತನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಗದ್ದುಗೆ]]ಯನ್ನು ವಯಸ್ಸಾದ ವಿಲ್ಲಿಯಂ Iಎಂಬುವನಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೊಂದು ದಾಳಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದನು. 1086ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 1000 ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಹಡಗುಗಳುಳ್ಳ ನೌಕಾಬಲವನ್ನು, 60 ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ [[ಉದ್ದ ದೋಣಿ]]ಗಳನ್ನು ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ರಾಬರ್ಟ್ ತರುವ 600 ಹಡಗುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಾನ್ಯೂಟ್, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರೈತರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ಮೇಲೆ ದಶಾಂಶ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಸ [[ಹೆಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್]] (ಡ್ಯಾನಿಶ್:nefgjald) ಅನ್ನು ಹಾಕಿ ಆ ಹಣದಿಂದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತಪ್ರಚಾರಕರ ನಿವಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಜನ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಂಡಾಯವೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ನೌಕಾ ಪಡೆ ಸೇರಿದ್ದ ಸ್ಟ್ರೂಯೆರ್ ಬಳಿ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾನ್ಯೂಟ್ ವಾರಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬರೇ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡ. ಕಾನ್ಯೂಟ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನರನ್ನು ಕಂಡು ಅವರ ತಾಳ್ಮೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ. ಆನಂತರ ಸಭೆಯಿಂದ ಸಭೆಗೆ (ಡ್ಯಾನಿಶ್:ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಟಿಂ ಗ್) ಹೋಗಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡದ ನಾವಿಕ,ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕ ಯಾರೇ ಆದರೂ ಅವರನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ಈ ತೆರಿಗೆ ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈತರ ಪಾಲಿನ ಇಡೀ ವರ್ಷದ ಫಸಲಿನ ಹಣಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಬಂಡಾಯಕೋರರು ಹೆಚ್ಚಾದ ಸೈನ್ಯವು ಬೆಂಬತ್ತಿದಾಗ ಕಾನ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೌಸ್‍ಕಾರ್ಲ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನಗೈದರು. ಕಾನ್ಯೂಟ್ ಫ್ಯೂನೆನ್ ಬಳಿಯಿರುವ ಓಡೆನ್ಸ್ ಪಟ್ಟಣದ ಆಚೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಕೈಕಾಳಗವಾಗಿ ರಕ್ತಪಾತ ಹರಿದು ಬೆನಿಡಿಕ್ಟ್‌ನನ್ನು ಇರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಯೂಟ್‌ನನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಜಜ್ಜಿ, ಮುಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಈಟಿಯಿಂದ ಇರಿಯಲಾಯಿತು. 10 ಜುಲೈ 1086ರಂದು ಕಾನ್ಯೂಟ್ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು. ಬೆನಿಡಿಕ್ಟೀನ್ಸ್‌ರು ಅಲ್ಲೇ ಅವನನ್ನು ಹೂಳಿದರು. ರಾಣಿ ಎಡೀಲ್ ಕಾನ್ಯೂಟ್‌ನ ದೇಹವನ್ನು ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಬಂದಾಗ ಅವನು ಸತ್ತ ಆ ಚರ್ಚಿನ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿ, ಕಾನ್ಯೂಟನ ದೇಹ ಅಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂದು ಸಂಕೇತಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಸಂತ ಕಾನ್ಯೂಟನ ಮರಣದಿಂದಾಗಿ ಮಹಾನ್ ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಇನ್ನೆಂದೂ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ನರ ಬೃಹತ್ ನೌಕಾಬಲಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷದಂತೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಸೂರೆಮಾಡಲೆಂದು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. === ಮಧ್ಯಯುಗದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ === ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗದಿಂದ ಹಿಡಿದು 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅಧಿಪತ್ಯವು- [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಐಡರ್ ನದಿ]]ಯ ಉತ್ತರದ ಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]],[[ಫ್ಯೂನೆನ್]],[[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್]], [[ಸ್ಕೇಯ್ನ್]],[[ಹಾಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೆಕಿಂಜ್]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1200ರ ಅಂತ್ಯದಿಂದ [[ಐಡರ್ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಂಗಿಯ]]ನ್ ನದಿಗಳ ನಡುವಣ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಡ್ಯೂಶೀಸ್]] ಆಫ್ [[ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್]]ಮತ್ತು [[ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಎಂದು ಎರಡು ಪಾಳೆಯಪಟ್ಟಿನ ಆಡಳಿತಗಳಾಗಿ ಇಬ್ಭಾಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಬರೀ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನೊಳಗೊಂಡ(ಡ್ಯಾನಿಶ್ : ಜಾರ್ಲ್ಸ್), ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾದ, ಅರೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ರಾಜವಂಶದ ತೇಪೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ]] ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಉಚ್ಛವರ್ಗದ ಜನರ ಮೂಲಕ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುವ ರಾಜನನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯು ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನಿಶ್ಯಕ್ತ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕಾಲದವರೆಗೂ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ, ಬೃಹತ್ತಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಚರ್ಚುಗಳು), ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮೊನಾಸ್ಟಿಕ್ ಆರ್ಡರ್ಸ್(ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಕಟ್ಟಳೆ)]] ಕಂಡುಬಂತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಯಾದ ''[[ಜೆಸ್ಟಾ ಡ್ಯಾನೊರಮ್]]'' (ಡೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೇನ್ಸ್) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ದೊರೆ [[ವಾಲ್ಡೆಮರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ಸಾಕು ತಮ್ಮ [[ಲುಂಡ್‌]]ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಶಪ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಅಬ್ಸಾಲೋನ್]] [[ಹ್‌ವೈಡ್]] ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈಶಾನ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ [[ವೆಂಡ್]] ಜನಾಂಗದ ಜೊತೆ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಜೊತೆ ಯಶಸ್ವೀ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Roskilde Margrethe1 grave.jpg|thumb|ರಾಸ್ಕಿಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ್‌ರಿಥ್ Iಳ ಸಮಾಧಿ]] [[ವಾಲ್ಡೆಮರ್ II]] ಪದವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಗತಿಯ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಡ್ಯಾನಿಶ್ "ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರರಾಜ್ಯ"ದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಇದರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ 1221ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಪೂರ್ವದ [[ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ನಾರ್ವೆ]]ಯ ಉತ್ತರದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ "ಪ್ರಾದೇಶಿಕ" ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಗಮನೀಯವಾಗಿ 1241ರ [[ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಜುಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], ಇದು ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಾದ [[ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು]]; "ರಾಜನಾದವನು ಕಾನೂನಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ; "ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು" ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1241ರಲ್ಲಿ [[ವಾಲ್ಡೆಮರ್ II]] ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಮತ್ತು 1340ರಲ್ಲಿ [[ವಾಲ್ಡೆಮರ್ IV]]ನ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣದಿಂದ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ಉದಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕುಸಿಯತೊಡಗಿತು. [[ವಾಲ್ಡೆಮರ್ II]]ನ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಿಂದ ಜುಟ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಡಚೀಸ್/ಕೌಂಟೀಸ್‌ನ ಅರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ ಸಾಮಂತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. [[ವಾಲ್ಡೆಮರ್ IV]] ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗಳು [[ಮಾರ್ಗ್ರೆಥ್ I]]ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡಿತು. [[ಫಾಲ್ಕೋಪಿಂಗ್‌ನ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ಮಾರ್ಗ್ರೆಥ್ I ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮಗನಾದ [[ಎರ್ರಿಕ್‌ ಆಫ್ ಪೊಮೆರಾನಿಯಾ]]ಗೆ ಕಲ್ಮಾರ್‌ ಯುನಿಯನ್ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ([[ಕಲ್ಮಾರ್ ಯುನಿಯನ್]]), ಟ್ರಿನಿಟಿ ಭಾನುವಾರ 1397ರಂದು ಸಹಿಮಾಡಿದ ನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ನಾರ್ವೇ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡೆನ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದಳು. ಮುಂದಿನ 125ವರ್ಷಗಳ [[ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಚರಿತ್ರೆ]]ಯು ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಚಾರದಲ್ಲೇ, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಒಡೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಆಧೀನಕ್ಕೊಳಪಡುವ ಬಗ್ಗೆಯೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 17, 1523ರಂದು [[ಸ್ವೀಡಿಶ್ ರಾಜ]] [[ಗುಸ್ತಾವ್ ವಾಸಾ]] ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಂ ಅನ್ನು ಆಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಗೆ ಹರಿದಂತಾಯಿತು. 1814ರ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ವಿಯೆನ್ನಾ]]ದವರೆಗೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. 1520ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾಗೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಿಫಾರ್ಮೆಶನ್ ಬಂದಿತು. [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಟಾಸೆನ್]] ಎನ್ನುವ ಸಂತ ಜಾನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲರ್ಸ್ ಕ್ರಮದ ಸನ್ಯಾಸಿ 1525ರಂದು ಈಸ್ಟರ್ ಭಾನುವಾರದಂದು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಲುಥರ್ಸ್ ಮಾದರಿಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಬಹು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಘೋಶಿಸಿದ. ಅವನ ಈ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವು ಒಂದು ದಶಕ ಕಾಲದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಇದರಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಟೌಸನ್‌ನನ್ನು ಜುಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ವೈಬೋರ್ಗ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆತನನ್ನು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಇಡಲಾಯಿತು. ಬೀಗ ಜಡಿದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಟ್ಟರೂ ಟಾಸೆನ್ ಕಿಟಕಿಯೊಳಗಿಂದಲೇ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಡೇನರು ಮೊದಮೊದಲು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಟೌಸನ್‌ನ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಯ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಬಂದರು. ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಸೆನ್‌ನನ್ನು ಅವನ ನಿಷ್ಠ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್ ಅಬೀ ಚರ್ಚಿನ ಬೀಗ ಮುರಿದು ವೈಬೋರ್ಗರ್‌ಗಳು ದೈವವಾಣಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಕೇಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಷ್ಟು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಲುಥರ್‌ನ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಜನ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆಂದರೆ ವಿಬಾರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಷಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಚರ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಲುಥರ್‌ನ ಧರ್ಮೋಪದೇಶದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು ಆನಂತರ ಟೌಸನ್ಸ್ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಲುಥರ್‌ನ ಬೋಧನೆಯು ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಹರಡಲಾಯಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯೊಳಗೇ ಟಾಸೆನ್ ರಾಜ [[ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌ I]]ನ ಖಾಸಗಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟ. ರಾಜ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌ ಹಳತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆದರೆ ಈ ಸಮತೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನಲ್ಲದೆ ಮತ್ಯಾರೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. 1531ರಲ್ಲಿ [[ಅವರ್ ಲೇಡಿ]] ಚರ್ಚಿಗೆ ಜನಸಮೂಹವೊಂದು ದಾಳಿಯಿಟ್ಟು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು, ದೈವವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮರ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನೂ ಒಡೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡೆ ಬದಲಾವಣೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ಘಟಿಸಿದ್ದವು. ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂತೆ ಗ್ರಹಿಸಿದರು ಆದರೆ ಅವರ ಹೊಸ ಪ್ರಭಾವ ಬಹು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್ Iನ ಸಾವಿನಿಂದ ಇಬ್ಬರು ವಾರಸುದಾರರು ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಏರಲು ಹೊಡೆದಾಡಿದರು, ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಲುಬೆಕ್‌ನ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಉಚ್ಛವರ್ಗದವರಿಂದ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು, ಇದು [[ಕೌಂಟ್ಸ್ ಫ್ಯೂಡ್]] (ಡೇನಿಶ್ : ಗ್ರೆವೆನ್ಸ್ ಫೆಜ್ಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಲ್ಬೋರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌]]ನ ರೈತ ಸೇನೆಯ ಕಗ್ಗೊಲೆಯ ನಂತರ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು ಜೊತೆಗೆ ಲುಥೆರನ್-ಪರ ಪಕ್ಷವು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. [[1536ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಲುಥೆರನ್ ಆಯಿತು]]. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು. ಅಬೀಗಳು, ನನರಿಗಳು, ಮೊನಾಸ್ಟರಿಗಳು ಮತ್ತಿತ್ತರ ಚರ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಲೀನರು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದವರು, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆದಕುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಮತ್ತು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತೇವೆಂದು ಒಪ್ಪುವ ಬಿಷಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಚರ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಎಸ್ಟೇಟ್‍ಗಳನ್ನಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವು ಮೂಲ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ವೈಬೋರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರದ ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ‌, ಬದಲಾವಣೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಒಳಹೊಕ್ಕಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಉಳಿಯಿತು.<ref>[[ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ]], 1913, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ {{cquote|Though the Danish Reformation began at Viborg, certain Catholic usages were kept up in its cathedral longer than anywhere else in Denmark. The shrines of St. Kjeld and St. Willehad were removed to the choir of the cathedral in 1538, but Lutheran ministers continued to recite daily the Office of the Dead for the soul of King Eric Glipping (d 1286) from 1560 to 1630. The protestant Bishop Hans Wandal shortened and protestantised the service and entrusted its performance to the senior curate of the cathedral and twelve of the school boys. These all benefited by the endowment, and continued the service until 1684. Of the twelfth-century cathedral nothing remains but the crypt. The upper church built in 1876 contains splendid frescoes by Joachim Skovgaard begun in 1895 and a seven-branched candlestick from 1494. The abbey church of Grinderslev, the church of St Botolph, at Aalborg, and numerous village churches are memorials of the catholic past. At Karup there was a pilgrimage to Our Lady's Well. The chapter of the cathedral of St Mary and St Kjeld was secularised in 1440, after which it consisted of a dean, an archdeacon, a precentor, and twelve secular canons. There were also at Viborg the Benedictine nunnery of St Botolph, a Franciscan friary from 1235, and a Dominican friary from 1246, as well as the hospitals of St Michael and of the Holy Ghost. At Aalborg there were a Benedictine nunnery and a Franciscan friary. The Cistercian Abbey of Vidskild (Vitae Scola) founded in 1158, the Augustinian abbey at Grinderslev founded before 1176, and the Augustinian nunnery of Asmild were all situated in the diocese, as were also the Benedictine (?) nunnery of Sibber, and the hospitals at Tesdrup and Karup. In 1523, there were 236 churches in the Diocese of Viborg. Now (1912) the Camillians have a church and hospital at Aalborg, while Viborg is one of their out-stations.}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆ === 1611–13ರ [[ಕಲ್ಮಾರ್ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV]] ಸ್ವೀಡೆನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ, ಆದರೆ ಸ್ವೀಡೆನ್ ಅನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ತರುವ ಅವನ ಉದ್ದೇಶ ಈಡೇರದಂತಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸ್ವೀಡೆನ್‌ [[ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ]]ವಾಗಿ 1 ದಶಲಕ್ಷ [[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಯ [[ರಿಕ್ಸ್‌ಡೇಲರ್]]ಗಳನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು, ಈ ಹಣವನ್ನು ''[[ಆಲ್ವಸ್ಬಾರ್ಗ್ ರಾನ್ಸಮ್]]'' <ref>{{cite web|url=http://www.smb.nu/svenskakrig/1611.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011111014/http://smb.nu/svenskakrig/1611.asp|archivedate=2007-10-11 |title=Kalmarkriget 1611-1613 |accessdate=2007-05-04 |publisher=[[Svenskt Militärhistoriskt Bibliotek]]}} {{sv icon}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಈ ಹಣವನ್ನು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕ್‌ಸ್ಟಾಟ್]]([[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌]])ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು),[[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಯಾ]](ಮೂಲ [[ಒಸ್ಲೋ]] ನಗರವು ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾದಾಗ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು), [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್‌ಶಾನ್]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್‌ಸ್ತಾದ್]], ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್‌ಸ್ಯಾಂಡ್]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್-[[ಬೊರ್ಸೆನ್]], [[ರುಂಡೇಟಾರ್ನ್]], [[ನೈಬೊಡರ್]], [[ರಾಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್]], ಒಂದು [[ಬೆಳ್ಳಿಯ ಗಣಿ]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ತಾಮ್ರದ ಗಿರಣಿ]] ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಆತನೂ ಅಂತಹುದೇ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕಂಪನಿ]]ಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಲು ಹೊರಟರು, ಆದರೆ ಆ ಕಂಪನಿ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೋರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ]]ಯ [[ಟ್ರಾಂಕ್ವಿ‌ಬಾರ್]] ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಮುವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ]] ದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ [[ಲುಥೆರನ್]] [[ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳ]]ನಾಯಕನಾಗಬೇಕೆಂದು ಹೊರಟನಾದರೂ [[ಲುಟ್ಟರ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋತುಹೋದನು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಆಲ್‌ಬ್ರೆಖ್ಟ್ ವಾನ್ ವ್ಯಾಲೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್]]ನ ನೇತೃತ್ವದ ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಸೈನ್ಯ ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಿತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ನಿಭಾಯಿಸಿತು ಆದರೆ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ [[ಗುಸ್ತಾವಸ್ ಆಡೋಲ್ಫಸ್]]ನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯು ಸ್ವೀಡೆನ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲವು ವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಭಾವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. 1643ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಸೈನ್ಯವು [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ]]ವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1644ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೇನ್]]ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ 1645ರಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರಾಂಸ್‌ಬೆರೋ]] ಎಂಬ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್, [[ಗಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]]ದ ಕೊನೆ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿತು. 1657ರಲ್ಲಿ ರಾಜ [[ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್ III]] ಸ್ವೀಡನ್ ಮೇಲೆ [[ಯುದ್ಧ ಘೋಷಣೆ]] ಮಾಡಿ [[ಬ್ರೆಮೆನ್-ವೆರ್ಡನ್‌]]ನ ಮೇಲೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದನು. ಇದು ಪ್ರಚಂಡ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌‌ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ X ಗುಸ್ತಾವ್ ಆಫ್ ಸ್ವೀಡೆನ್]] [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಫನೆನ್]] ಎರಡನ್ನೂ ಮಣಿಸಿ [[ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಕೂಡ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡನು, ಅನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 1658ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಧಾನ [[ಪೀಸ್ ಆಫ್ ರಾಸ್ಕಿಲ್ಡೆ]] ನ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸ್ವೀಡೆನ್‌ಗೆ [[ಸ್ಕೆಯ್ನ್]], [[ಬ್ಲೆಕಿಂಗ್‌]], [[ಟ್ರಾಂಡಿಲ್ಯಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್‌]]ನ ದ್ವೀಪದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ನಾಶ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಎಂದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ X ಗುಸ್ತಾವ್ ವಿಷಾದಿಸಿದ ಮತ್ತು 1658ರಲ್ಲಿ [[ಕೊಪೆನ್‌ಹೇಗನ್]] ಮೇಲೆ ಎರಡು ವರ್ಷದಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಮುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದರೂ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲನಾದ. ತದನಂತರದ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಂಡೆಲ್ಯಾಗ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Grundlovgivende rigsforsamling - Constantin Hansen.jpg|thumb|left|Den Grundlovsgivende Rigsforsamling (ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ. ಈ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಡೇನಿಶ್ ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸಿತು), 1860–1864ರ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್‌ನ ಕಲಾಕೃತಿ]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಸ್ಕೇಯ್ನ್ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು 1675–79ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕ್ಯಾನಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]] ಮಾಡಿತು ಆದರೆ ಅದು ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಆನಂತರ 1700ರಿಂದ 21ರವರೆಗೂ ನಡೆದ [[ಗ್ರೇಟ್ ನಾರ್ಥರ್ನ್ ವಾರ್]] ನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, 1721 ಮತ್ತು 1773ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್-ಗೋಟೋರ್ಪ್]] ಮನೆತನಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್]]ಮತ್ತು [[ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್]]ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಮರಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಚನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪರವಾಗಿಯೂ ಇರದೆ ತಟಸ್ಥ ಧೋರಣೆ ತಳೆದು ಎರಡೂ ಕಡೆ ವ್ಯವಹಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. [[ನೆಪೊಲೀಯಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳು]] ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತಟಸ್ಠ ನಿಯಮವನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಲಾಭಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರ [[ರಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು [[ಕಿಂಗ್ಡಂ ಆಫ್ ಪ್ರಷಿಯಾ]]ಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಾಲಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಸೇರಿತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಜನರು ಇದನ್ನು ಸೇಡಿನ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ [[1801]] ಮತ್ತು [[1807]] ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಂತೂ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜಧಾನಿಯ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನೌಕಾಬಲ]]ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ''ಫ್ಲಾರಿಸ್ಸಂಟ್ ಯುಗ'' ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೊನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಇವುಗಳು ಡ್ಯಾನೋ-ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಗನ್‌ಬೋಟ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಯ ನಡುವಣ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 1813ರಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್-ನಾರ್ವೆ]] [[ದಿವಾಳಿ]]ಯಾಯಿತು. ನೆಪೋಲಿಯನ್ ನಂತರದ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ವೀಯೆನ್ನಾ]]ವು ಡ್ಯಾನೊ-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು 1814ರಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಕೀಯಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಇದು ಖಾತ್ರಿಯಾಯಿತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್-ನಾರ್ವೇ 1809ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಪುನ: ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ಅಲ್ಪ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಳೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು [[ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್ VI ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]ನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತ [[ಗುಸ್ತಾವ್ IV ಆಡೊಲ್ಫ್]]ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಡೆನ್‌ನ [[ಎಸ್ಟೇಟ್]]ಗಳು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ XIII]] ಅನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದರು. ನಾರ್ವೆಯು ಸ್ವೀಡನ್ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಿತು ಮತ್ತು ಇದು 1905ರವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, [[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು]]ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಾರ್ಡಿಕ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲದೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್[[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಇಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಟ್ರಾಂಕ್ವೀಬಾರ್]] ಅನ್ನು 1620 ರಿಂದ 1869ರವರೆಗೂ, [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್]]([[ಘಾನಾ]])ವನ್ನು 1658ರಿಂದ 1850ವರೆಗೂ ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]](ದಿ [[U.S. ವರ್ಜಿನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]) ಅನ್ನು 1671ರಿಂದ 1917ರವರೆಗೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. 1830ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನ ಪುರೋಗಾಮಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಆವೇಗ ದೊರಕಿತು. ಯುರೋಪಿನ [[1848ನ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳ ತರುವಾಯ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಜೂನ್ 5, 1849ರಂದು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ವುಳ್ಳ ದೇಶವಾಯಿತು. 1864ರಲ್ಲಿ [[ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಯುದ್ಧ]](ಡ್ಯಾನಿಶ್: ''ಸ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್'' )ದ ನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, [[ಶೆಸ್‌ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಅನ್ನು [[ಪ್ರಷಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸೋಲಿನಿಂದ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಈ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಟಸ್ಥ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು, ಹಾಗೂ [[ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲೂ ಅದನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿತು. === 20 ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Signing of the Maastricht Treaty.jpg|thumb|upright| ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1993ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟ್‌ರಿಶ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ.]] [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸೋಲಿನ ತರುವಾಯ [[ವರ್ಸೇಲ್ಸ್ ಶಕ್ತಿ]]ಗಳು ಆಗಿನ-ಜರ್ಮನ್ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್-ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಜರ್ಮನ್‌ನ [[ಏಕೀಕರಣವಾದ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ಪಟ್ಟ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್‌ನ ಮರಳಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಎರಡು ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು 10 ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು 14 ಮಾರ್ಚ್‌ರಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 10 ಜುಲೈ 1920ರಂದು ಒಕ್ಕೂಟದ ಪುನರ್ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ದಾಖಲೆಗೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಸಹಿಯ (6 July) ನಂತರ ರಾಜ[[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ X]] ಹಳೆಯ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತ ನಡೆದನು ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ಉತ್ತರ ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್]](ಸಾಂಡರ್‌ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್) ಅನ್ನು ಪುನ: ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಖಾಂತರ 163,600 ಒಕ್ಕಲು ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು 3,984&nbsp;km² ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷ 15 ಜೂನ್‌ನಂದು ವಾಲ್ಡೆಮಾರ್ಸ್‌ಡಾಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಮಿಲನ ದಿನಾಚರಣೆ(ಗೆನ್‌ಫಾರೆನಿಂಗ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಗ್)ಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಪರೇಷನ್ ವೆಸರುಬಂಗ್]] ಎಂಬ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 1940ರಂದು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮಾಡಿದ [[ದಾಳಿ]]ಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಆನಂತರ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ ಶರಣಾಯಿತು. ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಡುವೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ 1943ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಆನಂತರ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ [[ಅದರ ನೌಕಾ ಪಡೆ]] ತನ್ನ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನ ಯಹೂದಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಬಗ್ಗೆ ತೀರಾ ಸಹಾಯಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತಾಳಿತು, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸೈನ್ಯವು [[ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಸ್ವೀಡೆನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜರ್ಮನರು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಯಹೂದಿ ಜನರನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಅನೇಕ "ಒಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ"ಗಳು ಅಥವಾ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನೇತೃತ್ವವಹಿಸಿತು. 1948ನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ [[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಕೂಡ [[ಹೋಮ್ ರೂಲ್]] ಅಂದರೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[NATO]]ಗಳ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1973ರಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜೊತೆಗೂಡಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ]](ಈಗ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]])ಗೆ ಸೇರಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆದು [[ಮಾಸ್ಟ್ರಿಷ್ಟ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಮೂಲಕ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾದುವು. 1979ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಣಯ]]ವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಗ್ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] 1986ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು]] 1973ರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]]ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಈಗ ಅವೆರಡೂ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಲ್ಲ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ದೇಶವಾದರೂ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ UN ಮತ್ತು NATO ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸೈಪ್ರಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬೋಸ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ [[ಕೊರಿಯಾ]], [[ಕ್ರೊವೇಶಿಯಾ]], [[ಕೊಸೊವೊ]], [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]], [[ಇರಾಕ್]], [[ಆಫ್ಗಾನಿಸ್ಥಾನ್]], ಮತ್ತು [[ಸೋಮಾಲಿಯಾ]]ಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಿದೆ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == {{main|Geography of Denmark}} [[ಚಿತ್ರ:Da-map.png|right|thumb|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‍ನ ನಕ್ಷೆ]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ 68 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತುಳಿದ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು 7,314 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ‍ದೆ. ಅದು 43,094 ಚದರ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ಸ್‌ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. 2000ದಿಂದೀಚೆಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ವೀಡೆನ್‌‌ಗೂ ಮಧ್ಯೆ [[ಒರೆಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ]]ಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಉತ್ತರದ ತುತ್ತತುದಿಯ ಬಿಂದುವು 57° 45' 7"ನ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ಸ್ಕೇಗನ್ಸ್]]ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ(ಸ್ಕಾನ ಉತ್ತರದ ಬೀಚ್). ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯನ್ನು [[ಗೆಡ್ಸರ್]]ತುದಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ([[ಫಾಲ್ಸ್‌ಟರ್‌]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ), 8° 4' 22"ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ತುತ್ತ ತುದಿ [[ಬ್ಲಾವಾಂಡ್‌ಶಕ್]] ಮತ್ತು 15° 11' 55" ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ತೀರದ ತುದಿಯನ್ನು [[ಆಸ್ಟೇರ್ಸ್ಕರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್‌]]ನಿಂದ 18 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಇರುವ [[ಎರ್ಥೋಲ್ಮೀನ್]] ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಪೂರ್ವಕ್ಕೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೂ{{convert|452|km|mi|0}} ಅಂತರವಿದ್ದು ಉತ್ತರಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೂ {{convert|368|km|mi|0}} ಅಂತರವಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ''ಜಿಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್'' ನ [[ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ]]ಗಳು ಮತ್ತು 443 ಹೆಸರುಳ್ಳ ದ್ವೀಪಗಳು (ಒಟ್ಟು 1419 ದ್ವೀಪಗಳು 100 m²ಗೂ ಮೇಲಿರುವುದು (2005)).<ref>{{cite web |url=http://www2.kms.dk/C1256AED004EA666/(AllDocsByDocId)/1D7EE8822587E667C1256AEF0030ABF6?open&page=strste&omr=KORT_DK_I_TAL |title=Landet i tal&nbsp; — Største øer |accessdate=2007-07-14 |date=2003-09-23 |publisher=[[National Survey and Cadastre of Denmark]] }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ 72ರಲ್ಲಿ ಜನವಸತಿಗಳಿವೆ(2008),<ref>ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್‌ಬಾಂಕೆನ್.dk/bef4</ref> ಅದರಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ದದು [[ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]](''ಸ್‌ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್'' ) ಮತ್ತು [[ಫ್ಯೂನೆನ್]](''ಫಿನ್'' ). ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್]] ದ್ವೀಪವಿದೆ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ದ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸೇತುವೆಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ : ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್]] ಅನ್ನು [[ಓರೆಸಂಡ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್]], ಫ್ಯುನೆನ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ನಡುವೆ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಸೇತುವೆ]], ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯೂನೆನ್ ನಡುವೆ [[ಲಿಟ್ಟಲ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ. [[ಫೆರ್ರೀಸ್]] ಅಥವಾ [[ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನ]]ಗಳು ಚಿಕ್ಕ-ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]](ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್), [[ಆರ್ಹಸ್]], [[ಆಲ್ಬೊರ್ಗ್]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಬ್‌ಜರ್ಗ್]] (ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು [[ಓಡೆನ್]] (ಫ್ಯೂನೆನ್‌ನಲ್ಲಿ). [[ಚಿತ್ರ:karleboL.jpg|thumb|left| ಉತ್ತರ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕಾರ್ಲೆಬೋನ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಂಡ್‌ಮಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮನೆಗಳು.]] ಈ ದೇಶ ಎತ್ತರಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ; [[ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟ]]ಕ್ಕಿಂತ {{convert|31|m|ft|0}} [[ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ]]ವಿದೆ ಮತ್ತು ತುತ್ತ ತುದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಿಂದುವು [[ಮೊಲ್ಲೆಹೋಜ್]] ಆಗಿದೆ{{convert|170.86|m|ft|2}}. ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಹಸ್‌ನ ನೈಖುತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಬೆಟ್ಟಗಳೆಂದರೆ [[ವೈಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೋವ್ಹೋಜ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಜರ್ ಬವ್ನೇಹೊಜ್ನಲ್ಲಿ.|ವೈಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೋವ್ಹೋಜ್ {{convert|170.77|m|ft|2}}ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಎಜರ್ ಬವ್ನೇಹೊಜ್]]{{convert|170.35|m|ft|2}}ನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite journal|title=Danmarks nye top|journal=Aktuel Naturvidenskab | date= | first=Jørgen | last=Dahlgaard | coauthors=|volume=2005|issue=1|page=2|id= |url = http://www.aktuelnat.au.dk/pdf05_1/an1top.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080307040437/http://www.aktuelnat.au.dk/pdf05_1/an1top.pdf |archivedate = 2008-03-07|format=PDF|accessdate=2007-02-03}}</ref>]] ಒಳಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ:(ಪೂರ್ವದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್) {{convert|210|km2|sqmi|0|abbr=on}}; (ಪಶ್ಚಿಮದ D.) {{convert|490|km2|sqmi|0|abbr=on}}. [[ಚಿತ್ರ:Yding skovhøj burial mound.JPG|thumb|upright| ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲೊಂದು, ಅರಣ್ಯದ ಸಮಾಧಿಪ್ರದೇಶವಾದ Yding Skovhøj]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 443 ಹೆಸರುಳ್ಳ ದ್ವೀಪಗಳು ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಕರಾವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ,{{convert|7314|km|mi|0|abbr=on}}.<ref name="Nature&Environment">{{cite web|url=http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070403235436/http://denmark.dk/portal/page?_pageid=374,520337&_dad=portal&_schema=PORTAL|archivedate=2007-04-03 |title=Nature & Environment |accessdate=2007-02-03 |work=Denmark.dk }}</ref> ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಂಥದ್ದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ವೃತ್ತವನ್ನು ರಚಿಸಿದರೆ ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆಯು {{convert|742|km|mi|0|abbr=on}} ಮಾತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಅನ್ಯೋನತೆ ಹೇಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಭೂ‍ಪ್ರದೇಶವೂ ತೀರದಿಂದ {{convert|52|km|mi|0|abbr=on}}ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಿಲ್ಲ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಕಡಲ ಕೊರೆತದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಭೌತದ್ರವ್ಯವು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಕೊರೆತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಾನವ [[ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೀಕ್ಲೇಮೇಷನ್]] ನಂಥ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಜುಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಅಂದಾಜು{{convert|1|and|2|m|ft|2|abbr=on}} ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ರೇಖೆಯು {{convert|10|km|mi|1|abbr=on}} ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೂ ಮುಂದಕ್ಕೂ ಓಡಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ನ್ಯಾಷನಲ್ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿನ್, (1990)</ref>. [[ಸಸ್ಯಭೌಗೋಳಿಕ]]ವಾಗಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌(ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ದಿ ಫರೋಯಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) [[ಬೋರೀಯಲ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ]]ಗೆ ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ [[ಸರ್ಕಂಬೋರೀಯಲ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಮಂಡಲಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[WWF]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎರಡು [[ಜೀವಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳಾಗಿ ಪುನರ್ ವಿಭಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: ಅವು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಾಡುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಾಡುಗಳು]]. ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳ ಬೋರಿಯಲ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು]] ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ಕಲಾಲ್ಲಿಟ್ ನುನ್ನಾಟ್ ಹೈ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ತಂಡ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಲಾಲ್ಲಿಟ್ ನುನ್ನಾಟ್ ಲೋ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ತಂಡ್ರಾ]] ಎಂಬ ಜೀವಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:A Danish Perspective.jpg|left|thumb|ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಹವಾಮಾನವು [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತೀರಾ ಚಳಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, 0.0&nbsp;°C ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ತಾಪವು ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು 15.7&nbsp;°C<ref name="Denmark climate">{{cite web | url=http://www.dmi.dk/dmi/index/danmark/oversigter/klimanormaler.htm | title=Climate Normals for Denmark | accessdate=2008-10-28 | work=[[Danish Meteorological Institute]] | archive-date=2007-04-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070404170542/http://www.dmi.dk/dmi/index/danmark/oversigter/klimanormaler.htm | url-status=dead }} ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು, ಲೇಬಲ್ಡ್ ಇನ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್: ಫರ್ಸ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಇಸ್ ದಿ ವ್ಹೋಲ್ ಕಂಟ್ರ‍ಿ; ನೆಡ್‌ಬೋರ್=ಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಷನ್, ನೆಡ್‌ಬೋರ್ಡೇಜ್=ಪ್ರೆಸಿಪಿಟೇಷನ್ ಡೇಸ್ (>1 mm), (ಡ್ಯಾಗ್/ಮಿಡಲ್/ನ್ಯಾಟ್)ಟೆಂಪ್.=(ಡೇ ಟೈಮ್/ಸರಾಸರಿ/ನೈಟ್‌ಟೈಮ್) ಟೆಂಪರೇಚರ್, ಸೋಲ್ಕಿನ್ಸ್‌ಟೈಮರ್=ಹೌರ್ಸ್ ಆಫ್ ಸನ್‌ಶೈನ್.</ref> ನ ಸರಾಸರಿ ಇದ್ದು ಬೇಸಿಗೆಗಳು ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತವೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 121 ದಿನಗಳು ಆವಿ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಇಳಿಯುವುದು ಇರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 712&nbsp;mm ನಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ : ಶರತ್ಕಾಲವು ಒದ್ದೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲವು ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Denmark climate"/> [[ಚಿತ್ರ:Skagen aka the skaw northmost point of denmark 6th may 2006.jpg|thumb|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ಬಿಂದು, ಸ್ಕೇಗೆನ್ ಬಳಿಯ ಗ್ರೆನೆನ್]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ ಉತ್ತರದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ [[ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು]] ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು ಬಹುವಾಗಿ ಏರುಪೇರಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಸೂರ್ಯನು 9:00 a.m. ಗೆ ಉದಯವಾಗಿ 4:30 p.m ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಸ್ತಮಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಗಲು ಬಹು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು ಬೆಳಿಗೆ 4:00 a.m.ಗೆ ಉದಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ 10 p.m.ಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ.<ref name="sunrise sunset">{{cite web| last=| first =| authorlink =|coauthors =| year =| url =http://www.gaisma.com/en/location/kobenhavn.html| title =Copenhagen, Denmark&nbsp; — Sunrise, sunset, dawn and dusk times for the whole year| work =Gaisma| pages =| publisher =| dateformat =mdy | accessdate =May 2, 2006}}</ref> ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ದೀರ್ಘದ ಹಗಲಿನ ದಿನಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬದಂತೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವುದು. [[ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಹಗಲು]] ಸುಮಾರು [[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ (ಡ್ಯಾನಿಶ್:''ಜೂಲ್'' ) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ 24 ಡಿಸೆಂಬರ್ [[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಈವ್]]ನಂದು ಆಚರಿಸ್ಪಡುತ್ತದೆ. ''ಜೋಲ್'' ಎನ್ನುವ ಬಹುವಚನ ಪದವು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ವರ್ಗದ ನಾರ್ವೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಪೂರ್ವ ಸಮಾಜವು ನಾನಾ ವಿಧದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಕಾಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟೋರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ಕೆ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿ(2004), CD-ROM ಎಡಿಷನ್,ಎಂಟ್ರಿ ''ಜುಲೈ''.</ref> ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ನಾರ್ಸ್ ಪದದ ಬಳಕೆಯೂ ಬದಲಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸತೊಡಗಿತು. ಕ್ಯಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನವರು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ''ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ಮೆಸ್ಸೆ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅತೀ ದೀರ್ಘ ಹಗಲನ್ನು [[ಮಿಡ್‌ಸಮರ್ ಡೇ]] ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಸಂಕ್ತಾನ್‌ಸಾಫ್ಟೆನ್{/1({1}ಸಂತ ಜಾನ್‌ರ ಸಂಜೆ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಟೋರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ಕೆ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿ (2004), ಸಿಡಿ-ರಾಮ್ ಎಡಿಷನ್, ಪ್ರವೇಶ್ ''ಸಂಕ್ತಾನ್‌ಸಾಫ್ಟನ್''</ref>'' ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಮಿಡ್‌ಸಮರ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು.<ref>ಸ್ಟೋರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ಕೆ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿ (2004), ಸಿಡಿ-ರಾಮ್ ಎಡಿಷನ್, ಪ್ರವೇಶ್ ''ಮಾಜ್ಸ್‌ಕಿಕ್ಕೆ''.</ref> == '''ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು''' == ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನೇಕ [[ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು]] ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ : * ವಾಹನಗಳ ಮತ್ತು [[ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್]]ಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ]] * ನಾರ್ಥ್ ಸೀಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಮಾಲಿನ್ಯ * ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಜಿತಗಳಿಂದ ಕುಡಿವ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುವುದು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ [[ಪರಿಸರ ಸವೆತ]] ಮತ್ತು [[ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶ]]ಗಳನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ [[ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟೀಯ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದೆ. (ನೋಡಿ [[ಪರಿಸರ]]) == ಪರಿಸರ == ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರು ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ 10ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Kahn |first=Matthew E. |url=http://www.rd.com/your-america-inspiring-people-and-stories/best-places-to-live-green/article45734.html |title=Living Green: Full Country and City Rankings: Countries Overall &#124; Your America &#124; Reader's Digest |publisher=Rd.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521183241/http://www.rd.com/your-america-inspiring-people-and-stories/best-places-to-live-green/article45734.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಪ್ರಗತಿಪರ ನಿಲುವನ್ನು ತಳೆದಿದೆ; 1971ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಪರಿಸರ ಖಾತೆಗೇ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು 1973ರಲ್ಲಿ [[ಪರಿಸರ ನಿಯಮ]]ಗಳನ್ನ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶವೆನಿಸಿತು. ಪರಿಸರ ಹಾಳುಗೆಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ: ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ; [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ-ಕ್ಯೋಟೋ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್]]; [[ಎನ್‌ಡೇಂಜರ್ಡ್ ಸ್ಪೆಸೀಸ್ ಆಕ್ಟ್]] <ref name="factbook">{{cite web| last =| first =| authorlink =| coauthors =| date =2008-01-23| url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/da.html| title =Denmark| work =The World Factbook| pages =| publisher =CIA| accessdate =2007-02-03| archive-date =2015-09-18| archive-url =https://web.archive.org/web/20150918223138/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/da.html| url-status =dead}}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]] ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ [[ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ]] ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.grist.org/article/cities3/|title=15 green cities|publisher=grist|accessdate=2009-01-05}}</ref> ಒಂದು ನಗರದ ಯಶಸ್ಸು, ಬಲವಾದ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಮಿಳಿತದ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು, 2006ರಲ್ಲಿ ಕೊಪೆನ್‌ಹಾಗೆನ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯು ''ಯುರೋಪಿಯನ್ ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್'' ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dhigroup.com/News/NewsArchive/2006/CopenhagenReceivesEuropeanEnvironmentalAward.aspx|title=Copenhagen Receives European Environmental Award|publisher=grist|accessdate=2009-01-05|archive-date=2010-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100207001113/http://www.dhigroup.com/News/NewsArchive/2006/CopenhagenReceivesEuropeanEnvironmentalAward.aspx|url-status=dead}}</ref> ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗಾಗಿ [[ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಾದ [[ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್]] ಗಳು ಕೂಡ ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮುಂದಾಳುಗಳಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವದ ಹತ್ತು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೋಲಾರ್ ಹೀಟಿಂಗ್]] ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್(CSHP)ಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ವೊಂದೇ ಐದು ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಾಸ್ತವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ದ CSHPಯು ಮಾರ್ಸ್ಟ್‌ಲ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯ ವಾಸಿಸುವ [[ಏರೋ]] ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ [[ಬ್ರೈಟ್ ಗ್ರೀನ್]] [[ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ನಗರವೇ ಮುಂಚೋಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದು. ಕ್ಲೀನ್‌ಟೆಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ [[ಕ್ಲೀನ್‌ಟೆಕ್]] ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದದ್ದು ಕೊಪೆನ್‌ಹಾಗೆನ್ ಎಂದು [[ಕ್ಲೀನ್ ಎಡ್ಜ್]]ನಲ್ಲಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 700 ಕ್ಲೀನ್‌ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಈ ನಗರವೇ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 46 ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಗುಚ್ಛವು 60,000ಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ ನೌಕರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜಧಾನಿಯ ಅತೀ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ಲೀನ್‌ಟೆಕ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]], [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]],<ref>{{cite web | title = The win-win ways of Cleantech business | publisher = CBS Observer | date = March 26, 2009 | url = http://cbsobserver.dk/win-win-ways-cleantech-business | accessdate = 2009-07-24 | archive-date = 2012-10-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121022230747/http://cbsobserver.dk/win-win-ways-cleantech-business | url-status = dead }}</ref> [[ರೈಸೋ DTU ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಎನರ್ಜಿ]], ಮತ್ತು ಈಗ ರೈಸೋ ಭಾಗವಾಗಿರುವ [[ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]. ಮುಂದುವರೆದು, ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದವರು [[2009 ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮೆಟ್ ಚೇಂಜ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್]] ಎಂಬ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು[[Climate Change: Global Risks, Challenges and Decisions]] ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯ ಈಗ ಇದೆ ಎಂದು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ ಸಮೂಹ]]ವು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತು. IPCCಯ ಚೇರ್ಮನ್ [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಪಚೌರಿ]], [[ಸ್ಟರ್ನ್ ರೆಪೋರ್ಟ್]]ನ ಲೇಖಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಸ್ಟರ್ನ್]], ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಕಾಮೆನ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತರೆಲ್ಲರೂ, ಕ್ಲೀನ್‌ಟೆಕ್ ಅನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು [[ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಸ್ಥಿರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು [[ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಸಾಧಿಸಿದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದು ಮಹತ್ವ ಕೊಟ್ಟು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. === ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ GDP/ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ === 1990ದಿಂದೀಚೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಏರಿಳಿತಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www02.wolframalpha.com/input/?i=denmark+green+house+gas+emission+per+denmark+gdp |title=Denmark - Wolfram Alpha |publisher=2.wolframalpha.com |date= |accessdate=2009-08-20 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜರ್ಮನಿ<ref>{{cite web |url=http://www02.wolframalpha.com/input/?i=Germany+green+house+gas+emission+per+Germany+gdp |title=Germany - Wolfram Alpha |publisher=2.wolframalpha.com |date= |accessdate=2009-08-20 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯಂಥ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದರೂ, ಆದರೆ ಇತರ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ದೇಶಗಳಾದ ನಾರ್ವೆ<ref>{{cite web |url=http://www03.wolframalpha.com/input/?i=norway+green+house+gas+emission+per+norway+GDP |title=Norway - Wolfram Alpha |publisher=3.wolframalpha.com |date= |accessdate=2009-08-20 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌<ref>{{cite web |url=http://www03.wolframalpha.com/input/?i=Sweden+green+house+gas+emission+per+Sweden+GDP |title=Sweden - Wolfram Alpha |publisher=3.wolframalpha.com |date= |accessdate=2009-07-08 }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗಿಂತ ಅದು ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ. == ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == [[ಚಿತ್ರ:Dronning_Margerethe_5_sep_2004.jpg|thumb|upright|ರಾಣಿ ಮಾರ್ಗ್‌ರೀಥ್ II]] {{main|Politics of Denmark}} ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]. [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುವಂತೆ ರಾಜ ಸಾರ್ವಭೌಮ. ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಯಾರ ಅನುತಿಯೂ ಅವನು ಪಡೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೂ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ, ಅವನು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ. ರಾಜ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಜಾ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಪಕ್ಷಗಳ ಮುಖಂಡರೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಮಸೂದೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳು [[ರಾಯಲ್ ಅಸೆಂಟ್]] ಮೂಲಕ ಊರ್ಜಿತಗೊಳಸುವ ಮುನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದ [[ಖಾಸಗಿ ಮಂಡಳಿ]]''[[ಸ್ಟಾಟ್ಸ್ರಾಡೆಟ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಖಾಸಗಿ ಮಂಡಳಿಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧ್ಯುಕ್ತಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜನಿಗೆ [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು ''ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ'' ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆ ಅಧಿಕಾರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ [[ಆಚರಣೆಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದು]]. ಈ ಸಾರ್ವಭೌತ್ವವು ರಾಜಕೀಯೇತರವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಾರದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಜವಂಶದವರು ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿದ್ದರೂ ಸಹ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Denmark Dependencies.PNG|thumb|left|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಅವಲಂಬಿಗಳು]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರವು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ([[ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]])ನ ಬಳಿಯಿದ್ದರೂ, ಶಾಸನಾಧಿಕಾರವು ಕಾರ್ಯಾಂಗ(ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ) ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನೊಡನೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗಾಧಿಕಾರವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಬಳಿಯಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜನ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದು [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಇಲಾಖಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಂತ್ರಿ]]ಗಳು. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ [[ಸರಕಾರ]]ವಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಮಂತ್ರಿಗಳು,[[ಫೋಕೆಟ್ಟಿಂಗ್‌]]ಎಟ್ (ದಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್) ಮತ್ತು [[ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಬಾಡಿ]]ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರು, ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಇವರನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಇವರು ಶಾಸನ ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿದ್ದವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ). ''[[ಫೋಕೆಟ್ಟಿಂಗ್]]'' ಎನ್ನುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸಕಾಂಗ. [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]] ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕಾರಗಳಿವೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರವೇಶವಾದ ಮೇಲೆ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]]ದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇದೇ ತತ್ವವು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದ ಅನುಪಾತದಂತೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 175 ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪ]]ಗಳಿಂದ ತಲಾ ಇಬ್ಬರಿರುತ್ತಾರೆ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯಬೇಕು ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅವಧಿ ಮುಗಿವ ಮುನ್ನವೇ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಿ ಎಂದು ಕೇಳಲು ಅಧಿಕಾರ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಅವಿಶ್ವಾಸ ಮತನಿರ್ಣಯ]]ದ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ ಒಂದು ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಇಡೀ ಸರಕಾರದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಿಸಬಹುದು. [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೈತ್ರಿಗಳು ಇರುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧನಂತರ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಲ್ಪ ಬಹುಮತ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿರುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.berlingske.dk/article/20070617/dineord/106171178/|title=Radikale ved historisk skillevej|publisher=[[Berlingske Tidende]]|date=2007-06-17|accessdate=2007-08-17}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lars Løkke Rasmussen foran Amalienborg 7 april 2009.JPG|thumb|upright|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ: ಲಾರ್ಸ್ ಲೊಕ್ಕ್ ರಾಸ್ಮಸ್ಸೆನ್]] [[ಸೆಂಟರ್-ರೈಟ್]] ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ [[ವೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೇ]] ಪಕ್ಷದ [[ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್]] ನವೆಂಬರ್ 2001ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರವರೆಗೂ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು ವೆನ್‌ಸ್ತ್ರೇ ಮತ್ತು [[ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ]] ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ]] (ಡ್ಯಾನ್ಸ್ಕ್ ಫೋಲ್ಕೆಪಾರ್ಟಿ) ಇಂದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. ಈ ಮೂರೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ [[2001ರ ಚುನಾವಣೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು [[2005ರ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಅದನ್ನೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡವು. 13ನೇ ನವೆಂಬರ್‌ನಂದು ಪೂರ್ವಭಾವೀ [[ಚುನಾವಣೆ]] ನಡೆಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಘೋಶಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ ಬಲಿಷ್ಟವಾಯಿತು,ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್‌ರ ವೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೇ ಪಕ್ಷವು 6 ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು ಮತ್ತು ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷವು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೊದಲು ಎಷ್ಟು ಸೀಟಿತ್ತೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶದಿಂದ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್‌ರು ಮೂರನೇ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 2008 ಮುಗಿಯುತ್ತಿದಂತೆಯೇ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್‌ರು [[NATO]]ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಶಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗಾಳಿ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2009ರಂದು NATO ಸಮಾವೇಶ [[ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ NATOದೊಳಗಡೆಯಿಂದಲೇ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಜಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್‌ [[ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಜನರಲ್ ಆಫ್ NATO]]ಆಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2009ರಂದು ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೋಗ್ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೆನ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಚಿವ]]ರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ವೆನ್‌ಸ್ಟ್ರೇಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಾರ್ಸ್ ಲೊಕ್ಕೆ ರಾಸ್ ಮುಸ್ಸೆನ್]] ನೂತನ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. === ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳು === [[ಬೇರೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಂತೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಸಹಾ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಹೋಸ್ಟ್‌ನೇಮ್‌ಗಳ [[ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್ಸ್‌ನವರು [[DNS]] ಮನವಿಗಳನ್ನು [[ಸೆನ್ಸಾರ್]]ಮಾಡಲಿಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೆಲವು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದಾಗ ಆ ಸೈಟ್‌ಗಳು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>ಡಾನ್ಮಾರ್ಕ್ ಬಿಸ್ಕೈಲೈಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸೆನ್ಸರ್ ಪಾ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ಟೇಟ್, 180 ಗ್ರೇಡರ್, 31ನೇ ಮೇ, 2009 [http://www.180grader.dk/nyheder/Danmark_beskyldes_for_censur_p_internettet.php ]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.berlingske.dk/article/20090530/danmark/705300089/ |title=Danmark anklages for censur, Berlingske, may 30, 2009 |publisher=Berlingske.dk |date=2009-07-08 |accessdate=2009-08-20}}</ref> == ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು == {{main|Regions of Denmark|Municipalities of Denmark}} :''2006ರವರೆಗೂ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]]. '' ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಐದು [[ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ,({{lang-da|regioner}}ಬಿಡಿ: ''ಪ್ರದೇಶ'' ) ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 98 [[ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು]]. 2007ರ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ 1ನೇ ಜನವರಿ 2007ರಂದು ದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹದಿಮೂರು [[ಕೌಂಟೀಸ್]](''[[ಆಮ್ಟೆರ್]]'' )ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ-ಪುಟ್ಟ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳನ್ನು(''[[ಕೌಮುನರ್]]'' ) ದೊಡ್ಡವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಹೀಗಾಗಿ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 270ರಿಂದ 98ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು. ಕೌಂಟೀಸ್‌ನಂತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 8% (''ಸಂಢೇಡ್ಸ್‌ಬಿಡ್ರಾಗ್'' ) ಭರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯ ನಿಧಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ 2005ರ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ 41 ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಹೊಸ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 20,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರತು ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಎರ್ಥೋಲ್‌ಮೀನ್]] [[ಆರ್ಚಿಪೆಲಾಗೋ]]ನ (96 ನಿವಾಸಿಗಳು (2008)) ಇತ್ತ ಕಡೆ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯವರೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಸೇರಿದವರಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವರು [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ|ರಕ್ಷಣಾ<ref>{{cite news | first=Jonas | last=Michael Kjær | title=Christiansø betaler ikke sundhedsbidrag | date=2006-11-15 | url=http://www.dr.dk/Regioner/Bornholm/Nyheder/Christiansoe/2006/11/15160130.htm | work=dr.dk | accessdate=2007-08-12 | archive-date=2007-10-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071011075640/http://dr.dk/Regioner/Bornholm/Nyheder/Christiansoe/2006/11/15160130.htm | url-status=dead }}{{da icon}}</ref> ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದವರು. [[ರಿಗ್ಸ್‌ಫಾಲ್ಲೆಸ್ಕಾಬೆಟ್]]ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಸಹಾ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಆಧಿಪತ್ಯದ ಭಾಗಗಳೇ, ಆದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ವಹಾಣೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable" |- style="background:#ececec" ! ದೇಶ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! ಪ್ರದೇಶ<br />(km²) ! ಸಾಂದ್ರತೆ<br />(pop per km²) |- | [42] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ | align="right"| 5,519,441 | align="right"| 43,094 | align="right"| 128 |- | {{flagicon|Faroe Islands}} [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು]] | align="right"| 48,797 | align="right"| 1,399 | align="right"| 35 |- | {{flagicon|Greenland}} [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] | align="right"| 57,564 | align="right"| 2,175,600 | align="right"| 0.026 |- | {{flagicon|Denmark}} [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಆಧಿಪತ್ಯ]] | align="right"| 5,625,802 | align="right"| 2,220,093 | align="right"| 2.5 |} == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{main|Economy of Denmark}} ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ [[ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ [[ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಯುರೋಪಿಯನ [[ಬದುಕಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ]]<ref>[http://hdr.undp.org/en/media/hdr_20072008_en_complete.pdf ] ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲೋಪ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ 2007/2008</ref><ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Human_Development_Index ] ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲೊಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಿಂದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ</ref> ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರವಿರುತ್ತದೆ. [[GDP (PPP) ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ]] ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ [[ನಾಮಿನಲ್ GDP ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ]] ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ 5ನೇಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರೂಪ್]] ಪ್ರಕಾರ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲೇ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅತ್ಯಂತ ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಬಲ್ [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತದೆ; ಈ ನಿಯಮವನ್ನು [[ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಕ್ಯೂರಿಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರವಲು ಪಡೆಯುವುದು, ಹುಡುಕಾಡಿ ಕೆಲಸ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 2.9 ದಶ ಲಕ್ಷ [[ಕಾರ್ಮಿಕರ ದಳ]]ವಿದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ<ref>[http://www.uis.unesco.org/template/pdf/ged/2009/GED_2009_EN.pdf UNESCO 2009 ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಡ್ಯೂಕೇಶನ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211181542/http://www.uis.unesco.org/template/pdf/ged/2009/GED_2009_EN.pdf |date=2009-12-11 }},30.3% ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜೊತೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. p2 ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಫ್, p194 ಮೇಲೆ ಟೇಬಲ್.</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವೀ]]ಧರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. [[ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ GDPಯು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕಾರ್ಯ]]ದಲ್ಲೂ 2007ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಹತ್ತನೇಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. UN ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಸಮ್ಮತ ಆದಾಯದ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ]]ಮತ್ತು IMF ಹೇಳುವಂತೆ [[ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ]]ವಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2009 ಜೂನ್ ವರೆಗೂ ನಿರುದ್ಯೋಗವು ಶೇಕಡಾ 6.3ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, 2.6 [[ಶೇಕಡವಾರು ಪಾಯಿಂಟುಗಳು]] ಸರಾಸರಿ EUನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಖಡ 8.9ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=teilm020&tableSelection=1&plugin=1 ಹಾರ್ಮೊನೈಸ್ಡ್ ಅನ್‌ಎಮ್‌ಪ್ಲಾಯ್‌ಮೆಂಟ್ ರೇಟ್ ಬೈ ಜೆಂಡರ್ ಟೋಟಲ್ಸ್] ಯೂರೋಸ್ಟಾಟ್</ref> [[ವಿಶ್ವ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಫೋರಮ್]] 2008 ವರದಿ, IMD, ಮತ್ತು [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]<ref>{{cite web |url=http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=14338 |title=In the Media |publisher=Investindk.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330072553/http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=14338 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. OECD ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ EU-15ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಕ್ತ [[ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1990ರ ಉದಾರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಮುಕ್ತ [[ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಇರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕೂಡ ಒಂದು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 25%ರಷ್ಟು [[ಕಂಪನಿ ತೆರಿಗೆ]] ದರವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಿಗೆ<ref>[http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=9015 ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403023805/http://www.investindk.com/visArtikel.asp?artikelID=9015 |date=2010-04-03 }}, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿ</ref> ವಿಶೇಷ ಸಮಯ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ (25% VAT ಎಕ್ಸೈಸ್ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ಕ್ರೋನ್ (ಬಹುವಚನವಾಗಿ:ಕ್ರೋನರ್),[[ವಸ್ತುತ:]] [[ERM]]<ref name="denmarkandtheeuro">{{cite web |url=http://www.nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |title=Denmark and the euro |accessdate=2007-02-03 |date=2006-11-17 |publisher=[[Danmarks Nationalbank]] |archive-date=2006-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061116210231/http://nationalbanken.dk/DNUK/Euro.nsf/side/Denmark_and_the_euro!OpenDocument |url-status=dead }}</ref> ಮೂಲಕ [[Euro]] ಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ. ವಿನಿಮಯದ ದರವನ್ನು [[ಸ್ಥಿರೀಕರಣ]] ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾಗುವ ಅಂದಾಜು ದರ ಪ್ರತಿ ಯುರೋಗೆ 7.45 ಕ್ರೋನರ್ ಆಗಿದೆ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕ್ರೋನ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ಸ್‌ಗೆ [[USD]] 0.20 ಪ್ರತಿ ಕ್ರೋನ್(ಸುಮಾರು 4.97 ಕ್ರೋನರ್ ಪ್ರತಿ ಡಾಲರ್‌ಗೆ)ನ ದರದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ([[ವಿನಿಮಯದ ದರ]]ಗಳು ನವೆಂಬರ್ 2009ಕ್ಕೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ) [[ಎಕನಾಮಿಕ್ ಆಂಡ್ ಮಾನಿಟರಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]] (EMU)ನ ಮೂರನೆ ಹಂತ(ದಿ ಕಾಮನ್ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕರೆನ್ಸಿ-ದಿ ಯೂರೋ)ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವಶ್ಯಕ ಆರ್ಥಿಕ [[ಕನ್ವರ್ಜನ್ಸ್ ಕ್ರೈಟೀರಿಯಾ]]ವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು ಆದರೆ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2000ರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ದಲ್ಲಿ ದಿ ಮಾನಿಟರಿ ಯೂನಿಯನ್ ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಫಾಗ್ ರಾಸ್‌‌ಮು‌ಸ್ಸೆ‌ನ್ ಸರ್ಕಾರ ಪುನರಾಯ್ಕೆಯಾದಾಗ ಯುರೋ 2008 ಅಥವಾ 2009ರ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news | title= Denmark to have second referendum on euro | date=2007-11-22 | url=http://euobserver.com/9/25202| accessdate = 2007-11-22}}</ref> ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ]], ತೋಟಗಾರಿಕೆ, [[ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮ]]([[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕ್ರೌನ್]]), ಡೈರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ([[ಆರ್ಲಾ ಫುಡ್ಸ್]]), ಸಗಟು ಮಾರಾಟ([[ಬ್ರುಗ್ಸೆನ್{/0)}, ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ಸ್|ಬ್ರುಗ್ಸೆನ್{/0)}, [[ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ಸ್]]]] ಮತ್ತು ಕೋ-ಹೌಸಿಂಗ್ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಂಬಲವಿದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ 76% ರಷ್ಟು ಜನ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಜಾಗತೀಕರಣ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1684528,00.html ವೈ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಲವ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824161708/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1684528,00.html |date=2013-08-24 }}, ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಝೈನ್</ref> ಇದರ 70%ರಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರದ ಹರಿವು ಇರುವುದು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ. [[ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಾದ ರಫ್ತು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ 9ನೇಯದು. ಮುಖ್ಯವಾದ ರಫ್ತು : ಯಂತ್ರಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾಗೂ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ<ref>{{cite web|author=Danish Exporters |url=http://www.danishexporters.dk/scripts/danishexporters/export.asp |title=Danish Export-Import - Denmark’s International Trade and Main Export Markets |publisher=Danish Exporters |date=2008 |accessdate=2009-10-29}}</ref>. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, GNP [[ವಿದೇಶೀ ಸಾಲ]]39% ಅಥವಾ 300 ಬಿಲ್ಲಿಯನ್ DKK<ref>{{cite web|url=http://www.dSt.dk/aarbogstabel/407|title=Statens Gæld og Låntagning |publisher=Statistics Denmark}}</ref> ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳು ಅದರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಅಂದರೆ ತೆರಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಹಣ ಬಾಕಿ ಇತ್ತು. 105,000&nbsp;km² (40,000+ sq mi)ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಮುದ್ರದ ಭೂಪ್ರದೇಶವೂ ಮುಖ್ಯವೇ. [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]]ಮತ್ತು [[ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]]ನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಫ್ರೀಡಂ]] 2008ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅನುಸರಿಸುವ 162 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 11ನೇಯದು ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ಯದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಡೆತಡೆಗಳುಳ್ಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಇರುವಂತಾಗಿದೆ, ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ನಿರ್ಬಂಧವಿದರುವ ಬಡ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಡೆ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Miller |first=John |url=http://www.dollarsandsense.org/archives/2005/0305miller.html |title=John Miller, at Dollars & Sense |publisher=Dollarsandsense.org |date=2005-01-04 |accessdate=2009-08-20}}</ref> [[GDP ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ]]<ref>{{cite web|url=http://www.leftbusinessobserver.com/FreedomIndex.html |title=Comparisons of Index of Economic Freedom with GDP/capita |publisher=Leftbusinessobserver.com |date=2005-03-26 |accessdate=2009-08-20}}</ref> ದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಕೇವಲ 10%ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ [[ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಹಸಂಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಇಂಡೆಕ್ಸ್, ಉದ್ಯಮವನ್ನು<ref>{{cite web|last=Miller |first=John |url=http://www.dollarsandsense.org/archives/2005/0305miller.html |title=John Miller at Dollars & Sense |publisher=Dollarsandsense.org |date=2005-01-04 |accessdate=2009-08-20}}</ref> ಪೋಷಿಸಿ ಪಾಲಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿನ ಜಪಾನೀಯರ [[ಜೈಬಟ್ಸು]]ವಿನಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ [[ಜಪಾನೀಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಚಮತ್ಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸ್ಟಾಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಎನ್ನುವುದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನವರು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಿಭಾಯಿಸುವ ದತ್ತಾಂಶಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹೆಸರು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 1985ರಿಂದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಚುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಸರಣ ನೀತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಈ ಸೇವೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ರಸರಣಗೊಳಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಮುಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 2 ದಶಲಕ್ಷ ಹಿಟ್ಸ್ ಇರುತ್ತದೆ (2006). === ಶಕ್ತಿ === [[ಚಿತ್ರ:DanishWindTurbines.jpg|thumb|right|400px|ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಬಳಿಯ ಆಫ್‌ಶೋರ್ ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳು]] {{see also|Nordic energy market|Wind power in Denmark}} ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ನಾರ್ಥ್ ಸೀ ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು [[ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ]]<ref>{{cite web |url=http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=DA |title=EIA - International Energy Data and Analysis for Denmark |publisher=Tonto.eia.doe.gov |date=2009-05-15 |accessdate=2009-05-29 |archive-date=2010-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100304094837/http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=DA |url-status=dead }}</ref> ದ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ 32 ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲ್ಲಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಜೊತೆಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪವಮಾನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪವಮಾನ ವಿದ್ಯುತ್]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಯಾವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವರಿಗೆ [[ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಟರ್ಬೈನ್ ಅನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಬದಲಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಕುಟುಂಬಗಳು [[ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್]] ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯ ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿರುತ್ತಾರೆ. 2004ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 150,000 ಡೇನ್ ಜನಾಂಗದವರು ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವತ: ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 5,500 ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದವರು ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ 75%ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ 16-19% ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.(2004-2006ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು).<ref name="ens.dk">http://www.ens.dk ನಿಂದ</ref> ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೂ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್ ಲೈನ್‌ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಎನರ್ಜಿ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಮನೆ-ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಲೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ<ref>[http://www.eia.doe.gov/emeu/international/elecprih.html ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಪ್ರೈಸಸ್ ಫಾರ್ ಹೌಸ್ ಹೋಳ್ಡ್ಸ್] ಎನರ್ಜಿ ಇನ್‌ಫಾರ್‌ಮೇಷನ್ ಆಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್</ref>, ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳು EUನ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ens.dk"/> === ಸಾರಿಗೆ === {{main|Transport in Denmark}} [[ಚಿತ್ರ:Oeresund Bridge.jpg|thumb|left|300px|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಓರೆಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ. ಬಲಭಾಗಕ್ಕಿರುವುದು ಕೃತಕ ದ್ವೀಪವಾದ ಪೆಬೆರ್‌ಹೋಮ್, ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಲ್ಟ್‌ಹೋಮ್. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತರದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ]] ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಲ್ಮೋ]], [[ಸ್ವೀಡನ್]] ನಡುವೆ([[ಓರೆಸಂಡ್ ಸೇತುವೆ]]) ಮತ್ತು [[ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗು [[ಫ್ಯೂನೆನ್]]([[ಗ್ರೇಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಫಿಕ್ಸಡ್ ಲಿಂಕ್]]) ನಡುವೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಮಾಲ್ಮೋ ಬಂದರು]] ಎರಡು ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯ, ಎರಡೂ ದೇಶದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಡ್ಯಾನ್ಸ್ಕೇ ಸ್ಟಾಟ್ಸ್‌ಬಾನರ್]] (ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸ್ಟೇಟ್ ರೈಲ್ವೇಸ್) [[ರೈಲ್ವೇ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಇದ್ದರೆ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ [[DB ಶೆಂಕರ್ ರೈಲ್]] ಇರುತ್ತದೆ. [[ರೈಲ್ವೇ ಹಳಿಗಳನ್ನು]] [[ಬೇನ್‌ಡ್ಯಾನ್ಮಾರ್ಕ್]] ನ್ದಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಸಣ್ಣ [[ಮೆಟ್ರೋ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಸ್ತೃತ [[ಎಲೆಕ್ಟೀಫೈಡ್ ಸಬ್ ಅರ್ಬನ್ ರೈಲ್ವೇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ‍್‌ಲೈನ್]] (ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡೆನ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ) [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] (SAS) ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ದೇಶದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಆಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು. [[ಫ್ಯಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಇವುಗಳಿಗಿರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಫೆರ್ರಿ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು [[ಸ್ಮಿರಿಲ್ಲ್ ಲೈನ್]] ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೆರ್ರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[DFDS]] (ನಾರ್ವೇ ಮತ್ತು UKಗೆ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡ್‌ಲೈನ್ಸ್]](ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡೆನ್‌ಗೆ), [[ಸ್ಟೆನಾ ಲೈನ್]](ನಾರ್ವೇ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡೆನ್‌ಗೆ), ಕಲರ್ ಲೈನ್(ನಾರ್ವೇಗೆ) ಮತ್ತು ಫ್ಜ್ಜೋರ್ಡ್ ಲೈನ್(ನಾರ್ವೇಗೆ). ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು [[ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ]] ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಕಾರುಗಳ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು, ಕಾರಣ, ಇಲ್ಲಿನ ದುಬಾರಿ ನೊಂದಣಿ ತೆರಿಗೆ(ಅಂದಾಜು. 180%) ಮತ್ತು VAT (25%) ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಆದುದರಿಂದ ಹೊಸ ಕಾರುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ದುರಾದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಇದು ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮವೇ ಸರಿ, ಆದರೆ ಈ ದುಬಾರಿ ತೆರಿಗೆಯ ಕಾರಣ ಕಾರನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲೆಂದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಹಳೆಯ ಕಾರುಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಾಲು ಸರಿಯೋ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಆಧುನಿಕ ಕಾರುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲು ಸರಿಯೋ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯ! ಏನೇ ಆದರೂ ಕಾರುಗಳ ಸಾಲು ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 45% ರಷ್ಟು ಏರಿದೆ. ಬಹುಶ: ಅಧಿಕ ತೆರಿಗೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಕಾರುಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆಯೇನೋ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ 2007ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮೈಲೇಜ್ ಬರುವ ಕಾರುಗಳ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಅಷ್ಟೇನೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿಲ್ಲ. 2008ರಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಳೆಯ(10 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹಳೆಯದಾದ) ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರುಗಳು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಆಮದಾಗುತಿತ್ತು, ಕಾರಣ, ತೆರಿಗೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ಅದರ ಬೆಲೆಯು ಡೇನ್ ಜನರಿಗೆ ಎಟುಕುವಷ್ಟು ಇರುತಿತ್ತು. ಸಮಗ್ರತೆ, ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ಹೀಗೇ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದ ಶಕ್ತಿಮೂಲಗಳಾದ ಗ್ರಿಡ್‌ನ [[ಪವಮಾನ ಶಕ್ತಿ]] ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಬಲಿಷ್ಠ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಒಂದು ಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗುರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ([[V2G) ಮತ್ತು ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ವಾಹನಗಳಳ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.|V2G) ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ವಾಹನಗಳ]]ಳ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.energymap.dk/Technology-Areas/Intelligent-Energy/Plug-in-and-Electrical-Vehicles |title=Plug-in and Electrical Vehicles |publisher=EnergyMap.dk |date= |accessdate=2009-10-10 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719122621/http://www.energymap.dk/Technology-Areas/Intelligent-Energy/Plug-in-and-Electrical-Vehicles |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.energymap.dk/Profiles/Department-of-Energy-Technology-Aalborg-University/Projects/The-Future-High-Efficiency-Electric-Car--Integrate |title=The Future High-Efficiency Electric Car, Integrated into the Electricity Supply Network |publisher=EnergyMap.dk |date= |accessdate=2009-10-10}}</ref>]] === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಗಳು === {{seealso|Nordic model|Flexicurity}} 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಯಿತು. ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಸುಮಾರು 80% ರಷ್ಟು ನೌಕರರು ಯೂನಿಯನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ದೇಣಿಗೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಶೇಕಡಾವಾರು ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಯಮಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಯರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದ ನಂತರ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ನೌಕರರ ಮುಷ್ಕರ ತುಂಬಾ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು]] ಏನೇ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿರಲಿ ಈಗೀಗ ಜನ ಜಂಟಿಯಾಗದೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೌಕರಿ ಮಾಡುತ್ತ ಇದ್ದಾರೆ, ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭತ್ಯೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೌಕರ ತನ್ನ [[ಸಂಬಳ ಮಟ್ಟ]]ದ 47%ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು (ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಂತೆ 50,000ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರು) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಭತ್ಯೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಿರುದ್ಯೋಗ ನಿಧಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವ ಏಕೈಕ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಯಾದಾಗ [[ಶೀಘ್ರ ನಿವೃತ್ತಿ]] ವೇತನ (''ಎಫ್ಟರ್‌ಲಾನ್'' )ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದು 60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆಯೇ ಬರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೀಸಲು ಹಣವನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗ ನಿಧಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿರಬೇಕು.<ref>{{cite web |url=http://www.ugebreveta4.dk/2008/200826/Baggrundoganalyse/LoenmodtagereKlarTilNyeDagpengeregler.aspx |title=LO's ugebrev/2008 |publisher=Ugebreveta4.dk |date= |accessdate=2009-08-20 |archive-date=2008-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918070251/http://www.ugebreveta4.dk/2008/200826/Baggrundoganalyse/LoenmodtagereKlarTilNyeDagpengeregler.aspx |url-status=dead }}</ref> [[ನಿರುದ್ಯೋಗ ಲೆಕ್ಕವು]] ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 74,90 ಜನಕ್ಕೆ 2.7% ಇರುತ್ತದೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ 112,800 ಜನರಿದ್ದು 2,400 ಜನ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003ರಿಂದೀಚೆಗೆ 60% ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dst.dk/pukora/epub/Nyt/2008/NR031.pdf|title=Ledigheden faldt til 2,7 pct. |publisher=Statistics Denmark|format=PDF|accessdate=2009-07-24}}</ref> [[ಯುರೋಸ್ಟಾಟ್]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ 2008ಕ್ಕೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಂಖ್ಯೆ 2.9% ಇದ್ದಿತು. ಏನೇ ಆಗಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದರೆ 38% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ(800,000 ಜನರು)<ref>[http://www.dst.dk/Statistik/seneste/Arbejdsmarked/ATP.aspx ] Beskæftigelsesindikator på grundlag af ATP-indbetalinger. ಜೂನ್ 2008ರ ಪ್ರಕಾರ ನಿರುದ್ಯೋಗವು 1.6%.ರಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖ ಕಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಸತತವಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003ರಿಂದ 170,700ಜನರು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿದಾಗಲಿಂದಲೂ ಇಳಿಮುಖ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇದೆ</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾನದಂಡವೆಂದರೆ ಅದು [[ಉದ್ಯೋಗದ ಸಂಖ್ಯೆ]], 15 ರಿಂದ 64 ವಯಸ್ಸಿನ ([[ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹ ವಯಸ್ಸಿನ]])ಜನರಿಗೆ, 15 ರಿಂದ 64 ವಯಸ್ಸಿನವರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಎಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ನೌಕರಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದು. ಯುರೋಸ್ಟಾಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಖ್ಯೆ 2007ರಲ್ಲಿ 77.1% ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] 78.% ಮತ್ತು [[ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] 85.1% ಮಾತ್ರವೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2008ರ ಮೂರನೇ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100,000 ಜನರಿಗೆ ನಿರುದ್ಯೋಗವುಂಟಾಯಿತು ಎಂದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್]] ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ 62% ಜನರಿಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಬೇರೊಂದು ಉದ್ಯೋಗ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ 6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗೇ ಇದ್ದರು. 2015ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 65,000 ಜನರು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹ ವಯಸ್ಸಿನ]] ಗುಂಪಿನವರ ಸಂಖ್ಯೆ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಂಚಿಣಿದಾರರು ಇತ್ಯಾದಿ ಜನರು 10,000 ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ 2,860,000 ಸಂಖ್ಯೆವರೆಗೂ ಏರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಗಳೂ ಕೂಡ 70,000 ದಿಂದ 2,790,000;<ref>{{cite book |last=Madsen |first=Bjarne |authorlink= |coauthors=Svend Lundtorp |title=Arbejdsmarkedet på Sjælland og øerne i 2015 |page=10 |year=2006 |publisher=Akf forlaget |url=http://www.akf.dk/udgivelser/2006/pdf/arbejdsmarkedet_sjaelland_oeer.pdf/ |accessdate=2007-02-03 |isbn=87-7509-801-6 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927132117/http://www.akf.dk/udgivelser/2006/pdf/arbejdsmarkedet_sjaelland_oeer.pdf/ |url-status=dead }}</ref> ರವರೆಗೂ([[ಅರೆಕಾಲಿಕ]] ಉದ್ಯೋಗವೂ ಸೇರಿ)<ref>Statistikbanken.dk, tables AB513+ BESK11+12+13.</ref> ಏರಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನೌಕರರ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ನುರಿತ ನೌಕರರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವೃತ್ತಿಗಳಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ನರ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರು ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಕೆಲಸದ ಅವಧಿ]] ಹೆಚ್ಚಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1987–1993ರ [[ಆರ್ಥಿಕ ಅವನತಿ]]ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ.<ref name="BusinessDK">{{cite news | first=Jens | last=Nüchel | coauthors= Lars Erik Skovgaard | title=Danskere arbejder mere og mere | date=2006-12-13 | publisher=[[Berlingske Tidende]] | url =http://www.business.dk/karriere/artikel:aid=2014652 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20071011104002/http://www.business.dk/karriere/artikel:aid=2014652 | archivedate =2007-10-11 | work =Business.dk | pages = | accessdate = 2007-02-03 | language = }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕೆಲಸಗಾರರ ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.[[ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಬಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು.<ref name="autogenerated1">{{cite news | first=Annette | last=Bonde | title= Virksomheder foretrækker tysk arbejdskraft | date=2007-09-24 | publisher=[[Berlingske Tidende]] | url =http://www.business.dk/article/20070923/karriere/109231065/ | work=Business.dk | pages = | accessdate = 2007-09-23 | language = }}</ref> 2007ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ 250,000 ಜನ ವಿದೇಶಿಯರು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ 23,000 ಜನರು ಇನ್ನೂ ಜರ್ಮನಿ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://politiken.dk/erhverv/article441694.ece |title=Udlændinge passer hvert 10. job |language={{da icon}} |publisher=Politiken.dk |date=2009-06-19 |accessdate=2009-08-20 |archive-date=2008-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080104213849/http://politiken.dk/erhverv/article441694.ece |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರವರೆಗೂ ಸುಮಾರು 14,000 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮಾದರಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ 39,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು {0ಆರ್ಥಿಕ ಚಕ್ರ{/0}<ref>[http://www.business.dk/article/20080811/brancher/80811082/ Arbejdsmarkedets most wanted (11. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080823143019/http://www.business.dk/article/20080811/brancher/80811082/ |date=2008-08-23 }}[http://www.business.dk/article/20080811/brancher/80811082/ ಆಗಸ್ಟ್ 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080823143019/http://www.business.dk/article/20080811/brancher/80811082/ |date=2008-08-23 }}</ref> ವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೇ. ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪೂರ್ವದ ನೌಕರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ(ಗರಿಷ್ಠ ಫಾಯಿದೆ ವೇತನದ 90% ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ) ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ ನಿಧಿ]]ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೇ ಇರಲೇಬೇಕೆಂದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಮೊಬಲಗಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗಿನ ಹಣ ಕೊಡುವುದು [[ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ]], ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಈ ಹಣ ಒದಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತ ಮಾತ್ರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರ ಮನೆ ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಲಾಭಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ ([[ಮನೆಯ ಷೇರ್]] ''ಇರದ'' ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ,ಡಾ:''ಫ್ರೈವರ್ಡಿ'' )), ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿ ಬಂದಂತಹ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಶೇಖಡ 0 ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.dors.dk/sw5855.asp |title=Danish Economic Council Spring Report 2008 English Summary,p. 11 |publisher=Dors.dk |date= |accessdate=2009-08-20 |archive-date=2014-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021175345/http://www.dors.dk/sw5855.asp |url-status=dead }}</ref> ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಬೇಸ್ಡ್ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ(25% VAT, ಮಧ್ಯ ಮಾರಾಟ,ಡ್ಯೂಟಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ) ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಗತಿಪರ ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆ]] ಎರಡೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದರ್ಥ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದಂತೆಲ್ಲಾ, ಹೆಚ್ಚು ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಯ ಶೇಕಡವಾರು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಕನಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆ ದರ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ 42% ರಿಂದ 60%ರವರೆಗೂ ಏರುತ್ತದೆ. [[ಎರ್ಥಾಲ್ಮೀನ್]] ನಿವಾಸಿಗಳು 8% ಆರೋಗ್ಯ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಮಿಕ್ಕಂತೆ ಸರ್ವತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ,).<ref>{{Cite web |url=http://www.skat.dk/SKAT.aspx?oId=133800 |title=Skattesatser; bundgrænser, procenter og fradrag |access-date=2010-02-04 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428204813/http://www.skat.dk/SKAT.aspx?oId=133800 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.skm.dk/tal_statistik/kommuneskatter/procenter/?year=2009 |title=Kommuneskatter 2007, 2008 og 2009 |access-date=2010-02-04 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020073953/http://www.skm.dk/tal_statistik/kommuneskatter/procenter/?year=2009 |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ನೊಂದಣಿ ತೆರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಇದು VATಗೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ 180% ರಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ (ಜುಲೈ, 2007ರಲ್ಲಿ) ಇಂಧನ [[ಸಮರ್ಥ ಕಾರು]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸರಾಸರಿ ತೆರಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅಷ್ಟೇ ಬರುವುದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.skm.dk/foreign/english/taxindenmark2007/5344/#104|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927035651/http://www.skm.dk/foreign/english/taxindenmark2007/5344/#104|archivedate=2007-09-27 |title=Registration tax for cars |date=2008-03-24 |publisher=Skatteministeriet}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{main|Demographics of Denmark|Languages of Denmark}} 2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅವರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 5.4 ದಶಲಕ್ಷದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 90.5%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್]] ಮೂಲದವರು.<ref name="DSTimm"/> ಇನ್ನುಳಿದ 9.5%ರಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಾದ [[ಬೋಸ್ನಿಯಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷಿಯಾ]]ದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರು ಅಥವಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದಾರೆ, 1983ರಲ್ಲಿ "ಅಲೀಯನ್ ಲಾ" (''ಉಡ್ಲಾಂಡಿಂಗೆಲೋವೆನ್'' ) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದೇ ಈ ವಲಸೆಗೆ ಕಾರಣ, ಈ ನಿಯಮದಡಿ ಈಗಾಗಲೇ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಸಹ ವಲಸೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾರೋಯೀಸ್]]ಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಾದ [[ಇನ್ಯೂಇಟ್]]ಗಳು ಕೂಡ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ನಡುವೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಗುಂಪಾಗಿ ವಲಸೆ ಬರುವವರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನಾದ್ಯಂತ [[ವಲಸೆ ನಿಯಮಗಳು]] ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6505809|title=Danes' Anti-Immigrant Backlash Marks Radical Shift|pages=|publisher=|accessdate=2007-01-28}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1679235.stm|title=Denmark gets tough on immigrants | work=BBC News | date=2001-11-27 | accessdate=2010-01-02}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಹೊಸ ವಲಸೆ ನಿಯಮ 2001ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ [[EU]]/[[EEA]]ಯಿಂದ ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಾಸ ಮಾಡಲು ಕೊಡುವ ಪರವಾನಗಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುವ ವಲಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ 2001 ರಿಂದ 2006 ರವರೆಗೆ 70% ಅಂದರೆ 4,198 ನಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯ ಕೋರಿ ಬರುವವರಿಗೆ ಕೊಡಮಾಡುವ ಪರವಾನಗಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1,095ಕ್ಕೆ 82.5%ರಷ್ಟು ಇಳಿದಿದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ [[ಆಶ್ರಯ ಕೋರುವವರ]] ಸಂಖ್ಯೆಯೂ 1,960<ref>{{cite web |url=http://www.nyidanmark.dk/NR/rdonlyres/01D113D6-EA0D-4DB6-B2F9-DA47A6706EFF/0/tal_og_fakta_2006.pdf |title=Tal og fakta på udlændingeområdet |format=PDF |date= |accessdate=2009-08-20 |archive-date=2013-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127030942/http://www.nyidanmark.dk/NR/rdonlyres/01D113D6-EA0D-4DB6-B2F9-DA47A6706EFF/0/tal_og_fakta_2006.pdf |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ 84%ನಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2008 ಜನವರಿ 1ರಂತೆ) 5,475,791, ಇದರಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ 129.16 ಪ್ರತಿ ಕಿ.ಮೀ ²ಗೆ ಒಕ್ಕಲು ಅಥವಾ ನಿವಾಸಿಗಳು(334.53 inh/sq mi).<ref>{{da icon}}[http://www.dst.dk/nytudg/11083 Nyt fra Danmarks Statistik]</ref> ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ. [[ಗ್ರೇಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]]ನ ಪೂರ್ವದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ 9,622 km² (3,715 sq mi)ಇದ್ದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 22.7% ಆಗುತ್ತದೆ, 2008 ಜನವರಿ 1ಕ್ಕೆ ಅದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 45% (2,465,348) ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಮೀ²ಗೆ (663.6 ಪ್ರತಿ sq mi) 256.2 ನಿವಾಸಿಗಳು. ದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (32,772 km²/12,653 sq mi) ಸರಾಸರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 91.86/km² (237.91 per sq mi) (3,010,443 ಜನರು) (2008). [[ಮಧ್ಯದ]] ವಯಸ್ಸು 39.8 ವರ್ಷಗಳು ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 0.98 ಪುರುಷರು ಇದ್ದಾರೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 98.2% ಜನರು ವಿದ್ಯಾವಂತರು (15 ವಯಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು). ಶಿಶು [[ಜನನದ ಪ್ರಮಾಣ]] ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆ(2006 est.)ಗೆ 1.74 ಆಗಿರುತ್ತದೆ,ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಿಣಿದಾರರ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಬಿಂಬಿಸಿದಾಗ ಇದು ಕಡಿಮೆಯೇ. ಕಡಿಮೆ ಜನನದ ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದರೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ 0.33%ರಂತೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದೆ.<ref name="factbook" /> ಇಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್]] [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್]]. 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= | title = U.S. Census | publisher = U.S. Census Bureau }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1,516,126 ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ತಾವು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್]] ಮೂಲದವರು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. 2006ರ ಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ 200,035 ಜನ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ತಾವು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯವರು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000 |title=Ethnocultural Portrait of Canada Highlight Tables, 2006 Census |publisher=2.statcan.ca |date=2008-04-02 |accessdate=2009-08-20 |archive-date=2013-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723224016/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/index-eng.cfm |url-status=dead }}</ref> === ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು === {{Largest cities of Denmark}} == ಧರ್ಮ == {{main|Religion in Denmark}} [[ಚಿತ್ರ:Jelling-Kirche suedlicher Huegel.jpg|thumb|right|300px|ಜೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಚರ್ಚ್‌ಯಾರ್ಡ್‌ನ 900ರ ಸಮಾಧಿಯ ದಿಣ್ಣೆಗಳು]] 2009 ಜನವರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 81.5%<ref>{{da icon}} [http://www.km.dk/folkekirken/statistik-og-oekonomi/kirkestatistik.html ಮೆಂಬರ್‌ಶಿಪ್ ಲುಥೆರನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119052707/http://www.km.dk/folkekirken/statistik-og-oekonomi/kirkestatistik.html |date=2012-01-19 }}</ref> ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಸಂವಿಧಾನಾ]]ತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ]] [[ಲುಥೇರಾನ್]] ಸ್ಟೇಟ್ ಚರ್ಚ್, [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚರ್ಚ್]]{{lang|da|''Den Danske Folkekirke''}}ನ ಸದಸ್ಯರು. ವಲಸಿಗರನ್ನು ಮತ್ತವರ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಸದಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಗಲೂ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಅದು ಅಂದಾಜು 90.3%{{Citation needed|date=September 2009}}ರಷ್ಟು. ಸಂವಿಧಾನದ ನಿಬಂಧನೆ 6ರ ಪ್ರಕಾರ,[[ರಾಜವಂಶದ ಕುಟುಂಬ]] ಈ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರಬೇಕು, ಮಿಕ್ಕ ಜನರು ಯಾವುದಾದರೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 2% ರಷ್ಟು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯದವರು.<ref>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3167.htm ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ (04/09)]. U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್.</ref> ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಇಂತಿವೆ: * [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಥೋಲಿಸಿಸಂ]], 1682ರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. * [[ದಿ ರೀಫಾರ್ಮಡ್ ಚರ್ಚ್]], 1682ರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. * [[ಜುಡಾಯಿಸಂ]], 1682ರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಫಾರ್ನ್ ಸೀಯ]] (ಇಂಗ್ಲೀಶ್:ದಿ ಓಲ್ಡ್ ವೇ), ಎಂಬ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳೀಯ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ 2003ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |author=Torben Sørensen |url=http://www.fornsidr.dk/dk/17 |title=Forn Siðr - the Asa and Vane faith religious community in Denmark - Forn Siðr |publisher=Fornsidr.dk |date=2007-04-19 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327111826/http://www.fornsidr.dk/dk/17 |url-status=dead }}</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾಜಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಯುರೋಬ್ಯಾರೋ ಮೀಟರ್ ಪೋಲ್]] ಪ್ರಕಾರ 31% ರಷ್ಟು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನಾಗರೀಕರು "ದೇವರು ಇದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬುವುದಾಗಿ" ಹೇಳಿದರೆ, 49% ರಷ್ಟು ಜನ "ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಜೀವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದಾಗಿ ನಂಬುತ್ತೇವೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 19% ರಷ್ಟು ಜನ "ತಾವು ಯಾವುದೇ ದೇವರು, ಶಕ್ತಿ ಇದೆಯೆಂದು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಜುಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ದೈವತ್ವಕ್ಕೆ ನಿಲುಕಲಾರೆವೆನ್ನುವವರ ನಡುವಿನ ಅನುಪಾತವು 43% ಮತ್ತು 80%ರ ನಡುವೆ ಇದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇಶವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.adherents.com/largecom/com_atheist.html |title = The Largest Atheist / Agnostic Populations |last = Zuckerman |first = Phil |access-date = 2010-02-04 |archive-date = 2009-08-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090822041707/http://www.adherents.com/largecom/com_atheist.html |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book |chapter = Atheism: Contemporary Rates and Patterns |title = The Cambridge Companion to Atheism |first = Michael | last = Martin (ed.) |publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge |year = 2005 }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{main|Education in Denmark}} [[ಚಿತ್ರ:Copenhagen Rundetårn street left.jpg|thumb|left|upright|Rundetårn (ರೌಂಡ್ ಟವರ್), ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ University of Copenhagenanನ ಒಂದು ಹಳೆಯ ವೀಕ್ಷಣಾಗೋಪುರ.]] ಡ್ಯಾನಿಶ್ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ರೈಮರಿ ಶಾಲೆ]], [[ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. "[[ಫೋಕೆಸ್ಕೊಲ್]]" ಅಥವಾ ತತ್ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 9 ವರ್ಷಗಳು ಓದಿರುವ ಹಾಜರಾತಿಯಿರಬೇಕು. ತತ್ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆಗಿರಬಹುದು. 99% ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು [[ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದರೆ, 86% ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 41% [[ಮುಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಟ್ಯೂಶನ್ ಫೀಸ್ ಎಂದು ಯಾವುದೇ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವಾಗ ತೆರಬೇಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು "[[ಡೆನ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ಕೆ ಫೋಲ್ಕೆಸ್ಕೋಲ್]]" ("ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್")ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ "ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ಕ್ಲಾಸ್"/0ನೇ ಗ್ರೇಡ್‌ನಿಂದ("ಬಾರ್ನಿಹ್ಯಾವ್‌ಕ್ಲಾಸ್ಸೆ"/ "0. ಕ್ಲಾಸ್ಸೆ")ನಿಂದ [[10ನೇ ಗ್ರೇಡ್]]ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು, ಮತ್ತು 10ನೇ ಗ್ರೇಡ್ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ಯವುಳ್ಳದ್ದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, "ಉಚಿತ ಶಾಲೆಗಳು" ("ಫ್ರಿಸ್ಕೋಲ್"), ಅಥವಾ[[ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು]]ಗಳು ("ಪ್ರೈವೇಟ್ಸ್ಕೋಲ್") ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು, ಅಂಥವು ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡದ [[ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಶಾಲೆ]]ಗಳು ಅಥವಾ [[ವಾಲ್ಡೋರ್ಫ್ ಶಾಲೆಗಳು]]. 2006ರಲ್ಲಿ [[OECD]]ನವರು ಸಹಯೋಜಿತಗೊಳಿಸಿರುವ [[ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಅಸ್ಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವದ 24ನೇ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು OECDನವರ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಬ್ಹಹಳ ಹೆಚ್ಚೂ ಅಲ್ಲ ಕಡಿಮೆಯೂ ಅಲ್ಲ.<ref>http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf</ref> ''ಫೋಕ್‌ಸ್ಕೋಲೆನ್'' ನಿಂದ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಬೇರೆ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳು ಇವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂ]]'' (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ [[ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಿಕ್ಷಣ]]), [[ಹೈಯರ್ ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್(HF)]] (''ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂ'' ಹೋಲುವಂತಹುದೇ ಆದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅವಧಿ ಕಡಿಮೆ), [[ಹೈಯರ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ (HTX)]] ([[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ದೃಷ್ಟಿಸಿ), ಮತ್ತು [[ಹೈಯರ್ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]] (HHX) (ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ದೃಷ್ಟಿಸಿ), ಜೊತೆಗೆ [[ವೊಕೇಷನಲ್ ಎಡ್ಯುಕೇಷನ್]], ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ಕ್ಕೆ ಯುವ ಜನಾಂಗವನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುವುದು - ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು [[ಅಪ್ರೆಂಟೀಸ್‌ಶಿಪ್]] ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಕಾಲೇಜ್]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]]ಕ್ಕಾಗಿ ''ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂ'', HF, HTX ಮತ್ತು HHX ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳನ್ನು ಅರ್ಹಗೊಳಿಸುವುದು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಇವೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]] (1479ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿರುವುದು) ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಹಸ್]] (1928ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿರುವುದು). ''[[ಫೋಕೆಹೋಜ್‍ಸ್ಕೋಲರ್ನ್]]'',("ಫೋಕ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್"), 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು ರಾಜಕಾರಣಿ, ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಪಾದ್ರಿ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕವಿ [[N.F.S.ಗ್ರುಂಡ್ಟ್‌ವಿಗ್]],ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಾಗಲಿ, ಗ್ರೇಡ್ ಕೊಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಕಲಿಕೆ, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶನ, ಅರಿವುಂಟುಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಯೋಚಿಸುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಕಲಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.scandinavica.com/culture/education/hojskole.htm|title=The Danish Folkehøjskole|accessdate=2007-01-28|work=www.scandinavica.com|archive-date=2007-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070223052455/http://www.scandinavica.com/culture/education/hojskole.htm|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{main|Culture of Denmark}} {{see also|List of Danes}} [[ಚಿತ್ರ:Ærøskøbing - Gyden.jpg|thumb|Ærøskøbing, ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೇನಿಶ್ ಹಳ್ಳಿ]] ''[[ದಿ ಎಂಪರರ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಕ್ಲಾಥ್ಸ್]]'', ''[[ದಿ ಲಿಟಲ್ ಮೆರ್ಮೇಯ್ಡ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಅಗ್ಲೀ ಡಕ್ಲೀಂಗ್]]'' ನಂಥ ಸುಂದರ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಫೇರಿ ಟೇಲ್ಸ್]] ಬರೆದ ಕಥೆಗಾರ [[ಹಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚೀಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]]ನ ಖ್ಯಾತಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌ನ ಆಚೆ ಕೂಡ ಹರಡಿದೆ. [[ಕ್ಯಾರೆನ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸೆನ್]] (ಕಾವ್ಯನಾಮ: ''[[ಇಸಾಕ್ ಡಿನೇಸೆನ್]]'' ), ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರುಸ್ಕೃತ ಲೇಖಕ [[ಹೆನ್ರಿಕ್ ಪೊಂಟೊಪ್ಪಿಡನ್]], [[ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ]] ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ನೀಲ್ಸ್ ಬೋಹ್ರ್]], ಹಾಸ್ಯಗಾರ ಪೀಯಾನೋವಾದಕ [[ವಿಕ್ಟರ್ ಬೋರ್ಜ್]] ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಸೋರೆನ್ ಕರ್ಕ್‌ಗಾರ್ಡ್]] ಮುಂತಾದವರು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದಾಚೆಗೂ ಖ್ಯಾತರಾದವರು. ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]] ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಣೀಯ, ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಟಿವೋಲಿ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]], [[ಅಮೇಲೀಯನ್‌ಬೋರ್ಗ್ ಅರಮನೆ]](ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜಮನೆತನದ ನಿವಾಸ), [[ಕ್ರಿಶ್ಚೀಯನ್‌ಬೋರ್ಗ್ ಅರಮನೆ]], [[ಕೊಪೆನ್‌ಹಾಗೆನ್ ಕ್ಯಥೆಡ್ರಲ್]], [[ರೋಸೆನ್‌ಬೋರ್ಗ್ ಕ್ಯಾಸಲ್]], [[ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್]], [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] (ಮಾರ್ಬಲ್ ಚರ್ಚ್), [[ಥಾವಾಳ್ಡ್‌ಸೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ರುಂಡೇಟಾರ್ನ್]], [[ನೈಹಾವ್ನ್]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಲಿಟಲ್ ಮೆರ್ಮೇಯ್ಡ್]] ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.copenhagen-walkingtours.dk/ |title=Copenhagen Walking Tours |date=2007-05-25 |accessdate=2007-05-25}}</ref> ''ಮೋನೊಕಲ್'' ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಬಾಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ [[ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್]].<ref>[ ಫೈನ್ಯಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ | ಎ ಲೀಗ್ ಟೇಬಲ್ ಆಫ್ ಲೈವಬಲ್ ಸಿಟೀಸ್]</ref> ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಗರ [[ಆರ್ಹಸ್]]. ಆರ್ಹಸ್ [[ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗ]]ದ ಒಂದು ಹಳೆಯ ನಗರ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ [[ಹಳೆಯ ನಗರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. [[ಆರ್ಹಸ್ ಕ್ಯಥೆಡ್ರಲ್]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಕ್ಯಥೆಡ್ರಲ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್]]ನ ಎರಡನೆಯ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಯಥೆಡ್ರಲ್. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್‌ ನೆರೆಯವರಂತೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1969ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.um.dk/publikationer/um/english/factsheetdenmark/denmarkanoverview/html/chapter05.htm |title=Denmark&nbsp; — An Overview |date=2007-09-22 |accessdate=2007-09-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070715171107/http://www.um.dk/publikationer/um/english/factsheetdenmark/denmarkanoverview/html/chapter05.htm|archivedate=2007-07-15}}</ref> 1989ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ನೋಂದಣಿಗೊಂಡ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ]]ಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಯನ್ನು ತಂದಿತು, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ [[ಸಲಿಂಗ ದಂಪತಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮದುವೆಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. === ಚಲನಚಿತ್ರ === {{main|Cinema of Denmark}} ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಿನಿಮಾ]] ಏಳಿಸಿದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮೂರು ಅಲೆಗಳೆಂದರೆ: * [[ಮೂಕಿ ಯುಗ]]ದ ಕಾಮದ [[ಅತೀರೇಕ]]ವುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಲೆ. * 1960 ಮತ್ತು 1970ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಅಶ್ಲೀಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಲೆ. * 1990ರ ತರುವಾಯದ [[ಡಾಗ್ಮೆ95]]- ಚಳುವಳಿಯ ಅಲೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರತಯಾರಕರು: * [[ಕಾರ್ಲ್ Th.ಡ್ರೇಯರ್]] (1889–1968) ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಿನಿಮಾದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. * [[ಎರ್ರಿಕ್ ಬಾಲ್ಲಿಂಗ್]], [[ಆಸ್ಕರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಚಿತ್ರ ''[[ಓಲ್ಸೆನ್-ಬ್ಯಾಂಡನ್]]'' (1968)ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. * [[ಗ್ಯಾಬ್ರಿಲ್ ಅಕ್ಸೆಲ್]],''[[ಬಾಬೆಟ್ಸ್ ಫೀಸ್ಟ್]]'' (1987)ಗಾಗಿ [[ಆಸ್ಕರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ. * [[ಬಿಲ್ಲೆ ಆಗಸ್ಟ್]], [[ಪಾಲ್ಮೆ ಡಿ’ಓರ್]] ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಆಸ್ಕರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ''[[ಪೆಲ್ಲೆ ದಿ ಕಾಂಕ್ವರರ್]]'' (1987)ಗಾಗಿ [[ಗೋಳ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ. * [[ಲಾರ್ಸ್ ವಾನ್ ಟ್ರೀಯರ್]], [[ಆಸ್ಕರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ''[[ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್]]'' (2000) ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ- [[ಡಾಗ್ಮೆ95]] ಮತ್ತು [[ಜೆಂಟ್ರೋಪಾ]] ಚಿತ್ರಗಳ ಸಹಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಹಾಸ್ಯ "ಫೋಕ್‌ಕಾಮಿಡೀ" (ಜನಪದ ಹಾಸ್ಯ)ವು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಾಸ್ಯವುಳ್ಳ [[ಚಿತ್ರ ಶೈಲಿ]] 1930ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 1950ರಿಂದ 1970ರವೆಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು, ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಒಲವು ತೋರಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಫೋಕ್‌ಕಾಮಿಡೀ-ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''[[ಬಾರ್‌ಕೆನ್ ಮರ್ಗ್ರೇಥ್]]'' (1934), ''[[ಡಿ ರೋಡ್ ಹೆಸ್ಟೆ]]'' (1950), ''[[ಫಾರ್ ಟಿಲ್ ಫೈರ್]]'' (1953) ಮತ್ತು ''[[ಓಲ್‌ಸೇನ್-ಬಂಡೆನ್]]'' (1968). 1980ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಚಿತ್ರತಯಾರಿಕೆ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸುವ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಯೋಜನೆಗಳ ನಿಧಿಯನ್ನು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬರೀ ಹಣಗಳಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯತ್ತ ಮಾತ್ರ ಅವರ ಗಮನವೆಂದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಒಲವಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಪ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಿನಿಮಾ ಜಗತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಆದರೂ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಈಗಲೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್ಸ್ ಚಿತ್ರದ ತಾರೆ ವಿಗ್ಗೋ ಮಾರ್ಟೆನ್‌ಸನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮೈಕೆಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ಸೆನ್ ಮತ್ತು ಲೆಸ್ಲೀ ನೀಲ್ಸೆನ್‌‌ಗೆ ಕೂಡ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ತಂದೆಯಿದ್ದಾರೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{Main|Danish literature}} [[ಚಿತ್ರ:HCAndersen.jpeg|thumb|upright|ಹಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್]] ಮೊದಲನೇ ತಿಳಿದಿರುವ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವೆಂದರೆ 10 ಮತ್ತು 11ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು. ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನ ಮೊದಲ ಬರಹಗಾರ [[ಸ್ಯಾಕ್ಸೋ ಗ್ರಾಮಾಟಿಕಸ್]] ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈತ [[ಅಬ್ಸಾಲೊನ್]]ಎನ್ನುವ ಬಿಷಪ್ ಬಳಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಚರಿತ್ರೆ]]ಯ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ವರದಿ [[ಗೆಸ್ಟಾ ಡ್ಯಾನೊರಂ]] ಅನ್ನು ಬರೆದವನು. [[ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿನ ಡೇನಿಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. [[ಏಜ್ ಆಫ್ ಎನ್‌ಲೈಟ್‌ಮೆಂಟ್]]ಬಂದಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ [[ಲುದ್ವಿಗ್ ಹೋಲ್ಬರ್ಗ್]]ನ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಅತೀಮಾನುಶ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತನಾದ [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚೀಯನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]]ನ ಮೇಲೆ ರಮ್ಯತೆಯು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಸೋರೆನ್ ಕೀರ್ಕೆಗಾರ್ಡ್]]ನ [[ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದ]]ವೂ ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ತರುವಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮಾಡರ್ನ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಥ್ರೂ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಂದೋಲನದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಸಾಹಿತಿಗಳೆಂದರೆ [[ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರಾಂಡೆಸ್]], [[ಹೆನ್ರಿಕ್ ಪೊಂಟೊಪ್ಪಿಡಾ]]( [[ಸಾಹಿತ್ಯ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ) ಮತ್ತು [[ಜೆ.ಪಿ.ಜಾಕೋಬ್ಸನ್]]. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಜೋಹಾನ್ನೆಸ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಜೆನ್ಸೆನ್]]ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. [[ಕಾರೆನ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸೆನ್]] ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು [[ಸಣ್ಣ ಕಥೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ನ ಇತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರರೆಂದರೆ [[ಗ್ರಂಡ್ಟ್‌ವಿಗ್]], [[ಗಸ್ಟಾವ್ ವೀಡ್]], [[ವಿಲ್ಲೀಯಂ ಹೇಯ್ನೆಸೆನ್]], [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಆಂಡರ್‌ಸನ್ ನೆಕ್ಸೋ]], [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಶೆರ್ಫಿಗ್]], [[ಟಾಂ ಕ್ರೀಸ್ಟೆನ್‌ಸನ್]], [[ಡಾನ್ ಟುರೆಲ್ಲ್]], [[ಪೀಟರ್ ಹೋಗ್]], ಮತ್ತು ಇತರರು. === ಕ್ರೀಡೆ === {{main|Sports in Denmark}} ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದರೆ [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]. [[ನೌಕಾಯಾನ]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳು]] ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳೇ, ಅದರಂತೆಯೇ [[ಗಾಲ್ಫ್]] ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ [[ಬ್ಯಾಡ್‌ಮಿಂಟನ್]], [[ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಲ್]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೋಟಾರ್ ಕ್ರೀಡೆಯಾಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪೂ ಇದೆ. [[24 ಗಂಟೆಗಳ ಲೇ ಮಾನ್ಸ್]]ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಡ್ರೈವರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಎಂಟು ಬಾರಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ [[ಟಾಮ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್‌ಸೆನ್]] ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದು [[ಸ್ಪೀಡ್ ವೇ]]ನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Caroline Wozniacki at US Open 2009 4th round (156).jpg|thumb|left|ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ವೊಜ್‌ನಿಯಾಕಿ]] ಬೇರೆ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಡ್ಯಾನಿಶ್‌ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳೆಂದರೆ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಮುಂದಾಳು [[ಮಾರ್ಟೆನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್]], ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳಾದ [[ಬಿಜಾರ್ನೆ ರೀಸ್]], [[ರಾಲ್ಫ್ ಸೋರೆನ್‌ಸೆನ್]], ಮತ್ತು [[ಮೈಖೆಲ್ ರಾಸ್‌ಮೆಸ್ಸೆನ್]], [[ಬ್ಯಾಡ್‌ಮಿಂಟನ್]] ಆಟಗಾರರಾದ [[ಪೀಟರ್ ಗೇಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಟಿನ್]], [[ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್]]-ಆಟಗಾರ [[ಮೈಖೇಲ್ ಮೇಜ್]], [[ಪೋಕರ್]] ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಆಟಗಾರ [[ಗಸ್ ಹಾನ್‌ಸೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ ಈಸ್ಟ್‌ಗೇಟ್]], [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟಗಾರರಾದ [[ಮೈಖೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೈಯಾನ್ ಲಾಡ್ರಪ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ ಶ್ಮೀಖೆಲ್]]. [[WTA]] ಟೆನ್ನಿಸ್ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹದಿಹರೆಯದ [[ಕರೋಲೀನ್ ವೋಜ್ನಿಯಾಕಿ]] ಏರಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. [[WBA]] ಮತ್ತು [[WBC]] [[ಸೂಪರ್ ಮಿಡಲ್ ವೇಟ್]] ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಮಿಕ್ಕೆಲ್ ಕೆಸ್ಲರ್]] ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಟೂರ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿರುವ [[ಗಾಲ್ಫ್]] ಆಟಗಾರ [[ಥಾಮಸ್ ಬ್ಯೋರ್ನ್]] ಇವರುಗಳ ಮನೆ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್. 1992ರಲ್ಲಿ [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್]] ಅನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೀಂ]]ನವರು ಗೆದ್ದರು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಅರ್ಹತಾ ನಿರ್ಧಾರಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡ [[ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ]] ನಂತರದ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಫೈನಲ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡ ಆಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಯುಗೋಸ್ಲಾವ್ ಸಮರಗಳು]] ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ ತಂಡವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊನೆ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ/ಯೂರೋಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಮತ್ತೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಫೈನಲ್ಸ್‌ ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಡೇನರು [[1990 FIFA ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್]]ನ ಆಧಿಪತಿಗಳಾದ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. === ಸಂಗೀತ === {{main|Music of Denmark}} ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ, ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ಗಡಿಯ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳದೆ ಆದ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ. [[ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ]] ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. [[ಕಾರ್ಲ್ ನೀಲ್‌ಸೆನ್]] ತನ್ನ ಆರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವಾದ್ಯಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಚನೆಕಾರ. ವಿಸ್ತೃತ [[ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮ]]ವು ಅನೇಕ ಪಾಪ್ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಾನಾ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಅಂತರ ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾರಾ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಮರ್ಸಿಫುಲ್ ಫೇಟ್]], [[ಕಿಂಗ್ ಡೈಮಂಡ್]], [[ವ್ಹಿಗ್‍ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮೈಕೆಲ್ ಲರ್ನ್ಸ್ ಟು ರಾಕ್]], [[ಆಲ್ಫಾಬೀಟ್]], '90ರ ಪಾಪ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಆಕ್ವಾ]],ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಮ್ಯೂ]]ಗಳ ಜೊತೆಗೇ [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]]ದ [[ಲಾರ್ಸ್ ಅಲ್ರಿಚ್]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನವನು. === ಆಹಾರ === {{Unreferenced section|date=November 2008}} {{main|Danish cuisine}} [[ಚಿತ್ರ:Smørrebrød 4.jpg|thumb|right|ಡೇನಿಶ್ ಓಪನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ (smørrebrød) ಡಾರ್ಕ್ ರೈ ಬ್ರೆಡ್‌ನ ಮೇಲೆ.]] ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳು(ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್,ನಾರ್ವೆ,ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡೆನ್), ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅದರ ನೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿ]], ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ [[ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ದೇಶದ ಕೃಷಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಚಳಿಗಾಲವಾಗಿದೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಊಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರಗ್‌ಬ್ರಾಡ್]] (ರೈ-ಬ್ರೆಡ್) ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚಸ್ ಅಥವಾ [[ಸ್ಮಾರ್ರ್‌ಬ್ರಾಡ್]] ಅನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಎಂದು ಕರೆದು ಅಥವಾ ''ಫ್ರಾಕೋಸ್ಟ್'' ಎಂದು ಕರೆದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಫ್ರಾಕೋಸ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ 2 ರಿಂದ 6 ತುಂಡುಗಳ ಸರಳ ''ಸ್ಮಾರ್ರ್‌ಬ್ರಾಡ್'' ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಯಾರಿಸಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ [[ಊಟದ ಡಬ್ಬಿ]]ಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುಬಾರಿ [[ಫ್ರಾಕೋಸ್ಟ್]] ಅಥವಾ ''ಬಿಗ್ ಕೋಲ್ಡ್ ಟೇಬಲ್'' ಊರಿಟ್ಟ [[ಹೆರ್ರಿಂಗ್]], ಹಬೆಯಾಡುವ [[ಈಲ್]] ಅಥವಾ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಉರಿದ ಬ್ರೆಡೆಡ್ ಚಪ್ಪಟೆ ಮೀನು ಮುಂತಾದ ಮೀನಿನ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಬರುವುದು ಕೋಲ್ಡ್ ರೋಸ್ಟ್ ಬೀಫ್‌ನ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚಸ್ ಜೊತೆಗೆ [[ರಿಮೌಲೇಡ್]] ಮತ್ತು ಹುರಿದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಸುಟ್ಟ ಹಂದಿ ಮತ್ತು [[ಕೆಂಪು ಎಲೆ ಕೋಸಿ]]ನೊಂದಿಗೆ [[ಹುರಿದ]]ಬಾಡು, ಬಿಸಿ [[ವೀಲ್ ಮೆಡಾಲ್ಲೀಯನ್ಸ್]], ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾಂಸ ಮುದ್ದೆಗಳು(''[[ಫ್ರಿಕಾಡೆಲ್ಲರ್]]'' ) ಅಥವಾ [[ಲಿವರ್ ಪೇಟ್]]ನ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಕನ್ ಮತ್ತು ಅಣಬೆಗಳು. ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪದಾರ್ಥಗಳೆಂದರೆ ''[[ಸೋಲ್ ಓವರ್ ಗುಡ್ಜೆಮ್]]'',ಪದಶ: "ದೇವರ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ" ([[ಗುಡ್ಜೆಮ್]] ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್‌ನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ, ಇಲ್ಲಿ ಹೆರಿಂಗ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ರಾಶಿಯಾಗಿ ತಂದು ಹೊಗೆ ಇಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯಿರಿಸಿದ ಮೀನು, ಚೀವ್ಸ್ ಈರುಳ್ಳಿಯಂಥ ಗಿಡ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ (ಸೂರ್ಯ) ಹಸಿ [[ಮೊಟ್ಟೆ ಹಳದಿ ಲೋಳೆ]]; ಅಥವಾ ''ಡ್ರೈಲೇಜನ್ಸ್ ನ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾಡ್'', ’ವೆಟ್ಸ್ ಲೇಟ್-ನೈಟ್ ಬೈಟ್’ನ ಉಪ್ಪೂರಿದ ಮಾಂಸ (ಕಾರ್ನ್ಡ್ ವೀಲ್), ಈರುಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೆಲ್ಲೀಡ್ [[ಕಾನ್‌ಸೋಮ್ಮ್]], ಜೊತೆಗೆ [[ಲಿವರ್ ಪೇಟ್]]. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಕೆಂಪು ಮೂಲಂಗಿಯ ಜೊತೆಗೆ ನಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಊಟಕ್ಕೆ [[ಲಾಜರ್]] ಬೀರ್ ಅನ್ನು ಚಿಕ್ಕ ಗ್ಲಾಸುಗಳಲ್ಲಿನ ''ಸ್ನಾಪ್ಸ್'' ಜೊತೆಗೆ ಅಥವಾ [[ಅಕ್ವಾವಿಟ್]] ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Aebleskiver.jpg|thumb|left|Æbleskiver, ಡೇನಿಶ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್‌ಗಳು]] ದಿನದ ಭಾರಿ ಬಿಸಿ ಊಟವನ್ನು ''ಮಿಡ್‌ಡ್ಯಾಗ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಜೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಈ ಊಟವು ಮಾಂಸ(ಹಂದಿ,ದನ,ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೀನು)ಇವುಗಳ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಮಾಂಸದಿಂದ ಒಸರುವ ರಸವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಪಾಸ್ತಾಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗಂಜಿ (ಸಕ್ಕರೆ ರಹಿತ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಸಿ ಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಎಲೆಕೋಸು ಜೊತೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ನಂತರ [[ಡೆಸೆರ್ಟ್]] (ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ ಮುಂತಾದ ಸಿಹಿ ಭಕ್ಷ್ಯ), [[ಮೌಸ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ರಾಡ್‌ಗ್ರಾಡ್]](ಸಿಹಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ ಕೊಡುವುದು) ಅನ್ನು ನಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸೂಪ್ ಅಥವಾ ಬಿಸಿ ಅಂಬಲಿ (ಗಂಜಿ) ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಬಲಿ ಅಥವಾ ಗಂಜಿ ಎಂದರೆ [[ಅಕ್ಕಿ ಅಂಬಲಿ ಅಥವಾ ಗಂಜಿ]](ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಇದನ್ನು "ರೈಸ್ ಪುಡ್ಡಿಂಗ್" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಕರೆಯುವುದಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಶ ಪದಶ: ಬಳಕೆಗಿಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು ಈ ರೀತಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ)ಯನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಒಂದು ಚೂರು ಬೆಣ್ಣೆ ಇಟ್ಟು ಮತ್ತು ಚಕ್ಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗರಿಗರಿಯಾದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಂದಿಯ ಮಾಂಸದಡುಗೆ, [[ಫ್ರಿಕಾಡೆಲ್ಲರ್]](ಹುರಿದ ಹಂದಿಯ ಮಾಂಸದಮುದ್ದೆಗಳು), "ತುರಿದ ದನದ ಮಾಂಸ"(ಒರಟಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತುರಿದ ದನದ ಮಾಂಸ ಫ್ರಿಕಾಡೆಲ್ಲರ್ ತರಹವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು 100% ರಷ್ಟು ದನದ ಮಾಂಸ), ಹಂದಿಯ ಪಕ್ಕೆಮಾಂಸ "ಮಿಲ್ಲಿಯನ್-ಬೀಫ್"(ಒರಟಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ದನದ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಅದರ ರಸ), ಕಾರ್ಬೊನೇಡರ್/ಕ್ರೆಬಿನೆಟ್ಟರ್ (ಬ್ರೆಡ್ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಹುರಿದಿರುವ [[ಕೊಚ್ಚಿದ ಮಾಂಸ]]), ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ [[ಸುಟ್ಟ]] ಮಾಂಸದಡುಗೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಗಂಜಿ ಜೊತೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪಗೆಟಿ ಎ ಲಾ ಬೋಲೋನೀಸ್]], ಹ್ಯಾಶ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದ್ಧಪಟ್ಟಂತಹ ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಊಟವನ್ನು (''ಫ್ರಾಕೋಸ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಮಿಡ್‌ಡ್ಯಾಗ್'' ) ಎಂದು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಎಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇವು ಇದೇ ರೀತಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜು‌ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಊಟ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಗೆ ದೊಡ್ದ ಉದ್ಯಮ. [[ಬಾರ್ನ್‌ಹೋಮ್]] ದ್ವೀಪದ ಬಳಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್ ಹೌಸ್‌]]ಗಳು ಅಥವಾ ''ರೋಜೇರಿಯರ್'' ನಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ [[ಸ್ಮೋಕ್ಡ್ ಫಿಶ್]]ನ ([[ಹೆರ್ರಿಂಗ್]], [[ಮ್ಯಾಕೆರೆಲ್]], [[ಈಲ್]]ಗಳು) ಅಡುಗೆ, ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಕಾಂಡಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮುಂತಾದ ವ್ಯಂಜನ]], [[ರಿಮೌಲೇಡ್]] ಗಳನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್]]ಗಳ ಜತೆಗೆ, ಹುರಿದ [[ಪ್ಲೈಸ್]]ಗಳ ಮೇಲೆ, [[ಸಲಾಮಿ]] ಅಥವಾ [[ರೋಸ್ಟ್ ಬೀಫ್]] ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚಸ್{{Citation needed|date=June 2009}} ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ . ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ಕೂಡ ವಿಶೇಷ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಾದ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್, ಜನ್ಮದಿನೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸಂತೋಷ === [[ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷಪೂರ್ಣವಾದದ್ದು.<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/denmark-is-the-worlds-happiest-country--official-410075.html |title=Denmark is the world's happiest country - official - Europe, World |publisher=The Independent |date=2006-08-01 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309234926/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/denmark-is-the-worlds-happiest-country--official-410075.html |url-status=dead }}</ref> == ಸೇನೆ == {{main|Danish Defence|Military history of Denmark}} [[ಚಿತ್ರ:L16 HDMS Absalon - 20070902.jpg|thumb|right|HMDS ಅಬ್ಸಾಲಾನ್.]] ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆ]]ಯನ್ನು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.{{lang-da|Forsvaret}} ಶಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್]] ಸುಮಾರು 33,೦೦೦ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಾಖೆಗಳು ಸುಮಾರು 27,000 ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: 15,460 ಜನರನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆರ್ಮಿ]]ಗೆ, 5,300 ಜನರನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನೇವಿ]]ಗೆ ಮತ್ತು [[ರಾಯಲ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]]ಗಾಗಿ 6,050 ಜನರು (ಎಲ್ಲವೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ). [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಜನ್ಸಿ]] ({{lang-da|Beredskabsstyrelsen}}) 2,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ದಾಖಲೆಗಳ ಅನ್ವಯ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 4,000 ಜನರು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಕಮಾಂಡ್]], [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್‌ಮೆಂಟ್]], ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸ್]] ಶಾಖೆರಹಿತ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಮಾರು 55,000 ಜನರು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಹೋಮ್ ಗಾರ್ಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.{{lang-da|Hjemmeværnet}} ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ (9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ಕ್ಕೆ) ಸುಮಾರು 1,400 ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://forsvaret.dk/FMN/Verdenskort/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227125607/http://forsvaret.dk/FMN/Verdenskort/ |archivedate=2007-12-27 |title=Forsvarsministerens Verdenskort |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-27 |accessdate=2009-08-20}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ [[NATO SNMCMG1]]ಗೆ ಖಾಯಂ ಆಗಿ ಕೊಟ್ಟ ನೆರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದೆ. ಮೂರು ದೊಡ್ದ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌]] ([[ISAF]]ಗೆ, 696 ಜನರು), [[ಕೊಸೊವೋ]] ([[KFOR]]ಗೆ, 312 ಜನರು), ಮತ್ತು [[ಲೆಬನಾನ್]] ([[UNIFIL]]ಗೆ, 50 ಜನರು). 2003ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೂ ಸುಮಾರು 450 ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸೈನಿಕರು [[ಇರಾಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2007/02/200852514261678446.html |title=Denmark follows UK Iraq pullout |publisher=Al Jazeera English |date=2007-02-21 |accessdate=2009-08-20}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{main|Outline of Denmark|Index of Denmark-related articles}} * [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅವಳಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] {{Denmark topics|state=expanded}} == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == * {{da icon}}ಬಸ್ಕ್,ಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಪೌಲ್ಸೆನ್,ಹೆನ್ನಿಂಗ್ (ed.), "ಡ್ಯಾನ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟೋರೀ — i ಗ್ರಂಡ್‌ಟ್ರೀಕ್",ಆರ್ಹಸ್ ಯುನಿವಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಫಾರ್‌ಲ್ಯಾಗ್, 2002, ISBN 87-7288-941-1 * {{da icon}}ಮೈಖೇಲ್ಸೆನ್, ಕಾರ್ಸ್‌ಟೆನ್ ಕೆಜರ್, "ಪಾಲಿಟಿಕೆನ್ಸ್ ಬಾಗ್ ಒಮ್ ಡಾನ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಓಳ್ಡ್‌ಟಿಡ್", ಪಾಲಿಟಿಕೆನ್ಸ್ ಫಾರ್‌ಲ್ಯಾಗ್ (1. bogklubudgave), 2002, ISBN 87-00-69328-6 * {{swe icon}} ನೇಷನಲೆನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೆಡಿನ್, vol. 4, ಬಾಕ್‌ಫಾರ್ಲಾಗೆಟ್ ಬ್ರಾ ಬಾಕರ್, 2000, ISBN 91-7024-619-X. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Denmark}} ;ಸರ್ಕಾರ * [http://denmark.dk/ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಆಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ] * {{CIA World Factbook link|da|Denmark}} * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-d/denmark.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921053922/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-d/denmark.html |date=2013-09-21 }} ;ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.denmark.net/business ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ] * [http://www.denmark.net/denmark-guide/danish-culture.html ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ] * [http://copenhagenet.dk/CPH-Denmark.htm ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಆಂಡ್ ಎ ಬ್ರೀಫ ಟೂರ್ ಥ್ರೂ ದಿ ಕಂಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029004904/http://www.copenhagenet.dk/CPH-Denmark.htm |date=2008-10-29 }} * [http://danishheritage.dk/ DanishHeritage.dk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021065758/http://www.danishheritage.dk/ |date=2008-10-21 }} ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅದರ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/157748/Denmark ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್] ''[[ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ]]'' ದಲ್ಲಿ * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/denmark.htm ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705053204/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/denmark.htm |date=2008-07-05 }} ''UCB Libraries GovPubs'' ಗಳಲ್ಲಿ * {{dmoz|Regional/Europe/Denmark}} * {{wikiatlas|Denmark}} * {{wikivoyage|Denmark}} ; ವಾರ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ * [https://news.google.com/news?hl=en&ned=us&ie=UTF-8&q=denmark%2F&btnG=Search ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್] * [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Denmark:_Primary_Documents ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್: ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು] * [http://kort.krak.dk/borgerdk.kortsoegning/imapDKbig.asp Krak printable mapsearch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071005153127/http://kort.krak.dk/borgerdk.kortsoegning/imapDKbig.asp |date=2007-10-05 }} (ಗೋಚರಿತ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯ ರೂಪುರೇಖೆ ಆದರೆ ಇದು ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ !) {{da icon}} * [http://www2.kms.dk/C1256AED004EA666/(AllDocsByDocld)/B825612735012CB1C1256AEF002C0B2C ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಎನ್ವೈರಾನ್ ಮೆಂಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಂಡ್ ಕ್ಯಾಡಾಸ್ಟ್ರೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sv icon}}{{en icon}} * [https://web.archive.org/web/20060208174808/http://olddenmark.dk/ Old Denmark in Cyberspace - Information about Denmark - the Danes] * [http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=3389 ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ಯಾಟಿಲೈಟ್ ಚಿತ್ರ] [[NASA Earth Observatory]]ದಲ್ಲಿ * [http://www.danmarksstatistik.dk/HomeUK.aspx ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫ್ರೀ ಆಫ್ ಚಾರ್ಜ್] * [http://statistikbanken.dk/statbank5a/SelectVarVal/Define.asp?Maintable=HISB3&PLanguage=1 ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಸಮ್ಮರಿ ವೈಟಲ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕವರಿಂಗ್ 1901 ಆಂಡ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] * [http://www.dst.dk/HomeUK.aspx ನ್ಯೂವೆಸ್ಟ್ ರಿಲೀಸಸ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] {{da icon}} {{en icon}} * [http://www.statistikbanken.dk/statbank5a/SelectTable/Omrade0.asp?PLanguage=1 ವ್ಯಾರೀಯಸ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ statistikbanken.dk] ;ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು * [http://www.vifanord.de/index.php?id=1&L=1&rd=243343734 ವೈಫನಾರ್ಡ್]-ಇದೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಾಗಿದ್ದು ನಾರ್ಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಬಾಳ್ಟಿಕ್ ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಇಡಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ {{Denmark topics}} {{Template group |title = <!-- [[File:Nuvola filesystems www.png|23px]] -->&nbsp;Geographic locale |list = {{Countries of Europe}} {{Countries bordering the Baltic Sea}} }} {{Template group |title = International organisations |list = {{Monarchies}} {{Denmark ties}} {{EU members}} {{Council of Europe members}} {{Nordic Council}} {{North Atlantic Treaty Organisation (NATO)}} {{United Nations}} {{WTO}} }} {{coord|56|N|10|E|type:country_scale:3000000_region:DK|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಾವರಿನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸದಸ್ಯ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಗಡಿಭಾಗಗಳ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಗಡಿಯ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್]] [[ವರ್ಗ:NUTS 2 ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡ್ಯಾನಿಶ್-ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಗತಿಪರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1814ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಟೆರ್ರೆನೀಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಸದಸ್ಯ ಪ್ರಾಂತಗಳು]] pdrx1vi1sptd7w2cm5a2n9drocu5fuk 0 13903 1377887 1346365 2026-07-31T13:13:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377887 wikitext text/x-wiki [[File:Gommateshwara2.jpg|thumb|300px|ಬಾಹುಬಲಿಯ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹ-ಚಂದ್ರಗಿರಿ, [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]]]] '''ಚಾವುಂಡರಾಯ''' ೧೦ ನೇ ಶತಮಾನ(ಕ್ರಿ.ಶ. ಅಂದಾಜು ೯೩೪-೯೯೦)ದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಕವಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿ. ಚಾವುಂಡರಾಯನ ತಂದೆ ಮಾಬಲಯ್ಯ, ತಾಯಿ ಕಾಳಲಾದೇವಿ. [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗರ]] ಅಧಿಪತ್ಯದ ಗಂಗವಾಡಿ ಸೀಮೆಯ ರಾಜ ೨ನೇ ಮಾರಸಿಂಹ (ಕ್ರಿ.ಶ ೯೬೧-೭೭) ಇವನ ಹಿರಿಯಮಗ ೪ ನೇ ರಾಚಮಲ್ಲ (ಕ್ರಿ.ಶ ೯೭೪-೭೭) ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ರಕ್ಕಸಗಂಗ (ಕ್ರಿ.ಶ ೯೭೭-೮೪) ಇವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ಸಂಧಿವಿಗ್ರಹಿ, ಮಂತ್ರಿ ಪದವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಕಾಳಲಾದೇವಿಯ ಆಸೆಯಂತೆ [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]]ದಲ್ಲಿ ೫೭.೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗೊಮ್ಮಟ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ==ಜೀವನ== ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿನ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು '''ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣ'''ದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳಿಂದ ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಚಾವುಂಡರಾಯ, ಸುಮಾರು ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದವನಾಗಿದ್ದು, ಮುದಗಲ್ಲು(ಈಗಿನ [[ರಾಯಚೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಲಿಂಗಸಗೂರು]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ) ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಈತನ ಮೂಲ ಊರು. ತಾಯಿ ಕಾಳಲಾದೇವಿ. ಈಕೆಗೆ ಕಾಳಲಾಂಬಿಕೆ, ಕಾಳಮ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ತಂದೆ ಮಾಬಲಯ್ಯ. ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಸಹೋದರಿ ಪುಲವ್ವೆ, ಪತ್ನಿ ಅಜಿತಾದೇವಿ. ಈತನಿಗೆ ನಾಗವರ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಸೋದರನೂ ಇದ್ದ<ref>{{cite web |title=Chavundarayana Trhishashti Shalaka Purusha Mahapuranam (NEMINATH TAPAKEERE) |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR1906J24.pdf |website=www.jetir.org/ |publisher=ournal of Emerging Technologies and Innovative Research |accessdate=25 March 2022}}</ref>. ಚಾಮುಂಡರಾಯನು ತನ್ನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಜ(ಕ್ಷತ್ರೀಯ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)ನೆಂದು ಕರೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. [[ಬಾಹುಬಲಿ ಚರಿತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ "ಬ್ರಹ್ಮ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ವೈಶ್ಯ-ಶುಕ್ತಿ ನುಮಣಿಃ" ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಆಧಾರದಿಂದ ಆತನ ಪೂರ್ವಜರು ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಾಗಿದ್ದು ಆನಂತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ==ಸೇನಾನಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ == [[File:Frontal south eastern view of the Chavundaraya Basadi at Shravanabelagola.jpg|thumb|300px|ಚಾವುಂಡರಾಯ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಬೊಪ್ಪ ಚೈತ್ಯಾಲಯ(ಚಾವುಂಡರಾಯ ಬಸದಿ)- ಚಂದ್ರಗಿರಿ, [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]]]] ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಅಜ್ಜ ಗೋವಿಂದಮಯ್ಯ ಗಂಗ ಮನೆತನದ ಅರಸ ಎರಡನೇ ಎರೆಯಪ್ಪನ ಹತ್ತಿರ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ. ಚಾವುಂಡರಾಯನ ತಂದೆ ಮಾಬಲಯ್ಯ, ಅದೇ ಗಂಗ ಮನೆತನದ ರಾಜ, ನೊಳಂಬ ಕುಲಾಂತಕನೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ, ಗಂಗವಾಡಿಯ ಅರಸ ಮಾರಸಿಂಹನ ಕೆಳಗೆ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿದ್ದ. ಚಾವುಂಡರಾಯನೂ ಮಾರಸಿಂಹನ ಹತ್ತಿರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು<ref>{{cite web |title=Chavundarayana Trhishashti Shalaka Purusha Mahapuranam (NEMINATH TAPAKEERE) |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR1906J24.pdf |website=www.jetir.org/ |publisher=ournal of Emerging Technologies and Innovative Research |accessdate=25 March 2022}}</ref>. ಕ್ರಿ.ಶ ೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಾಲದೇವ ಮಹಾಸಾಮಂತ ಆರಂಭಿಸಿದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಚಾವುಂಡರಾಯ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬಾಗೇಯೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಛಲದಂಕ ಗಂಗ ಮತ್ತು ಗಂಗರಬಂಟ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುದುರಚಯ್ಯನನ್ನು ಕೊಂದು ಸಹೋದರ ನಾಗವರ್ಮನ ಸಾವಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಂಡ. ಚಾವುಂಡರಾಯನು ತನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿದ ಈ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ, ನಾಲ್ವಡಿ ರಾಚಮಲ್ಲ ಗಂಗ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿದನು. ಚಾವುಂಡರಾಯ ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಮರ ಪರಶುರಾಮ, ವೀರ ಮಾರ್ತಾಂಡ, ರಣರಂಗಸಿಂಹ, ಸಮರ ಧುರಂಧರ, ವೈರಿಕುಲ ಕಲಾದಂಡ, ಭುಜವಿಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಭಟಮಾರ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಜಗದೇಕವೀರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನಾಲ್ವಡಿ ರಾಚಮಲ್ಲ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೭೪ರಲ್ಲಿಯೂ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೭೭ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೮೪ರವರೆಗೆ ರಕ್ಕಸಸಂಗ ರಾಚಮಲ್ಲನಲ್ಲಿಯೂ ಚಾವುಂಡರಾಯನು ಸೇನಾಪತಿಯೂ, ಮಂತ್ರಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದನು<ref>{{cite web |title=ಚಾವುಂಡರಾಯ |url=https://www.kannadakavi.com/kavikoota/ |website=kannadakavi.com/ |publisher=ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಬಳಗ |accessdate=25 March 2022 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ನಾಲ್ವಡಿ ರಾಚಮಲ್ಲ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ ಚಾವುಂಡರಾಯನಿಗೆ ''ರಾಯ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಚಾವುಂಡರಾಯನಿಗೆ ದೊರೆತ ಇತರ ಬಿರುದುಗಳು ವೀರ ಮಾರ್ತಾಂಡ, ಸಮರ ಪರಶುರಾಮ, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷರಾಕ್ಷಸ<ref>{{cite web |title=ಚಾವುಂಡರಾಯ |url=https://www.kannadakavi.com/kavikoota/ |website=kannadakavi.com/ |publisher=ಕನ್ನಡ ಕವಿ ಬಳಗ |accessdate=25 March 2022 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==ಕವಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ== ===ತ್ರಿಷಷ್ಟಿ ಲಕ್ಷಣ ಮಹಾಪುರಾಣ (ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣ)=== ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಜಿನಸೇನ ಗುಣಭದ್ರರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಸರಳ ಕನ್ನಡ ರೂಪವೇ ತ್ರಿಷಷ್ಟಿ ಲಕ್ಷಣ ಮಹಾಪುರಾಣ<ref>{{cite web |title=ಚಾವುಂಡರಾಯ ವಿರಚಿತ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣ |url=https://www.bookbrahma.com/book/chavundaraya-puranam |website=bookbrahma.com |publisher=Book Brahma Private Limited. |accessdate=26 March 2022 |archive-date=9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209070618/https://www.bookbrahma.com/book/chavundaraya-puranam |url-status=dead }}</ref>. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೭೮ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯನ ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಕೃತಿಯು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು, ಈ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣವೇ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಗದ್ಯ ಕೃತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ನಂತರ, ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಕೃತಿಯ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ, ಶಿವಕೋಟ್ಯಾಚಾರ್ಯನ ಕಾಲ ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ವಡ್ಡಾರಾಧನೆಯೇ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಗದ್ಯಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೨೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪುರಾಣ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷತೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>{{cite web |title=Chavundarayana Trhishashti Shalaka Purusha Mahapuranam (NEMINATH TAPAKEERE) |url=https://www.jetir.org/papers/JETIR1906J24.pdf |website=www.jetir.org/ |publisher=ournal of Emerging Technologies and Innovative Research |accessdate=26 March 2022}}</ref>. == ಕೊಡುಗೆ == * ಚಾವುಂಡರಾಯ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಗೊಮ್ಮಟನ ಬೃಹದಾಕಾರದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ.೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಿ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿಸಿದನು. * ಅನೇಕ ಬಸದಿಗಳು ==ಆಕರ ಗ್ರಂಥ== # ಕನ್ನಡ ಆದಿತೀರ್ಥಂಕರ ಚರಿತೆಗಳು - ಡಾ|| ಸರಸ್ವತಿ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ # ಬಾಹುಬಲಿ ಚರಿತೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸ]] cfwqetstb7pxy8ds59hjvksm1nggnp8 0 14830 1377932 1353230 2026-08-01T06:58:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377932 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Parsi dairy-farm.jpg|thumb|right|350px|'ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಫಾರಂ,' ಮುಂಬಯಿ']] ಮುಂಬಯಿಯ ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಫಾರಂ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ. ಭಾರತಸರ್ಕಾರದ ಹಾಲುಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಖಾಸಗೀ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಒದಗಿಸುವ ಹಾಲಿನ ಡೈರಿ, ದಿನಪ್ರತಿ, ೧೦,೦೦೦ ಲೀಟರ್ ಹಾಲು ಇಲ್ಲಿನಿಂದ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ೧೬೦ ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗ ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಾಲಿನ ವಿಲೇವಾರಿ, ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ೫-೬ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ==ಖಾಸಗಿ ಡೈರಿ== ಮುಂಬಯಿ ಅಹ್ಮೆದಾಬಾದ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಜನದ ಬಳಿ ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿ ಫಾರಂನ ಸ್ವಂತ ಡೈರಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವರ್ ವವಾಡಾ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ೨೭೫ ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ಹಾಲಿನ ಡೈರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಪ್ಯಾಶ್ಚರೈಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್]], ಮತ್ತು [[ಮಂಜಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ]], ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆ, ಹಸು, ಕರುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ದೊಡ್ಡಿಗಳಿವೆ. ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಜನ ಅಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಸಿರುಹುಲ್ಲನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮಿಕ್ಕ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಮರಗಳು, ಸಾಗುವಾನಿ ಮರಗಳು, ಗೋಡಂಬಿ ಗಿಡಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಾವಿನಮರಗಳನ್ನು ಯತೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು, ೫೦,೦೦೦ ಚದರಡಿ ಜಾಗವಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಯ ವಶದಲ್ಲಿ, ವಾಣಿಜ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮುಂಬಯಿಯ ಕೆಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಮೀನು, ಆಸ್ತಿಯಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಹಾಲು ಸರಬರಾಜುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿ ಫಾರಂ ಒಂದು ಅದರ್ಶ ಸಂಸ್ಥೆ<ref>{{Cite web |url=http://travel.cnn.com/mumbai/shop/long-live-these-10-vintage-bombay-brands-321115 |title=10 vintage Bombay brands we can't help but love 20 July, 2010, Amana Fontanella- khan |access-date=2015-02-18 |archive-date=2015-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614072246/http://travel.cnn.com/mumbai/shop/long-live-these-10-vintage-bombay-brands-321115 |url-status=dead }}</ref>. ==ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು== *'ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿ,' ಯಲ್ಲಿ, 'ತಾಜಾ ಹಾಲು', 'ಮೊಸರು', 'ಬೆಣ್ಣೆ', 'ತುಪ್ಪ,' ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. '[[ಮಹಾರಾಜಾ ಲಸ್ಸಿ]],' ಅವರ, ವಿಶೇಷವಾದ, 'ಬ್ರಾಂಡ್ ಪೇಯ'. *'[[ಆನ್ ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]],' ಇದೆ. * 'ರೆಸ್ಟೊರಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ, 'ಭಜಿಯ', 'ಬಟಾಟ ವಡ', 'ಥಾಲಿ ಊಟ', 'ಮಟ್ಕಾ-ಕುಲ್ಫಿ,' ಸಿಗುತ್ತದೆ. ==೯೯ ವರ್ಷದ ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ== ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಯ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಡೈರಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೇವಲ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿ ಮತ್ತು [[ದಾದರ್]] ನಂತಹ ಕೆಲವೇ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಗೆ ಬಹಳ ಸವಾಲುಗಳಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂದಿನಿಂದ ಡೈರಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಗ್ರಹದಂತೆ ನಡೆಯಲು ಅದರ ಮಾಲೀಕರು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಛುವ ಬಗ್ಗೆ ಪಾರ್ಸಿ ಡೈರಿಯ ಮಾಲಿಕರೂ ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.ndtv.com/india-news/mumbais-parsi-dairy-will-not-close-say-owners-1210587 ND TV, : August 24, 2015, Mumbai's Parsi Dairy Will Not Close, Say Owners]</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] ap96zjc2qn7sdw473b1pzecgr477j7a 0 16639 1377908 1374534 2026-08-01T01:57:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377908 wikitext text/x-wiki [[File:DirkCoster1930s.jpg|thumb|ಡಿರ್ಕ್ ಕೋಸ್ಟರ್]] '''ಡಿರ್ಕ್ ಕೋಸ್ಟರ್'''(ಒಕ್ಟೋಬರ್ 5, 1889– ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 1950)[[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌]]ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ.ಇವರು [[ಜಿಯೋರ್ಗ್ ವಾನ್ ಹೆವಿಸೆ]]ರವರೊಂದಿಗೆ [[ಹಾಫ್ನಿಯಮ್ ]] ಮೂಲಧಾತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೬, ೧೯೧೯ ರಂದು, ಅವರು ಓರಿಯಂಟಲ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಲೀನಾ ಮಾರಿಯಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರು ಲೈಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಲು ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಡಿರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲೀನಗೆ ಎರಡು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು (ಹೆಂಡ್ರಿಕ್, ಅದಾ, ಎಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್) ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{note|asteroid}}{{cite web | last =Echternach | first =Eddy | authorlink = | title ='Nederlandse' Planetoïden | work = | publisher = | date = | url =http://www.astronieuws.nl/NL-plan.html | doi = | accessdate =nil | archive-date =2019-11-12 | archive-url =https://web.archive.org/web/20191112160650/http://www.astronieuws.nl/NL-plan.html | url-status =dead }} * H. Brinkman, [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/coster ''Coster, Dirk (1889-1950)''], in ''Biografisch Woordenboek van Nederland''. * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Hf/hist.html History of Hafnium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215221629/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Hf/hist.html |date=2008-02-15 }} * [[Chemical & Engineering News]] [http://pubs.acs.org/cen/80th/hafnium.html article on the history of Hafnium by Eric R. Scerri] * [http://www.weizmann.ac.il/ICS/booklet/18/pdf/weintraub.pdf Hafnium and Radioactive Tracers] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] r185omdisfn0yo59iga0z2c30031vw7 0 22308 1377891 1370976 2026-07-31T15:07:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377891 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist |name = John Forbes Nash Jr. | image_size = 180px |image = John Forbes Nash, Jr. by Peter Badge.jpg| |caption = |birth_date = {{birth date|mf=yes|1928|6|13}} |birth_place = [[Bluefield, West Virginia]], USA |death_date= {{death date and age|mf=yes|2015|5|32|1928|6|13}} |nationality = American |field = [[Mathematics]], [[Economics]] |work_institution = [[Massachusetts Institute of Technology]]<br />[[Princeton University]] |alma_mater = [[Carnegie Institute of Technology]] (now part of [[Carnegie Mellon University]])<br />[[Princeton University]] |doctoral_advisor = [[Albert W. Tucker]] |doctoral_students = |known_for = [[Nash equilibrium]]<br />[[Nash embedding theorem]]<br />[[Algebraic geometry]] |prizes = [[Nobel Memorial Prize in Economic Sciences]] (1994) }} '''ಜಾನ್‌ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌, Jr.''' ರು (ಜೂನ್‌ 13, 1928 – ಮೇ, 23, 2015) ಓರ್ವ ಅಮೇರಿಕನ್‌ [[ಗಣಿತಜ್ಞ]] ರಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ಮಾಡಿದ [[ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]], [[ವಿಕಲನ ರೇಖಾಗಣಿತ]], ಹಾಗೂ [[ಅಪೂರ್ಣ/ಖಂಡ ವಿಕಲನ ಸಮೀಕರಣಗಳ]] ಮೇಲಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಾಗುವ ಸಂಭವಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲಂತಹಾ ಬಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], ಗಣಕಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೃತ್ರಿಮ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಕರಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಮಧ್ಯಂತರದ ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಗಣಿತಜ್ಞರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 1994ನೇ ಸಾಲಿನ [[ಆರ್ಥಿಕವಿಜ್ಞಾನದ ನೊಬೆಲ್‌ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳಾದ [[ರೇನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌‌ ಸೆಲ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಹರ್ಸಾನ್ಯಿ]]ಯವರುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಎಂಟು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ]] ([[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಗೆದ್ದಿತ್ತು) ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. [[ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ]] ಎಳೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರವು, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಗಣಿತೀಯ ಪ್ರತಿಭೆ ಹಾಗೂ [[ಬುದ್ಧಭ್ರಮಿಕ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref name="Oscar race scrutinizes"/><ref>{{cite web |url=http://www.usatoday.com/life/movies/oscar2002/2002-03-24-winners.htm |title=List of Oscar Winners |publisher=[[USA Today]] |accessdate=August 30, 2008}}</ref> == ಪ್ರಾರಂಭದ ಜೀವನ == ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯು ಹೀಗೆಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ "ಜಾನ್ನಿ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದ. [ನನ್ನ ಪೋಷಕರಿಗೆ] ಆತ ವಿಭಿನ್ನವೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಆತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆತ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯು ನನಗೆ ಆತನಿಗೋಸ್ಕರ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಬೆರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು... ಆದರೆ ನನಗೆ ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಹೋದರನೊಬ್ಬನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ."<ref name="Nasar ABM">ನಾಸರ್‌, ಸಿಲ್ವಿಯಾ. ''[[ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌]] '', ಪುಟ 32. [[ಸೈಮನ್‌ &amp; ಷೂಸ್ಟರ್‌]], 1998</ref> 13ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ [[E.T. ಬೆಲ್‌‌]] ರ ''[[ಮೆನ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ — ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, [[ಫರ್ಮಾಟ್‌‌]]ರ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಬಂಧವು — ಆತನಿಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಬ್ಲೂಫೀಲ್ಡ್‌‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ [[ಬ್ಲೂಫೀಲ್ಡ್‌‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದ. 1945ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ]] [[ಕಾರ್ನೆಗೀ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಗೆ (ಈಗಿನ [[ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]) ದಾಖಲಾತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ರಸಾಯನ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ತನ್ನ [[ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ]]ಗಳೆರಡನ್ನೂ 1948ರಲ್ಲಿ ಆತ ಕಾರ್ನೆಗೀ Tech. ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಪಡೆದರು. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು: 1947ರಲ್ಲಿ [[ಹೆಕ್ಸ್‌]] ([[ಪಿಯೆಟ್‌ ಹೇನ್‌]]ರು ಮೊದಲಿಗೆ 1942ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದು), ಹಾಗೂ 1950ರಲ್ಲಿ M. ಹಾಸ್‌ನರ್‌ ಮತ್ತು [[ಲಾಯ್ಡ್‌ S. ಷೇಪ್ಲೆ]]ಯವರುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಸೋ ಲಾಂಗ್‌ ಸಕರ್‌]]. ಪದವಿಯ ನಂತರ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೈಟ್‌ ಓಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಲಿಫರ್ಡ್‌ ಟ್ರೂಸ್‌ಡೆಲ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ನೌಕಾಪಡೆ]] ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕೈಗೊಂಡರು. == ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಜೀವನ == ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಸಲಹಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಟೆಕ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, R.J. ಡಫಿನ್‌ರು, ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯವಿತ್ತು: "ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಓರ್ವ [[ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ]]."<ref>{{cite web |url=http://press.princeton.edu/chapters/i7238.pdf |title=The Essential John Nash |accessdate=April 17, 2008 |last=Kuhn W. |first=Harold |coauthors=Sylvia Nasar (Eds.) |format=PDF |publisher=Princeton University Press |pages=Introduction, xi}}</ref> [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, [[ಸೋಲೋಮನ್‌ ಲೆಫ್ಸ್‌ಚೆಟ್ಜ್‌]]ರು, ಆತನಿಗೆ ಜಾನ್‌ S. ಕೆನಡಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನಿಟ್ಟರು‌, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ತನಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಮನಗಾಣುವಂತಾಯಿತು.<ref>ನಾಸರ್‌, ಸಿಲ್ವಿಯಾ. ''[[ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌]] '', ಪುಟ 46-47. [[ಸೈಮನ್‌ &amp; ಷೂಸ್ಟರ್‌]], 1998</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ವೈಟ್‌ ಓಕ್‌ನಿಂದ ಆತ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ಗೆ ಹೋದ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ [[ಸಮಭಾರತ್ವ/ಸಮತೂಕತ್ವ]] ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. 1950ರಲ್ಲಿ 28 ಪುಟಗಳ ಅಸಹಕಾರಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮೇಲೆ [[ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿ [[ಡಾಕ್ಟೋರೇಟ್‌]] ಪದವಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref>M. J. ಓಸ್‌ಬೋರ್ನೆ (2004). ''ಆನ್‌ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಗೇಮ್‌ ಥಿಯರಿ.'' ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ : ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣ, p. 23.</ref> [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ W. ಟಕರ್‌‌]]ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿ ರಚಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧವು, "[[ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಸಮಭಾರತ್ವ/ಸಮತೂಕತ್ವ]]" ಎಂದು ನಂತರ ಕರೆಯಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರೂಪಣೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಾಲ್ಕು ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು: * [http://www.pnas.org/cgi/reprint/36/1/48 "ಈಕ್ವಿಲಿಬ್ರಿಯಂ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ N-ಪರ್ಸನ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌"], ''[[ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌]]'' 36 (1950), 48–49. {{MathSciNet|id=0031701}} * "ದ ಬಾರ್ಗೇನಿಂಗ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್‌", ''[[ಇಕಾನೊಮೆಟ್ರಿಕಾ]]'' 18 (1950), 155–162. {{MathSciNet|id=0035977}} * "ಟು-ಪರ್ಸನ್‌ ಕೋಆಪರೇಟಿವ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌", ''ಇಕಾನೊಮೆಟ್ರಿಕಾ‌'' 21 (1953), 128–140. {{MathSciNet|id=0053471}} * "ನಾನ್‌-ಕೋಆಪರೇಟಿವ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌", ''ಆನ್ನಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌'' 54 (1951), 286–295. [http://www.jstor.org/stable/1969529 ] ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ವಾಸ್ತವಿಕ [[ಬೀಜಗಣಿತೀಯ ರೇಖಾಗಣಿತ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು: * "ರಿಯಲ್‌ ಆಲ್‌ಜೀಬ್ರಾಯಿಕ್‌ ಮ್ಯಾನಿಫೋಲ್ಡ್ಸ್‌‌", ''[[ಆನ್ನಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌]]'' 56 (1952), 405–421. {{MathSciNet|id=0050928}} ನೋಡಿ ''Proc. Internat. '' ''Congr. '' ''Math.'' (AMS, 1952, pp 516–517). [[ಶುದ್ಧ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ [[ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಸುತ್ತುವರಿಕೆಯ/ಎಂಬೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ ಪ್ರಮೇಯ]], ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಮೂರ್ತ [[ರಿಯೆಮಾನ್ನಿಯನ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು [[ಸಮಮಾಪಕತೆಯಿಂದ]] [[ಯೂಕ್ಲಿಡಿಯನ್‌ ಅವಕಾಶ]]ದ ಉಪಸಂಕೀರ್ಣತೆಯೆಂದು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ [[ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಅಪೂರ್ಣ/ಖಂಡ ವಿಕಲನ ಸಮೀಕರಣ]]ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಹಾಗೂ [[ಏಕತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ನಾಸರ್‌ರು ಬರೆದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಾರ 1951ರ ನಂತರ, ಎಲೇನಾರ್‌ ಸ್ಟೀರ್‌‌ ಎಂಬ ದಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಆತ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಜಾನ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಸ್ಟೀರ್‌‌ ಎಂಬ ಮಗ ಜನಿಸಿದ. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ತೊರೆದರು. 1955ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಬೋಧಕವರ್ಗದಲ್ಲಿ C. L. E. ಮೂರ್‌ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು [[ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ [[ಎಲ್‌ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌‌]]ನ [[ಅಲೀಷಿಯಾ ಲೋಪೆಜ್‌-ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಡೆ ಲಾರ್ಡೆ]]ರನ್ನು (ಜನನ ಜನವರಿ 1, 1933) ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 1957ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಆಕೆ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರನ್ನು 1959ರಲ್ಲಿ [[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]]ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆಂದು [[ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು; ಅವರ ಮಗ, ಜಾನ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌, ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಹೆಸರಿಡಲು ಗಂಡನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಆತನ ತಾಯಿಯ ಭಾವನೆಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಅನಾಮಧೇಯನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಮತ್ತು ಲೋಪೆಜ್‌-ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಡೆ ಲಾರ್ಡೆ 1963ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರೂ, 1970ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡಿದರೂ, ಇಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸಹವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. [[ಸಿಲ್ವಿಯಾ ನಾಸರ್‌‌]]ರ 1998ರ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ''[[ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' ಯ ಪ್ರಕಾರ ಡೆ ಲಾರ್ಡೆ ಆತನನ್ನು ಆಕೆಯ "ಆಶ್ರಯದಾತ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ "ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಂತೆ," ಜೀವನ ನಡೆಸಿದೆವು ಎಂದಿದ್ದರು. 1994ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಈ ಜೋಡಿಯು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಜೂನ್‌ 1, 2001ರಂದು ಅವರು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು. == ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ == ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು ವಿಪರೀತ ಮತಿವಿಕಲ್ಪದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತನ್ನನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಆತನ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅತಿರೇಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಂತರ ವಿವರಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ "ಕೆಂಪು ಕಂಠಬಂಧಗಳನ್ನು" ಧರಿಸಿದ ಪುರುಷರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ತನ್ನನ್ನು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯವರು ಸರಕಾರವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಲಿದ್ದಾರೆಂದು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿರುವ ದೂತಾವಾಸ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.freeinfosociety.com/article.php?id=101 |title=ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ Jr., ಜಾನ್‌ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ - ದ ಫ್ರೀ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ |access-date=ಜನವರಿ 18, 2010 |archive-date=ಜನವರಿ 2, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102102500/http://freeinfosociety.com/article.php?id=101 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.u.arizona.edu/~mwalker/NashStory.htm |title=NY ಟೈಮ್ಸ್‌: ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ |access-date=ಜನವರಿ 18, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605045913/http://www.u.arizona.edu/~mwalker/NashStory.htm |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌–ಮೇ 1959ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು [[ಮೆಕ್‌ಲೀನ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಗೆ, [[ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು]], ಅಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ [[ಬುದ್ಧಭ್ರಮಿಕ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]] ಹಾಗೂ ಸೌಮ್ಯವಾದ [[ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದುಂಟಾಗುವ ಖಿನ್ನತೆ]]ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆಯೆಂದು ರೋಗನಿದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Nasar ABM"/> ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ MITಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿ, ತನ್ನ [[ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯ]]ವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಆತ ತನ್ನ U.S. [[ಪೌರತ್ವ]]ವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದ ಕಾರಣ, ಅವರನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಆರಕ್ಷಕರು ಬಂಧಿಸಿ [[U.S. ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಮರಳಿ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಿದರು. 1961ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರನ್ನು [[ಟ್ರೆಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಮನೋವೈದ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ]]ಗಳ ಒಳ ಹೊರಗೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವಿರೋಧಿ]] [[ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು]], ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಆಘಾತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯನ್ನು ಆತನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Nasar ABM"/><ref name="Roger Ebert's Movie">{{cite book |last=Ebert |first=Roger |title=Roger Ebert's Movie Yearbook 2003 |publisher=Andrews McMeel Publishing |date=2002 |url =https://books.google.com/books?id=HJGZOs4S4_EC |accessdate=July 10, 2008}}</ref><ref name="Gracefully Insane">{{cite book |last=Beam |first=Alex |title=Gracefully Insane: The Rise and Fall of America's Premier Mental Hospital |publisher=PublicAffairs; ISBN 1-58648-161-4 |date=2001 |url =https://books.google.com/books?id=M2ZrduulEAwC |accessdate=July 10, 2008}}</ref> ಆತ ನೀಡಲಾದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ, ನಂತರ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದರು. 1970ರ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಆತನನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆತ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ‌, ''ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌ '' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ [[ಅಸಾಧಾರಣ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವಿರೋಧಿ]] ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತ ಇದರ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು ತಮಗೆ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿಯಾರೆಂದು ಆತಂಕಿತಗೊಂಡು ಹೀಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರನ್ನು(ಆತನ ತಾಯಿ, ಅವರೇ ದಾಖಲಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಓರ್ವ ಮನಚಿಕಿತ್ಸಾತಜ್ಞೆ) ಹೊಣೆಗಾರರೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1994/nash-interview.html ಮರಿಕಾ ಗ್ರೇಹ್ಸೆಲ್‌ರಿಂದ ಸಂದರ್ಶನ] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1, 2004</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಳಿದವರು ಈ ಕಪೋಲ ಕಲ್ಪನೆಯು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರಂತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರು ಆತರಹದ ಯಾವುದೇ ಔಷಧಿಯಿಂದ,<ref>ವೈಟೇಕರ್‌, R. (2002) ಮಿದುಳಿನ ಔಷಧಿಗಳು ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಬಲ್ಲವು. ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಗುಣಕಂಡದ್ದಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು ಅದರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ [[ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥ]]ನೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾದ ನಂತರ ಆ ಔಷಧಿಯಿಂದಾಗುವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಗಮನ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_11.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ಚಿಕಿತ್ಸೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604221411/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_11.html |date=ಜೂನ್ 4, 2016 }}</ref><ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_13.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ಚೇತರಿಕೆಯ ಮಾರ್ಗಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160605170425/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_13.html |date=ಜೂನ್ 5, 2016 }}</ref><ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_14.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ಚೇತರಿಕೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160606080035/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_14.html |date=ಜೂನ್ 6, 2016 }}</ref> ನಾಸರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆಗಿನ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ ಡೆ ಲಾರ್ಡೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ತನ್ನ ವಿಲಕ್ಷಣತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರಿಗೆ ಡೆ ಲಾರ್ಡ್‌ ಹೇಳಿದ್ದು ಹೀಗೆ, "ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಶಾಂತ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವುದಷ್ಟೇ".<ref name="Nasar1994">ನಾಸರ್‌, S. (1994) [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C01E7DF1631F930A25752C1A962958260&amp;sec=health&amp;spon=&amp;pagewanted=all ದ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ನೊಬೆಲ್‌ ಲಾರಿಯೇಟ್‌‌] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌</ref> ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಮಯವಾದ 1959ರ ಸಾಲಿನ ಮೊದಲಿನ ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು "ಮಾನಸಿಕ ಕ್ಷೋಭೆಗಳೆಂದು" ಕರೆಯುವ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಓರ್ವ ಹರಿಕಾರ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೆಂದು ಹಾಗೂ ತನಗೆ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹಾಗೂ ವಿರೋಧಿಗಳಿದ್ದಾರೆಂದು, ಷಡ್ಯಂತ್ರಕಾರರಿದ್ದಾರೆಂದು, ಹಾಗೂ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೊಳಗಾದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ದೈವಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಚಿಂತನೆಯ ಶೈಲಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಭ್ರಾಂತಿಗೊಳಗಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯಾ 'ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ' ಅಥವಾ 'ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ'"<ref name="Nash1995">ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ (1995) [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1994/nash-autobio.html ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ] ಲೆಸ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ ನೊಬೆಲ್‌ರಿಂದ. ದ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರೈಜಸ್‌ 1994, ಸಂಪಾದಕ ಟೋರ್‌ ಫ್ರಾಂಗ್ಸ್‌ಮಿರ್‌, [ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ], ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌, 1952</ref> ಹೊಂದಿದವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ವಿಷದೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_12.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ಭ್ರಮಿತ ಯೋಚನಾಶೈಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001215421/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_12.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2016 }}</ref> ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು ತಮ್ಮ ಭ್ರಾಂತಿಯ ಯೋಚನೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗದಿರುವ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅತೃಪ್ತಿಯೇ ಕಾರಣ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ, "ನಾನು ಸಾಧಾರಣ ಯೋಚನಾಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ನನಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ತನ್ನ ಯೋಚನಾಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒತ್ತಡರಹಿತವಾಗಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಈ ಮಾದರಿಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ನನಗನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಆತ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_05.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ದ ಡೌನ್‌ವರ್ಡ್‌ ಸ್ಪೈರಲ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170310042743/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_05.html |date=ಮಾರ್ಚ್ 10, 2017 }}</ref> ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ ಮತ್ತು [[ದ್ವಿವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವ್ಯಾಧಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಪೇಕ್ಷ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ (2005) [http://www.schizophrenia.com/sznews/archives/001617.html ಗ್ಲಿಂಪ್ಸಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104060646/http://www.schizophrenia.com/sznews/archives/001617.html |date=2010-01-04 }} ಷೇನ್‌ ಹೆಗರ್ಟಿರಿಂರ ಸಂದರ್ಶನ</ref> ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ನಂತರ ಆ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮುನ್ನ 1964ರ ಆಸುಪಾಸಿನವರೆಗೂ ತನಗೆ ಯಾವುದೇ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_06.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ಧ್ವನಿಗಳ ಕೇಳುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170310044132/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_06.html |date=ಮಾರ್ಚ್ 10, 2017 }}</ref> ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ತನ್ನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನಿಚ್ಛೆಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸರಿಹೋದ ಹಾಗೆ ಅಥವಾ "ಹೇರಿದ ಚಿಂತನಾಶೈಲಿಯನ್ನು" ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆದ ನಂತರ ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ "ಕನಸಿನ-ಮಾದರಿಯ ಭ್ರಮೆಯ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆ"ಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲ ಸಮಯ ಕಳೆದ ನಂತರವಷ್ಟೆ ತನ್ನಂತಾನೇ "ಭ್ರಮೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದ" "ರಾಜಕೀಯ-ಅಭಿಮುಖತೆಯ" ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ಯತ್ನಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ "ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕಾರ" ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1995ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೋಚಿಸುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಆಲೋಚಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರೂ, ಆತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಂತೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Nash1995"/><ref name="Experiences">ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_08.html PBS ಸಂದರ್ಶನ: ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಅನುಭವಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161207174723/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/sfeature/sf_nash_08.html |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2016 }}</ref>''''''' == ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಆವರಣದ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ರಹಸ್ಯ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಗೀಚುವ ನೆರಳಿನ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ "ಫೈನ್‌ ಹಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾಂಟಮ್‌" (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌'ನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಂದ್ರ) ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಯು ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕಾದಂಬರಿ, [[ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]] ವಿರಚಿತ ''ದ ಮೈಂಡ್‌-ಬಾಡಿ ಪ್ರಾಬ್ಲಂ'' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗೊಂಡಿದೆ. 1978ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಆತನ ಅಸಹಕಾರಿ ಸಮಭಾರತ್ವ/ಸಮತೂಕತ್ವಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಈಗ [[ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಸಮಭಾರತ್ವ/ಸಮತೂಕತ್ವ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ [[ಜಾನ್‌ ವಾನ್‌ ನ್ಯೂಮನ್ನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಲಿಯೊರಿ P. ಸ್ಟೀಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಡೆದರು. 1994ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಸ್ನಾತಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಆತನ ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ [[ಆರ್ಥಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ನೊಬೆಲ್‌ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು (ಇತರ ಇಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ) ಪಡೆದರು. 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಗೆ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರನ್ನು ''ಶ್ರೀಯುತ'' ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಎಂದು ಹಾಗೂ ಆತನ ಹೊಸ ಸಾಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವವಿದೆಯೆಂದು ಆಗ ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದ ಇತರ ಗಣಿತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ [[ಮಿಂಚಂಚೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಇವರುಗಳೇ ನಂತರ [[ಸ್ವೀಡನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ನ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಉತ್ತಮ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಗುಂಪಿನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=September 2008}} ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಭಾಗಶಃ ಕರ್ತೃತ್ವ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಧಾರಿತ ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಹೊಸ ಸಾಧನೆಗಳು, ಆತನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಥವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಪಥವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಆತ ಬಯಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 1945ರಿಂದ 1996ರ ನಡುವೆ, ಅವರು 23 ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು [[ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಒಪ್ಪಬಲ್ಲಂತಹಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸದಿರುವುದು ಅಥವಾ "ಮತಿವಿಕಲನಾಗಿರುವುದು" ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿರುವುದನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ "[[ನಿರಶನ]]ದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ" ಅವರು ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮಾನವರ ಬಹುರೂಪತೆಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸುವ್ಯಕ್ತವಾದ ಮಾನಕವಲ್ಲದ ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುಧಾರಿತ [[ವಿಕಸನಾತ್ಮಕ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>ಡೇವಿಡ್‌ ನ್ಯೂಬಾವರ್‌ ರಚಿತ (2007) [https://health.yahoo.com/experts/depression/8207/john-nash-and-a-beautiful-mind-on-strike/ ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421192944/http://health.yahoo.com/experts/depression/8207/john-nash-and-a-beautiful-mind-on-strike/ |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2008 }} Yahoo ಹೆಲ್ತ್‌</ref> ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಣ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜನರು ಹಣದಿಂದಾಗಿ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೀನಗತಿಗಳಿಸುವ ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ [[ಹಣದುಬ್ಬರ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಲ]]ಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ [[ಕೀನೆಪ್ರಣೀತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ]] ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ತೋರಿಕೆಯ-ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ಥಿರವಾದ "ಕೆಟ್ಟ ಹಣದ" ಬದಲಿಗೆ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವಂತಹಾ ಹೆಚ್ಚು "ಆದರ್ಶ ಹಣ"ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತಹಾ ಜಾಗತಿಕ "ಔದ್ಯಮಿಕ ಉಪಭೋಗ [[ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ]]" ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿಗೆ ವಿರೋಧವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಹಣಕ್ಕೆ ಕುರಿತಂತೆ ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ [[ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಚ್‌ ಹಯೆಕ್‌]]'ರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಚಿಂತನೆಗಳು ಹೋಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆತ ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ (2002) [http://www.jstor.org/pss/1061553 ಐಡಿಯಲ್‌ ಮನಿ] ಸದರನ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಜರ್ನಲ್‌, 69(1), p4-11</ref><ref>ಜ್ಯೂಲಿಯಾ ಝಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ (2005) [http://media.www.browndailyherald.com/media/storage/paper472/news/2005/04/27/CampusNews/Nobel.Winner.Nash.Critiques.Economic.Theory-941301.shtml ನೊಬೆಲ್‌ ವಿನ್ನರ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಥಿಯರಿ] ದ ಬ್ರೌನ್‌ ಡೈಲಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌</ref> ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎಂಬ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲ್ಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಪಡೆದರು. [[ನೇಪಲ್ಸ್‌ ಫೆಡೆರಿಕೋ II ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003ರಂದು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಪಡೆದರು.{{Citation needed|April 2009|date=April 2009}} ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಆಂಟ್‌ವರ್ಪ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲಿನ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. == ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾದ == 2002ರಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ [[ಅಕೀವಾ ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌‌ಮನ್‌‌]]'ರ ''[[ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌]] '' ಎಂಬ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ನಾಸರ್‌‌' ವಿರಚಿತ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಭಾಗಶಃಕಲ್ಪಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ "ಕೆಸರೆರಚಾಟ"ದಿಂದಾಗಿ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನದ ವಿಷಯಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.<ref name="mudslinging">{{cite book |last= Levy |first=Emanuel |title=All about Oscar: The History and Politics of the Academy Awards |publisher=Continuum International Publishing Group, ISBN 0-8264-1452-4 |date=2003, page 16 |url =https://books.google.com/books?id=dH2Lb_YhIhAC&dq=%22John+Forbes+Nash%22+%22homosexual%22 |accessdate=January 22, 2008}}</ref> [[ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ಮನ್‌ರನ್ನು "ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ"ರ ಬದಲಿಗೆ "ಲೇಖಕರೆಂದು" ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ [[ರೈಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲಕಥೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸೂಚ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Oscar race scrutinizes"/><ref name="RFriedman">{{cite web |last= Friedman |first=Roger |title=Exclusive: Ron Howard Changed His Mind; and Screenwriter Admits to 'Semi-Fictional Movie' |publisher=Fox News |date=February 15, 2002 |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,45670,00.html |accessdate=March 28, 2009}}</ref> ರೈಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆತನ [[ಜನಾಂಗೀಯ]] ಮನೋಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು [[ಯಹೂದಿ‌-ವಿರೋಧಿ]] ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ "ವಿವಾದಬಾಹಿರ ಕಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ,<ref name="Oscar race scrutinizes">{{cite web |title=Oscar race scrutinizes movies based on true stories |publisher=[[USA Today]] |date=March 6, 2002 |url =http://www.usatoday.com/life/movies/oscar2002/2002-03-06-true-stories.htm |accessdate=January 22, 2008}}</ref><ref name="The Boston Globe">{{cite web|work=The Boston Globe|title=Eleanor Stier, 84|url=http://www.boston.com/news/globe/obituaries/articles/2005/04/10/eleanor_stier_84_brookline_nurse_had_son_with_nobel_laureate_mathematician_john_f_nash_jr|dateformat=dmy |accessdate=December 5, 2007}}</ref> ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌‌ಮನ್‌ರ "ಲೋಪಗಳು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಹದ್ದು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದದ್ದು" ಎಂದಿದೆ."<ref name="All about Oscar: The ">{{cite book |last= Levy |first=Emanuel |authorlink= |coauthors= |title=All about Oscar: The History and Politics of the Academy Awards |publisher=Continuum International Publishing Group, ISBN 0-8264-1452-4 |date=2003, page 145 |url =https://books.google.com/books?id=dH2Lb_YhIhAC&dq=%22John+Forbes+Nash%22+%22homosexual%22 |accessdate=January 22, 2008}}</ref> ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಯಹೂದಿ*ವಿರೋಧಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ತಾನು ಭ್ರಮಾಧೀನವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="All about Oscar: The "/> 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ [[ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ]] ವಿಶ್ರಾಮಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀತಿಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, "ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[RAND ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಕಾವಲುಗಾರನೊಂದಿಗೆ/ಸುರಕ್ಷತಾ ಪರವಾನಗಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು."<ref name="The Fifty-Year Wound">{{cite book |last=Leebaert |first=Derek |authorlink= |coauthors= |title=The Fifty-Year Wound: How America's Cold War Victory Shapes Our World |publisher=Back Bay, ISBN 0-316-16496-8 |date=2002, page 117 |url=https://books.google.com/books?id=_Ywjc0FvFCIC&printsec=frontcover&dq=%22John+Forbes+Nash%22+%22homosexual%22 |accessdate=January 22, 2008 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="The Lavender Scare: The"/> ನಾಸರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, " ಈ [[ಆಘಾತದಾಯಕ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ-ಮಾರಕವಾಗಬಹುದಾದ ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು."<ref name="The Lavender Scare: The">{{cite book |last=Johnson |first=David K. |authorlink= |coauthors= |title=The Lavender Scare: The Cold War Persecution of Gays and Lesbians in The Federal Government |publisher=University of Chicago Press, ISBN 0-226-40481-1 |date=2004, page 160 |url =https://books.google.com/books?id=ivCo3yph63QC&dq=%22John+Forbes+Nash%22+%22homosexual%22 |accessdate=January 22, 2008}}</ref> ನಾಸರ್‌ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಕಥೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವಂತ ಆದರೆ ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ದೂರವಾದ ಆಖ್ಯಾನವೊಂದನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="Slate">{{cite web|work=Slate Magazine|title=A Real Number|url=http://www.slate.com/id/2060110/|dateformat=dmy |accessdate=August 16, 2007}}</ref> ಇತರರು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ದೈನಂದಿನವಾಗಿ ಬುದ್ಧಭ್ರಮಿಕ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಾಳುವ "ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನಿತ್ರಾಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ" ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ "ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕಂಪ<ref name="Who Wrote That Movie?">{{cite book |last= Wehner |first=Chris C. |authorlink= |coauthors= |title=Who Wrote That Movie?: Screenwriting in Review: 2000 - 2002 |publisher=iUniverse, ISBN 0-595-29269-0 |date=2003, page 40 |url =https://books.google.com/books?id=q3V0pPkwDEsC&dq=%22John+Forbes+Nash%22+%22homosexual%22 |accessdate=January 22, 2008}}</ref> ಮೂಡಲಿ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು".<ref name="Who Wrote That Movie?"/> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರು ತಾನು ಎಂದಿಗೂ ದೃಶ್ಯ/ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Experiences"/> ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ]]'' ವಿಮರ್ಶಕ [[A. O. ಸ್ಕಾಟ್‌]]ರು ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಸ್ಕಾಟ್‌ರು ಆಸ್ಕರ್‌ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ, ಲೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ನಟರ ಆಯ್ಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು "''ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌'' ನಲ್ಲಿನ [[ಶೀತಲಸಮರ]]ವು ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಥಿ]]-ಯುಗದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೇದಾರಿ-ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಚರ್ವಿತ ಚರ್ವಣವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ" ಸ್ವಲ್ಪ ನಮ್ಯವಾಗಿ "ರೋಚಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ" "ಅಮೇರಿಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಕಷ್ಟದ ಸಂಕ್ರಮಣ ಕಾಲವಾಗಿದೆ."<ref name="Critic's Notebook: A ">{{cite web |last=Scott |first=A. O. |authorlink= |coauthors= |title=Critic's Notebook: A 'Mind' Is a Hazardous Thing to Distort |publisher=[[New York Times]] |date=March 21, 2002 |url =https://www.nytimes.com/packages/html/movies/bestpictures/mind-ar2.html |accessdate=January 22, 2008}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ಶೀತಲ ಸಮರದ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸದೇ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Critic's Notebook: A "/> [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಳವಡಿಕೆಯಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಗೆಂದು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ಮನ್‌ ಪಡೆದರು.<ref name="All about Oscar: The "/> ಚಿತ್ರವು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ]], [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ]] ([[ರಾನ್‌ ಹೋವರ್ಡ್‌]]) ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ]] ([[ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ಕೊನ್ನೆಲ್ಲಿ]]) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತ್ತು. == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌–ಮೋಸರ್‌ ಪ್ರಮೇಯ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikiquote}} {{Commons category|John Forbes Nash}} * [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿರುವ [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1994/nash-autobio.html ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ] * [http://www.math.princeton.edu/jfnj/ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಗೃಹಪುಟ/ಹೋಂಪೇಜ್‌‌ ] * [http://ideas.repec.org/e/pna13.html IDEAS/RePEc] * ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನ ಮಡ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ, [[PDF ದಾಖಲೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ]]ರುವ [http://www.princeton.edu/mudd/news/faq/topics/Non-Cooperative_Games_Nash.pdf ಆತನ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧ] ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದಿಗೆ [http://www.princeton.edu/mudd/news/faq/topics/nash.shtml ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ FAQ] * [http://mitworld.mit.edu/video/39/ MITಯಲ್ಲಿ Dr. ಸಿಲ್ವಿಯಾ ನಾಸರ್‌‌ ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323160021/http://mitworld.mit.edu/video/39 |date=ಮಾರ್ಚ್ 23, 2012 }} * [https://web.archive.org/web/20030225012339/http://www.dailyprincetonian.com/archives/2001/02/27/page3/ ಸುಂದರ ಬುದ್ಧಿ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚಾರ], 2001ರ ಸಾಲಿನ ''ಡೈಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನ'' ಸಂದರ್ಶನ * {{MacTutor Biography|id=Nash}} * {{MathGenealogy|id=18590}} * "[http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/ ಎ ಬ್ರಿಲಿಯೆಂಟ್‌ ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170218001802/http://www.pbs.org/wgbh/amex/nash/ |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2017 }}" - [[PBS]] ''ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌'' ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ * [http://film.guardian.co.uk/Distribution/Redirect_Artifact/0,4678,0-667864,00.html ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌ ಔಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021219150933/http://film.guardian.co.uk/Distribution/Redirect_Artifact/0,4678,0-667864,00.html |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2002 }} ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಲೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ - ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ * [http://www.stat.psu.edu/news/conferences/JohnNash/milnor.pdf ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಅಂಡ್‌ "ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203022048/http://www.stat.psu.edu/news/conferences/JohnNash/milnor.pdf |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2007 }} [[ಜಾನ್‌ ಮಿಲ್ನರ್‌]]ರು ರಚಿಸಿದ ''ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌'' {{ndash}} ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಲ್ಲ{{ndash}} ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆತನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕ. * {{cite episode |transcripturl=http://www.uh.edu/engines/epi983.htm |series=The Engines of Our Ingenuity |serieslink=The Engines of Our Ingenuity |number=983 |title=John Forbes Nash, Jr. |credits=John H. Lienhard |network=NPR |station=KUHF-FM Houston |airdate=1994}} * [http://www.tcd.ie/Economics/news_intro.htm ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗ - ಸುದ್ದಿ] * [http://www.newsfinder.org/site/more/john_f_nash/ ಫ್ರೀಡಂ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ F. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420011125/http://www.newsfinder.org/site/more/john_f_nash/ |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2012 }} * [http://www.stat.psu.edu/news/conferences/JohnNash/flyer.pdf ಪೆನ್‌ ರಾಜ್ಯದ 2003-2004ನೇ ಸಾಲಿನ ಜಾನ್‌ M. ಚೆಮೆರ್ಡಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು: Dr. ಜಾನ್‌ F. ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌, Jr.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203022050/http://www.stat.psu.edu/news/conferences/JohnNash/flyer.pdf |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2007 }} * [http://arielrubinstein.tau.ac.il/nash-lecture/nash-lecture.html ವಿಡಿಯೋ: ಏರಿಯಲ್‌ ರುಬಿನ್‌‌ಸ್ಟೀನ್‌ರ ಉಪನ್ಯಾಸ: "ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌, ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗೇಮ್‌ ಥಿಯರಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927163233/http://arielrubinstein.tau.ac.il/nash-lecture/nash-lecture.html |date=2011-09-27 }} * [http://www.lindau-nobel.de/MediaContainer.AxCMS?type=lectures&amp;ElementID=113 ನೊಬೆಲ್‌ ಪುರಸ್ಕಾರದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌ರ ಉಪನ್ಯಾಸ. ಲಿಂಡಾವು, ಜರ್ಮನಿ, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214064841/http://www.lindau-nobel.de/MediaContainer.AxCMS?type=lectures&ElementID=113 |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2010 }} * [http://www.slate.com/id/2063457/ ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌ ಈಕ್ವಿಲಿಬ್ರಿಯಂ] ಸ್ಲೇಟ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಬಿನ್‌ ರೈಟ್‌ರು ನ್ಯಾಶ್‌/ನ್ಯಾಷ್‌'ರ ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆತನ ಭ್ರಮೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಿಸಿ ಬರೆದ 2002ರ ಸಾಲಿನ ಲೇಖನ * [http://www.edizioniets.com/Scheda.asp?N=978-884671888-4 ಇಟಲಿಯ ಟ್ರೆಂಟೋನ ಎನ್ನೋ ಡೆ ಗಿಯೋರ್ಗಿರೊಂದಿಗಿನ ಭೇಟಿಯ ವಿಡಿಯೋ ಪುಸ್ತಕದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಿಡಿಯೋ, 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514023353/http://www.edizioniets.com/Scheda.asp?N=978-884671888-4 |date=ಮೇ 14, 2013 }} {{Nobel laureates in economics 1976-2000}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> |NAME= Jr., John Forbes Nash |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION= Mathematician |DATE OF BIRTH= June 13, 1928 |PLACE OF BIRTH= [[Bluefield, West Virginia]], United States |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Nash, John Forbes}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಗಣಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಗಣಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್‌ ನೊಬೆಲ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಟಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲ್ಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತಂಡ]] [[ವರ್ಗ:ಇಕಾನೋಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನ್‌ ವಾನ್‌ ನ್ಯೂಮನ್ನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬೋಧಕವರ್ಗ]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ವಿರ್ಜಿನಿಯಾದ ಮರ್ಸರ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತಂಡ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೋಧಕವರ್ಗ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಲೋನ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನಸಿಕ ದಮನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬಲಿಪಶುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] 04vqn9s037ul8m4j0xjuivp4igye5ch 0 23025 1377904 1348495 2026-08-01T00:22:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377904 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | type=city | native_name=Jhansi | state_name = ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ | region = Bundelkhand | district = [[Jhansi district|Jhansi]] | latd = 25.4333|longd=78.5833| official_languages=[[Hindi]], [[Marathi]], [[Urdu]]| leader_title=Mayor | leader_name=Dr. B. Lal | leader_title_2=Deputy Mayor | leader_name_2=Mrs. Sushila Dubey | area_city=೧೫೨ | altitude=೨೮೫ | population_as_of=೨೦೦೧ | population_total=೫೦೪೨೯೨ | population_density=೩೦೯೪| area_telephone=೯೧-೫೧೦| postal_code=೨೮೪ ೦೦x | vehicle_code_range=UP-೯೩ | website=jhansi.nic.in | footnotes = | }} '''ಝಾನ್ಸಿ''' {{audio|Jhansi.ogg|pronunciation}} ([[ಉರ್ದು]]: جھانسی, [[ಹಿಂದಿ]]: झांसी, [[ಮರಾಠಿ]]:झाशी) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಒಂದು ನಗರ. ಝಾನ್ಸಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಹಾಗೂ ರೈಲು ಸಂಧಿಪ್ರದೇಶವಲ್ಲದೇ [[ಝಾನ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಝಾನ್ಸಿ ವಿಭಾಗ|ಝಾನ್ಸಿ ವಿಭಾಗದ]] ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪೀಠವೂ ಆಗಿದೆ. ಮೂಲ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದ ಬಂಡೆಗೆ ಶಿಖರಪ್ರಾಯವಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ. [[ಅಟಲ್‌ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ|ಅಟಲ್‌ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿಯವರ]] ಸರ್ಕಾರವು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯು]], ಝಾನ್ಸಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿತು. [[ಕಾಶ್ಮೀರ|ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು]] [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ|ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್‌ ಝಾನ್ಸಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ ಕೂಡಾ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಆಧಾರರಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಹಠಾತ್‌ ತರಾತುರಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಹಸಿರುವಲಯ|ಹಸಿರುವಲಯದ]] [[ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯೂ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ== ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ರಾಜಾ ಬೀರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ದೇವ್]]‌‌, ಓರ್ಚ್ಛಾದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಜೈತ್‌ಪುರ್‌ನ ರಾಜನಿಗೆ ತಾನು ಬಂಗಾ/ಜಾರ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ [[ನವೀನ ಕೋಟೆ|ನವೀನ ಕೋಟೆಯನ್ನು]] ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದಾಗ ಆತ ತನಗದು ‘ಜೈಂಸಿ’ (ಎಂದರೆ ಅದೇ ರೀತಿ ಇದೆ) ಇದ್ದ ಹಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ 'ಜೈಂಸಿ' ಕಾಲಾನುಕ್ರಮೇಣ ಅಪಭ್ರಂಶಗೊಂಡು ಝಾನ್ಸಿ ಆಗಿದೆ. ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ನಗರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುವ ಈ ಕೋಟೆ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:1857 jhansi fort2.jpg|right|thumb|ಝಾನ್ಸಿ ಕೋಟೆ, c1857]] ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಝಾನ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು [[ಖಜುರಾಹೋ|ಖಜುರಾಹೋದ]] [[ರಜಪೂತ]] [[ಚ/ಛಂಡೇಲಾ]] ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಕೃತಕ ಜಲಾಶಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಬಹುಶಃ ಈ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಚ/ಛಂಡೇಲಾ ವಂಶದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಕರಾರ್‌]] ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿದ ಖಂಗರ್‌ಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಬುಂಡೇ/ದೇಲಾ|ಬುಂಡೇ/ದೇಲಾಗಳು]] [[ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ|ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ]] ಬಯಲುಗಳವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಈಗ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ [[ಬುಂದೇಲಖಂಡ]] ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರು. ಝಾನ್ಸಿಯ ಕೋಟೆಯನ್ನು [[ಓರ್ಚ್ಛಾ]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ೧೬೧೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಓರ್ಚ್ಛಾದ ದೊರೆಯೊಬ್ಬ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದಿಬ್ಬದ ಮೇಲೆ ನೆರಳನ್ನು (ಬುಂಡೇಲಖಂಡದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಜೈನ್‌') ಕಂಡಾಗ, ಆತ ಅದನ್ನು ''ಜೈನ್‌-ಸಿ'' (ನೆರಳಿನ ತರಹದ್ದು/ಒಂದು ವಿಧದ ನೆರಳು) ಎಂದು ಕರೆದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಝಾನ್ಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ಮೊಗ/ಘಲ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಗ/ಘಲ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] [[ಮುಸಲ್ಮಾನ]] ರಾಜರು ಬುಂದೇಲಾ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ೧೭೩೨ರಲ್ಲಿ ಬುಂದೇಲಾದ ದೊರೆ [[ಛಾತ್ರಸಲ್]]‌, ಹಿಂದೂ [[ಮರಾಠರು|ಮರಾಠರುಗಳ]] ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕರು. ಅವರು ಆತನಿಗೆ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಹಾರಾಜನ ಸಾವಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆತನ ಉಯಿಲಿನ ಮುಖಾಂತರ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಮರಾಠರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯು ಝಾನ್ಸಿ ನಗರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ, ಓರ್ಚ್ಛಾ ರಾಜ್ಯದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದನು. ೧೮೦೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮರಾಠ ಸೇನಾಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ೧೮೧೭ರಲ್ಲಿ, [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯ]] [[ಪೇಷ್ವಾ]] ಬುಂಡೇಲಖಂಡದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯ]] ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟನು. ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ ಝಾನ್ಸಿಯ ರಾಜ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೇ ಮೃತಪಟ್ಟಾಗ, ಆತನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು [[ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌]] ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಝಾನ್ಸಿ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಜಲಾಂವ್‌]] ಮತ್ತು [[ಛಾಂಡೇರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಆಗ ಒಂದೇ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಾನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ (ಆಗ ರೂಢಿಗತವಾಗಿದ್ದಂತೆ ) ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಝಾನ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಶುವಧೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದುದರಿಂದ ರಾಜನ ವಿಧವೆ, [[ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ|ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಯು]], ಈ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಳು. ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ [[1857ರ ಕ್ರಾಂತಿ|1857ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ವೇಳೆಗೆ ಝಾನ್ಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ದಂಗೆ ಏಳಲು ಪಕ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಾತಿದಳದ ಕೆಲಮಂದಿ ಖಜಾನೆ ಹಾಗೂ ಆಯುಧಾಗಾರಗಳಿದ್ದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣಾ ದಳದ ಐರೋಪ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಹಾರ ನಡೆಸಿದರು. [[ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ]] ತಾನೇ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ [[ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌|ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಹೋರಾಡಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದಳು. ನವೆಂಬರ್‌ ೧೮೫೮ರ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಝಾನ್ಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತಾದರೂ, ನಂತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ, ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿ ಬಂದಿತು. ಝಾನ್ಸಿಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿದ ನಂತರ ಅದೇ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿರುವ ಕೋಟೆಯೇ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಶೈಲಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಬೇಕಲ್‌ನಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಂದರ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರ ತೀರ/ತಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== ಝಾನ್ಸಿ ನಗರವು ೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಭರಿತವಾಗಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ೭೭ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. [[File:Jhansi railway station2.JPG|thumb|left|ಝಾನ್ಸಿ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ]] *'''೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ೫೦೪,೨೯೨''' **'''ನಗರ್‌ ನಿಗಮ್‌‌ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ:''' ೪೭೦,೨೧೨ **ಪುರುಷರು: ೨೪೯,೫೯೨ **ಮಹಿಳೆಯರು: ೨೨೦,೬೨೦ **'''ದಂಡುಪ್ರದೇಶ ಮಂಡಳಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ:''' ೧೮,೫೮೨ **ಪುರುಷರು: ೧೦,೨೩೯ **ಮಹಿಳೆಯರು: ೮,೩೪೩ **'''ಝಾನ್ಸಿ ರೈಲ್ವೆ ವಸಾಹತು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ:''' ೧೫,೪೯೯ **ಪುರುಷರು: ೮,೩೯೫ **ಮಹಿಳೆಯರು: ೭,೧೦೪ ==ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ== [[File:Jhansi from hilltop.jpg|300px|thumb|right|ಝಾನ್ಸಿ (ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ನೋಟ )]] ಝಾನ್ಸಿಯು ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ೨೫.೪೩೩೩ N ೭೮.೫೮೩೩ E ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಸರಾಸರಿ ೨೮೪ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (೯೩೫ ಅಡಿಗಳು) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Jhansi.html |title=ಮಳೆ ಬೀಳುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳು |access-date=2010-04-06 |archive-date=2012-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102111949/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Jhansi.html |url-status=dead }}</ref> ಝಾನ್ಸಿ ಮಧ್ಯಭಾರತದ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಖನಿಜಭರಿತ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನಗರವು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ''ತರಾಯ್'' ‌ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನಗರವು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಏರುಮುಖವಾದ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜಮೀನು ನಿಂಬೆತಳಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ ಗೋಧಿ, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಅವರೆಕಾಳು, ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮುಂತಾದುವು. ನೀರಾವರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಮಳೆ ಮಾರುತ|ಮಳೆ ಮಾರುತಗಳ]] ಮೇಲೆ ವಿಪರೀತ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕಾಲುವೆ/ನಾಲೆ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ (ರಾಜ್‌ಘಾಟ್‌ ಕಾಲುವೆ/ನಾಲೆ), ಸರ್ಕಾರವು ಝಾನ್ಸಿ, ಲಲಿತಪುರ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ಕಾಲುವೆ/ನಾಲೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಾದ ಕಾರಣ, ಝಾನ್ಸಿಯು ಅತಿರೇಕದ ತಾಪಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[‌ನೈಋತ್ಯ ಮಾರುತ|‌ನೈಋತ್ಯ ಮಾರುತವು]] ತೆರಳಿದ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಗಿ (ಝಾನ್ಸಿಯು [[ಈಶಾನ್ಯ ಮಾರುತ|ಈಶಾನ್ಯ ಮಾರುತದಿಂದ]] ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ) ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಟ ಸರಾಸರಿ ೪ ಡಿಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಗರಿಷ್ಟ ೨೧ ಡಿಗ್ರಿಗಳವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬರುವ ವಸಂತಕಾಲವು ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮೇನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಾಪಮಾನವು ೪೭ ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಹುದು. ಮಳೆಗಾಲವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಜೂನ್‌ ಮೂರನೇ ವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ (ಇದು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದಾದರೂ) ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಾರುತಪ್ರೇರಿತ ಮಳೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಕೊನೆಯ ವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಾಸರಿ ದೈನಿಕ ಗರಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನವು ಅಧಿಕ ತೇವಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ೩೬ ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ ೯೦೦ mmಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, [[ನೈಋತ್ಯ ಮಾರುತ|ನೈಋತ್ಯ ಮಾರುತದ]] ಮೂರುವರೆ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲೇ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಷ್ಟೂ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು/ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು== ಬುಂಡೇಲಖಂಡ ಸೀಮೆಗೆ ಝಾನ್ಸಿಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ನವೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಅನೇಕ ನೂತನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಉಪಚರಿಸಲು ಅನೇಕ ನೂತನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''' ಸರ್ಕಾರೀ ''' * [[ಮಹಾರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ ), * ಜಿಲ್ಲೆ (ಪೌರ) ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ನಗರ), * ಬುಂಡೇಲಖಂಡ ಆಯುರ್ವೇದೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ (ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ ರಸ್ತೆ), * ಸೇನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ದಂಡುಪ್ರದೇಶ ), * ರೈಲ್ವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪ), * ದಂಡುಪ್ರದೇಶ ಜನರಲ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಸಾದರ್‌ ಬಜಾರ್‌ ) ''' [[ಖಾಸಗಿ]]:''' *ಅಗರ್ವಾಲ್‌ ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ & ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಸಾದರ್‌ ಬಜಾರ್‌ ) *ಆನಂದ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ & ಮೂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎದುರು, ಕರ್ಗುವನ್‌ ರಸ್ತೆ ) *ಸುಧಾ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಮೀಪ, ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ )) *ಶಿವ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಮಿಷನ್‌ ಕಾಂಪೌಂಡ್‌/ಆವರಣ ), *ಲೈಫ್‌ಲೈನ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ), *ಹ್ಯಾಪಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಹೋಟೆಲ್‌ ಸೀತಾ ಹಿಂದೆ, ಸಿವಿಲ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶ), *ಗುಪ್ತಾ ಮೆಡಿಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ (ಸಾದರ್‌ ಬಜಾರ್‌ ) *St. ಜ್ಯೂಡ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಜರ್ಮನಿ ) (ಸಿಪ್ರಿ ಬಜಾರ್‌), *ಕಪೂರ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಎಲೈಟ್‌ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಸಮೀಪ), *ಆರೋಗ್ಯ ಸದನ (ಆವಾಸ್‌ ವಿಕಾಸ್‌ ಕಾಲೊನಿ), *ಪ್ರಕಾಶ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಆವಾಸ್‌ ವಿಕಾಸ್‌ ಕಾಲೊನಿ), *ನಿರ್ಮಲ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಮೀಪ), *ಚಾವ್ಲಾ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಸಿಪ್ರಿ ಬಜಾರ್‌), *ವಿನಾಯಕ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಯಾತ್ರಿಕ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ ಹಿಂಭಾಗ (ಎಲೈಟ್‌ ವೃತ್ತ ) *LRM ಜೈನ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಸಿವಿಲ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶ), *ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌/ಕ್ರೈಸ್ತ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಝೋಕಾನ್‌ ಬಾಘ್‌/ಗ್‌‌) *ಸಂಜೀವನಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ) *ರಾಘವೇಂದ್ರ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ) *ಶೀಲಾ ಜೈನ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ) *ನಿರ್ಮಲ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ) *ಸುದರ್ಶನ್‌ ಜೈನ್‌ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಹೋಮ್‌/ಶುಶ್ರೂಷಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಪಂಚ್‌ಕುಯಿಯಾನ್‌ ರಸ್ತೆ) *Dr. ಜಿಯಾಲಾಲ್‌ ಮೆಮೋರಿಯಲ್‌ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ರಾಘವೇಂದ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪಕ್ಕದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆ) ಇದು ISO ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ''' [[ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]]:''' *ಗುಬ್ರೆಲ್ಲೆ ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕೇಂದ್ರ, T.B. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಂದೆ, ಜೀವನ್‌ ಷಾ ತಿರಾಹಾ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ ರಸ್ತೆ, ಝಾನ್ಸಿ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ಝಾನ್ಸಿಯು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಝಾನ್ಸಿ'ಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ವಿದೇಶೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೂಡಾ ಬರುತ್ತಾರೆ. *'''ಸರ್ಕಾರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ''' **[[ಬುಂಡೇಲಖಂಡ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ &amp; ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] BIET ಝಾನ್ಸಿ *'''ಸರ್ಕಾರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು''' **ಬುಂಡೇಲಖಂಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮೆಡಿಕಲ್‌ ರಸ್ತೆ **BBC ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೋವಿಂದ್ ಚೌರಾಹ ಹಿಂದೆ **BKD ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಲೈಟ್‌ ರಸ್ತೆ, BKD ಚೌರಾಹ **ಸರ್ಕಾರಿ ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜು (GIC), ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ ರಸ್ತೆ, ಝಾನ್ಸಿ **ಸೂರಜ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸಾದರ್‌ ಬಜಾರ್‌ **ಬಾಲಕಿಯರ ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜು(GIC), ಮಿಷನ್‌ ಕಾಂಪೌಂಡ್‌/ಆವರಣ *'''ಸೇನಾ ಶಾಲೆಗಳು''' **ಸೇನಾ ಶಾಲೆ, ದಂಡುಪ್ರದೇಶ, ಝಾನ್ಸಿ *'''ಖಾಸಗೀ ಶಾಲೆಗಳು''' **ಬಾಲಭಾರತಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಶಾಲೆ, ಇಸಾಯ್‌ ಟೋಲಾ, ಪ್ರೇಂನಗರ್‌, ಝಾನ್ಸಿ **ಶ್ರೀ ರಘುರಾಜ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜು, ಡತಿಯಾ ಗೇಟ್‌ ಹೊರಗೆ, ಝಾನ್ಸಿ **ವೀರಾಂಗನಾ ಝಲ್ಕರಿಬಾಯಿ ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜು, ಖುಷಿಪುರ, ಝಾನ್ಸಿ **ಗ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಥಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಶಾಲೆ, ಶಿವಾಜಿ ನಗರ, ಝಾನ್ಸಿ **ಮಹಾತ್ಮ ಹನ್ಸ್‌ರಾಜ್‌ ಮಾಡರ್ನ್ ಶಾಲೆ, ಶಿವಪುರಿ ರಸ್ತೆ, ಝಾನ್ಸಿ **ಷೀರ್‌ವುಡ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಖತಿ ಬಾಬಾ, ಝಾನ್ಸಿ **ದ ವುಡ್ಸ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌, ಝಾನ್ಸಿ **[http://www.rlps.org/default1.asp ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಶಾಲೆ, ಝಾನ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324220518/http://www.rlps.org/default1.asp |date=2010-03-24 }} **[http://www.linkedin.com/groups?gid=817147 ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ ದ ಕಿಂಗ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ] (ಬಾಲಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ) **ಸಂತ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ **St. ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, B.H.E.L ಖೈಲಾರ್‌ (ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೧೪ KM ದೂರದಲ್ಲಿದೆ) **ಬ್ಲೂ ಬೆಲ್ಸ್‌ ಶಾಲೆ, ರಾಜ್‌ಗಢ **ಸಂತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಶಾಲೆ (ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ) **ಸನ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌, R.T.O. ಕಛೇರಿ ಹತ್ತಿರ ಕಾನ್‌ಪುರ್‌ ರಸ್ತೆ, ಝಾನ್ಸಿ. **ಸರಸ್ವತಿ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ, ಬಾಲಾಜಿ ರಸ್ತೆ, ಝಾನ್ಸಿ. *'''ಅರೆಸರಕಾರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು''' **ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿ ವ್ಯಾಯಾಮ್‌ ಮಂದಿರ್‌ ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜು, ಝಾನ್ಸಿ ==ದೂರವಾಣಿ ಕಂಪೆನಿಗಳು== ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರ ನಿಸ್ತಂತು ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಾಲ್ಕು ಸೇವಾದಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದಾರೆ. * [[BSNL]] (ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರ ನಿಸ್ತಂತು) ೨೩೧ xxxx, ೨೩೨ xxxx, ೨೩೩ xxxx, ೨೩೫ xxxx, ೨೩೬ xxxx, ೨೩೭ xxxx, ೨೪೪ xxxx, ೨೪೫ xxxx, ೨೪೭ xxxx, ೨೪೮ xxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಂ]] (CDMA ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ, ನಿಸ್ತಂತು) ೬೫x xxxx ಸರಣಿ. * [[ರಿಲಯನ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌]] (CDMA ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ, ನಿಸ್ತಂತು) ೩xx xxxx ಸರಣಿ. * [[ಏರ್‌ಟೆಲ್‌]] Series ೪xx xxxx ಸರಣಿ. ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಂಪೆನಿಗಳೂ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಕೂಡಾ. ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೇವಾದಾರರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. * [[BSNL]](GSM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ) ೯೪೧೫x xxxxx, ೯೪೫xx xxxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ವೊಡಾಫೋನ್‌ ಎಸ್ಸಾರ್]]‌‌ (GSM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ) ೯೮೩೮x xxxxx, ೯೮೩೯x xxxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ಏರ್‌ಟೆಲ್‌]] (GSM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ) ೯೯xxx xxxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಮ್‌]] (CDMA ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ) ೯೨೩೫x xxxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ರಿಲಯನ್ಸ್‌‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌‌]] (CDMA ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ) ೯೩xxx xxxxx ಸರಣಿಗಳು. *[[ರಿಲಯನ್ಸ್‌‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌‌]] (GSM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ) ೯೦xxx xxxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ಐಡಿಯಾ ಸೆಲ್ಯುಲರ್‌]] (GSM ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ) ೯೮xxx xxxxx & ೯೭xxx xxxxx & ೯೬xxx xxxxx ಸರಣಿಗಳು. * [[ಟಾಟಾ ಡೊಕೊಮೊ]] *[[ಯೂನಿನಾರ್‌]] ==ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು == ನಗರವು ಎರಡು [[FM]] ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಆಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ]] ಸರಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ''ಆಕಾಶವಾಣಿ'' ಸೇವೆಯು ೧೦೩.೦ MHzನ ಪ್ರಸಾರ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಆಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ]] ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ - AIR FM ರೇನ್‌ಬೋಅನ್ನು, ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ೧೯ ನವೆಂಬರ್‌, ೨೦೦೭ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. * [http://64.26.25.112/index.php?loc=10 ಬಿಗ್‌ 92.7 FM ಝಾನ್ಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928033552/http://64.26.25.112/index.php?loc=10 |date=2007-09-28 }} ಇದು ಝಾನ್ಸಿಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ೨೪ ಗಂಟೆಗಳ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯು ೯೨.೭&nbsp;MHz ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಇತರೆ ಖಾಸಗಿ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗಲಿವೆ. ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ===ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳು=== * [[ಝಾನ್ಸಿ ಕೋಟೆ]] * [[ರಾಣಿ ಮಹಲ್‌]] (ರಾಣಿಯ ಅರಮನೆ) * [[U.P.]] Govt. ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ * ಲೆಹೆರ್‌ ಕಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ * ಪಂಚ್‌ ಕುಯಿಯಾನ್‌ ದೇವಾಲಯ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇವಾಲಯ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು * ಗಣೇಶ ಮಂದಿರ * ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ (GIC ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜಿನ ಸಮೀಪ) - [[ಪಂಡಿತ್‌ ರಘುನಾಥ್‌ ವಿನಾಯಕ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು * ಪಂಚತಂತ್ರ ಉದ್ಯಾನ (ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳ) * ದಂಡುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನದ ಭೇಟಿ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ * "ಶೌರ್ಯ ಸ್ತಂಭ" (ದೇಶದಲ್ಲೇ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಮಾರಕ) ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ೨೧ ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ ಪಡೆದವರ ಸ್ಮಾರಕ. ದೇಶಭಕ್ತರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳ. (ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದಿರುವವರು ೦೯೪೧೫೦೫೯೮೭೩ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಬಹುದು) ಝಾನ್ಸಿಯ ಪ್ರೇಂನಗರ್‌ನ ಇಸಾಯ್‌ ಟೋಲಾದ ಖತಿಬಾಬಾನ, ಬಾಲಭಾರತಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಸಾದರ್‌ ಬಜಾರ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಮಾಣಿಕ್‌ ಚೌಕ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ವಸ್ತ್ರಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ * ಸರಾಫ ಬಜಾರ್‌ ಆಭರಣಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಸೂಕ್ತ * [[St. ಅಂಥೋಣಿಯ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌]], ಝಾನ್ಸಿಯ [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಬಿಷಪ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪೀಠ|ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಬಿಷಪ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪೀಠವೂ]] ಹೌದು * ಬುದ್ಧ ದೇವಾಲಯ, ಧರ್ಮಶಾಲಾ, ಕಪೂರ್‌ತೆಕ್ರಿ ಖುಷಿಪುರ, ಝಾನ್ಸಿ. ===ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳಗಳು=== *[[ಸುಖ್‌ಮಾ-ದುಖ್‌ಮಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] : ಬಬೀನಾ ಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರದ ಹಳೆಯ, ಉದ್ದದ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಝಾನ್ಸಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ೪೫&nbsp;km ದೂರವಿರುವ ಇದನ್ನು [[ಬೇತ್ವಾ ನದಿ|ಬೇತ್ವಾ ನದಿಗೆ]] ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. [[ಮುಂಗಾರಿ|ಮುಂಗಾರಿನ]] ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಚಳಿಗಾಲ) ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯ. *[[ಮಾತಾತಿಲ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] : ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೫&nbsp;km ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಇದು ಸುಂದರ ಪಿಕ್‌ನಿಕ್‌ ತಾಣ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು [[ಬೇತ್ವಾ]] ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪ [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಿದೆ]]. *[[ದೇವ್‌ಘರ್]]‌ : ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ೧೨೩&nbsp;km ದೂರವಿರುವ ಇದು [[ಲಲಿತಪುರ]] ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿದೆ. ಬೇತ್ವಾ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ]] [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ [[ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. *[[ಓರ್ಚ್ಛಾ]] : ಝಾನ್ಸಿ-ಖಜುರಾಹೋ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ೧೮&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮಧ್ಯಯುಗದ ನಗರ. ರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. *[[ಖಜುರಾಹೋ]] : ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ೧೭೮&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಖಜುರಾಹೋವರೆಗೆ ಬೆಳಗಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಲಕ್ಸ್‌ ಬಸ್‌ಗಳ ಸೇವೆಯಿದೆ. ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಖಜುರಾಹೋದಿಂದ ೩೨&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಪನ್ನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]] ಹಾಗೂ ಸಮೀಪವಿರುವ ಕೆಲ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. *[[ಡಾತಿಯಾ]] : ಝಾನ್ಸಿ-ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ -ಆಗ್ರಾ-ದೆಹಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ೨೮&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶ್ರೀ ಪೀತಾಂಬ್ರ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ರಾಜಾ ಬೀರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಜು ದೇವ್‌ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಏಳು ಅಂತಸ್ತಿನ ಅರಮನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. *[[ಶಿವ್‌ಪುರಿ]] : ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ೧೦೧&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌|ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನ]] [[ಸಿಂಧ್ಯಾ]] ರಾಜರುಗಳ ಬೇಸಿಗೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸಿಂಧ್ಯಾರಾಜರುಗಳು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ [[ಛಾತ್ರಿ|ಛಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ]] (ಸ್ಮಾರಕ ಸಮಾಧಿಗಳು) ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಸುಂದರ [[ಮಾಧವ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೊಸಳೆ|ಮೊಸಳೆಗಳಿರುವ]] ಬೃಹತ್‌ ಸುಂದರ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸಹಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. *[[ಉನ್ನಾವೋ/ಪಹುಜ್]]‌: ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದ ಉನ್ನಾವೋ ಗೇಟ್‌ನಿಂದ ೧೮&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಪಹುಜ್‌ ನದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. *[[ಪರಿಚ್ಛಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] : ಕಾನ್‌ಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಝಾನ್ಸಿ ನಗರದಿಂದ ೨೦&nbsp;km ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸುಂದರ ಸ್ಥಳ. ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಬೇತ್ವಾ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ ===ಕಾಲೊನಿ/ಮೊಹಲ್ಲ=== * ಶಿವ್‌ ಪರಿವಾರ್‌ ಫೇಸ್‌ ೧ ರಿಂದ ೬ K K G ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ (ಉನ್ನಾವೋ ಗೇಟ್, ಅಲಿಗೋಲ್‌, ಗರಿಯಾಗಾಂವ್‌, ಡಾಲಿ, ಸಿಜ್ವಾಹಾ etcಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೊನಿಗಳು). * ಕೈಲಾಷ್‌ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಮಹಾಕಾಳಿ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ ರಸ್ತೆ, ಸಮೀಪ ನವೀನ ಗಲ್ಲಾ ಮಂಡಿ, ಝಾನ್ಸಿ * ಓಂ ಶಾಂತಿ ನಗರ, ಸಮೀಪ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೇಟ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಝಾನ್ಸಿ * ಸುಂದರ್‌ ವಿಹಾರ ಕಾಲೊನಿ/ಮೊಹಲ್ಲ, ಸ್ಟೇಷನ್‌ ರಸ್ತೆ, ಸಮೀಪ DIG ಬಂಗಲೆ, ಝಾನ್ಸಿ * ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಕಾಲೊನಿ/ಮೊಹಲ್ಲ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ ರಸ್ತೆ, ಸಮೀಪ ರೈಲ್ವೇ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌, ಝಾನ್ಸಿ ===ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು=== *ಹೋಟೆಲ್‌ ಪುಜನ್‌, ಸಿವಿಲ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌ *ಹೋಟೆಲ್‌ ಚಂದಾ (೩ ನಕ್ಷತ್ರ ) *ಹೋಟೆಲ್‌ ಪ್ರಕಾಶ್‌, ಎಲೈಟ್‌ ಚೌಕ್‌ *ಹೋಟೆಲ್‌ ಸೀತಾ (೩ ನಕ್ಷತ್ರ) *ಹೋಟೆಲ್‌ ಶ್ರೀನಾಥ *ಹೋಟೆಲ್‌ ಜೈಸ್ವಾಲ್‌ ಟವರ್‌ (೩ ನಕ್ಷತ್ರ ) ===ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು=== * ಭೂಷಣ್‌ * ಡಮ್ರು * ಎಲೈಟ್‌ * ಖಿಲೋನಾ * ಕೃಷ್ಣ * ಲಕ್ಷ್ಮಿ * ನಂದಿನಿ * ನಟರಾಜ * ಶ್ಯಾಮ್‌ ಅರಮನೆ ===ತೋಟಗಳು &amp; ಉದ್ಯಾನವನಗಳು=== * ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಉದ್ಯಾನ * ನಾರಾಯಣ್‌ ಬಾಗ್‌ * ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಷಹೀದ್‌ ಉದ್ಯಾನ * ನೆಹರೂ ಉದ್ಯಾನ * ಪಂಚತಂತ್ರ ಉದ್ಯಾನ * ಇಂದ್ರ ಉದ್ಯಾನ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನ/ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ == ಝಾನ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="border:1px solid black" |- ! ""ಹೆಸರು""| '''ವಿವರಗಳು''' |- | [[ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ]] | [[1857ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆ|1857ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ]] ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕಿ. ಆಕೆ ಜೀವಿತವಿದ್ದುದು ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ. ತನ್ನ ಹದಿನೆಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯಾದಳು. ಕೆಲ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಆಕೆ ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ನಾಯಕತ್ವಗಳ ಸಾಕಾರ ರೂಪ. |- | [[ಧ್ಯಾನಚಂದ್‌]] | ಮೇಜರ್‌ ಧ್ಯಾನಚಂದ್‌ (1905-1979) - ಫೀಲ್ಡ್‌ [[ಹಾಕಿ]] ಯ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಂತಕಥೆಯು "ಹಾಕಿ ವಿಝಾರ್ಡ್‌" ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಲೆಂಡ್‌ನವರು ಒಮ್ಮೆ ಅವರ ಹಾಕಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಅನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಯಸ್ಕಾಂತವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮುರಿದಿದ್ದರು; ಜಪಾನ್‌ನವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. [[1928 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|1928 ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದು ತಂದಾಗ ಧ್ಯಾನಚಂದ್‌ ಭಾರತ’ದ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಚಿನ್ನದ ಕನಸನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ನನಸು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಎರಡನೇ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು [[1932 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|1932 ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆಯದನ್ನು [[1936 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|1936 ಬರ್ಲಿನ್‌‌ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]] ಹಾಕಿಯ ವಿಝಾರ್ಡ್‌ ಏಳು ಸತತ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಪಡೆದರು. 1932ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 37 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 338 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 133 ಆತನ ಕೊಡುಗೆ. ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌ (ಫೀಲ್ಡ್‌ ಹಾಕಿ)|ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌]]ರವರೂ ಕೂಡಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ. |- | [[ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್‌ ಗುಪ್ತ]] | ಮೈಥಿಲಿ ಶರಣ್‌ ಗುಪ್ತರವರು (1886-1965) ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ ಕವಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಝಾನ್ಸಿಯ [[ಚಿರ್‌ಗಾಂವ್‌|ಚಿರ್‌ಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆತ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪ್ರಥಮ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿಯಾಗಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. |- | [[Dr. ವೃಂದಾವನ್‌ ಲಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ]] | Dr. ವೃಂದಾವನ್‌ ಲಾಲ್‌ ವರ್ಮಾರು 'ಝಾನ್ಸಿ ಕಿ ರಾಣಿ', 'ಮೃಗನಯನಿ', 'ಅಮರ್‌ಬೆಲ್‌' ಹಾಗೂ 'ಕಚ್‌ನಾರ್‌' ಮುಂತಾದ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. |- | [[ಮಹಾಕವಿಕೇಶವ್‌ ದಾಸ್‌]] | ಮಹಾಕವಿಕೇಶವ್‌ ದಾಸ್‌ (1561-1621) ಓರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿಂದಿ ಕವಿ. |- | [[ಮಹಾವೀರ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ ದ್ವಿವೇದಿ]] | ರೈಲ್ವೇ ಇಲಾಖೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಿಮ್‌ ಕಾರ್ಬೆಟ್‌ ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೇಯಲ್ಲಿನ (ಆಗಿನ G.I.P. ರೈಲ್ವೇ) ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮಹಾವೀರ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ ದ್ವಿವೇದಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹ. ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ರೈಲ್ವೇ ಸೇವೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದ್ವಿವೇದಿ ಲೇಖಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂದರ್ಭ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರ್‌ ವಿಮರ್ಶ್‌ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಾಂತರ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ಹಿಂದಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಕಾಳಿದಾಸ]] ಹಾಗೂ [[ಭಾರತಾರಿ/ಭರ್ತೃಹರಿ]] ಅವರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬರೆದರಲ್ಲದೇ ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರಸಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ವಿಗ್ಯಾನ್‌ ವಾರ್ತಾ ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿವೇದಿಯವವರಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬರೆದವರು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರಲ್ಲೇ ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ‘Dr. ಜಾನ್‌ಸನ್‌’ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ದಿನವಿಡೀ ಬಿಡುವಿರದ ರೈಲುಗಳ ಬರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹೋಗುವಿಕೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೆಲಸದ ನಡುವೆಯೂ ಕೀರ್ತಿಶಿಖರವನ್ನೇರಿದರು. |- | [[ಚಂದ್ರಸೇಖರ್‌ ಆಜಾದ್‌|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ 'ಆಜಾದ್']] |ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ ಆಜಾದ್‌ (1906-1931)ರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದುದರಲ್ಲದೇ [[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್‌ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಯನ್ನೂ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು/ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಯುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಝಾನ್ಸಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. |- | [[ಪಂಡಿತ್‌ ಸೀತಾರಾಮ್‌ ಭಾಸ್ಕರ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌]] |ಪಂಡಿತ್‌ ಸೀತಾರಾಮ್‌ ಭಾಸ್ಕರ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌ (1904-1999) ಭಾರತ'ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೂರ್ವಿಕರು 1857ರ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷರನ್ನೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತಗಾರರು [[ಭಾಗ್ವತ್‌]] ರ ಕುಟುಂಬ ನೆಲೆಸಿದ್ದ [[ಕಲ್ಪಿ|ಕಲ್ಪಿಯಲ್ಲಿ]] ದಂಗೆಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಾಗ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗೈದಿದ್ದರು. ಸೀತಾರಾಮ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌'ರ ಮುತ್ತಜ್ಜ, ಪಂಡಿತ್‌ [[ನಾರಾಯಣ ರಾವ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌|ನಾರಾಯಣ ರಾವ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌ರು]] ಅಲಿಯಾಸ್‌ "[[ತಾತ್ಯಾ]]" [[ಭಾಗ್ವತ್‌]] ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರ [[ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ|ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆರ]] ಬದಲಾಗಿ ತಾನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಲು ಸಿದ್ಧ ಎಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, [[ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ|ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆಯವರು]] [[ಶಿವ್‌ಪುರಿ]] ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು 1921ರಿಂದ 1947ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸೀತಾರಾಮ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌ರವರನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಗೆ ದೂಡಿದ್ದರು. 1932'ರ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಬಾಯಿ ಕೂಡ ಕೆಲಕಾಲ ಸೆರೆಮೆನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸೀತಾರಾಮ್‌ ಭಾಗ್ವತ್‌ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ "ವೈದ್ಯ" (ಚಿಕಿತ್ಸಕ) ರಾಗಿದ್ದರು. ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದಾಗಿತ್ತು. |- | [[ಪಂಡಿತ್‌ ರಘುನಾಥ್‌ ವಿನಾಯಕ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌]] |ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ 6 ಜನವರಿ 1891ರಂದು ಜನಿಸಿದ, ಪಂಡಿತ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಝಾನ್ಸಿ ಶಾಖೆಯ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಝಾನ್ಸಿಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಗೆ]] ಆರಿಸಿ ಕಳಿಸಿದರು. ಪಂಡಿತ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌ 500 ಸಂಸದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವರಲ್ಲಿ ಇವರೇ ಪ್ರಥಮರು. ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್‌]] ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ [[ವಸಂತ್‌ ರಘುನಾಥ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌|ವಸಂತ್‌ ರಘುನಾಥ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌ರವರ]] ವಿವಾಹವನ್ನು [[ಹಾರ್ಡಾ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾರ್ಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾ ನಾಯಕ [[ಪಂಡಿತ್‌ D K ಬಂಕ್ವಾರ್‌|ಪಂಡಿತ್‌ D K ಬಂಕ್ವಾರ್‌ರ]] ಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಂಡಿತ್‌ ಧೂಲೆಕರ್‌ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು |- | [[ಸುಬೋಧ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ]] |14 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1921ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಕ/ನಿರ್ಮಾಪಕ/ಲೇಖಕ, ಅವರ ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ದೇವ್‌ ಆನಂದ್‌]] ನಟಿಸಿದ್ದ [[ಪೇಯಿಂಗ್‌ ಗೆಸ್ಟ್‌]], [[ಮುನೀಮ್‌ಜಿ]] ಹಾಗೂ [[ಲವ್‌ ಮ್ಯಾರೇಜ್‌]] (ಈ ಚಿತ್ರದ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಝಾನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಪಿನ್‌ ಬಿಹಾರಿ ಇಂಟರ್‌ಕಾಲೇಜ್‌ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು), ಹಾಗೂ [[ಜಂಗ್ಲೀ]] ಸೇರಿವೆ. ಅವರು 21 ಮೇ 2005ರಂದು ಮರಣಿಸಿದರು. ಅವರು 40ರ ದಶಕದ ಆದಿಭಾಗದ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ಫಿಲ್ಮಾಲಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌‌|ಫಿಲ್ಮಾಲಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌‌ನ]] ಸಹಸ್ಥಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಸಷಾಧರ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ|ಸಷಾಧರ್‌ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ]] ಸಹೋದರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. |- | [[ಸುಬೋಧ್‌ ಖಾಂಡೆಕರ್‌]] | ಸುಬೋಧ್‌ ಖಾಂಡೆಕರ್‌ ಎಂಬ ಈತ ಓರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಹಾಕಿ]] ಆಟಗಾರ. ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತವನ್ನು]] [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ರೈಲ್ವೇಸ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. |- | [[ಅಬ್ದುಲ್‌ ಅಜೀಜ್‌]] |ಅಬ್ದುಲ್‌ ಅಜೀಜ್‌ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು ಅದ್ಭುತ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ. ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪರವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಡಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ ಅವರು [[ಸುಬೋಧ್‌ ಖಾಂಡೆಕರ್‌|ಸುಬೋಧ್‌ ಖಾಂಡೆಕರ್‌ರ]] ಸಮಕಾಲೀನರು. ಅವರು ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಇಷ್ಟದ ಸ್ಥಾನವು ರೈಟ್‌-ಔಟ್‌ ಆಗಿತ್ತು. |- | [[ತುಷಾರ್‌ ಖಾಂಡೆಕರ್‌]] |ತುಷಾರ್‌ ಖಾಂಡೆಕರ್‌ ಝಾನ್ಸಿ'ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಝಾನ್ಸಿ ನಗರ ಮೂಲದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೇರ್ಪಡೆ. ಅವರು ಉಪಖಂಡದ ಬೆಡಗಿನ ಹಾಕಿ ಹಾಗೂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ಐರೋಪ್ಯರ ವೇಗ ಇವೆರಡರ ಪರಿಪಕ್ವ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಭಾರತ ಕಿರಿಯರ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭಾರತ ಹಿರಿಯರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಅವರು ಓರ್ವ ಭರವಸೆಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಲ್ಲದೇ ಬರುವ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]] ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ. |- | [[ಇಂದೀವರ್‌]] | ಇಂದೀವರ್‌ (1924 - ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 1999) 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗೀತೆರಚನೆಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಝಾನ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬರುವಾ ಸಾಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಂತರ ಬಾಂಬೆ/ಮುಂಬಯಿಗೆ ಹೋದರು.1956ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆದ ಹಾಗೂ ದಿವಂಗತ ರೋಷನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಗೀತೆ "ಬಡೆ ಅರ್ಮಾನೋ ಸೆ ರಖಾ ಹೇ ಬಾಲಮ್‌ ತೇರಿ ಕಸಂ"ಯ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಮಲ್‌ಹಾರ್‌ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸದವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು 300 ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 1975ರ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆರಚನಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಿಶೋರ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಹಾಡಿದ್ದ ಅಮಾನುಷ್‌ ಚಿತ್ರದ "ದಿಲ್‌ ಐಸೆ ಕಿಸಿ ನೆ ಮೇರಾ ತೋಡಾ" ಗೀತೆಗಾಗಿ ಪಡೆದರು. == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.jhansi.nic.in ಝಾನ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915154451/http://www.jhansi.nic.in/ |date=2019-09-15 }} * [http://www.nnjhansi.in/ ಝಾನ್ಸಿ ನಗರಸಭೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419144755/http://nnjhansi.in/ |date=2012-04-19 }} * [http://www.jdaindia.org/ ಝಾನ್ಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾಲಿಕೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.cbjhansi.org.in/ ಝಾನ್ಸಿ ದಂಡುಪ್ರದೇಶ ಮಂಡಳಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809085835/http://www.cbjhansi.org.in/ |date=2010-08-09 }} * [http://www.up-tourism.com/destination/jhansi/jhansi.htm ಅಧಿಕೃತ ಝಾನ್ಸಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100328163823/http://www.up-tourism.com/destination/jhansi/jhansi.htm |date=2010-03-28 }} * [http://www.bundelkhand.in/portal/JHANSI ಝಾನ್ಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸುದ್ದಿ & ಸಮುದಾಯ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140109193916/http://www.bundelkhand.in/portal/JHANSI |date=2014-01-09 }} * [http://www.jhansi.in/ ಝಾನ್ಸಿ ನಗರ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಪಿಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407082823/http://www.jhansi.in/ |date=2010-04-07 }} * [http://www.ejhansi.com/ ಝಾನ್ಸಿಯ ನಗರ ಪೋರ್ಟಲ್‌ (ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶೋಧನೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128075127/http://ejhansi.com/ |date=2011-01-28 }} * [http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4-1-54.html ಝಾನ್ಸಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುದ್ದಿ @ ದೈನಿಕ್‌ ಜಾಗರಣ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726074950/http://in.jagran.yahoo.com/news/local/uttarpradesh/4-1-54.html |date=2012-07-26 }} * [http://www.wikitravel.org/en/Jhansi Wikitravelನಲ್ಲಿ ಝಾನ್ಸಿ ] * [http://www.1857mutiny.com/Analysis/jhansi-run/ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಝಾನ್ಸಿ'ಯ ಪಾತ್ರದ ದೈನಂದಿನ ವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090603031129/http://www.1857mutiny.com/Analysis/jhansi-run/ |date=2009-06-03 }} <br> {{Jhansi district}} {{Uttar Pradesh}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಝಾನ್ಸಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1857ರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬುಂಡೇಲಖಂಡದ ರಾಜರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬುಂಡೇಲಖಂಡ]] [[ವರ್ಗ:ಝಾನ್ಸಿ ರೈಲ್ವೇ ವಿಭಾಗ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವಿಭಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] l7v55ulmdi0vafzqniuiy35h6u25v7r 0 23892 1377902 1375320 2026-07-31T20:16:40Z JayCubby 92614 ([[c:GR|GR]]) [[File:Concordeintake.gif]] → [[File:Concordeintake.svg]] SVG copy 1377902 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox Aircraft Begin |name= Concorde |image=File:Concorde.planview.arp.jpg |caption= }}{{Infobox Aircraft Type |type= Supersonic airliner |manufacturer= [[British Aircraft Corporation|BAC]] (now [[BAE Systems]]) <br /> [[Aérospatiale]] (now [[EADS]]) |designer= |first flight= 2 March 1969 |introduction= 21 January 1976 |retired= 26 November 2003 <!-- final flight, empty, to Filton ---> |status= Retired from service |primary user= [[British Airways]] |more users= [[Air France]] <br />[[Braniff International Airways]] <br />[[Singapore Airlines]] |produced= |number built= 20 (including 6 non-airline aircraft)<ref>Towey 2007, p. 359.</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/850899.stm |title = Ageing luxury jet |publisher = ''BBC News'' |date = 25 July 2000}}</ref> |unit cost= £೨೩ million in ೧೯೭೭ |variants with their own articles= }} |} '''ಏರೋಸ್ಪೇಟಿಯೇಲ್-ಬಿಎಸಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''' ಒಂದು [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]]-ಚಾಲಿತ [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್]] (ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ) ಪ್ರವಾಸಿ [[ಏರ್ಲೈನರ್]], ಒಂದು [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ) ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ(SST). ಇದು [[ಏರೋಸ್ಪ್ಯಾಟಿಯೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಆಂಗ್ಲ-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಹೊರತಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊದಲು ಹಾರಿದ್ದು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಾದರೂ, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಿಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಗಿತು. ಇತರ ತಾಣಗಳ ಪೈಕಿ,, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ದಾಟಿ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣ) ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೂ]] (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್) ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್) ಗಳಿಂದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ JFK]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಲ್ಲೆಸ್]] ವರೆಗೆ, ದಾಖಲೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ಇತರ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಣವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು.. ಕೇವಲ ೨೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದುದರಿಂದ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್]] ಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಕೊಳ್ಳಲು ಅವರವರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಜುಲೈ ೨೫, ೨೦೦೦ದಂದು ಘಟಿಸಿದ ಈ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದ [[ಏಕೈಕ ಕ್ರ್ಯಾಷ್]] ನ ಫಲವಾಗಿ, [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ಧಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಆದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪, ೨೦೦೩ರಂದು ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ನವೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಇದರ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಹಾರಾಟ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/bristol/somerset/3238674.stm |title = Last Concorde lands |publisher = ''BBC News'' |date = 27 November 2003}}</ref> ಒಂದು ಮಾಜಿ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ (F-BTSD) ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, [[2012ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ವೇಳೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಹಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8712806.stm |title = Work starts in £15m plan to get Concorde flying|publisher = ''BBC News'' via ''news.bbc.co.uk'', 29 May 2010. Retrieved: 5 January 2010}}</ref> ಗಗನಯಾನದ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ <ref name="Concorde beats"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ [[ಹೆಸರು]] ಪಡೆದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾದರಿಯು "''the'' Concorde" ಅಥವಾ "''a'' Concorde" ಬದಲಿಗೆ "Concorde" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗಮನಿಸಿ ಈ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪದ್ಧತಿಯು ಈ ಲೇಖನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: {{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/uk/2003/concorde_retirement/default.stm |title = In depth: Farewell to Concorde |publisher = ''BBC News'' |date = 15 August 2007}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/aboutconcorde.html |title = About Concorde - main page |publisher = ''British Airways'' |accessdate =11 January 2010}}</ref> {{TOC limit|limit=3}} == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == [[ಚಿತ್ರ:02.03.69 1er vol de Concorde (1969) - 53Fi1931 - cropped.jpg|thumb]] [[ಚಿತ್ರ:Concorde on Bristol.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೊನೆಯ ಯಾನ, G-BOAF ಹೀಥ್ರೋಯಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ವರೆಗೆ, 26 ನವೆಂಬರ್ 2003ರಂದು. ವಿಮಾನದ ಪ್ರಧಾನಾಕೃತಿಯ ಬಲು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನಾಜೂಕಿನ ಅಂಶವು ವಿದಿತವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Startende Concorde.jpg|thumb|right|ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:ConcordePrototype.JPG|thumb|right|ಯುಕೆಯ ಡಕ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಯುದ್ಧ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ 101.]] [[ಚಿತ್ರ:concorde g-boab in storage arp.jpg|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಾಟ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡನಂತರ ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAB.ಈ ವಿಮಾನವು ತನ್ನ 1876ರ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾನದಿಂದ 2000ದ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಗಗನಯಾನದವರೆಗೆ 22,296 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಹಾರಾಡಿದೆ.]] ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಗಳು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟನ್ ನ [[ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ [[ಸಡ್ ಏವಿಯೇಷನ್]] ಗಳೆರಡೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಟೈಪ್ 223]] ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್-ಕಾರವೆಲ್ಲೆ|ಸೂಪರ್-ಕಾರವೆಲ್ಲೆಗಳ]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದವು ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="earlyhist">[http://www.concordesst.com/history/eh1.html#a "ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110124174147/http://concordesst.com/history/eh1.html#a |date=2011-01-24 }} ''concordesst.com''. ಪುನಸ್ಥಾಪನೆ: ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟಿ ಅತ್ತ ಸಾಗುವಂತಹ, ಸುಮಾರು ನೂರು ಜನಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ, ತೆಳ್ಳನೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಡೆಲ್ಟಾ ಆಕಾರದ<ref name="deltawing">{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6825061AH&q=Concorde+Delta&uid=788872723&setcookie=yes |title = The development of the slender delta concept |journal = Aircraft Engineering |author = Maltby, R.L. |vol = 40 |year = 1968 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-04-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120404173047/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6825061AH&q=Concorde+Delta&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿತ್ತು (ಇದರ ಶ್ರೇಯ [[ಡೀಯಿಟ್ರಿಚ್ ಕಚೆಮನ್]] ರವರಿಗೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದು),ಆದರೆ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನವರು ಮಧ್ಯಮ-ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಹಂಚಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="earlyhist"/> ಎರಡೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದರ ಖರ್ಚು ಬಹಳವೇ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು BACಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಠರಾವು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದದ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚರ್ಚಿತವಾಯಿತೇ ವಿನಹ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕರಾರಿನಂತಲ್ಲ ಹಾಗೂ, ಮೂಲತಃ ಯುಕೆ ಬೇಡಿದಂತಹ, ರದ್ದತಿಯಾದರೆ ಬೃಹತ್ ದಂಡ ತೆರಬೇಕೆಂಬ, ಒಂದು ಷರತ್ತನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೬೨ರಂದು ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯಾಯಿತು. ಈ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯುt [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಏರೋಸ್ಪಾಟಿಯೇಲ್]] ಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಮೊದಲಿಗ ಈ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಪರಿಮಿತಿಯ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಯಸಿತು. ಆದರೆ ಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬರುವವರು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಿತಿ(ಷಾರ್ಟ್ ರೇಂಜ್) ವಿಮಾನ ಕೊಳ್ಳಲು ಒಲವು ತೋರದುದರಿಂದ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಈ ಒಡನಾಟವು ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘ ಪರಿಮಿತಿ ರೀತಿಯ ವಿಮಾನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು (ಎಂದರೆ, ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯದು)ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಏರ್ಲೈನರ್ಸ್ ಇಂದ ಪಡೆಯಿತು: [[ಪ್ಯಾನ್ ಆಮ್]], [[BOAC]] ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಮಯದ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೂವರೂ ತಲಾ ಆರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಆರ್ಡರ್ ಬುಕ್ ತುಂಬಿದ ಇತರ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳೆಂದರೆ [[ಪ್ಯಾನ್ ಏರ್ ಡು ಬ್ರಸಿಲ್]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜಪಾನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ]], [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಏರ್ ಕೆನಡಾ]], [[ಬ್ರಾನಿಫ್]], [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಇರಾನ್ ಏರ್]], [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್]], [[ಕ್ವಾಂಟಾಸ್]], [[CAAC]], [[ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[TWA]].<ref name="earlyhist" /><ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,903850,00.html |title = Aerospace: Pan Am's Concorde Retreat |publisher = ''Time'' |date = 12 February 1973 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101027163018/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,903850,00.html |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ನ "Concorde" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಚಾಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ|ಚಾಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆಯು]] ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ,[[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಕ್ ಮಿಲಾನ್]] "Concord" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref name="earlyhist"/> ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ, [[ಟೌಲೌಸ್]] ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ರೋಲ್-ಔಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಚಿವ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಚಿವರಾದ]], [[ಟೋನಿ ಬೆನ್]] ತಾವು ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗನ್ನು ಮತ್ತೆ "Concorde" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url = https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,1064752,00.html |title = Sonic booms and that 'e' on the end: Tony Benn remembers his role in getting Concorde off the ground |first = Tony |last = Benn |publisher = ''The Guardian'' |date = 17 October 2003 | location=London}}</ref> ಇದರಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಾಹಾಕಾರವು ಬೆನ್ "e" ಅಕ್ಷರವು "ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್(ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆ), ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು [[ಎಂಟೆಂಟೆ (ಕಾರ್ಡಿಯೋಲೆ - ನಿಷ್ಕಪಟತೆ)]] ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದಾಗ ಶಮನಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬ ಕುಪಿತ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಬರೆದ ಕಾಗದವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ನೀವು 'E' ಎಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎನ್ನುತ್ತೀರಿ, ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿರುವುದು." ವಿಮಾನದ ಮೂಗಿನ ಶಂಖಾಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಬೆನ್ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು, "'E' ಎಂದರೆ 'Écosse' (ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೆಸರು)ಯೂ ಹೌದು&nbsp;— ನಾನು 'e' ಎಂದರೆ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾವೆಗೆನ್ಸ್ (ದುಂದುವೆಚ್ಚ) ಮತ್ತು 'e' ಎಂದರೆ ಎಸ್ಕಲೇಷನ್ (ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ) ಎಂದೂ ಸೇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು!"<ref>ಮ್ಯಾಕ್ಲಿಂಟೈರ್ ೧೯೯೨, ಪುಟ ೨೦.</ref> ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು: ೦೦೧, ಏರೋಸ್ಪಾಟಿಯೇಲ್ ನಿಂದ ಟೌಲೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ೦೦೨, BACಯಿಂದ [[ಫಿಲ್ಟನ್]], [[ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೧ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಟೌಲೌಸ್ ನಿಂದ ೨ನೆಯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೯ರಂದು ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪೈಲಟ್ [[ಆಂಡ್ರೆ ಟರ್ಕ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=KXoyAAAAIBAJ&sjid=GLkFAAAAIBAJ&pg=6573,360672&dq=concorde&hl=en |title = Pilot Says Concorde Flight "Perfect" |publisher = ''Montreal Gazette'' |date = 1 March 1969}}</ref> ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಒಂದರಂದು ವಿಮಾನವು ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30C1EFC3454127B93C0A9178BD95F4D8685F9 |title = Concorde Tops Speed of Sound for 9 Minutes on a Test Flight |publisher = ''New York Times'' |date = 2 October 1969}}</ref> [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಟ್ರಬ್ ಷಾ]] ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಯುಕೆ-ನಿರ್ಮಿತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ [[RAF ಫೇಯ್ರ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಗೆ ೯ನೆಯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೯ರಂದು ಹಾರಿತು.<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/2/newsid_2514000/2514535.stm |title = 1969: Concorde flies for the first time |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 8 July 2007 | date=2 March 1969}}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/584606362.html?dids=584606362:584606362&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+10%2C+1969&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+002+Makes+1st+Flight&pqatl=google |title = Concorde 002 Makes 1st Flight |publisher = ''Chicago Tribune'' |date = 10 April 1969 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725063900/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/584606362.html?dids=584606362:584606362&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+10%2C+1969&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+002+Makes+1st+Flight&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ೦೦೧ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೭೧ರಂದು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿ ಹಾರಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/597531692.html?dids=597531692:597531692&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Sep+05%2C+1971&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+001+Makes+Its+First+Atlantic+Crossing&pqatl=google |title = Concorde 001 Makes Its First Atlantic Crossing |publisher = ''Chicago Tribune'' |date = 5 September 1971 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 6 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120106122156/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/597531692.html?dids=597531692:597531692&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Sep+05%2C+1971&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+001+Makes+Its+First+Atlantic+Crossing&pqatl=google |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url =http://news.google.co.uk/newspapers?id=VCY0AAAAIBAJ&sjid=2uAIAAAAIBAJ&pg=2521,1962837&dq=concorde&hl=en |title = Anglo-French Concorde Lands in Brazil to begin Week of Demonstration Flights |publisher = ''Bangor Daily News'' |date = 7 September 1971}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೨ ಇದರ ನೆರಳಲ್ಲೇ ಸಾಗಿ ಜೂನ್ ೨, ೧೯೭೨ರಂದು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70D10F73B591A7493C1A9178DD85F468785F9 |title = Concorde Prototype Begins 10-Nation Tour; Britain Shows Optimism For Supersonic Aircraft |publisher = ''New York Times'' |date = 3 June 1972}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೨ರ ಮೊದಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭೇಟಿಯು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು, ನೂತನ [[ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ಇಳಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಮಾನವು ಆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0E16FB3A54137A93C3AB1782D85F478785F9 |title = A Supersonic Concorde Lands in Texas |publisher = ''New York Times'' |date = 21 September 1973}}</ref> ಈ ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬಂದವು, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ರದ್ದಾದವು: [[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]], ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲೆ ಬೌರ್ಜೇಯ ಏರ್ ಷೋನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-144|ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-144ನ]] ಭೀಕರ ಪತನ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆತಂಕಗಳಾದ [[ಸೋನಿಕ್ ಬೂಮ್]], [[ಟೇಕಾಫ್]]-ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ. ೧೯೭೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು ಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದರು: ಬ್ರಿಟನ್ಮ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=XJcUAAAAIBAJ&sjid=9a0DAAAAIBAJ&pg=4991,607322&dq=second+generation+concorde&hl=en |title = Concordes limited to 16 |publisher = ''Virgin Islands Daily News'' |date = 5 June 1976 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಡೆಗೆ ಕೇವಲ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ([[BOAC|BOACಯ]] ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂದವರು) ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಯಾವುದೇ ಲಾಭ ಬಂದುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. BAಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ೮೦% ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ೧೯೮೪ರ ವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು, ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/faq.html#6 |title = Payments for Concorde |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 2 December 2009}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯಾದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 2707]] ಅನ್ನು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿಯವರು]] ರಂಗೇರಿದ ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದರೂ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F50D16F93C54137A93C0A81789D85F478785F9 |title = "Britain and France have wasted billions on the Concorde" |publisher = ''New York Times'' |first = Anthony |last = Lewis |date = 12 February 1973}}</ref> ಯನ್ನು ಮುಂದಿಡಲಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಮತ್ಸರದಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯದ ಆರೋಪವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದೇ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂದೂ, ಅಥವಾ ಆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವೂ]] ಭಾಗಶಃ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತೆಂದೂ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ವೀಕ್ಷಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.jfklibrary.org/Asset+Tree/Asset+Viewers/Audio+Video+Asset+Viewer.htm?guid={A7CA3B2B-57BF-41D8-B9D7-1DBFC9BAA044}&type=Audio |title = JFK commitment speech: Remarks at Colorado Springs to the Graduating Class of the U.S. Air Force Academy |publisher = ''John F. Kennedy Presidential Library and Museum'' |date = 5 June 1963}}</ref> ಇತರ ದೇಶಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯಾದಂತಹವು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬಹಳ ಸದ್ದು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ವಾಯುಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದು ಸಾಧುವಲ್ಲವೆಂದವು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70813F83F5511728DDDAE0994DA415B888BF1D3 |title = Malaysia lifting ban on the use Of its Airspace by the Concorde |publisher = ''New York Times'' |date = 17 December 1978}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=xTMsAAAAIBAJ&sjid=48sEAAAAIBAJ&pg=6855,2298265&dq=india+concorde&hl=en |title = News from around the world |publisher = ''Herald-Journal'' |date = 13 January 1978}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನಗಳು ೧೯೭೪ರ ನಂತರ ಹಾರಾಡಲಾರಂಭವಾದವು.<ref name="earlyhist"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಯಾವ ವಿಮಾನದಿಂದಲೂ ಮುರಿಯಾಲಾಗಿಲ್ಲ; ಮಾದರಿ, ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಒಟ್ಟು ೫,೩೩೫ ಹಾರಾಟ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು;ಅದರಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಪರೀಕ್ಷಾ ಘಂಟೆಗಳು ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದವು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಫಟಕದ ವೆಚ್ಚವು £೨೩ ಮಿಲಿಯನ್ (US$೪೬ ಮಿಲಿಯನ್), ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಖರ್ಚುಗಳು ಅಂದಾಜಿಗಿಂತಲೂ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1352927/Is-this-the-end-of-the-Concorde-dream.html |title = Is this the end of the Concorde dream? |publisher = ''The Telegraph'' |first = Paul |last = Marston |date = 16 August 2000 |quote =...the estimated development costs of £160 million. Anglo-French taxpayers ended up paying out £1.3 billion by the time Concorde entered passenger service in 1976. | location=London}}</ref> == ವಿನ್ಯಾಸ == === ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು [[ಓಜೀವಾಲ್]] (ಹಾಗೂ "ಓಜೀ") [[ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆ|ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ]] ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ [[ಆವ್ರೋ ವಲ್ಕನ್]] [[ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಬಾಂಬರ್]] ಗೆಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು [[ಒಲಿಂಪಸ್]] ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್]] (ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುವ) ಹಾರಾಟ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,ಕ್ರಮಾವಳಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನದಾಗಿತ್ತು; ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವೈಮಾನಿಕಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು [[ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್|ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="elecflybywire"/> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಪಿಯರೆ ಸಾತ್ರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹಾಯಕರು [[ಸರ್ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ರಸೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |first = Peter |last = Masefield |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19950601/ai_n13985814 |title = Obituary: Sir Archibald Russell |publisher = ''[[The Independent]]'' |date = 1 July 1995 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 31 ಜನವರಿ 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090131220739/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19950601/ai_n13985814 |url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ConcordeCockpitSinsheim.jpg|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಕ್ಷೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು: ವಿಮಾನದ ತೀವ್ರವಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು [[wiktionary:optimisation|ಸಮಗ್ರೋಪಯೋಗ]] ಗಳಿಗೆ: * ಡಬಲ್-ಡೆಲ್ಟಾ ([[ಓಜೀ]]/ಓಜೀವಲ್) ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು<ref name="deltawing"/> * ಆಂಕಿತ ಗಣಕಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಎಂಜಿನ್ ವಾಯುಕರ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="nova"/> * [[ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಯುಯಾನ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯ<ref>{{cite web |url = http://www.janes.com/transport/news/jae/jae000725_1_n.shtml |title = Rolls-Royce Snecma Olympus |publisher = Janes |date = 25 July 2000}}</ref> * ಇಂದಿನ [[FADEC]]-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಮುಂಚಿನ ಥ್ರಸ್ಟ್-ಬೈ-ವೈರ್ (ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳಿಂದ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುವ) ಎಂಜಿನ್ ಗಳು<ref name="nova"/> * ಇಳಿಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಡ್ರೂಪ್-ನೋಸ್]] ವಿಭಾಗ ತೂಕ-ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ: * ಮ್ಯಾಕ್ ೨.೦೪ (~{{convert|2170|km/h|mph|sigfig=3|abbr=out|disp=/}})ಇಂಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಹೊಂದಬೇಕಾದ ಚಲನ ವೇಗ <ref>[http://www.concordesst.com/performance.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308142943/http://www.concordesst.com/performance.html |date=2010-03-08 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> (ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಕರ್ಷಣ ಮಿತವಾದುದು, ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ತೀವ್ರವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾದಾಗ್ಯೂ) * ಔಪಚಾರಿಕ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬಳಕೆ (ವೇಗ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದದ್ದರೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ)<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6424111AH&q=Concorde+aluminium+construction&uid=789267644&setcookie=yes |title = ''Concorde'' - Choice of a light alloy for the construction of the first supersonic commercial aircraft|journal = Revue De L'Aluminium |number = 316 |pages = 111–119 |date=March 1964}}</ref> * ಸಮಗ್ರ-ಕಾರ್ಯಾವಧಿ [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಯಂವೇಗ/ದಿಕ್ಕು ನಿಯಂತ್ರಿತ]]<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681566 |title = The Concorde Automatical Flight Control System: A description of the automatic flight control system of the Anglo/Franch SST and its development to date |author = Wolfe, B.S. |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1967 |volume = 39 |issue = 5 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> ವು ಹೊರ ಆರೋಹಣದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಅವರೋಹಣದವರೆಗೂ "ಕೈ ಬಿಟ್ಟು" ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರ * ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿ [[ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್]] ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="elecflybywire">{{cite book |url = http://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=DbUhEnlI3OkC&oi=fnd&pg=PA211&dq=wire+Concorde&ots=d9ugs_0se-&sig=YXay6qoGonR1HyVsdx8G-VOXFCM#v=onepage&q=wire%20Concorde&f=false |title = Advances in aircraft flight control |editor = Mark B. Tischler |author =Favre, C. |year = 1996 |isbn = 0748404791 |page = 219 |publisher = ''CRC Press''}}</ref> * ತೀವ್ರ-ಒತ್ತಡದ ೨೮ MPa ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (೪,೦೦೦&nbsp;lbf/in²); ಹಗುರವಾದ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7716749AH&q=Concorde+hydraulic&uid=788858323&setcookie=yes |title = Concorde has designed-in reliability |author = Schefer, L.J. |journal = Hydraulics and Pneumatics |year = 1976 |vol = 29 |pages = 51–55 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-08-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120823182306/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7716749AH&q=Concorde+hydraulic&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> * ಸಂಕೀರ್ಣ ವಾಯು ಮಾಹಿತಿ ಗಣಕ (ADC) ಸ್ವಯಂಚಾಲನ ಕ್ರಮವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಚಲನ ಮಾಪನಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕಾಗಿ (ಸಮಗ್ರ ಒತ್ತಡ, ಸ್ಥಾಯಿ ಒತ್ತಡ, ಕ್ರಮಣದ ಕೋನ, ಪಕ್ಷ-ಜಾರುವಿಕೆ).<ref>{{cite book |page = 101 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> * ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿ [[ಬ್ರೇಕ್ -ಬೈ-ವೈರ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682576 |title = Aircraft Stopping Systems |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1975 |volume = 47 |issue = 10 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿಮಾನದ ಪ್ರಮುಖಾಂಗಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಂಜಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&contentId=1682044 |title = Fuel Management for Concorde: A brief account of the fuel system and the fuel pumps developed for the aircraft |first = H.G. |last = Turner |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB Ltd |issn = 0002-2667 |year = 1971 |volume = 43 |issue = 3 |pages = 36–39 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಏಕ- ಬಿಲ್ಲೆಟ್ ನಿಂದ ಕೆತ್ತನೆ ಗಿರಣಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾಗ-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತೂಕವನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681209 |title = British Contribution to Concord Production in France |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1964 |volume = 36 |issue = 8 |pages = 232–237 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB Ltd |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಒಂದು [[ಸಹಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕ|ಸಹಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕದ]] ಕೊರತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೆಲದ ವಾಯು ಆರಂಭ ಗಾಡಿಯು ಇರುವ ಬೃಹತ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |page = 206 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> === ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ ಚಲನೆ === [[ಚಿತ್ರ:2001concordewingduxfordJM.jpg|thumb|G-AXDN, ದಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್, ಉತ್ಪಾದನಾ-ಪೂರ್ವ ಎಂಜಿನ್ ಕೊಳವೆಗಳ ಸಮೀಪದ ನೋಟ. ಕೊಳವೆ/ಒತ್ತಡ ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ನೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.]] ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಯುಮಂಡಳದ [[ಗರಿಷ್ಠ ಮ್ಯಾಕ್]] ಅನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಹಿಂಭಾಗದತ್ತ ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತತ್ಕಾರಣ, ಇಡೀ ಶರೀರದ ಕೇಂದ್ರವು ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳದಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಮಾನವು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಲ್ಲಟತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಪಲ್ಲಟತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಿತು. [[ಟ್ರಿಮ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂತಹ ತೀವ್ರವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಕರ್ಷಣದ ಹೆಚ್ಚಳವು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬದಲಿಗೆ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಮಂದವಾದಾಗ ಬದಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಹೊಂದಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="fueltrim">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682642 |title = Flight Refuelling Limited and Concorde: The fuel system aboard is largely their work |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB UP |volume = 48 |issue = 9 |issn = 0002-2667 |pages = 20–21 |date = September 1976 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> === ಎಂಜಿನ್ ಗಳು === ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಗಿಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ದೂರಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಹಾರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗರಿಷ್ಠ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಯಾನದ ಸಲುವಾಗಿ, ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದರಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದಾದುದರಿಂದ ಕರ್ಷಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]] ಎಂಜಿನ್ ಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು ಮನಗಾಣಲಾಯಿತು.<ref>ಬಿರ್ಟಲ್ಸ್, ಫಿಲಿಪ್. ''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'', ಪುಟಗಳು ೬೨–೬೩. ವೆರ್ಜನ್ನೆಸ್, ವೆರ್ಮಾಂಟ್: ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೦. ISBN ೦-೧೯-೫೧೮೨೦೧-೪</ref> ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದಂತಹ ಎಂಜಿನ್ ಎರಡು ಸ್ಪೂಲ್ ಗಳ [[ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್/ಸ್ನೆಕ್ಮಾ ಒಲಿಂಪಸ್ 593]] ಎಂಬ, ಮೊದಲಿಗೆ [[ಆವ್ರೋ ವಲ್ಕನ್]] ಬಾಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ, ಹಾಗೂ ನಂತರ [[BAC TSR-2]] ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬಾಂಬರ್ ಗಾಗಿ ನಂತರಜ್ವಾಲಕ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಎಂಜಿನ್ ರವರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="wingweb">[http://www.wingweb.co.uk/engines/Olympus593_MK610.html "ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080503221132/http://www.wingweb.co.uk/engines/Olympus593_MK610.html |date=2008-05-03 }} ''wingweb.co.uk''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೦.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concordeintake.svg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪರೇಷೆಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Concorde Ramp.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಸೆಳೆವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಏಂಜಿನ್ ಗಳಿಗೆ ಒಳಹರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = https://www.sae.org/technical/papers/912180 |title = Concorde Propulsion--Did we get it right? The Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 Engine reviewed |publisher = ''SAE International'' |author = Ganley, G. A. |date = September 1991}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳೂ ವಾಯುವನ್ನು ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಕ್ ೦.೫ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು (ದತ್ತ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತ ವಸ್ತುವು ಸಾಗುವ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದದ ವೇಗದ ಅಂಶಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಮ್ಯಾಕ್); ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂಜಿನ್ ನ ಒಳಹರಿವಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುವ ಮ್ಯಾಕ್ ೨.೦ರ ವಾಯುವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ವೇಗತಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಭಸದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಜೊತೆ [[ಒಳದ್ವಾರ ಇಳಿಜಾರು|ಒಳದ್ವಾರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕು ದ್ವಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಇವುಗಳು ವಿಮಾನವು ಹಾರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿತವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನ ವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/arc/rm/3711.pdf |title = On the sub-critical stability of variable ramp intakes at Mach numbers around 2 |journal = Aeronautical Research Council |author = Fisher, S.A. |coauthors = M.C. Neale and A.J. Brooks |publisher = Her Majesty's Stationery Office |year = 1972 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-07-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721091203/http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/arc/rm/3711.pdf |url-status = dead }}</ref> ಈ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಎಂಜಿನ್ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಲಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕುದ್ವಾರವು ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನ ಒಳ-ಹೊರ ಚಲನೆಗೆ ಅನುವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿದ್ದೆಯೆಂದರೆ, ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನದ ೬೩% ಮನ್ನೊತ್ತಡವನ್ನು ಒಳಹರಿವಿನದ್ವಾರಗಳು ಉಂಟಾಗಿಸಿದರೆ, ಹೊರಹರಿವಿನ ಕೊಳವೆಯು ೨೯% ಒತ್ತಡ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಕೇವಲ ೮% ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುವು.<ref name="powerplant"/> ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ) ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ; ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳವುದರೊಂದಿಗೆ, ಎಂಜಿನ್ ಒಂದಡೆಗೆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಉಂಟಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಎಂಜಿನ್ ನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವು, ಝೋಲಿ ಹೊಡೆಯುವಂತೆಯೂ, ಬಾಗುವಂತೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಸಂದರ್ಬವು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗ)ದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಳದಲ್ಲಿ ಗಹನವಾದ ವಿಫಲತೆಯುಂಟಾಗಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.freepatentsonline.com/4935682.html |title = Full authority engine-out control augmentation subsystem: United States Patent 4935682 |publisher = ''freepatentsonline.com'' |first = Michael S. |last = Mccuen |date = 8 June 1990}}</ref> ಆದರೆ, ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದಾಗ ವಾಯುವನ್ನು ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದ ತಕ್ಷಣ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕುದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ,ಅಗತ್ಯವಾದ ಏರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಸಮಹದಕ್ಕೆ ತಂದು, ವಿಫಲವಾದ ಎಂಜಿನ್ ನ ಕರ್ಷಣಗುಣಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳು ಆಗುವುದೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬದಿಯ ಎರಡೂ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿಯೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಸೂಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/articles/2003/10/21/172657/concorde-special-the-test-pilot-john-cochrane.html |title = Concorde Special - The test pilot - John Cochrane |publisher = ''Flight International'' |date = 21 October 2003}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ ಗಳಿಗೆ ಸನ್ನಿವೇಶಸಂಭಾವ್ಯಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್ ದ್ವಯಗಳ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-63710463.html |title = How a Concorde pilot would handle a nightmare failure |publisher = ''Birmingham Post'' |first = Peter |last = Woodman |date = 27 July 2000 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120207015537/http://www.highbeam.com/doc/1G1-63710463.html |archivedate = 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಮರುಶಾಖಕಾರಿ [[ನಂತರಜ್ವಾಲಕ]] (ನಂತರಜ್ವಾಲಕ ಅಥವಾ ಆಫ್ಟರ್ ಬರ್ನರ್ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನವನ್ನು ನಿರ್ಗಮಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ರಭಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ವಸ್ತು)ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಾನಿಕ್]] ಸ್ಥಿತಿಗಳ(ಎಂದರೆ, "ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದು") ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾಕ್ ೦.೯೫ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ೧.೭ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A9110958AH&q=Rolls-Royce%2FSnecma+Olympus+593&uid=788858323&setcookie=yes |title = The Rolls Royce/SNECMA Olympus 593 engine operational experience and the lessons learned |publisher = ''European Symposium on the Future of High Speed Air Transport'' |author = Ganley, G. |coauthors = G. Laviec |year = 1989 |pages = 73–80 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110921053303/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A9110958AH&q=Rolls-Royce%2FSnecma+Olympus+593&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು [[ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ]] ಹೊಂದುವುದರಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ರನ್ವೇಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೇ ಎರಡು ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಇಂಧನದ ದಹನವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5195964.stm |title = Are the skies turning green? |publisher = ''BBC News'' |first = Joe |last = Lynam |date = 19 July 2006}}</ref> ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆದ ನಂತರ (ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದ ನಂತರ) ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೊರ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ತಾಣದಲ್ಲಿ, ಧರೆಗಿಳಿದ ವಿಮಾನದ ತೂಕವು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇಳಿಜಾರಿನವರೆಗೂ ಚಲಿಸಲು ಎರಡು ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಮುಂದೂಡುವಿಕೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. === ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿಷಯಗಳು === ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವಿಮಾನದ ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಭಾಗವೆಮದರೆ ಅದರ [[ಮುಂಭಾಗ (ಮೂಗು)]]. ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು [[ಡ್ಯೂರಾಲ್ಯುಮಿನ್]] ಎಂಬ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನ ಮಿಶ್ರಲೋಹವನ್ನು, ಅದರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ, ದರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸುಲಭತೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಳಸಲಿಚ್ಛಿಸಿದರು. ವಿಮಾನದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ ೧೨೭ °ಸೆಂ, ಹೀಗಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವು ೨.೦೨ ಮ್ಯಾಕ್ ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/pss/3951418 |title = When the SST Is Too Slow... |publisher = ''Society for Science & the Public'' |journal = Science News |first = Jonathan |last = Eberhart |vol = 91 |no = 22 |date = 3 June 1967 |pages = 528–529}}</ref> ಒಂದು ಯಾನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗುವ ಆವರ್ತಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದು ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಂಪಾಯಿತು, ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ ಬಿಸಿಯಾಯಿತು. ಇಳಿಯುವಾಗ ಮತ್ತು ವೇಗ ತಗ್ಗಿಸುವಾಗ ಇದರ ವ್ಯತಿರೇಕವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಇಡೀ ಭಾಗವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಗೆ ಬಿಸಿ-ತಂಪಾಗಿಸಿದ ಲೋಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಲು ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681441 |title = The Concorde takes shape : Test programme and construction proceeding according to schedule |publisher = MCB UP |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1966 |volume = 38 |issue = 4 |issn = 0002-2667 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://adsabs.harvard.edu/abs/1972NASSP.309..631N |title = Fatigue Tests on Big Structure Assemblies of Concorde Aircraft |publisher = ''NASA'' |year = 1972 |author = N'guyen, V.P. |coauthor = J.P. Perrais}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತವಾಗಿ ಸಾಗುವಾಗ ವಾಯುಸಂಕುಚನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶಾಖದ ಕಾರಣ, ವಿಮಾನದ ಮುಖ್ಯಾಕೃತಿಯು(ಹಿಂದಿನ ಬಾಲದ ಭಾಗ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹೊರತಾದ ಮಧ್ಯದ ಭಾಗ) ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಮಿ.ಮೀ. (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿ)ಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಫ್ಲೈಟ್ ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್]] ಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಬಲ್ಕ್ ಹೆಡ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಲೆದೋರಿದಂತಹ ಬಿರುಕು. ಎಲ್ಲಾ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವಿಶ್ರಾಂತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ಇಂತಹ ಬಿರುಕುಗಳು ತಂಪಾಗುವ ಮುನ್ನ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇಂದಿಗೂ ಆ ಟೋಪಿಗಳು ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.seattlepi.com/business/147276_pilot07.html |first = James |last = Wallace |title = Those who flew the Concorde will miss it |publisher = Seattle Post |date = 7 November 2003}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಅನ್ನು ತಂಪಾಗಿರಿಸಲು, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಕದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಶಾಖದ ಬದಲಿಗೆ ಇಂಧನವನ್ನು [[ಶಾಖ ಕುಗ್ಗಿಸು|ಶಾಖ ಕುಗ್ಗಿಸುವ]] ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿತು,<ref>{{cite journal |url = http://www.ingentaconnect.com/content/mcb/127/1993/00000040/00000003/art00002 |title = Introduction to Concorde: A brief review of the Concorde and its prospects |publisher = Emerald Group Publishing Limited |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |author =Gedge, G.T. |coauthor = M.I. Prod |year = 1993 |vol = 40 |no = 3}}</ref> ಇದೇ ಕ್ರಮವು ಜನಜನಕಯುಕ್ತ(ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ಸ್)ವಾದುದನ್ನೂ ತಂಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಈ ಶಾಖದ ಬಹುಭಾಗವು ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ತಲುಪದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಮುಖಕವಚ/ಕವಚ(ವೈಸರ್)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಶಾಖವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite book |page = 14 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> ಬಳಸುವ [[ಬಣ್ಣ|ಬಣ್ಣದ]] ಬಗ್ಗಯೂ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಚಲನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾಖದ ಫಲವಾಗಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಬಹಳ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಫಳಫಳನೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಬಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.concordesst.com/history/orders.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಸ್ಎಸ್ ಟಿ: ಆರ್ಡರ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407184826/http://www.concordesst.com/history/orders.html |date=2010-04-07 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಆದರೆ, ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, [[ಪೆಪ್ಸಿ ಕೋಲಾ|ಪೆಪ್ಸಿ ಕೋಲಾದ]] ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ, ಕೆಲವು ಕಾಲ F-BTSDಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೀಲಿ(ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1P2-4794332.html |title = Is this the colour of the new millennium? |publisher = ''The Independent'' |date = 3 April 1996 |archiveurl = https://archive.today/20121209061553/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4794332.html |archivedate = 2012-12-09 |access-date = 2010-07-07 |url-status = dead }}</ref> ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದ್ದಾಗ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ೨೦ ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರಬಾರದೆಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ೧.೭ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮ್ಯಾಕ್ ವೇಗದ ಚಲನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ. F-BTSDಯು ಆಗ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ದೀರ್ಘಪ್ರಯಾಣಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಇಂತಹ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/04/05/comunicacion/100521.html |title = Azul contra rojo |publisher = ''El Mundo'' |first = Cristina |last = Frade |date = 5 April 1996}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಷಯಗಳು === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಕಾರಣ, ಒಂದೆಡೆಗೆ ಬಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಾಗ ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಒತ್ತಡಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ತಿರುಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಲ್ಲದೆ, ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಶಂಕೆಗಳಿದ್ದವು; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತದಿಂದ ವಿವಿಧ ವೇಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಬೋರ್ಡ್ [[ಎಲೆವಾನ್ ಗಳ]] ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಂಶಾಂತರಗಳಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಒಳಾಂತರದಲ್ಲಿನ ಎಲೆವಾನ್ ಗಳು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |page = 78 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಮಾನದ ದೇಹರಚನೆಯ ಕಿರಿದಾದ ಆಕಾರವು ವಿಮಾನವು ಹಿಗ್ಗುವಂತಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nova"/> ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣಕ್ಕೆ ಇದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="popular">[http://books.google.co.uk/books?id=lpiMSzja6W4C&amp;lpg=PA142&amp;dq=concorde%20flexing&amp;pg=PA118#v=onepage&amp;q=concorde%20flexing&amp;f=false ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973]</ref> === ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಧನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Concorde undercarriage Speyer 02 with disc brakes.JPG|thumb|ಕನ್ಡಾರ್ಡ್ ನ ಟೈರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಡಾವಣಾ ವೇಗವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದ{{convert|250|mph|km/h}}, ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳಿಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸಹ [[ಜಾರಿಕೆ-ರಹಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಎಂದರೆ ರೋಲ್-ಔಟ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಟೈ{{H:title|tires (US) - this article uses UK English spellings|y|link=no}}ರ್ ಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ಜಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಡನ್ಲಪ್]] ನವರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಅಂಗಾರ-ಆಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/pss/36383 |title = Design and Engineering of Carbon Brakes |publisher = ''The Royal Society'' |author =Stimson, I. L. |coauthors = R. Fisher |date = January 1980 |vol = 294 |no = 1411 |pages = 583–590 |journal = Philosophical Transactions of the Royal Society of London}}</ref> ಉಡಾವಣೆಯು ಕಡೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರದ್ದಾದಾಗ, ಸುಮಾರು ೧೮೫ [[ಟನ್]] (೧೮೮ [[ಟನ್ನ್]])ಗಳ ತೂಕದ, ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬ್ರೇಕ್ ಒಡ್ಡಿದಾಗ ಒಂದು ಮೈಲಿ (೧೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳು) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.{{convert|190|mph|km/h}} ಈ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವಿಕೆಯು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ೩೦೦–೫೦೦&nbsp;°Cಯಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ತಂಪಾಗಲು ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>[http://www.concordesst.com/gear.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಸ್ ಎಸ್ ಟಿ. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927195437/http://www.concordesst.com/gear.html |date=2010-09-27 }} ''concordesst.com''. ಪುಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಿಮಾನದ ಕೆಳಭಾಗದ ಭಾಗಗಳು (ಅಂಡರ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್). ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಏರುವಿಕೆಯ ರಭಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಗೆ ಈ ಭಾಗವು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬಲ ಹೊಂದುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಿರುಗುವಾಗ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸುಮಾರು ೧೮ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಾಮಕ ಕೋನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿತ್ತು. ತಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಇತರ ವಿಮಾನಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮಾಡುವಂತಲ್ಲದೆ, ಇದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಉಡಾವಣಾರಭಸವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿರುಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ವಾಯುವೇಗ(೧೯೯ KIAS)ದೊಡನೆ ಇದೂ ಸೇರಿದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಕೆಳ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅತೀವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.iasa.com.au/folders/Safety_Issues/others/concordespacer.html |title = The real story of Flight 4590: Special Investigation |publisher = ''iasa.com.au'' |first = David |last = Rose |date = 13 May 2001}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಕೆಳ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳು ಆ ರಭಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಸ್ಪರ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಾಲುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಿರುವುದರಿಂದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಂತರವೇ ಆ ರಭಸ ಹೊಂದುವ ಮುನ್ನ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯದಂತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬ್ರೂಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ</ref> === ವ್ಯಾಪ್ತಿ === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಅಥವಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಪಯಣಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಬೇರೆಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾಗರೂಕವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು(ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಇಂಧನ-ಕ್ಷಮ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್<ref name="nova"/>); ನಾಜೂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಾಂಗ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ [[ಏರಿಕೆ-ಕರ್ಷಣ ಪರಿಮಾಣ|ಏರಿಕೆ-ಕರ್ಷಣ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಆಕಾರಗಳ ರಚನೆ, ಮಧ್ಯಮ ಸ್ತರದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾರ್ಶ್ವಸೆಳೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದೆಯೇ, ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="deltawing"/><ref name="fueltrim"/><ref name="powerplant"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಾಡತೊಡಗಿದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ "B" ಮಾದರಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹಿರಿದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ದೊಡ್ಡದಾ, [[ಲೀಡಿಂಗ್ ಎಡ್ಜ್ ಸ್ಲ್ಯಾಟ್ಸ್]] ಗಳುಳ್ಳ, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವೇಗಗಳಲ್ಲೂ ವಾಯುಚಲನವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಸಲು ಇವು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ, ಶಬ್ದರಹಿತವಾದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಂಧನ-ಬಾಕ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದಯುತ ಮರುಶಾಖಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್/ಸ್ನೆಕ್ಮಾ ಒಲಿಂಪಸ್ ೫೯೩ಗಿಂತಲೂ ೨೫%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆಗ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N9222540AH&q=Concorde+engines&uid=788858323&setcookie=yes |title = Propulsion challenges and opportunities for high-speed transport aircraft |publisher = ''Aeropropulsion'' |author = Strack, William |year = 1987 |pages = 437–452 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110921055740/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N9222540AH&q=Concorde+engines&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರವಿದ್ದಾಗಲೂ {{convert|500|mi|0|abbr=on}}ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತತ್ತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಗಶಃ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗದುದರಿಂದಲೂ, ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಇಂಧನವು ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=Q-0cAAAAIBAJ&sjid=rGcEAAAAIBAJ&pg=6914,3256355&dq=tu+144&hl=en |title = Fuel costs kill Second Generation of Concordes |first = Alison |last = Smale |publisher = ''Sarasota Herald-Tribune'' |date = 22 September 1979}}</ref> === ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಕಿರಣ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:ConcordeFuselageSinsheim.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಶರೀರ ಕಟ್ಟು]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಚಲಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಭೂವಲಯಾತೀತ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣ ವಿಕಿರಣ|ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣ ವಿಕಿರಣದ]] [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/healthcosmic/public/en_gb#4 |title = How much radiation might I be exposed to? |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref><ref name="concradi">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=E0A02B0587619C9A40D5736FCE7B3F02?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682309 |title = Electronic safety test replaces radioactive test source |author = Guerin, D.W. |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1973 |volume = 45 |issue = 4 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊದ ಮೊದಲು ಬಂದಾಗ,ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಪ್ರಯಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಚರ್ಮದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=GfUNAAAAIBAJ&sjid=dnkDAAAAIBAJ&pg=2948,4208&dq=second+generation+concorde&hl=en |title = Skin cancer danger linked to stratospheric jet planes |publisher = ''St. Petersburg Times'' |date = 1 April 1975}}</ref> ಆದರೆ, ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣ|ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣವು]] ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಅದೇ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ''ಕಡಿಮೆ'' ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/healthcosmic/public/en_gb |title = Cosmic radiation |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref> ಅಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ|ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯು]] ಸಾಗಿಬರುವಂತಹ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |last=Arctowski |first=Henryk |year=1940 |title=On Solar Faculae and Solar Constant Variations |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=26 |issue=6 |pages=406–411 |doi=10.1073/pnas.26.6.406|url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/26/6/406.pdf |format=PDF}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಮಾನದ ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ವಿಕಿರಣವು ತಗ್ಗುವ ಕ್ಷಿಪ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಇದ್ದವು.<ref name="concradi"/> ವಿಕಿರಣದ ಮಟ್ಟವು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ {{convert|47000|ft|m}}ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. === ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Concorde interior2.jpg|thumb|right|2000ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಭಾಗ]] ವಿಮಾನವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಹಾರುವಾಗ, ಏರ್ಲೈನರ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೬,೦೦೦–೮,೦೦೦&nbsp;ಅಡಿ (೧,೮೦೦–೨,೪೦೦ ಮೀ) ಏರಿಕೆಗೆ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಈ ರೇಂಜ್ ನ ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಯ ಒಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{convert|6000|ft|m}}.<ref>{{cite journal |url = http://occmed.oxfordjournals.org/cgi/reprint/17/2/47.pdf |title = Human Factors in the Concorde |journal = Occupational Medicine |last = Hepburn |first = A.N. |volume = 17 |year = 1967 |pages =47–51}}</ref> ಹಠಾತ್ತನೆ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.<ref>{{cite book|title=Flight Training Handbook|url=https://books.google.com/books?id=ioRTAAAAMAAJ|year=1980|accessdate=2007-07-28|publisher=U.S. Dept. of Transportation, [[Federal Aviation Administration]], Flight Standards Service|page=250}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ಎತ್ತರವು {{convert|60000|ft|m}} ಆಗಿತ್ತು; ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂಗ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ {{convert|40000|ft|m}}ನ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. {{convert|50000|ft|m}}ನ ಮೇಲೆ, ವಾಯು ಒತ್ತಡದ ಕೊರತೆಯು, ಒಂದು ನುರಿತ ಅಥ್ಲೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ೧೦-೧೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದ ಒಂದು "[[ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೀಲತೆಯ ಸಮಯ]]"ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.theairlinepilots.com/medical/decompressionandhypoxia.htm |title=Cabin Decompression and Hypoxia |first = Mark |last = Wolff |date = 6 January 2006 |publisher = PIA Air Safety Publication}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಂಟಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡವು ವಿಮಾನದ ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ವೆಂಚುರಿ ಪರಿಣಾಮ|ವೆಂಚುರಿ ಪರಿಣಾಮದ]] ಫಲವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು;<ref name="wolfram">{{cite web |url= http://demonstrations.wolfram.com/TheVenturiEffect |title= The Venturi effect |publisher=Wolfram Demonstrations Project |accessdate=3 November 2009}}</ref> ಉಂಟಾದ ಬಿರುಕಿನಿಂದ ವಾಯುವು ಆಚೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಯುಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಕ್ಯಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಂಟಾದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡದ ನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಇತರ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಜೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮುಖಚೀಲಗಳು ನಿರರ್ಥಕವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ, ಬೇಗನೆ ಅದನ್ನು ತೊಟ್ಟರೂ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಕ್ಷಣ [[ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ|ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾದಿಂದ]] ನರಳುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂತಹ ಬಿರುಕುಗಳು ಉಂಟಾದರೆ, ಒತ್ತಡನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು,<ref name="nunn">{{cite book |title=Nunn's applied respiratory physiology |first = John Francis |last = Nunn |publisher = Butterworth-Heineman |isbn = 075061336X |year = 1993 |page = 341}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ವಾಯು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಯು ಸರಬರಾಜನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. FAAಯು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ತುರ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ವೇಗಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಒತ್ತಡದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಯುವಿಕೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library%5CrgPolicy.nsf/0/90AA20C2F35901D98625713F0056B1B8?OpenDocument |title = Interim Policy on High Altitude Cabin Decompression - Relevant Past Practice |first = Steve |last = Happenny |date = 24 March 2006 |publisher = Federal Aviation Administration |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111022084743/http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgPolicy.nsf/0/90AA20C2F35901D98625713F0056B1B8?OpenDocument |url-status = dead }}</ref> ಪೈಲಟ್ ಗಳಿಗೆ [[ಎಡೆಬಿಡದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಾಯುಪಥ ಒತ್ತಡ]](CPAP)ವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖಕವಚಗಳ ಮೂಲಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nunn"/> === ಜೋಲು ಮೂಗು === [[ಚಿತ್ರ:Heathrow Airport - geograph.org.uk - 293.jpg|thumb|ಉಡಾವಣೆಗೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೋಲು ಮೂಗು ಕೆಳ ಬಾಗಿರುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್.]] ಕರ್ಷಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಗಗನಯಾನಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಳ, ಆಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಧರೆಗಿಳಿಯುವ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಉಡಾವಣಾಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಪೈಲಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಗಿನದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ರಾಜಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಜೋಲು ಮೂಗು ರಚಿತವಾಯಿತು. ಇತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಯೋಜನಾಕ್ರಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಯ ವಿಮಾನವು ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಾಮಕ ಕೋನದಲ್ಲಿ (ಮೂಗೆತ್ತರಿಸಿದ ಕೋನ) ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಡೆಲ್ಟಾ ರೆಕ್ಕೆಯು ಏರುವ ರಭಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ರಮವೇ ಆಗಿದೆಮೂಗು ಚೂಪಾದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸೀವೇ(ಇಳಿದಾಗ ಓಡಿ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಪಥ) ಹಾಗೂ ರನ್ ವೇ(ಹಾರಲು ಮನ್ನ ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಚಲಿಸುವ ಪಥ)ಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಮೂಗನ್ನು ವಿವಿಧ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅನುವಾಗುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7138343AH&q=Concorde+nose+droop&uid=788872723&setcookie=yes |title = Droop Nose |publisher = ''Flight International'' |year = 1971 |pages = 257–260 |author = Goff, W.E. |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-03-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120322072220/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7138343AH&q=Concorde+nose+droop&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಜೋಲು ಮೂಗಿನೊಡನೆ ಚಲಿಸುವ ಮುಂಗವಚವೊಂದಿದ್ದು, ವಿಮಾನವು ಕೆಳಬಾಗುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಮೂಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಗನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ ಆ ಮುಂಗವಚವು ಮುಂದಿನ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನ ತೆರೆಯ ಮುಂಭಾಗದಾಚೆಗೆ ಏರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ವಿಮಾನದ ವಾಯುಚಲನ ತಹಬದಿಗೆ ತರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Concorde nose" /> ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಕವು ಈ ಮುಂಗವಚವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸೀ ಪಥದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು [[ಉಡಾವಣಾ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೫° ಕೆಳಕೋನದಲ್ಲಿರುಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಮುಂಗವಚಗಳನ್ನು ಮೇಲೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರೆಗಿಳಿಯುವ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ಮುನ್ನ, ಮುಂಗವಚವು ಮತ್ತೆ ಒಳಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಗೋಚರತೆಗಾಗಿ ಮೂಗನ್ನು ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೧೨.೫° ಕೋನದಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರೆಗಿಳಿದ ನಂತರ, ಅದು ಜಖಂ ಆಗದಿರಲೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮೂಗನ್ನು ಐದು ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Concorde nose"/> ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂಗು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿಮಾನವನ್ನು ಉಡಾವಣೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.concordesst.com/209.html "ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಫ್ಲೀಟ್: ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ನಂಬರ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100721024543/http://www.concordesst.com/209.html |date=2010-07-21 }}[http://www.concordesst.com/209.html 209."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100721024543/http://www.concordesst.com/209.html |date=2010-07-21 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಕಡೆಯದಾಗಿ ಮುಂಗವಚವು ಮೂಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೂಗು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಂಡ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ (ಗಾಳಿದೆರೆ) ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="Concorde nose">[http://www.concordesst.com/nose.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೋಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028024256/http://concordesst.com/nose.html |date=2010-10-28 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಈ ಎರಡೂ ಮಾದರಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಿರವಾದ "ಗಾಜಿನ ರಂಧ್ರಗಳು" ಒಳಸೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಮುಂಗವಚಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದವು.<ref>[http://www.concordesst.com/002/002detail.html "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿ 002: G-BSST ಪುಟ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028173517/http://concordesst.com/002/002detail.html |date=2010-10-28 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref><ref>[http://www.concordesst.com/pictures/gbsst8.jpg "G-BSSTಯ ಹೊರಂಗಣ ನೋಟ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100303162908/http://www.concordesst.com/pictures/gbsst8.jpg |date=2010-03-03 }} ''ಫ್ಲೀಟ್ ಏರ್ ಆರ್ಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'', ಯಿಯೋವಿಲ್ಟನ್, ಯುಕೆ. ಪುನಶ್ಚೇತನ: ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೯.</ref> ಯುಎಸ್ [[ಫೆಡರಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] ನವರು ಆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಅದು ತಲುಪಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಬೇರೆಯದಾಗಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶವಿತ್ತರು; ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು "ಉತ್ಪಾದನಾ-ಪೂರ್ವ" ವಿಮಾನ (೧೦೧, ೧೦೨, ೨೦೧, ಮತ್ತು ೨೦೨)ಗಳಲ್ಲೂ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮುಂಗವಚಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> === ವಿಮಾನಯಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Concorde at Baginton - geograph.org.uk - 156846.jpg|thumb|right|ಗಗನ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದ ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಜೆಟ್ ಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಲು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವು ೩.೫ ಗಂಟೆಗಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಇತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ {{convert|18,300|m|ft|0|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಮಾಚ್]] ೨.೦೨, ಸುಮಾರು ೧೧೫೫ [[ನಾಟ್ ಗಳು]] (೨೧೪೦ ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ೧೩೩೪ ಮೀ/ಗಂಟೆ),ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಮಾನದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite book |page = 64 |first = Richard K |last = Schrader |year = 1989}}</ref> ಅದರ ಸಂಚಾರದ ಎತ್ತರವಾದ ಸುಮಾರು {{convert|56000|ft|m|abbr=on}}ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಯಾನಸಂಚಾರವು ನಡೆಯದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅನ್ನು ದಾಟಲು, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಸಮರ್ಪಿತ [[ಸಮುದ್ರದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳು]] ಅಥವಾ "ಟ್ರಾಕ್"ಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಹುಎತ್ತರದ ಗಾಳಿಗಳ ಸ್ವಭಾದದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಎಸ್ ಎಸ್ ಟಿ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬಗೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿತ್ಯ ಅವುಗಳ ಕೋ-ಆರ್ಡಿನೇಟ್ ಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಕೆಳಗಿನ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿನ [[ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳ]] ಹಾಗಲ್ಲ.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಇಂಧನದ ಲೋಡು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ೪೫,೦೦೦ರಿಂದ {{convert|60000|ft|m|abbr=on}}ಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಾ ಒಂದು {{convert|15000|ft|m|sing=on}} ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಯರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಕೂಡ.<ref>[[ಪ್ರೆಸ್ಟ್ವಿಕ್ ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ]]: ಗಗನಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿ (ಭಾಗ ೨). [[NATS]]</ref> ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಟೇಕ್-ಆಫ್ ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಕ್ಷ ''ಕ್ರೂಸ್-ಕ್ಲೈಂಬ್'' ಹಾರಾಟದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book |page = 92 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, [[ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಫೋರ್ಸ್]] ಕರ್ವ್ ನ "ಹಿಂದುಗಡೆ" ಇತ್ತು - ಇಲ್ಲಿ ಮೂಗನ್ನು ಎತ್ತುವುದು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.<ref>{{cite book |page = 110 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಡೆಲ್ಟಾ-ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ [[ಆಕ್ರಮಣದ ಕೋನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರಿಂಗಾಗಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇಡೀ ಮೇಲಿನ ರೆಕ್ಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ವರ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ರಚನೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite book |page = 44 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ವೇಗವು {{convert|170|mph|km/h|0|abbr=off}} ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Richard K |last = Schrader |year = 1989}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಎ ವಿಮಾನಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಮಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಾಯು ವಾಹನಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ "''[[ಸ್ಪೀಡ್ ಬರ್ಡ್]]'' " ಎಂಬ ಕಾಲ್ ಸೈನ್ (ಕೂಗು ಸಂಕೇತ)ನೊಂದಿಗೆ "''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'' " ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url = http://video.google.com/videoplay?docid=7422409257931235094 |title = BA Tribute to Concorde. The takeoff scene at the end of the video contains a clip of the ATC communication with the "Speedbird Concorde" |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010 |archive-date = 31 ಮೇ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100531215441/http://video.google.com/videoplay?docid=7422409257931235094 |url-status = dead }}</ref> == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಇತಿಹಾಸ == === ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು === <ref name="Strang, Dr. W.J 1978">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=2594967949E5659C545A433375AEF406?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682798 |title = Concorde in Service |author = Strang, Dr. W.J |coauthor = R. McKinley |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1978 |volume = 50 |issue = 12 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೭೬ರ ಜನವರಿ ೨೧ರಂದು ಲಂಡನ್-[[ಬಹ್ರೈನ್]] ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್-[[ರಿಯೋ]] ([[ಡಾಕರ್]] ಮೂಲಕ) ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು.<ref name="Strang, Dr. W.J 1978"/> ಇದೇ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್-[[ಕರಕಸ್]] ([[ಅಜೋರ್ಸ್|ಅಜೋರ್ಸ್‌ನ]] ಮೂಲಕ) ಮಾರ್ಗವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು]] ಆಗಷ್ಟೇ ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸೋನಿಕ್ ಬೂಮ್]] ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಾಗರೀಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ದಾಟುವ]] ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಯ್ದು ಸಾಗುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, [[ಯುಎಸ್ ನ ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕೋಲ್ಮನ್]], [[ವಾಷಿಂಗಸಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ೧೯೭೬ರ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/tportl8&div=7&id=&page= |title = Safety Regulation of the Concorde Supersonic Transport: Realistic Confinement of the National Environmental Policy Act |first = Robert B. |last = Donin |publisher = HeinOnline |year = 1976}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde 1977.jpg|thumb|right|1977ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಜೆಎಫ್ ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುಎಸ್ ನಿಷೇಧವು ೧೯೭೭ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಈ ನಿಷೇಧವು ೧೯೭೭ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ರಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಒಂದು ಕೆಳಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪಲ್ಲಟಿಸಲು ಒಪ್ಪದೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾಡಿದ [[ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ]] ಮತ್ತು [[ಕರೋಲ್ ಬರ್ಮನ್|ಕರೋಲ್ ಬರ್ಮನ್‌ರ]] ನಾಯಕತ್ವದ ಒಂದು ತೃಣಮೂಲ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |last = O'Grady |first = Jim |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9906E2DC153DF934A15757C0A9659C8B63 |title = Neighborhood Report: The Rockaways; Ears Ringing? It's Cheering Over the Demise Of the Concorde |publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' |date = 27 April 2003}}</ref> ಶಬ್ದದ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳು ಬಂದರೂ ಕೂಡ, ಶಬ್ದ ವರದಿಯು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಸಿ-137]] ಆಗಿದ್ದ [[ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಒನ್]], ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಟೇಕ್-ಆಫ್]] ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೋರು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915764,00.html |title = The Nation: Smooth Landing for the Birds |publisher = ''Time'' |date = 5 December 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101022161710/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915764,00.html |url-status = dead }}</ref> ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಗೆ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸೇವೆಯು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೨ರಂದು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/aboutconcorde.html#facts_figures |title = Concorde facts and figures |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref> ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ಬಹ್ರೈನ್ ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಬಿಎಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ವಿಮಾನವು ಪೋರ್ಟ್ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು(ಲಾಂಛನವನ್ನು)ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು(ಲಾಂಛನವನ್ನು) ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=3PkQAAAAIBAJ&sjid=hpIDAAAAIBAJ&pg=4864,7521914&dq=concorde+singapore+airlines&hl=en |title = Concorde by June: Offer to Quantas |first = Ross |last = Warneke |publisher = ''The Age'' |date = 25 October 1977}}</ref><ref name="singaconc">{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70611FE3C5E167493C6A8178BD95F438785F9 |title = Singapore Concorde flights |publisher = ''New York Times'' |date = 14 October 1977}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯು ಮೂರು ವಾಪಸಾತಿ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ನಂತರ, ಮಲೇಷಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶಬ್ದದ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು;<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10F15F6395416768FDDAE0994DA415B878BF1D3 |title = London and Singapore halt Concorde service |publisher = ''New York Times'' |date = 17 December 1977}}</ref> ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಲೇಷಿಯನ್ ವಾಯುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಹೊಸತೊಂದು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಷ್ಟೆ. ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿವಾದವು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದ್ದೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=eZckAAAAIBAJ&sjid=raQFAAAAIBAJ&pg=2330,3152191&dq=concorde+singapore+airlines&hl=en |title = Concorde route cut |publisher = ''Montreal Gazette'' |date = 16 September 1980}}</ref> [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಯಿಲ್ ಬೂಮ್|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಯಿಲ್ ಬೂಮ್‌ನ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ [[ಬೆನಿಟೋ ಜುಆರೇಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆನಿಟೋ ಜುಆರೇಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯ]] ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೂಲಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೨ರವರೆಗೆ ಹಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=uekpAAAAIBAJ&sjid=4tIEAAAAIBAJ&pg=4845,5120670&dq=concorde+mexico&hl=en |title = French Concorde to Mexico City |publisher = ''Daytona Beach Morning Journal'' |date = 11 August 1978}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=TuwwAAAAIBAJ&sjid=8t8FAAAAIBAJ&pg=3054,6003139&dq=concorde+mexico&hl=en |title = Supersonic Jet flights suspended |publisher = ''Daytona Beach Morning Journal'' |date = 27 September 1982}}</ref> ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಈ ಮಾರ್ಗದ ರದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು; ಕೊನೆಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗವು ಮಾಚ್ ೨.೦೨ ರಿಂದ ಮ್ಯಾಚ್ ೦.೯೫ವರೆಗೆ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿ ದಾಟಲು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ; ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತೆ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದಾಟಲು ತನ್ನ ಮೂಲ ವೇಗಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೮೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು, ಒಂದು ವಿಶ್ವದ-ಸುತ್ತ ಐಷಾರಾಮಿ ಪ್ರವಾಸ ಚಾರ್ಟರ್ (ಒಡಂಬಡಿಕೆ)ನ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಸುತ್ತ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಮಾಚ್ ೨.೦೨ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ ಮತ್ತು ಅಕಾಪುಲ್ಕೋವಿಗೆ ತೆರಳುವ ಇದೇ ತೆರನ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ದ್ವಾರಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-5212185.html |title = Air France offering 'New Year's Eve in Paris.' |publisher = PR Newswire |date = 2 October 1987 |archiveurl = https://archive.today/20120629003847/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Air+France+offering+'New+Year's+Eve+in+Paris.'&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate = 2012-06-29 |access-date = 2010-07-07 |url-status = dead }}</ref> ೧೯೭೮ರಿಂದ ೧೯೮೦ರ ನಡುವೆ, [[ಬ್ರಾನಿಫ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ವೇಸ್]] ೧೦ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಐದೈದು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/646052352.html?dids=646052352:646052352&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Feb+10%2C+1977&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Braniff+Seeks+Deal+to+Fly+Concorde+in+U.S.&pqatl=google |title = Braniff seeks deal to fly Concorde in U.S. |publisher = ''Los Angeles Times'' |first = John |last = Getze |date = 10 February 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053059/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/646052352.html?dids=646052352:646052352&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Feb+10%2C+1977&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Braniff+Seeks+Deal+to+Fly+Concorde+in+U.S.&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾನಿಫ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡಲ್ಲಾಸ್-ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ ಸಬ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/647634162.html?dids=647634162:647634162&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Jun+22%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Concorde+Flights+to+Texas+OKd&pqatl=google |title = Concorde flights to Texas Ok'd |publisher = ''Los Angeles Times'' |date = 22 June 1978 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 7 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107234642/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/647634162.html?dids=647634162:647634162&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Jun+22%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Concorde+Flights+to+Texas+OKd&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಹೊಣೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=VAQkAAAAIBAJ&sjid=MO4DAAAAIBAJ&pg=6783,4192544&dq=concorde+braniff&hl=en |title = Concorde now reaping profits on N.Y. route |publisher = ''The Spokesman-Review'' |date = 23 November 1979}}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೃಹ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಬ್ರಾನಿಫ್ ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಪೂರ್ಣ ಎಎಫ್/ಬಿಎ ಲಿವರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಯೂರೋಪೀಯ ನೋಂದಣಿಯ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದರ ಶೇ.೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಬ್ರಾನಿಫ್ ಏಕೈಕ ಯುಎಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿರುವ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ೧೯೮೦ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಬಲವಂತಮಾಡಿತು.<ref name="braniconc">{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=-2UaAAAAIBAJ&sjid=ACsEAAAAIBAJ&pg=6806,4059124&dq=concorde+braniff&hl=en |title = Braniff to halt US Concorde flights |publisher = ''Milwaukee Journal'' |date = 16 April 1980 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 6 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306202725/https://news.google.co.uk/newspapers?id=-2UaAAAAIBAJ&sjid=ACsEAAAAIBAJ&pg=6806,4059124&dq=concorde+braniff&hl=en |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00911FA3C5C17728DDDA80894DE405B8084F1D3 |title = Concorde flights between Texas and Europe end; Big Dreams at the start, $1,447 for flight to Paris |publisher = ''New York Times'' |date = 1 June 1980}}</ref> === ಬಿಎ ತನ್ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೊಂಡಿತು === ೧೯೮೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಭವಿಷ್ಯ ಮಂಕಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿ ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದವು. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ರಿಗ್ ೩೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ವೆಚ್ಚಗಳ ತೋರಿಕೆಯು ಭಾರೀ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಲೋಹಕಾರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ವರ್ಷಗಳು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸರಕಾರವು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೩ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬಿಎ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ, [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್]], ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಲಾಭಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೬.೫ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳಿಗೆ (ಆಗ ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ, ನಂತರ ಖಾಸಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಬಿಎಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾರಿಬಿಡುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.<ref>ಬ್ಯಾಕ್ ರೂಂ ಬಾಯ್ಸ್&nbsp;— ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪಫೋರ್ಡ್</ref><ref name="concewhitele">{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/632500842.html?dids=632500842:632500842&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+01%2C+1984&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=The+plane+fact+is%2C+Concorde+has+broken+the+profit+barrier+for+the+first+time&pqatl=google |title=The plane fact is, Concorde has broken the profit barrier for the first time |publisher=''Chicago Tribune'' |date=1 April 1984 |first=Peter |last=Greenberg |access-date=7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date=2 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602021403/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/632500842.html?dids=632500842:632500842&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+01%2C+1984&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=The+plane+fact+is%2C+Concorde+has+broken+the+profit+barrier+for+the+first+time&pqatl=google |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde at JFK.jpg|thumb|right|1987ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಅವರ ಬಳಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನವಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗ್ರಾಹಕರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಗತಿಶೀಲವಾಗಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref name="nova">{{cite web |url = http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/3203_concorde.html |title = NOVA transcript: Supersonic Dream |publisher = ''PBS'' |date = 18 January 2005}}</ref> ಆ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಅದರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಹಚರರಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು, ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="SSTFAQ"/><ref>{{cite web|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A63D671E93E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|title=The Concorde belies those who foresaw its extinction|publisher=''Philadelphia Inquirer''|date=26 January 1986|access-date=7 ಜುಲೈ 2010|archive-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020172759/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A63D671E93E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/2935337.stm |title = Why economists don't fly Concorde |first = James |last = Arnold |publisher = ''BBC News'' |date = 10 October 2003}}</ref> ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಮುಂದೆ ೧.೭೫ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಟೀಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಲಾಭಗಳು ಬಹುಲಾಭದಾಯಕವಾದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ £೫೦&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="SSTFAQ"/> ೧೯೮೪ ಮತ್ತಯ ೧೯೯೧ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮಿಯ ನಡುವೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥ ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾರುವ ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35E9473D0D942&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = Concorde to fly Miami-London route |publisher = ''Miami Herald'' |date = 24 January 1984 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609083530/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35E9473D0D942&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB342A3394157C7&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = Cuts ground Concorde from Miami to London |publisher = ''Miami Herald'' |date = 13 January 1991 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609084351/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB342A3394157C7&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಸಲು ಮುಂದುರಿಸಿತು. ಚಳಿಗಾಲದ ರಜಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನ]] [[ಗ್ರಾಂಟ್ಲೀ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಗ್ರಾಂಟ್ಲೀ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url = https://news.google.com/newspapers?id=R_oxAAAAIBAJ&sjid=NuQFAAAAIBAJ&pg=4247,5250844&dq=concorde+barbados&hl=en |title = After eight years, the Concode flies to supersonic profit |publisher = ''Reading Eagle'' |first = Gregory |last = Jensen |date = 27 March 1984}}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಪಘಾತವು ಎಎಫ್ ಮತ್ತು ಬಿಎ ಎರಡರ ಎಲ್ಲ ಚಾರ್ಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. ಹಲವಾರು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರವಾಸ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯೂರೋಪೀಯ ಪ್ರವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು;<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/64470984.html?dids=64470984:64470984&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+23%2C+1985&author=PETER+S.+GREENBERG&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Flying+Via+Charter+Off+to+New+Bustle&pqatl=google |title = Flying via charter off to New Bustle |work = Los Angeles Times |first = Peter S. |last = Greenberg |date = 23 June 1985 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725062116/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/64470984.html?dids=64470984:64470984&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+23%2C+1985&author=PETER+S.+GREENBERG&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Flying+Via+Charter+Off+to+New+Bustle&pqatl=google |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474815901.html?dids=474815901:474815901&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18%2C+1986&author=Jay+Clarke+Special+to+The+Star&pub=Toronto+Star&desc=Supersonic+Concorde+10+years+in+service+and+still+confounding+critics&pqatl=google |title = Supersonic Concorde 10 years in service and still confounding critics |work = Toronto Star |first = Jay |last = Clark |date = 18 January 1986 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053558/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474815901.html?dids=474815901:474815901&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18%2C+1986&author=Jay+Clarke+Special+to+The+Star&pub=Toronto+Star&desc=Supersonic+Concorde+10+years+in+service+and+still+confounding+critics&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಚಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಿಂದ ಆಕರ್ಷಕವೆಂದು ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200201.html |title = Concorde money is in charters |publisher = Flight International |date = 25 January 1986}}</ref> === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನ ೪೫೯೦ ಅಪಘಾತ === ೨೦೦೦ದ ಜುಲೈ ೨೫ರಂದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ವಿಮಾನ ೪೫೯೦, ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಸಿ ನೋಂದಣಿ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ [[ಗೊನೆಸ್ಸೇ|ಗೊನೆಸ್ಸೇಯಲ್ಲಿ]] ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ೧೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಕೈಕ ಅಪಘಾತವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಪಘಾತ ತನಿಖಾ ಬ್ಯೂರೋ(ಬಿಇಎ) ನಡೆಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಮುಂಚೆ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಆಗಿದ್ದ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಡಿಸಿ-೧೦ರಿಂದ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಒಂದು ಟೈಟಾನಿಯಂ ತುಂಡಿನಿಂದ ಅಪಘಾತವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ಈ ಲೋಹದ ತುಣುಕು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಎಡ ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರದ ಬೋಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಟೈರ್ ಅನ್ನು ಪಂಚರ್ ಮಾಡಿತು. ಆ ಟೈರು ಸಿಡಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ರಬ್ಬರ್ ತುಂಡು ಅನಿಲದ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಬಡಿಯಿತು. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಟ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಭಾರೀ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾದ ಕಿಡಿಹೊಂದಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸಿತು. ಬೆಂಕಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ವಿಮಾನಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಎರಡನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು, ಮತ್ತು ೧ನೇ ಇಂಜಿನ್ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಇರಲು, ವಿಮಾನವು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅಥವಾ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ವಿಮಾನವು ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಮೇಲ್ಷಿಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಇಳಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಎಡಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಕೊಂಡು ಬಾಲ-ಕೆಳಗಾಗಿ ಗೊನೆಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲಿಸ್ಸಿಮೊ ಹೋಟೆಲ್ ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು.<ref>ಎಂಡ್ರೆಸ್ ೨೦೦೧, ಪುಟಗಳು ೧೧೦–೧೧೩.</ref> ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಕ್ರಮಿಸಿದ ಕಿಲೋಮೋಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನಸೇವೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸಬ್ಸಾನಿಕ್ ಜೆಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ೬೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಟೈರ್ ಸಿಡಿತಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UBT/is_6_16/ai_82753359/ |accessdate=1 February 2010 |title=Human Factor Issues Emerge from Concorde Crash Investigation |journal=Air Safety Week |archiveurl=https://archive.today/20120710130127/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UBT/is_6_16/ai_82753359/ |archivedate=10 ಜುಲೈ 2012 |url-status=live }}</ref> ಈ ಅಪಘಾತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಅನಿಲ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಗೆ [[ಕೆವ್ಲಾರ್]] ಪದರ ಸವರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಡಿತವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಟೈರ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಸುರಕ್ಷಾ ಉತ್ತಮತೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1442061.stm |title = Concorde's safety modifications |publisher = ''BBC News'' |date = 17 July 2001}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಂತರದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಯಾನವು, ಬಿಎ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ [[ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್|ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ]] ಪೈಲಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ|ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂನಿಂದ]] ೨೦೦೧ರ ಜುಲೈ ೧೭ರಂದು ಹೊರಟಿತು. ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಧ್ಯ-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಮೇಲಿನ ೩-ಗಂಟೆ ೨೦-ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಮಾನಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ಆರ್ಎಎಫ್ ಬ್ರೈಜ್ ನಾರ್ಟನ್|ಆರ್ಎಎಫ್ ಬ್ರೈಜ್ ನಾರ್ಟನ್‌ಗೆ]] ಹಿಂತಿರುಗುವ ಮುನ್ನ ಬಾನ್ನಿಸ್ಟರ್ [[ಮಾಚ್]] ೨.೦೨ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. ಲಂಡನ್-ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೋಲಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಮಾನಯಾನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಜನಸಂದಣಿಗಳಿಂದ ಅದು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,29732,00.html |title = Concorde Completes Successful Test Flight |publisher = ''Fox News'' |date = 17 July 2001}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಬಿಎ ಜಮಾಬಂದಿ ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೦೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001ರ ಹಲ್ಲೆಗಳ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇದು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ವಿಮಾನಯಾನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೂ ಬಿಎ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-78118409.html |title = Concorde, 100 BA staff fly over Atlantic |publisher = ''United Press International'' |date = 11 September 2001 |archiveurl = https://archive.today/20120911093626/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Concorde+100+BA+staff+fly+over+Atlantic.&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate = 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೧ರ ನವೆಂಬರ್ ೭ರಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಬಿಎ ಮತ್ತು ಎಎಫ್ ನಿಂದ (ಜಿ-ಬಿಓಎಈ ಮತ್ತು ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ವಿಮಾನ) [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆಗೆ]] ಹಾರುವ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೂಡಿ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿ|ರೂಡಿ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿಯಿಂದ]] ಸ್ವಾಗತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=efkjAAAAIBAJ&sjid=yggEAAAAIBAJ&pg=3487,4067442&dq=concorde&hl=en |title = Concorde returns |publisher = ''Ocala Star-Banner'' |first = Timothy |last = Williams |date = 7 November 2001}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1641466.stm |title = Concorde 'back where she belongs' |publisher = ''BBC News'' |date = 6 November 2001}}</ref> === ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ === ೨೦೦೩ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ರಂದು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2934257.stm |title = Concorde grounded for good |publisher = ''BBC News'' |date = 10 April 2003}}</ref><ref>[http://www.concordesst.com/retire/announcements.html "ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎಂಡ್ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅನೌಂನ್ಸ್ ಮೆಂಟ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407184841/http://www.concordesst.com/retire/announcements.html |date=2010-04-07 }} ''concordesst.com''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೦.</ref> ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈ ೨೫ರ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆದ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿದ್ದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಸ್ಮಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕ್ರಮಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಡಯಲ್ ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದರ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ವಯಸ್ಸಾದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಇತರ ವಿಮಾನನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೋಇಂಗ್ ೭೪೭, ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಿಮಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಕಾರಣ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=E7C9404F2C91DC6FD5BC8C45D43CED69?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682944 |title = New Aircraft: Where are we heading in the 1980s and 1990s |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB UP |first = Ian S. |last = Macdonald |volume = 52 |issue = 7 |issn = 0002-2667 |page = 23-17 |year = 1980 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ವಿಮಾನಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ [[ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್|ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ ಕೊನೆಯ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾದ [[747-400|747-400ನಂತಹ]] ಇತರ ವಿಮಾನಗಳು, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಗಲೇ ನಶಿಸಿಹಾಕಿತ್ತು.<ref name="fliengi"/> ಅದೇ ದಿನ, [[ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಬ್ರಾನ್ಸನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ [[ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವುಗಳ "£೧ ಮೂಲ ಬೆಲೆ"ಗೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಾನ್ಸನ್ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಿದ್ದ ಅದೇ ಟೋಕನ್ ಬೆಲೆಯೆಂದು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬಿಎ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/3005705.stm |title =Branson's Concorde bid rejected |publisher = ''BBC News'' |first = Simon |last = Montague |date = 6 May 2003}}</ref> ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ £೨೬ ಮಿಲಿಯನ್. ಆದರೆ, ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಣವನ್ನು ಸರಕಾರವು ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು (ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದು ಲಾಭದ ಶೇ.೮೦ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು). ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ೧೯೮೩ರ £೧೬.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ £೧ನ ಗ್ರಂಥ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="SSTFAQ">"[http://www.concordesst.com/retire/faq_r.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಗೆ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತೆ?."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100606051459/http://www.concordesst.com/retire/faq_r.html |date=2010-06-06 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಬ್ರಾನ್ಸನ್ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ನಲ್ಲಿ (೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩) ಅವರ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು "ಸುಮಾರು £೫ ಮಿಲಿಯನ್" ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಆ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು "ಮುಂಬರುವ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳು" ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-109201077.html |title = Branson accuses 'sad' Government of washing its hands of Concorde |publisher = ''Western Mail'' |date = 24 October 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130516141744/http://www.highbeam.com/doc/1G1-109201077.html |archivedate = 16 ಮೇ 2013 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಒಂದಿಷ್ಟು ಉಮೇದನ್ನೂ ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸಿದ್ದು ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಏರ್ ಫ್ರೇಮ್ ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಏರ್ ಬಸ್ ಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದು.<ref>{{cite news |url = http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/30/concorde.nofly.reut/ |title = Concorde not to fly at air shows |publisher = ''CNN'' |date = 30 October 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 23 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110623134904/http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/30/concorde.nofly.reut/ |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/finance/2855044/Buffett-vehicle-to-follow-in-Concordes-slipstream.html |title = Buffett vehicle to follow in Concorde's slipstream |publisher = ''The Telegraph'' |first = Edward |last = Simpkins |date = 15 June 2003 |quote = "Airbus, the manufacturer of Concorde, has said it is becoming uneconomic to maintain the ageing craft and that it will no longer provide spare parts for it" | location=London}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮಾಮೂಲಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಗ್ರೌಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.thetravelinsider.info/2003/0411.htm |title = Concorde: An Untimely and Unnecessary Demise |publisher = ''Travel Insider'' |accessdate = 13 January 2010 |archive-date = 27 ಜನವರಿ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100127215542/http://thetravelinsider.info/2003/0411.htm |url-status = dead }}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅದರ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುದುದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜೀನ್-ಸಿರಿಲ್ ಸ್ಪಿನೆಟ್ಟ]] ಮತ್ತು ಏರ್ ಬಸ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ [[ನೋಯೆಲ್ ಫೋರ್ಗೇರ್ಡ್|ನೋಯೆಲ್ ಫೋರ್ಗೇರ್ಡ್‌ರ]] ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದೂ, ಸರಳ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆದಷ್ಟೇ ಭವಿಷ್ಟದ ಎಎಫ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅಪಘಾತಗಳಿಗಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಅಪರಾಧವೆಸಗಿದವರಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದೂ ರಾಬ್ ಲೀವಿಸ್ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಲೂಯಿಸ್, ರಾಬ್. ''ಸೂಒರ್ಸಾನಿಕ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್: ದ ಻ನಫಿಷಿಯಲ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''. ಲಂಡನ್: ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್, ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಭಾಗ ನಿಯಮಿತ, ೨೦೦೩. ISBN ೦-೮೦೨೭-೧೩೭೪-೨</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಡೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಆಗಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲನ್ ಮೆಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೆಡೆಯ ಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಬಿಎನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕೆಡಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.concorde-spirit-tours.com/concorde.htm |title = The Betrayal of Concorde |first = Donald L. |last = Pevsner |publisher = ''Concorde Spirit Tours'' |accessdate = 13 January 2010 |archive-date = 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100202181316/http://www.concorde-spirit-tours.com/concorde.htm |url-status = dead }}</ref> ==== ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ==== ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ, ೨೦೦೩ರ ಮೇ ೩೦ರಂದು.<ref>{{cite web |url = http://www.space.com/businesstechnology/technology/final_concorde_030530.html |title = Concorde makes Final Flight from Paris to New York |publisher = ''Associated Press'' |first = Laurent |last = Lemel |date = 30 May 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030602191553/http://www.space.com/businesstechnology/technology/final_concorde_030530.html|archivedate=2 Jun 2003}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2952594.stm |title = French Concorde bids adieu |publisher = ''BBC News'' |date = 31 May 2003}}</ref> ಆನಂತರದ ಸಪ್ತಾಹದಲ್ಲಿ, ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೨ ಮತ್ತು ೩ ರಂದು, ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಏರ್ಲೈನ್ ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಏರ್ಲೈನ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಕಾಲೀನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತು-ಪ್ರವಾಸವನ್ನು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಮತ್ತು ವಾಪಸ್ ಹಾರಿಸಿತು.<ref>[http://www.concordesst.com/latestnews_03_3.html "ಕಡೆಯ ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ೇರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ - 23/5/03."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716233055/http://www.concordesst.com/latestnews_03_3.html |date=2010-07-16 }} ''concordesst.com''. ಪುಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೨೭ರಂದು ಎಫ್-ಬಿವಿಎಫ್ ಸಿಯು ಟೌಲೌಸ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದು ಸೇರಿದಾಗ ಆಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-104484558.html |title = Jetting off |publisher = ''The Mirror'' |date = 28 June 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121104070451/http://www.highbeam.com/doc/1G1-104484558.html |archivedate = 4 ನವೆಂಬರ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ConcordeCDG.jpg|thumb|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೀಯಗಳ ಒಂದು [[ಹರಾಜು]] ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೀ'ಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೀ'ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಸಾವಿರದ ಮುನ್ನೂರು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹರಾಜುವಸ್ತುಗಳು ಊಹಿಸಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3246326.stm |title = 3,500 due at UK Concorde auction |publisher = ''BBC News'' |date = 30 November 2003}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿವಿಎಫ್ ಸಿಯನು ಟೌಲೌಸ್ ಗೆ ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ, ಇಂಜಿನ್ ರನ್ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ವಾಯು ಅಪಘಾತದ ಬಗೆಗಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ರನ್ ಗಳು ಬೇಕಾದರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/105669362 |title = Miscellaneous brief articles - Business & Industry |publisher = Flight International |date = 15 July 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120905170052/http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/105669362 |url-status = dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಈಗ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.tourmag.com/Pourquoi-n-a-t-on-pas-sauve-le-Concorde_a7.html |title = Pourquoi n'a-t-on pas sauvé le Concorde? |publisher = TourMag.com |date = 24 March 2010}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಯನ್ನು (ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬಳಿಯ) [[ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್|ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] "[[ಮ್ಯೂಸಿ ಡೆ ಎಲ್'ಏರ್ ಎಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಎಸ್ಪೇಸ್]]"ಗೆ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಖ್ಯಾತ "ಡ್ರೂಪ್ ನೋಸ್" (ಜೋಲು ಮೂಗು)ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗಿಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೇಲೇರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="vafhtk">{{cite news |url = http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2204434,00.html |title = This is not a flight of fancy: Volunteers say Concorde can realise an Olympic dream if BA will help |publisher = ''The Times'' |date = 31 May 2006 |location = London |first = Ben |last = Webster |accessdate = 1 April 2010 |archive-date = 16 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200316023132/https://www.thetimes.co.uk/ |url-status = dead }}</ref> ==== ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್‌ ==== [[ಚಿತ್ರ:British Concorde.jpg|thumb|right|ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್‌ ಒಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ವಿದಾಯ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧, ೨೦೦೩ರಂದು [[ಟೊರೊಂಟೋ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದು ಆ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ಚಾಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.|ಟೊರೊಂಟೋ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದು ಆ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ಚಾಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web|url = http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/417072421.html?dids=417072421:417072421&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+02%2C+2003&author=Marc+Atchison&pub=Toronto+Star&desc=Concorde's+supersonic+swan+song%3B+Star+writer+aboard+for+jet's+farewell+trip+to+Toronto+Transatlantic+sound-breaker+a+vision+of+grace&pqatl=google |title = Concorde's supersonic swan song; Star writer aboard for jet's farewell trip to Toronto Transatlantic sound-breaker a vision of grace |publisher = ''Toronto Star'' |first = Marc |last = Atchison |date = 2 October 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053510/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/417072421.html?dids=417072421:417072421&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+02%2C+2003&author=Marc+Atchison&pub=Toronto+Star&desc=Concorde's+supersonic+swan+song%3B+Star+writer+aboard+for+jet's+farewell+trip+to+Toronto+Transatlantic+sound-breaker+a+vision+of+grace&pqatl=google |url-status = dead }}</ref>]]]] ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ [[ಬಾಸ್ಟನ್|ಬಾಸ್ಟನ್‌ನ]] [[ಲೋಗಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಲೋಗಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ರಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ರಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-3250817/Final-flight-British-Airways-Concorde.html |title = Final flight: British Airways Concorde lands locally for last time |work = Washington Post |first = Tom |last = Ramstack |date= 15 October 2003}}</ref> [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ|ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋನಿಂದ]] ಬಾಸ್ಟನ್ ಗೆ ೩ ಗಂಟೆ, ೫ ನಿಮಿಷ, ೩೪ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ಯ ಹಾರಾಟವು, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನವೆಂಬ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-24654137_ITM |title = Concorde establishes London-to-U.S. record |publisher = A''merica's Intelligence Wire'' |date = 9 October 2003 |archiveurl = https://archive.today/20120728002008/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-24654137_ITM |archivedate = 28 ಜುಲೈ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಸುತ್ತೊಂದು ವಿದಾಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸಪ್ತಾಹದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ರಂದು [[ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್|ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್‌ಅನ್ನು]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧ರಂದು [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್|ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್‌ಅನ್ನು]], [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಂದು ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್ಅನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24ರಂದು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರಂದು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್|ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್‌ಅನ್ನು]], ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ರಂದು [[ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್]]]]ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. [[ಹೀಥ್ರೋ|ಹೀಥ್ರೋನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನವು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.amazon.co.uk/Concorde-Farewell-collection-final-flights/dp/B0001DI57G |title = Concorde - The Farewell - A collection of the final flights of the last days of Concorde |publisher = Simply Media |date = 19 April 2004}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/3205915.stm |title = Concorde enjoys Cardiff farewell |publisher = ''BBC News'' |date = 23 October 2003}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde At Manchester Airport Viewing Park.jpg|thumb|left|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಉಡಾವಣೆ ವೀಕ್ಷಣ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAC]] [[ಚಿತ್ರ:Conc01.jpg|thumb|left|BA002ನ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನಿಸ್ಟರ್(ಎಡದಲ್ಲಿರುವವರು)]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨ರಂದು, ಹೀಥ್ರೋ ಎಟಿಸಿ ಒಳಗೆಕ್ರಮಿಸುವಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಬಿಎ೯೦೨೧ಸಿ ಯನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿಎ೦೦೨ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ರನ್ವೇಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಧರೆಗಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು. ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರ ಸಂಜೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೊನೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ವಿಮಾನಯಾನವು ಲಂಡನ್ ನ ಮೇಲಿಂದ ತೆರಳಿದಂತೆ [[ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್|ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಅನ್ನು]] ದೀಪಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲು [[ಮಹಾರಾಣಿ|ಮಹಾರಾಣಿಯು]] ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಗಣ್ಯರಿಗಾಗಿ ಕಾದಿರಿಸಲಾದ ಗೌರವ.<ref>{{cite web |url = http://www.rockawave.com/news/2003-10-31/Front_Page/028.html |title = The Concorde Makes A Comeback |first = Brian |last = Magoolaghan |publisher = Wave of Long Island |date = 31 October 2003 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-06-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110615162157/http://www.rockawave.com/news/2003-10-31/Front_Page/028.html |url-status = dead }}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ತನ್ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ರಂದು ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name = 'jlfin>{{cite web |url=http://www.space.com/businesstechnology/technology/concorde_031024.html |title=Final Concorde flight lands at Heathrow |first=Jill |last=Lawless| publisher=''Associated Press'' |date=26 October 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031026004838/http://www.space.com/businesstechnology/technology/concorde_031024.html|archivedate=26 October 2003}}</ref> ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿ ಯು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಗೆ ನೀಡಲಾದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಅಭಿಮಾನದ ಮಹಾಪೂರದೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಹೀಗಿರುವಾಗಲೇ, ಇನ್ನೆರಡು ಸುತ್ತು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಮಾಜಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಐಪಿ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಬೇ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಕೇಯ್ ನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಈ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಗೆ ಪಯಣಿಸಿತು. ನಂತರ, ಕೆಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಈ ಮೂರು ವಿಮಾನಗಳು, ಹೀಥ್ರೋನಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಲಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಲಂಡನ್ ನ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತು ಹೊಡೆದವು. ಮೂರೂ ವಿಮಾನಗಳೂ ಅಂತಿಮ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ದರ-ತೆತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಮುನ್ನ, ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಕಳೆದವು. [[ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಲಂಡನ್ ವಿಮಾನಯಾನದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3211053.stm |title = End of an era for Concorde |publisher = BBC News |date = 24 October 2003}}</ref> ಬಿಎ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೀಟ್ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳ ವಾಯುಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ದ್ರವವನ್ನು ಅಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಜಿ-ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಆ ಫ್ಲೀಟ್ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ, [[ಜಾಕ್ ಲೋವೆ|ಜಾಕ್ ಲೋವೆಯು]], ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಯುಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ೧೦-೧೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದು ಎಂದು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರು.<ref name="vafhtk"/> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏರ್ ಬಸ್ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಹಾರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/faq.html#17 |title = Will Concorde ever come out of retirement - e.g. for a Coronation flypast or airshows? |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 14 January 2010}}</ref> ೨೦೦೩ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧ರಂದು, ಒಂದು ಮೂಗು ಶಂಖಾಕೃತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಹರಾಜೊಂದನ್ನು ಬೋನ್ಹಾಮ್ಸ್ ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾ|ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/travel/news/2003-12-02-concorde_x.htm |title=Concorde nose cone sells for half-million at auction |publisher= ''USA Today'' |date=12 December 2003}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-87889450.html|title=Concorde Memorabilia Auction|publisher=''Getty Image''s|date=1 December 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104070500/http://www.highbeam.com/doc/1P1-87889450.html|archivedate=4 ನವೆಂಬರ್ 2012|access-date=7 ಜುಲೈ 2010|url-status=dead}}</ref> £೭೫೦,೦೦೦ಗಳಷ್ಟು ಹಣ ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ, ಬಹುಭಾಗವು ದಾನಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ೧೯೯೦ರಿಂದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಶೇ.೪೦ರಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿನ ಅವರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, [[ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ|ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/6509667.stm |title = Heathrow Concorde model removed |publisher = ''BBC News'' |date = 30 March 2007}}</ref> {{Clear}} === ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು (ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ) ವಾಯುಸಮರ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿಯ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು, ವಿಮಾನವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/02/05/338114/air-france-concorde-to-taxi-again-under-own-power.html |title=Air France Concorde to taxi again under own power |publisher=Flightglobal |date=5 February 2010 |accessdate=5 February 2010}}</ref> ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ ಬರೀ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಜಿ-ಬಿಬಿಡಿಜಿ ಯನ್ನು ಮುರಿದು, ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಫಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಗ ಒಂದು ಶೆಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.concordeproject.com/ |title = The Brooklands Concorde Project |publisher = ''Brooklands Museum'' |accessdate = 15 January 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮೇ ೨೯ರಂದು, ಬ್ರಟೀಷ್ ಸೇವ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಲಿಂಪಸ್ ೫೯೩ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಗುಂಪು, ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಪಾಸಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ವಿಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಉದ್ದಿಶ್ಯದಿಂದ, ಆರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರೋಹದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವುದೂ ಒಂದು ಗುರಿ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8712806.stm |title = BBC News - Work starts in £15m plan to get Concorde Flying |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 29 May 2010}}</ref> == ಪರಿಣಾಮ == === ಪರಿಸರೀಯ === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮುಂಚೆ, ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಸರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಶಬ್ಚಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡೆ,<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918012,00.html |title = Here Comes the Concorde, Maybe |publisher = ''Time'' |date = 16 February 1976 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110220090901/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918012,00.html |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jalc42&div=28&id=&page= |title = Legal and Environmental ramifications of the Concorde |first = Robert M. |last = Allen |publisher = ''J. Air L. & Com.'' |year = 1976}}</ref> ಅನೇಕ ವಿಧದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸುತ್ತಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರು ಪರಿಸರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N7422661AH&q=Concorde+noise&uid=788872723&setcookie=yes |title = Recent studies into Concorde noise reduction |author = Hock, R. |coauthors = R. Hawkins |publisher = ''AGARD Noise Mech'' |year = 1974 |page = 14 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-10-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121011050826/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N7422661AH&q=Concorde%20noise&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jalc43&div=45&id=&page= |title = Aircraft Noise: Federal pre-emption of Local Control, Concorde and other recent cases |first = Joshua A. |last = Muss |publisher = ''J. Air L. & Com'' |year = 1977}}</ref> [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ]] ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರಣವಾದರೂ ಕೂಡ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು<ref name="nova"/>, ಭಾಗಶಃ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>ಎಂಡ್ರೆಸ್ ೨೦೦೧, ಪುಟ ೯೦.</ref> ಆದಾಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವಂಥದ್ದೆಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682311 |title = Reducing noise with type 28 nozzle |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1973 |volume = 45 |issue = 4 |publisher = MCB UP}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ತನ್ನ ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು, ಇತರ ಓಜೋನ್ ಪದರವನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾದರೂ ಸಹ, ಒಂದು ಒಟ್ಟು ನಿಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು [[ಓಜೋನ್ ಪದರ|ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ]] ಅದು ತಾನು ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫೆರಿಕ್]] ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="emissions">{{cite journal |url = http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/sci;270/5233/70 |title = Emission Measurements of the Concorde Supersonic Aircraft in the Lower Stratosphere |author = Fahey, D. W. |coauthors = et al. |journal = Science |year = 1995 |volume = 270 |no = 5233 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2020-03-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200316023133/https://science.sciencemag.org/content/270/5233/70.abstract |url-status = dead }}</ref> ಇತರ ಕೆಳಗೆ-ಹಾರುವ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳು ಟ್ರೋಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜೋನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಉದ್ದರೇಖೆಯ ಹಾಗೆ ಅನಿಲಗಳ ಓಡಾಟವು ಬಹು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಪಡೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಒಟ್ಟು ಓಜೋನ್ ಪದರದ ನಿಪಾತವು, ಎಲ್ಲ ನೈಜ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದದ್ದಾಗಿತ್ತಷ್ಟೆ.<ref name="emissions"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನೆಗೆತವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜನತೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತಹ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಿರ್ಧಾರ ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/cjel5&div=9&id=&page= |title = Decision Analysis in Environmental Decisionmaking: Improving the Concorde Balance |first = Jon |last = Anderson |publisher = HeinOnline |year = 1978}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಟಿಜಿವಿ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್|ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ವಿಮಾನ ಶಬ್ದದ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ.<ref>{{cite web |publisher = ''Environmental Science and Engineering'' |date = November 2001 |url = http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |title = Train à grande vitesse causes distress |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-01-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100116124028/http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ, [[ಸಿಪಿಆರ್ ಈ|ಸಿಪಿಆರ್ ಈಯು]] [[ಶಾಂತಿ]] ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.cpre.org.uk/campaigns/landscape/tranquillity/national-and-regional-tranquillity-maps |title = National and regional tranquillity maps |publisher = Campaign to Protect Rural England |accessdate = 25 April 2010}}</ref> === ಜನಗ್ರಹಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:ConcordeBG.jpg|thumb|right|ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಮಾನ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಸವಲತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಸುಮಾರಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಆಸಕ್ತರ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರಗಳೊಳಗೆ ತರಲು ವಿಶೇಷ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಏಕ-ಮುಖಿ (ಕೋಚ್ ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ) ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/24962872 |title = British Airways Concorde is expected to begin flying passengers again in next 6 weeks |publisher = Dallas Morning News |date = 23 August 2001 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 23 ಮೇ 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130523161433/http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/24962872 |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವರಿಗೆ ಅದು ಮಹತ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ; ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು, ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="rus144"/> ಈ ವಿಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ,<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/uk/2003/concorde_retirement/default.stm |title = Farewell to Concorde |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 15 January 2010 | date=15 August 2007}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು "ಲೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್" ಆಗಿತ್ತು, ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದಿ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆದ ಲೇ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಪರ್ ಹೆಸರನ್ನು ಅದೇ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಪದದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ.<ref>[http://www.cnrtl.fr/lexicographie/academie9/le ಸೆಂಟ್ರೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟುಯೆಲ್ಲೆ ಎಟ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ಲೆಸ್] - de LEಯ ನಿರೂಪಣೆ, LA: ಲೇಖನ défini</ref><ref>[http://grammaire.reverso.net/5_2_01_la_majuscule_dans_les_noms_propres.shtml ರಿವರ್ಸೋ ಡಿಕ್ಷೊನರೈ: ಲಾ ಮಾಜುಸ್ಕುಲೆ ಡನ್ಸ್ ಲೆಸ್ ನಾಮ್ಸ್ ಪ್ರೋಪ್ರೆಸ್] ("ಸಹಜ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರಗಳು")</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಪದವಾದ ''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'' ಅಂದರೆ "ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾವೈಕ್ಯ, ಅಥವಾ ಶಾಂತಿ"<ref>ಫೆರಾರ್ ೧೯೮೦, ಪುಟ ೧೧೪. '''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''' ''ಎಸ್.ಎಫ್.'' ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಏಕತೆ, ಸಾಮರಸ್ಯ, ಶಾಂತಿ.</ref> ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಈ ವಿಮಾನದ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರಕಾರಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಕಾರದ ಸೂಚನೆಗಾಗಿಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಏಕವಚನ ಬಹುವಚನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ "ಅವಳು" ಅಥವಾ "ಅವಳ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/concvidhome/public/en_gb |title = Celebrate Concorde: videos |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 15 January 2010}}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.youtube.com/watch?v=Ro3QVMCG-aY |title = Documentary of British Airways Concorde introduction |publisher = ''youtube.com'' |quote = [[Raymond Baxter]] commentating as Concorde flies for first time: "She rolls... She flies!"}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Queen Elizabeth II and Prince Philip disembark from a British Airways Concorde.jpg|thumb|right|ಎಡಿನ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಮಹಾರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಆಯ್ದ ರಾಜಮರ್ಯಾದೆಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಫ್ಲೀಟ್ ನಿಂದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ [[ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್|ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು - ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಕೆಂಪು ಬಾಣಗಳ]] ಒಡನೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-62676656.html |title = Red Arrows fly into Scotland |publisher = ''Daily Record'' |date = 12 June 2000 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120616203834/http://www.highbeam.com/doc/1G1-62676656.html |archivedate = 16 ಜೂನ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.telegraph.co.uk/education/3297816/Million-turn-out-to-crown-Queens-Jubilee.html |title = Million turn out to crown Queen's Jubilee |publisher = ''The Telegraph'' |date = 4 June 2002 | location=London | accessdate=1 April 2010}}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಸೇವೆಯ ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು, ಜನಾಸಕ್ತಿಯು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅಂತಿಮ ಆಗಮನಗಳ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜನಸಂದಣಿಗಳು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲ ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಬಹುವಿಸ್ತೃತ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರವಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1444939/Chaos-fear-at-Concorde-farewell.html |title = Chaos fear at Concorde farewell |publisher = ''The Telegraph'' |first = Sandra |last = Laville |date = 24 October 2003 | location=London}}</ref> ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಬಿಬಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಡಿಸೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಡಿಸೈನ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್ ನ ವಿಜೇತಳಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಟ್ಟು ೨೧೨,೦೦೦ ಮತಗಳು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. [[ಮಿನಿ]], [[ಮಿನಿ ಸ್ಕರ್ಟ್]], [[ಜಾಗ್ವಾರ್ ಈ-ವಿಧ]], [[ಟ್ಯೂಬ್ ಮ್ಯಾಪ್]] ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್ ಮರೀನ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಫೈರ್|ಸೂಪರ್ ಮರೀನ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಫೈರ್‌ನಂತಹ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುತ್ಥಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೋಲಿಸಿತ್ತು.<ref name="Concorde beats">{{cite web |url = http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article351851.ece |title = Concorde beats Tube map to become Britain’s favourite design |first = Louise |last = Jury |publisher = ''The Independent'' |date = 17 March 2006 |location = London |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071230175137/http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article351851.ece |url-status = dead }}</ref> === ದಾಖಲೆಗಳು === ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನವು [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ]] ನಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆಗೆ]] ೧೯೯೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ನಿಂದ ಟಚ್ ಡೌನ್ ನ ವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ ೨ ಗಂಟೆ, ೫೨ ನಿಮಿಷ, ೫೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು.<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04F816AA79462&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = SST makes record flight |publisher = ''St Louis Post'' |date = 9 February 1996 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609084405/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04F816AA79462&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref> ಅಧಿಕೃತ [[ಎಫ್ಎಐ]] "ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿ ವಿಶ್ವದ ಸುತ್ತ(ವೆಸ್ಟ್ ಬೌಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್)" ಮತ್ತು "ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖಿ ವಿಶ್ವದ ಸುತ್ತ(ಈಸ್ಟ್ ಬೌಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್) ವಿಶ್ವ ವಾಯು ವೇಗ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.allbusiness.com/transportation/air-transportation-airports/7142582-1.html |title = Air France Concorde sets round-the-world speed record |publisher = ''Business Wire'' |date = 16 August 1995}}</ref> ೧೯೯೨ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨–೧೩ರಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಸ ಮೊದಲ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ ೫೦೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಟೂರ್ಸ್ (ಯುಎಸ್ಎ) ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಅನ್ನು ಚಾರ್ಟರ್ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವನ್ನು ೩೨ ಗಂಟೆ ೪೯ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ೩ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಹಹೊಡೆಯಿತು, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಲಿಸ್ಬಾನ್ ನಿಂದ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಸ್ಯಾಂಟೋ ಡಾಮಿಂಗೋ]], [[ಅಕಪುಲ್ಕೋ]], [[ಹೋನೋಲುಲು]], [[ಗುಅಮ್]], [[ಬ್ಯಾಂಗ್ಕಾಂಕ್]], ಮತ್ತು [[ಬಹ್ರೈನ್|ಬಹ್ರೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಆರು ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಸೇರಿ.<ref>{{cite web |url = https://news.google.com/newspapers?id=ktAyAAAAIBAJ&sjid=JqcEAAAAIBAJ&pg=4389,6563069&dq=flight+concorde&hl=en |title = French Concorde to attempt round-the-world record |publisher = ''Anchorage Daily News'' |date = 12 October 1992 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ದಾಖಲೆಯು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಟೂರ್ಸ್ (ಯುಎಸ್ಎ)ನೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ (ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ)ನಿಂದ ೧೯೯೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫-೧೬ರಂದು ಯುಎಸ್ ಎ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನಯಾನವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್/ಜೆಎಫ್ ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ೩೧ ಗಂಟೆ ೨೭ ನಿಮಿಷ ೪೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಹೊಡೆಯಿತು. ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ [[ಟೌಲೌಸ್]], ದುಬೈ, [[ಬ್ಯಾಂಗ್ಕಾಕ್]], [[ಗುಅಮ್|ಗುಅಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಂಡರ್ಸೆನ್ ಎಎಫ್ ಬಿ, [[ಹೋನೋಲುಲು]], ಮತ್ತು [[ಅಕಪುಲ್ಕೋ|ಅಕಪುಲ್ಕೋಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಆರು ಇಂಧನ ಮರುಭರ್ತಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=FGASAAAAIBAJ&sjid=WvMDAAAAIBAJ&pg=6442,428670&dq=air+france+record&hl=en |title = Concorde jets occupants on record ride |publisher = ''Deseret News'' |date = 17 August 1995 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೯ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ರಂದು ಅದರ ೩೦ನೇ ವಿಮಾನಯಾನದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೯೨೦,೦೦೦ವಿಮಾನಯಾನ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೬೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚೇ.<ref>{{cite web |url = http://www.janes.com/transport/news/jae/jae000725_1_n.shtml |title = Rolls-Royce SNECMA Olympus |publisher = ''Janes'' |date = 25 July 2000}}</ref> === ಇತರ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Tu-144-schoenefeld.jpg|thumb|right|ಜೂನ್ 1971ರಲ್ಲಿ Tu-144 ಮಾದರಿ, ಬರ್ಲಿನ್-ಸ್ಕೋನೆಫೆಲ್ದ್]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇತರ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರ್ಲೈನರ್ ಎಂದರೆ [[ಸೋವಿಯತ್]] [[ಟುಪೊಲೆವ್ ಟು-144]]. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಇದಕ್ಕೆ "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಕಿ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912014,00.html |title = Soviet Union: Christening the Concordski |publisher = ''Time'' |date = 14 November 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 14 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101114103316/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912014,00.html |url-status = dead }}</ref> ಟು-೧೪೪ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಂಬಂತಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್ ನ [[ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ|ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ]] ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ನೀಲಿನಕ್ಷೆಗಳ ಕಳವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದವು.<ref>ಗಾರ್ಡನ್, ಎಫಿಮ್. ''ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-೧೪೪''. ಲಂಡನ್: ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ೨೦೦೬. ISBN ೦-೧೯-೨೧೧೫೭೯-೦</ref> ಆತುರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಟು-೧೪೪ನ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪೂರ್ವ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಒಡ್ಡು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಕೆಳಮಟ್ಟದ-ಬೈಪಾಸ್ ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಇಂಜಿನ್ ಗಳಿಂದಾಗಿ ಟು-೧೪೪''ಎಸ್'', ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1328132.stm |title = 'Concordski' designer dies |publisher = ''BBC News'' |date = 13 May 2001}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳವಾದ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ, ಈ ವಾಹನವು ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟು-೧೪೪ ಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಲು ಪಾರಾಶೂಟ್ ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತಾದರೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸುಧಾರಿತ ಆಂಟಿ-ಲಾಕ್ ಬ್ರೇಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F4091EFB3954127B93C4AB178ED85F458785F9 |title = Soviet SST, in Its First Flight to the West, Arrives in Paris for Air Show |first = John L |last = Hess |publisher = ''New York Times'' |date = 26 May 1971}}</ref> ಟು-೧೪೪ ಎರಡು ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು, ಒಂದು ೧೯೭೩ರ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನ|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ]],<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=2JwMAAAAIBAJ&sjid=5l8DAAAAIBAJ&pg=4974,3987586&dq=tu+144&hl=en |title = Soviet SST stalls, dives into towns |first = George |last = Deruaz |publisher = ''St. Petersburg Times'' |date = 4 June 1973}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=DBsfAAAAIBAJ&sjid=Ko0EAAAAIBAJ&pg=3185,500285&dq=tu+144&hl=en |title = Pride of Soviet air fleet explodes during exhibition |publisher = ''Sarasota Journal'' |date = 4 June 1973}}</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ೧೯೭೮ರ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡೆಲಿವರಿ-ಪೂರ್ವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/659730132.html?dids=659730132:659730132&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Oct+27%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Russia+Confirms+Crash+of+Supersonic+Airliner+in+Test&pqatl=google |title = Russia confirms crash of Supersonic Airliner in test: Latest failure of Trouble-plagued TU-144 seen as blow to Soviet hopes of expanding industry |publisher = ''Los Angeles Times'' |first = Dan |last = Fisher |date = 27 October 1978 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725062308/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/659730132.html?dids=659730132:659730132&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Oct+27%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Russia+Confirms+Crash+of+Supersonic+Airliner+in+Test&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ನಂತರದ ಉತ್ಪನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ [[ಕನಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಒಂದು ೧೨೬-ಆಸನ ಸಂಶೋಧನಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅವಕ್ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಮನಾದ ರೇಂಜ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="rus144">{{cite web |url = http://en.rian.ru/analysis/20080603/109170103.html |title = The Tu-144: the future that never was |publisher = RIA Novosti |date = 3 January 2008}}</ref> ಮಾಚ್ ೨.೩೫ನ ಟಾಪ್ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು - ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಸುರಕ್ಷಾ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೇಗನೇ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Fridlyander">ಫ್ರಿಡ್ಯಾಂಡರ್, ಲಾಸಿಫ್. "Tu-೧೪೪ನ ಶೋಕಗಾಥೆ." ''ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆಫ್ ರಷ್ಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್'', №೧, ೨೦೦೨ (ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: И.Н. Фридляндер, [http://vivovoco.rsl.ru/VV/JOURNAL/VRAN/02_01/FRID.HTM "Печальная эпопея Ту-144"], Вестник РАН, №೧, ೨೦೦೨.</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 2707]] ಮತ್ತು [[ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಎಲ್-2000]] ಗಳು ೩೦೦ ಜನರವರೆಗೆ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1964/1964%20-%200377.html |title = The United States SST Contenders |publisher = ''Flight International'' |date = 13 February 1964 |pages = 234–235}}</ref><ref>ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ೨೦೦೫, ಪುಟ ೮೪.</ref> ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಹಿಂದೆ ಓಡಿ, ವಿಜಯೀ ಬೋಯಿಂಗ್ ೨೭೦೭ಅನ್ನು ಕ್ರಾಪಡ್ ಡೆಲ್ಟಾ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10D11F6395F127A93C7A9178AD85F4D8685F9 |title = The Russians Lead With the SST.... |first = Richard D |last = Lyons |publisher = ''New York Times'' |date = 5 January 1969}}</ref> [[ಎಕ್ಸ್-70 ವಲ್ಕೈರೀ]] ಮತ್ತು [[ಬಿ-58 ಹಸ್ಟ್ ಲರ್]] ನಂತಹ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಗಳು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿತ್ತು,<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/574189232.html?dids=574189232:574189232&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&date=Dec+19%2C+1961&author=&pub=Chicago+Daily+Tribune&desc=B-58%27s+SONIC+BOOM+RATTLES+KENTUCKIANS&pqatl=google |title = B-58's Sonic Boom Rattles Kentuckians |publisher = ''Chicago Daily Tribune'' |date = 19 December 1961 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725103200/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/574189232.html?dids=574189232:574189232&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&date=Dec+19%2C+1961&author=&pub=Chicago+Daily+Tribune&desc=B-58%27s+SONIC+BOOM+RATTLES+KENTUCKIANS&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಾಹೋಮ ನಗರ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಆದ ಅನುಭವಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಂತಹ ಪರಿಸರೀಯ ಕಾಳಜಿಗಳಲ್ಲೇ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು, $೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,944291,00.html |title = The Nation: Showdown on the SST |publisher = ''Time'' |date = 29 May 1971 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101027043037/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,944291,00.html |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಕೆಲವೇ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಬಾಂಬರ್ ಗಳು]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ [[ಟುಪೊಲೆವ್ ಟು-22]]/[[ಟು-22ಎಂ]] ಮತ್ತು [[ಟು-160]] ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಬಿ-1ಬಿ ಲ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>{{cite web |url = http://www.airforce-technology.com/projects/tu160/ |title = Tu-160 Blackjack Strategic Bomber, Russia |publisher = airforce-technology.com |accessdate = 16 May 2010}}</ref> === ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯಸ್ಥಾಪನೆಗಳು === ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನದ ಅಭಿಲಾಷೆಯು ಗಗನಯಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಇದ್ದು,<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=APAB&d_place=APAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F89C550A53D43FD&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = French transport chief speculates about new-generation Concorde |publisher = ''Associated Press'' |date = 17 August 2000}}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72587838.html?dids=72587838:72587838&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+10%2C+1990&author=Edward+Cody&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=Partnership+Gears+Up+For+Concorde+Sequel%3B+British%2C+French+Firms+Sign+Plane+Pact&pqatl=google |title = Partnership gears up for Concorde sequel; British, French firms sign plane pact |publisher = ''Washington Post'' |first = Edward |last = Cody |date = 10 May 1990 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725055654/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72587838.html?dids=72587838:72587838&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+10%2C+1990&author=Edward+Cody&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=Partnership+Gears+Up+For+Concorde+Sequel%3B+British%2C+French+Firms+Sign+Plane+Pact&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹಿಂದೆಯೇ ಹಲವಾರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬೇಗನೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. [[ಚಿತ್ರ:LAPCAT1.jpg|thumb|right|LAPCAT A2 ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಈಎಡಿಎಸ್]]—ಏರ್ ಬಸ್ ವಿಮಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಯ ಪೋಷಕ ಕಂಪನಿ—ಅದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವುಳ್ಳ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಜಪಾನೀ ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3231354.stm |title = Firm considers 'son of Concorde' |publisher = ''BBC News'' |date = 23 November 2003}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.msnbc.msn.com/id/8229113/ |title = Japan, France working on new supersonic jet |publisher = ''MSNBC'' |date = 15 June 2005 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 11 ಜನವರಿ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110111114123/http://www.msnbc.msn.com/id/8229113/ |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಜೆಎಎಕ್ಸ್ಎ]], ಜಪಾನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೊರೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಮಾಚ್ ೨ರಲ್ಲೆ ೩೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಏರ್ಲೈನರ್ ನ ಚಿಕ್ಕದಾ ಮಾದರಿಯ ಏರೋಡೈನಮಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. (ಕಾರ್ಯನಾಮ ''[[ನೆಕ್ಸ್ ಟ್]]'' ). ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಅದು ೨೦೨೦–೨೦೨೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4325634.stm |title = Japan tests supersonic jet model |publisher = ''BBC News'' |date = 10 October 2005}}</ref> ಶೇ.೫೦ರಷ್ಟು ಯೂರೋಪಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಣ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ [[ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], ''[[ಎಲ್ಎಪಿಸಿಎಟಿ]]'' ಎಂದು ಕರೆಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ''[[ಏ2]]'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಮಾಚ್ ೫+ ನಲ್ಲಿ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ೪.೬ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಬಲ್ಲಂಥ, ೩೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಒಂದು ಜಲಜನಕವನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದಂಥ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gizmowatch.com/entry/lapcat-aims-at-supersonic-civil-aviation/ |title=LAPCAT aims at supersonic civil aviation |date=30 August 2007 |author= |publisher=''Gizmo Watch'' |accessdate=3 July 2009 |archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220044620/http://www.gizmowatch.com/entry/lapcat-aims-at-supersonic-civil-aviation/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ೦}ಏರಿಯಾನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಅದರ ಏರಿಯಾನ್ ಎಸ್ ಬಿಜೆ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್ ನ ಮೇಲೆ $೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೀ-ಆರ್ಡರ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article3953823.ece |title = Orders for Aerion's Concorde executive jet are more than $3 billion |publisher = ''The Times'' |first = Dominic |last = O'Connell |date = 18 May 2008 |location = London |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110822135404/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article3953823.ece |url-status = dead }}</ref> [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್|ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್‌ನ]] [[ಖ್ವೈಟ್ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್]] ಮ್ಯಾಕ್ ೧.೬ರ ಪ್ರಯಾಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್|ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನಿಂದ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್(ಶಬ್ದ ಸ್ಫೋಟ) ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ.೧ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.cnn.com/2007/TECH/02/16/quiet.supersonic/index.html |publisher = CNN |title = Supersonic jet promises to fly nearly silent |date = 16 February 2007 |first = Eric |last = Hagerman}}</ref> ೨೦೦೯ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್|ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್‌ಗಳ]] ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. == ಪ್ರಯಾಣ ನಿರ್ವಾಹಕರು == ;{{ಫ್ರ್ಯಾ}} * [[ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ;{{ಸಿನ್}} * [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] (ಅಲ್ಪಾವಧಿ [[ವೆಟ್ ಲೀಸ್]])<ref name="singaconc"/> ;{{ಯುಕೆ}} * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] ;{{ಯುಎಸ್‌ಎ}} * [[ಬ್ರಾನಿಫ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ವೇಸ್]] (ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಭೋಗ್ಯ)<ref name="braniconc"/> == ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Concorde G-BOAC.png|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAC]] {{aircraft specifications <!-- if you do not understand how to use this template, please ask at [[Wikipedia talk:WikiProject Aircraft]] --> <!-- please answer the following questions --> |plane or copter? = plane |jet or prop? = jet <!-- Now, fill out the specs. Please include units where appropriate (main comes first, alt in parentheses). If an item doesn't apply, like capacity, leave it blank. For additional lines, end your alt units with a right parenthesis ")" and start a new, fully formatted line beginning with * --> |ref = ''Walls Street Journal'',<ref name = "fliengi">{{cite web |url = http://online.wsj.com/article/SB106504293992222300.html?mod=googlewsj |title = Final Boarding Call: As Concorde Departs, so do 3-Man Crews: In New Cockpits, Engineers are seen as Extra Baggage |publisher = ''Wall Street Journal'' |first = Danial |last = Michaels |date = 2 October 2003}}</ref> ''Kelly (೨೦೦೫)'',<ref>Kelly ೨೦೦೫, p. ೫೨. Note: ೧೨೮ was the maximum number of passengers certified.</ref>, ''concordesst.com'',<ref>[http://www.concordesst.com/techspec.html ConcordeSST: Technical Specs], [http://www.concordesst.com/dimentions.html Dimensions], [http://www.concordesst.com/performance.html Performance], [http://www.concordesst.com/weight.html Weights]. ''concordesst.com''. Retrieved: ೫ June ೨೦೧೦.</ref> ''Richard Seamen aircraft museum''<ref name="seaman">[http://www.richard-seaman.com/Aircraft/Museums/Monino/Highlights/index.html "Comparison with Tu-144."] ''Richard Seaman aircraft museum''. Retrieved: ೧೫ January ೨೦೧೦.</ref> |crew = ೩ (pilot, co-pilot, and flight engineer) |capacity = ೯೨–೧೨೦ passengers <br />(೧೨೮ in high-density layout)<ref>BA and AF Concordes originally had ೧೦೦ seats, with AF removing ೮ seats after the safety modifications of CY೨೦೦೦–೨೦೦೧ because of weight considerations.</ref> |length main = ೨೦೨ [[foot (length)|ft]] ೪ [[inch|in]] |length alt = ೬೧.೬೬ m |span main = ೮೪ ft ೦ in |span alt = ೨೫.೬ m |height main = ೪೦ ft ೦ in |height alt = ೧೨.೨ m) * '''Fuselage internal length:''' {{convert|129|ft|0|in|m}} * '''Fuselage width:''' maximum of {{convert|9|ft|5|in|m}} external {{convert|8|ft|7|in|m}} internal * '''Fuselage height:''' maximum of {{convert|10|ft|10|in|m}} external {{convert|6|ft|5|in|m}} internal |area main = ೩,೮೫೬&nbsp;ft^೨ |area alt = ೩೫೮.೨೫&nbsp;m^೨ |empty weight main = ೧೭೩,೫೦೦ lb |empty weight alt = ೭೮,೭೦೦ kg |max take-off weight main = ೪೦೮,೦೦೦ lb |max take-off weight alt = ೧೮೫,೦೭೦ kg |useful load main = ೨೪೫,೦೦೦ lb |useful load alt = ೧೧೧,೧೩೦ kg |more general = <li> * '''Maximum fuel load:''' {{convert|210940|lb|kg|abbr=off|lk=on}} * '''Maximum taxiing weight:''' {{convert|412000|lb|kg}} |engine (jet)=[[Rolls-Royce/Snecma Olympus 593|Rolls-Royce/SNECMA Olympus 593]] Mk ೬೧೦ |type of jet = afterburning [[turbojet]]s |number of jets = ೪ |thrust main = ೩೨,೦೦೦ [[pound-force|lbf]] |thrust alt = ೧೪೦ kN |afterburning thrust main = ೩೮,೦೫೦ lbf |afterburning thrust alt = ೧೬೯ kN |max speed main = [[Mach number|Mach]] ೨.೦೪<ref name=Frawley_civil>Frawley, Gerald. "Aerospatiale/BAC Concorde". ''The International Directory of Civil Aircraft, ೨೦೦೩/೨೦೦೪''. Fishwick, Act: Aerospace Publications, ೨೦೦೩. ISBN ೧-೮೭೫೬೭೧-೫೮-೭.</ref> |max speed alt = ≈೧,೩೫೦ [[Miles per hour|mph]], ೨,೨೭೦ km/h |max speed more = at cruise altitude |cruise speed main = [[Mach number|Mach]] ೨.೦೨<ref name=Frawley_civil/> |cruise speed alt = ≈೧,೩೨೦ mph |cruise speed more = at cruise altitude |ceiling main = ೬೦,೦೦೦ ft |ceiling alt = ೧೮,೩೦೦ m |climb rate main = ೫,೦೦೦ ft/min |climb rate alt = ೨೫.೪೧ m/s |range main = ೩,೯೦೦ [[nautical mile|nmi]] |range alt = ೪,೫೦೦ [[mile|mi]], ೭,೨೫೦ km |loading main = |loading alt = |thrust/weight = ೦.೩೭೩ |lift to drag = ''Low speed–'' ೩.೯೪, ''Approach–'' ೪.೩೫, ''೨೫೦ kn, ೧೦,೦೦೦ ft–'' ೯.೨೭, ''Mach ೦.೯೪–'' ೧೧.೪೭, ''Mach ೨.೦೪–'' ೭.೧೪ |fuel consumption = ೪೬.೮೫ lb/[[mile|mi]] (೧೩.೨ kg/km) operating for maximum range |more performance = * '''Maximum [[Heat shield|nose tip temperature]]:''' {{convert|260|°F|°C}} }} == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|3}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === {{refbegin}} * {{cite book |last = Barfiel |first = Norman |title = "Aérospatiale/BAC Concorde". ''Aircraft in Profile, Volume 14'' |location = Berkshire, UK |publisher = Profile Publications Ltd |year = 1974 |pages = 73–113 |isbn = 0-85383-023-1}} * {{cite book |last = Beniada |first = Frederic |title = ''Concorde'' |publisher = St Paul, Minnesota |publisher = Zenith Press |year = 2006 |isbn = 0-7603-2703-3}} * {{cite book |last = Calvert |first = Brian |title = ''Flying Concorde, The Full Story'' |location = London |publisher = Crowood Press |year = 2002 |isbn = 1-84037-352-0}} * {{cite book |last = Deregel |first = Xavier |coauthor = Jean-Philippe Lemaire |title = ''Concorde Passion'' |publisher = LBM |year = 2009 |isbn = 2-9153-4773-5}} * {{cite book |last = Endres |first = Günter |title = ''Concorde'' |location = St Paul, Minnesota |publisher = MBI Publishing Company |year = 2001 |isbn = 0-7603-1195-1}} * {{cite book |last = Ferrar |first = Henry (ed.) |title = ''The Concise Oxford French-English dictionary'' |location = New York |publisher = Oxford University Press |year = 1980 |isbn = 0-19-864157-5}} * {{cite book |last = Kelly |first = Neil |title = ''The Concorde Story: 34 Years of Supersonic Air Travel'' |location = Surrey, UK |publisher = Merchant Book Company Ltd |year = 2005 |isbn = 1-90477-905-0}} * {{cite book |last = Knight |first = Geoffrey |title = ''Concorde: The Inside story'' |location = London |publisher = Weidenfeld and Nicolson |year = 1976 |isbn = 0-297-77114-0}} * {{cite book |last = McIntyre |first = Ian |title = ''Dogfight: The Transatlantic Battle over Airbus'' |location = Westport, Connecticut |publisher = Praeger Publishers |year = 1992 |isbn 0-275-94278-3}} * {{cite book |url = http://books.google.co.uk/books?id=VzNUJlX7CXoC&printsec=frontcover&dq=Concorde:+story+of+a+supersonic+pioneer&source=bl&ots=Huy0WKzJ2z&sig=WSLsp5lmJJm4wbCcJlNA3B5HoUM&hl=en&ei=nXrHS_OaLqbqmwOl4dXkDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CA0Q6AEwAQ#v=onepage&q&f=false |title = ''Concorde: story of a supersonic pioneer'' |publisher = Science Museum |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}} * {{cite book |author = [[Christopher Orlebar|Orlebar, Christopher]] |title = ''The Concorde Story'' |location = Oxford, UK: |publisher = Osprey Publishing |year = 2004 |isbn = 1-85532-667-1}} * {{cite book |last = Schrader |first = Richard K |title = ''Concorde: the full story of the Anglo-French SST'' |location = Kent, UK |publisher =Pictorial Histories Pub. Co. |year = 1989 |isbn = 0-92952-116-1}} * {{cite book |last = Towey |first = Barrie (ed.) |title = ''Jet Airliners of the World 1949-2007'' |publisher = Air-Britain (Historians) Ltd |year = 2007 |isbn = 0-85130-348-X}} * {{cite book |last = Winchester |first = Jim |title = "BAC Concorde." ''The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters'' |location = London |publisher = Amber Books Ltd |year = 2005 |isbn = 1-904687-34-2}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Concorde}} * [http://www.britishairways.com/concorde/index.html ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] * [http://www.braniffpages.com/concorde.html ಬ್ರಾನಿಫ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414164854/http://www.braniffpages.com/concorde.html |date=2012-04-14 }} * [http://www.designmuseum.org/design/concorde ವಿನ್ಯಾಸ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (ಯುಕೆ) ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] * [http://www.nms.ac.uk/our_museums/museum_of_flight/concorde.aspx ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಗನಯಾನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100421013144/http://www.nms.ac.uk/our_museums/museum_of_flight/concorde.aspx |date=2010-04-21 }} * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/24961/supersonic-tribute-to-concorde ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್: ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325214459/http://www.life.com/image/first/in-gallery/24961/supersonic-tribute-to-concorde |date=2010-03-25 }} - ಒಂದು ಸ್ಲೈಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಝೈನ್]]'' ನಿಂದ * [http://www.thinkreliability.com/cm-concorde.aspx ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅಪಘಾತ ಸೂಚಕ ನಕ್ಷೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725134059/http://www.thinkreliability.com/cm-concorde.aspx |date=2010-07-25 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದ ಸಾರಿಗೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಗಳು]] b25kj46fht2ajyft9v9ffy96ge9cbig 0 24036 1377957 1354398 2026-08-01T08:42:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377957 wikitext text/x-wiki {{Cleanup|date=May 2007}} {{Infobox Indian Jurisdiction |native_name = Faridabad |latd = 28.4211 |longd = 77.3078 |state_name = ಹರಿಯಾಣ |district = Faridabad |population_as_of = 2001 |population_total = 1054981 |population_density = 1020 |area_total = 2151.00 |area_telephone = 0129 |postal_code = 12100X |vehicle_code_range = HR51, HR29 }} '''ಫರಿದಾಬಾದ್‌''' ನಗರವು ದೆಹಲಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೨೫ ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ, ೨೮° ೨೫' ೧೬" ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ೭೭° ೧೮' ೨೮" ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ]], ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌]] ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೆಹಲಿ-ಮಥುರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೨ (ಷೇರ್‌ಷಾಹ್‌ ಸೂರಿ ಮಾರ್ಗ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ರೇಲ್ವೆಯ ದೆಹಲಿ-ಮಥುರಾ ಜೋಡಿಪಥದ ಬ್ರಾಡ್‌-ಗೇಜ್‌ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ [[ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಈಗ ಹರಿಯಾಣಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಹರಿಯಾಣಾ ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು ೬೦%ನಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಅದು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹರಿಯಾಣಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಪೈಕಿ ೫೦%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌ಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title= The Tribune | url=http://www.tribuneindia.com/2005/20051228/delhi.htm}}</ref> ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಗರವು [[ಗೋರಂಟಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್ಲುಗಳು, ಸ್ವಿಚ್‌ ಗೇರುಗಳು, ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರುಗಳು, ಬೂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಟೈರುಗಳು ನಗರದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಎರಡು ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ''ಅವೆಂದರೆ'' - ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಬ್‌ಗಢ‌. ಪ್ರತಿ ಉಪ-ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಓರ್ವ ಉಪ-ವಿಭಾಗೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೇತೃತ್ವವಿರುತ್ತದೆ. == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:Dried Badkhal lake.jpg|thumb|ಬಡ್ಖಾಲ್‌ ಸರೋವರ]] ...{{Coord|28.43|N|77.32|E|}}<ref>‌[http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Faridabad.html ಫಾಲಿಂಗ್‌ ರೇನ್‌ ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್‌, ಇಂಕ್ - ಫರಿದಾಬಾದ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508214715/http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Faridabad.html |date=2008-05-08 }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ೧೯೮ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (೬೪೯ ಅಡಿ) ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಗರವು [[ಯಮುನಾ]] ನದಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಡೆಗೆ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನೂ ಗಡಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವೂ ವಸ್ತುತಃ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಜನರು ತಮ್ಮ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಉತ್ತಮವಾದ ಮಳೆಮಾರುತದ ಋತುವಿನ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. == ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ನವದೆಹಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಅವಕಾಶದೊಂದಿಗೆ ಕುಶಲತೆ ಪಡೆದ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ವೃತ್ತಿನಿಪುಣರಂಥ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೇ ಒದಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ I.T. ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ನಹಾರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಸುಮಾರು ೨೫,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ೨೦೦೬ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೩೧ರಂದು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ನಡುವಣ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವು ಇಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ODI ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ೨೦೦೧ರ ಭಾರತ [[ಜನಗಣತಿ|ಜನಗಣತಿಯ]]<ref>{{GR|India}}</ref> ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ೧,೦೫೪,೯೮೧ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಪುರುಷರದು ೫೫%ನಷ್ಟು ಭಾಗವಾದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರದು ೪೫%ನಷ್ಟು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ೮೯%ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ೫೯.೫%ನಷ್ಟಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ: ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ೯೫%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ೮೦%ನಷ್ಟಿದೆ. ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೧%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ೬ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರದಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಉತ್ತರದ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಭಾಗವು ಹಳೆಯ ಫರಿದಾಬಾದ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರಬಹುದಾದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಜನರಿಗೆ ಅದು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಪೂರ್ವಿಕರು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ [[ಜಾಟರು]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಹರಿಯಾಣಾದಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣ (ನ್ಯೂ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಟೌನ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು NIT ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ]] ನಂತರ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ]] ಬಂದ ಜನರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ೧೯೪೭ರ ನಂತರ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸವನ್ನು ವರ್ತಮಾನದ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ]] [[ಡೆರಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್‌ ಖಾನ್‌]], [[ಡೆರಾ ಘಾಜಿ ಖಾನ್‌]], [[ಬನ್ನು]], ಮತ್ತು [[ಕೋಹಟ್‌‌‌‌]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಗರದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಸಹ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ೩೦೦,೦೦೦ ಜನರಿಗಾಗಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇಂದು{{Citation needed|date=May 2010}} ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದೆ. == ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ == * [[ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ]] (ಬ್ರಿಜೇಂದರ್‌ ಸಿಂಗ್‌‌). * [[ಹಿರಿಯ ಆರಕ್ಷಕ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ]] (K. K. [[ರಾವ್‌]]). * [[ಅರಣ್ಯಗಳ ಉಪ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ]]. * ಜಿಲ್ಲಾ & ಸೆಷನ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು (ಶ್ರೀಮತಿ. ಅನಿತಾ [[ಚೌಧರಿ]]) * HUDA ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ (ಶ್ರೀ ಅಭಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌‌ [[ಯಾದವ್‌]]) == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಗರವು ಹರಿಯಾಣಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು [[ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌‌‌‌|ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌‌‌‌ಗಳು]] ಹರಿಯಾಣಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ೫೦%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2005/20051228/delhi.htm ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್‌, ಚಂಡೀಗಢ, ಭಾರತ - ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆ]</ref> === ಕೃಷಿ === ಮುಂಚೆಯೆಲ್ಲಾ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ೯೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಗರವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯಾಣಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಸಾಗಿತು. ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನನ್ನೂ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣವು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಂಪರೆಯ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ 'ಅನಾಜ್‌ ಮಂಡಿ'ಯು (ದವಸಧಾನ್ಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. === ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕಚೇರಿಗಳು === ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ದೆಹಲಿಯ ನಿಬಿಡತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಸಚಿವಖಾತೆಗಳ ಅನೇಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಜಲ ಆಯೋಗ, ಸಸ್ಯದ ಸೋಂಕುರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಇಲಾಖೆ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೀಟನಾಶಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ. ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಇಲಾಖೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ಹರಿಯಾಣಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವಾರು ಕಚೇರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. === ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯ === ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಗರವು ಹರಿಯಾಣಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. JCB, ಎಸ್ಕಾರ್ಟ್ಸ್‌, ನಾರ್‌ ಬ್ರೆಮ್ಸೆ, ACE, ABB ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ನೂರಾರು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇದು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. == ಸೇನೆ == [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು]] (IAF) ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂ.೫೬ರಲ್ಲಿರುವ ಏರ್‌ ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ವಾಯುಪಡೆಯ ಕಾವಲುಪಡೆ ತರಬೇತಿ ಘಟಕವು ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. IAF ನೆಲೆಯು ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಶಾಖೆಯ ಓರ್ವ [[ಗ್ರೂಪ್‌ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌‌|ಗ್ರೂಪ್‌ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌‌ನ]] ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಒಂದು [[SA-2]] [[SAM]] ಸೈನಿಕ ದಳದ ಮುಖ್ಯವಿಭಾಗವೂ ಸಹ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೇನಾ ಸಂಘಟನೆಯು ಇರದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಿವೃತ್ತ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಸಂವಹನೆಗಳು == ಸಂವಹನೆಗಳ ವಿನೂತನ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[GSM]], [[WLL]], [[ಡಯಲ್‌ಅಪ್‌]] ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕ, [[DSL]] ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕ, [[ಗುತ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಗ]] ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸ್ಥಿರ ಮಾರ್ಗ/ನೆಲಸಂಪರ್ಕ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಿರ ಮಾರ್ಗದ ಫೋನುಗಳ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಜಾಲಬಂಧವು ಇಲ್ಲಿದೆ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿಧಾನಗಳ ಸಂವಹನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ನಗರವು ಉತ್ತಮವಾದ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ]] ಹಾಗೂ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಫ್ಲೈಟ್‌, [[DHL]], [[ಫೆಡೆಕ್ಸ್‌]], [[DTDC]], [[ಬ್ಲೂ ಡಾರ್ಟ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ಖಾಸಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿವೆ. == ಸಾರಿಗೆ == === ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ === ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಗರವು ನವದೆಹಲಿ- ಮುಂಬಯಿ ಮಾರ್ಗದ ಬ್ರಾಡ್‌ ಗೇಜ್‌ ಪಥದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹಜರತ್‌ ನಿಝಾಮುದ್ದೀನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ.ಯಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಂಬಯಿ, ಚೆನ್ನೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಂಥ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಟ್ರೇನುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ನಡುವಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ರೇನುಗಳು ಓಡುತ್ತವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಫರಿದಾಬಾದ್‌ (FDB), ನ್ಯೂ ಟೌನ್‌ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ (FDN) ಮತ್ತು ಬಲ್ಲಬ್‌ಗಡ್‌ (BVH). ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ರೇಲ್ವೆಯ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರೇಲ್ವೆಯು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ/ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ದೆಹಲಿಗೆ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ರೇನುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರಾದ್ದರಿಂದ ರೇಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಗೆ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. === ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ === ನಗರದ ಮೂಲಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-2]] (ದೆಹಲಿ-ಮಥುರಾ ರಸ್ತೆ) ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಇದು ಸನಿಹದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹರಿಯಾಣಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಹರಿಯಾಣಾ ರೋಡ್‌ವೇಸ್‌‌]] ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದೆಹಲಿ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸೇವೆಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿವೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ ೨೦೧೨ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವು ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. === ವಾಯುಮಾರ್ಗವಾಗಿ === ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಹಾಗೂ ಪಾಲಂ ಸ್ವದೇಶದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಫರಿದಾಬಾದ್‌ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See|List of education facilities in Faridabad}} === ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು === ಸಿಮೆಂಟ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (M/o ಹಣಕಾಸು), ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಬಕಾರಿ, ಸುಂಕ & ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣಾ & ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಸಗಸುಬಿ & ತರವೇತಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (RDAT), ನಿಸ್ತಂತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ (ಸಂಪುಟದ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ), ಓರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜು === ಶಾಲೆಗಳು === * ಏಪೀಜೇ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಅರಾವಳಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಅಶೋಕ್‌ ಮೆಮೋರಿಯಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಕಾರ್ಮೆಲ್‌ [[ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌]] ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * DAV ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌, ವಿಭಾಗ-೪೯ * DAV ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌, ವಿಭಾಗ-೩೭ * DAV ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌, ವಿಭಾಗ-೧೪ * ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಡಿವೈನ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಗೀತಾ ಬಾಲನಿಕೇತನ್‌ ಸೀನಿಯರ್‌ ಸೆಕ್ಷನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಗೀತಾ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಜಾನ್‌ F ಕೆನಡಿ ಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಮಾಡರ್ನ್‌ ವಿದ್ಯಾ ನಿಕೇತನ್‌, ವಿಭಾಗ-೧೭ * ಮಾಡರ್ನ್‌ ವಿದ್ಯಾ ನಿಕೇತನ್‌, ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು * ರೈಯಾನ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ರಾವಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * SOS ಹರ್ಮನ್‌ ಗ್ಮೀನಿಯರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಸೇಂಟ್‌ ಜೋಸೆಫ್ಸ್‌ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್‌'ಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಕಾರ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಮಾನವ್‌ ರಚನಾ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ * ಮಾಡರ್ನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ == ಆಕರಗಳು == <references></references> ಅಭಿಷೇಕ್‌ ಚೌಧರಿ - ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಮೆನ್‌ ಬಾರ್ನ್‌ ಇನ್‌ {1985} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://faridabad.nic.in/ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] *[http://mcfbd.org/ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ MCF ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414134318/http://www.mcfbd.org/ |date=2012-04-14 }} *[http://web1.hry.nic.in/gish/TOURIST/fartour.htm ಫರಿದಾಬಾದ್‌ ಪ್ರವಾಸೀ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091017233542/http://web1.hry.nic.in/gish/TOURIST/fartour.htm |date=2009-10-17 }} *[http://web1.hry.nic.in/gish/TOURIST/suraj.htm ಸೂರಜ್‌ಕುಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸೀ ಸಂಕೀರ್ಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124020454/http://web1.hry.nic.in/gish/TOURIST/suraj.htm |date=2010-11-24 }} *[http://haryana.gov.in/ ಹರಿಯಾಣಾ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] *[http://www.npti.nic.in/mainpage.html NPTI ಫರಿದಾಬಾದ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426092933/http://www.npti.nic.in/mainpage.html |date=2009-04-26 }} *[http://indiamapsite.com/haryana/faridabad/ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ನಕಾಶೆ] *{{wikivoyage|Faridabad}} <br /> {{Districts of Haryana}} {{Million-plus cities in India}} {{National Capital Territory of Delhi}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫರಿದಾಬಾದ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಹರಿಯಾಣಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹರ್ಯಾಣಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] pb8egdkrzgxr9x4biatplr7bhosgmkw 0 24039 1377924 1375492 2026-08-01T05:54:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377924 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Geraet beim Optiker.jpg|thumb|right|250px|ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಫೊರೊಪ್ಟರ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Slit lamp Eye examination by Ophthalmologist.jpg|thumb|right|250px|ಒಂದು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀಳು ಬೆಳಕು ಪರೀಕ್ಷೆ]] '''ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ''' ವು ಕಣ್ಣಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. '''ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ''' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಕಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವರು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ನಿಷ್ಣಾತ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ''ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು [[ಕಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಲೊಗೊಸ್ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ''ophthalmos'' ಎಂಬ [[ಗ್ರೀಕ್]] ಮೂಲದ ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ''ಕಣ್ಣು'' ಮತ್ತು ''ಲೊಗೊಸ್'' ಅಂದರೆ ''ಶಬ್ದ'', ''ಯೋಚಿತ'', ಅಥವಾ ''ಸಂವಾದ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ; ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ಶಾಬ್ದಿಕವಾಗಿ "ಕಣ್ಣುಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. "Opthomology" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪು-ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ-ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬೋಧನಾ ಶಾಖೆಯಾಗಿ, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನತೆಯು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ/ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. === ಸುಶ್ರೂತ === [[ಸುಶ್ರೂತ]] ಸುಮಾರು <small>ಕ್ರಿ.ಪೂ.</small> ಐದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ''[[ಸುಶ್ರೂತ ಸಂಹಿತೆ]]'' ಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದನು. ಅವನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಮಾರು 76 ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವಾರು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು. ಸುಶ್ರೂತನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_es/t_es_agraw_susruta.htm |title=Susruta: The Great Surgeon of Yore |publisher=Infinityfoundation.com |date= |accessdate=2008-11-04}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9476614?dopt=abstractplus |title=Sushruta: the father of Indian surgery and ophthal...[Doc Ophthalmol. 1997&#93; - PubMed Result |publisher=Ncbi.nlm.nih.gov |date= |accessdate=2008-11-04}}</ref> === ಹಿಪೋಕ್ರಾಟಸ್‌ನ-ಪೂರ್ವಜರು === [[ಹಿಪೋಕ್ರಾಟಿಕ್ಸ್‌]]ನ-ಪೂರ್ವಜರು ಕಣ್ಣಿನ ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ]]ಗಳ ಮೂಲಕವಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಅಥವಾ ಊಹೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಣ್ಣಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವೇತಾಕ್ಷಿಪಟ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಾರ್ನಿಯಗಳನ್ನು, ಕಣ್ಣಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ಜೊತೆ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದ್ರವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ದ್ರವವು ನೋಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಮಾದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ಪ್ರವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು [[ಅಲ್ಕಾಮಿಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಇತರರು ನಂಬಿದ್ದರು. [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]]ನು ಅಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಪದರಗಳನ್ನು (ಎರಡಲ್ಲ) ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ದ್ರವವು ಮರಣಾನಂತರ ಆಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅಥವಾ ಘನೀಕರಿಸುವ) ಲೆನ್ಸ್ (ಕಣ್ಣು ಗುಡ್ಡೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕ ಭಾಗ)ನ ಜೊತೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರೆದ ಪದರಗಳು ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಅವನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರು, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುವ, ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ, ಮೂರು ನಾಳಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪ್ರತಿ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಒಂದು ನಾಳವು ಕಪಾಲ(ತಲೆಬುರುಡೆ)ದೊಳಗೆ ಸಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. === ರೂಫುಸ್ === [[ರೂಫುಸ್‌]]ನು [[ಕಣ್ಣಿನ ಆರ್ದ್ರ ಚರ್ಮ]]ದ ಜೊತೆಗಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ನವೀನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು. ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ನಿಜತೊಗಟೆಯ ಪದರಗಳನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು. ಎರಡು ಕೋಶಗಳುಳ್ಳ ಕಣ್ಣನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ರೂಫುಸ್‌ನು ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದನು; ಒಂದು ಕೋಶವು ಕಾರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಲೆನ್ಸ್‌ಗೆ (ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ), ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಶವು ಲೆನ್ಸ್‌ನಿಂದ ರೆಟಿನಾಕ್ಕೆ (ಒಂದು ಬಿಳಿಯ-ಮೊಟ್ಟೆಯ-ತರಹದ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ) ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗ್ಯಾಲನ್]] ಕಾರ್ನಿಯಾ ಮತು ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳ ವಕ್ರತೆ, ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ನರಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಹಿಂಭಾಗದ ಕೋಶ]]ದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದನು. ಈ ಮಾದರಿಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕಣ್ಣಿನ ಸರಳವಾದ ನವೀನ ಮಾದರಿಯು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಇದು [[ವೆಸೂಲಿಯಸ್‌]]ನ ನಂತರವೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯ]]ವು ನಂತರ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಾಕ್ಷಿಪಟ, ರೆಟಿನಾ, ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಚರ್ಮದ ಪದರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಯಾಗಳು ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಎರಡು ಕೋಶಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ದ್ರವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಚರ್ಮದ ಪದರಕ್ಕೆ ಲೆನ್ಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಗ್ಯಾಲನ್‌ನು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ನರವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಾಳದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದನು, ಮತ್ತು ಇದು ಘನರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಅವನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಏಳು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿದನು. ಅವನೂ ಕೂಡ [[ಕಣ್ಣೀರಿನ ನಾಳ]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. === ಮಧ್ಯ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ === {{Disputed-section|date=June 2010}} {{Main|Ophthalmology in medieval Islam}} [[ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಹು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಾನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭೋದನಾ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{citation|title=Science in the Middle Ages|author=[[David C. Lindberg]]|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1980|isbn=0226482332|page=21}}</ref> ಪರ್ಷಿಯನ್‌ನ ಮಹಾನ್ ವೈದ್ಯ [[ರೇಜಸ್]] ಇವನು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಎಣಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. [[ಇರಾಕಿ]]ನ [[ಮೊಸುಲ್‌]]ನ ವೈದ್ಯ ಅಮ್ಮರ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿಯಿಂದ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "[[ಇಂಜೆಕ್ಷನ್]] [[ಸಿರಿಂಜ್]]"ನಂತಹ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮೃದುವಾದ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]]ಗಳ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅಮ್ಮರ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿಯು [[ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಗಳ ಮೊದಲಿನ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು [[ಶ್ವೇತಾಕ್ಷಿಪಟ]]ದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಪೊಳ್ಳು ಲೋಹೀಯ ಸಿರಿಂಜ್ [[ಚರ್ಮದಡಿಯ ಸೂಜಿ]]ಯನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದನು ಮತ್ತು ಹೀರುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Syed-7">ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಬಿ. ಸೈಯದ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ, "ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರ: ಇದರ ಅವಧಿಗಳ 1000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂದಿದೆ", ''ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'', 2002 (2): 2-9 [7].</ref> [[ಇಬನ್ ಅಲ್-ಹೇಥಾಮ್]] (ಅಲ್ಹಾಜೆನ್) ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ [[ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''[[ಬುಕ್ ಆಫ್ ಒಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ (1021)ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬರೆದನು. [[ರೆಟಿನಾ]]ವು [[ಚಿತ್ರ]] ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದನು.<ref name="Wade1998">{{cite book | author=N. J. Wade | year=1998 | title=A Natural History of Vision. | publisher=Cambridge, MA: MIT Press.}}</ref> [[ಇಬ್ನ್ ಆಲ್-ನಫೀಸ್]], ''ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಪುಸ್ತಕ'' ದಲ್ಲಿ, [[ಕಣ್ಣು]]ಗುಡ್ಡೆಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ನಾಯು]]ವು [[ಕಣ್ಣಿನ ನರ]]ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನರ]]ವು [[ಅಡ್ಡಡ್ಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ]] ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು. ಅವನು [[ಗ್ಲಾಕೋಮಾ]] (ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ದೃಷ್ಟಿ ಇಂಗಿಹೋಗುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಧಿ)ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಒಂದು ಕಣ್ಣು [[ಕಾಯಿಲೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿನ [[ದೃಷ್ಟಿ]]ಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.<ref>ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೊಹಮದ್ ಎಸ್. ಎಮ್. ಟಾಕ್ರೌರಿ (ಕಿಂಗ್ ಖಲೀದ್ ವಿಶ್ಯವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ರಿಯಾದ್), [http://www.angelfire.com/md/Takrouri/Ibn_alNafis.htm ಅಲಾ ಆಲ್-ದಿನ್ ಅಬುಲ್-ಹಾಸನ್ ಅಲಿ ಇಬ್ನ್ ಅಬಿಲ್-ಹರಮ್ ಆಲ್-ಕ್ವಾರ್ಷಿ (ಇಬನ್ ಆಲ್-ನಫೀಸ್)ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ]</ref> ಸಲಾಹ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಬಿನ್ ಯುಸೂಫ್ ಆಲ್-ಕಲಾಲ್ ಬಿ ಹಾಮಾ (ಅಂದರೆ ಹಾಮಾದ ಕಣ್ಣಿನ ವೈದ್ಯ) ಸಿರಿಯಾದ ನೇತ್ರ-ವೈದ್ಯನಾದ ಇವನು 1296 ರಲ್ಲಿ ಹಾಮಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ತುಂಬಾ ವಿವರವಾಗಿರುವ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದನು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ನೂರ್ ಆಲ್-ಯುಯಾನ್ ವಾ ಜಾಮಿ ಆಲ್-ಫುನ್ (ಕಣ್ಣುಗಳ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳ ಸಂಗ್ರಹ) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. === ಹದಿನೇಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನ === ಹದಿನೇಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಗಳು [[ಕೈ ಮಸೂರ]]ಗಳು ([[ಮಾಲ್‌ಪಿಘಿ]]ಯಿಂದ), [[ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]]ಗಳ (ವ್ಯಾನ್ ಲೀವನ್‌ಹೋಕ್) ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿತು. ಕಣ್ಣನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ತಯಾರಿಗಳು ([[Ruysch]]) ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಣ್ಣನ್ನು ಘನೀಕರಿಸುವ ([[Petit]])ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿತು. ಇವುಗಳು ಕಣ್ಣಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಬಹುಕಾಲ ಇರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗಾತ್ರ (ರಕ್ತದ ಜೊತೆಗಿನ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ನಾಳದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು), [[ಹಿಂಭಾಗದ ಕೋಶ]]ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವತೆ, ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾದ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. 1722 ರಲ್ಲಿ [[ಲೀವನ್‌ಹೋಕ್‌]]ನು ಸರಳು ಮತ್ತು ಶಂಕುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ 1834 ರಲ್ಲಿ [[ಗೊಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ರೇನ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ಟ್ರೆವಿರನಸ್‌]]ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಅವುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. === ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ === [[ಜಾನ್ ಫ್ರೇಕ್‌]]ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು 1727 ರಲ್ಲಿ [[ಸೆಂಟ್ ಬಾರ್ತೋಲೋಮಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿಯಿಂದ ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈಗ [[ಮೂರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 1805 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ನವೀನ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯ ಘಟನೆಯಾಯಿತು. ಮೂರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಸರ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಎಲ್ಡರ್]] ಅವರಿಂದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. == ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು == ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ ಸಹಾಯಕ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪದವಿ ನಂತರದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯ]]ರುಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (M.D. or [[D.O.]], not [[O.D.]]). ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಲವಾರು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಷ್ಣಾತ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಈಗ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಪರಿಪಾಠವಾಗಿದೆ. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ, FRACO/FRANZCO ಇದು ಸರಿಸಮನಾದ ಪದವಿ ನಂತರದ ನಿಷ್ಣಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ತುಂಬಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪದವಿ ನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಗರೋತ್ತರದ-ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು RANZCO ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮತ್ತು CCST/CCT ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಲನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. === ಕೆನಡಾ === [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಪವಿಭಾಗದ ತರಬೇತಿಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ (FRCSC) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ, ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯು ಎಮ್‌ಡಿ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು 30 ಖಾಲಿಹುದ್ದೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. === ಫಿನ್‌ಲಾಂಡ್ === [[ಫಿನ್‌ಲಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಲು ಬಯಸುವ ವೈದ್ಯರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಜರ್ಮನಿ === [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಲು ಬಯಸುವ ವೈದ್ಯರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.{{Clear}} === ಭಾರತ === [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ, ಎಮ್‌ಬಿಬಿಎಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿ-ನಂತರದ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ [http://www.aiims.edu/aiims/events/exams-results.htm (MD)], ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜರಿ (MS), ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಇನ್ ಆಪ್ಥಾಲ್ಮಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ಜರಿ (DOMS) ಅಥವಾ ಡಿಪ್ಲೊಮೇಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ [http://natboard.nic.in/ (DNB)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330030921/http://www.natboard.nic.in/ |date=2009-03-30 }} ಮುಂತಾದವುಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯ ಅನುಭವವು ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಶಿಕ್ಷಕ ವರ್ಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಈ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು, ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ [http://www.aios.org/ (AIOS)] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ([http://www.dosonline.org/ DOS] ನಂತಹ) ನಿಯಮಿತವಾದ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ [http://www.rcsed.ac.uk/site/561/DesktopDefault.aspx?tabid=561 (RCSEd)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100406061603/http://www.rcsed.ac.uk/site/561/DesktopDefault.aspx?tabid=561 |date=2010-04-06 }}, ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ [http://www.rcophth.ac.uk/exams/2007dates (RCOphth)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018211038/http://www.rcophth.ac.uk/exams/2007dates |date=2012-10-18 }} ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋವ್‌ನ ವೈದ್ಯರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ [http://www.rcpsg.ac.uk/Examinations/Surgical/Pages/Mem_spexamsFRCSophthalmology.aspx (RCPSG)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ಗಳು 1990 ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅವುಗಳ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಬಂದರು. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ === [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಎಮ್‌ಬಿಬಿಎಸ್‌ನ ನಂತರ, 2 ವರ್ಷದ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಸಿಪಿಎಸ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, MCPS ಮತ್ತು DOMS ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.[http://cpsp.edu.pk ] ಎಮ್.ಎಸ್.(ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ)ವೂ ಕೂಡ ನಿಷ್ಣಾತ ಕ್ರಮವಿಧಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ನೇತ್ರ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥ ನೇತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಡಿಪ್ಲೋಮಾಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಹೋರ್, ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ ಒಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿ(PIPO)ಯಿಂದ ನಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.[http://www.kemu.edu.pk/pipo.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708133329/http://kemu.edu.pk/pipo.html |date=2015-07-08 }} ಪಿಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಟ್ರಿಯೋ-ರೆಟಿನಲ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪ-ನಿಷ್ಣಾತ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಗಳೂ ಕೂಡ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. === ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ === ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಲು, ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾದ (ಅಂದರೆ ಎಮ್‌ಬಿಬಿಎಸ್...) ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರವಾನಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣ ಮಾಡಿರಬೇಕು, ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಂಟರ್ನ್‌ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಫಿಲಿಪ್ಫೀನ್‌ನ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (PAO)<ref>{{Cite web |url=http://www.pao.org.ph/pbo.php |title=Pao.org.ph |access-date=2010-07-22 |archive-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110230440/http://www.pao.org.ph/pbo.php |url-status=dead }}</ref> ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು. ಪಿಬಿಒ ದಿಂದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಂಗೀಕಾರಕ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೀರ್ಘತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯೋಜನೆಯ ಪದವೀಧರರು ನರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ-ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. [http://www.pao.org.ph/ ಫಿಲಿಫ್ಹಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಒಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿ]<ref>[http://www.pao.org.ph Pao.org.ph]</ref> ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಅದು ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇದರ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಂದರೆ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗಣರಾಜ್ಯ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿನಂತರದ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮೂರು ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳಿವೆ. ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಒಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿಸ್ಟ್ಸ್‌ಗಳು MRCOphth ಮತ್ತು FRCOphth (ಪದವಿ ನಂತರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು) ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ MRCSEd ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋವ್ FRCS ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ FRCSI ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರವೀಣತೆಗೆ [[ನಿಷ್ಣಾತ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ಕೆಲಸದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಈ ಪದವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ === [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವರ್ಷವು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್‌ಷಿಪ್, ಇಂಟರ್ನಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಪಿಡೀಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್, ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿರಬೇಕು. ಮುಂದುವರೆದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಐಚ್ಛಿಕ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯು ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ನಂತರ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಪದವೀಧರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ನೀಡುವ ಮಂಡಳಿ]] (ACGME) ಮತ್ತು ಅ[[ಮೇರಿಕಾದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಂಡಳಿಯ ಸಹಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಟಿಯೋಪತಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು [[MD]]ಯ ಹೊರತಾಗಿ [[ಆಸ್ಟಿಯೋಪತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ("[[DO]]"). ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಸ್ಟಿಯೋಪತಿ ವೈದ್ಯರುಗಳಿಂದ ಅದೇ ರೀತಿಯ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಬೇಕು. ಮುಂದುವರೆಯುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಪರವಾನಗಿಯ ಮುಂದುವರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್-ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[AAO]] ಮತ್ತು [[ASCRS]] ಗಳಂತಹ ವೃತ್ತಿನಿರತ ವಿಭಾಗಗಳು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ]]ದ ಮೂಲಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ವಕಾಲತ್ತು ಮತ್ತು ವರಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. == ಉಪ-ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳು == ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಪ-ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಮುಂಭಾಗದ ವಿಂಗಡನೆಯ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]] — ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ''ಪಾರ್ ಸೆ'' ಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ * [[ಕಾರ್ನಿಯಾ]], ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಬಾಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು * [[ಗ್ಲುಕೋಮಾ]] * [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೆಟಿನಾ]]ವು ಅಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ರೆಟಿನಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ನರಸಂಬಂಧಿ-ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಗ್ರಂಥಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ]] & ನೇತ್ರಕುಹರದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * [[ನೇತ್ರೌಷದ ರೋಗ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]]/[[ಮೆಳ್ಳೆಗಣ್ಣು]] (ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಸಂಗತ ಜೋಡಣೆ) * [[ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] * [[ಯುವೈಟಿಸ್]]/[[ರೋಗರಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ]] * ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತಾ ತರಬೇತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.acvo.com/ |title=Acvo.com |access-date=2010-07-22 |archive-date=2011-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111202095005/http://www.acvo.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.ecvo.org/ Ecvo.org]</ref><ref>[http://www.esvo.org/ Esvo.org]</ref> * [[ವಿಟ್ರಿಯೊ-ರೆಟಿನಲ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯು ರೆಟಿನಾದ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ವಿಭಾಗಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೆಟಿನಾ ಮತ್ತು ವಿಟ್ರಿಯೋ ರೆಟಿನಲ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಹಿಂಭಾಗದ ವಿಂಗಡಣೆಗಳ]] ಉಪಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. == ನೇತ್ರೌಷದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು == {{For|a comprehensive list of surgeries performed by ophthalmologists|eye surgery}} == ಪ್ರಮುಖ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು == {{dynamic list}} {{See also|:Category:Ophthalmologists}} === 18ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ-ಮುಂಚಿನ === * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೂಜಿಯ ಸಿರಿಂಜಿನ ಜೊತೆಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಗಳು ಸೆಲ್ಸಸ್‍ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (A.D. 14-37) * [[ವಿಲ್‌ಹೆಮ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿ]]ಯ ಪತ್ನಿ [[ಮಾರಿ ಕೋಲಿನೆಟ್]], ಈಕೆಯು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅನ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಆಯಸ್ಕಾಂತವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಳು, 1627. === 18-19ನೇ ಶತಮಾನ === * ಸರ್ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಆಡಮ್ಸ್]] (ಯುಕೆ) ಇವರು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ [[ಎಕ್ಸೆಟರ್‌]]ನ ಸ್ಥಾಪಕರು. * [[ಕಾರ್ಲ್ ಫರ್ಡಿನಂಡ್ ವೋನ್ ಅರ್ಲ್ಟ್]] (1812–1887), (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ) ಜ್ಯೇಷ್ಠನು, ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ ದೋಷವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಕ್ಷೀಯ ದೂರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದನು, ಪ್ರಭಾವಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕಣ್ಣಿನ ಶಿಬಿರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ತುಂಬಾ ಮುಂಚೆ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಅವನ ಹೆಸರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ರವೆ ರೋಗದಲ್ಲಿ ವೋನ್ ಅರ್ಲ್ಟ್ಸ್‌ನ ಗೆರೆ. ಅವನ ಮಗ ಫರ್ಡಿನಂಡ್ ರಿಟ್ಟರ್ ವೋನ್ ಅರ್ಲ್ಟ್, ಯುವಕ, ಇವನೂ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದನು. * [[ಜಾಕ್ಸ್ ಡೇವಿಯಲ್]] (ಫ್ರಾನ್ಸ್) ಇವನು ನವೀನ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ’ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಗೆ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚುವುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪೊರೆಗೆ ಹಿಂದೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಶದ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು. ಅವನು 1752-3 ರಲ್ಲಿ 206 ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಿದನು, ಅವರಲ್ಲಿ 182 ರೋಗಿಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಅಂಕಿಗಳು ತುಂಬಾ ನಂಬಲರ್ಹವಾದವುಗಳಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಕಿಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಸ್ತೇಷಿಯಾ (ಅರಿವಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ವಿಷಾಣುಗಳಿಂದ ಕೊಳೆಯದ ತಂತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. * [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊರ್ನೆಲಿಸ್ ಡೊಂಡರ್ಸ್]] (1818–1889)(ಡಚ್) ಇವನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕಣ್ಣಿನೊಳಗಿನ ಒತ್ತಡ, ಗ್ಲುಕೋಮಾ, ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅಸಮದೃಷ್ಟಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಗೋಲಾಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಮಸೂರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. * [[ಅಲ್‌ಬರ್ಟ್ ವೋನ್ ಗ್ರೀಫ್]] (1828–1870)(ಜರ್ಮನಿ) ಇವನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಡೊಂಡರ್ಸ್ ಇವರುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ನಿಷ್ಣಾತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ’ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪಿತಾಮಹರು’ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು. ಗೋಚರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕೋಮಾದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರವು 100 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಇರಿಡೆಕ್ಟೊಮಿಯಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಂತ್ರಗಳು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೈಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೊಯ್ಟಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ನೇತ್ರವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಔಷಧಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತರ್ಕಾಧಾರಿತವಾಗಿಸಿದನು. ಇವನು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಸ್ಥಾಪಕ (ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗ, 1857) ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ (ಗ್ರೀಫ್ಸ್ ಅರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿ) ಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಹು ಪ್ರಮುಖ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. * [[ಅಲ್ವರ್ ಗುಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್]] (ಸ್ವೀಡನ್) ಇವನು ಕಣ್ಣು ಬೆಳಕನ್ನು-ವಕ್ರೀಭವಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ 1911 ರಲ್ಲಿ [[ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ''ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ಥೂಲನಕ್ಷೆ'' ಯನ್ನು [[ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿ]]ನ ಒಂದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಅವುಗಳು ''ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಿರಗಳು'' (ನಿಯತಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟವು. ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. * ಜರ್ಮನ್‌ನ ಮಹಾ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ [[ಹೆರ್ಮನ್ ವೋನ್ ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಜ್]] ಇವನು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ದರ್ಶಕವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು (1851) ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ (1850s) ಬಹು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದನು. * [[ಹೆರ್ಮನ್ ಸ್ನೆಲೆನ್]] (ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಇವನು [[ಗೋಚರ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಸ್ನೆಲೆನ್ ನಕ್ಷೆ]]ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. * [[ಸರ್ ಅರ್ಥರ್ ಕೊನನ್ ಡೊಯ್ಲೆ]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್). ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಷೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಕಥೆಗಳ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. * [[ಜೋಸ್ ರಿಜಾಲ್]] (ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್). ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರಾದ ಇವರು ಒಬ್ಬ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದುದು. === 20-21ನೇ ಶತಮಾನ === * [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೊರಾಶಿಯೋ ಬಾಟ್ಸ್]] (1860–1931) (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಇವರು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಬಾಟ್ಸ್ ವಿಧಾನ]]ದ ಕರ್ತೃವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * [[ವಾಲ್ಡಿಮಿರ್ ಪೆಟ್ರೋವಿಚ್ ಫಿಲಾಟೊವ್]] (1875–1956)(ಯುಕ್ರೈನ್) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ನಾಳ ಕವಾಟ ಒಳಸೇರಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಕಾರ್ನಿಯಾದ ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶವದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಕಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವನು ಒಡೆಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ ಕಸಿಯ ಫಿಲಾಟೋವ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. * [[ಇಗ್ನಾಸಿಯೋ ಬರಾಕ್ವರ್]] (1884–1965) (ಸ್ಪೇನ್) ಇವನು 1917 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಚಾಕ್ಷುಷ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]]ಯ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಮೊಟೊರೈಸ್ ನಿರ್ವಾತ ಸಾಧನವನ್ನು (erisophake) ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು. 1941 ರಲ್ಲಿ ಬರಾಕ್ವರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಬಾರ್ಸಿಲೊನಾದಲ್ಲಿ 1947 ರಲ್ಲಿ ಬರಾಕ್ವರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. * [[ಸುತೋಮು ಸಾಟೋ]] (ಜಪಾನ್) ಅಸಮದೃಷ್ಟಿಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಯ್‌ಪಿಯಾಕ್ಕೆ [[ರೇಡಿಯಲ್ ಕೆರಾಟೊಟೊಮಿ]]ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೀಳಿಕೆಯ ವಕ್ರೀಭವಿಸುವಿಕೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು * ಜೂಲ್ಸ್ ಗೊನಿನ್ (1870–1935) (ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್) ಇವನು "ರೆಟಿನಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. * [[ಸರ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ರಿಡ್‌ಲೇ]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್) 1949 ರಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಒಂದು ಕೃತಕ ಅಂತರ್‌ಚಾಕ್ಷುಷ ಮಸೂರವನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮೊದಲಿಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅನುಕೂಲಕರ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಕರ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ವಿರುದ್ಧ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದನು. * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೆಪೆನ್ಸ್]] (ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್) ಇವನು "ನವೀನ ರೆಟಿನಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ. ಮೂರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೆಪೆನ್‌ನ ಅಪರೋಕ್ಷ ದುರ್ಬೀನು ನೇತ್ರದರ್ಶಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣನಾದನು. [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಮೆಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಶೆಪೆನ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಈ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿವಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಎಮ್. ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಇವನನ್ನು "ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಜೋಸ್ ಇಗ್ನಾಶಿಯೋ ಬಾರಾಕ್ವರ್]] (1916–1998) (ಸ್ಪೇನ್) ಇವನು "ನವೀನ ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇವನು [[ಕೆರಾಟೊಮಿಲ್ಯೂಸಿಸ್]] ಮತ್ತು ಕೆರಾಟೊಫಾಕಿಯಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೊದಲ [[ಮೈಕ್ರೋಕೆರಾಟೋಮ್]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಯಾದ [[ಮೈಕ್ರೋಲೇಥ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಟಲಿತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಬ್ದಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ತೆಡ್ಯೂಸ್ ಕ್ರವಿಸ್]] (ಪೋಲೆಂಡ್) 1961 ರಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್‌ಚಾಕ್ಷುಷ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]] ಹೊರತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಅತಿಶೈತ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ಸ್ವ್ಯಾಟೊಸ್ಲಾವ್ ಫೈಡೊರೊವ್]] (ರಷಿಯಾ) [[ರೇಡಿಯಲ್ ಕೆರಾಟೊಮಿ]]ಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೆಲ್‌ಮನ್]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಇವನು [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗೆ ಮೊದಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸೀಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಹೀರುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ಇಯಾನ್ನಿಸ್ ಪಲಿಕಾರಿಸ್]] (ಗ್ರೀಸ್) ಇವನು ಮೊದಲ ಲೇಸರ್-ಬೆಂಬಲಿತ ಇಂಟ್ರಾಸ್ಟೊರ್ಮಲ್ [[ಕೆರಟೊಮಿಲ್ಯೂಸಿಸ್]] ಅಥವಾ [[LASIK]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು. * [[ಫ್ರೆಡ್ ಹೊಲೊಸ್]] (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್/ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಇವನು [[ನೇಪಾಳ]], [[ಎರಿಟ್ರಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಎರಿಟ್ರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಚಾಕ್ಷುಷ ಮಸೂರಗಳ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು. * [[ಇಯಾನ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಇವನು [[ಪರ್ಥ್‌]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಲಯನ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇದು ಉತ್ತರಭಾಗದ ಖಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. * [[ರಾಂಡ್ ಪೌಲ್]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಇವನು [[ಕೆಂಟುಕಿ]]ಯಿಂದ [[ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೇಟ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ತಂದೆ ಯು.ಎಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ರೊನ್ ಪೌಲ್]]. * [[ಎಲ್.ಜೆ. ಜಮೆನ್‌ಹೊಫ್]] (ಪೋಲೆಂಡ್) [[ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೋ]] ಭಾಷೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. * [[ಬಾಶಾರ್ ಆಲ್-ಅಸದ್]] (ಸಿರಿಯಾ) ಇವರು ಸಿರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. * [[ಸೈಯದ್ ಮೊಡಾಸೆರ್ ಅಲಿ]] (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್) [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಇವರು ಒಬ್ಬ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ. ಅವರು ಸಮುದಾಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ([[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಐ ಹೆಲ್ತ್]]) ಬರೆದರು. * [[ಡೇವಿಡ್ ಟೇಲರ್]]{{dn}} ಇವರು ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಕವಿಯೂ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವೃತ್ತಿನಿರತರು]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನ]] * [[ನೇತ್ರಪರೀಕ್ಷೆ]] * [[ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Ophthalmology}} * [http://www.aao.org/ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.jhos.org/ ಜಾರ್ಖಂಡದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090616152003/http://jhos.org/ |date=2009-06-16 }} * [http://www.pao.org.ph/ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ನ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.ospcentre.org/ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727154353/http://www.ospcentre.org/ |date=2011-07-27 }} * [http://www.arvo.org/ ದೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಘಟನೆ] * [http://www.ascrs.org/ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.escrs.org/ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.evrs.org/ ಯುರೋಪಿನ ವಿಟ್ರೋ-ರೆಟಿನಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216023533/http://www.evrs.org/ |date=2009-12-16 }} * [http://www.rcophth.ac.uk/ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕಣ್ಣಿನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.aces-abes.org/ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಂಡಳಿ] * [http://www.abop.org/ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಂಡಳಿ] * [http://icoph.org/ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ] * [http://www.ijo.in/ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ] * [http://www.aios.org/ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.dosonline.org/ ದೆಹಲಿಯ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.osbbd.com/ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್‌ದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317191211/http://www.osbbd.com/ |date=2009-03-17 }} * [http://cogancollection.nei.nih.gov/ ಡೇವಿಡ್ ಜಿ. ಕೊಗಾನ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://www.rcsed.ac.uk/site/0/default.aspx ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228202539/http://www.rcsed.ac.uk/site/0/Default.aspx |date=2009-02-28 }} * [http://www.eyesite.ca/english/the-society/index.htm ಕೆನಡಾದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419212158/http://www.eyesite.ca/english/the-society/index.htm |date=2009-04-19 }} * [http://www.osnsupersite.com/ ದಿನನಿತ್ಯದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ವರ್ತಮಾನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227120115/http://www.osnsupersite.com/ |date=2009-12-27 }} * [http://www.optometry.com/blog/?s=difference+between+optometrist+and+ ಒಬ್ಬ ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನಕಾರ ಮತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನತೆ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Medicine}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುವ ವಿಷಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] k9oa1m9eqcnllkuytx80hq5x6t1osns 0 24377 1377928 1371006 2026-08-01T06:19:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377928 wikitext text/x-wiki {{merge|ಪಟಿಯಾಲಾ}} {{Infobox Indian jurisdiction |native_name = Patiala |type =city |latd = 30.33 | longd = 76.4 |locator_position = right |state_name = Punjab |district = [[Patiala district|Patiala]] |leader_title = Deputy Commissioner |leader_name = Dipinder Singh, [[Indian Administrative Service|IAS]] |altitude = 250 |population_as_of = 2001 |population_total = 302870 |area_magnitude= sq. km |area_total = |area_telephone = 175 |postal_code = 147 00x |vehicle_code_range = |sex_ratio = |unlocode = |website = |footnotes = }} [[ಭಾರತ]] ದೇಶದ, ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ, ಒಂದು ನಗರ '''ಪಟಿಯಾಲ ''' {{audio|Patiala.ogg|pronunciation}}([[ಪಂಜಾಬಿ]]: ਪਟਿਆਲਾ). ಪಟಿಯಾಲ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪಂಜಾಬಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜನಗರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ -ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 29°49’ ಮತ್ತು 30°47’ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ, 75°58’ ಹಾಗು 76°54' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ ಮಧ್ಯೆ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಪಟಿಯಾಲ/ಪಾಟಿಯಾಲ ಅಂದರೆ ಪಾಟಿ (ಭೂಮಿ )ಯ ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನು ಪಟಿಯಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದವನು. ಈ ನಗರವು ಪಟಿಯಾಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಯ ಆಡಳಿತದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ,ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜರುಗಳ ರಾಜ್ಯ ದ ನಗರವಾಗಿ ಇದು ಮೆರೆದಿತ್ತು. ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಹು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.(ಆಳುತ್ತಿತ್ತು) ಪಟಿಯಾಲವು ತನ್ನ ತಲೆಯ ''ರುಮಾಲಿಗೆ '' (ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪೇಟ ) ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ''ಪರಂದ '' (ಕೂದಲನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುವ ಗೊಂಡೆ/ಕುಚ್ಚು ), ''ಪೆಗ್ '' (ಪಟಿಯಾಲ ಪೆಗ್ - ಎರಡು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಪೆಗ್ ವ್ಹಿಸ್ಕಿ ), ಮತ್ತು ''ಜುಟ್ಟಿ/ಜುತ್ತಿ '' ( ಪಂಜಾಬಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಚಪ್ಪಲಿ ) ಹಾಗು "ಪಟಿಯಾಲಶಾಹಿ " ಸಲ್ವಾರ್^^ಗೆ ಹೆಸುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕ ಪಮ್ಮಿ ಬಾಯಿ,ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಟಿಯಾಲಶಾಹಿ ಪೇಟದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಹಾರಾಜಾಧಿರಾಜ ಅಮರಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಇಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜ ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಹಜವಾಗಿ ನೀಡುವ ಮದ್ಯ ಸರಬರಾಜಿನ ಎರಡರಷ್ಟು ಮದ್ಯದ ಸರಬರಾಜಿಗೆ, ''ಪಟಿಯಾಲ ಪೆಗ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳೇ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತುಂಬಾ ಧನಿಕನಾದ ಮತ್ತು ವಿಲಾಸಪ್ರಿಯ ಜೀವನಶೈಲಿ ಹೊಂದಿದ ಪಟಿಯಾಲ ಮಹಾರಾಜ - ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕುಡುಕ. ಪಟಿಯಾಲ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತವರುಮನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾದ ನವಜೋತ್ ಸಿದ್ಹು, ಮೊಹಿಂದೆರ್ ಅಮರ್ನಾಥ್, ರೀತಿಂದೆರ್ ಸೋಧಿ, ಬಾಲಿವುಡ್ ತಾರೆಯರಾದ ಜಿಮ್ಮಿ ಶ್ರೆಗಿಲ್, ಓಂ ಪುರಿ, ಪಂಜಾಬಿ ಗಾಯಕ ಹರಭಜನ್ ಮನ್ನ, [[ಜೆಟ್‌ ಏರ್ವೇಸ್|ಜೆಟ್ ಏರ್ ವೇಯ್ಸ್]] ಛೇರ್ಮನ್ ನರೇಶ್ ಗೋಯಲ್ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ, ಸ್ಕ್ವಾಡ್ ಲೀಡರ್ [[ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ|ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮ]]-ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪಟಿಯಾಲದವರೇ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ/ಭೂಗೋಳ == ಪಟಿಯಾಲ ನೆಲೆಸಿರುವುದು, {{Coord|30.33|N|76.4|E|}}<ref>{{cite web|url= http://www.fallingrain.com/world/IN/23/Patiala.html|title= Falling Rain Genomics, Inc - Patiala|access-date= 2010-08-23|archive-date= 2018-10-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20181029112505/http://www.fallingrain.com/world/IN/23/Patiala.html|url-status= dead}}</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ 295 ಮೀಟರ್ (967 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ. ಪಿ ಇ ಪಿ ಎಸ್ ಯು,ಕಡಿಮೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ/ಚರಿತ್ರೆ == [[File:Patiala flag.svg|thumb|left|125x150px| ಪಟಿಯಾಲದ ರಾಜರ ಧ್ವಜ]] [[File:Bhupinder Singh Patiala.jpg|right|thumb|ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್]] ಪಟಿಯಾಲ ಚರಿತ್ರೆಯು ಪೂರ್ವಿಕರಾದ, ಸಿಖ್ ಪಟಿಯಾಲ ರಾಜ ಮನೆತನದ, ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್^^ರವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯವರಾದ ಭುಲ್ಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಧಲಿವಾಲಸ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ತಪ್ಪೇದಾರರು)ಗಳಿಂದ ಭಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು. ಅವರು ಮೋಹನ್ ಸಿಂಘನಿಗೆ ನೆಲೆಯೂರಲು ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ಹಿಂಬಾಲಕ ಹಾಗು ಮೋಹನ್ ಪರವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗದಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಗುರುಗಳ ಕಡೆಯವರಿಂದ ಭುಲ್ಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಧಲಿವಾಲಸ್ ಸೋತುಹೋದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೋಹನ್ 1627ರಲ್ಲಿ ಮೆಹರಾಜ್ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸಿಖ್ ಮಿಸಲ್ಸ್ - ಡಾ. ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್</ref> ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗನ ಜೊತೆಗೂಡಿ 1631ರಲ್ಲಿ ಮಹರಾಜ ರಣರಂಗ ದಲ್ಲಿ ಮುಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಮೋಹನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ತದನಂತರ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿ ರಜಪೂತರು ಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರೂಪ್ ಚಂದ್^^ನನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿದರು. (ಅವನನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.) ಮೋಹನನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕಾಲ,"ಚೌದ್ರಿಯತ್"^^ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು, ರೂಪ್ ಚಂದನ ಮಗನಾದ ಪ್ಹುಲ್ ಸಿಂಗ್ ಜಟ್ತ್ ಮತ್ತು ಸಂಡಲಿಗೆ ಪೋಷಕನಾಗಿ ನಿಂತನು. ಕಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ, 1663ರಲ್ಲಿ ಮೆಹರಾಜನಿಂದ 5 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ (ಸಿಖ್ ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ) ಪ್ಹುಲ್ ತನ್ನದೇ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. (ಪ್ಹುಲ್ ) ನಭ ಮತ್ತು ಜಿಂದ್ ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಸಿಖ್ ಪ್ಹುಲ್^^ಗೆ ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೊದಲನೇ ಜಟ್ತ್ ಸಿಖ್ ಪಂಜಾಬಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. "ಫುಲ್ಕಿಯನ್ " ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಾಮಧೇಯವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಅವರ ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಚೋಟ ರಾಮ್ ಗ್^^ನಿಗೆ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾನ ದೊರೆಯಿತು. [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮುಘಲರ]] ವಿರುದ್ಧ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಂದ ಬಹಾದುರ್ 1714ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೋಟ ರಾಮ ಸಿಂಗನ ಮಗ 'ಅಲ ಸಿಂಗ್'ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದನು. ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಅಲ ಸಿಂಗ್ಹನು ದೂರದ್ರುಷ್ಟಿಯುಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.ಅಲ ಸಿಂಗನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾನಿ, ಗುರ್ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ ಕಲೆಕನು, 30 ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜಮೀನ್ದಾರಿ /0}ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನ ಕೈ-ಕೆಳಗಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ, ಅವು ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಿಕ್ಸ್^^ವರೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದವರೆಗೆ ಹಾಗು ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯ ವಿಸ್ತಾರದವರೆವಿಗೂ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಮುಖಾ ಮುಖಿಯಾಗಿಸಿತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನು,[[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮುಘಲರನ್ನು]] ಪಳಗಿಸಲು, ಆಫ್ಘನರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರನ್ನು ತಹಬಂದಿಗೆ ತರಲು, ಹಾಗು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ನ್ಯುಕ್ಲಿಯಸ್ ಬರ್ನಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು. [[File:Qila Mubarak.jpg|thumb|300px|left|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಲ ಮುಬಾರಕ್^^ನ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ. ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಅತಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಬಲ್ವಿಂದರ್ ಕೌರ್^^ನಿಂದ ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್^^ನ ಯೋಜನೆಯ ತಯಾರಿ, ಕ್ವಿಲ ಮುಬಾರಕ್]] 1763ರಲ್ಲಿ '''ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್ ''' ^^ನು ಪಟಿಯಾಲ ಕೋಟೆಗೆ ಅಸ್ಥಿಭಾರವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದು, ಆ ಕೋಟೆಯೇ '''ಖಿಲ ಮುಬಾರಕ್ ''' ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲ ನಗರ ಅದರ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯಿತು. 1761ರಲ್ಲಿನ 3ನೇ ಪಾಣಿಪಟ್ ಕದನವಾದ ನಂತರ ಮರಾಠರು ಯುಧ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಮೇಲೆ, ಪಂಜಬಿನಾದ್ಯಂತ ಆಫ್ಘನರ ರಾಯಭಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲದ ರಾಜರು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಹ್ಮದ್ ಶಃ ಅಬ್ದಲಿ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನ ಮೇಲೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಫುರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜ ಎಂದು ಬಿರುದನ್ನೂ ನೀಡಿದನು. ಅವನ ಮರಣಾನಂತರ, ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಕೆ ಬಂದು, ರಾಜ -ಐ -ರಾಜನ್ ಎಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದನು. ಅವನು ನಾಣ್ಯಗಳ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮುಘಲರ]], [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘನರ]] ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಪಟಿಯಾಲದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ಹಾದಿ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತ ಪಟಿಯಾಲದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪಟಿಯಾಲದ ದೊರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿ,1808ರಲ್ಲಿ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ವಿರುಧ್ಧ ನಿಂತನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಭಾರತ]] ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ನೆರವಾದರು. ಪಟಿಯಾಲದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ, ಕರಂ ಸಿಂಗ್, ನರಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್, ರಜಿನ್ದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಯದ್ವಿಂದ್ರ ಸಿಂಗ್^^ರವರನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡರು. ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ (ಆಡಳಿತ - 1900 ರಿಂದ 1938) ಪಟಿಯಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಭಾರತ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯ ಗೂಡಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದು,ಮಹಾರಾಜ ಜಿಂದ್ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯಿಯ ತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವನ ಮಗ ಮಹಾರಾಜ ಯದವಿಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲನೇ ರಾಜನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 1947ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ಸವದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಅವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತುಸಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಪಿ ಇ ಪಿ ಎಸ್ ಯು ) ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1948ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷದಿಂದ,1956ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ^^ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವರೆವಿಗೂ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಪಟಿಯಾಲದ ಕೆಳಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾದ ''ಅದಾಲತ್ ಬಜಾರ್ '', ಅಂದರೆ 'ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಾಂಗಣ' ವನ್ನು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಪ್ರಮುಖರಿಂದ, ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ ವಯಸ್ಕ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ. ರಾಜ ಕುಟುಂಬದ ಜತ್ತ್ ನ ಸಿದ್ಹು ಕುಟುಂಬದವರು, ರಾಜಮಾತ ಮೊಹಿಂದೆರ್ ಕೌರ್^^ರವರು ಹಳೆಯ ಸದಸ್ಯರು. [[File:Fountain Chowk.jpg|thumb|300px|right|ದಿ ಫೌರ ಚೌಕ್ (ಲಿಟ್. ದಿ ಫೌಂಟನ್ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ) ಪಟಿಯಾಲದ ಕೇಂದ್ರ (ಮುಖ್ಯ) ಸ್ಥಳದ ಗುರುತು.]] ; ಪಟಿಯಾಲ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ನಗರ * ದರ್ಶನಿ ಬಾಗಿಲು - ಕ್ವಿಲ ಮುಬಾರಕ್^^ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ * ಲಹೌರಿ ಬಾಗಿಲು * ನಭ ಬಾಗಿಲು * ಸಮಾನ ಬಾಗಿಲು * ಸಿರ್ಹಿಂಡಿ ಬಾಗಿಲು * ಶೇರನ್ವಲ ಬಾಗಿಲು * ಸಫಾಬಡಿ ಬಾಗಿಲು * ಸುನಾಮಿ ಬಾಗಿಲು * ಟಾಪ್ ಖಾನ ಬಾಗಿಲು [[File:MotiBaghPalace.jpg|thumb|400px|left|ಮೋತಿ ಬಗ್ಹ್ ಅರಮನೆ, ಪಟಿಯಾಲ - ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮನೆಯಂತಿದೆ.]] ==ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭಾಸ == "ಮುನ್ಷಿ ನವಾಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್ " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಟಿಯಾಲದ ಮೊದಲನೇ ಮುದ್ರಾಣಲಯವು 1870ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆಗಿಂದಲೇ ಪಟಿಯಾಲವು, ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು/ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ 'ಭಾಷಾ ಇಲಾಖೆ' ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪಟಿಯಾಲ ನಗರದಲ್ಲಿನ 'ಶೇರನ್ವಾಲ ಬಾಗಿಲ' ಬಳಿ ಇದೆ. 1947ರ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಪಟಿಯಾಲ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. 'ದಿ ಸಿಟಿ ಹೌಸೆಸ್'^^ನ ಪಂಜಾಬಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ,<ref>{{Cite web |url=http://universitypunjabi.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2006-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060408134132/http://universitypunjabi.org/ |url-status=dead }}</ref> ಥಾಪರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,<ref>{{Cite web |url=http://www.tiet.ac.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114215201/http://tiet.ac.in/ |url-status=dead }}</ref> ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,<ref name="rgnulpatiala.org">{{Cite web |url=http://www.rgnulpatiala.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2018-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413020628/http://www.rgnulpatiala.org/ |url-status=dead }}</ref> ಗಳು ಇವೆ. ಮೊಹಿಂದರ ಕಾಲೇಜ್, ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್, ಪಟಿಯಾಲ, ಮುಲ್ತಾನಿ ಮಾಲ್ ಮೋದಿ ಕಾಲೇಜ್, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್, ಬಿಕರಂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್, ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್, ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್, ಖಾಲ್ಸ ಕಾಲೇಜ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಯದವಿಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ. ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆ,ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲ ನಗರವು ಕ್ರೀಡಾ ತವರಾಗಿದೆ. ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಪಟಿಯಾಲ <ref>rgnulpatilala.org</ref> ಮೊದಲನೇ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯ್ದೆ 2006ರ ಅನ್ವಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪಟಿಯಾಲ ನಗರವು ಹಲವು ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಲೋಯರ್ ಮಾಲ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ '''''ಪೋಲೋ ಆಟದ ಮೈದಾನ'' ''' ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ ; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇತರ ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಯದವಿಂದ್ರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಅಂಗಸಾಧನೆಗಾಗಿ(ವ್ಯಾಯಾಮ), ರೋಲರ್ ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್ ರಿಂಕ್ ಹಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಜಾಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ಕ್ರೀಡಾ ಮೈದಾನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವೇಲೋಡ್ರೋಮ್ ಸಹ ಸೇರಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವಾರು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ ಮಂಡಳಿ, ಪಂಜಾಬ್ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ, ಪಂಜಾಬ್ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ನಿಗಮ, ಅಬಕಾರಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ, ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ, (ಬಿ ಮತ್ತು ಆರ್ ), ಪಂಜಾಬ್ ಭಾಷಾ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಪಟಿಯಾಲ ಸೇರಿವೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ [[File:RajindraKothi.jpg|thumb|400px|right|ರಾಜೀಂದ್ರ ಕೋಥಿ, ಬರದರಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.]] * ಪಂಜಾಬ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಮೈನ್ಟನೆನ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಎ.ಎಂ.ಇ.ಗಾಗಿ ಇರುವ ಎರಡು ಸರಕಾರೀ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ ) * [ವೈಷ್ನೂ ಮಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್ ]<ref>{{Cite web |url=http://vmcpatiala.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2011-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202160135/http://vmcpatiala.com/ |url-status=dead }}</ref> * ಮೊಹಿಂದ್ರ ಕಾಲೇಜ್ ಸ್ಥಾಪನೆ. 1875. * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಸೂಚಿಸಿದ/ಉದ್ದೇಶಿತ ) * ಪಂಜಾಬಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ. 1962. * ಥಾಪರ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ 1956. * ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಾ <ref name="rgnulpatiala.org" /> * ಮುಲ್ತಾನಿ ಮಲ್ ಮೋದಿ ಕಾಲೇಜ್, ಲೋವೆರ್ ಮಾಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆ. 1967. * ಬಿಕ್ರಂ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್, ಪಟಿಯಾಲ. * ಸರ್ಕಾರಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಪಟಿಯಾಲ. * ಖಾಲ್ಸ ಕಾಲೇಜ್, ಪಟಿಯಾಲ. * ಜಿಸಿಜಿ, ಪಟಿಯಾಲ * ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಾಲೇಜ್,ಪಟಿಯಾಲ * ಬಿ.ಎಡ್ ಕಾಲೇಜ್ * ಸರ್ಕಾರಿ. ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಪಟಿಯಾಲ ;ಹೆಸರಾಂತ ಶಾಲೆಗಳು * ಅಪೋಲೋ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ( ಅರ್ಬನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್,ಪಟಿಯಾಲ ) * ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಹ -ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ,ಲೋವೆರ್ ಮಾಲ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಬುಧ ದಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಲೋವೆರ್ ಮಾಲ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಪಟಿಯಾಲ. * ವೀರ್ ಹಕೀಕತ್ ರೈ ಮಾಡೆಲ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್,ಪಟಿಯಾಲ * ಆರ್ಮಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್,ತರಪುರ್ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ , ಪಟಿಯಾಲ ಕ್ಯಾಂತ್ತ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಶ್ರೀ ಗುರು ತೇಗ್ ಬಹಾದುರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ತ್ರಿಪುರಿ, ಪಟಿಯಾಲ. * ಸನ್ ಫ್ಲವರ್ ಮಾಡೆಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ತ್ರಿಪುರಿ, ಪಟಿಯಾಲ. * ರಯಾನ್ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಕೂಲ್, ಅರ್ಬನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಪಟಿಯಾಲ. * ಮಾಡ್ರನ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಪಟಿಯಾಲ. * ಸೆಂಟ್.ಪೀಟರ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪಟಿಯಾಲ. * ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಫಾತಿಮಾ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪಟಿಯಾಲ. * ಯಾದವಿಂದ್ರ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಪಟಿಯಾಲ ಸ್ಥಾಪನೆ. 1948. * ಫೀಲ್ ಖಾನ, ಪಟಿಯಾಲ ಸ್ಥಾಪನೆ. 1955. * ಪ್ಲೇ ವೇಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪಟಿಯಾಲ. * ಸೀನಿಯರ್ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸಿವಿಲ್ ಲೈನ್ಸ್ ಪಟಿಯಾಲ ಸ್ಥಾಪನೆ. 1956. * ಡಿ.ಎ.ವಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, 22 ನಂ. ಫಾಟಕ್ ಪಟಿಯಾಲ. * ನ್ಯೂ ಡ್ಯಾಫಡೈಲ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಪಟಿಯಾಲ. * ಮಾಡ್ರನ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪಟಿಯಾಲ. * ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ದಲೇ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಪಟಿಯಾಲ. * ಮಾಳ್ವ ಸೀನಿಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಭಾಡ್ಸನ್ ರೋಡ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಶಿವಾಲಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಎಸ್.ತೇಜ ಸಿಂಗ್ ಕಂಧರಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಪಟಿಯಾಲ * ಶ್ರೀ ಗುರು ಹರ ಕೃಷನ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ( ಶೇರ್ -ಎ -ಪಂಜಾಬ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪಟಿಯಾಲ ) ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣ * ಜಿ ಟಿ ಇ ಸಿ ಪಟಿಯಾಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ಚೊಟ್ಟಿ ಬರದರಿ ಪಟಿಯಾಲ ;ಇತರೆ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಸ್ಥೆ , ಪಟಿಯಾಲ. (ವಾಸ್ತವಿಕ ಹೆಸರು "ನೇತಾಜಿ ಕ್ರೀಡಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ") * [http://eurindia.pc.unicatt.it/english/psa.html ಪಂಜಾಬ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಅರ್ಚಿವ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070129140216/http://eurindia.pc.unicatt.it/english/psa.html |date=2007-01-29 }} * ಉತ್ತರ ವಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ, ಪಟಿಯಾಲ. * ಸರ್ಕಾರಿ ಐ ಟಿ ಐ ಪಟಿಯಾಲ. * [http://psebea.org ಪಿ ಎಸ್ ಇ ಬಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ' ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ] * ಏನ್.ಐ.ಎಫ್.ಸಿ ಮತ್ತು ಪಿ.ಎ.ಸಿ ಓಲ್ದೆಸ್ಟ್ ಫ್ಲಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಥಾಪನೆ. ಲಾಹೋರ್^^ನಲ್ಲಿ (ಈಗ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ) == ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಥಾಪರ್ ಕೇಂದ್ರ. == ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಥಾಪರ್ ಕೇಂದ್ರವು (ಟಿ ಸಿ ಐ ಆರ್ ಡಿ ),<ref>{{Cite web |url=http://www.thapartech.org/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2018-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810142107/http://thapartech.org/ |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ (ಪಂಜಾಬ್ ) ನೆಲೆಸಿದೆ. 1984ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ಟಿ ಸಿ ಐ ಆರ್ ಡಿ ಯನ್ನು '''ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಘಟನೆ ''' ಎಂದು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು,]] ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ/ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ == {{As of|2001}} ಭಾರತ ಜನಗಣತಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ <ref>{{GR|India}}</ref> ಪಟಿಯಾಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 302,870. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 54 ರಷ್ಟು ಪುರುಷರೂ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 46 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಕಡವಾರು ‌77 ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಮಟ್ಟ ಶೇಕಡಾ 59.5% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ79 ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 73 ರಷ್ಟಿದೆ. ಪಾಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 10 ರಷ್ಟು ಆರು ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳು. ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಿಖ್ಖಿಸಂ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತುಳಿದವರು ಹಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು == [[File:Patiala Phulkari.jpg|thumb|300px|right| ಪಟಿಯಾಲದ ಫುಲ್ ಕರಿ]] ಪಟಿಯಾಲದ ಮಾಳ್ವ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಚಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಪಟಿಯಾಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಪಟಿಯಾಲ ಬಹಳ ಮುಂದೆ ಇದೆ. ದೇಶದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, 1870 ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪಟಿಯಾಲವು ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜ್, ಮೊಹಿಂದರ ಕಾಲೇಜ್ ಹೊಂದಿದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುನ್ಷಿ ನವಾಲ್ ಕಿಶೋರ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪಟಿಯಾಲ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, "ಪಟಿಯಾಲವಿ " ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಪಟಿಯಾಲ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಜಪೂತರ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದು,ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೊಬಗನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. {{Main | Patiala Gharana}} ಪಟಿಯಾಲ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪೋಷಣೆಯಿಂದ, ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ "ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾಣ " ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತವಿದೆ. ಈ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಪಟಿಯಾಲದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, 18ನೇ ಶತಮಾನದ [[ದೆಹಲಿ]] ಯ ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ,'ಉಸ್ತಾದ್ ಅಲಿ ಬಕ್ಸ್'ಎಂಬ ಹೆಸರಾಂತ ಸಂಗೀತಗಾರನು ಈ ಘರಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ನಂತರ ಅವನ ಮಕ್ಕಳು, ಉಸ್ತಾದ್ ಅಖ್ತರ್ ಹುಸ್ಸೈನ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಉಸ್ತಾದ್ ಬಡೆ ಘುಲಂ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಇವರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿ ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾಣಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗೆ ಹಲವು ಪೋಷಕರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಉತರ ವಲಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೇಂದ್ರ - '''ಎನ್ ಜೆಡ್ ಸಿ ಸಿ ''' - ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಹಲವು ಬಹವಾಲ್ ಪುರಿ ಜನರು ಬಹವಾಲ್ ಪುರದಿಂದ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ )ಬಂದು ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತರು. ಈ ಜನಾಂಗವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶವಾದ, ತ್ರಿಪುರಿ ಪಟ್ಟಣ ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೂರ್ವಿಕರ ಭಾಷೆಯಾದ "ಬಹವಾಲ್ ಪುರಿ " ಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯಾದ ಮುಲ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. {{Main | North Zone Cultural Centre}} == ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ == * ಜೀಲಾ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ, ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ,ಇವರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಮಸ್ತ ಆಡಳಿತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವನಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಹರಿಯಾಣ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತಿತರ ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ನೌಕರರು ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ. * ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ನಭ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಎಸ್ ಎಸ್ ಪಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಛೇರಿಗಳು ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. * ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಪೋಲಿಸ್ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್,ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ಸೇವೆ, ಇವರು ಚಂಢೀಘಢ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದು, ಇವರಿಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಪಂಜಾಬ್ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ. * ವಿಭಾಗೀಯ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಯು, ಭಾರತ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಈತನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಣ್ಯದ ಆಡಳಿತ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯ ಮೃಗಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಈತನಿಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಂಜಾಬ್ ಅರಣ್ಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ವನ್ಯಮೃಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಹಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. * ವೃತ್ತ ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ/ಅಧಿಕಾರಿಯು, ಪ್ರತೀ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಗಳಾದ ಪಿ.ಡಬ್ಲ್ಯು.ಡಿ(ಲೋಕೊಪಯೋಗೀ ಇಲಾಖೆ), ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವ್ಯವಸಾಯ, ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆ, ಮುಂತಾದ ಇಲಾಖಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಡಳಿತಗಾರರೆಲ್ಲಾ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. * ಪಟಿಯಾಲ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಗಳಾದಂತಹ 'ಲವ್ ಆಜ್ ಕಲ್'(ಸೈಫ್,ದೀಪಿಕಾ ) ಪಟಿಯಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. == ಪಟಿಯಾಲದ ಹೆಸರಾಂತ ಜನರು == [[File:MohindraCollege.jpg|thumb|400px|right|ಮೊಹಿಂದ್ರ ರಾತ್ರಿ ಕಾಲೇಜು, ಪಟಿಯಾಲ]] * ಶಹೀದ್ -ಇ -ಅಜ್ಯಮ್ ಸರ್ದಾರ್ ಉಧಮ್ ಸಿಂಗ್ – ಕ್ರಾನತೀಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ * ನಾಯಕ ಅಮರಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ – ಪಂಜಾಬಿನ 29ನೇ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ * ಜಿಮ್ಮಿ ಶೇರ್ಗಿಲ್ * ಗುಲ್ ಪನಾಗ್ * ವಿಂಗ್ ಕಮಾನ್ಡರ್ [[ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ|ರಾಕೇಶ್ ಶರ್ಮ]] – ಆಕಾಶಕಾಯದಲ್ಲಿ(ಯಾನ)ಪಯಣಿಸಿದ ಮೊದಲನೇ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು 138ನೇ ಮನುಷ್ಯ * ಓಂ ಪುರಿ – ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ * ದಲೇರ್ ಮೆಹಂದಿ – ಪಂಜಾಬಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದ * ಗುರ್ದಾಸ್ ಮಂನ್ * ಹರ್ಭಜನ್ ಮಂನ್ * ಶೇರ್ಅಲಿ ಮತ್ತು ಮೆಹರ್ಅಲಿ ಅವರ ತಂದೆ – ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖವ್ವಾಲಿಗಳು * [[ನವಜೋತ್ ಸಿಧ್ದು|ನವಜೋತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಿದ್ಹು]] – ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, ನಟ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ. * ಧನ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಕಾಂಗ್ – ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದವನೆಂಬ ಉಕ್ತಿ. * ಪರನ್ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ಕೈಂತ್ – ಪತ್ರಿಕಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ನಟ, ಬರಹಗಾರ, ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ಮೇಜರ್ ಸಂಧು – ಲಂಡನ್^^ನಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದವನು. * ರೂಪ್ ಭಿಂದೆರ್ - ಎಂಟಿವಿ ರೋಡೀಸ್ 6 ಸ್ಪರ್ಧಿ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಪಟಿಯಾಲ ಸಲ್ವಾರ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು/ಆಕರಗಳು == {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Patiala}} *{{wikivoyage|Patiala}} *[http://patiala.nic.in/ ಪಟಿಯಾಲದ ಆಡಳಿತ ಅಂತರಜಾಲ ] *[http://www.apnapatiala.com/ ಪಟಿಯಾಲದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಹಳದಿ ಪುಟಗಳು ] *[http://pressclubpatiala.com/ ಆಡಳಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಪಟಿಯಾಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303222011/http://pressclubpatiala.com/ |date=2011-03-03 }} *[http://www.oochappan.be/patiala.html ಇಮ್ ಪ್ರೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಟಿಯಾಲ ಫೋಟೋ -ಸ್ಲೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110315083643/http://www.oochappan.be/patiala.html |date=2011-03-15 }} *[http://www.punjab-state.com/photo/patiala/ ಪಟಿಯಾಲ ಚಿತ್ರಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110315022200/http://www.punjab-state.com/photo/patiala/ |date=2011-03-15 }} *[http://www.4dw.net/royalark/India/patiala.htm ಪಟಿಯಾಲದ ಮುಖ್ಯ ಆಡಳಿತಗಾರರ ವಂಶಾವಳಿ ] *[https://web.archive.org/web/20030228135510/http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/p/patiala.html ಪಟಿಯಾಲದ ಏರ್ಸ್ಟ್ ವೈಲ್ ಆಡಳಿತಗಾರರು.] *[http://www.tribuneindia.com/2003/20030805/punjab1.htm#35 ಪಟಿಯಾಲ ನಗರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಚರಿತ್ರೆ ] *[http://eurindia.pc.unicatt.it/english/psa.html ಪಂಜಾಬ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಅರ್ಚಿವ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070129140216/http://eurindia.pc.unicatt.it/english/psa.html |date=2007-01-29 }} *[http://punjabrevenue.nic.in/gaz_ptl1.htm ಪಟಿಯಾಲದ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಗೆಜಟರ್^^ಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712193209/http://punjabrevenue.nic.in/gaz_ptl1.htm |date=2011-07-12 }} {{Patiala district}} {{Interwikineeded}} essjdl1ap0zj4acvo6pj3ldav8vwljr 0 25052 1377888 1346520 2026-07-31T13:32:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377888 wikitext text/x-wiki {{Infobox World Heritage Site | WHS = Pre-Hispanic City of Chichen-Itza | Image = [[ಚಿತ್ರ:Chichen-Itza-Castillo-Seen-From-East.JPG|250px]] | State Party = {{MEX}} | Type = Cultural | Criteria = i, ii, iii | ID = 483 | Region = [[List of World Heritage Sites in the Americas|Latin America and the Caribbean]] | Year = 1988 | Session = 12th | Link = http://whc.unesco.org/en/list/483 }} [[ಚಿತ್ರ:Karta ChichenItza.PNG|thumb|ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ ನಕ್ಷೆ.]] '''ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ''' ({{pronEng|tʃiːˈtʃɛn iːˈtsɑː}};<ref>ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{cite web |title=Chichén Itzá |url=http://inogolo.com/pronunciation/d1123/Chichen_Itza |work=English Pronunciation Guide to the Names of People, Places, and Stuff |publisher=Inogolo |accessdate=2007-11-21 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107001925/https://inogolo.com/pronunciation/d1123/Chichen_Itza%20 |url-status=dead }}</ref> {{lang-yua|Chi<nowiki>'</nowiki>ch<nowiki>'</nowiki>èen Ìitsha<nowiki>'</nowiki>}},<ref>ಬರೆರಾ ವಸ್ಕೆಜ್ ಎಟ್ ಆಲ್., 1980, ''ಕೊರ್ಡೆ ಮೆಕ್ಸ್'' ಡಿಕ್ಸನರಿ</ref> "ಇದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಲವೇಗದ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿದ್ದಇಟ್ಜಾ") ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅತಿದೊಡ್ಡಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾಯಾ ನಾಗರಿಕತೆ ಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇದು ಉತ್ತರದ ಯುಕಾಟಾನ್ ದ್ವೀಪ,ದ ಮಧ್ಯ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಯುಕಾಟಾನ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಇಂದಿನ-ಕಾಲದ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿದೆ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಉತ್ತರ ಮಾಯಾದ ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದಿನಲೇಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನ ಟೆರ್ಮಿನಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಪೂರ್ವ ಆರಂಭಿಕ ಪೊಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಗುಣದ ಪುರಾತತ್ವದ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಣ್ಮುಂದೆ ತರುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು "ಮೆಕ್ಸಿಕನೈಸ್ಡ್ "ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೇಂದ್ರ ಮಿಕ್ಸಿಕೊ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪೂಕ್ ವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.ಉತ್ತರ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶದ ಪೂಕ್ ಮಾಯಾ ಸ್ಥಳದ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಶೈಲಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಈ ಹಿಂದಿನ ನೇರ ವಲಸೆಯಿಂದ ಅದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲವೆ ಅದು ಕೇಂದ್ರ ಮಿಕ್ಸಿಕೊದ ವಿಜಯದ ಗುರುತಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು.ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಮಾಯಾ-ರಹಿತ ಶೈಲಿಗಳು ಬಹುಶಃ ಆಗಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಭಜನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಹಾಳು ಅವಶೇಷಗಳು ಫೆಡೆರಲ ನ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿವೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಪುರಾತತ್ವದ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟೊ ನ್ಯಾಸಿಯೊನಿಲ್ ಡೆ ಅಂಟ್ರೊಪೊಲೊಜಿಯಾ ಹಿಸ್ಟೊರಿಯಾ (''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ಅಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '', INAH) ರಕ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಅಂದರೆ 2010 ಮಾರ್ಚ್ 29 ವರೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿತ್ತು.ನಂತರ ಇದನ್ನು ಯುಕಾಟಾನ್ ರಾಜ್ಯ ಖರೀದಿಸಿ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಚಿಚೆನ್ ಇದರ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಒಡೆತನ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಲಯ ಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಬ್ರೆಗೀಯಾ (2006) ಇನ್ ಪರ್ಟಿಕ್ಯುಲರ್ ಚಾಪ್ಟರ್ 3, "ಚಿಚೆಯಿಟ್ಜ್, ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಪೈವಟೈಜೆಷನ್."ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ ದಿ ಲೀಗಲ್ ಬೇಸಿಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಒನರ್ಶಿಪ್ ಆಫ್ ಚಿಚೆನ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಮೊನಿ, ಸೀ ಬ್ರೆಗಿಲಿಯಾ(2006), ಇನ್ ಪರ್ಟಿಕುಲರ್ ಚಾಪ್ಟರ್ 3, "ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಪ್ರೈವೇಟೈಜೇಶನ್ ". ಚಿಚೆಯಿಟ್ಜ್ ಒಡೆತನದ ಬಗೆಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ ನೋಡಿ ಕಾಸ್ಟೊನೆಡಾ (2005)ರಿಗಾರ್ಡಿಂಗ್ ಆನ್ ಗೋಯಿಂಗ್ ಕಾನ್ ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ಸ್ ಒವರ್ ದಿ ಒನರ್ ಶಿಪ್ ಆಫ್ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಸೀ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆನೆಡಾ(2005). ರಿಗಾಡಿಂಗ್ ಪರ್ಚೆಸ್, ಸಿ ಯುಕಾಟಾನ್ ಪಗ ಗೊಬಿಇರೊನೊ 220 ಅಮ್ ಡಿ ಪಿ ಪೊರ್ ಟೆರ್ರೆನೊಸ್ ದೆ ಚಿಚೆ ಇಟ್ಜ್,; ಲಾ ಜೊರ್ನಾಡ, 30 ಮಾರ್ಚ್ 2010 http://www.jornada.unam.mx/2010/03/30/index.php?section=cultura&amp;article=a06n1cul</ref> == ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರ ಶೈಲಿಯ ಹಿರಿಮೆ == [[ಚಿತ್ರ:Serpent head at the base of El Castillo.jpg|right|thumb|ಗರಿಗಳಿರುವ ಸರ್ಪದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ El ಕ್ಯಸ್ಟಿಲ್ಲೊದ ಸ್ಟೇರ್ ಕೇಸ್]] ಈ ಮಾಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು "''ಚಿಚೆ'ಎನ್ ಇಟ್ಜಾ'' " ಅಂದರೆ "ಇಟ್ಜಾದ ಮುಖಭಾಗದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ." ಇಲ್ಲಿ ''ಚಿ''', ಎಂದರೆ "ಬಾವಿ" ಅಥವಾ"ಅಂಚು", ಮತ್ತು''' '' '''ಚ್'ಎ'ಎನ್'', ಅಂದರೆ"ಬಾವಿ." '' ''' '''''ಇಟ್ಜಾವೆಂಬುದು ಹಿಂದಿನ ಜನಾಂಗವೊಂದರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಮೂಹ, ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪಡೆದಿತ್ತು. '' ''' '''''ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಯಾ'' ಇಟ್ಜ್,'' ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.ಇದರರ್ಥ "ಮಾಯೆ," ಮತ್ತು'' (ಹ)ಎ'', ಅಂದರೆ"ಜಲರಾಶಿ." '' ''' '''''ಇಟ್ಜಾ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಯಾನಿಶ್ ನಲ್ಲಿ "ಬ್ರುಜಾಸ್ ಡೆಲ್ ಅಗ್ವಾ (ನೀರಿನ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಹರಿವು)"ಆದರೆ ಪೂರ್ಣಾರ್ಥವೆಂದರೆ ಜಲ ಮಾಂತ್ರಿಕರು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.{{Citation needed|date=November 2007}}'' ''' ಈ ಹೆಸರು [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]] ನಲ್ಲಿ '''ಚಿಚೆನ್ ಇಟ್ಜಾ ''' ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಅನುವಾದವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅದರ ಹೆಸರಿನ ಅಂತ್ಯದ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಉಚ್ಚಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಆದ್ಯತಾ ಶಬ್ದವೆಂದರೆ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮಾಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು '''ಚಿಚೆನ್ ಇಟ್ಜಾ''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಅದರ ಉಚ್ಚಾರ ಹೀಗಿದೆ{{IPA-myn|tʃitʃʼen itsáʔ|}}) ಈ ರಚನೆಯ ಧ್ವನಿಸ್ವರವು ''ಚ್ '' ' ಮತ್ತು ''ಚ್ '' 'ಇದು ಮೂಲ ಶಬ್ಧ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು'' ಚ್ 'ಎ'ಎನ್'' ಎಂದೂ ಪದ ಉಚ್ಛರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ 'ಇ'ಎಂಬುದು ತಟಸ್ಥವಾಗಿರದೇ ಮಾಯಾ ಶಬ್ದೋಚ್ಛಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಯಾ ದ ಭಾವಸೂಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ).ಇಲ್ಲಿ ಕಂಠ ಧ್ವನಿ ಬಳಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ, ಈ ಪದ "ಇಟ್ಜಾ'" ನಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸುವ 'ಎ'ಅಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ನಂತರ ಧ್ವನಿಸ್ವರಾಚರಣೆಯ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಬರುತ್ತದೆ.(ಇದು ಅಪೊಸ್ಟ್ರೊಫಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ ಪದದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ). ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಲಾಮ್ ಬಲಾಮ್ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿ ದೊರಕಿದ್ದು,ಉತ್ತರದ ಯಾಕಟಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಜಾ ಅವರ ಜನಾಂಗೀಯ ಆಗಮನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಈ ಜಾಗೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದರ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಜಟಿಲವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಉಕ್ <ref>ಯುಯುಸಿ ಯಾಬ್ನಾಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವ್ಫಾಗಿ “ಸೆವೆನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೌಸ್”, ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರಿಚರ್ಡ್ ಎನ್. ಲಕ್ಶ್ಟನ್(ಅನುವಾದ), ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಚುಮೆಯೆಲ್: ದಿ ಕೌನ್ಸೆಲ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುಕಾಟೆಕ್ ಮಾಯಾ, 1539-1638 (ವಾಲ್ ನಟ್ ಕ್ರೀಕ್, ಕಾಲಿಫ್.: ಏಗೇಯೆನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರೆಸ್, 1996) 141 ISBN 0-89412-244-4</ref> ಯಾಬ್ನಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇಲ್ಲವೆ ಉಕ್ ಹಬ್ <ref>19ಯುಯುಸಿ ಹಾಬ್ ನಾಲ್ ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದರೆ “ಸೆವೆನ್ ಬುಶಿ ಪ್ಲೇಸೆಸ್ ಎಂದು ” ಪೀಟರ್ ಒO. ಕೊಚ್, ದಿ ಆಜ್ ಟೆಕ್ಸ್, ದಿ ಕಾಂಕೆಸ್ಟ್ಡರ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೇಕ್ಸಿಕನ್ ಕಲ್ಚರ್(???: ಮೆಕಫರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ &amp; ಕಂ., 2006) 19 ISBN 0-688-16894-9</ref> ನಾಲ್ ಅಥವಾ <ref>ಯುಯುಸಿ ಯಾಬ್ನಾಲ್,ಯುಸಿ ಅಬ್ನಾಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ., ಅದರರ್ಥ “ಸೆವೆನ್ ಅಬ್ನಾಲ್ಸ್ ” ಅಥವಾ“ಸೆವೆನ್ ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಬ್ನಾಲ್,” ಇಲ್ಲಿ ಅಬ್ನಾಲ್ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ರಾಲ್ಫ್ಎಲ್. ರಾಯ್ಸ್, ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಚಿಲಾಮ್ ಬಲಾಮ್ ಆಫ್ ಚುಮಾಯೆಲ್. (ನಾರ್ಮನ್, ಒಕ್ಲಾ.: eಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್of ಒಕ್ಲಾಹಾಮ್ ಪ್ರೆಸ್,,ನಾರ್ಮನ್. 1967) 133n7</ref> ಉಕ್ ಅಬ್ನಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ”ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ಶಬ್ದವೆಂದರೆ ಏಳು ಎಂದರ್ಥ,ಆದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಪದಗುಚ್ಛದ ಅನುವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗಳು "ಸೆವೆನ್ ಬುಶಿಸ್ ","ಸೆವೆನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೌಸಿಸ್ "ಅಥವಾ ಸೆವೆನ್ ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಬ್ನಾಲ್ " ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Mexico Cenotes.jpg|thumb|ಸಿನೋಟ್ ಸಾಗ್ರಡೊ. (ಜಲರಾಶಿ ಭಾಗ]] ಉತ್ತರ ಯುಕಾಟಾನ್ ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಶುಷ್ಕ ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಆಂತರಿಕ ನದಿಗಳು ಅಂತರ್ಮುಖಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಿನ ಹೊಂಡಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ಜಲರಾಶಿ ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಚೆಚಿನಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಜನವಸತಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಜಲಸಂಗ್ರಹಗಳ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿ "ಸೆನೊಟೆ ಸಗಾರ್ಡೊ " ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಜಲರಾಶಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದನ್ನೇ ಬಹುದಿನಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಬಾವಿ ಇಲ್ಲವೆ ತ್ಯಾಗದ ಬಾವಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)ಇದೀಗ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಯುದ್ದದ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರದ ಸಂದರ್ಭದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ (ಮಾಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ )ಆಗ ಪೂರ್ವ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಮಾಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಮಾಯಾ ವರುಣ ದೇವ ಚಾಕ್ ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಮಳೆ ಬರಿಸಲಾಯಿತೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹರ್ಬೆರ್ಟ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಇದನ್ನು 1904 ರಿಂದ1910,ರ ವರೆಗೆ ಈ ಹೊಂಡದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆನೊಟೆ ಸ್ಯಾಗ್ರಾಡೊ ದ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿಸಿದ.ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುರಾತನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಾದ ಚಿನ್ನ, ಹಳೆ ರತ್ನ, ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಮತ್ತುಸುವಾಸಿತ ವಸ್ತು,ಗಳಲ್ಲದೇ ಮಾನವ ದೇಹದ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.<ref>ಕೊಗ್ಗಿನ್ಸ್ (1992).</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯನ ದೊರೆತ ಅವಶೇಷ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿರುವಾಗ ಉಂಟಾದ ಗಾಯಗಳಂತೆ ಗೋಚರಿಸಿವೆ.<ref>ಅಂಡಾ ಅಲಾನಿಸ್ (2007)</ref> [[ಚಿತ್ರ:Trono de Jaguar en El Castillo, Chichen Itza.jpg|left|thumb|ಕುಕಲ್ಕ್ಯಾನ್ ಜಾಗೋರ್ ಥ್ರೋನ್ "El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲೋ"ದ ಆಂತರಿಕ ದೇವಾಲಯ.]] === ಮೇಲೇರಿಕೆ, ಉನ್ನತೀಕರಣ === ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆ ಪಡೆಯಿತು.ಆರಂಭಿಕ ಉನ್ನತ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಹೊಂದಿತು. (ಸುಮಾರು 600 AD) ಅದಲ್ಲದೇ ನಂತರದ ಉನ್ನತಿಕರಣದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ಉನ್ನತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಖ್ಯಾತವಾಯಿತು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಬಹುತೇಕ ರಾಜಕೀಯ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮಾಯಾ ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚೆಚಿನಿಟ್ಜಾದ ಸಹಬಾಂಧ್ಯವು ಅದರ ಇಳಿಮುಖ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಜನೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಾಯಾ ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಿಕಾಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲವು ಜನಾಂಗ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ 987 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಟೊಲ್ಟೆಕ್ ಆಳರಸ ಟೊಪಿಲ್ಟಜಿನ್ ಅಕಾಟಲ್ ಕ್ವಿಜಾಲ್ಕೊಟಾ ಎಂಬಾತ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು (ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಯಾ ಮಿತ್ರಕೂಟವೂ ಅವನೊಂದಿಗಿತ್ತು) ನಂತರ ಆತ ಚೆಚೆನಿಟ್ಜಾವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಟುಲಾ ಎಂಬುದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿಸಿದ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಗಳು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮಾಯಾ ಮತ್ತು ಟೊಲ್ಟೆಕ್ ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚೆಚಿನಿಟ್ಜಾದ ಮರು ದಿನಾಂಕ ಗಮನಿಸಿದರೆ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ)ಚೆಚಿನಿಟ್ಜಾ ಈ ಹಿಂದಿನ/ಅವಧಿಗಿಂತ ಮೊದಲ ಉನ್ನತೀಕರಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಟುಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಉನ್ನತೀಕರಣದ ನಂತರದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.(ಹೀಗೆ ಅದು ಅಧ್ಯಯನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ.) ==== ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Chichen-Itza-1000-Warriors-Columns.jpg|right|thumb|ಸಾವಿರ ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳು.]] ಹಲವಾರು ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ 1980 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಾಯಾ ರಾಜಕೀಯತೆ ಆರಂಭಿಕ ಉನ್ನತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಯಾವುದೇ ಏಕೈಕ ರಾಜನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ ಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.ಎಂಬುದು ಧೃಡವಾಗಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ ನಗರದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯು "''ಮಲ್ಟೆಪಾಲ್ '' " ನಿಂದ ರಚಿತ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿರಬೇಕಿತ್ತು.ಆದರೆ ಇದು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಸಮೂಹಯುಳ್ಳ ಜನರಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತಿತ್ತು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಫ್ರೆದಿಯಲ್, “ಯಾಕ್ಸಾನಾ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿಕಲ ಸರ್ವೆ: ಎ ರಿಪೊರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ1988 ಫೀಲ್ಡ್ ಸೀಜನ್” (ಮರು ಪಡೆದಿದ್ದು FAMSI--ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡ್ವಾನ್ಸ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಸೊಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್—Web site Sept. 20, 2008, www.famsi.org/research/freidel/1988Freidel.pdf) 6., ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ, ಶರರ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ಸ್ಲರ್ (2006:581)</ref> ಈ ಪದ್ದತಿಯು 1990 ರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ "ಮಲ್ಟೆಪಲ್ " ಪದ್ದತಿಯು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇದರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತರಬೇಕಾದರೆ ಇದರಲ್ಲಿನ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿತು. ಸದ್ಯದ ಮಾಯಾ ಕುಶಲತೆಯ ಸೂತ್ರಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ಮಾಯಾ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆಳ ಇಳಿಜಾರು ಭಾಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ನೋಡಿ ಜೆಫ್ ಕಾರ್ಲ್ ಕೌಲಸ್ಕಿ, ಸಿಠಿಯಾ ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್-ಗ್ಱಾಮ್(ಸಂಪಾದಕರು), ಟ್ವಿನ್ ಟೊಲ್ಲನ್ಸ್ : ಚಿಚೆನ್ ಇಟ್ಜಾ, ಟುಲಾ, ಅಂಡ್ nd ದಿ ಇಪಿಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಟು ಅರ್ಲಿ ಪೊಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕನ್ ವರ್ಲ್ಡ್: ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ D.C.: ಡಂಬರ್ಟನ್ ಒಕ್ಸ್, 2007) 166-7 ISBN 0-88402-323-0</ref> ==== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==== ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಉತ್ತರ ಮಾಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಯಾದರೂ ಅದು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ನೀರು ಆವರಿಸಿರುವ ದ್ವೀಪದ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದೆ.ಈ ಜಲಾವೃತ್ತ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಿದೆ.ಅದರ ಬಂದರು ಇಸ್ಲಾ ಕೆರಿಟೋಜ್,ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹಾದಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ (ಆಬ್ಸಿಡಿಯನ್) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕಾ]] (ಗೊಲ್ಡ್) ನಿಂದಾಗಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. === ಇಳಿಮುಖ === ಹಳೆಯ ಮಾಯಾ ಕಾಲಮಾನದ ಗತಿಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಚಿಲಾಮ್ ಬಲಾಮ್ ಚುಮೆಯೆಲ್), ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಡಳಿತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಹುನಾಕ್ ಸೀಲ್ ಎಂಬಾತನ ಮಾಯಾಪಾನ್,ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ್ನು 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ಹುನಾಕ್ ಸೀಲ್ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೇ ಸ್ವತಃ ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರವಾದಿತನದ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿದ. ಆಗಿನ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಜಲರಾಶಿಯ ಬಾವಿಗೆ (ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊ) ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ ಆತ ಬದುಕಿದರೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರವಾದಿಯಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆಂಬುದು ಆಗಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲಮಾನದ ಗತಿ ವಿಧಿಗಳ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬದುಕುಲಿದವರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಆಗ ಹುನಾಕ್ ಸೀಲ್ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊದಲ್ಲಿ ನುಸುಳಿದ,ನಂತರ ಹೊರಬಂದಾಗ ಆತ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಪ್ರವಾದಿತ್ವದ ಉನ್ನತಿ ಪಡೆದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಅದರೆ ಆಗಿನ ಪುರಾತತ್ವದ ಸರ್ವೆ ಪ್ರಕಾರ ಚೆಚಿನಿಟ್ಜ್ ವನ್ನು ದಾಳಿಮಾಡಿ ಲೂಟಿ <ref>ಜೆ. ಎರಿಕ್ ಎಸ್. ಥಾಂಪ್ಸನ್, ದಿ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಮಾಯಾ ಸಿವಿಲೈಜೇಶನ್(ನಾರ್ಮನ್ ಒಕ್ಲಾಮ್.: ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಒಖ್ಲಾಮ್ ಒಕ್ಲಾಮ್ ಪ್ರೆಸ್, 1954, 1966) 137 ISBN 0-8061-0301-9</ref> ಮಾಡಲಾಯಿತು;ಆದರೆ ಇದು ಮಾಯಾಪಾನ್ ಆಡಳಿತದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಚೆಚಿನಿಟ್ಜ್ ಒಂದು ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಪುರಾತತ್ವದ ಸರ್ವೆ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ AD 1000,ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿತೆನ್ನಬಹುದು.ಅಂದರೆ ಮಾಯಾಪಾನ್ ಆಡಳಿತದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಇದು ತನ್ನ ಅವನತಿ ಕಂಡಿತ್ತು.<ref>ವಿವರಕ್ಕಾಗಿ ಮರು ದಿನಾಂಕದ ಸೂಚನೆ, ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಆಂಡ್ಯುಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ,ಫಾರ್ ಸಮೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿಸ್ ರಿ-ಡೇಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಪೊಸಲ್, ಸೀ ಇನ್ ಪರ್ಟಿಕುಲರ್ ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್'''' ಎಟ್ ಆಲ್.{/1 (2003).</ref> ಸದ್ಯ ಮಾಯಾಪಾನ್ ವಲಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಬಹ್ದುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಯಾವಾಗ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ "ಕುಸಿಯಿತೋ" (ಅಂದರೆ ನಾಗರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ತಬ್ದಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸತೊಡಗಿತು).ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ ಬಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರ ವಿಜಯದ-ನಂತರದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಯಾ ಮತ್ತುಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಗಳ ಅವದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊ (ಜಲರಾಶಿ ಅಂತರ್ಕೊಳ) ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. === ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರ ಆಗಮನ === ಆಗ 1526 ರಲ್ಲಿ[[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡೆ ಮೊಂಟೆಜೊ (ಗ್ರಿಜೆಲ್ವಾ ಮತ್ತು ಕೊರ್ತೇಜ್ ಗಳ ದಾಳಿಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನೇತಾರ) ಇದರ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ ಆತ ಸ್ಪೇನ್ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಯುಕಾಟಾನ್ ನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊ ಎಂದು ಭಿನ್ನವಿಸಿಕೊಂಡ. ಆತನ ಮೊದಲ ಪ್ರಚಾರವು 1527,ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುಕಾಟಾನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೂರ್ಣಒಳಗೊಳಿಸಿತ್ತು.ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಳಿಸಿದನಾದರೂ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೋಟೆ ಕ್ಸಮಾಹಾ ',ಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಅದರ ಬಳಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ ಅಂದರೆ ಸದ್ಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾಂಕುನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಮೊಂಟೊಜೊ ಯುಕಾಟಾನ್ ಗೆ 1531 ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿದ.ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮೊದಲಿನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಮೂಲವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕ್ಯಾಂಪೆಚೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.<ref>ಕ್ಲೆಂಡಿನಿಯನ್, ಇಂಗಾ; ಅಂಬಿವೇಲೆಂಟ್ ಕಾಂಕ್ವೆಸ್ಟ್ಸ್: ಮಾಯಾ ಅಂಡ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಯರ್ಡ್ ಇನ್ ಯುಕಾಟಾನ್, 1517-1570. (pg 23) ISBN 0-521-37981-4</ref> ಆತ ತನ್ನ ಪುತ್ರ, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೊಂಟಾಜೊ ಕಿರಿಯವನಾದವನನ್ನು 1532 ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯುಕಾಟಾನ್ ನ ಉತ್ತರದ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳ ಗೆದ್ದುಬರುವಂತೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಆತನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಚಿಚೆಯಿಟ್ಜ್ ಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಆತನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ್. ಚೇಂಬರ್ಲಿಯನ್, ದಿ ಕಾಂಕೆಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಕೊಲೊನೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಯುಕಾಟಾನ್ 1517-1550 (ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ D.C.: ಕಾರ್ನೆಗೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಆಫ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, 1948) 19-20, 64, 97, 134-135</ref> ನಂತರ ಕಿರಿಯ ಮೊಂಟಾಜೊ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಗೆ ಬಂದು ಅದನ್ನು ಸಿಯುಡಾಡ್ ರಿಯಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಆತ ಕೆಲ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು,ನಂತರ ನಗರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಯಾ ವಲಯನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ. ಆಗ ಮಾಯಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಏಕಾಂಗಿತನ ಅನುಭವಿಸಿತು,ಬರಬರುತ್ತಾ ಅವರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಮೇಲೆ ದಿಗ್ಬಂಧನ ವಿಧಿಸಿದರು.ಕರಾವಳಿಗೆ ಅವರ ಪೂರೈಕೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಂದ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಅವರನ್ನು ಹಳೆಯ ನಗರದ ಹಾಳು ಕೊಂಪೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿರ್ಭಂಧ ವಿಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆದರೂ ಮರುಉತ್ತೇಜನ ಬರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕಿರಿಯ ಮೊಂಟೆಜೊ ಮಾಯಾದ ವಿರುದ್ದ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ 150 ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಹೀಗೆ ಆತ ಕತ್ತಲೆಯ ಕರಾಳ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ್ನು 1534 ರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ. ಹೀಗೆ 1535, ರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರನ್ನು ಯುಕಾಟಾನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಹೊರ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ್. ಚೇಂಬರ್ಲಿಯನ್, ದಿ ಕಾಂಕೆಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಕೊಲೊನೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಯುಕಾಟಾನ್ 1517-1550 (ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ D.C.: ಕಾರ್ನೆಗೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಆಫ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, 1948)</ref> ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಂಟೊಜೊ ಯುಕಾಟಾನ್ ಗೆ ಬಂದು ಕಾಂಪೆಚೆ ಮತ್ತು ಚಾಂಪ್ಟೊನ್ ಮಾಯಾ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಡಿಯೊ-ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಸೈನ್ಯಪಡಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ.<ref>ಕ್ಲೆಂದಿಯನಿಯನ್, ಇಂಗಾ; ಅಂಬಿವೆಲೆಂಟ್ ಕಾಂಕ್ವೆಸ್ಟ್ಸ್: ಮಾಯಾ ಅಂಡ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಯರ್ಡ್ ಇನ್ ಯುಕಾಟಾನ್, 1517-1570. (pg 41) ISBN 0-521-37981-4</ref> ನಂತರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿತಲ್ಲದೇ ಅದರ ಜೊತೆಗೇ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವನ್ನೂ ಕೊಡಮಾಡಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ 1588 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ದನದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>ಲಿಸಾ ಬ್ರೆಗ್ಲಿಯಾ, ಮೊನ್ಯುಮೆಂಟಲ್ ಅಂಬಿವೆಲನ್ಸ್: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ (ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್: ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 2006) 67</ref> == ಕ್ಷೇತ್ರ ವರ್ಣನೆ == {{FixHTML|beg}} [[ಚಿತ್ರ:Chichen Itza 3.jpg|thumb|right|ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದ ಎಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೋ ದ ಭಾಗಗಳು.]] {{FixHTML|mid}} [[ಚಿತ್ರ:ChichenItzaElCastilloEastSide.jpg|thumb|right|ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೋ El ಪೂರ್ವ ಭಾಗ.]] {{FixHTML|mid}} [[ಚಿತ್ರ:Chichen Itza stadium.jpg|right|thumb|ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ.(ಒಳಗಿನ ಚಿತ್ರ)]] {{FixHTML|mid}} [[ಚಿತ್ರ:Templo de los Guerreros.jpg|thumb|ಟೆಂಪಲೊ ಡೆ ಲೊಸ್ ಗೆರೆರ್ಸ್(ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯ )]] {{FixHTML|mid}} {{FixHTML|mid}} [[ಚಿತ್ರ:HighPriestTemple.JPG|right|thumb| ಒಸಾರೀಯೊ]] {{FixHTML|mid}} [[ಚಿತ್ರ:Chichen Itza 4.jpg|right|thumb|"El ಕ್ಯಾರಿಕೊಲ್ " ( ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ)]] {{FixHTML|mid}} [[ಚಿತ್ರ:Chichen itza la iglesia.jpg|right|thumb|ಲಾಸ್ ಮೋಜಾಸ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿರುವ" ಲಾ ಇಗ್ಲೆಸಿಯ."]] {{FixHTML|end}} ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು<ref name="Vol 2002">ಇದರಡಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತುಯು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ "ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಯುಕಾಟಾನಾ" ದಿಂದ by ಒಲ್ಗೊ ಕಾನೊ ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ., ''ಆರ್ಕೊಲೊಜಿಯಾ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಾ'', Vol. 9 No. 53 (ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿ 2002) 80-87</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ರಾಜ್ಯದ ಹಲವೆಡೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿಬಿಡವಾದ ಜಾಲವನ್ನು ರಸ್ತೆ ರಹದಾರಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ''ಸಾಕ್ಬೆಒಬಿ'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>ವೈಟ್ ವೆ ದಿಂದಯಿಂದ{{lang-myn|sakb'e}}, ಭಾವಾರ್ಥ"ಶ್ವೇತ ದಾರಿ /ರಸ್ತೆ”. ಆಧುನಿಕ ಮಾಯಾ ಉಚ್ಚಾರದ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ''ಸ್ಯಾಕ್ ಬಿಯೊಬ್'' ದ ಬಹುವಚನರೂಪ. (ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಮಾಯಾ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಯಾಕೊ'ಇವೊಬ್<nowiki>'</nowiki>'' ).</ref> ಪುರಾತತಜ್ಞರು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ 100 ''ಸಾಕ್ಬಿಯೊಬ್'' ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು.ಇಡೀ ಅಡ್ಡದಾರಿಯಡಿ ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ನಗರದೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>INAH Web site, October ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪುರಾತತ್ವ ವಿಭಾಗದವರು ಸರಣಿ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಅದು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಸಣ್ಣ ಗೋಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಮೂರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ನಾರ್ತ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳೆಂದರೆ El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲೊ, ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್; ದಿ ಒಸ್ಸಾರಿಯೊ ಗ್ರುಪ್ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಕ್ಸ್ಟೊಲೊಟ್ ದೇವಾಲಯ; ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಗ್ರುಪ್,ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಾಕೊಲ್, ಲಾಸ್ ಮೊಂಜಾಸ್, ಮತ್ತು ಅಕಬ್ ಜಿಬ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು<ref name="Vol 2002"/> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ರಾಜ್ಯದ ಹಲವೆಡೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿಬಿಡವಾದ ಜಾಲವನ್ನು ರಸ್ತೆ ರಹದಾರಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ''ಸಾಕ್ಬೆಒಬಿ'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>ವೈಟ್ ವೆ ದಿಂದಯಿಂದ{{lang-myn|sakb'e}}, ಭಾವಾರ್ಥ"ಶ್ವೇತ ದಾರಿ /ರಸ್ತೆ”. ಆಧುನಿಕ ಮಾಯಾ ಉಚ್ಚಾರದ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ''ಸ್ಯಾಕ್ ಬಿಯೊಬ್'' ದ ಬಹುವಚನರೂಪ. (ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಮಾಯಾ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಯಾಕೊ'ಇವೊಬ್<nowiki>'</nowiki>'' ).</ref> ಪುರಾತತಜ್ಞರು ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ 100 ''ಸಾಕ್ಬಿಯೊಬ್'' ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು.ಇಡೀ ಅಡ್ಡದಾರಿಯಡಿ ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ನಗರದೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>INAH Web site,ಗವು ಪಿರಾಮಿಡ್ ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ಸರ್ಪದ ತಲೆಯು ಅದಕ್ಕೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ವಿಶಾಲವಾದ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಅದು ಒಂದು ಇಂತಹದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ 1930 ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಉತ್ಖನನ El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊದ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ಸೂಕ್ತ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಿರಾಮಿಡ್ ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಭಾಗವೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಗೆದ ನಂತರ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಈಗಿರುವ ಜಾಗೆಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೇವಾಲಯ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ ಮೂಲ್ ನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಚಿರತೆಯ ಆಕಾರದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೈಮೇಲಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಉತ್ತರ ಮೆಟ್ಟಿಲಿರುವ ಸ್ಥಳದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದೆ.ಇದು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿಗರರಿಗೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 2006,ರಲ್ಲಿ INAH ಯು ಸಿಂಹಾಸನವಿರುವ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ,ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿತು. ==== ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ==== ಹಲವಾರು ಪುರಾತತ್ವದಜ್ಞರು, ಹಲವಾರು ಆಟದ ಪ್ರಾಂಗಣ,ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.ಆಗ ಚೆಚಿನಿಟ್ಜ್ ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕನ್ ಬಾಲ್ ಗೇಮ್ ಆಡುವ ಪರಿಪಾಠವಿತ್ತು.ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂದರೆ ಕ್ರೀಡಾ {{convert|150|m|ft}}ಮೈದಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಇದಾಗಿದೆ. ಅದು ಸುಮಾರು {{convert|166|x|68|m|ft}}ಅಳತೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೊರಭಾಗದ ಗೋಡೆಗಳು {{convert|12|m|ft}} ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ, ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಅದರ ಉದ್ದ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ತಗಲುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.ಸರ್ಪದ ವೃತ್ತಗಳ ಕಲಾಪ್ರಾಕಾರ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref>ಜನಪ್ರಿಯ ವಿವರ ವೆಂದರೆ ಈ ಆಟವು ಚಂಡಿನ ಮೂಲಕ ಗೋಲಾಕೃತಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆದು ಅದರ ಹಿಂದೆ ವೃತ್ತವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.</ref> ಆಂತರಿಕ ಗೋಡೆಗಳ ಎತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತ್ ಅಂಚುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಟಗಾರರ ತಂಡದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಂದು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಆಟಗಾರನ ಶಿರ್ಶ್ಛೇದನ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಗಾಯದಿಂದ ಏಳು ರಕ್ತದ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಆರು ಹಾವಿನಂತೆ ನಲಿದಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡರೆ ಮಧ್ಯದ್ದು ಕೊನೆಯಾದ ಗಿಡದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಟೆ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ '''ಉತ್ತರ ದೇವಾಲಯ''' ವಿದೆ,ಇದನ್ನು ದಿ '''ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ಬಿಯರ್ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್''' (ಗಡ್ಡವಿರುವ ಮನುಷ್ಯನ ದೇವಾಲಯ) ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಪಾರ್ಶ್ವದ ಗೋಡೆಗಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಕೆತ್ತನೆಯು ಗದ್ದದ ಮೇಲಿನ ಕೂದಲನ್ನು ಹೋಲುವ ಗಡ್ಡವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಸಿರೆರೊಲ್ ಸ್ಯಾನ್ಸೊರ್ಸ್(1948, pp.94–96)</ref> ಅದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಹಾಳು ಬಿದ್ದಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ತಾಗಿದಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾದ ಇದು '''ಟೆಂಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಜಾಗ್ವರ್''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. '''ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ಜಾಗ್ವರ್''' ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ನು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ತೋರಿಸಿದರೆ ಅದರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕಾವಲಿನವರಿದ್ದಾರೆ.ಅದರ ವಿಭಜಿತ ಕೋನದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಗರಿಗಳಿರುವ ಸರ್ಪದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿರುವ ಗೋಡೆ ಮೇಲಿನ ಭಿತ್ತಿಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಹಾಳಾಗಿದ್ದು,ಅದು(ಕದನದ) ಯುದ್ದವೊಂದರ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೋವರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಜಾಗ್ವರ್ ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ,ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿರತೆ ಚಿತ್ರದ ಸಿಂಹಾಸನ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.ಇದು El ಕಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊದ ದೇವಾಲದಂತೆ ಇದ್ದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದಿಂದ ರೂಪರೇಷಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರಲೋಕದಿಂದ ಮಾಯವಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಯ ಹೊರ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೋಡೆಯಂತೆಯೇ ಉತ್ತಮ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. {{wide image|Ball Court of the Chichen Itza Panoramic.JPG|950px}} ==== ಝೋಪಂಟ್ಲಿ ==== ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗಿಂತ, ಈ ಝೋಪಂಟ್ಲಿ ಯುಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥ ಭೂಮಿ ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಉಬ್ಬಿದ ಒಂದು ಸಮಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿನ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವವ ಬುರುಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಗರುಡ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಯ ಹೋಲುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ವೇದಿಕೆ ==== El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ದ ನಂತರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ವೇದಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಇವೆ. ಗರುಡ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಮಾಯಾ ಮತ್ತು ಟೊಲ್ಟಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಏರಿಹೋಗಲು ಸ್ಟೇರ್ ಕೇಸ್ ಗಳಿವೆ.(ಮೇಲೇರುವ ಮೆಟ್ಟಲು) ಆಚೀಚೆ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಹೆಂಗಸಿನ ಮುಖಯುಳ್ಳ ಗರುಡ ಗಳು <ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=nFoTAAAAYAAJ |first=Alfred Marston |last=Tozzer |coauthors=Glover Morrill Allen |title=Animal figures in the Maya codices |publisher=The Museum |year=1910 |pages=334–336}}</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳು ಮಾನವನ ಹೃದಯಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿವೆ. ==== ಪ್ರೇಮದ ಅಧಿದೇವತೆಯ ವೇದಿಕೆ ==== ಈ ಭಿತ್ತಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಗ್ರಹ [[ಶುಕ್ರ]] ನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ಮೂಲೆ ಆಕೃತಿಯ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ,ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ;ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ಮತ್ತು ದಿ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾದ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ==== ಸಾಕ್ಬೆ ನಂಬರ್ ಒನ್ (ಪ್ರಥಮ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸ) ==== ಈ ''ಸಾಕ್ಬೆ'', ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ,ಇದು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ “ಶ್ವೇತ ರಸ್ತೆ ” {{convert|270|m|ft}} ಯು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು {{convert|9|m|ft}} ರಷ್ಟು ಉದ್ದಗಲವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಇದು ಶುಕ್ರದ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ರಸ್ತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರಚನೆಯ ವಿಸ್ತೃತ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದವು. ==== ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊ (ನೆಲದೊಳಗಿನ ಜಲರಾಶಿಯ ಕೊಳದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ==== ಈ ಯುಕಾಟಾನ್ ದ್ವೀಪವು ಒಂದು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಸಮಪಾತಳಿಯ ನೆಲವಾಗಿದೆ,ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನದಿಗಳಾಗಲೀ ಹಳ್ಳಗಳಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಗ್ಗು-ಕಂದಕಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ;(ನೆಲಕುಸಿತದಿಂದುಂಟಾದ ನೀರಿನ ಕಂದಕ)ಸಿಂಕ್ ಹೋಲ್ಗಳು, ಇವುಗಳನ್ನು ನೆಲಕೊಳಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ಅಂತರ್ಜಲಮಟ್ಟ ವನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣವೆಂದರೆ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊ ಇದು ಸುಮಾರು {{convert|60|m|ft}}ರಷ್ಟು ವ್ಯಾಸಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.ಇದರ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದರ ಅಂತರಜಲಮಟ್ಟದ {{convert|27|m|ft}} ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊ ಮಾಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಈ ಹಿಂದಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಥೆಗಳ ಆಧಾರ ನೋಡಿದರೆ ಬರಗಾಲ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನರು ವರುಣನ ಕೃಪೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಜಲರಾಶಿ ಸಿನೊಟ್ ನ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಚಿನ್ನ, ರತ್ನಾಭರಣ, ಕಪ್ಪು ಖನಿಜದ ವಸ್ತು, ಚಿಪ್ಪು, ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಬಟ್ಟೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ತಲೆ ಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ==== ಬಲಿಪೀಠಗಳ ದೇವಾಲಯ ==== El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸರಣಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಲಿಪೀಠಗಳ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಏಕೆ ಇಡಲಾಯಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಕಟ್ಟಡದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೆರೆಡು ಕೈಯೆತ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು "ಅಟ್ಲಾಂಟಾಸ್ "ಅಥವಾ ಪುರುಷ ಸ್ಥಂಬಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Templeofwarriors.jpg|thumb|right|ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯದ ವಿವರ ತೋರಿಸುವ ಚಾಕ್ ಮೂಲ,]] ==== ಯೋಧರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥದ ದೇವಾಲಯಗಳು ==== ಈ ಯೋಧರ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಲಿನ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಆಕಾರಗಳ ವಿಶಾಲ ಸಾಲುಗಳಿವೆ.ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಯೋಧರ ಚಿತ್ರಗಲನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ದೇವಾಲಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವಾದ ಬಿ ಯನ್ನು ಟೊಲ್ಟಿಕ್ಟುಲಾದ,ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಇದು ಇವೆರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿರಾಮಿಡ್ ನ ಮೇಲೇರಿ ಹತ್ತುವ ಮೆಟ್ಟುಲುಗಳು ಅದರ ಶೃಂಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.(ಇದು ಮುಂದೆ ಪಿರಾಮಿಡ್ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ವರೆಗೂ ಕೊಂಡುಯ್ಯುತ್ತದೆ ) ಅದನ್ನೇ ಚಾಕ್ ಮೂಲ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಈ ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡವೊದನ್ನು ಹೂತುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಅದೇ ಚಾಕ್ ಮೂಲ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ತ್ವರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ನೆಗೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್ ಆಫ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಸುಮಾರು 1925-1928 ರಿಂದ ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಅರ್ಲ್ ಎಚ್. ಮೊರಿಸ್ ಇದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ, ಪಯಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅದರ ಸಂಪುಟ ''ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ''. ==== ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಂಬಗಳ ಸಮೂಹ ==== ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬದ ಸಾಲಿನ ಸರಣಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾವಿರಾರು ವಿಭಾಗದ ಕಂಬಗಳಿವೆ,ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಬೆಳೆದಂತೆ ಇವು ಕಟ್ಟಡದ ಬೆಂಬಲದ ಸ್ಥಾವರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು.ಇದು ಛಾವಣಿಯ ಹೊಸ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಈ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ಕಂಬಗಳು ಮೂರು ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: ಒಂದು ಪೂರ್ವ ಸಮೂಹ ಇದು ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ಸಾಲಿನ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಸಮೂಹವು ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಿಲ್ಲರ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಯೋಧರ ಚಿತ್ರಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ವಾಯವ್ಯದ ಮೂಲೆಯ ದೇವಾಲಯದ ಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಜನರ ಪ್ರಾಣಿ,ಸರ್ಪಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕಟ್ಟಡವು ಉತ್ತಮ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಫನ್ನೆಲ್ (ನಾಳಿಕೆ) ಮೂಲದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಈ ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಒಂದು ಅಧ್ಭುತವಾದ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯೇ ಹೌದು.ಇದು ರೆಜೊಲ್ಲಾಡಾ ಅಂದರೆ ಈ ಹಿಂದಿನ ಅಂತರಜಲರಾಶಿಯ ಜಾಗಕ್ಕೆ {{convert|40|m|ft}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸಾವಿರ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಮೂಹವು ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೇ ಹತ್ತಿಕೊಂಡ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ. ಈ '''ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ವಡ್ ಕಾಲ್ಮ್ಸ್''' ಅಂದರೆ ಕೆತ್ತನೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೇವಾಲಯವು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರಾಂಗಣ,ಒಳಭಾಗದ ಆವರಣ ಇದು ಮುಂದೆ ಚಾಕ್ ಮೂಲ್ ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ;ಹೀಗೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಂಬದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ ಆದ್ರೆ ಒಳಭಾಗದ ಮುಕ್ತ ಕಲೆಗೆ ಸುಮಾರು 40 ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಗಣ್ಯರ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಈ '''ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಮಾಲ್ ಟೇಬಲ್ಸ್''' (ಅಂದರೆ ತ್ಯಾಗಪೀಠದ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯ)ಇದು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ x’s ಮತ್ತು o’s ಅಳತೆಯ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ '''ಅಹೌ ಬಾಲಮ್ ಕೌವಿಲ್ ನ ಅರಮನೆ ''' (ಇದನ್ನು '''ಥಾಂಪ್ಸನ್ಸ್ ಟೆಂಪಲ್’''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ), ಇದು ಎರಡು ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿರತೆ ಹೋಲುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅಂದರೆa (''ಬಾಲಾಮ್'' ಮಾಯಾದಲ್ಲಿ) ಅದಲ್ಲದೇ ಮಾಯಾ ಕಾಲದ ದೇವತೆ ಕೌವಿಲ್ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪದವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಸ್ಟೀಂ ಬಾಥ್ (ಹಬೆಯ ಸ್ನಾನ) ==== ಈ ಅಪರೂಪದ ಕಟ್ಟಡವು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ: ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಗ್ಯಾಲರಿ(ಆವರಣ), ಒಂದು ಸ್ನಾನ ಗೃಹ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಬೆ ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆ, ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಹಬೆಯನ್ನು ಆ ಕೊಠಡಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ ಅನನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದಾಗಿದೆ. ==== El ಮೆರ್ಕಾಡೊ (ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸ) ==== ಯೋಧರ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಈ ರಚನೆಯು ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯನ್ನು ಆಯತಾಕಾರದ ಪಂಜಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಈ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ತೆರೆದ ಒಳಾಂಗಣದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ವಾಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸವು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೈಭವದ ಸಿರಿ ತೋರುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. === ಒಸ್ಸಾರಿಯೊ ಸಮೂಹ (ತಲೆ ಬುರುಡೆಗಳ ಸಾಲು-ಸಮೂಹ) === ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಸಮೂಹವು ಸಣ್ಣ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇವು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಕ್ಸ್ಟೊಲಿಕ್ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸವೆನಿಸಿದೆ. ==== ಒಸ್ಸಾರಿಯೊ ==== El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ,ದಂತೆಯೇ ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳುಳ್ಳ-ಪಿರಾಮಿಡ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ತನ್ನ ನೆರೆಯಂತೆಯೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ನಾಲ್ಕೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಏರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲ ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಸ್ಟೇರ್ ಕೇಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೊಂದು ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಇದು El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ,ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಿರಾಮಿಡ್ ನ ಕೆಳಗಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗವಿ {{convert|12|m|ft}}ಯ ಭಾಗವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಚ್. ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಈ ಗವಿಯನ್ನು 1800 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದ,ಆತ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಲೆ ಬುರುಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಾಭರಣದ ಮಾದರಿಗಳು,ಮುತ್ತುಗಳ ಸರ ಇತ್ಯಾದಿ ದೊರೆತವು. ಅದಕ್ಕೆ ಆತ '''ದಿ ಹೈ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಸ್ ಟೆಂಪಲ್''' ಎಂದು ಆ ರಚನೆಗೆ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ರಚನೆಯು ಯಾವುದೇ ಗೋರಿಯಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಪಾದ್ರಿಗಳು ಅಥವಾ ಅರ್ಚಕರೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ==== ಎಕ್ಸ್ಟೊಲೊಕ್ ದೇವಾಲಯ ==== ಒಸ್ಸಾರಿಯೊ ವೇದಿಕೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.ಅಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರ್ಜಲರಾಶಿಯುಳ್ಳ ಸಿನೊಟ್ ಇದನ್ನು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಯಾ ಭಾಷೆಯ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲಿ ಜಾತಿ) ಇಗುನಾ "ಎಕ್ಸ್ಟೊಲೊಕ್ " ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ದದ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು,ಗಿಡಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ,ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಎಕ್ಸ್ಟೊಲೊಟ್ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಒಸ್ಸರಿಯೊ ರಚನೆಗಳು ಹಲವಾರು ಕಲಾ ಮಿಶ್ರಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ: '''ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ವೇದಿಕೆ ''' (ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ದೇವಾಲಯದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸರಿಸಮ ರಚನೆಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ), '''ಗೋರಿ ಸಮಾಧಿಗಳ ವೇದಿಕೆ''', ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ದುಂಡನೆಯ ರಚನಾಶಿಲ್ಪ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಮೂರೂ ಕಟ್ಟಡದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಸ್ಸಾರಿಯೊದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಒಸ್ಸಾರಿಯೊ ವೇದಿಕೆಯು ಒಂದು ಗೋಡೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ರಚನೆಗೊಂಡರೆ, ಅದು ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಬೆ ಮೂಲಕ ನೂರಾರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿರುವ ಎಕ್ಸ್ಟೊಲೊಕ್ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ==== ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೆಟೇಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮೆಸ್ಟಿಜಾಸ್ (ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಳ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಜಾಗೆ) ==== ದಕ್ಷಿಣದ ಒಸ್ಸಾರಿಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದು ಇವು ಪುರಾತನ ಕಾಲದ ಮಹತ್ವದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. === ದಿ ಕಾಸಾ ಕೊಲೊರಾಡಾ ಗ್ರುಪ್ (ಪುರಾತತ್ವ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತಾಣದ ಸಮೂಹದ ಪ್ರದೇಶ) === ಅದೇ ರೀತಿ ಒಸ್ಸಾರಿಯೊ ಗ್ರುಪ್ ನ ಸಣ್ಣ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆ ಶೈಲಿಗಳು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ರಚನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಬಹುತೇಕ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನದ ಉತ್ತಮ ವಲಯದ ಜಾಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಕಾಸಾ ಕೊಲೊರಾಡಾ (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರ ಕೆಂಪು ಮನೆ) ==== ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆಗಳು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಫಾರ್ ರೆಡ್ ಹೌಸ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವವುಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮಾಯಾ ಹೆಸರೂ ಚಿಚಂಚೊಬ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,INAH ದ ಪ್ರಕಾರ ಇದರರ್ಥ "ಸಣ್ಣ ರಂಧ್ರಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಲಯದ ಚೇಂಬರ್ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿವೆ,ಇವು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವನ್ನಾಳಿದ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.ಬಹುತೇಕ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ಎಕ್ ಬಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಅವು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ.ಇದು 869 a.d.e.,ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಮತೆಯನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಇಂತಹ ದಿನಾಂಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ನಂತರ 2009,ರಲ್ಲಿ INAH ಸ್ಮಾಲ್ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ.ಇದು ಕಾಸಾ ಕೊಲೊರಾಡಾದ ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ.<ref>ಸ್ಟೆವೆನ್ ಎಂ. ಫ್ರೈ, "ದಿ ಕಾಸಾ ಕೊಲೊರಾಡಾ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್: INAH ಟರ್ನ್ಸ್ ಮೌಂಡ್ಸ್ ಇಂಟು ಮೊನುಮೆಂಟ್ಸ," ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು http://www.americanegypt.com/feature/casacolorada.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101219143823/http://www.americanegypt.com/feature/casacolorada.htm |date=2010-12-19 }} on 3 Dec. 2009</ref> ==== ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೀರ್ (ಚಿಗರೆ ವಾಸದ ನೆಲೆ) ==== ಆದರೆ ಕಾಸಾ ಕೊಲೊರಾಡಾ ಹಲವಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ,ಇನ್ನುಳಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಸಹ ಈ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಸವೆದು ಹೋದರೂ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಊರ್ಧ್ವಮುಖಿಯಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಕಾಸಾ ಡೆಲ್ ವೆನಾಡೊ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೀರ್ ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ಚಿರತೆಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. === ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಗ್ರುಪ್ (ಕೇಂದ್ರ ಸಮೂಹ) === ==== ಲಾಸ್ ಮೊಂಜಾಸ್ (ಚಿತ್ರ ಸಮೂಹದ ವಿವರ) ==== ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದಲ್ಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೆಂದರೆ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇವುಗಳನ್ನುಪೂಕ್ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ''ಲಾಸ್ ಮೊಂಜಾಸ್ '' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.("ದಿ ನನ್ಸ್ "ಕ್ರಿಸ್ಸ್ಚಿಯನ್ ದಾದಿ-ಶುಶ್ರೂಷಕಿ) ಅಥವಾ"ದಿ ನನ್ನೆರಿ ") ಆದರೆ ಇದು ನೈಜವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಆಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರಮನೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯ (ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ''ಲಾ ಇಗ್ಲೆಸಿಯಾ'', ದಿ ಚರ್ಚ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ)ಇದರಲ್ಲಿ ವರುಣ ದೇವತೆಗಳ ಮುಖವಾಡಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಚಾಕ್ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ==== El ಕಾರಾಕೊಲ್ (ಇ.ಎಲ್ ) ==== ಉತ್ತರದ ''ಲಾಸ್ ಮೊಂಜಾಸ್ '' ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದರ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಮತ್ತು ಬರಿಸುವಷ್ಟು ಇದರ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ''El ಕಾರಾಕೊಲ್'' ("ದಿ ಸ್ನೇಲ್" (ಬಸವನ ಹುಳು) ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದರ ಸ್ಟೇರ್ ಕೇಸ್ ನ್ನು ಆ ಹುಳುವಿನ ಚಲನೆಯ ರಚನೆಯಾಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ರಚನೆಯು ತನ್ನ ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಲ್ಲುಗಳ ಜೋಡಣೆಯು ಅದರ ದುಂಡು ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.(ಇನ್ನುಳಿದವು ಆಯತಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಅರೆದುಂಡಗಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮಾಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.)ಇದರಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೇ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯು ಸೌರ್ಯವ್ಯೂಹದ ಗ್ರಹಗತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿತ್ತು.ಈ ಗ್ರಹವು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.<ref>ಅವೇನಿ(1997, pp.135–138)</ref> ==== ಅಕಬ್ ಡಿಜಿಬ್ ==== ಇದು ಕಾರಾಕೊಲ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಕಬ್ ಡಿಜಬ್ ಎಂದರೆ ಮಾಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ "ಡಾರ್ಕ್ (ಇನ್ ದಿ "ಮಿಸ್ಟಿರಿಯಸ್ ಸೆನ್ಸ್ )ರೈಟಿಂಗ್ " ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿನ ರಹಸ್ಯದ ಅರಿವು ಎಂಬರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಯಂತೆ ಅದರ ಅನುವಾದವು ವಾ(ಕ್)ವಾಕ್ ಪುಹ್ ಅಕ್ ನಾ, "ದಿ ಫ್ಲಾಟ್ ಹೌಸ್ ಅಂದರೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಕೊಠಡಿಗಳಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯೆನ್ನಬಹುದು.ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಆಡಳಿತ ಅಧಿಕಾರಿ ಕೊಕೊಮ್ ಯಾಹಾವಾಲ್ ಚೊ'ಕ' ಆಕ್ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.<ref>ವೊಸ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಮೆರ್ (2000)</ref> INAH ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ್ದು, ಕೇವಲ {{convert|6|m|ft}} ಹೆಚ್ಚಿನ,ಎತ್ತರವಾದ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ದವು {{convert|50|m|ft}} ಇಷ್ಟಾದರೆ ಅದು {{convert|15|m|ft}} ರಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿಯಾದ ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಹಾದು ಹೋಗುವ ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಪೂರ್ವದ ವಿಭಾಗವು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.ವಿಶಾಲವಾದಸ್ಟೇರ್ ಕೇಸ್ ಕೊಂಚ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಮೇಲ್ಮಾಳಿಗೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಂಭಾಗದ ರಚನೆಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ,ಆದರೆ ಇಂದು ಅದು ಆಳವಾದ ಮೊನಚಾದ ಒಣಗಿಹೋದ ಅಂತರ್ಜಲದ ಭಾಗದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಈ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಕೋಣೆಯೊದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿದರೆ ಅದರ ಎದುರಿಗಿನ ಗೋಡೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ.ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಅಕ್ಷರ ಜೋಡಣೆಯು "ರಹಸ್ಯ" ಅಥವಾ "ಅಸ್ಪಷ್ಟ" ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ,ಇದರ ಮೂಲಕವೇ ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮುಂಭಾಗದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕೆತ್ತನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಸಮೂಹ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ,ಇಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹವೊಂದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿರುವ ಕೊಠಡಿಯ ಸೀಲಿಂಗ್ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಹಳೆಯ ಚಿಚೆನ್ === "ಹಳೆಯ ಚಿಚೆನ್ " ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸಮೂಹ ರಚನೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಇನಿಶಿಯಲ್ ಸಿರೀಸ್ ಗ್ರುಪ್, ದಿ ಫಾಲಿಕ್ ಟೆಂಪಲ್ (ಶಿಶ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವಾಲಯ), ದಿ ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಟರ್ಟಲ್,(ಆಮೆ ದೇವಾಲಯ) ದಿ ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಒವಲ್ಸ್ (ಗೂಬೆಗಳ ದೇವಾಲಯ), ಮತ್ತು ದಿ ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ಮಂಕೀಸ್ (ಮಂಗಗಳ ದೇವಾಲಯ). ==== ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ/ಕಟ್ಟಡಗಳು ==== ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಕೂಡಾ ವಿಭಿನ್ನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ನಿಬಿಡತೆಯುಳ್ಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ,ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳು ಸುಮಾರು {{convert|5|km2|mi2}} ರಷ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿದ್ದು;ಹಲವಾರು ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಕಟ್ಟಡ ಶಿಲ್ಪವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. == ಬಾಲಕಾಂಚೆ ಗುಹೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Balakanche1 cyark.jpg|thumb|right|ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿಚೆನ್ನಿಟ್ಜ್ ದ ಬಾಲಕನ್ಚೆ, ಗವಿಯ ಈ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಕಾರ ಹೇಗೆ ರೂಪ ಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ವಿಶ್ವದ ಮಾಯಾ ಮಿತೋಲಾಜಿಕಲ್ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಧಾರ ಪದ್ಧತಿ ಇದಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Balankanche2 cyark.jpg|thumb|right|ಬಾಲನ್ ಕಾಂಚದಲ್ಲಿರುವ ಗವಿಯ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಭಾಗ. ಇದು ಟ್ಲಲೊಕ್ ಸುತ್ತುವರೆದ ಭಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಛಾಯಾ ಚಿತ್ರವು ಅಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ]] ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ{{convert|4|km|mi|abbr=on}} ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪುರಾತತ್ವದ ವಲಯಗಳು ಪವಿತ್ರ ಗವಿಗಳ ಜಾಲತಾನವನ್ನೇ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ.ಇಂತಹ ಪವಿತ್ರ ಗವಿಗಳನ್ನು ಬಾಲಂಕಾಚೆ({{lang-es|Gruta de Balankanche}})ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, '''ಬಾಲಮಾಕಾ'ಆಂಚೆ''' ' ಅಂದರೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾಯಾ) ಯುಗದ ಪ್ರತೀಕಗಳು. ಈ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಪಾತ್ರೆಪಗಡಿಗಳು ಕೊಲಂಬಿಯನ್ -ಪೂರ್ವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಗವಿಯ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಆಧುನಿಕರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಚಯವಿದೆ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಟೊಝರ್ 1905 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಎ.ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸೆ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ತಂಡವು 1932 ಮತ್ತು 1936 ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗುಹೆಯ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು. ಇ. ವಿಲ್ಲಿಸ್ ಅಂಡ್ರಿವ್ಸ್ IV ಕೂಡಾ ಈ ಗುಹೆಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು 1930 ರಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿದರು. ಎಡ್ವಿನ್ ಶುಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್.ಇ. ಸ್ಮಿತ್ ಕೂಡಾ ಇದರ ರಹಸ್ಯವನ್ನುಕಾರ್ನೆಗೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಪರವಾಗಿ 1954 ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಕಂದಕಗಳ ತೋಡಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರೆ ದಿನವಹಿ ಸಾಮಾನು ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಶುಕ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜನವಸತಿ ಅಂದರೆ ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಮೊದಲಯುಗಾರಂಭದಿಂದ ಇದರ ವಿಜಯದ ಅವಧಿಯ ನಂತರದ ವರೆಗೂಮ್ ಜನವಸತಿ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್IV (1960, pp.28–31)</ref> ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ 15 ಸೆಪ್ಟೈಂಬರ್ 1959,ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಜೊಸೆ ಹಂಬರ್ಟೊ ಗೊಮೆಜ್ ಒಂದು ಸರಳವಾದ ಹೂತುಹೋದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ. ಈ ಗೋಡೆಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ಪುರಾತತ್ವ ವಿಭಾಗದ ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆ-ಪಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆತ್ತಿದ ಧೂಪ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಆತ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ. INAH ಅದನ್ನು ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು.ಹೀಗೆ ಅದರ ಮೂಲ ದೊರಕಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗವಿಯ ಹತ್ತಿರವೇ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೇ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಅವರು ಮಾಡಿದರು.ಹೀಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರು ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅವುಗಳನ್ನು ''ಸಿಟುವಿನಲ್ಲಿ''.<ref>ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್IV (1970).</ref> ನೋಡುವ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಿತು. == ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ತನಿಖೆಗಳು == ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು1843 ರಲ್ಲಿ ಆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ''ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಇನ್ ಯುಕಾಟಾನ್ '', ಕರ್ತೃಜೊನ್ ಲೈಯ್ಡ್ ಸ್ತೆಫೆನ್ಸ್ (ಇದರ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಕ್ಯಾಥರ್ ವುಡ್ ) ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ಯುಕಾಟಾನ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಆತನ ಸಂದರ್ಶನ ಅಲ್ಲದೇ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಗೂ ಆತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಮನನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ನಗರದ ಇನ್ನಿತರ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಆಗ 1860, ರಲ್ಲಿಡಿಸೈಯರ್ ಚಾರ್ನಯ್ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವನ್ನು ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದಾನೆ.ಅವುಗಳನ್ನು ಆತ ''ಸಿಟೀಸ್ ಎಟ್ ರ್ಯುನ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕೇಯನ್ಸ್ '' (1863) ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅದೇ ರೀತಿ 1875, ರಲ್ಲಿಆಗಸ್ಟಸ್ ಲೆ ಪ್ಲೊಂಗ್ಜಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿಅಲೀಸ್ ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೆ ಪ್ಲೊಂಗ್ಜಿಯಾನ್Le ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ ಅವರು ಅದರ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಅದರ ಮೊಣಕಾಲು ಚಿತ್ರಿಸಿದ, ಮೇಲಿನ ಅದರ ರುಂಡ ಒಂದೆಡೆ ತೋಳಿನೆಡೆಗೆ ವಾಲಿದ್ದು ಅದರ ಉದರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚಪ್ಪಟೆ ಆಕಾರ ಒಡಮೂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಹೀಗೆ ಅವರು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಸ್ಟಸ್ಸ್ ಲೆ ಪ್ಲೊಂಗಿಯನ್ ಇದನ್ನು “ಚಾಕ್ ಮೂಲ್” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ.(ನಂತರ ಅದನ್ನು “ಚಾಕ್ ಮೂಲ್,” ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಆ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಎಲ್ಲಾಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಮೆಸೊಅಮೇರಿಕಾದ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಈ ಮರುನಾಮಕರಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದಿತು). ಟೊಬರ್ಟ್ ಮಲರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮೌಡ್ಸ್ಲೆ 1880 ರಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸಾಕಷ್ಟು ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೌಡ್ಸ್ಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶಾಲದೃಷ್ಟಿಯ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವರ್ಣನೆಯ ಆತನ ಪುಸ್ತಕ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್, ''ಬಯೊಲಾಗಿಯಾ ಸೆಂಟ್ರಲಿ-ಅಮೆರಿಕಾನಾ'' ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಆತ ವಿವರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ 1894 ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಕೌನ್ಸೆಲ್ ಯುಕಾಟಾನ್,ಗೆ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಚ್. ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಅಕಿಎಂಡಾ ಚಿಚೆನ್ ನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ ಹಾಳು ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳ ಗುರುತು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷಗಳ,ವರೆಗೆ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಹಳೆಯ ನಗರವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ. ಆತನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಆರಂಭಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರೆಹಗಳ ಕೆತ್ತನೆ ಆತನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ತನಿಖೆಯೆನಿಸಿದೆ.ಆರಂಭಿಕ ಸರಣಿಗಳ ಒಸ್ಸರಿಯದಲ್ಲಿನ ಈ ಉತ್ಖನನವು ಹಲವಾರು ಗೋರಿ,ಸಮಾಧಿಗಳ ಅಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.(ಹೈ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಸ್ ಟೆಂಪಲ್ ). ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊವನ್ನು(ಬ)ಅಗೆದು (ಪವಿತ್ರ ಜಲರಾಶಿ ಆಂತರಿಕ ನೀರಿನಕೊಳ ) ಇದರ ಬಗ್ಗೆ 1904 ರಿಂದ 1910,ರವರೆಗೆ ಆತನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಕ್ತನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದ್ದಾನೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ,ರತ್ನಾಭರಣ,ಕೆತ್ತಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಕಾಲದ ಮಾಯಾ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಆಯುಧಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥಾಂಪ್ಸನ್ ನಂತರ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಮಗ್ರ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಪೀಬಾಡಿ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ಆಟ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ. ನಂತರ 1913,ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸಿಲ್ವಾನಸ್ ಜಿ. ಮೊಲೆಯ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾರ್ನೆಗೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ. ಆಫ್ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಆತ ಪುಸಲಾಯಿಸಿದ.ಹಾಳಾದ ನಕ್ಷೆಗಳ ರಚನೆ ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಈ ಧನಸಹಾಯ ಬೇಕೆಂದು ಆತ ಕೇಳಿದ್ದ. ಆದರೆ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ತದನಂತರದ ವಿಫಲ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾರ್ನೆಗೆ 1924 ರ ವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗಿನ ಕಾರ್ನೆಗೆ ಸಂಶೋಧಕರ ಅಗೆತ ಹುಡುಕಾಟದಿಂದ ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರಾಕೊಲ್ ನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆದರು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿತು. [[ಚಿತ್ರ:2009 excavation ChichenItza.JPG|thumb|right|2009 ರಲ್ಲಿ El ಇಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲೊದ ಉತ್ಖನನ ಆರಂಭ ವಾಯಿತು.]] ಆದರೆ 1926 ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥಾಂಪ್ಸಮ್ ಸೆನೊಟೆ ಸಾಗ್ರಾಡೊದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ,ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ದೇಶದಿಂದಾಚೆ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರ ಆತನ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರವು ಹಕೀಂಡಾ ಚಿಚೆನ್ ನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ನಂತರ ಆತ ಎಂದೂ ಯುಕಾಟಾನ್ ಗೆ ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಆತ ತನ್ನ ಮಾಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಪೀಪಲ್ ಅಫ್ ದಿ ಸೆರ್ಪೆಂಟ್ '' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅದನ್ನು 1932 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತ ನಿವ್ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ 1935 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ. ಆದರೆ 1944 ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿಲ್ಲ ಆತ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ನಂತರ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ತನ್ನ ತನಿಖೆಯ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೆಕೆಂಡಾವನ್ನು ಪ್ರವಾಸೀ ಪ್ರವರ್ತಕ ಫೆರ್ನಾಂಡೊ ಬಾರ್ಬಾಚನೊ ಪಿಯೂನ್.<ref name="Usborne 2007">ಅಸ್ಬೊರ್ನೆ (2007).</ref> ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಸಿನೊಟ್ ಸಾಗ್ರಾಡೊದ ಮರು ತನಿಖೆಗಾಗಿ 1961 ಮತ್ತು 1967 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯಿಗ್ರಾಫಿಕ್, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಖಾಸಗಿ ಆಸಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇದರ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾದರು. ಇವೆರಡೂ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿI (INAH) ಇದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. INAH ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ.ಪುರಾತತ್ವದ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಗೆತದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಂದರೆ ಒಸ್ಸಾರೊ, ಅಕಬ್ ಡಿಜಿಬ್, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಳೆಯ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ್ನುನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ.ಚಿಚೆನ್ ವೆಜೊ ಇಂದು (ಹಳೆಯ ಚಿಚೆನ್)ಎನಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 2009,ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ಬಗ್ಗೆ ಮರು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿ,ಅದರ ಆಸು-ಪಾಸಿನ ಸ್ಥಳಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡರು. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[ಚಿತ್ರ:ChichenItzaWS.ogg|ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ ಪ್ರವಾಸದ ಸಣ್ಣ ವಿವರ ಕಥನದ ಥಂಬ್ /ವಿಡಿಯೊ ಟೂರ್,ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಭೇಟಿ.]] ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಾನ್ ಲೈಯ್ಡ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್,ಮಾಯಾ ಕಾಲದ ಯುಕಾಟಾನ್ ನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ,ತನ್ನ ಕೃತಿ ''ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವಲ್ ಇನ್ ಯುಕಾಟಾನ್'', ಹಲವಾರು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಚಿಚೆನ್ ಇಟ್ಜಾಗೆ ಬರುವಂತೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ, ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ನಾರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ ಅಂಡ್ ಬಾರೊನ್ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವಲ್ ವೊನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಚ್ಸ್ತಾಲ್ ಇವರುಗಳೆಲ್ಲಾ ಚಿಚೆನ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ,ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ನ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಭೇಟಿಯ, ಹುಡುಕಾಟದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಡ್ರಿಚಿಸ್ತಾಲ್ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಮೊದಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಡ್ಯಾಗೊರೊಟೈಪ್ವಿಧಾನ ಬಳಸಿ ಫೊಟೊ ಕ್ಲಿಕ್ಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಪ್ರವೇಶ ವನ್ನು ನೋಡಿ,"ಫೆಡ್ರಿಸಿಚ್ತಾಲ್ ಬಾರೊನ್ ಇಮ್ಯಾನ್ಯುವಲ್ ಒನ್", ಪಾಮ್ಕ್ವಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕೈಲ್ ಬೌರ್ನ್ (2000,ಪಿ.252.</ref> ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ನಂತರ 1894 ರಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನ್ ನ ಮಾಹಿತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.ಇದು ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಣಜವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ 1910 ರಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿ ಇರುವ ಜಾಗೆಫ್ಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲ್ ವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಚಿಸಿದ ಆದರೆ ಬಹುಶಃ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಲೋಚನೆ ಕೈ ಬಿಟ್ಟ. ಅದೇ 1920 ರ ಆರಂಭಿಕ ವರಷದಲ್ಲಿ ಯುಕಾಟೆಕಾನ್ಸ್ ನ್ ಗುಂಪೊಂದು ಬರಹಗಾರ/ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಗೊಮೆಜ್ ರುಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಯುಕಾಟಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಶ್ರಮಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಗವರ್ನರ್ (ರಾಜ್ಯಪಾಲ) ಫೆಲಿಪೆ ಕಾರಿಲ್ಲೊ ಪುರೆಟೊ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಲ್ಲದೇ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಕ್ಕೂ ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಮನಗಾಣಿಸಿದರು. ನಂತರ 1923, ರಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಕಾರಿಲ್ಲೊ ಪುರೆಟೊ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಗೆ ರಹದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಗೊಮೆಜ್ ರುಲ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ,ಯುಕಾಟಾನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾಳು ಅವಶೇಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಗೊಮೆಜ್ ರುಲ್ ಅವರ ಅಳಿಯ, ಫೆರ್ನಾಂಡೊ ಬಾರ್ಬಚಾನೊ ಪಿಯೂನ್ (ಯುಕಾಟಾನ್ ನ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಮಿಗುಯೆಲ್ ಬಾರ್ಬಚಾನೊ), ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಯುಕಾಟಾನ್’ ನ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಕ 1920 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆತ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಅವರ ಅಗತ್ಯಗಳ ಆಲಿಸಿದ.ಪ್ರೊಗ್ರೆಸೊ ಉತ್ತರ ಬಂದರು ಮೆರಿಡಿಯಾದಿಂದ ಬಂದವರಿಗೆ ಅವರು ಯುಕಾಟಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿದ.ಅವರ ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆತ ಗಮನ ಹರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪುಸಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಚಾನೊ ಪಿಯುನ್ ಸುಮಾರು ಕೇವಲ ಏಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಹಡಗು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ಜೊತೆಯಾಗುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಅದೇ ನಂತರ-1920 ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಚಾನೊ ಪಿಯೂನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ {{convert|5|acre|m2}}ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತೆ ಪುಸಲಾಯಿಸಿದ.ಇದು ಚಿಚೆನ್ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ ಜಾಗವಾಗಿದೆ ಹೀಗೆ 1930,ರಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಟೆಲ್ ಎಂಬುದು ಹಕೆಂಡಾ ಚಿಚೆನ್ ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕಾರ್ನೆಗೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್.<ref>)ಮಡೈರಾ (1931, pp. 108-9)</ref> ತಮ್ಮ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಪಡೆದರು. ನಂತರ 1944,ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಾಚಾನೊ ಪಿಯೂನ್ ಎಲ್ಲಾ ಹಕೆಂಡಾ ಚಿಚೆನ್ ನನ್ನ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ.<ref name="Usborne 2007" /> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಗೊ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ತನ್ನ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡಿತು,ನಂತರ ಹಕೆಂಡಾ ಚಿಚೆನ್ ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು.ಇದನ್ನು ಬರ್ಬಾಚಾನೊ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಟೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ. ಆಗ 1972,ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಲೆಯ್ ಫೆಡೆರೆಅಲ್ ಸೊಬೆರೆ ಮೊನೊಮೆಂಟೊಸ್ ವೈ ಝೋನ್ಸ್ ಅರ್ಕೊಲೊಜಿಕಾಸ್,ಆರ್ಟ್ಸ್ಟಿಕಾಸ್ ಇ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಾಸ್(ಫೆಡ್ರಲ್ ಲಾ ಒವರ್ ಮೊನೊಮೆಂಟ್ಸ್ವ್ ಅಂಡ್ ಅರ್ಕಲಾಜಿಕಲ್,ಆರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್ಸ್ ) ಎಂಬ ಕಾನೂನನ್ನ ರಚಿಸಿತು.ಇದರ ಮೂಲಕ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂರ್ವ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಫೆಡ್ರಲ್ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>ಬ್ರೇಗ್ಲೇಯ(2006, pp.45–46).</ref> ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ ದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ವಿಹಾರ ಧಾಮಗಳಿಗೆ (ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ) ಸಾವಿರಾರು ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನೂರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಕುನ್ ಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.[[ಚಿತ್ರ:Chichen Itza Temple of Kukulcan Serpent.JPG|thumb|right|ಸರ್ಪವು ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.]] ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಪ್ರದೇಶವು 1980ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಸಂತ ಶರತ್ಕಾಲದ ಋತು ವಿನಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಿಜಿ ಗುಡುವ ತಾಣವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸತು.. ಇಂದು ಕುಕುಲನ್ ದೇವಾಲಯದ ಗರಿಗಳ್ಳುಳ್ಳ ಸರ್ಪದೇವತೆ ಆಕಾರದ ರೂಪವು ಪಿರಮಿಡ್ ನಿಂದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತೆವಳಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾವಿರಾರು ನೆಳಲು ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>ನೋಡಿ ಕ್ವೆಟ್ಜಿಲ್ ಕಾಸ್ಟನೆಡ (1996)ಇನ್ ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಮಾಯಾ ಕಲ್ಚರ್ (ಯುನಿವರ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿನ್ನೆಸೊಟ ಪ್ರೆಸ್)(1977) ಚಿಚನ್ ಪ್ರವಾಸದ ಅದ್ಯಯನದ ವಿವರಗಳ ಪುಸ್ತಕ ಇದರಲ್ಲಿ ವಸಂತಕಾಲದ ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಪದ್ದತಿ. ಸುಮಾರು 90 ನಿಮಿಷದ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವರ ನೀಡುವ ಸಾಕ್ಷ ಚಿತ್ರ. ಹೊಸ ಕಾಲದ ಆದ್ಯಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದದ್ದು ನೋಡಿ ಜೆಫ್ಫ್ ಹಿಮ್ಪೆಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಟನೆಡ (1997)[ಚಿಚೆ ಇಟ್ಜ್ ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸದ ಘಟನೆಗಳು ] (ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಎಜುಕೇಷನ್ ರಿಸೊರ್ರ್ಸ್</ref> ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|UNESCO]] ದ ಒಂದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದಲ್ಲಿರುವಪುರಾತತ್ವಇಲಾಖೆಯ ಪರಿವಿಕ್ಷಣೆಗೆ ಎರಡನೇಯ ವಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>" ಕಾಂಪೆಂಡಿಯೊ ಎಸ್ಟಡಿಸ್ಟಿಕೊ ಡೆಲ್ ಟುರೀಸಮ್ ಎನ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ 2006",ಸೆಕ್ರೇಟರಿಯ ಡೆ ಟುರಿಸಮ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸಿಟಿ.</ref> ಪುರಾತತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮ ಕಾಂಕುನ್ ನಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಪ್ರವಾಸೀ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 2007, ರಲ್ಲಿ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನ El ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊ ವನ್ನು[[ಜಗತ್ತಿನ ಹೊಸ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳು|ನಿವ್ ಸೆವೆನ್ ವಂಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]] ಎಂದು ವಿಶ್ವಾದದ್ಯಂತದ ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅದ್ಭುತವೆನ್ನಲಾಯಿತು. ಈ ಅಂಶವು ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವು ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ಅದರ ಪದ್ದತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತಾದರೂ ಹಲವೆಡೆ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ 2012 ರ ಹೊತ್ತ್ತಿಗೆ ಚಿಚೆನ್ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಧಿಕಗೊಳ್ಲಲಿದೆ.<ref>ಚಿಚೆಯಿಟ್ಜ್ ಪೊದ್ರೀಯ ಡುಪ್ಲಿಕಾರ್ ವಿಸಿತಟನ್ಟ್ ಎನ್ 5 ಡೆಕ್ಲೆರಡ ಮರವಿಲ್ಲ ಇ ಫ್ಇ ನಿವ್ಸ ಸರ್ವಿಸ್ ಜೂನ 2007.”ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ (CPTM).ಈ ಚಿತ್ರವು ಫ್ರಾಸಿಸ್ಕೊ ಲೊಪೆಜ್ ಮೆನಾ, ಇದರ ನಿರ್ದೆಶಕ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಜೊ ಡೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ (ಸಿ ಪಿ ಟಿ ಎಮ್ )</ref> ಇದರ ಪ್ರಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ವಿವಾದ ಮರು ಭುಗಿಲ್ಲೆದ್ದಿತಲ್ಲದೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಡೆತನದ ಬಗ್ಗೆ ಯುಕಾಟಾನಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 29 ರ ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಖರೀದಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಇದರ ಒಡೆಯ ಹಾನ್ಸ್ ಜುರೆಗೆನ್ ಠೈಸ್ ಬಾರ್ಬಾಚಾನೊ ಅವರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಯತ್ನವೂ ನಡೆಯಿತು.<ref>ಯುಎಸ್ ಬೊರ್ನ್(2007); "ಯುಕಾಟಾನ್ ಕೊಂಪ್ರಾ 80 ಹ್ಯಾಸ್ ಎನ್ ಲಾ ಝುನ್ ಡೆ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್," ಲಾ ಜೊರ್ನಾಡಾ, 30 ಮಾರ್ಚ್ 2010, ಪಡೆದದ್ದು 30 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ಇಲ್ಲಿಂದ http://www.jornada.unam.mx/2010/03/30/index.php?section=cultura&amp;article=</ref> ಆದರೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ INAH, ದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಿ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಂದರ್ಶಕರು ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ತಿರುಗಾಡಬಹುದು.ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹತ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತ್ತಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನದೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲೊ ಇದು ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಗೊ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಮರಣಾನಂತರದ ಚಿತ್ರಣ2006,.<ref>ಡಿಯರೀಯೊ ಡೆ ಯುಕಾಟಾನ್ ಫಿನ್ ಎ ಎಕ್ಸಟೇಕ್ಷನ್ ಪಾರ ಲೊಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪಾಗರನ್ ಇ ಐ ಡೈ ಡೆಲ್ ಇಕ್ವಿನೊಸಿಯ ಎನ್ ಲಾ ಜೊನ 2006,ಯುಕಾಟಾನ್</ref> == ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ == <gallery class="center"> File:Caracol_cyark.jpg|ಚಿಚನಿಟ್ಜ್ ದ ಐ ಕ್ಯಾಂಕೋಲಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ತೋರಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ನೋಟದ ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಚಿತ್ರಣ. File:Chichén_Itzá_Mayan_observatory.jpg|ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಇಲ್ ಕ್ಯಾರಾಕೊಲ್ ಭಾವ ಚಿತ್ರ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ವೀಕ್ಷಣೆ File:Temple_of_the_Warriors,_Chichen_Itza1986.jpg|1986 ರ ಯೋಧರ ದೇವಾಲಯ.ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ಇವು ಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. File:Chichén_Itzá_Goal.jpg|ಸ್ಟೋನ್ ರಿಂಗ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ [79]ಅಂಗಳದ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. File:Alfred_Percival_Maudslay_(Chichen_Itza,_1889).jpg|ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮೌಂಡ್ಸ್ ಲೆಯ್ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ 1889. File:Platform_of_Venus_Chichen_Itza_02.JPG|ವಿನಸ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಇನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲಾಜಾ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ File:Chichén Itzá pyramid.jpg| ಕುಕುಲ್ ಕ್ಯಾನ್ ಪಿರಾಮಿಡ್ </gallery> == ಇದನ್ನು ನೋಡಿ == *ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮೆಸೊಅಮೇರಿಕನ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{refbegin|indent=yes}} : {{cite journal |author={{aut|Andrews, Anthony P.}} |coauthors={{aut|E. Wyllys Andrews V}}, and {{aut|Fernando Robles Castellanos}} |year=2003 |month=January |title=The Northern Maya Collapse and its Aftermath |journal=Ancient Mesoamerica |volume=14 |issue=1|pages=151–156 |location=New York |publisher=[[Cambridge University Press]] |doi=10.1017/S095653610314103X |issn=0956-5361 |oclc=88518111 }} :: {{cite book |author={{aut|Andrews, E. Wyllys, IV}} |year=1961 |chapter=Excavations at the Gruta De Balankanche, 1959 (Appendix) |title=Preliminary Report on the 1959-60 Field Season National Geographic Society &mdash; Tulane University Dzibilchaltun Program: with grants in aid from National Science Foundation and American Philosophical Society |series=Middle American Research Institute Miscellaneous Series No 11 |location=New Orleans |publisher=[[Middle American Research Institute]], [[Tulane University]] |pages=28–31|isbn=0-939238-66-7 |oclc=5628735}} ::: {{cite book |author={{aut|Andrews, E. Wyllys, IV}} |year=1970 |title=Balancanche: Throne of the Tiger Priest |series=Middle American Research Institute Publication No 32 |location=New Orleans |publisher=[[Middle American Research Institute]], [[Tulane University]] |isbn=0-939238-36-5 |oclc=639140}} :::: {{cite book |author={{aut|Anda Alanís, Guillermo de}} |year=2007 |chapter=Sacrifice and Ritual Body Mutilation in Postclassical Maya Society: Taphonomy of the Human Remains from Chichén Itzá's Cenote Sagrado |editor=Vera Tiesler and Andrea Cucina (eds.)|title=New Perspectives on Human Sacrifice and Ritual Body Treatments in Ancient Maya Society |series=Interdisciplinary Contributions to Archaeology |others=Michael Jochim (series ed.)|location=New York |publisher=[[Springer Verlag]] |pages=190&ndash;208 |isbn=978-0-387-48871-4 |id={{ISSN|1568-2722}}|oclc=81452956}} ::::: {{cite book |author={{aut|Aveni, Anthony F.}} |authorlink=Anthony Aveni |year=1997 |title=Stairways to the Stars: Skywatching in Three Great Ancient Cultures |location=New York |publisher=[[John Wiley & Sons]] |isbn=0-471-15942-5 |oclc=35559005}} ::::::{{cite book |author={{aut|Barrera Vásquez, Alfredo}} |authorlink=Alfredo Barrera Vásquez |coauthors={{aut|Juan Ramón Bastarrachea Manzano}} and {{aut|William Brito Sansores}} (eds.)|year=1980 |title= Diccionario maya Cordemex: maya-español, español-maya |others=with collaborations by Refugio Vermont Salas, David Dzul Góngora, and Domingo Dzul Poot|publisher=Ediciones Cordemex|location=Mérida, Mexico |isbn= |oclc=7550928}} {{es icon}} {{yua icon}} ::::::: {{cite book |author={{aut|Beyer, Hermann}} |authorlink=Hermann Beyer |year=1937 |title=Studies on the Inscriptions of Chichen Itza |series=Contributions to American Archaeology, No.21 |location=Washington D.C. |publisher=[[Carnegie Institution of Washington]] |url=http://www.elasticcreative.com/stream/meso/CAA21/chapter1.pdf |format=[[PDF]] Reprint |oclc=3143732 |accessdate=2007-11-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030311155114/http://www.elasticcreative.com/stream/meso/CAA21/chapter1.pdf |archivedate=2003-03-11 }} :::::::: {{cite book |author={{aut|Breglia, Lisa}} |year=2006 |title=Monumental Ambivalence: The Politics of Heritage |location=Austin |publisher=[[University of Texas Press]] |isbn=978-0-292-71427-4 |oclc=68416845}} ::::::::: {{cite book|author={{aut|Castañeda, Quetzil E.}} |year=1996 |title=In the Museum of Maya Culture: Touring Chichén Itzá |location=Minneapolis |publisher=[[University of Minnesota Press]] |isbn=0-816-62672-3 |oclc=34191010}} :::::::::: {{cite journal |author={{aut|Castañeda, Quetzil E.}} |year=2005 |month=May |title=On the Tourism Wars of Yucatán: Tíich’, the Maya Presentation of Heritage |url=http://www.aaanet.org/press/an/infocus/Heritage_In_Focus/Castaneda.htm |format=Reprinted online as "Tourism “Wars” in the Yucatán", ''AN'' Commentaries |journal=Anthropology News |volume=46 |issue=5 |pages=pp.8&ndash;9 |location=Arlington, VA |publisher=[[American Anthropological Association]] |issn=1541-6151 |oclc=42453678 |accessdate=2007-11-22 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011181420/http://aaanet.org/press/an/infocus/Heritage_In_Focus/Castaneda.htm |url-status=dead }} ::::::::::: {{cite book |author={{aut|Charnay, Désiré}} |authorlink=Désiré Charnay |year=1886 |chapter=Reis naar Yucatán |chapterurl=http://www.gutenberg.org/etext/13346 |title=De Aarde en haar Volken, 1886 |format=[[Project Gutenberg]] etext reproduction [#13346] |location=Haarlem, Netherlands |publisher=Kruseman & Tjeenk Willink |oclc=12339106 |accessdate=2007-11-23 }} {{nl icon}} :::::::::::: {{cite book |author={{aut|Charnay, Désiré}} |authorlink=Désiré Charnay |year=1887 |title=Ancient Cities of the New World: Being Voyages and Explorations in Mexico and Central America from 1857-1882 |location=New York |publisher=[[Harper & Brothers]] |others=J. Gonino and Helen S. Conant (trans.) |oclc=2364125}} ::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Cirerol Sansores, Manuel}} |year=1948 |title="Chi Cheen Itsa": Archaeological Paradise of America |location=Mérida, Mexico |publisher=Talleres Graficos del Sudeste |oclc=18029834}} :::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Coe, Michael D.}} |authorlink=Michael D. Coe |year=1987 |title=The Maya |publisher=[[Thames & Hudson]] |location=London; New York |edition=4th edition (revised) |isbn=0-500-27455-X |oclc=15895415}} ::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Coggins, Clemency Chase}} |year=1992 |title=Artifacts from the Cenote of Sacrifice, Chichén Itzá, Yucatán: Textiles, Basketry, Stone, Bone, Shell, Ceramics, Wood, Copal, Rubber, Other Organic Materials, and Mammalian Remains |location=Cambridge, MA |publisher=[[Peabody Museum of Archaeology and Ethnology]], Harvard University; distributed by [[Harvard University Press]] |isbn=0873656946 |oclc=26913402}} :::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Colas, Pierre R.}} |authorlink=Pierre Colas|coauthors=and {{aut|Alexander Voss}} |year=2006 |chapter=A Game of Life and Death &mdash; The Maya Ball Game |pages=186–191 |editor= [[Nikolai Grube]] (ed.) |others=Eva Eggebrecht and Matthias Seidel (assistant eds.) |title=Maya: Divine Kings of the Rain Forest |location=Cologne, Germany |publisher=[[Könemann]] |isbn=978-3-8331-1957-6 |oclc=71165439}} ::::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Cucina, Andrea}} |coauthors=and {{aut|Vera Tiesler}} |year=2007 |chapter=New perspectives on human sacrifice and postsacrifical body treatments in ancient Maya society: Introduction |editor=Vera Tiesler and Andrea Cucina (eds.)|title=New Perspectives on Human Sacrifice and Ritual Body Treatments in Ancient Maya Society |series=Interdisciplinary Contributions to Archaeology |others=Michael Jochim (series ed.)|location=New York |publisher=Springer |pages=1&ndash;13 |isbn=978-0-387-48871-4 |id={{ISSN|1568-2722}}|oclc=81452956}} :::::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Demarest, Arthur}} |authorlink=Arthur Demarest |year=2004 |title=Ancient Maya: The Rise and Fall of a Rainforest Civilization |series=Case Studies in Early Societies, No. 3 |location=Cambridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=0-521-59224-0 |oclc=51438896}} ::::::::::::::::::: {{cite video |people={{aut|Himpele, Jeffrey D.}} and {{aut|Quetzil E. Castañeda}} (Filmmakers and Producers) |date=1997 |title=Incidents of Travel in Chichén Itzá: A Visual Ethnography |url=http://www2.hawaii.edu/~quetzil/uhm2001/Incidents_Equinox.html |medium=Documentary (VHS and DVD) |location=Watertown, MA |publisher=Documentary Educational Resources |oclc=38165182 |access-date=2010-09-28 |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129225910/http://www2.hawaii.edu/~quetzil/uhm2001/Incidents_Equinox.html |url-status=dead }} :::::::::::::::::::: {{cite web |author={{aut|Jacobs, James Q.}} |year=1999 |title=Mesoamerican Archaeoastronomy: A Review of Contemporary Understandings of Prehispanic Astronomic Knowledge |url=http://www.jqjacobs.net/mesoamerica/meso_astro.html |work=Mesoamerican Web Ring |publisher=jqjacobs.net |accessdate=2007-11-23 }} ::::::::::::::::::::: {{cite web |author={{aut|Madeira, Percy}} |year=1931 |title=An Aerial Expedition to Central America |edition=Reprint|publisher=[[University of Pennsylvania]] |location=Philadelphia |isbn=0000000000 |oclc=000000000}} :::::::::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Masson, Marilyn}} |year=2006 |chapter=The Dynamics of Maturing Statehood in Postclassic Maya Civilization |pages=340–353 |editor= [[Nikolai Grube]] (ed.) |others=Eva Eggebrecht and Matthias Seidel (assistant eds.) |title=Maya: Divine Kings of the Rain Forest |location=Cologne, Germany |publisher=[[Könemann]] |isbn=978-3-8331-1957-6 |oclc=71165439}} ::::::::::::::::::::::: {{cite book| author={{aut|Palmquist, Peter E.}} |coauthors=and {{aut|Thomas R. Kailbourn}} |year=2000 |title=Pioneer Photographers of the Far West: A Biographical Dictionary, 1840-1865 |location=Stanford, CA |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=0-8047-3883-1 |oclc=44089346}} :::::::::::::::::::::::: {{cite web |author={{aut|Pérez de Lara, Jorge}} |year=n.d. |title=A Tour of Chichen Itza with a Brief History of the Site and its Archaeology |publisher=Mesoweb |url=http://www.mesoweb.com/chichen/features/tour/index.html |accessdate=2007-11-23 }} ::::::::::::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Perry, Richard D.}} (ed.) |year=2001 |title=Exploring Yucatan: A Traveler's Anthology |location=Santa Barbara, CA |publisher=Espadaña Press |isbn=0-9620811-4-0 |oclc=48261466}} :::::::::::::::::::::::::: {{cite book |author={{aut|Schele, Linda}} |authorlink=Linda Schele |coauthors=and {{aut|David Freidel}} |year=1990 |title=A Forest of Kings: The Untold Story of the Ancient Maya |edition=Reprint|publisher=[[Harper Perennial]] |location=New York |isbn=0-688-11204-8 |oclc=145324300}} ::::::::::::::::::::::::::: {{Cite news |author={{aut|Usborne, David}} |date=2007-11-07 |title=Mexican standoff: the battle of Chichen Itza |url=http://news.independent.co.uk/world/americas/article3135400.ece |newspaper=[[The Independent]] |publisher=[[Independent News & Media]] |accessdate=2007-11-09 |archive-date=2008-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109195945/http://news.independent.co.uk/world/americas/article3135400.ece |url-status=dead }} :::::::::::::::::::::::::::: {{cite conference |author={{aut|Voss, Alexander W.}} |coauthors=and {{aut|H. Juergen Kremer}} |year=2000 |title=K'ak'-u-pakal, Hun-pik-tok' and the Kokom: The Political Organization of Chichén Itzá |conference=3rd European Maya Conference, University of Hamburg, November 1998 |booktitle=The Sacred and the Profane: Architecture and Identity in the Maya Lowlands (proceedings of the 3rd European Maya Conference) |editor=[[Pierre Robert Colas]] (ed.) |url=http://ecoyuc.com.mx/articles.php?task=detail&aid=1 |format=[[PDF]] |location=Markt Schwaben, Germany |publisher=[[Verlag Anton Saurwein]] |id=ISBN 3-931419-04-5 {{OCLC|47871840}} |accessdate= }} {{refend}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವರು: ಅಮೆರಿಕನ್ಜೊನ್ ಲೈಯ್ಡ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ''ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವಲ್ ಇನ್ ಯುಕಾಟಾನ್ '', (ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು, 1843) * ಹೊಲ್ಮ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದ ಪುರಾತತ್ವದ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದಲ್ಲಿರುವ ಏಷ್ಯದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ.(ಸಿಕಾಗೊ 1895)ಹೊಲ್ಮ್ಸ್, ''ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಮೇಕ್ಸಿಕೊ '', (ಶಿಕ್ಯಾಗೊ, 1895) * ''ಮಾಯಾ ಕಲೆ '', (ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್, 1912) * ಕಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶೇನ್ ಅವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ತ್ಯಾಗದ ಟಿಪ್ಪಣಿ.&amp;, "ಸಿನೊಟ್ ಆಫ್ ಸಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ", (U. ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್, 1984) ಅಪರೂಪದ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Chichén Itzá}} * [http://www.mesoweb.com/chichen/ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ on Mesoweb.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119055614/http://www.mesoweb.com/chichen/ |date=2010-11-19 }} * ಚಿಚೆಯಿಸ್ಜ್ [http://archive.cyark.org/chichen-itza-info ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಿಡಿಯಾ ಆರ್ಚಿವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510230017/http://archive.cyark.org/chichen-itza-info |date=2015-05-10 }} (ಕ್ರಿಯೇಟಿವ ಕಾಮನ್ಸ್-ಲೈಸನ್ಸ್ಡ್ ಫೊಟೊಸ್, ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ಸ್, ಪನೊರಮಾಸ್), El ಕಾರ್ಕೊಲ್ ಮತ್ತು el ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಲ್ಲೊದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ /ಸೈಆರ್ಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪಾರ್ಟನರ್ಶಿಪ್ ನಿಂದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಬಳಕೆ * [http://www.haciendachichen.com/archaeologists.htm ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು .] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204020850/http://www.haciendachichen.com/archaeologists.htm |date=2011-02-04 }} * [http://whc.unesco.org/en/list/483 UNESCO] ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸ್ಸೈಟ್ ಪುಟದಲ್ಲಿನ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ದ ವಿಶ್ವ ಪಂರಪರೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. * [http://www.americanegypt.com/index.htm ಅಮೆರಿಕನ್ ಈಜಿಪ್ತ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513205720/http://www.americanegypt.com/index.htm |date=2011-05-13 }}, ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಲೇಖನಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. * [http://www.exploratorium.edu/ancientobs/chichen/index.html ಪ್ರಾಚೀನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾಗಾರರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101004083753/http://www.exploratorium.edu/ancientobs/chichen/index.html |date=2010-10-04 }} page on ಚಿಚೆನಿಟ್ಜ ಗೆ ರಷ್ಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರ ಆಗಮನ. {{World Heritage Sites in Mexico}} {{coord|20|40|58.44|N|88|34|7.14|W|type:landmark|display=title}} {{New Seven Wonders of the World}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ.]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು]] 9wwvksevv61ri85210gthakdm7h2jc2 0 25418 1377960 1374021 2026-08-01T08:56:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377960 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{Infobox person |name=ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ |image=Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg |nationality= ಅಮೇರಿಕನ್ |birth_name=ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ | birth_date = ೦೮-೦೬-೧೮೬೭ |birth_place= ರಿಚ್ಲೇಂಡ್ ಸೆಂಟರ್, ವಿನ್‍ಕನ್ಸಿನ್ | death_date = ೦೭೦೧೦-೧೯೫೯ |death_place= ಫೀನಿಕ್ಸ್, ಅರಿಜೋನಾ |significant_buildings=ಫಾಲಿಂಗ್ ವಾಟರ್<br />ಸೋಲೊಮನ್ ಆರ್ ಗುಗನ್‍ಹೈಮ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ<br />ಜೋನ್ಸನ್ ವಾಕ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ <br />ತಲೀಸಿನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ<br />ತಲೀಸಿನ್ ವೆಸ್ಟ್<br />ರೋಬಿ ಕಟ್ಟಡ<br /> ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಹೋಟೆಲ್, ಟೋಕ್ಯೋ<br/>ಡಾರ್ವಿನ್ ಡಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಭವನ<br/>ಯೂನಿಟಿ ದೇವಾಲಯ<br />ಎನ್ನಿಸ್ ಭವನ<br />ಲಾರ್ಕಿನ್ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿ <br />ಡನಾ ಥೋಮಸ್ ಭವನ |significant_projects=ಯೂಸೋನಿಯನ್ ಮನೆಗಳು<br />ಬ್ರೋಡೇಕರ್ ಸಿಟಿ |alma_mater= ವಿನ್‍ಕನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ |awards= |signature= }} '''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್''' (ಜನ್ಮನಾಮ: '''ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ ಲಿಂಕನ್‌‌‌ ರೈಟ್‌''', ಜೂನ್‌‌ 8, 1867 – ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 9, 1959) [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದ. 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇವನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.<ref name="autogenerated1">{{cite news |first=Mike |last=Brewster |title=Frank Lloyd Wright: America's Architect |url=http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/jul2004/nf20040728_3153_db078.htm |work=Business Week |publisher=The McGraw-Hill Companies |date=2004-07-28 |accessdate=2008-01-22 }}</ref> ರೈಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಸಂಘಟಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು (ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌‌‌‌ನ ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಇದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ), ಪ್ರೈರೀ ಪಂಥದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಆಂದೋಲನದ (ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌‌, ವೆಸ್ಕಾಟ್‌ ಹೌಸ್‌, ಮತ್ತು ಡಾರ್ವಿನ್‌ D. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಹೌಸ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ನಿದರ್ಶನಗಳ ಇದು ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಒಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು (ರೋಸೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಹೌಸ್‌‌‌‌ ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಇದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಅವನ ಕೆಲಸವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕಚೇರಿಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು, ಹೊಟೇಲುಗಳು, ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗುಹಾಕಿದ ಗಾಜಿನಂಥ, ತನ್ನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅನೇಕ ಒಳಾಂಗಣ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಸಹ ರೈಟ್‌ ಅನೇಕಬಾರಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. 20 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಬರೆದಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಅವನೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸುದ್ಧಿಗೆ ಗ್ರಾಸವನ್ನೊದಗಿಸಿತು; ಅದರಲ್ಲೂ, ಅವನ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ 1914ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಬೆಂಕಿ ದುರಂತ ಹಾಗೂ ಕೊಲೆಗಳು ಈ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದವು. ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಾಗಲೇ ಸುಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದ ರೈಟ್‌, 1991ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ "ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹೋನ್ನತ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ.<ref name="autogenerated1"/> == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು{{anchor | Biography}} == ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ರಿಚ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಎಂಬ ಕೃಷಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 1867ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಹುಟ್ಟಿದ. ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ ಲಿಂಕನ್‌‌‌ ರೈಟ್ ಎಂಬುದು ಅವನ ಮೂಲ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡ; ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ವೆಲ್ಷ್‌‌ ಕುಟುಂಬವಾದ 'ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಜೋನೆಸೆಸ್‌'ಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸುವ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ತಂದೆಯಾದ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರೆ ರೈಟ್‌ (1825–1904), ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದ ಓರ್ವ ಭಾಷಣಕಾರ, ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕ, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರೀ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಯ ಓರ್ವ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಆನ್ನಾ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಜೋನ್ಸ್‌ಳನ್ನು (1838/39 – 1923) ವಿಲಿಯಂ ರೈಟ್‌ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ; ರಿಚ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಲೆಗಳ ಅಧೀಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಅವನು ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಇದು ನಡೆದಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌‌ಗೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ರೈಟ್‌ ಓರ್ವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದದ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಆನ್ನಾಳು, ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಿಗಳ ಕುಟುಂಬವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಸುಪರಿಚಿತ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಕುಟುಂಬದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯಳಾಗಿದ್ದಳು; ಈ ಕುಟುಂಬವು ವೇಲ್ಸ್‌‌‌‌‌ನಿಂದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿತ್ತು. ರೈಟ್‌ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಸಹ ಪ್ರಬಲವಾದ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಿಲಕ್ಷಣ ರೀತಿಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಈ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೇ ರೈಟ್‌ಗೂ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದವು. ಅವನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮಗುವು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಶಿಶುವಿನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಿಯತಕಾಲಿಕವೊಂದರಿಂದ ಹರಿದು ತಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚುಗಳ ನಕಾಸೆ-ಚಿತ್ರಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಕೂಸುಕೋಣೆಯನ್ನು ಅವಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದಳು. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ವಿಲಿಯಂ ನೆರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುವಾಗುವಂತೆ, ಈ ಕುಟುಂಬವು 1870ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ವೇಮೌತ್ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿತು. 1876ರಲ್ಲಿ, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆನ್ನಾ ಭೇಟಿನೀಡಿದಳು; ಅಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌‌ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್‌‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ಫ್ರೋಬೆಲ್‌‌‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಟಿಕೆಯ ಅಚ್ಚುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನು ಅವಳು ಕಂಡಳು. ಫ್ರೋಬೆಲ್‌‌ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಆಟಿಕೆಯ ಅಚ್ಚುಗಳು, ಅವನ ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಶಿಶುವಿಹಾರದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಓರ್ವ ತರಬೇತು ಪಡೆದ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಆನ್ನಾ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ ಆಟಿಕೆಯ ಅಚ್ಚುಗಳ ಒಂದು ಸಂಚಯವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಳು. ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಾದ ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಸದರಿ ಆಟಿಕೆಯ ಅಚ್ಚುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಅಚ್ಚುಗಳು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯವಾದ-ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ, ಮೂರು-ಆಯಾಮದ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ವಿನ್ಯಾಸದೆಡೆಗಿನ ತನ್ನ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಈ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಾವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ವೇಮೌತ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೆಣಗಾಡಿದ ರೈಟ್‌ ಕುಟುಂಬವು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌‌‌‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಕುಟುಂಬವು ಉದ್ಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಅವರು ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಿಲಿಯಂ ಸಂಗೀತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಿಗಳ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಓರ್ವ ಅಪ್ಪನಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಸಂಗೀತದೆಡೆಗೆ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೊಹಾನ್‌‌ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌‌ ಬ್ಯಾಕ್‌‌‌ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ. ರೈಟ್‌ಗೆ 14 ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವನ ಹೆತ್ತವರು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂನಿಂದಾಗಿ ಆನ್ನಾ ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಅಸಂತುಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ದೂರವಾಗುವುದರ ಕುರಿತು ಅವನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಶಾರೀರಿಕ ಮಮಕಾರದ ಕೊರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆನ್ನಾಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಲಿಯಂ ದಾವೆ ಹೂಡಿದ ನಂತರ, 1885ರಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಫೈಸಲಾತಿಯಾಯಿತು. ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ತೊರೆದ; ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ತಾನು ಮತ್ತೆಂದೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ರೈಟ್‌ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ.<ref>''ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ,'' - ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್, ಡ್ಯುಯೆಲ್‌‌, ಸ್ಲೋವನ್‌‌ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ಸ್‌‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ, 1943, ಪುಟ 51</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ರೈಟ್‌ನ ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರು ಲಿಂಕನ್‌‌‌ನಿಂದ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿತು. ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಏಕೈಕ ಪುರುಷ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ರೈಟ್‌ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ, ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸೋದರಿಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬಿದ್ದಿತು. === ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸ (1885-1888){{anchor | Education and first Chicago years}} === ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ರೈಟ್‌ ಸೇರಿಕೊಂಡನಾದರೂ, ಆತ ಅಧ್ಯಯನ ಮುಗಿಸಿದ್ದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಯಿಲ್ಲ.<ref>''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ,'' - ಮೆರೈಲ್‌‌ ಸೆಕ್ರೆಸ್ಟ್‌, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1992, ಪುಟ 72</ref> 1886ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಓರ್ವ ವಿಶೇಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಅವನು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿ ಫೈ ಡೆಲ್ಟಾ ಥೀಟಾ ಬಳಗವನ್ನು<ref>[http://www.phideltatheta.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=161 ಫಿ ಡೆಲ್ಟಾ ಥೀಟಾ ಆಫ್‌ ಫೇಮಸ್‌ ಫಿಸ್‌, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಆನ್‌ ಮೇ 26. ][http://www.phideltatheta.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=16&amp;Itemid=161 2008]</ref> ಸೇರಿಕೊಂಡ ಆತ, ಎರಡು ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ಅಲನ್‌‌ D. ಕೊನೊವರ್‌‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಸಿವಿಲ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ ವಿಷಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ.<ref>''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ,'' - ಮೆರೈಲ್‌‌ ಸೆಕ್ರೆಸ್ಟ್‌, ಪುಟ 82</ref> 1887ರಲ್ಲಿ, ಪದವಿಯೊಂದನ್ನು ಪಡೆಯದೆಯೇ ರೈಟ್‌ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ (ಆದರೂ ಸಹ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವತಿಯಿಂದ 1955ರಲ್ಲಿ, ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೊಂದು ಗೌರವಾರ್ಥ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು). 1887ರಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ರೈಟ್‌ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ. ಚಿಕಾಗೊದ 1871ರ ಮಹಾನ್‌ ಅಗ್ನಿದುರಂತದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಮತ್ತು ಈಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಉತ್ಕರ್ಷದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, ಮಲಿನವಾಗಿರುವ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು, ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುವ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ- ಇವು ಚಿಕಾಗೊದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನು ಮೊದಲು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಣಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕೆಲಸವೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ಅವನು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ನಂತರ, ಜೋಸೆಫ್‌‌ ಲೈಮನ್‌‌ ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಓರ್ವ ನಕಾಸೆಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ.<ref name="Wright"> {{Cite book |ref = harv |last = Wright |first = Frank Lloyd |title = Frank Lloyd Wright: An Autobiography |place = Petaluma, CA |publisher = Pomegranate Communications |year = 2005 |pages = 60–63 |isbn = 0764932438 }} </ref> ನಕಾಸೆಗಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಪಡೆದಿದ್ದ ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದ; ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ರೈಟ್‌ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 1886ರ ಯೂನಿಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌‌ ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ಸಹಯೋಗ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="FLWF"> {{Cite web | title = A brief Biography | work = Wright’s Life + Work | publisher = Frank Lloyd Wright Foundation | year = 2010 | url = http://www.franklloydwright.org/fllwf_web_091104/Biography.html | accessdate = 16 May 2010}} </ref> ಸದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಅವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ: ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಜೆಂಕಿನ್‌‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿನ ಆಲ್‌ ಸೌಲ್ಸ್‌‌ ಚರ್ಚು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಿಲ್‌ಸೈಡ್‌ ಹೋಮ್‌‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌ I ಇವೇ ಆ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="OGorman"> {{Cite book | last = O'Gorman | first = Thomas J. | title = Frank Lloyd Wright's Chicago | publisher = Thunder Bay Press | year = 2004 | location = San Diego | pages = 31–33 | isbn = 1-59223-127-6}} </ref> ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಗಾಗಿ 1887ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಇತರ ನಕಾಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಸೆಸಿಲ್‌ ಕಾರ್ವಿನ್‌‌, ಜಾರ್ಜ್‌ W. ಮಾಹೆರ್‌‌, ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್‌ G. ಎಲ್ಮ್‌ಸ್ಲೀ ಸೇರಿದ್ದರು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ರೈಟ್‌ ಕಾರ್ವಿನ್‌‌ನ ಗೆಳೆತನ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ತಾನೊಂದು ಕಾಯಂ ಮನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅವನೊಂದಿಗೇ ವಾಸಿಸಿದ್ದ. ಚಿಕಾಗೊದ ಮತ್ತೊಂದು ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲಸವೊಂದನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿಯೂ ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಗಾಗಿ ತಾನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ವಾರವೊಂದಕ್ಕೆ 8.00$ನಷ್ಟು) ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಈ ಯುವ ನಕಾಸೆಗಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬೀರ್ಸ್‌‌, ಕ್ಲೇ, ಹಾಗೂ ಡಟ್ಟಾನ್‌‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ತಾನಿನ್ನೂ ಸಿದ್ಧನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ರೈಟ್‌ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿತುಕೊಂಡ; ಹೀಗಾಗಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವನು ಜೋಸೆಫ್‌‌ ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ- ಈ ಬಾರಿ ಅವನ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 69.</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀ ಪಟ್ಟಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದನಾದರೂ, ಆ ಅವಧಿಯ ಇತರ "ಒರಟು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ" ಹೆಚ್ಚು "ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಸದೃಶ"ವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 66.</ref> ಇಷ್ಟಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಗತಿಶೀಲವಾಗಿರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ರೈಟ್‌ ಹಂಬಲಿಸಿದ. ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಯ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ, ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಡರ್‌‌ &amp; ಸಲಿವನ್‌‌ ಎಂಬ ಅಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಸಭಾಂಗಣ [ಕಟ್ಟಡ]ದ ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮಾಪ್ತಿಯ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬಲ್ಲ ಓರ್ವ ಸಮರ್ಥನಿಗಾಗಿ ಅರಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರೈಟ್‌ ಅರಿತುಕೊಂಡ."<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 83.</ref> ತಾನು ಲೂಯಿಸ್‌ ಸಲಿವನ್‌‌‌‌‌ನ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಓರ್ವ ಸಮರ್ಥ ಚಿತ್ತಪ್ರಭಾವ ನಿರೂಪಣಾವಾದಿ ಎಂಬುದನ್ನು ರೈಟ್‌ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಿರು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ನಂತರ, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅಧಿಕೃತ ಹೊಸಗಸುಬಿಯಾಗಿ (ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌‌) ಅವನು ನೇಮಕಗೊಂಡ.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 86.</ref> === ಆಲ್ಡರ್‌‌ &amp; ಸಲಿವನ್‌‌ (1888-1893){{anchor | Adler & Sullivan}} === ಸಲಿವನ್‌‌ನ ಇತರ ನಕಾಸೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ರೈಟ್‌ ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ತೀವ್ರವಾದ ವಾಗ್ವಾದಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಸಲಿವನ್‌‌ ತನ್ನ ನೌಕರರಿಗೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟಗಳು 89-94.</ref> ಈ ಘಟನೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, "ರೈಟ್‌ನನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡ ಸಲಿವನ್‌‌, ಅವನಿಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ." ತಾನು ತೋರಿಸುವ ಗೌರವದ ಒಂದು ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ, ರೈಟ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಲಿವನ್‌ ಕುರಿತಾಗಿ ''ಲೈಬರ್‌‌ ಮೀಸ್ಟರ್‌‌'' ([[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್‌]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಪ್ರೀತಿಯ ಯಜಮಾನ" ಎಂದು ಇದರರ್ಥ) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ.<ref name="Tafel"> {{Cite book |ref = harv |last = Tafel |first = Edgar |title = Years With Frank lloyd Wright: Apprentice to Genius |place = Mineola, N.Y. |publisher = Dover Publications |year = 1985 |page = 31 |isbn = 0-486-24801-1 }}</ref> ಪಾಲ್‌‌ ಮ್ಯುಯೆಲ್ಲರ್‌‌ ಎಂಬ ಕಚೇರಿ ಕರ್ಮಚಾರಿಯೊಂದಿಗೂ ಸಹ ರೈಟ್‌ ಒಂದು ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ. ನಂತರ 1903 ಮತ್ತು 1923ರ ನಡುವೆ, ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮ್ಯುಯೆಲ್ಲರ್‌ನನ್ನು ರೈಟ್‌ ತೊಡಗಿಸಿದ.<ref name="Saint">{{Cite journal | last = Saint | first = Andrew | title = Frank Lloyd Wright and Paul Mueller: the architect and his builder of choice | journal = Architectural Research Quarterly | volume = 7 | issue = 2 | pages = 157–167 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | date = May 2004 | url = http://www.bolender.com/Frank%20Lloyd%20Wright/Files/Frank%20Lloyd%20Wright%20and%20Paul%20Mueller%20June%202003.pdf | accessdate = 16 March 2010 | archive-date = 4 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304054252/http://www.bolender.com/Frank%20Lloyd%20Wright/Files/Frank%20Lloyd%20Wright%20and%20Paul%20Mueller%20June%202003.pdf | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Frank Lloyd Wright Home and Studio (west side zoom).JPG|thumb|ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ನ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೈಟ್‌ನ ಮನೆ]] ಅವನ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಲೀ "ಕಿಟ್ಟಿ" ಟೋಬಿನ್‌‌ (1871–1959) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1889ರ ಜೂನ್‌‌ 1ರಂದು ರೈಟ್‌ಗೆ ಮದುವೆಯಾಯಿತು. ಆಲ್‌ ಸೌಲ್ಸ್‌‌ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಮುಂಚೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ರೈಟ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಉದ್ಯೋಗದ ಕರಾರು-ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಯುವ ಜೋಡಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಭದ್ರತೆಗೆ ಸಲಿವನ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ. ರೈಟ್‌ ಮತ್ತೊಂದು ಮನವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ: "ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಸಲಿವನ್‌‌, ಐದು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಗೆ ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀನು ಬಯಸುವುದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನನಗೆ ನೀನು ಸಾಲನೀಡಲಾರೆಯಾ‌‌?"<ref name="Wright 2005, p. 97">ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 97.</ref> ಸಲಿವನ್‌‌ ನೀಡಿದ 5000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಸಾಲದೊಂದಿಗೆ, ಚಿಕಾಗೊದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನೊಂದನ್ನು ಮತ್ತು ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌‌‌ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿನ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಅವೆನ್ಯೂಸ್‌ನ್ನು ರೈಟ್‌ ಖರೀದಿಸಿದ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗಾತಿಕ್‌ ರಿವೈವಲ್‌‌ ಮನೆಯನ್ನು ಅವನ ತಾಯಿಗೆ ನೀಡಲಾದರೆ, ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಅಡಕನಾದ, ಗೋಪುರದಂಥ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು‌.<ref name="Weil"> {{Cite book | author = Frank Lloyd Wright Preservation Trust | editor = Zarine Weil | title = Building A Legacy: The Restoration of Frank Lloyd Wright’s Oak Park Home and Studio | publisher = Pomegranite | year = 2001 | location = San Francisco | page = 4 | isbn = 0-7649-1461-8}} </ref> ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಭಾಂಗಣ ಕಟ್ಟಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ, 17ನೇ ಮಹಡಿಯ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ 1890ರ ರೇಖಾಚಿತ್ರವೊಂದರ ಅನುಸಾರ, ಸಲಿವನ್‌ನ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಖಾಸಗಿ ಕಚೇರಿಯೊಂದನ್ನು ರೈಟ್‌ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ.<ref name="Saint"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ನಕಾಸೆಗಾರ ಜಾರ್ಜ್‌ ಎಲ್ಮ್‌ಸ್ಲೀ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಹಂಚಿಕೊಂಡ; ರೈಟ್‌ನ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ ಇವನನ್ನು ಸಲಿವನ್‌ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="Gebhard"> {{Cite book | last = Gebhard | first = David | coauthors = Patricia Gebhard | title = Purcell & Elmslie: Prairie Progressive Architects | publisher = Gibbs Smith | year = 2006 | location = Salt Lake City | page = 32 | isbn = 1-4236-0005-3 }}</ref> ಮುಖ್ಯ ನಕಾಸೆಗಾರನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರೈಟ್‌ ಏರಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಿವಾಸಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮವಾಗಿ, ಆಲ್ಡರ್‌‌ & ಸಲಿವನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮನೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಬಗೆಗೆ ಕೇಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದು ಈ ವಲಯಕ್ಕೂ ಕಾಲಿಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಕಚೇರಿ ಅವಧಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದಂತೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ಹೀಗಾಗಿ, ಅವನ ಮನೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯದ ಅಧಿಕಾವಧಿಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಮನೆ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯಗಳು ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಮನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ತನ್ನದಾಗಿತ್ತೆಂದು ಅವನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನಾದರೂ, ಅವುಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಶೈಲಿಯ ಜಾಗರೂಕ ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಟ್ವಾಂಬ್ಲಿ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಮರ್ಥನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸದರಿ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಮನೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಲಿವನ್‌‌ ನಿದೇರ್ಶಿಸಿದ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ; ಸಲಿವನ್‌‌ನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ರೈಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Gebhard" /> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಓಷನ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸಲಿವನ್‌‌ನ ಬಂಗಲೆ (1890) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌‌ A. ಚಾರ್ನ್ಲೆಯ ಬಂಗಲೆಗಳಿಗೆ (1890) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈಟ್‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿನ ಬೆರ್ರಿ-ಮ್ಯಾಕ್‌ಹಾರ್ಗ್‌ ಹೌಸ್‌‌ (1891) ಮತ್ತು ಸಲಿವನ್‌‌ನ ತಾರಸಿಮನೆ‌‌ (1892), ಹಾಗೂ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಮನೆಯಾದ, 1891ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ A. ಚಾರ್ನ್ಲೆ ಹೌಸ್‌‌‌‌ಗೂ ಸಹ ರೈಟ್‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಐದು ಸಹಯೋಗಗಳ ಪೈಕಿ, ಚಾರ್ನ್ಲೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇವಲ ಎರಡು ನಿಯೋಜನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 100.</ref><ref name="Lind"> {{Cite book |last = Lind |first = Carla |title = Lost Wright: Frank Lloyd Wright's Vanished Masterpieces |place = New York |publisher = Simon & Schuster, Inc. |year = 1996 |pages = 40–43 |isbn = 0-684-81306-8}} </ref> [[ಚಿತ್ರ:Oak Park Il Walter Gale House4.jpg|thumb|ವಾಲ್ಟರ್‌ ಗೇಲ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (1893) ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್‌ ಆನ್ನೆಯಂತಿದ್ದರೂ, ಕಿಟಕಿಯ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮುಖಮಂಟಪ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ರೈಟ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕುರಿತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.]] ಸಲಿವನ್‌‌ ನೀಡಿದ್ದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾವಧಿ ವೇತನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ರೈಟ್‌ನನ್ನು ಒಂದೇಸಮನೆ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದುಬಾರಿ ಅಭಿರುಚಿಗಳು, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಐಷಾರಾಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕಳಪೆಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂದು ರೈಟ್‌ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲೋ ಎಂಬಂತೆ ರೈಟ್‌ನ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಭಿರುಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು; ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ (ಜನನ: 1890) ಮತ್ತು ಜಾನ್‌‌ (ಜನನ: 1892) ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="Wright 2005, p. 97"/><ref>ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌‌ 2001, ಪುಟ 7.</ref> ತನ್ನ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲೆಂದು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಋಣಭಾರಗಳ ಮರುಪಾವತಿಗೆ ಅನುವಾಗಲೆಂದು, ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂಬತ್ತು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯ-ನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಅವನೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡಂತೆ, ಈ "ಕಳ್ಳವ್ಯವಹಾರದ" ಮನೆಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಾನುಸಾರಿಯಾದ ಕ್ವೀನ್‌ ಆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಕಲೋನಿಯಲ್‌ ರಿವೈವಲ್‌‌ ಶೈಲಿಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಹಿಡಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಮನೆಯೂ ಸರಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒತ್ತುನೀಡಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಮತಲವಾಗಿರುವ ಕಿಟಕಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬರುವ ಚಾಚುತೊಲೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅವನ ನಂತರದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ ತೆರೆದ ಮಹಡಿಯ ರೂಪರೇಷೆಗಳನ್ನು ಈ ಮನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಮನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇಂದು ಎಂಟು ಮನೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಥಾಮಸ್‌‌ ಗೇಲ್‌‌, ಪಾರ್ಕರ್‌‌, ಬ್ಲಾಸಮ್‌‌, ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟರ್‌ ಗೇಲ್‌‌ ಮನೆಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>‌ಒ'ಗೋರ್ಮಾನ್ 2004, ಪುಟಗಳು 38-54.</ref> ಆಲ್ಡರ್‌‌ & ಸಲಿವನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಮನೆಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದಂತೆ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ 'ಕಳ್ಳವ್ಯವಹಾರದ' ಮನೆಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. ಸದರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೆಲಸಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಿವನ್‌‌ಗೆ 1893ರವರೆಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಈ ಕಾಲವು ಬಂದಾಗ, ಮನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದವಲ್ಲದಂತೆ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಆಲಿಸನ್‌‌ ಹಾರ್ಲಾನ್‌‌‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮನೆಯು, ಕೆನ್‌ವುಡ್‌‌‌‌ನ ಚಿಕಾಗೊ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಲಿವನ್‌‌ನ ತಾರಸಿಮನೆಯಿಂದ ಕೆಲವೇ ಮೊಹಲ್ಲಾಗಳಷ್ಟು ಆಚೆಗಿತ್ತು. ತಾಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಚಾರ್ನ್ಲೆ ಹೌಸ್‌‌ನದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ ಜಾಲರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಅಪ್ಪಟತನವು, ಸದರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಇರುವುದನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿತ್ತು. ರೈಟ್‌ನ ಐದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಕರಾರು-ಒಪ್ಪಂದವು ಯಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಸಲಿವನ್‌‌ನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅವನು ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸದರಿ ಘಟನೆಯು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Lind"/> ಸಲಿವನ್‌‌ ಮತ್ತು ರೈಟ್‌ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಉಂಟಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಥೆಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ಸ್ವತಃ ರೈಟ್‌ ಕೂಡಾ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಘಟನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದ. ''ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಈ ಕುರಿತು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಉಪ-ಉದ್ಯೋಗಗಳು ತನ್ನ ಕರಾರು-ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತನಗೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಿವನ್‌‌ ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಮನನೊಂದುಕೊಂಡ; ಮತ್ತಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಅವನು, ಕರಾರಿನ ಅನುಸಾರ ರೈಟ್‌ನ ಸೇವಾವಧಿಯ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮನೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಿವನ್‌‌ ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಮನನೊಂದುಕೊಂಡ; ಮತ್ತಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಅವನು, ಕರಾರಿನ ಅನುಸಾರ ರೈಟ್‌ನ ಸೇವಾವಧಿಯ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಅವನಿಗೆ ಅವನ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮನೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ತನ್ನ ಯಜಮಾನನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಹೊಸ ಹಗೆತನವನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಿಲ್ಲದ ರೈಟ್‌, ಸದರಿ ಸನ್ನಿವೇಶವು ನ್ಯಾಯಯುತವಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ. "ಅವನ ಸೀಸದಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಿಸುಟ ರೈಟ್‌, ಮತ್ತೆಂದೂ ಹಿಂದಿರುಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಡರ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಸಲಿವನ್‌‌ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದ." ರೈಟ್‌ನ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಅತೀವವಾದ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಾಂಕ್ಮರ್‌ ಆಲ್ಡರ್‌‌, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 101</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ಹೊಸಗಸುಬಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ (ಎಡ್ಗರ್‌‌ ಟಫೆಲ್‌ನಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ), ಹಾರ್ಲಾನ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ ಕುರಿತಾಗಿ ಸಲಿವನ್‌‌ಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವನು ರೈಟ್‌ನನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ. ಹಲವಾರು ಕಳ್ಳ ವ್ಯವಹಾರದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸೆಸಿಲ್‌ ಕಾರ್ವಿನ್‌ನಿಂದ ರೈಟ್‌ ಸಹಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಎಂದೂ ಸಹ ದಾಖಲಿಸಿದ ಟಫೆಲ್‌, ಅವರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು ರೈಟ್‌ಗೆ ಅರಿವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಿದ.<ref name="Lind"/><ref>‌ಟಫೆಲ್ 1985, ಪುಟ 41</ref> ಘಟನೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸರಣಿಯ ಕುರಿತು ಲೆಕ್ಕಿಸದ ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಸಲಿವನ್‌‌, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಘಟನೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸರಣಿಯ ಕುರಿತು ಲೆಕ್ಕಿಸದ ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಸಲಿವನ್‌‌, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. .</ref> ಲೂಯಿಸ್‌ ಸಲಿವನ್‌ನ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕೌಶಲಗಳ ಆಂದೋಲನ ಹಾಗೂ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಈ ಯುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಪ್ರೈರೀ ಪಂಥ ಎಂದು ಮುಂದೆ ಹೆಸರಾದ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.<ref name="Brooks"> {{Cite web | last = Brooks | first = H. Allen | title = Architecture: The Prairie School | work = Encyclopedia of Chicago | publisher = Chicago Historical Society | year = 2005 | url = http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/63.html | accessdate = 25 May 2010 }} </ref> ಮೇರಿಯನ್‌‌‌ ಮಹೋನಿ ಎಂಬ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಹೊಸಗಸುಬಿಯು ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಳು; ಈಕೆ 1895ರಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ನ ಕರಡು ತಯಾರಕರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ನಕಾಶೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಸ್ತ್ರೀ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಹೋನಿಯು, ಇತರ ಕಾರ್ಯವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ರೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಸೀಸಯುಕ್ತ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಮತ್ತು ದೀಪದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದಳು.<ref name="Cassidy"> {{Cite web | last = Cassidy | first = Victor M. | title = Lost Woman | publisher = Artnet Magazine | date = 21 October 2005 | url = http://www.artnet.com/magazineus/features/cassidy/cassidy10-21-05.asp | accessdate = 24 May 2010 }}</ref><ref name="MIT"> {{Cite web | title = Marion Mahony Griffin (1871-1962) | work = From Louis Sullivan to SOM: Boston Grads Go to Chicago | publisher = Massachusetts Institute of Technology | year = 1996 | url = http://web.mit.edu/museum/chicago/griffin.html | accessdate = 24 May 2010 }}</ref> 1894 ಮತ್ತು 1910ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ, ಪ್ರೈರೀ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ರೈಟ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ನೌಕರರ ಪೈಕಿ ಅನೇಕರು, ಸ್ಟೀನ್‌ವೇ ಹಾಲ್‌‌ನ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:William H. Winslow House Front Facade.jpg|thumb|ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ನ ರಿವರ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಲಿಯಂ H. ವಿನ್‌‌ಸ್ಲೋ ಹೌಸ್‌‌ (1893).]] ಈ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾದರಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೈಟ್‌ನ ಯೋಜನೆಗಳು ಎರಡು ಮೂಲಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಒಂದೆಡೆ, ಅವನ ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯ-ನಿಯೋಜನೆಯಾದ ವಿನ್‌‌ಸ್ಲೋ ಹೌಸ್‌‌ ಇತ್ತು; ಇದು ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಸರಳ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಮತ್ತು ಸಮತಲವಾಗಿರುವ ರೇಖೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಲಿವನ್‌‌ ಶೈಲಿಯ ಅಲಂಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಅಪಾರ್ಟ್‌‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ (1895, ಇದನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು) ಹೆಲ್ಲರ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (1896), ರೋಲಿನ್‌‌ ಫರ್ಬೆಕ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (1897), ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಸರ್‌ ಹೌಸ್‌‌ (1899, ಇದನ್ನು 1926ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಅದೇ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ರೈಟ್‌ ಅನುಮೋದಿಸಿದ. ಇಂಥ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಚ್‌ ಕಲೋನಿಯಲ್‌ ರಿವೈವಲ್‌‌ ಶೈಲಿಯ ಬ್ಯಾಗ್ಲೆ ಹೌಸ್‌‌ (1894), ಟ್ಯುಡಾರ್‌‌ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಮೂರ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ I (1895), ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್‌ ಆನ್ನೆ ಶೈಲಿಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (1896) ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>ಒ'ಗೋರ್ಮಾನ್‌ 2004, ಪುಟಗಳು 56-109.</ref> ಓರ್ವ ಚಿಗುರುತ್ತಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ, ಅಭಿರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ರೈಟ್‌ಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೂ ಸಹ ಸರಳೀಕೃತ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಲಿವನ್‌‌ ಪ್ರಭಾವಿತ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟ 116</ref> 1894ರಲ್ಲಿ ವಿನ್‌‌ಸ್ಲೋ ಹೌಸ್‌ನ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯ ನಂತರದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ವ್ಯಾಲರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಗ್ರಾಹಕ ರೈಟ್‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿಕಾಗೊದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಯೋಜಕ ಡೇನಿಯಲ್‌‌ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದ. ರೈಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ್ದ ವಿನ್‌‌ಸ್ಲೋ ಹೌಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಇತರ ನಿದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ; ಎಕೋಲೆ ಡೆಸ್‌ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್‌-ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ತಾನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ, ರೈಟ್‌ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌ನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಕುರಿತೂ ಅವನಿಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಖಾತರಿಯಾದ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಭರವಸೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸದರಿ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ರೈಟ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ವರ್ಲ್ಡ್‌‌'ಸ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಪೊಸಿಷನ್‌‌‌ನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌, ಬ್ಯೂಕ್ಸ್‌‌ ಕಲೆಗಳ ಆಂದೋಲನದ ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ; ರೈಟ್‌ ಒಂದು ನಗೆಪಾಟಲಿನ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವನು ಭಾವಿಸಿದ. ಆದರೆ ರೈಟ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಬೇರೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ಎಕೋಲೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅದು ಅಸಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ರೈಟ್‌ 2005, ಪುಟಗಳು 114-116.</ref><ref name="Goldberger"> {{Cite web | last = Goldberger | first = Paul | title = Toddlin’ Town: Daniel Burnham’s great Chicago Plan turns one hundred | work = The Sky Line | publisher = The New Yorker | date = 9 march 2009 | url = http://www.newyorker.com/arts/critics/skyline/2009/03/09/090309crsk_skyline_goldberger | accessdate = 26 march 2009 }} </ref> [[ಚಿತ್ರ:Frank LLoyd Wright Studio Chicago Frontage.jpg|thumb|ಚಿಕಾಗೊ ಅವೆನ್ಯೂದಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ರೈಟ್‌ನ ಸ್ಟುಡಿಯೊ (1898).]] ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ರೈಟ್‌ 1898ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿನೆಲೆಯನ್ನು ಮನೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಆ ಸಮಯದ ಬಹುಪಾಲು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಯೋಜನೆಗಳು ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆರೆಯ ರಿವರ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಈ ಕ್ರಮವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳ ಜನನವಾಗಿದ್ದವು- 1894ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌, 1895ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್‌, ಮತ್ತು 1898ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್‌‌ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ರೈಟ್‌ ತ್ಯಾಗಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಮುಖ್ಯ ಮನೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣಸಾಧ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸೇರ್ಪಡೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಅವನಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಎರಡಂತಸ್ತಿನ ಕರಡು ರಚನೆಯ ಕೋಣೆಯೊಳಗಿನ ಒಂದು ತೂಗಾಡುವ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವು, ರೈಟ್‌ನ ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ರಚನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ರೈಟ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಸೌಂದರ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿ ಅದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌‌ 2001, ಪುಟಗಳು 6-9.</ref> == ಪ್ರೈರೀ ಹೌಸ್‌‌ == 1901ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 50 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದ; ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಈ ಕುರಿತು ಅವನ ಮಗ ಜಾನ್‌‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ ಹೀಗೆ ಬರೆದ: <blockquote> "ವಿಲಿಯಂ ಯೂಜೀನ್‌ ಡ್ರಮಾಂಡ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬ್ಯಾರಿ ಬೈರ್ನ್‌, ವಾಲ್ಟರ್‌‌‌ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌‌, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಚೇಸ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌‌, ಮೇರಿಯನ್‌‌‌ ಮಹೋನಿ, ಇಸಾಬೆಲ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್‌ ವಿಲ್ಲಿಸ್‌ ಇವರೆಲ್ಲಾ ನಕಾಸೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಐವರು ಪುರುಷರು, ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ತೂಗಾಡುವ ಟೈಗಳು, ಮತ್ತು ಸಡಿಲ ಅಂಗಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ತೂಗಾಡುವ ಟೈಗಳು, ಮತ್ತು ಸಡಿಲ ಅಂಗಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನು ಅಪ್ಪನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌‌ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೂದಲು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಪ್ಪನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು! ಅಪ್ಪ ಅವರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ! ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದು ನನ್ನ ತಂದೆಯು ಗಳಿಸಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿರಿಮೆ, ತಲೆನೋವುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಆ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಪ್ರವರ್ತನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಆಗ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು!"<ref>''ಮೈ ಫಾದರ್‌‌: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್,'' - ಜಾನ್‌‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌; 1992; ಪುಟ 35</ref></blockquote> 1900 ಮತ್ತು 1901ರ ನಡುವೆ, ನಾಲ್ಕು ಮನೆಗಳನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ; ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಇವು "ಪ್ರೈರೀ ಶೈಲಿ"ಯ ದೃಢವಾದ ಪ್ರಾರಂಭ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಿಕಾಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಹೌಸ್‌‌ಗಳೆರಡೂ ರೈಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೈರೀ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ನಡುವಿನ ಕೊನೆಯ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಹಂತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Clayton"> {{Cite book | last = Clayton | first = Marie | title = Frank Lloyd Wright Field Guide | publisher = Running Press | year = 2002 | pages = 97–102 | isbn = 0-7624-1324-7}} </ref> ಈಮಧ್ಯೆ, ಥಾಮಸ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಲಿಟಿಸ್‌ ಹೌಸ್‌‌‌‌‌ಗಳು, ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಮೊದಲ ಪ್ರೌಢ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂಬ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವು.<ref name="Sommer"> {{Cite book | last = Sommer | first = Robin Langley | title = Frank Lloyd Wright: A Gatefold Portfolio | publisher = Barnes & Noble Books | year = 1997 | location = Honk Kong | chapter = Frank W. Thomas House | isbn = 0-7607-0463-5}} </ref><ref>ಒ'ಗೋರ್ಮಾನ್‌ 2004, ಪುಟ 134.</ref> ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ, ''ಲೇಡೀಸ್‌' ಹೋಮ್‌ ಜರ್ನಲ್‌‌‌‌'' ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮನೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ. ಆಧುನಿಕ ಮನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕರ್ಟಿಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಬಾಕ್‌‌‌‌ನಿಂದ ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಈ ಲೇಖನಗಳು ಒಂದು ಉತ್ತರವಾಗಿದ್ದವು. ಸದರಿ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಬಾಕ್‌ ಇತರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನಾದರೂ, ಅವರ ಪೈಕಿ ರೈಟ್‌ ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಹೇಳಿದವನಾಗಿದ್ದ. "ಎ ಹೋಮ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಪ್ರೈರೀ ಟೌನ್‌" ಮತ್ತು "ಎ ಸ್ಮಾಲ್‌ ಹೌಸ್‌‌ ವಿತ್‌ ಲಾಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ರೂಮ್‌ ಇನ್‌ ಇಟ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಲೇಖನಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 1901ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಮನೆಯ‌ ನಕಾಶೆಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವೊಂದೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ನಂತರ ಬಂದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನವಿಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ.<ref name="Clayton"/> "ಪ್ರೈರೀ ಹೌಸ್‌‌ಗಳು" ರೈಟ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಮನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಚಿಕಾಗೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಜಮೀನಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಇಳಿಜಾರಿನ ಛಾವಣಿಗಳು, ಶುಭ್ರ ದಿಗಂತ, ಅಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಗೆ ಚಿಮಣಿಗಳು, ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿರುವ, ಮೇಲೆ ಚಾಚಿರುವ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾರಸಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಕೆಳಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ಮನೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. "ಮುಕ್ತ ನಕಾಶೆ"ಯ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಮನೆಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕಿಟಕಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಉದ್ದವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ; ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವೇರ್ಪಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ; ಈ ಶೈಲಿಯು ಪಾಶ್ವಾತ್ಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರೈಟ್‌ನ ಮೇಲಿದ್ದ ಜಪಾನೀ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕುಶಲ ಬಳಕೆಯು ಅವನ ಶೈಲಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರೈರೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಯೂನಿಟಿ ಟೆಂಪಲ್‌‌ ಸೇರಿದೆ; ಇದು ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಿಗಳ ಸರ್ವಮುಕ್ತಿವಾದಿ ಸಮುದಾಯದ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಓರ್ವ ಆಜೀವ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಿ ಮತ್ತು ಯೂನಿಟಿ ಟೆಂಪಲ್‌ನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ರೈಟ್‌, ಸಮುದಾಯದ ಚರ್ಚು 1904ರಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮುದಾಯವು ಸಮ್ಮತಿಸಿತು ಮತ್ತು 1905ರಿಂದ 1908ರವರೆಗೆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕುರಿತ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. ರೈಟ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಯೂನಿಟಿ ಟೆಂಪಲ್‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸೌಧವಾಗಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಡದ ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ. ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಬಲವರ್ಧಿತ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನಂಥ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ಆದ ಅನನ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು ರೈಟ್‌ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಮೈಸ್‌ ವಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ರೋಹೆಯಂಥ ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿಗಳ, ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ ಗೆಹ್ರಿಯಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ನವ್ಯೋತ್ತರ ಪಂಥದವರ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Darwin D. Martin House.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬಫೆಲೊನಲ್ಲಿರುವ ಡಾರ್ವಿನ್‌ D. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಹೌಸ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Taliesin600.jpg|thumb|ಹಿಲ್‌ಸೈಡ್‌ ಹೋಮ್‌‌ ಶಾಲೆ, 1902, ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌.]] ಲಾರ್ಕಿನ್‌‌ ಸೋಪ್‌‌ ಕಂಪನಿಯ ಓರ್ವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಡಾರ್ವಿನ್‌‌ D. ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಹಾಗೂ ರೈಟ್‌ ನಡುವಿನ ಸ್ನೇಹದ ಫಲವಾಗಿ, ಈ ಕೆಲಸದ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬಫೆಲೊನಲ್ಲಿವೆ. 1902ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಲಾರ್ಕಿನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಬಫೆಲೊಗೆ ಬಂದ ರೈಟ್‌, ಕೇವಲ ಲಾರ್ಕಿನ್‌‌ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು (ಇದು 1904ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, 1950ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು) ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಡಾರ್ವಿನ್‌ D. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಹೌಸ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಿರುವ ಕಂಪನಿಯ ಮೂವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಮನೆಗಳನ್ನು 1904ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. ಪ್ರೈರೀ ಅವಧಿಯ (1907–1909) ಅಂತ್ಯಭಾಗದ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ರೈಟ್‌ನ ಇತರ ಮನೆಗಳೆಂದರೆ, ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌‌ ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ನ ರಿವರ್‌‌ಸೈಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎವರಿ ಅಂಡ್‌ ಕ್ವೀನೆ ಕೂನ್ಲೆ ಹೌಸ್‌‌. 110-ಅಡಿ-ಉದ್ದದ (34 ಮೀ) ಒಂದು ಉಕ್ಕಿನ ವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಆಧಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ, ಮೇಲಕ್ಕೇರುವ, ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಛಾವಣಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರೋಬೀ ಹೌಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂಥ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಾಸದ ಮತ್ತು ಊಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಂದು ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಾರ್ಯತಃ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ನಂತರದ ಯುವ ಐರೋಪ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು "ಆಧುನಿಕತೆಯ ಮೂಲೆಗಲ್ಲು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ರೈಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಐರೋಪ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. == ಜೀವನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ == === ಕುಟುಂಬ ಪರಿತ್ಯಾಗ{{anchor | Europe and personal troubles}} === [[ಚಿತ್ರ:Taliesin-aerial-600.jpg|thumb|ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನ ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]] ಸ್ಥಳೀಯ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳು ರೈಟ್‌ನ ಹುಸಿ ಪ್ರೇಮಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಓರ್ವ ಸೊಗಸುಗಾರನ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೊಂದನ್ನು ಅವನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಆರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೆಳೆದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳುಮರಿಗೆ ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ನಿಗಾವಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನೆರೆಹೊರೆಯವನಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ವಿನ್‌‌ ಚೆನೆಗಾಗಿ 1903ರಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಚೆನೆಯ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಮಮಾಹ್‌‌ ಬೋರ್ತ್‌ವಿಕ್‌‌ ಚೆನೆಯೆಡೆಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ. ಓರ್ವ ಆಧುನಿಕ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಮಾಹ್‌‌ ಚೆನೆಗೆ ಮನೆಯ ಹೊರಗಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿತ್ತು. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಅವಳು ಓರ್ವ ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಅವಳು ತನಗೆ ಸಮಾನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ರೈಟ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ. ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ರೈಟ್‌ಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ 20 ವರ್ಷಗಳು ಸಂದಿದ್ದವಾದರೂ, ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ರೈಟ್‌ನ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸವಾರಿಮಾಡುವುದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಓಡಾಟ-ಒಡನಾಟಗಳು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿ ಹೋದವು. ಇತರರಿಗೆ ಆದಂತೆ ಈ ಮಮತೆಯು ಮಸುಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಖಾತ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೈಟ್‌ನ ಹೆಂಡತಿ ಕಿಟ್ಟಿ, ಅವನಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಮಾಹ್‌‌ಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಲು ಎಡ್ವಿನ್‌‌ ಚೆನೆ ಸಿದ್ಧನಿರಲಿಲ್ಲ. 1909ರಲ್ಲಿ, ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ, ತಂತಮ್ಮ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು, ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಮಮಾಹ್‌‌ ಚೆನೆ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಯತಃ ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ಹಗರಣವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ರೈಟ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರೈರೀ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತಾನು ಏನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಬಹುದೋ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಏಕ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಏನೆಲ್ಲಾ ಸಾಧಿಸಬಹುದೋ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿಮುಗಿಸಿರುವ ಭಾವವು 1907ರ ವೇಳೆಗೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತ್ತು. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾರೀ ಕಾರ್ಯ-ನಿಯೋಜನೆಗಳು ರೈಟ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದ. ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲಸದ ಒಂದು ಕೃತಿಯ-ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಅವನು ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಹಿಂದಿದ್ದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್‌ ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌‌ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು 1909ರಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ್ದ.<ref>''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ,'' - ಮೆರೈಲ್‌‌ ಸೆಕ್ರೆಸ್ಟ್‌, ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ A. ಕ್ನೋಫ್‌, 1993, ಪುಟ 202</ref> ಮಮಾಹ್‌‌ ಚೆನೆ ಜೊತೆಗಿನ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸಲೂ ಸಹ ಈ ಅವಕಾಶವು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 1910ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಚೆನೆ, [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌ನ ಕಚೇರಿಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ''ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟೆಡ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು 1910 ಮತ್ತು 1911ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು; ರೈಟ್‌ನ ಕೆಲಸವು ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೊದಲು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಕೃತಿಯು 100ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ, ರೈಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಶಿಲಾಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಉಳಿದುಕೊಂಡ (ಆದರೂ ಮಮಾಹ್‌‌ ಚೆನೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು) ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಫೈಸೋಲ್‌‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಎಡ್ವಿನ್‌‌ ಚೆನೆ ಅವಳಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಿದನಾದರೂ, ಕಿಟ್ಟಿಯು ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. 1910ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರೈಟ್‌ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ತನಗೊಂದು ಜಮೀನನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ರೈಟ್‌ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮನವೊಲಿಸಿದ. 1911ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 10ರಂದು ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಜಮೀನು, ಅವನ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬವಾದ ಲಾಯ್ಡ್‌‌-ಜೋನೆಸೆಸ್ ಕುಟುಂಬದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಜಮೀನಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿತ್ತು. 1911ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿ ತನಗಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ರೈಟ್‌ ಶುರುಮಾಡಿದ; ಅದನ್ನು ಅವನು ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ಎಂದು ಕರೆದ. ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನ ಮರುಕಳಿಸುವ ವಿಷಯವೂ ಸಹ ಅವನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯಿಂದಲೇ ಬಂದಿತು: ವೆಲ್ಷ್‌‌ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ಓರ್ವ ಕವಿ, ಜಾದೂಗಾರ, ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ. ''ವೈ ಗ್ವಿರ್‌ ಯಿನ್‌ ಎರ್ಬಿನ್‌ ವೈ ಬೈಡ್‌'' ಎಂಬುದು ಆ ಕುಟುಂಬದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಾಗಿದ್ದು, "ಪ್ರಪಂಚದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸತ್ಯ" ಎಂಬುದು ಆ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ ಇಯೊಲೊ ಮೊರ್ಗಾಂಗ್‌ ಎಂಬಾತನೂ ಸಹ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಸದರಿ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವು ಈಗಲೂ ಸಹ ವೇಲ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಐಸ್ಟೆಡ್‌ಫಾಡ್‌‌ನ ಪುರೋಹಿತರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪುರಾಣಿಕನ ಕೂಗಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.unitychapel.org/home_country.htm |title=Home Country |publisher=Unitychapel.org |date=2005-07-01 |accessdate=2009-10-16 |archive-date=2005-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051228212826/http://www.unitychapel.org/home_country.htm |url-status=dead }}</ref> === ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಕ್ಷೋಭೆ === 1914ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 15ರಂದು, ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬಡಾಸ್‌‌‌]]ನವನಾಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮುಂಚೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಜೂಲಿಯನ್‌ ಕಾರ್ಲ್‌‌ಟನ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಸೇವಕ, ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನ ವಾಸದ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚಿದ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯು ಸುಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಕೊಡಲಿಯೊಂದರಿಂದ ಕೊಲೆಮಾಡಿದ.<ref name="bbccarlton"/> ಹೀಗೆ ಸತ್ತವರಲ್ಲಿ ಮಮಾಹ್‌‌; ಅವಳ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ, ಜಾನ್‌‌ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಥಾ; ಓರ್ವ ಮಾಲಿ; ಓರ್ವ ನಕಾಸೆಗಾರ; ಓರ್ವ ಕೆಲಸಗಾರ; ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕೆಲಸಗಾರನ ಮಗ ಸೇರಿದ್ದರು. ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬದುಕುಳಿದರು; ಅವರ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬ, ಮನೆಯ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಹಾಮಾಡಿದ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ. ದಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್‌‌ಟನ್‌ ತಕ್ಷಣವೇ [[ಆಮ್ಲ]]ವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ.<ref name="bbccarlton"/> ಆತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದ, ಆದರೂ ಅವನನ್ನು ಡಾಡ್ಜ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು.<ref name="bbccarlton"/> ದಾಳಿಯ ಏಳು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಗಾವಣೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬಳಲಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಲ್‌‌ಟನ್‌ ಮರಣಹೊಂದಿದ.<ref name="bbccarlton">‌BBC ನ್ಯೂಸ್ ಲೇಖನ: "[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/1110359.stm ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಮರ್ಡರ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌]".</ref> 1922ರಲ್ಲಿ, ರೈಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಕಿಟ್ಟಿ ಅವನಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ನೀಡಿದಳು. ಮರುಮದುವೆಗಾಗಿ ರೈಟ್‌ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೂ ಕಾಯವೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಅಂದಿನ-ಪಾಲುದಾರಳಾದ ಮೌಡ್‌ "ಮಿರಿಯಾಮ್‌‌" ನೋಯೆಲ್‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. 1923ರಲ್ಲಿ, ರೈಟ್‌ನ ತಾಯಿಯಾದ ಆನ್ನಾ (ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಜೋನ್ಸ್‌) ರೈಟ್‌ ಮರಣಹೊಂದಿದಳು. 1923ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿರಿಯಾಮ್‌‌ ನೋಯೆಲ್‌ಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ವರಿಸಿದನಾದರೂ, ಅವಳು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಾರ್ಫೀನ್‌‌ ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯಸನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರ ಮದುವೆಯು ಮುರಿದುಬೀಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಮದುವೆಯಾದವ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಾಗಲೇ, ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ರೋಗ್ರಾಡ್‌ ನೃತ್ಯರೂಪಕದ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಓಲ್ಗಾ (ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾ) ಲಾಜೋವಿಚ್‌‌ ಹಿಂಜೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌‌‌ಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಭೇಟಿಯಾದ. 1925ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಡನಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲೊವಾನ್ನಾ ಎಂಬ ಮಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮವಿತ್ತಳು. 1925ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌‌ 2ರಂದು ಲೊವಾನ್ನಾ ಹುಟ್ಟಿದಳು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವಳು ರೈಟ್‌'ನ ಸಹವರ್ತಿಯಾದ ಅರ್ಥರ್‌‌ ಪೀಪರ್‌‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ವಿಚ್ಛೇದಿಸಿದಳು. 1925ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 20ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಗ್ನಿದುರಂತವು ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಬಂಗಲೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದ ತಂತಿಗಳು ಸದರಿ ಅಗ್ನಿದುರಂತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಮೂಲ್ಯವೆಂಬುದಾಗಿ ರೈಟ್‌ನಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಜಪಾನೀ ಮುದ್ರಣಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವು ನಾಶವಾಗಿಹೋಯಿತು. 250,000 $ನಿಂದ 500,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದವರೆಗಿನ ನಷ್ಟವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ರೈಟ್‌ ಅಂದಾಜಿಸಿದ.<ref>''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ,'' - ಮೆರೈಲ್‌‌ ಸೆಕ್ರೆಸ್ಟ್‌, ಪುಟ 315–317. "$500,000 ಫೈರ್‌ ಇನ್‌ ಬಂಗ್ಲೋ,"''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 22, 1925</ref> ವಾಸದ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದ ರೈಟ್‌, ಆ ಮನೆಗೆ "ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ III" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. 1926ರಲ್ಲಿ, ಓಲ್ಗಾಳ ಮಾಜಿ-ಪತಿಯಾದ ವ್ಲಾದೆಮಾರ್‌‌ ಹಿಂಜೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌, ತನ್ನ ಮಗಳಾದ ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಯಸಿಬಂದ. 1926ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾನ್‌ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾರನ್ನು, ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾದ ಮಿನ್ನೆಟೊಂಕಾದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸದರಿ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಮಿರಿಯಾಮ್‌‌ ನೋಯೆಲ್‌ರ ವಿಚ್ಛೇದನವು 1927ರಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ರೈಟ್‌ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. 1928ರಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾ ಮದುವೆಯಾದರು. === ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ನೆಯ್ಗೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮನೆಗಳು === {{Unreferenced section|date=May 2010}} ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ರೈಟ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿವುಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಲಿಹಾಕ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (ಅಲೀನ್‌‌ ಬಾರ್ನ್ಸ್‌‌ಡಾಲ್‌‌ ನಿವಾಸ) ಮತ್ತು ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಂಡರ್ಟನ್‌‌ ಕೋರ್ಟ್‌ ಷಾಪ್ಸ್‌‌ ಸೇರಿವೆ. ಹಾಲಿಹಾಕ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು, 1923 ಮತ್ತು 1924ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರೈಟ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ನೆಯ್ಗೆ ಅಚ್ಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ <ref>A. P. ವರ್ಗಾಸ್‌‌ &amp; G. G. ಸ್ಕೀರ್ಲೆ, ದಿ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌: ಸೆಸ್ಮಿಕ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡಿಂಗ್‌, http://library.witpress.com/pages/PaperInfo.asp?PaperID=18110</ref> ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ; ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಅಚ್ಚುಗಳು ಒಂದು ಚಿತ್ತಾರದ, ಚಚ್ಚೌಕದ ಹೊರಾಂಗಣ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು: ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಗ್ರಿಫಿತ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಲೀಸ್‌ ಮಿಲಾರ್ಡ್‌ ಹೌಸ್‌‌ (ಪಸಡೆನಾ), ಜಾನ್‌‌ ಸ್ಟೋರರ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಲಿವುಡ್‌), ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌‌ ಫ್ರೀಮನ್‌ ಹೌಸ್‌‌ (ಹಾಲಿವುಡ್‌) ಮತ್ತು ಎನ್ನಿಸ್‌ ಹೌಸ್‌‌ ಮೊದಲಾದವು ಈ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ನಿಸ್‌ ಹೌಸ್‌‌ ಜನಪ್ರಿಯವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವ, ಸನಿಹದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಾಣವಾಗಿ ಇದು ಕಂಡಿದೆ. ಅಲೀನ್‌‌ ಬಾರ್ನ್ಸ್‌‌ಡಾಲ್‌ಗಾಗಿ, ಸಮುದಾಯ ಆಟದಗೃಹ‌ಕ್ಕೆ ("ಲಿಟ್ಲ್‌ ಡಿಪ್ಪರ್‌") ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೆಯ್ಗೆ ಅಚ್ಚಿನ ಐದನೇ ಮನೆಯೊಂದನ್ನೂ ಅವನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ; ಆದರೆ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟೋರರ್‌‌, ಫ್ರೀಮನ್‌ ಮತ್ತು ಎನ್ನಿಸ್‌ ಹೌಸ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈಟ್‌ನ ಮಗನಾದ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುತೇಕ ಮನೆಗಳು ಖಾಸಗಿ ನಿವಾಸಗಳಾಗಿದ್ದು, ನವೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟರ್ಜಸ್‌ ಹೌಸ್‌‌ (ಬ್ರೆಂಟ್‌‌ವುಡ್‌) ಮತ್ತು ಆರ್ಚ್‌ ಒಬೊಲರ್‌ ಗೇಟ್‌ಹೌಸ್‌‌ & ಸ್ಟುಡಿಯೊ (ಮಾಲಿಬು) ಇವಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. == ಪ್ರೌಢ ಸುಸಂಘಟಿತ ಶೈಲಿ == 1920ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು 1930ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ವೆಸ್ಟ್‌‌ ಮನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ರೈಟ್‌ನ ಸುಸಂಘಟಿತ ಶೈಲಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರೌಢವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:FallingwaterWright.jpg|thumb|ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌, ಬಿಯರ್‌ ರನ್‌, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ (1937)]] ರೈಟ್‌‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ ನಿವಾಸಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌ ನಿವಾಸವು 1934ರಿಂದ 1937ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌‌‌ಗೆ ಸಮೀಪದವಿರುವ ಬಿಯರ್‌ ರನ್‌ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಎಡ್ಗರ್‌‌ J. ಕೌಫ್‌ಮನ್‌ ಸೀನಿಯರ್‌‌ ಎಂಬುವವರಿಗಾಗಿ ಸದರಿ ನಿವಾಸವು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರೈಟ್‌ನ ಬಯಕೆಯ ಅನುಸಾರ ಇದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಮನೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು, ಕಟ್ಟಡದ ತಳಭಾಗದಿಂದ ಒಂದು ಝರಿ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತ ಓಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು ಅವನ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸದರಿ ನಿರ್ಮಾಣವು ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಉಪ್ಪರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾರಸಿಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಲಂಬತಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನೂ ಮತ್ತು ಸಮತಲಗಳಿಗಾಗಿ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್|ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನೂ]] ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ಶುಲ್ಕವಾದ 8,000 $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸದರಿ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ 155,000 $ನಷ್ಟು ಹಣವು ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ. ಸದರಿ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಷ್ಟೇನೂ ಅಮೋಘವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೌಫ್‌ಮನ್‌ನ ಬಳಗದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳೇ ವಾದಮಾಡಿದರು. ಅವರ ವಾದವನ್ನು ರೈಟ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದನಾದರೂ, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನು ಸಮತಲವಾಗಿರುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಕ್ಕನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ. 1994ರಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸಿಲ್‌ಮನ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಸದರಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ನಕಾಶೆಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವಿವರವಾದ ರಾಚನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ನೆರವೇರುವವರೆಗೂ ಇರಲೆಂದು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ಚಾಚುತೊಲೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. 2002ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ತಾರಸಿಯ ಕರ್ಷಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ-ನಂತರದ ಕಾರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌, AZನಲ್ಲಿನ ರೈಟ್‌ನ ಚಳಿಗಾಲದ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ವೆಸ್ಟ್, 1937ರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು 1959ರಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ನ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗೂ ರೈಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನ ಮನೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಾಗಾರವಾಗಿರುವ ಈ ನೆಲೆಯು, ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌‌ನ ತಾಣವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಾಡ್‌ಕೇರ್‌ ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗೂಡಿದ ಉಪನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಗೆ ರೈಟ್‌ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 1932ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ದಿ ಡಿಸ್‌ಅಪಿಯರಿಂಗ್‌ ಸಿಟಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದದ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಒಂದು {{convert|12|ft2|m2|adj=on}} ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ; ಹಾಗೂ ನಂತರ ಬಂದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ. ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ ಆತ ಸದರಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾ ಹೋದ. === ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು === {{Main|Usonia}} {{Unreferenced section|date=May 2010}} ''ಉಸೋನಿಯಾ'' ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಾಡ್‌ಕೇರ್‌ ಸಿಟಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲೀನವಾಗಿ, ಹೊಸ ಬಗೆಯ ನಿವಾಸವೊಂದನ್ನು ರೈಟ್‌ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಅದು ಉಸೋನಿಯನ್‌ ಹೌಸ್‌ (ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಿನ್ನಿಯಾಪೊಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಲ್ಕಮ್‌‌ ವಿಲ್ಲಿ ಹೌಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ (1934) ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು; ಆದರೆ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಹೌಸ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ (1937) ಉಸೋನಿಯಾದ ಆದರ್ಶವು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಮನೆಯ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಾಲರಿಯುಳ್ಳ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಚಪ್ಪಡಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಮನೆಯು, ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಮರದ ಹೊದಿಕೆ ಪದಾರ್ಥ, ಪ್ಲೈವುಡ್‌ ತಿರುಳುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಗದದ ಪದರಗಳನ್ನು ಇದರ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌‌ ಗೋಡೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಗೋಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಹೊರಳುದಾರಿಯನ್ನು ತುಳಿದಿದ್ದವು. ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು ಮಟ್ಟಸವಾದ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತಳಮನೆಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬಹುಪಾಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ಮನೆಗಳಿಂದ ಮೇಲಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ತಳಮನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ರೈಟ್‌ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಕುಶಲತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಆಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮತ್ತು ಸೇವಕರ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನಡೆಸುವಂತಿರಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು, "ಕಾರ್ಯನೆಲೆಗಳು" ಎಂಬುದಾಗಿ ರೈಟ್‌ನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಊಟದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಅಡುಗೆಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳು ಮುಂದುವರಿದು ಮುಖ್ಯ ವಾಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು; ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂಬಂತೆ ಸದರಿ ವಾಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಸಹ ಒಳ-ನಿರ್ಮಿತ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೇಜುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಪ್ರೈರೀ ಶೈಲಿಯ ಮನೆ‌ಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ವಾಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೆಂಕಿಗೂಡಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದವು. ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದವು; ಮುಖ್ಯ ವಾಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಕೋಣೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಪ್ರೈರೀ ಆದರ್ಶದ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು; ರೈಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸಗಳು ಬೆಳೆದುಬಂದುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕೌಶಲಗಳ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಒಳ-ನಿರ್ಮಿತ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುವಂತಿತ್ತು. ಪ್ರದೇಶದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ರೈಟ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡಿದವು. ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳ ಆದರ್ಶದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು, ಮಿಚಿಗನ್‌‌ನ ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌ ಹಿಲ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೆಗರ್‌‌ S. ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್‌ B. ಆಫ್ಲೆಕ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌‌‌‌‌ನಂಥ (1941) ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಮರಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಹಾನ್ನಾ-ಹನಿಕೂಂಬ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (1937) ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಜೇನುಗೂಡಿನಂಥ ಯೋಜನಾ ಜಾಲರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1963ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ‌‌ಗೋರ್ಡಾನ್ ಹೌಸ್‌‌, ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈಟ್‌ನ ಕೊನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಭಿವರ್ಧಕರ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದ ಉಪನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅವನ ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು, ಒಂದು ಹೊಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಧುನಿಕ ಮನೆಗಳ ಅನೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ತೆರೆದ ನಕಾಶೆಗಳು, ದರ್ಜೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ-ಚಪ್ಪಡಿಯ ಬುನಾದಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆ ಅವಕಾಶನೀಡಿದ ಸರಳೀಕೃತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೌಶಲಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. === ನಂತರದ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Guggenheim museum exterior.jpg|thumb|ಸಾಲೋಮನ್‌‌ R. ಗಗೆನ್‌ಹೀಮ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (1959)]] [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲೋಮನ್‌‌ R. ಗಗೆನ್‌ಹೀಮ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ರೈಟ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯ ಪೈಕಿ 16 ವರ್ಷಗಳನ್ನು (1943–1959)<ref>‌‌[http://www.guggenheim.org/history.html ಗಗೆನ್‌ಹೀಮ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ – ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509062117/http://www.guggenheim.org/history.html |date=2008-05-09 }}</ref> ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಫಿಫ್ತ್‌‌ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ತಾಣದಿಂದ ನಸುಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಮೇಲೆದ್ದಿದ್ದು, ಇದರ ಒಳಾಂಗಣವು ಒಂದು ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪಿನ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗಗೆನ್‌ಹೀಮ್‌‌ನ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗಲೆಂದು ಇದರ ಅನನ್ಯವಾದ ಮಧ್ಯದ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಎತ್ತುಗವೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಳಿಯುವ, ಮಧ್ಯದ ಸುರುಳಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೂಲಕ ಸಂದರ್ಶಕರು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವಂತಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಅಲ್ಲಿತ್ತು. ಸದರಿ ಮಧ್ಯದ ಸುರುಳಿ ಇಳಿಜಾರು ಒಂದು ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ದೀಪದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಹುದುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು; ರಚನೆಯ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲೆಂದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸದರಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌‌ ರೈಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯ ವಿವರಗಳು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅದರ ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಮಾಸಲು-ಬಿಳುಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಲೇಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅವನ ಬಯಕೆಯೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಮೇಲಾಗಿ, ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತಿರುವುಳ್ಳ ನಡೆದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Price tower.jpg|right|thumb|upright|ಓಕ್ಲಹಾಮಾದ ಬಾರ್ಟಲ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೈಟ್‌ನ ಪ್ರೈಸ್‌ ಟವರ್‌.]] ರೈಟ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕೈಗೂಡುವಂತಾದ ಏಕೈಕ ಗಗನಚುಂಬಿಯೆಂದರೆ ಪ್ರೈಸ್‌ ಟವರ್‌‌; ಇದು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಓಕ್ಲಹಾಮಾ]]ದ ಬಾರ್ಟಲ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು 19-ಮಹಡಿಯ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ. ರೈಟ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲಂಬವಾಗಿ-ತಿರುಗಿಸಲಾದ ಎರಡು ರಚನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ ([[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌‌]]ನ ರೆಸೀನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ S.C. ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಟವರ್‌‌ ಇಂಥ ಮತ್ತೊಂದು ರಚನೆಯಾಗಿದೆ). H. C. ಪ್ರೈಸ್‌‌ ಕಂಪನಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ತೈಲ ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌‌ C. ಪ್ರೈಸ್‌‌ ಎಂಬಾತನಿಂದ ಪ್ರೈಸ್‌ ಟವರ್‌‌ ಯೋಜನೆಯು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1956ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 29ರಂದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಗೃಹವ್ಯವಹಾರದ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರೈಸ್‌ ಟವರ್‌‌ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು; ಇದು ಓಕ್ಲಹಾಮಾ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಇಂಥ ಕೇವಲ 20 ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>‌[http://www.nps.gov/history/nr/listings/20070413.HTM ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸರ್ವೀಸ್] – ''ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 13, 2007</ref> == ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳು == 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು<ref>''ದಿ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಷರ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಕೆಟಲಾಗ್‌,'' by ವಿಲಿಯಂ ಆಲಿನ್‌‌ ಸ್ಟೋರರ್‌‌, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1992 (ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ)</ref> ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದು, 2005ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 300 ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಲಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರಚನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ: W. L. ಫುಲ್ಲರ್‌ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಪಾಸ್‌‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಜಲಾಭಿಮುಖ ಮನೆಯು 1969ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು; ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಓಷನ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌‌ನ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸಲಿವನ್‌‌ ಬಂಗಲೆಯು 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕಟ್ರೀನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌‌ನ ಹಕೋನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅರಿನೊಬು ಫುಕುಹಾರಾ ಹೌಸ್‌‌ (1918) 1923ರ ಗ್ರೇಟ್‌ ಕ್ಯಾಂಟೋ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಮಳೆ-ಪ್ರೇರಿತ ನೆಲದ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಎನ್ನಿಸ್‌ ಹೌಸ್‌‌ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಂಡಿಯಾನಾದ ಗ್ಯಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಲ್ಬರ್‌‌ ವೈನಂಟ್‌ ಹೌಸ್‌‌ 2006ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nationaltrust.org/magazine/archives/arc_news_2006/011706.htm |title=Preservation Online: Today's News Archives: Fire Guts Rare FLW House in Indiana |publisher=Nationaltrust.org |date= |accessdate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612122021/http://www.nationaltrust.org/magazine/archives/arc_news_2006/011706.htm |archivedate=2008-06-12 |deadurl=yes |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Imperial Hotel FFW 1.jpg|thumb|left|ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಹೊಟೇಲು, ಟೋಕಿಯೋ (1923)]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ರೈಟ್‌ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಮಿಡ್‌ವೇ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌‌ (1913, ಚಿಕಾಗೊ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌) ಮತ್ತು ಲಾರ್ಕಿನ್‌‌ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡ (1903, ಬಫೆಲೊ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌) ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1929 ಮತ್ತು 1950ರಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು; ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಅಪಾರ್ಟ್‌‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಟೆರೇಸ್‌ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ (ಈ ಎರಡೂ ಸಹ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು 1895ರಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1971 ಮತ್ತು 1974ರಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಲೇಕ್‌ ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿರುವ ಜಿನಿವಾ ಇನ್‌‌ (1911) ಇದನ್ನು 1970ರಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು; ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಬಾನ್ಫ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ (1911) ಇದನ್ನು 1939ರಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು. ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಹೊಟೇಲು (1913) ಗ್ರೇಟ್‌ ಕ್ಯಾಂಟೋ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು.<ref>‌‌ಬರ್ಸ್ಟೀನ್, ಫ್ರೆಡ್‌ A. [http://travel.nytimes.com/2006/04/02/travel/02journeys.html?scp=4&amp;sq=wright+1923&amp;st=nyt "][http://travel.nytimes.com/2006/04/02/travel/02journeys.html?scp=4&amp;sq=wright+1923&amp;st=nyt ನಿಯರ್‌‌ ನಗೋಯಾ, ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ವೆನ್‌ ದಿ ಈಸ್ಟ್‌ ಲುಕ್ಡ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌,"] ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌.'' 2006ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2.</ref> ಅವನ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಮೊನೊನಾ ಟೆರೇಸ್‌ ಯೋಜನೆಯು, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುರಸಭಾ ಕಚೇರಿಗಳಾಗಿ 1937ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಮೂಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ 1997ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಹೊರಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈಟ್‌ನ ಅಂತಿಮ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಒಂದು ಸಮ್ಮೇಳನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿಸುವ ಅದರ ಹೊಸ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. "ಯೋಜನೆಯನುಸಾರ-ರೂಪಿಸಿದ" ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೈಟ್‌ನ ಹೊಸಗಸುಬಿಯಾದ ಟೋನಿ ಪುಟ್ನಾಮ್‌‌ ಎಂಬಾತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ನಡುವಿನ 60 ವರ್ಷಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮೊನೊನಾ ಟೆರೇಸ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದವು ಸಾಗಿಬಂತು.<ref>[http://www.mononaterrace.com/educatorspage/images/brief-history.pdf ಮೊನೊನಾ ಟೆರೇಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌, ಹಿಸ್ಟರಿ ವೆಬ್‌‌ ಪುಟ]</ref> ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಲೇಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸದರ್ನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ನ (ಯೋಜಿತ 18 ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ) 12 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು; ಚೈಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸನ್‌‌‌ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ 1941 ಮತ್ತು 1958ರ ನಡುವೆ ಇದು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಏಕ-ತಾಣದಲ್ಲಿನ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಲೇಕ್‌ ಟಾಹೋದಲ್ಲಿನ ಎಮರಾಲ್ಡ್‌ ಬೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೈಟ್‌ನ ನಕಾಶೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಗೂಡದ, ಅಷ್ಟೇನು ಸುಪರಿಚಿತವಲ್ಲದ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://tahoelocals.com/articles/franklloydwright.php |title=Frank Lloyd Wright Emerald Bay, Lake Tahoe |publisher=Tahoelocals.com |date=2007-01-08 |accessdate=2009-10-16}}</ref> ಟಾಹೋದ ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯು ರೂಪಿಸಿರುವ ನಕಾಶೆಯ ಕುರಿತು ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‌ನ ಡಲ್ಲಾಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಟಾ ಹಂಫ್ರೇಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ ರೈಟ್‌ನ ಸಾವಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. === ರೈಟ್‌ನ ಕೊನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಐರೋಪ್ಯ ಯೋಜನೆ === 1959ರಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ನ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವು, ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 2007ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕೈಗೂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://constructireland.ie/Vol-3-Issue-11/Articles/Case-Studies/Late-1950s-Frank-Lloyd-Wright-design-realised-in-Wicklow.html |title=Wright On |publisher=constructireland.ie |date= |accessdate=2009-10-16 |archive-date=2009-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624094021/http://constructireland.ie/Vol-3-Issue-11/Articles/Case-Studies/Late-1950s-Frank-Lloyd-Wright-design-realised-in-Wicklow.html |url-status=dead }}</ref> ರೈಟ್‌ ಶೈಲಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಾರ್ಕ್‌ ಕೋಲ್‌ಮನ್‌‌ ಎಂಬಾತ, ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೂ ರೈಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತು ಪಡೆದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಉಳಿದಿರುವ ಕೊನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾದ E. ಥಾಮಸ್‌‌ ಕೇಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನು ವ್ಯವಹರಿಸಿದ. ಸದರಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ, ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೋಲ್‌ಮನ್‌‌ ಆಯ್ದಕೊಂಡ; ಇದು ಮೂಲತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್‌ ವೀಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಎಂಬುವವರಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, USAಯ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಅದು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ವೀಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ದಂಪತಿಗಳು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಸದರಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳದ 380 ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಜಾಲಾಡಿದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 4ನ್ನು ಕೋಲ್‌ಮನ್‌‌ಗಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿತು; ಇವು ಅವನ ತಾಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಾವಣೆಯಾಗುವಂತಿದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ, ಅವನು ವೀಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಅವನ ತಾಣದ ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪವು ಸದರಿ ಕಟ್ಟಡವು ಮೂಲತಃ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯತಃ ತದ್ರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕನೇ ದೇಶದಲ್ಲಿನ, ರೈಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕೈಗೂಡುವಂತಾದ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮನೆಯು<ref>[http://constructireland.ie/Articles/Case-Studies/Late-1950s-Frank-Lloyd-Wright-design-realised-in-Wicklow.html ರೈಟ್‌ ಆನ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100823023011/http://constructireland.ie/Articles/Case-Studies/Late-1950s-Frank-Lloyd-Wright-design-realised-in-Wicklow.html |date=2010-08-23 }} – ವಿಕ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡ 1950ರ ದಶಕದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ''(2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು)''</ref>, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಸ್ತುಕಲಾ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವಿಸ್ತೃತ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಕ್ಲೋ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕೇಸಿಯು ಭೇಟಿನೀಡಿದನಾದರೂ, ನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅವನು ಮರಣಹೊಂದಿದ. === ಸಮುದಾಯ ಯೋಜನೆ === ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಾಣದ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಅವನ ನಿಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು 1900ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿವು. ಸಮುದಾಯ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನು 41 ಕಾರ್ಯ-ನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ.<ref>''ರೈಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ಸ್‌‌: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಡಿಸೈನ್ಸ್‌'', ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ E. ಮತ್ತು ಬೆರ್ಡಿಯಾನಾ ಅಗುವಾರ್‌‌, ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌‌, 2002, ಪುಟ 344</ref> ಉಪನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಅವನ ಆಲೋಚನೆಗಳು 1900ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು; "ಕ್ವಾಡ್ರುಪಲ್‌‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಲಾನ್‌‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ E. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಉಪವಿಭಾಗದ ಬಡಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಶುರುವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಉಪನಗರದ ಜಮೀನು ವಿನ್ಯಾಸದ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೊರಳುದಾರಿಯನ್ನು ತುಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸಮಾನ-ಗಾತ್ರದ ಜಾಗಗಳ ಸಣ್ಣ ಚೌಕದ ಅಚ್ಚುಗಳ ಮೇಲೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು; ಸಮಾನಾಂತರ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳ ನೇರವಾದ ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ರಸ್ತೆಗಳು ಅವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದವು. ''ಲೇಡೀಸ್‌' ಹೋಮ್‌ ಜರ್ನಲ್‌‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ "ಎ ಹೋಮ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಪ್ರೈರೀ ಟೌನ್‌" ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ರೀತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಮನೆಗಳು, ಪ್ರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಗರಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಮೊಹಲ್ಲಾದ ಮಧ್ಯಭಾಗದೆಡೆಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಕರ ನೋಟಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಇವು ಅವಕಾಶನೀಡಿದವು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, 1910ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋದಲ್ಲಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೈಟ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>''ರೈಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ಸ್‌‌: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಡಿಸೈನ್ಸ್‌'', ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ E. ಮತ್ತು ಬೆರ್ಡಿಯಾನಾ ಅಗುವಾರ್‌‌, ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌‌, 2002, ಪುಟಗಳು 51–56</ref> 1913ರಲ್ಲಿನ ನಡೆದ ಸಿಟಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊದ ಜಮೀನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಉಪನಗರದ ಕೇರಿ ವಿಭಾಗವೊಂದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿತ್ತು. ಕ್ವಾಡ್ರುಪಲ್‌‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಲಾನ್‌‌ನ್ನು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮನೆಗಳ ಇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ನಗರವೊಂದರಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲೆಗಳು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಯಾದ ಎಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>"ಅನ್‌ಡೂಯಿಂಗ್‌ ದಿ ಸಿಟಿ: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಪ್ಲಾನ್ಡ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್‌," ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, ಸಂಪುಟ 24, ಸಂಖ್ಯೆ 4 (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌, 1972), ಪುಟ 544</ref> ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬ್ರಾಡ್‌ಕೇರ್‌ ಸಿಟಿ ವಿನ್ಯಾಸವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಅವನ ಸಮುದಾಯ ಯೋಜನೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದ ತತ್ತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನಗರಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕಿದ್ದುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, "ತೋಟ ಮತ್ತು ಮನೆಗೆ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.”<ref>"ಅನ್‌ಡೂಯಿಂಗ್‌ ದಿ ಸಿಟಿ: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಪ್ಲಾನ್ಡ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್‌," ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ, ಸಂಪುಟ 24, ಸಂಖ್ಯೆ 4 (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌, 1972), ಪುಟ 542</ref> ಸಮುದಾಯ ಯೋಜನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: :1900–1903 – ಕ್ವಾಡ್ರುಪಲ್‌‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಲಾನ್‌‌ – ILನ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 24 ಮನೆಗಳು (ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ) ::1909 – ಕೋಮೋ ಆರ್ಚರ್ಡ್‌ ಸಮ್ಮರ್‌ ಕಾಲೊನಿ – MTಯ ಬಿಟ್ಟರ್‌‌ರೂಟ್‌ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಪಟ್ಟಣ ತಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ :::1913 – ಚಿಕಾಗೊ ಜಮೀನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ – ಉಪನಗರದ ಚಿಕಾಗೊ ಕೇರಿ ವಿಭಾಗ ::::1934–1959 – ಬ್ರಾಡ್‌ಕೇರ್‌ ಸಿಟಿ – ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರ ನಕಾಶೆ – ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು :::::1938 – ಸನ್‌ಟಾಪ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌‌; ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಲೋವ್‌ಲೀಫ್‌ ಕ್ವಾಡ್ರಪಲ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿತ್ತು– ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ವಿಭಾಗವಾದ ಫೆಡರಲ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿಯಿಂದ ಆದ ಕಾರ್ಯ-ನಿಯೋಜನೆ – ಉಪನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಬಹುಕುಟುಂಬ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣದ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ::::::1945 – ಉಸೋನಿಯಾ ಹೋಮ್ಸ್‌‌ – ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ನ ಪ್ಲೆಸೆಂಟ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 47 ಮನೆಗಳು (ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 3ನ್ನು ಸ್ವತಃ ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ) :::::::1949 – ಗೇಲ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಹೋಮ್ಸ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ದಿ ಏಕರ್ಸ್‌‌ - ಮಿಚಿಗನ್‌‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ಟನ್‌‌ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 5 ಮನೆಗಳು (ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 4ನ್ನು ಸ್ವತಃ ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ) == ಜಪಾನೀ ಕಲೆ == ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ರೈಟ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಪಾನೀ ಕಲಾಕೃತಿಯ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ''ಉಕಿಯೋ-ಇ'' ಮರದ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನ ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳ ಓರ್ವ ಸಕ್ರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅದೇ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ; "ಮನೆಯೊಂದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆತ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲೆಂದು ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ".<ref name="cotter">‌‌ಕಾಟರ್, ಹಾಲೆಂಡ್‌. "ಸೀಕಿಂಗ್‌ ಜಪಾನ್‌'ಸ್‌ ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್, ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೀಡ್‌." ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'' 6 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2002</ref> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆಯಂತೂ, ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ರೈಟ್‌ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. 1905ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಪಾನ್‌‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ರೈಟ್‌, ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಹಿರೋಷಿಗೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳ, ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನದ ರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನು ನೆರವಾದ; ಇದು ಆರ್ಟ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="cotter"/> ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಜಪಾನೀ ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅವನದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಾಜರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಾಸ್ಟನ್‌‌ನ<ref name="cotter"/> ಜಾನ್‌‌ ಸ್ಪೌಲ್ಡಿಂಗ್‌‌‌‌‌ನಂಥ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌‌‌‌ನಂಥ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref name="reif"/> ಜಪಾನೀ ಕಲೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ 1912ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದ.<ref name="reif"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಿದ್ದಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಮಾರಾಟಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು 1920ರಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು; ತನಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚುಮಾಡುವ ರೈಟ್‌ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಅವನು ಮಹತ್ತರವಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ತಿದ್ದಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಯಾರ ಕುರಿತಾಗಿ ತಾನು ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನೋ ಅಂಥ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಪ್ಪಟ ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಅವನು ಒದಗಿಸಿದನಾದರೂ, ಓರ್ವ ಕಲಾಕೃತಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಅವನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.<ref name="reif"/> ಬಾಕಿಯಿರುವ ಋಣಭಾರಗಳನ್ನು ಚುಕ್ತಾ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, 1927ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಬೆಲೆಯಿಳಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಬಂತು; ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ ಅವನ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ಮನೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕೃತಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಡಾಲರ್‌‌ನಷ್ಟು ಬೆಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಅವನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಬರ್‌‌ ವಾನ್‌ ವ್ಲೆಕ್‌‌ ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು.<ref name="cotter"/> 1959ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವವರೆಗೂ ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ರೈಟ್‌ ಮುಂದುವರಿಸಿದ; ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಮೇಲಾಧಾರವಾಗಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬಳಸುವ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಾಲಪಾವತಿ ಮುಕ್ತನಾಗಿ<ref name="reif">ರೀಫ್‌‌, ರೀಟಾ. "ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಲವ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನೀಸ್‌ ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ಪ್ಡ್‌ ಪೇ ದಿ ಬಿಲ್ಸ್‌." ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'' 2001ರ ಮಾರ್ಚ್ 18.</ref> ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಕಲಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಜಪಾನೀ ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು, ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿತ್ತು, ಅಥವಾ ಕೀಳಂದಾಜಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ 1980ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀ ಕಲಾಕೃತಿಯ ಸಹವರ್ತಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಜೂಲಿಯಾ ಮೀಚ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಜಪಾನೀ ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1918ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ "ಮೂರು-ಇಂಚು-ಆಳದ, '400 ಕಾರ್ಡುಗಳ ರಾಶಿ'ಯೊಂದನ್ನು ಅವಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದಳು; ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಲೂ 'F. L. ರೈಟ್‌' ಎಂಬ ಅದೇ ಮಾರಾಟಗಾರನಿಂದ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮುದ್ರಿತ ಚಿತ್ರದ ನಮೂದು" ಇತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 1918ರಿಂದ 1922ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ದೂರ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ಕಲಾವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗಿದ್ದ ಸಿಗಿಸ್ಬರ್ಟ್‌ C. ಬಾಷ್‌ ರೀಟ್ಜ್‌‌ ಹಾಗೂ ರೈಟ್‌ ನಡುವಣ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಗಳು ವಿನಿಮಯವಾಗಿರುವುದೂ ಸಹ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು.<ref name="reif"/> ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು, ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಓರ್ವ ಕಲಾಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ರೈಟ್‌ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಒಂದು ನವೀಕೃತ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. == ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಆಸ್ತಿ == ]] [[ಚಿತ್ರ:Frank Lloyd Wright portrait.jpg|thumb|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌-ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಸನ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಲ್‌ ರ್ಯಾವೆನ್ನಾನಿಂದ 1954ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾವಚಿತ್ರ.]] [[ಚಿತ್ರ:RobieHouseWindows ChicagoIL.jpg|thumb|ಚಿಕಾಗೊದ (1906) ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೈಟ್‌-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕಿಟಕಿ.]] ಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಯೊಂದನ್ನು ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದು, 1959ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 9ರಂದು ಅರಿಝೋನಾದ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅವನ ಸಾವಿನ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ, ಸಂಕ್ಷೋಭೆಯು ರೈಟ್‌ನನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಿಕೊಂಡೇ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0608.html |title=Frank Lloyd Wright Dies; Famed Architect Was 89|publisher=nytimes.com<! |date=1959-04-10 |accessdate=2010-05-21}}</ref> ಅವನ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾ, ರೈಟ್‌ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದಳಾದರೂ, 1985ರಲ್ಲಿ ಅರಿಝೋನಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಳು. ಆ ವರ್ಷ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯ ಅನುಸಾರ, ರೈಟ್‌, ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಅವಳ ಮಗಳು ಎಲ್ಲರ ಶವವನ್ನೂ ದಹನಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅರಿಝೋನಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌‌ಗೆ ಜಾಗ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವಳ ಅಂತಿಮ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ, ರೈಟ್‌ನ ದೇಹವನ್ನು ಲಾಯ್ಡ್‌‌-ಜೋನ್ಸ್‌ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ 25 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಇದು ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ರೈಟ್‌ನ ನಂತರದ-ಜೀವನದ ಮನೆಯಾದ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌‌ಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಜೋಸೆಫ್‌‌ ಸಿಲ್ಸ್‌‌ಬೀಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿ ಯೂನಿಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ರೈಟ್‌ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯೂನಿಟಿ ಟೆಂಪಲ್ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಇಲ್‌ನ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗೊಂಡಿರುವ ಯೂನಿಟಿ ಟೆಂಪಲ್ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಯೂನಿಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈಟ್‌ ನಕಾಸೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ.</ref> ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾಳ ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ತೋಟಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆನೀಡಿತು; ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇದರ ಕೆಲಸವು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಸದರಿ ತೋಟದ ಕಾರ್ಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುವುದು ಬಾಕಿಯಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌ಗೆ ಅವನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವು ದಫನುಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇಂದು, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗಕ್ಕಿರುವ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನಿಂದ ಒಂದು ಕಲ್ಲೆಸೆಯುವಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಣ್ಣ ಸ್ಮಶಾನವು, ರೈಟ್‌ನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತುಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗೋರಿಕಲ್ಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಗೋರಿಯು ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ.<ref>''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ,'' ಮೆರೈಲ್‌‌ ಸೆಕ್ರೆಸ್ಟ್‌, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1992.</ref> === ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು === ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ವಿವರಗಳವರೆಗೂ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಸುಸಂಘಟಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ರೈಟ್‌ನ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಹೊರಗೆಡವಿದವು. ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರಾಡಂಬರವಾದ ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳವರೆಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವರವನ್ನೂ ರೈಟ್‌ ಕಾರ್ಯತಃ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ; ಅಂದರೆ, ಬಾಹ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ರತ್ನಗಂಬಳಿಗಳು, ಕಿಟಕಿಗಳು, ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಮೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಕುರ್ಚಿಗಳು, ದೀಪದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶಗಳಂಥ ಆಂತರಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಕಡೆಗೂ ಅವನು ಗಮನಹರಿಸಿದ. ಗ್ರಾಹಕರ ಬಯಕೆಯ ಅನುಸಾರ-ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ಉದ್ದೇಶದ ಅನುಸಾರ-ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅವನು ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಂಯೋಜಿತ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಂತರಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಆತ ಅನೇಕಬಾರಿ ಹಿಂದೆ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯ-ನಿಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಕೆಲವೊಂದು ಒಳ-ನಿರ್ಮಿತ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅವನ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಇತರ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವನ ಪ್ರೈರೀ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ, ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇದು ಸಸ್ಯದ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು) ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವು ಕಿಟಕಿಗಳು, ರತ್ನಗಂಬಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಳವಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಮಾಡಿದ; ಅಂದರೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಅಚ್ಚುಗಳು, ಗಾಜಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಸೀಸದೀಪದ ಕಿಟಕಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸತುವಿನ ಗಾಡಿಸೀಸದ ಮೃದುದಂಡಗಳನ್ನು (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಸೀಸ]]ದ ಬದಲಿಗೆ) ಅವನು ಬಳಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿ ಅವನು ಪೈರೆಕ್ಸ್‌‌ ಗಾಜು ಕೊಳವೆವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಗ್ರಾಹಕರ ಬಯಕೆಯ ಅನುಸಾರ-ನಿರ್ಮಿತವಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ದೀಪದ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಅಳವಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪೈಕಿಯೂ ರೈಟ್‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಕೆಲವೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ಮಹಡಿ-ದೀಪಗಳು, ಮತ್ತು ಆಗ ವಿನೂತನವೆನಿಸಿದ್ದ ಗೋಳಾಕಾರದ ಗಾಜಿನ ದೀಪದ ಮುಸುಕನ್ನು (ಅನಿಲ ದೀಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭೌತಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಿಂದೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು) ಅವನು ಬಳಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ರೈಟ್‌ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಪ್ರಗತಿಹೊಂದಿದಂತೆ, ಗಾಜಿನ ಉದ್ಯಮದ ಯಂತ್ರೀಕರಣವೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಜನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ರೈಟ್‌, ಇದು ತನ್ನ ಸುಸಂಘಟಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಧಾತುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ, ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತನೆಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಜು ಅವಕಾಶನೀಡಿತು. 1928ರಲ್ಲಿ, ಗಾಜಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದನ್ನು ಬರೆದ ರೈಟ್‌, ಅದರಲ್ಲಿ ಗಾಜನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕನ್ನಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ; ಹೀಗೆ ಹೋಲಿಸುವಾಗ ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಗಳು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಘನವಾದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲೆಂದು ಹಗುರವಾದ ತೆರೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗಾಜಿನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ತಂತಿಯಿಂದ ಬಿಗಿಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಪಾಠಗಳು, ರೈಟ್‌ನ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಜಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆರಂಭಿಕ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿತ್ತು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಜನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಗಾಜಿನ ಹಗುರತೆ ಮತ್ತು ಕೋಮಲತೆ ಹಾಗೂ ಘನವಾದ, ಗಡುಸಾದ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ರೈಟ್‌ ಆಶಿಸಿದ. ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ರೈಟ್‌ನ ಸುಪರಿಚಿತ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗಾಜೆಂಬುದು ಪ್ರೈರೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿಪುಲವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸರಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕಾರಗಳು, ಅವನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಲಂಕರಣದ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಡಿಸೈನ್ಸ್‌'', ಕಾರ್ಲಾ ಲಿಂಡ್‌, ಪೋಮ್‌ಗ್ರಾನೇಟ್‌ ಆರ್ಟ್‌ಬುಕ್ಸ್‌/ಆರ್ಕಿಟೈಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 1995.</ref> ಸೇವಕರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಕಡಿಮೆ ಎನಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಹುಪಾಲು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭವಾದ, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶಿ ಜೀವನದ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ, ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೈಟ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ. ಅನೇಕವೇಳೆ ಅವನಿಂದ 'ಕಾರ್ಯನೆಲೆ' ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅವಕಾಶನೀಡಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಊಟದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅತಿಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ಅವರಕಡೆ ಗಮನಹರಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಮನೆಯ ಮಹಿಳೆಗೆ ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಮೈಸ್‌ ವಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ರೋಹೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಬಹುಭಾಗದ ಮೂಲವನ್ನು ರೈಟ್‌ನ ಪರಿವರ್ತನಾಶೀಲ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ತನ್ನ ಸ್ವಂತದ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ರೈಟ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ. ಅವನ ಫ್ಯಾಷನ್‌‌ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಅನನ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ಸೂಟುಗಳು, ತೂಗಾಡುವ ಕಂಠಬಂಧಗಳು, ಮತ್ತು ತೋಳಿಲ್ಲದ ಮೇಲಂಗಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ. ಪ್ರೈರೀ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಡಿಕೆಯ ಒಂದು ಹಳದಿ 'ರೇಸ್‌ಎಬೌಟ್‌' ಕಾರನ್ನು ರೈಟ್‌ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಕೆಂಪು ಕಾರ್ಡ್‌ ವಾಹನವನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಗಿರಾಕಿಯ ಬಯಕೆಯ ಅನುಸಾರ ತಯಾರಿಸಿದ 1940 ಲಿಂಕನ್‌‌‌ ಕಾರನ್ನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಹನದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅನೇಕ ವೇಗದ ಟಿಕೆಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. {{Citation needed|date=February 2010}} === ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು === ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವಗಳಿರುವುದರ ಕುರಿತು ರೈಟ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಪರೂಪವಾದರೂ, ಅವನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತಾರೆ: # ಲೂಯಿಸ್‌ ಸಲಿವನ್‌‌: ಇವನನ್ನು ರೈಟ್‌ ತನ್ನ 'ಲೈಬರ್‌‌ ಮೀಸ್ಟರ್‌‌' (ಪ್ರೀತಿಯ ಯಜಮಾನ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ, # ಪ್ರಕೃತಿ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಸ್ಯ ಜೀವನದ ಆಕಾರಗಳು/ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳು/ಮಾದರಿಗಳು, # ಸಂಗೀತ ([[ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಾನ್ ಬೆಟ್ಹೋವನ್|ಲುಡ್ವಿಗ್‌‌ ವಾನ್‌ ಬೀಥೊವೆನ್‌‌]] ಅವನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯೋಜಕನಾಗಿದ್ದ), # ಜಪಾನೀ ಕಲೆ, ಮುದ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳು, # ಫ್ರೋಬೆಲ್‌‌ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್‌ {{Citation needed|date=September 2007}} ಅವನ ನೌಕರರಾಗಿದ್ದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ತನ್ನ ಸ್ವಂತದ ವಿನ್ಯಾಸದಂತೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವನು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರೈರೀ ಪಂಥದ ಉಳಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಅನುಕರಣಕಾರರು ಮತ್ತು ಅಧೀನದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ.<ref>"ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ, ಮೇರಿಯನ್‌‌‌ ಮಹೋನಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌‌</ref> ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಇತರರ ಕೆಲಸದಿಂದ ತನ್ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. ಅವನ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಲಿವನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಚಿಕಾಗೊ ಪಂಥದ ಕೆಲವೊಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಅವನ ಪ್ರೈರೀ ಪಂಥದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಿಂದ ರೈಟ್‌ನ ಕಚೇರಿಯು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರೆಂದರೆ: ವಿಲಿಯಂ ಯೂಜೀನ್‌ ಡ್ರಮಾಂಡ್‌, ಜಾನ್‌‌ ವಾನ್‌ ಬರ್ಗೆನ್‌‌, ಇಸಾಬೆಲ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌‌, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬ್ಯಾರಿ ಬೈರ್ನ್‌, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಮೆಕ್‌ಅರ್ಥರ್‌‌, ಮೇರಿಯನ್‌‌‌ ಮಹೋನಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟರ್‌‌‌ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌‌. ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಜನಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಂಟೋನಿಯನ್‌‌ ರೇಮಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಝೆಕ್‌‌-ಸಂಜಾತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯು, ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿನ ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಹೊಟೇಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಪಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ವೃತ್ತಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಹೊಟೇಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ‌‌ರುಡಾಲ್ಫ್ ಷಿಂಡ್ಲರ್‌‌ ಕೂಡಾ ರೈಟ್‌ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಅವನದೇ ಸ್ವಂತ ಕೆಲಸವು ರೈಟ್‌ನ ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಷಿಂಡ್ಲರ್‌‌ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ರಿಚರ್ಡ್‌ ನ್ಯೂಟ್ರಾ ಕೂಡಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ರೈಟ್‌ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಯಶಸ್ವೀ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ. ನಂತರದ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ಗಮನಾರ್ಹರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ರೈಟ್‌ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಅವರೆಂದರೆ: ವಾಸ್ತುಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆರನ್‌‌ ಗ್ರೀನ್‌‌, ಜಾನ್‌‌ ಲೌಟ್ನರ್‌, E. ಫೇ ಜೋನ್ಸ್‌, ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಲಂಬ್‌ ಮತ್ತು ಪಾವೊಲೊ ಸೊಲೆರಿ ಮತ್ತು ಕಲಾವಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್‌‌ ಡೆಲ್ಗಾಡೊ. ನಟ ಆಂಥೊನಿ ಕ್ವಿನ್‌‌ ಓರ್ವ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಆದರೆ, ಅವನಿಗಿದ್ದ ಮಾತಿನ ತೊದಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಧ್ವನಿ ಪಾಠಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ರೈಟ್‌ ಅವನಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ. ಬ್ರೂಸ್‌ ಗಾಫ್‌‌ ರೈಟ್‌ಗಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವನೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಮನ್ನಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:FrankLloydWright1966USstamp.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ 1966ರಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿರುವ U.S. ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ.]] ನಂತರದ ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1959ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ, ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೌರವಾರ್ಥ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ರೈಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. 1941ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು 1949ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್‌ (AIA) ವತಿಯಿಂದ ಅವನು ಬಂಗಾರದ ಪದಕದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. 1953ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌‌ನ ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ P. ಬ್ರೌನ್‌ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ (ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ದೊರೆತ ಅವನ "ಆಲ್ಮಾ ಮ್ಯಾಟರ್‌‌" ಪದವಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಅವನು ಗೌರವಾರ್ಥ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಲೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ವಾಸ್ತುಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಮಂಡಳಿಯ ಓರ್ವ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸದಸ್ಯನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದವು. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌ ಮನೆಯನ್ನು "20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಟ್ಟಡ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು; ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ AIA ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಒಂದು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ "ಮೊದಲ-ಹತ್ತು" ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು. ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, USAಯ ಇತರ ಅನೇಕ ಮಹೋನ್ನತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅವರೆಂದರೆ: ಈರೋ ಸಾರಿನೆನ್‌‌, I.M. ಪೀ, ಲೂಯಿಸ್‌ ಕಹ್ನ್‌‌, ಫಿಲಿಪ್‌‌ ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ಮತ್ತು ಲುಡ್ವಿಗ್‌‌ ಮೈಸ್‌ ವಾನ್‌ ಡೆರ್‌ ರೋಹೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವನು ಸದರಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಏಕೈಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದ. ಗಗೆನ್‌ಹೀಮ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌‌ C. ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಇವು ಇತರ ಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿದ್ದವು. 1992ರಲ್ಲಿ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ ಒಪೆರಾವು ಶೈನಿಂಗ್‌ ಬ್ರೋ ಎಂಬ ಗೀತರೂಪಕವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು; ರೈಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಂಯೋಜಕ ಡ್ಯಾರನ್‌‌ ಹೇಗನ್‌‌ ಮತ್ತು ಗೀತಬಂಧಕಾರ ಪಾಲ್‌‌ ಮುಲ್ಡೂನ್‌‌ರಿಂದ ಸಾದರಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೂಪಕ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಸದರಿ ಕೃತಿಯು ಹಲವಾರು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, [[Work Song: Three Views of Frank Lloyd Wright]] ಎಂಬ ಒಂದು ನಾಟಕವು ಮಿಲ್ವೌಕಿ ರೆಪರ್ಟರಿ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು; ರೈಟ್‌ನ ಜೀವನದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಮಗ್ಗುಲುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ನಾಟಕವು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. 1966ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸರಣಿಯ ಒಂದು 2¢ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯೊಂದಿಗೆ ರೈಟ್‌ನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು. == ಕುಟುಂಬ == ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಏಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಂದೆಯಾದ: ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದ್ದರು. ಅವನ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌‌ಳ ಮಗಳಾದ ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ ಮಿಲಾನೊಫ್‌‌ಳನ್ನು ಅವನು ದತ್ತುರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ.<ref>{{cite web |author=ascedia.com |url=http://www.taliesinpreservation.org/frank/faq.htm#Wives_children |title=Taliesin Preservation, Inc. – Frank Lloyd Wright – FAQ's |publisher=Taliesinpreservation.org |date= |accessdate=2009-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080610011735/http://www.taliesinpreservation.org/frank/faq.htm#Wives_children |archivedate=2008-06-10 |deadurl=yes |url-status=dead }}</ref> ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯರ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ "ಕಿಟ್ಟಿ" (ಟೋಬಿನ್‌‌) ರೈಟ್‌ (1871–1959). ಸಮಾಜ-ವರಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ. 1889ರ ಜೂನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಯಿತು; 1922ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇವಳ ವಿಚ್ಛೇದನವಾಯಿತು. * ಮೌಡ್‌ "ಮಿರಿಯಾಮ್‌‌" (ನೋಯೆಲ್‌) ರೈಟ್‌ (1869–1930). ಕಲಾವಿದೆ. 1923ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಯಿತು; 1927ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನವಾಯಿತು. * ಓಲ್ಗಾ ಇವಾನೊವ್ನಾ "ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾ" (ಲಾಜೋವಿಚ್‌‌ ಮಿಲಾನೊಫ್‌) ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ (1897–1985). ನರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರ್ತಿ. 1928ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಯಿತು. ರೈಟ್‌ನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಜೂನಿಯರ್‌‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ ಎಂದೇ ಸುಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದು, ಈತನೂ ಸಹ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಗಮನಾರ್ಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದ. ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ನ ಮಗನಾದ (ಮತ್ತು ರೈಟ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ) ಎರಿಕ್‌‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮಾಲಿಬುವಿನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಬಹುಪಾಲು ನಿವಾಸ-ಯೋಜನೆಗಳ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಮತ್ತೋರ್ವ ಮಗ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾದ ಜಾನ್‌‌ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ ಎಂಬಾತ, 1918ರಲ್ಲಿ ಲಿಂಕನ್‌‌‌ ಲಾಗ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್‌ ಡಿಯೆಗೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಜಾನ್‌‌ನ ಮಗಳಾದ [http://www.ewrightingraham.com/ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ರೈಟ್‌ ಇನ್‌ಗ್ರಹಾಮ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101105032848/http://www.ewrightingraham.com/ |date=2010-11-05 }} ಎಂಬಾಕೆಯು, ಕೊಲರೆಡೊದ ಕೊಲರೆಡೊ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್‌, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಟ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾದ ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌ಗೆ ಅವಳು ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="Reflecting Pools">{{cite news |last=Mann |first=Leslie |title=Reflecting pools: Descendants follow in Frank Lloyd Wright's footsteps |url=http://www.chicagotribune.com/classified/realestate/news/chi-cp_wright_re_02-10feb03,1,4161107.story |work=[[Chicago Tribune]] |date=2008-02-01 |accessdate=2008-03-28 |archiveurl=https://archive.today/20130102111907/http://articles.chicagotribune.com/2009-02-03/entertainment/0902020422_1_landmarks-commission-landmarks-ordinance-landmarks-law |archivedate=2013-01-02 |url-status=live }}</ref> ಆಸ್ಕರ್‌‌-ವಿಜೇತ ನಟಿಯಾದ ಆನ್ನೆ ಬಾಕ್ಸ್‌‌ಟರ್‌ ಎಂಬಾಕೆಯು ರೈಟ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ರೈಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಓರ್ವ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಬಾಕ್ಸ್‌‌ಟರ್‌ಗೆ, ನಟಿ ಬಾಕ್ಸ್‌‌ಟರ್‌ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆನ್ನೆಯ ಮಗಳಾದ ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಗಾಲ್ಟ್‌‌ ಈಗ ಬದುಕಿದ್ದು, ಓರ್ವ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="Reflecting Pools"/> ಅವನ ದತ್ತುಪುತ್ರಿಯಾದ ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ (ಇವಳು ಓಲ್ಜಿವಾನ್ನಾಳ ಮಗಳು) ಹಾಗೂ ಅವಳ ಮಗನಾದ ಡೇನಿಯಲ್‌, 1946ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಾಹನ ಅಪಘಾತವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಅವಳ ವಿಧುರನಾದ ವಿಲಿಯಂ ವೆಸ್ಲೆ ಪೀಟರ್ಸ್‌‌, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಗೆ ಸ್ವೆಟ್ಲಾನಾ ಅಲ್ಲಿಯುಯೇವಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ; ಈಕೆಯು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್|ಜೋಸೆಫ್‌‌ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌‌]]ನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಮಗು ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕೆಳಗೆ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಜೀವನದಂತಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವಳು ಹೋಲಿಸಿದ, ರೈಟ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಅವಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ, ಅವರು ವಿಚ್ಛೇದನಗೊಂಡರು; ರೈಟ್‌ನ ವಿಧವೆಯ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. 1985ರಿಂದ 1991ರವರೆಗೆ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌ನ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಪೀಟರ್ಸ್‌‌ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ರೈಟ್‌ನ ಓರ್ವ ಮರಿಮಗನಾದ S. ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ನಟಾಫ್ ಈಗ ಬದುಕಿದ್ದು, ಓರ್ವ ಪರಿಣಿತ ಮರಗೆಲಸದವನಾಗಿ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ವಾಡಿಕೆಯ ಮರದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈತ ನೈಪುಣ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |title=The Short List |url=http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/November-2006/Short-List-November-2006/ |work=Chicago Magazine |date=November 2006 |accessdate=2008-03-10 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513050752/http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/November-2006/Short-List-November-2006/ |url-status=dead }}</ref> == ದಾಖಲೆಗಳು == ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಾಖಲೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು, ಆರ್ಟ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿರುವ ರೈಯೆರ್‌ಸನ್‌‌ & ಬರ್ನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌ ಲೈಬ್ರರೀಸ್‌ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌‌ ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌‌ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು 1924–1974ರ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹವು, ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಎರಡು ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ನಕಾಶೆಗಳು, ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ, ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರೈಟ್‌ನ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆ ಕಡತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1945–1988ರ ಮಿಚಿಗನ್‌‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 'ದಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್' ದಾಖಲೆಯು ಸಂಶೋಧನಾ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಗ್ರಾಹಕರ ನಡುವಿನ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಛಾಯಾಪ್ರತಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ; "ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಇನ್‌ ಮಿಚಿಗನ್‌" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಛಾಯಾಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 1897–1997ರ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ದಿ ರೈಟಿಯಾನಾ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ (ಹೆಚ್ಚುಭಾಗ 1949–1969ರ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದೆ), ರೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮುದ್ರಿತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 1916–1925ರ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ದಿ ಜೋಸೆಫ್‌‌ J. ಬ್ಯಾಗ್ಲೆ ಕಾಟೇಜ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌, 1916ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಗ್ಲೆ ನಾಡಮನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸದರಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ [http://www.franklloydwright.org/fllwf_web_091104/Archives.html ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122050418/http://www.franklloydwright.org/fllwf_web_091104/Archives.html |date=2010-01-22 }}, ಅರಿಝೋನಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ನ ದಾಖಲೆ-ಪತ್ರಾಗಾರವು ಅವನ ನಕಾಶೆಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, 1880ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಮತ್ತು ರೈಟ್‌ನ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರಿದ ಅಕಾರಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ, ಹಾಗೂ ಇತರ ಕ್ಷಣಿಕಜೀವಿಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೆಟ್ಟಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಕೂಡಾ ತನ್ನ "[http://www.getty.edu/research/conducting_research/special_collections/wright.html ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌]" ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ರೈಟ್‌ನ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅವನ ನಕಾಶೆಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಂಥೊನಿ ಅಲೋಫ್ಸಿನ್‌‌ ಎಂಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ''ಆನ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಟು ದಿ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೈಟ್‌ನ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವು ಅಕಾರಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಬೃಹತ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು == {{Main|List of Frank Lloyd Wright works}} [[ಚಿತ್ರ:2010-04-10 3000x2000 oakpark nathan g moore house.jpg|thumb|ನಾಥನ್‌ G. ಮೂರ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌, ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌]] [[ಚಿತ್ರ:Robie House.jpg|thumb|ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌‌.]] [[ಚಿತ್ರ:Taliesinpan.jpg|thumb|"ಹಡಗಿನ" ಕಡೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವ "ಮೂತಿ"ಯಿಂದ ಕಾಣುವ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ವೆಸ್ಟ್‌‌ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:FLW Gammage Auditorium ASU PHX AZ 20186.JPG|thumb|ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಅಟ್ಟಣಿಗೆಯೊಂದರಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಗಮ್ಮೇಜ್‌ ಸಭಾಂಗಣ.]] * ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೊ, ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1889–1909 * ವಿಲಿಯಂ H. ವಿನ್‌‌ಸ್ಲೋ ಹೌಸ್‌‌, ರಿವರ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1894 * ‌‌ವಾರ್ಡ್‌ ವಿನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ವಿಲಿಟ್ಸ್ ನಿವಾಸ, ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌‌'ಸ್‌ ಕಾಟೇಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಬಲ್ಸ್‌, ಹೈಲೆಂಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1901 * ಡಾನಾ-ಥಾಮಸ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1902 * ‌‌ಲಾರ್ಕಿನ್ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡ, ಬಫೆಲೊ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, 1903 ''(1950ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು)'' * ಡಾರ್ವಿನ್‌ D. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಹೌಸ್‌, ಬಫೆಲೊ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, 1903–1905 * ಯೂನಿಟಿ ಟೆಂಪಲ್‌‌, ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1904 * ‌‌ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ C. ರೋಬೀ ನಿವಾಸ, ಚಿಕಾಗೊ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1909 * ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ I, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, 1911 * ‌‌ಮಿಡ್‌ವೇ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಚಿಕಾಗೊ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌, 1913 ''(1929ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು)'' * ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಹೊಟೇಲು, ಟೋಕಿಯೋ, ಜಪಾನ್‌‌, 1923 ''(1968ರಲ್ಲಿ ಕೆಡವಲಾಯಿತು; ಪ್ರವೇಶ ಭವನವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌‌ನ ನಗೋಯಾ ಸಮೀಪವಿರುವ ಮೆಯಿಜಿ ಮುರಾದಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು'' * ಹಾಲಿಹಾಕ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌ (ಅಲೀನ್‌‌ ಬಾರ್ನ್ಸ್‌‌ಡಾಲ್‌‌ ನಿವಾಸ), ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, 1919–1921 * ‌ಎನ್ನಿಸ್ ಹೌಸ್‌‌, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, 1923 * ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ III, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್‌‌, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, 1925 * ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌ (ಎಡ್ಗರ್‌‌ J. ಕೌಫ್‌ಮನ್‌ ಸೀನಿಯರ್‌‌ ನಿವಾಸ), ಬಿಯರ್‌ ರನ್‌, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, 1935–1937 * ಫಸ್ಟ್‌‌ ಜಾಕೋಬ್ಸ್‌‌ ಹೌಸ್‌‌, 1936–1937 * ‌‌ಜಾನ್ಸನ್ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್‌, ರೆಸೀನ್‌, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, 1936 * ‌ಹರ್ಬರ್ಟ್ F. ಜಾನ್ಸನ್‌‌ ನಿವಾಸ ("ವಿಂಗ್‌ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌"), ವಿಂಡ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌, WI, 1937 * ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ವೆಸ್ಟ್‌‌, ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌, ಅರಿಝೋನಾ, 1937 * ಉಸೋನಿಯಾ ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳು, ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳು, 1930ರ ದಶಕದಿಂದ 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೆ * ‌‌‌ಚೈಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸನ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸದರ್ನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌, ಲೇಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಫ್ಲೋರಿಡಾ, 1941–1958 * ‌‌ಫಸ್ಟ್‌ ಯೂನಿಟೇರಿಯನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್, ಷೋರ್‌ವುಡ್‌ ಹಿಲ್ಸ್‌‌, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, 1947 * V. C. ಮೋರಿಸ್‌ ಗಿಫ್ಟ್‌ ಷಾಪ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, 1948 * ಪ್ರೈಸ್‌ ಟವರ್‌‌, ಬಾರ್ಟಲ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ಓಕ್ಲಹಾಮಾ, 1952–1956 * ‌‌ಬೆಥ್‌ ಷೊಲೊಮ್‌ ಸೈನಗೋಗ್, ಎಲ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, 1954 * ‌ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್‌ ಗ್ರೀಕ್‌ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚು, ಮಿಲ್ವೌಕಿ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, 1956–1961 * ಸಾಲೋಮನ್‌‌ R. ಗಗೆನ್‌ಹೀಮ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, 1956–1959 * ‌ಕೆಂಟುಕ್‌ ನಾಬ್, ಓಹಿಯೋಪೈಲ್‌, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, 1956 * ದಿ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿರುವ ಮೈಲಿ-ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರ, 1956 ''(ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ)'' * ‌‌ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಎರ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಪ್ರಿಫ್ಯಾಬ್ ಹೌಸಸ್‌, ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳು, 1956–1960 * ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್‌ ಗ್ರೀಕ್‌ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚು, ವೌವಾಟೊಸಾ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌, 1956–1961 * ಮೇರಿನ್‌‌ ಕೌಂಟಿ ಸಿವಿಕ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ರಫಾಯೆಲ್‌‌, CA, 1957–1966 * ಗಮ್ಮೇಜ್‌ ಸಭಾಂಗಣ, ಟೆಂಪೆ, ಅರಿಝೋನಾ, 1959–1964 == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Design}} <div> * [[:ವರ್ಗ:Frank Lloyd Wright buildings|ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] * ವ್ಯಾಸ್ಮತ್‌‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ * ರಿಚರ್ಡ್‌ ಬಾಕ್‌ * ರೋಮನ್‌ ಇಟ್ಟಿಗೆ * ಜರೋಸ್ಲಾವ್‌ ಜೋಸೆಫ್‌ ಪೊಲಿವ್ಕಾ * ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೊ * ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕಟ್ಟಡ ರಕ್ಷಕ ಮಂಡಲಿ * ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್-ಪ್ರೈರೀ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ * ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕೆಲಸಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ತಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕೆಲಸಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬ್ರಾಡ್‌ಕೇರ್‌ ಸಿಟಿ * ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌ </div> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳು === {{Reflist|2}} === ರೈಟ್‌ನ ತತ್ತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಆಯ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು === *''ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯಾಗ್ರಫಿ'', -ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ (1943, ಡ್ಯುಯೆಲ್‌‌, ಸ್ಲೋವನ್‌‌ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ಸ್‌‌ / 2005, ಪೋಮ್‌ಗ್ರಾನೇಟ್‌; ISBN 0-7649-3243-8) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಆನ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರಲ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌'', -ರಾಬರ್ಟ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟರ್‌ (1991, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರಲ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 1878271261) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್’ಸ್‌ ಉಸೋನಿಯನ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌: ಡಿಸೈನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಮಾಡರೇಟ್‌ ಕಾಸ್ಟ್‌ ಒನ್‌-ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಹೋಮ್ಸ್‌'', -ಜಾನ್‌‌ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ (1984, ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌‌-ಗಬ್ಟಿಲ್‌‌; ISBN 0823071782) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್’ಸ್‌ ಉಸೋನಿಯನ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌‌ (ರೈಟ್‌ ಅಟ್‌ ಎ ಗ್ಲಾನ್ಸ್‌ ಸೀರೀಸ್‌)'', -ಕಾರ್ಲಾ ಲಿಂಡ್‌ (1994, ಪೋಮ್‌ಗ್ರಾನೇಟ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌; ISBN 1566409985) *"ಇನ್‌ ದಿ ಕಾಸ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌‌," ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌, 1908, -ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ: ''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ. '' ''1'' (1992, ರಿಝೊಲಿ; ISBN 0-8478-1546-3) *''ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಹೌಸ್‌, ದಿ'', -ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ (1954, ಹೊರೈಜನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0517020785) *''ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌: ಮೈ ಇಯರ್ಸ್‌ ಬಿಫೋರ್‌, ಡ್ಯೂರಿಂಗ್‌, ಅಂಡ್‌ ಆಫ್ಟರ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್,'' -ಅರ್ಲ್‌ ನಿಸ್ಬೆಟ್‌‌ (2006, ಮೆರಿಡಿಯನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0-9778951-0-6) *‌''ಟ್ರುತ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಆನ್‌ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್'', ಸಂಪಾದಕ: ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌‌ ಮೀಹಾನ್‌‌ (1987, ವೈಲೆ; ISBN 0471845094) *‌‌''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್'', -ಡೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಹಾಫ್‌ಮನ್‌‌ (1995, ಡೋವರ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌‌; ISBN 048628364X) *''ಉಸೋನಿಯಾ : ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಡಿಸೈನ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ'', ಆಲ್ವಿನ್‌‌ ರೋಸೆನ್‌ಬೌಮ್‌ (1993, ಪ್ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0891332014) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್,'' -ಡೇನಿಯಲ್‌‌ ಟ್ರೀಬರ್‌‌ (2008, ಬಿರ್ಖೌಸರ್‌ ಬಸೆಲ್‌‌, 2ನೇ, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ; ISBN 978-3764386979) === ರೈಟ್‌ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು === *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌, ಮ್ಯಾನ್‌ ಇನ್‌ ಪೊಸೆಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಅರ್ತ್‌'', -ಲೊವಾನ್ನಾ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್‌ (1962, ಡಬಲ್‌ಡೇ; {{OCLC|31514669}}) *‌‌''ಮೆನಿ ಮಾಸ್ಕ್ಸ್'', - ಬ್ರೆಂಡಾನ್‌ ಗಿಲ್‌‌ (1987, ಪುಟ್ನಾಮ್‌‌; ISBN 0399132325) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'', - ಅದಾ ಲೂಯಿಸ್‌ ಹಕ್ಸ್‌ಟಬಲ್‌ (2004, ಲಿಪ್ಪರ್‌‌/ವೈಕಿಂಗ್‌; ISBN 0670033421) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ'', - ಮೆರೈಲ್‌‌ ಸೆಕ್ರೆಸ್ಟ್‌ (1992, ಕ್ನೋಫ್‌; ISBN 0394564367) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌‌'', - ರಾಬರ್ಟ್‌ ಟ್ವಾಂಬ್ಲಿ (1979, ವೈಲೆ; ISBN 0471034002) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಬೈ ವಕಾರೊ, ಟೋನಿ, (2002, ಕುಲ್ಟರ್‌‌-ಅನ್‌ಟರ್ಮ್‌-ಸ್ಕಿರ್ಮ್‌)'' *''ದಿ ಫೆಲೋಷಿಪ್‌: ದಿ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಟ್ಯಾಲೀಸಿನ್‌‌ ಫೆಲೋಷಿಪ್‌'', - ರೋಜರ್‌‌ ಫ್ರೀಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಹೆರಾಲ್ಡ್‌‌ ಝೆಲ್‌ಮನ್‌‌ (2006, Regan ಪುಸ್ತಕಗಳು; ISBN 0060393882) *''‌‌ಲವಿಂಗ್‌‌ ಫ್ರಾಂಕ್'', - ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಹೊರಾನ್‌‌, (2008, ರ್ಯಾಂಡಮ್‌ ಹೌಸ್‌‌, ಇಂಕ್‌‌; ISBN 0345494997) === ರೈಟ್‌ನ ಕೆಲಸದ ಕುರಿತಾದ ಆಯ್ದ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು === *''ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್, ದಿ'', - ನೀಲ್‌‌ ಲೆವೈನ್‌‌ (1996, ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0691033714) *''ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಎ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಕೆಟಲಾಗ್‌, ದಿ'', - ವಿಲಿಯಂ ಆಲಿನ್‌‌ ಸ್ಟೋರರ್‌‌ (2007 ಪರಿಷ್ಕೃತ 3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0-226-77620-4) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'', - ರಾಬರ್ಟ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟರ್‌ (1997, ಫೈಡಾನ್‌, ಲಂಡನ್‌‌; ISBN 0 7148 31484 (ಗಡುಸಾದ ರಕ್ಷಾಪುಟ), ISBN 0714838543 (ಕಾಗದದ ರಕ್ಷಾಪುಟ)) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಅಮೆರಿಕಾ’ಸ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್‌'', - ಕ್ಯಾಥ್ರಿನ್‌‌ ಸ್ಮಿತ್‌ (1998, ಅಬೆವಿಲ್ಲೆ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ (ಅಬೆವಿಲ್ಲೆ ಪ್ರೆಸ್‌, ಇಂಕ್‌‌.); ISBN 0789202875) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್‌‌'', - ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್‌ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್‌ (1994, ISBN 087070642X) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್‌, ದಿ'', - ವಿಲಿಯಂ ಆಲಿನ್‌‌ ಸ್ಟೋರರ್‌‌ (2006 ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0-226-77621-2) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ವರ್ಕ್ಸ್‌‌'', - ಬ್ರೂಸ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌ ಫೈಫರ್‌ (1993, ರಿಝೊಲಿ; ISBN 0847817156) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್: ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಫಾರ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ'', - ಬ್ರೂಸ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌ ಫೈಫರ್‌ (2004, ಟಾಸ್ಕೆನ್‌; ISBN 3-8228-2757-6) *''ರೈಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ಸ್‌‌: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್’ಸ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಡಿಸೈನ್ಸ್‌‌'', - ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಬೆರ್ಡಿಯಾನಾ ಅಗುವಾರ್‌‌ (2003, ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್‌‌; ISBN 007140953X) *‌‌''ರೈಟ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌‌: ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೀನಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಹೌಸಸ್'' - ಗ್ರಾಂಟ್‌ ಹಿಲ್ಡರ್‌‌ಬ್ರಾಂಡ್‌ (1991, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌; ISBN 0295970057) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ ಗೈಡ್‌'', - ಥಾಮಸ್‌‌ A. ಹೇನ್ಜ್‌‌ (1999, ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಡಿಷನ್ಸ್‌‌; ISBN 0-8101-2244-8) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್'ಸ್‌ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಡಿಸೈನ್ಸ್‌‌'', - ಕಾರ್ಲಾ ಲಿಂಡ್‌ (1995, ಪೋಮ್‌ಗ್ರಾನೇಟ್‌; ISBN 0876544685) *''ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌‌ 1943–1959'', - ಬ್ರೂಸ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌ ಫೈಫರ್‌ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್‌‌‌ ಗೊಸ್ಸೆಲ್‌‌ (ಸಂಪಾದಕ) (2009, ಟಾಸ್ಕೆನ್‌; ISBN 978-3-8228-5770-0). ''ರೈಟ್‌ನ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಕಾರಗೊಳ್ಳದಿರುವ 1,100 ವಿನ್ಯಾಸಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು.'' === ರೈಟ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಆಯ್ದ ಪುಸ್ತಕಗಳು === *''‌‌ಫಾಲಿಂಗ್‌ವಾಟರ್‌‌ ರೈಸಿಂಗ್‌: ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್, E. J. ಕೌಫ್‌ಮನ್‌, ಅಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಮೋಸ್ಟ್‌ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾರ್ಡಿನರಿ ಹೌಸ್'', - ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌‌ ಟೋಕರ್‌‌ (2003, ಕ್ನೋಫ್‌; ISBN 1400040264) == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Frank Lloyd Wright}} {{wikiquote}} *[http://www.franklloydwright.org/ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಫೌಂಡೇಷನ್‌‌] ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ *[http://www.wisconsinhistory.org/topics/flw ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120830210333/http://www.wisconsinhistory.org/topics/flw/ |date=2012-08-30 }} *[http://www.savewright.org/ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701005657/https://savewright.org/ |date=2023-07-01 }} *[http://www.nou-sera.com/architect/wright.html#Anchor-4159 ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607122717/http://www.nou-sera.com/architect/wright.html#Anchor-4159 |date=2023-06-07 }} *[http://www.gowright.org/ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌‌] – FLW ಹೋಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊ, ರೋಬೀ ಹೌಸ್‌‌ *[http://www.taliesin.edu/ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403124954/https://taliesin.edu/ |date=2019-04-03 }} *[http://www.WrightInWisconsin.org/ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಟೂರಿಸಂ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ] *[http://www.pbs.org/flw/ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060810140421/http://www.pbs.org/flw/ |date=2006-08-10 }} – ಕೆನ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ *[http://www.loc.gov/exhibits/flw/flw.html ಫ್ರಾಂಕ್ ಲ್ಲೋಯ್ದ್ ರೈಟ್ ][http://www.loc.gov/exhibits/flw/flw.html ಡಿಸೈನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಆನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ 1922–1932] *[http://www.loc.gov/rr/print/list/103_flw.html ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್‌ ಬೈ ದಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಸರ್ವೆ] *[http://architecture.about.com/library/bl-wright-list.htm ತಾಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲನ ರೈಟ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430033246/http://architecture.about.com/library/bl-wright-list.htm |date=2011-04-30 }} *[http://www.artic.edu/aic/libraries/research/specialcollections/subject/sullivanwright.html ಸಲಿವನ್‌‌, ರೈಟ್‌, ಪ್ರೈರೀ ಶಾಲೆ, & ಸುಸಂಘಟಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115235343/http://www.artic.edu/aic/libraries/research/specialcollections/subject/sullivanwright.html |date=2010-01-15 }} *[http://media.nybooks.com/111008-filler.mp3 ಆಡಿಯೋ ಇಂಟರ್‌‌ವ್ಯೂ ವಿತ್‌‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌ ಫಿಲ್ಲರ್‌‌ ಆನ್‌‌ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್]: ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌‌'' ನಿಂದ ಪಡೆದಿರುವಂಥದ್ದು. *[http://www.metropolismag.com/story/20081015/higher-station ರೈಟ್‌ನ ಏಕೈಕ ಅನಿಲ ಕೇಂದ್ರದ 50ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406050211/http://www.metropolismag.com/story/20081015/higher-station |date=2011-04-06 }} *[http://cca.qc.ca/en/collection/5-frank-lloyd-wright-and-quebec ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003231419/http://cca.qc.ca/en/collection/5-frank-lloyd-wright-and-quebec |date=2009-10-03 }} *1957ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 1 & 28ರಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾದ ''ದಿ ಮೈಕ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ವ್ಯೂ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌‌‌ನಿಂದ ಸಂದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [http://www.hrc.utexas.edu/multimedia/video/2008/wallace/wright_frank_lloyd.html ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130119031444/http://www.hrc.utexas.edu/multimedia/video/2008/wallace/wright_frank_lloyd.html |date=2013-01-19 }} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Wright, Frank Lloyd | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH = 1867-06-08 | PLACE OF BIRTH = [[Richland Center, Wisconsin]] | DATE OF DEATH = 1959-04-09 | PLACE OF DEATH = [[Phoenix, Arizona|Phoenix]], [[Arizona]] }} {{DEFAULTSORT:Wright, Frank Lloyd}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ರೈಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೯೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:1959ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌‌ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಂತತಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌‌ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸುಸಂಘಟಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ನ ಚಿಕಾಗೋದಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಲಿನಾಯ್ಸ್‌‌ನ ಓಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಚ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರಿಝೋನಾದ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಡೇಲ್‌‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೈರೀ ಶಾಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ರಂಗುಹಾಕಿದ ಗಾಜಿನ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ–ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌‌ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಲ್ಷ್‌‌ ಸಂತತಿಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌‌ಗೆ ಸೇರಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ವಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು]] gd3jsmblb7avuo59ke874rwvhmo5iwn 0 25884 1377890 1347037 2026-07-31T14:20:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377890 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Volkstelling 1925 Census.jpg|300px|thumb|ಆಗ 1925 ರಲ್ಲಿಗಣತಿದಾರನೊಬ್ಬ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ ವಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬವೊಂದಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ದೃಶ್ಯ.]] '''ಜನಗಣತಿ''' ಎಂದರೆ, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ-ಪದ್ದತಿಗಳ ಅನುಸರಿಸಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು. ಇದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಎಣಿಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Sullivan | first = Arthur | authorlink = Arthur O' Sullivan | coauthors = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in action | publisher = Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey 07458 | page = 334 | url = https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 | doi = | id = | isbn = 0-13-063085-3 | access-date = 2021-02-24 | archive-date = 2018-12-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181226045718/https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite book | last = Shepard | first = Jon | authorlink = Jon M. Shepard | coauthors = Robert W. Greene | title = Sociology and You | publisher = Glencoe McGraw-Hill | year = 2003 | location = Ohio | pages = A–22 | url = http://www.glencoe.com/catalog/index.php/program?c=1675&s=21309&p=4213&parent=4526 | doi = | id = | isbn = 0078285763 | access-date = 2010-10-25 | archive-date = 2010-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100308100024/http://www.glencoe.com/catalog/index.php/program?c=1675&s=21309&p=4213&parent=4526 | url-status = dead }}</ref> ಈ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜನವಸತಿ ಗೃಹಗಳ ಎಣಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇತರ ಗಣತಿಗಳೆಂದರೆ ಎಂದರೆ ಕೃಷಿ,ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಿ ವಿಭಾಗದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸೇರಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 'ಜನಸಂಖ್ಯೆ'ಇದರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳು ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳು,ವಹಿವಾಟು-ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ,ಇದು ಜನರು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳ ಎಣಿಕೆಗೆ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿದೆ. ದಿ[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಗಣತಿಯನ್ನು "ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಣತಿ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿ,ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶ,ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತ ಅವಧಿಗೆ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ತಪಶೀಲು ಎನ್ನಬಹುದು.ಈ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಮಾಡುವಂತೆ ಸಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ (2008). [http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/docs/P&R_Rev2.pdf ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೆಕ್ಮೆಂಡೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸೆನ್ಸ್ಸಸ್]. ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟುಕಲ್ ಪೇಪರ್ಸ್: ಸಿರೀಸ್ M No. 67/Rev.2. p8. ISBN 0-688-16894-9</ref> ಈ ಪದವನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ:ಆಗ ರೊಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಯುವಕರ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಆಗಾಗ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ, ಸೈನ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಯಾರು ಯೋಗ್ಯ ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬುದನ್ನು ಐಣಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತಿತ್ತು. ಈ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾದರಿಗಳ ಕಲೆಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಜನಸಮುದಾಯದ ಉಪಗುಂಪಿನಿಂದ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂತರಿಕ ಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜುಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ,ವಹಿವಾಟು [[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯ]] ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವದಲ್ಲದೇ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳ ತಳಹದಿಯಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,(ಕೆಲವು ವೇಳೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ-''e.g.'' ಉದಾ ನೋಡಿ''ಉಟಾಹ್ v. ಇವಾನ್ಸ್'' ) == ಖಾಸಗಿತನ (ರಹಸ್ಯ) == ಗಣತಿಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬಗೆಗಿನ ಉಪಯುಕ್ತ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ದುರುಪಯೋಗವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವದಕ್ಕಾದರೂ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಾಮಧೇಯ ಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಬೇರೆ ಇನ್ನೇನನ್ನೋ ಸೂಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.epic.org/privacy/census/ ದಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೈವಸಿ ].</ref> ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಗಣನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅರ್ಜಿನಮೂನೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾಹಿತಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾಸಗಿತನದ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಪರೂಪದ ಉಪಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ದೊಡ್ಡ ನಗರವೊಂದರ ಜನರಲ್ಲಿನ 50 ಮತ್ತು 60 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಿತಿಯ ನಡುವಿನ ಪುರುಷ ವರ್ಗದ ಬಿಳಿಯರು ಮತ್ತು ಕರಿಯರ ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಟ ಆದಾಯವನ್ನುಸರಿಯಾಗಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ,ಎಂದಾಗ ಇದರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಆ ನಗರದ ಜನತೆಯ ಆದಾಯದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.ಒಬ್ಬನ ಆದಾಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಏಜೆನ್ಸೀಗಳು ಇಂತಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ತಪ್ಪುಗಳ ಮಾಡುವದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದು ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abs.gov.au/websitedbs/D3110129.NSF/f61552cc746715bcca256eb000015277/2878e9589dd56b53ca257153007fe1f5!OpenDocument |title=ಮ್ಯೇನೇಜಿಂಗ್ ಕಾನ್ ಫಿಡೆನ್ಸಿಲ್ಯಾಟಿ ಅಂಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಅಬೌಟ್ SEIFA |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524225948/http://www.abs.gov.au/websitedbs/D3110129.NSF/f61552cc746715bcca256eb000015277/2878e9589dd56b53ca257153007fe1f5!OpenDocument |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನಿತರರು ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ರಹಸ್ಯ ಬಹಿರಂಗವಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಹ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಗಣತಿಯು ಎಲಾಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿಡುವುದು ಸಹ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಾಯವೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕದಿರುವುದು.ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದಂತೆ ಅದು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು == === ಈಜಿಪ್ಟ್ === ಈಜಿಪ್ತ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಫರೊನಿಕ್ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲ 3340 BC ಮತ್ತು 3050 BC.ನಲ್ಲಿ ನಡೆದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಇಸ್ರೇಲ್‌ === ಬೈಬಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ:ಬುಕ್ ಆಫ್ ನಂಬರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ತ್ ನಿಂದ ಜನರು ಬಂದಾಗ ಇಸ್ರಲೈಟ್ ಜನರ ಸಂಖ್ಯಾಗಣನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ,ಇದನ್ನು ರಾಜ ಡೇವಿಡ್ ಈ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಿದನೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ಚೀನಾ === ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದೆನ್ನಲಾದ ಜನಗಣತಿ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ [[ಚೀನಾ]]ದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆನಡಿಯನ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ 4,000 ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 16 ದಶಲಕ್ಷವಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0020060| title=Census - The Canadian Encyclopedia| publisher=Statistics Canada| quote=The first recorded census took place over 4000 years ago in China.| access-date=2010-10-25| archive-date=2011-06-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20110607164937/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0020060| url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಹ್ಯಾನ್ ಡ್ಯಾನಸ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದಿದ್ದು ಇದು ಚೀನಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಗಣತಿ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://factsanddetails.com/china.php?itemid=39&catid=2&subcatid=2| title=China - Facts and Details: Han Dynasty (206 B.C. - A.D. 220)| author=Jeffrey Hays| access-date=2010-10-25| archive-date=2010-11-23| archive-url=https://web.archive.org/web/20101123032526/http://factsanddetails.com/china.php?itemid=39&catid=2&subcatid=2| url-status=dead}}</ref><ref>ಟ್ವಿಚೆಟ್,ಡಿ.ಲೊವೆ, M.ಅಂಡ್ ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜೆ.ಕೆ.<u>ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ: ದಿ ಚಿನ್ ಅಂಡ್ ಹಾನ್ ಐಂಪೈಯರ್ಸ್ 221 B.C.-A.D. 220</u>. ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌,2005, ಪುಟ 19.</ref> ಆಗ 2 AD ಯಲ್ಲಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇದನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಿಖರವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref>[58] ^ ಇಬಿಡ್‌</ref> ಆ ಸಮಯ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12.36 ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 57.67 ದಶಲಕ್ಷ ಎಂದು ನೊಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ನಿಶಿಜಿಮಾ(1986), 595–596.</ref><ref>{{cite web| url=http://ja.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E3%81%AE%E6%AD%B4%E5%8F%B2| title=History of China. (Japanese Wikipedia)}}</ref><ref>ಎಚ್. ಯೂನ್(1985). "ಆನ್ ಅರ್ಲಿ ಚೀನೀಸ್ ಐಡಿಯಾ ಆಫ್ ಅ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಎನ್ವಿರಾಮೆಂಟಲ್ ಸೈಕಲ್",''ಜಿಯೊ ಜರ್ನಲ್'' '''10''' (2),pp. 211-212.</ref> ಮೂರನೆಯ ಗಣತಿ ದಾಖಲೆಯು 144 AD ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದು ದೊರಕಿದೆ,ಅಲ್ಲಿ 9.94 ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 49.73 ದಶಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. === ರೋಮ್‌ === ಈ ಪದ'ಸೆನ್ಸಸ್ ' ಪುರಾತನ ರೊಮ್ ನಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ 'ಸೆನ್ಸೆರೆ' (ಅಂದರೆ ಅಂದಾಜು)ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಗಣತಿಯು ರೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.[[ತೆರಿಗೆ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.(ನೋಡಿ ಸೆನ್ಸೊರ್ (ಪುರಾತನ ರೊಮ್ ) ಕೆಲವು ಅಡತಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತಿತ್ತು.<ref>ಶೆಡೆಲ್, ವಾಲ್ಟರ್. <u>ರೊಮ್ ಅಂಡ್ ಚೀನಾ:ಕಂಪೇರೇಟಿವ್ ಪ್ಸರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟೇವ್ ಆನ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಪೈಯರ್ಸ್</u>. ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್(2009), p. 28.</ref> ಇದು ನಾಗರಿಕರ ನೊಂದಣಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕರ್ತ್ಯವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. === ಉಮಯಾದ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್ === ಮಧ್ಯಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಖಲೀಫ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಖಲೀಫಾಟ್ ರಚನೆಯ ನಂತರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ರಶೀದುನ್ ಕಾಲಿಫ್ ಉಮರ್ ಗಣತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ.<ref>{{Cite journal|title=Population Census and Land Surveys under the Umayyads (41–132/661–750)|first=Wadād|last=al-Qādī1|journal=Der Islam|volume=83|issue=2|pages=341–416|doi=10.1515/ISLAM.2006.015|date=July 2008|postscript=.}}</ref> === ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ === ಮಧ್ಯ ಯುರೊಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಮಾಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಡೊಮ್ಸ್ ಡೇ ಬುಕ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.1086 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯನ್ I ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಕಂದಾಯ-ತೆರಿಗೆ ಹಾಕಲು ಆತ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ. ಆಗ 1183 ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯುದ್ದಗಾರ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಜೆರುಲೇಮ್ ಅಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷರ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಹಾಕಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಲು ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]]ದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಸಲಾದಿನ್ ನ ದಾಳಿಯ ವಿರುದ್ದ ಹಣ-ಜನಬೆಂಬಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಇಂಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (ಪೂರ್ವ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ನಾಗರಿಕತೆ) === ಅಂದಿನ 15 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಚಿತ್ರ ವಿಧಾನ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಇಂಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬರವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಲಿಪಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ,ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿಗಳ-ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದಾಗ ಅವರು ಹಗ್ಗದ ಎಳೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂದಲಿನ ಸೂಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅದರಲ್ಲೂ ಇಲಾಮಾ(ಒಂಟೆ ಜಾತಿ) ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಾಕಾ (ಕುರಿ ಜಾತಿ) ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂದಲುಗಳ ಇಲ್ಲವೆ ಹತ್ತಿ ಎಳೆಗಳ ಗಂಟು ಹುರಿ ಮಾಡಿ 10 ಗಂಟಿನ ಒಂದು ಸಮೂಹದಂತೆ ಮಾಡಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. == ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನ == === ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ === ಒಂದು ಭಾಗಶಃ ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ಣ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ 1980 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://afghanistan.unfpa.org/projects.html#rhs UNFPA ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070404055643/http://afghanistan.unfpa.org/projects.html#rhs |date=2007-04-04 }}.</ref> === ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ === ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ಬೇನಿಯ|ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.instat.gov.al/repoba/english/default_english.htm ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ:2001 ಸೆನ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120721055512/http://www.instat.gov.al/repoba/english/default_english.htm |date=2012-07-21 }}, ಆಫಿಸಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್. ಜೂನ್ 1ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://www.unece.org/stats/census/2000/files/Albania/Eng2001.pdf ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ:2001 ಸೆನ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091229035424/http://www.unece.org/stats/census/2000/files/Albania/Eng2001.pdf |date=2009-12-29 }}, ಇಂಡಿಯುಜ್ವಲ್ ಕ್ವೆಸ್ಥೇನೇರ್ ಯುಜ್ಡ್ ಬೈ ಎನುಮರೇಟರ್ಸ್. ಜೂನ್ 1ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ 1989 ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಆಡಳಿತದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ === ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೆಲೆವಾಸ ಗೃಹಗಳ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 1967, 1977, 1987, 1998, ಮತ್ತು 2008 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು 2016 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. === ಅಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ === ಜನಸಂಖ್ಯೆ & ಗೃಹವಸತಿ ಗಣತಿಯನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ,ಕಳೆದ 2001 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಗಣತಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ, ನೋಡಿ: ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾ. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿನ ಗಣತಿಯನ್ನುಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬುರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2006 ಆಗಸ್ಟ್ 8 ರಂದು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1911, 1921, 1933, 1947, 1954, ಮತ್ತು 1961 - 2006 ರಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. ಕಳೆದ 2006 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರು ತಮ್ಮ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿಸಿದರು. === ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ === [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿನ ಗಣತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ''ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ '' ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ;ಕಳೆದ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. === ಅಜರ್ಬೈಜಾನ್ === [[ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್|ಅಜರ್ಬೈಜಾನ್]] ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ರಶಿಯಾ/ಸೊವಿಯತ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯ 1897, 1926, 1937, 1939, 1959, 1970, 1979, ಮತ್ತು 1989 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ,ಇನ್ನೆರಡು ಗಣತಿಗಳನ್ನು ಅಜರ್ಬೈಜಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು: ಒಂದು 1999 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು 2009 ರಲ್ಲಿ.<ref>[http://www.rferl.org/content/Population_Census_Gets_Under_Way_In_Azerbaijan/1608527.html ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಗೆಟ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ನ್ವೇ ಇನ್ ಅಜರ್ಬಿಜಾನ್]. ''ರೇಡಿಯೊ ಫ್ರೀ ಯುರೊಪ್ ''. ಎಪ್ರಿಲ್1,2009 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬ್ಯುರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (BBS) 1974, 1981, 1991 ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. === ಬಾರ್ಬಾಡೋಸ್ === ಬಾರ್ಬಾಡೊಸ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ಬಾರ್ಬಾಡೊಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ (BSS) ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಕೊನೆಯ ತನ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಅದು 2010 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿದೆ. === ಬೆನಿನ್ === ಜನಗಣತಿಯನ್ನು [[ಬೆನಿನ್]] ನಲ್ಲಿ 1978, 1992 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಬೊಲಿವಿಯಾ === ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜನವಸತಿಗಳ ಗಣತಿಯನ್ನು [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 1992 ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ === [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರ್ಯಾಜಿಲಿಯ]] ನ್ನರ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಜಿಲಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೊಗ್ರಾಫಿ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರತಿ10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಡೆದದ್ದು 2000 ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲು ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1872 (ಮೊದಲನೆಯದ್ದು ), 1900, 1920, 1941, 1950, 1960, 1970, 1980 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಜಿಲ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಧಾನವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಪದವಿಯ ಅನುಕ್ರಮ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜನಗಣತಿ ಮೂಲಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿಧಾನವೆನಿಸಿದೆ. ಅದರ ಅಧಿಕಾರ ಪದವಿ ಶ್ರೇಣಿವರ್ಗ: ಬ್ರ್ಯಾಜಿಲ್(ದೇಶ), ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು, ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಗಳು, ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು, ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಉಪ-ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಣತಿಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು. ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಕಾಪಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: 1. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಗಣತಿ ಪ್ರದೇಶ,ಇದರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟ 300 ಮನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ,ವಯಸ್ಸು,ಮನೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ,ಲಿಂಗ.ಆದಾಯ ಇನ್ನಿತರರ ಹೋಲಿಕೆಯ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 2. ಜಿಲ್ಲೆಗಳು: ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮೇಲಿನ ಮಾಹಿತಿ,ವರ್ಣ, ಧರ್ಮ, ಅಂಗವಿಕಲತೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. 3. ಪುರಸಭೆಗಳು[ನಗರಸಭೆಗಳು] (ನಗರಗಳು): ಈಗ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲದೇ ಜಿಡಿಪಿ GDP, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ,ನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ವಲಸೆಗಳು ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯ, ಅವುಗಳ ಜೀವಂತ ವಲಸೆ,ಹಣದುಬ್ಬರ,ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶಗಳ ದರಗಳು,ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ,ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [[:pt:Ficheiro:Ibge em poá são paulo brasil.jpg|ನಿರ್ವಹಿತ ಆಡಳಿತದ ಕಂಪ್ಯುಟರ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಇವುಗಳಿಗೆ GPS ರಿಸೀವರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕ್ಷೆ,ವಿವರ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ,ಬ್ರ್ಯಾಜಿಲಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (IBGE). === ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ === [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] ದ ಗವರ್ನರ್ಸ್ ಅಂದರೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರುಗಳು ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭೂಭಾಗಗಳ ವಿಮೋಚನೆ ನಂತರ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಗೆ ಸಂಘಟನೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ 1881 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ತತ್ವಾಧಾರಿತ,ಆಗ 1884 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಗಣತಿಯನ್ನುಪೂರ್ವ ರುಮೆಲಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಗಣತಿಯು ಸಮಗ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1888 ರಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗದ ನಂತರ ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಲವಾರು ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು: 1892, 1900, 1905, 1910, 1920, 1926, 1934, 1946, 1956, 1965, 1975, 1985, 1992 ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರು. ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅಂಕಿಅಂಶವು 1888 ರಿಂದ WW-II ದ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.ಆಗಿನ ಸಮಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಹಕಾರ ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ಆ ಕಾಲದ ಉತ್ತಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ದೊರೆತ ಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂತರ ಚರ್ಚೆಗಳಾದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯು 2001 ರ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಿಂಧುವೆನಿಸಿದ ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ರ ಎಣಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. === ಕೆನಡಾ === [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಿಯನ್]] ಗಣತಿಯನ್ನುಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ 1666 ರ ನಿವ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಜೀನ್ ಟ್ಯಾಲೊನ್ ಅವರು ನಿವ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವವರ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಇದರ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆನಡಾ ಸ್ಥಾಪಿತದ 280 ವರ್ಷಗಳ ತರುವಾಯ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಂತಗಳು (ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದೊಕ್ಕೊಂದು ಸೇರಿಯೂ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು)ಇದಕ್ಕಾಗಿ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೂ ಇದರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 1871 ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು.ಅದರಲ್ಲಿ ನೊವಾ ಸ್ಕೊಟಿಯಾ,ಒಂಟಾರಿಯೊ,ನಿವ್ ಬ್ರುನ್ಸ್ವಿಕ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಬೆಕ್|ಕ್ವೆಬೆಕ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು 2001 ಮತ್ತು 2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜನಗಣತಿಯು ಮಧ್ಯ-ದಶಕದಲ್ಲಿ (1976,1986,1996,ಇತ್ಯಾದಿ)ಇವುಗಳನ್ನು ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಜನಗಣತಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳನ್ನು ದಶಮಾನದ ಜನಗಣತಿಗಳೆನ್ನುವರು. ಮೊದಲ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಜನಗಣತಿಯು 1956 ರಲ್ಲಾಯಿತು. ಕೆನಡಾದ 2006 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ,ಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮಜಾಯಿಕೆಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಇನ್ನಿತರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.(ಪೂರ್ವಭಾವಿ ವೆಚ್ಚ ನೀಡಿದ ಲಕೋಟೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕೇಳಬಹುದು)ಅಲ್ಲದೇ [[ದೂರವಾಣಿ]] (ಈ 800 ಸಂಖ್ಯೆ ಬಳಸಬೇಕು) ==== ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ==== ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 57 ರ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್(MGA) ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.qp.alberta.ca/574.cfm?page=m26.cfm&leg_type=Acts&isbncln=9780779745739 |title=ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ (MGA) |access-date=2025-08-29 |archive-date=2012-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926002542/http://www.qp.alberta.ca/574.cfm?page=m26.cfm&leg_type=Acts&isbncln=9780779745739 |url-status=dead }}</ref> ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಗಣತಿಯು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್1 ಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲವೆ ಜೂನ್ 30 ರ ನಂತರ ಇರಬಾರದೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ.MGA ದ ನಿರ್ಧಾರದಂತೆ ಡಿಟರ್ಮಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ನಿಯಮ ಇದನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.qp.alberta.ca/574.cfm?page=2001_063.cfm&leg_type=Regs&isbncln=0779744829 |title=ಡೆಟರ್ಮಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶ್ಜನ್ |access-date=2024-11-14 |archive-date=2012-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120223073734/http://www.qp.alberta.ca/574.cfm?page=2001_063.cfm&leg_type=Regs&isbncln=0779744829 |url-status=dead }}</ref> ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಹೊಸ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ <ref>[http://www.municipalaffairs.gov.ab.ca ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್]</ref> ಅಫೇರ್ಸ್ ಗೆ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ರೊಳಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಡೆದ ಅಲ್ಬೆರ್ಟಾದ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿಗಳು ಈ ಜನಗಣತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಕಟನಾ ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ <ref>{{Cite web |url=http://municipalaffairs.gov.ab.ca/mc_official_populations.cfm |title=ಉದ್ಯೋಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಿ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2010-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115080313/http://www.municipalaffairs.gov.ab.ca/mc_official_populations.cfm |url-status=dead }}</ref> ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ''ಅಲ್ಬೆರ್ಟಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ '' ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿತ್ತವೆ.ಇದು ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.altapop.ca/ |title=ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706164528/http://www.altapop.ca/ |url-status=dead }}</ref> === ಚಿಲಿ === ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಜನಗಣತಿಗಳು [[ಚಿಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.ಇದನ್ನು INE (''ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟೊ ನ್ಯಾಸಿಯೊನಲ್ ಡೆ ಎಸ್ಟಾಡಿಸ್ಟಿಕಾಸ್'' ಅಥವಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ )ನಡೆಸುತ್ತದೆ,ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಡೆಸಿದ್ದು 2002 ರಲ್ಲಿ. === ಚೀನಾ === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಿ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ 1913, 1944, 1953, 1964, 1982, 1990, 2000, and 2010 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/index.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-25 |archive-date=2011-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110309025915/http://www.stats.gov.cn/tjgb/rkpcgb/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.ಚೀನಾವು ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು,ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಹೀಗೆ ಸಮಸ್ತ ಜನರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 6 ದಶಲಕ್ಷ ಜನ ಎಣಿಕೆದಾರರು ಈ 2000 ನೆಯ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1,<ref>http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-05/28/c_13321827.htm</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆವಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬದ ನೊಂದಣಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆಗಷ್ಟ 15,2010 ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-08/16/c_13446282.htm</ref> ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಗಳು,1% ರಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಾದರಿ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು 1987, 1995, 2005 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಸರ್ವೇಸ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಂದರೆ 2000 ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjdt/gjtjjdt/t20091221_402608717.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-25 |archive-date=2012-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401234648/http://www.stats.gov.cn/tjdt/gjtjjdt/t20091221_402608717.htm |url-status=dead }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ,ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗಣತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಆರ್ಥಿಕ ಗಣತಿಯನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.stats.gov.cn/was40/gjtjj_en_detail.jsp?channelid=4920&record=1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-28 |archive-date=2012-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401234701/http://www.stats.gov.cn/was40/gjtjj_en_detail.jsp?channelid=4920&record=1 |url-status=dead }}</ref> === ಕೊಸ್ಟಾ ರಿಕಾ === [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ|ಕೊಸ್ಟಾ ರಿಕಾ]] ವು ತನ್ನ9 ನೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿ ಯನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. INEC,''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟ್ಯಿಟ್ಯುಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಸ್ಟಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಸ್'' ಇದು ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಕೊಸ್ಟಾ ರಿಕನ್ ಜನಗಣತಿಗಳು, 1864, 1883, 1892, 1927, 1950, 1963, 1973 ಮತ್ತು 1984 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. === ಜೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ === [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಜೆಕ್ ರಿಪ್ಬ್ಲಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜೆಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್ ಮೂಲಕ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಜನಗಣತಿಯು 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಮೊದಲು 1869, 1880, 1890, 1900, 1910, 1921, 1930, 1950, 1961, 1970, 1980 ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ === ಮೊದಲ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡ್ಯಾನಿಶ್]] ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1700-1701 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಯುವ ಪುರುಷರ ಸಮಗ್ರ ವಿವರದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಆಗಿನ 1730 ರಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಮಕ್ಕಳ ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಅದರ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಲೂ ಅದು ನಾಗರಿಕರ ನಿಖರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು.(ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಇವರು ಮೊದಲು ಬರೀ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು)ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಾರ್ವೆದಲ್ಲಿ 1769 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.rhd.uit.no/census/ft1769.html ಜನಗಣತಿ 1769] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722230700/http://www.rhd.uit.no/census/ft1769.html |date=2012-07-22 }}.</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 797 584 ನಾಗರಿಕರು ಆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಒಯೆಡೆರ್ ಅವರು 1771 ರಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಗಣತಿ ಮಾಡಿದರು; ಅದರಲ್ಲಿಕೊಪನ್ ಹೆಗನ್, Sjælland, Møn, ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ ಹೊಲ್ಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅದರ ನಂತರ ಜನಗಣತಿಯು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ 1787, 1801, ಮತ್ತು 1834, ಮತ್ತು 1840 ಮತ್ತು 1860,ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.1890 ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಿಂದ ಇದು ನಡೆದುಕೌಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕೊಪನ್ ಹೆಗೆನ್ ಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಗಣತಿಯನ್ನು 1885 ಮತ್ತು 1895 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 1901 ರಿಂದ 1921 ರ ವರೆಗೆ ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 1930 ರಿಂದ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣತಿಯನ್ನು 1970 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಣತಿಯನ್ನು ದಾಖಲೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1976 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ 1981 ರಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಜನವಸತಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.ಅಲ್ಲದೇ ನೊಂದಣಿ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನೊಂದಣಿ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಈ ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಜಿಸ್ಟ್ರರ್ ಗಳೆಂದರೆ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ (ಡೆಟ್ ಸೆಂಟ್ರೇಲ್ ಪರ್ಸೊನ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ ) ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಡ್ವೆಲಿಂಗ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಜ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ದಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್,ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.statbank.dk ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ]</ref> <ref name="arkivalieronline.dk">ಆರ್ಕಿಲೀಯರ್ ಆನ್ ಲೈನ್ [http://www.arkivalieronline.dk/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115211149/http://www.arkivalieronline.dk/ |date=2009-01-15 }}</ref> ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನ ಭಾಗಶಃ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಡಾನ್ಸಕ್ ಡೆಮೊಗ್ರಾಫಿಸ್ಕ್ <ref>[http://ddd.dda.dk/ ] ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಡೆಮೊಗ್ರಾಫಿಸ್ಕ್ ಡೆಮೊಗ್ರಫಿಸ್ಕ್ ಡೇಟಾ [http://ddd.dda.dk/ ] ಬೇಸ್ [http://ddd.dda.dk/ ]</ref> ಡಾಟಾಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದ ವಿವರವನ್ನು ಆರ್ಕಿವೆಲಿಯರ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ನೋಡಬಹುದು.<ref name="arkivalieronline.dk"/> === ಈಜಿಪ್ಟ್ === ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿನ್ಸಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್, ತನ್ನ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1882 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ದತಾ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1897 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದರ ಅನಂತರ ಜನಗಣತಿಯು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು-ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 1907, 1917, 1927 ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು. === ಇಸ್ಟೊನಿಯಾ === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯನ್ನು [[ಎಸ್ಟೊನಿಯ|ಇಸ್ಟೊನಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ 1881, 1897, 1922, 1934, 1959, 1970, 1979, 1989 ಮತ್ತು 2000 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.stat.ee/26383 ಇಸ್ಟೋನಿಯದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029184031/http://www.stat.ee/26383 |date=2013-10-29 }}.</ref> ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇಸ್ಟೊನಿಯಾ ಇದರ ಕಾರ್ಯಭಾರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.stat.ee/censuses |title=ಇಸ್ಟೋನಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು |access-date=2010-10-25 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113155955/http://www.stat.ee/censuses |url-status=dead }}</ref> === ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ === ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೊಪಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ:1984, 1994 ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಗಣತಿಯನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಸೊಮಾಲಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತುಅಫಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಣತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಅಫಾರ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಪರೀತ ಉಷ್ಣತೆಯುಳ್ಳ ಮರಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ಸೊಮಾಲಿಯ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶವು (ಒಗಾಡೆನ) ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೊಮಾಲಿಯ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಇಥಿಯೊಪಿಯನ್ ನಿಯಮಿತ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ಒಗೆಡೆನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಫ್ರಂಟ್(ONLF)ನೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಕಾದಾಟ ನಡೆಸಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. === ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ === ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ 1749 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು,ಆವಾಗ ಅದು ಸ್ವಿಡೆನ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂದರೆ 2000 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 ರಂದು ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯಿತು. === ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ === ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ INSEE ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ 2004 ರಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಾಸರಿ 5 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಜರ್ಮನಿ === ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಶಿಸ್ತಿನ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪದ್ದತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಯುರೊಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿ 1719 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರುಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.(ಅಂದಾಜು ಇಂದಿನ ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೊಲಂಡ್ ನಷ್ಟಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದಿದ್ದು1895 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯ ಆರಂಭ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಂಡಿತು.1980 ರಲ್ಲಾದ ಈ ಘಟನೆ ನಂತರ ಹಲವಾರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಏಳಲಾರರಂಭಿಸಿವೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 1980 ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಕೊನೆಯ ಜನಗಣತಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಜರ್ಮನಿಯು ಆವಾಗಿನಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಾದರಿಗಳ ನ್ನು ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಪದ್ದತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಅದನ್ನೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದೆ. === ಗ್ರೀಸ್‌ === ಜನಗಣತಿಯು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷ ಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀಸ್ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.statistics.gr Γενικη Γραμματεια Εσυε] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110227225934/http://www.statistics.gr/ |date=2011-02-27 }}.</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ === ಆಧುನಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಗಳು ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲಿ 1930, 1950, 1964, 1973, 1981, 1994 ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜನಗಣತಿಗಳೆಂದರೆ 1950 ಮತ್ತು 1964 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ(ಮಾಯಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತಪ್ಪು ವರ್ಗೀಕರಣದ ಎಣಿಕೆ) ಮತ್ತು 1994 ರದ್ದನ್ನು (ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು ). ಸುಮಾರು 14,000,000 ಜನರು ಜುಲೈ 2009 ರ ಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. '''ರಿಲೇಸಿಯನ್ಸ್ ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕಾಸ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಅಂಡ್ ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ,1577-1585'''. ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದ ಆಗಿನ ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ II 1577,ಮೇ 25 ರಂದು ಒಂದು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿ ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ.ಇಂಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೇನ್ ನ ಹೊಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಅದರ ಆದಾಯ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸೂಚನಾ ಪಟ್ಟಿ,ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಲಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೊನಿಸ್ಟಾ ಮೇಯರ್ -ಕೊಸ್ಮೊಗ್ರಾಫೊ ಕಚೇರಿಯಿಂದ 1577 ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವ್ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೆರುವಿನ ವೈಸ್ ರಾಯಲ್ಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಐವತ್ತು ಅಂಶಗಳ ವಿವರಗಳ ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದ ಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ವಿಷಯ ಅದರಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು "ರಿಲೆಸಿಯೊನ್ಸ್ ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕಾಸ್ "ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.ಇದು 1579 ಮತ್ತು 1585 ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು.ಇವುಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೊನಿಸ್ಟಾ ಮೇಯರ್ -ಕೊಸ್ಮೊಗ್ರಾಫೊ ಅವರಿಗೆ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡೀಸ್ ಮುಖಾಂತರ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. === ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ === ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಆಗ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಜನಗಣತಿ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸೆನ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳುತಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ 2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಹಂಗೇರಿ === ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹತ್ತುವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿಯನ್ನು 1870 ರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ;ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಕಚೇರಿ ಮೂಲಕ 2001 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ನಿಖರವಾಗಿ 1880 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಪದ್ದತಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.(ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನೆ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಗಣತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.)ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡು ಭಾಷೆ,(ಅಂದರೆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) === ಐಸ್‌ಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್ === ಮೊದಲ [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್‌ಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ ಗಣತಿಯನ್ನು 1703 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅದು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡ್ಯಾನಿಶ್]] ಗಣತಿ 1700-1701 ರ ನಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿಗಳು 1801, 1845 ಮತ್ತು 1865 ರಲ್ಲಾದವು. ಆಗಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗ 1703 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶವಾಸಿಗಳ ವಿವರ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಅವರ ಹೆಸರು,ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ದರ್ಜೆಯನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲಭಾಗ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಇವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಅದರ ಬಹುಭಾಗ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆವಾಗ 1952,ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ನ್ಯಾಶನಲ್ ರಜಿಸ್ಟ್ರಿ (''Þjóðskrá'' ) ಈ ಗಣತಿಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು. ಐಸ್‌ಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅಮ್ತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಸ್ವಯಂಆಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನುನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ನಂಬರ್ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ)ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದನ್ನು ''ಕೆನ್ನಿತಲಾ '' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ)ಇದರಲ್ಲಿ ಜನನದ ದಿನಾಂಕದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ,ddmmyy( ಡೇಟ್ ಮಂತ್ ಇಯರ) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಇನ್ನಿತರ ಅಂಕಿಗಳಿರುತ್ತವೆ.ಕೊನೆಯದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಜನಸಿದ ಶತಮಾನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.(9ನ್ನು1900ಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತಿಸಿದರೆ 0 ವನ್ನು 2000 ಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ದಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ರಜಿಸ್ಟ್ರಿಯು ಮತದಾನದ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ನಂಬರ್ ಗೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಕಂಪನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಎಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ನಂಬರ್ ಇರುತ್ತದೆ,) === ಭಾರತ === ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ [[ಭಾರತ]]ದ ಜನಗಣತಿಯು ಭಾರತದ ಸಮಗ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಬರುವ 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಗಣತಿ ಎನಿಸಲಿದೆ.<ref name="dnaindia.com">[http://www.dnaindia.com/india/report_census-2011-kicks-off-today_1366020 ]</ref> ಆಧುನಿಕ ವೇಳೆಯ ಮೊದಲ ಭಾರತದ ಗಣತಿಯನ್ನು 1872 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ನಿಯಮಿತ ಗಣತಿ 1881 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ರಿಪ್ಪನ್ ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.ಆವಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಣತಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು 1 ಮೇ 2010 ರಲ್ಲಿ. ಇದು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ ನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರಹವಾಸಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬೆರಳಚ್ಚನ್ನು ನಮೂದಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜನಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯರು ಅವರ ಅಪರೂಪದ ID ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ,ಅಲ್ಲದೇ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಣತಿಯನ್ನು ರಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಕಮೀಶ್ನರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, [[ದೆಹಲಿ]],ಅವರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು 1948 ರ ಸೆನ್ಸನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಕ್ಟ್ ಅಡಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಜನಗಣತಿಯ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿ, ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೇಮಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಈ ಕಾನೂನು ನೀಡುತ್ತದೆ,ಇದರ ಕಚೇರಿಯು ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದರ ಸ್ಥಾನಿಕ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನು ಜನಗಣತಿ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲವೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡದಿರುವುದನ್ನು ಈ ಕಾನೂನು ದಂಡ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮಹತ್ವದ ಅಂಸಹ್ವೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿರಿಸುವುದು. ಗಣತಿಯ ದಾಖಲೆಗಳು ತನಿಖೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಾರವು. ಗಣತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಅಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ:ಮೊದಲು ಮನೆ ಪಟ್ತಿ ಮಾಡುವುದು,ಮನೆ ಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದು ಮಾಡುವುದು,ಎರಡನೆಯದು ನಿಜವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಎಣಿಕೆ. ಗಣತಿ ಪ್ರಚಾರಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ತೆರಳಿ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಾದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಆಯಾ ಮನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ,ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ,ಭೂಮಿ ಒಡೆತನ,ವಾಹನಗಳು,ಕಂಪ್ಯುಟರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.<ref name="dnaindia.com"/> === ಇಂಡೊನೇಷಿಯಾ === ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯು 1930 ರ ವಸಾಹತು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 1920 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ನಂತರ ಗಣತಿ ನಿರಂತರವಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಗಣತಿಯು 1961 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು,ಅದು 1971 ರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇದನ್ನು 1980 ರಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಗಣತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ,ಜನಗಣತಿ ನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳು)ಮತ್ತು (ಕೃಷಿ ಗಣತಿ ಜನಗಣತಿಯ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ)ಕಳೆದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಮೇ 2010 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಇರಾನ್‌ === ''ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನದ ಕಲಮು:'' ಡೆಮಾಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾನ್ ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಇರಾನ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೊನೆಯ ಜನಗಣತಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.(1385 AP) ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇರಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಇರಾನ್ (SCI)ಕಾನೂನಿನಡಿ 4 ನೆಯ ಕಲಮಿನ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ಈ ಗಣತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸಮ್ಮತಿ ಮೇರೆಗೆ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆಗೆ 6 ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ; 1956, 1966, 1976, 1986, 1996, ಮತ್ತು 2006; ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ್ದತಿ ಮೇರೆಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ === ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯುಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ವತಿಯಿಂದ ನದೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cso.ie/census/default.htm|title=CSO Census Home Page|accessdate=2008-10-09}}</ref> ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗ್ಫಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಯಾ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಹಾಕಿದ ಮಾಹಿತಿ ಮೇರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಕೊನೆ ಮತ್ತು 6 ನೆಯ ವರ್ಷ ಮುಗಿಯುವುದರ ಒಳಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ 1976 ರ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1979 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದು 1970 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.irisheu-silc.net/census/Historical_Perspective.htm|title=Census: Historical perspective|publisher=CSO|accessdate=2008-10-09}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಗಣತಿಯನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲು-ಮತ್ತು-ಬಾಯಿ ರೋಗದ ಪಿಡುಗಿನಿಂದಾಗಿ 2002 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cso.ie/census/Commentary.htm|title=Census 2002 Results |year=2002|publisher=CSO|accessdate=2008-10-09 |quote=The census originally planned for 29 April 2001 was postponed because of the Foot and Mouth disease situation pertaining at the time.}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಈಚೆಗೆ ನಡೆದ ಗಣತಿಯೆಂದರೆ 2006 ರ 23 ರಂದು.<ref>{{cite web|url=http://www.cso.ie/census/documents/2006PreliminaryReport.pdf|title=Census 2006: Preliminary Report|date=July 2006|publisher=CSO|accessdate=2008-10-09|format=[[PDF]]}}</ref> ಅಂದರೆ 2006 ರ ನಮೂನೆ ಪ್ರಕಾರ "ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರೆ ಆತನಿಗೆ €25,000 ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."ಇದನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1993 ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ CSO ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡದ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳ ನಕಲುಗಳಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು/ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ತುಂಬಲಾಗದು,ಆದರೆ ಹೇಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.PCs ಗಳ ಒಡೆತನ ಮತ್ತು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ|ಇಂಟರ್ ನೆಟ್]] ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗಿನ 1911 ರ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲ್ಯ್ಯಾಂಡ್ ನ ಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು <ref name="oldrecords">{{cite web|url=http://www.cso.ie/census/Access_to_Records.htm|title=Access to old records|publisher=CSO|accessdate=2008-10-09}}</ref> 1961 ರಲ್ಲಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.nationalarchives.ie/|title=Census of Ireland, Dublin 1911|publisher=National Archives of Ireland|accessdate=2008-10-09|archive-date=2009-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090909142652/http://www.census.nationalarchives.ie/|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ಗಣತಿ ದಾಖಲೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು 100 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="oldrecords"/> ಐರಿಶ್ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಗಣತಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕೊರತೆಗಳು ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸೂಕ್ತತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಬೇಕೆಂತಲೇ ಸಲ್ಲದ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ 2006 ರ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಐರಿಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯ ಅನುಕ್ರಮಣದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ 2010 ದಲ್ಲಿ 1901 ರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮೇಲೆ ಬಂದಿತು.<ref>[http://www.insideireland.ie/index.cfm/section/news/ext/census001/category/1062 1901 ಐರ್ಲೆಡ್ ನ ಜನಗಣತಿಯು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಇಸ್ರೇಲ್‌ === ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಗಣತಿಯು ನವೆಂಬರ್ 1948 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು,ಅದರ ರಚನೆಯ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನೊಂದಣಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="isr1">{{cite web|url=http://www.cbs.gov.il/mifkad/census2008_e.pdf|title=The 2008 Israel Integrated Census of Population and Housing: Basic conception and procedure|last=Kamen|first= Charles S.|date=February, 2005|publisher=Israel Central Bureau of Statistics|accessdate=2008-10-12 |format=[[PDF]] |page=1}}</ref> ನಂತರದ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (ICBS) 1961, 1972, 1983 ಮತ್ತು 1995 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="isr1"/> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 20% ರಷ್ಟು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನವರ ವಿವರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ,ಉಳಿದವಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಮೂಲಕ ವಿವರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="isr1"/> ನಿಗದಿತ ಗಣತಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಅನುಮತಿ ಬೇಕಿಲ್ಲವಾದರೂ,ಇದಕ್ಕಾಗಿ ICBS ನ ಮನವಿಗಳು ಹಾಗು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="isr1"/> ಮುಂದಿನ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು 2006 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಅದನ್ನು 2008 ಅಥವಾ/2009 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="isr1"/> ಕೇವಲ 20% ರಷ್ಟಾದ ವಿವರ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="isr1"/> === ಇಟಲಿ === ಗಣತಿಯನ್ನು [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿISTAT ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ10 ವರ್ಷಗಳಿ ಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು 1971, 1981, 1991, 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. === ಜಪಾನ್‌ === [[ಜಪಾನ್]] ಪ್ರತಿಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಣತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಂಟರ್ ನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬ್ಯುರೊ ದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2010 ಇದನ್ನು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಗಣತಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Population Census 2010 | publisher = Ministry of Internal Affairs and Communications | url = http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/special/english/index.htm | year = 2010 | access-date = 2010-10-25 | archive-date = 2012-11-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121115193524/http://www.stat.go.jp/data//kokusei/2010/special/english/index.htm | url-status = dead }}</ref> ಈ ಗಣತಿ-ನಮೂನೆಯು ಹೆಸರು,ಲಿಂಗ,ಮನೆಯೊಡನೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ,ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ತಿಂಗಳು,ವಿವಾಹ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ,ಮನೆಗಳಿರುವ ಮನೆಗಳ ವಿವರ,ವಾಸವಾಗಿರುವ ಮನೆ ಅದರ ಗುಣಲಕ್ಷಣ,ಎಷ್ಟು ಚದರು ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ,ವಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆಗಳ ಕೆಲಸ,ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು,ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪ,ಉದ್ಯೋಗದಾತನ ಹೆಸರು,ವಹಿವಾಟಿನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿ ಕೆಲಸ ಇವೆನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಭಂಧಗಳಿಲ್ಲದೇ ಇವೆಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಣತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಣತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು,ಆದರೆ ಇನ್ನುಳಿದ 27 ಭಾಷೆಗಳ ಅನುವಾದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="japan.001">http://www.city.setagaya.tokyo.jp/toukei/gaikokugo/English.pdf{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆನ್ ಲೈನ್ ಗಣತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಗಣತಿ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರ-ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ತನಿಖೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗದು,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಲಸೆ ನಿಯಂತ್ರಣ,ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ ಇತ್ಯಾದಿ.<ref name="japan.001"/> ಗಣತಿ ನಂತರ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಜಿ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೊಕಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ ಜನರು ಗಣತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಕಾಗದದಲ್ಲಿನ ಫಾರ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಮಾಡುತ್ತಾರೆ,ಅಥವಾ ಅವರು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿರಳ ID ಮತ್ತು ಪಾಸ್ ವರ್ಡ್ ನ್ನು ಗಣತಿ ನಮೂನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೊಕಿಯೊ ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆನ್ ಲೈನ್ ಗಣತಿ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಟೊಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಜನರು ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಕಾವಲು ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುವ ಸಮುದಾಯ ಗೃಹಮುಚ್ಚಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ,ಇದು ಗಣತಿ ಮಾಡುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ದೊರಕದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. === ಜೋರ್ಡಾನ್ === ತನ್ನ 1946 ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದು ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1952 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಆಗ ಕೇವಲ ವಾಸವಿರುವ ಮನೆಗಳ ಜನಗಣತಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಗೃಹಗಳ ಗಣತಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ,ನಿಜವಾದ ಗಣತಿಯನ್ನು 1961 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ 1979, 1994 ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೇನಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಡಾನಿಯನ್ ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ 1967 ರಲ್ಲಿನ ಆರು-ದಿನಗಳ ಯುದ್ದ ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. === ಕೀನ್ಯಾ === [[ಕೀನ್ಯಾ|ಕೀನ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1948 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದದ್ದು ಆಗಿನ್ನೂ ಅದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆಗಿನ 1969 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿತ್ತು. ಗಣತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವ ಏಕೈಕ ಆಫ್ರಿಕನ್ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.kbc.co.ke/story.asp?ID=59420 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಾರಂಭ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಕೀನ್ಯಾ ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್. ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2007</ref> === ಕೊಸೊವೊ === [[ಕೊಸೊವೊ]]ವನ್ನು UN 1999 ರಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು,ಅದು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿತು. ಕೊಸೊವೊ ಸರ್ಕಾರವು 2011 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 2011 ಕ್ಕೆ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kosovotimes.net/flash-news/642-republic-of-kosovo-sets-the-date-for-its-first-census.html |title=ಕೊಸೊವೊ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಜನಗಣತಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. |access-date=2010-10-25 |archive-date=2009-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090627184551/http://www.kosovotimes.net/flash-news/642-republic-of-kosovo-sets-the-date-for-its-first-census.html |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯನ್ನುಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಸರ್ಬ್ಸ್,ಕ್ರೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಲೊವೆನೆಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ1921 ರಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ನಡೆಯಿತು. === ಲಾಟ್ವಿಯಾ === ಇತ್ತೀಚಿನ ಲಾಟ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಗಣತಿಯು 2000 ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ 6 ಗಣತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಗಣತಿಗಳು ಸೊವಿಯತ್ (USSR) ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಡೆದವು. ಲಾಟ್ವಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ಗಣತಿಯನ್ನುಸೆಂಟ್ರಲಾ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಾಸ್ ಪಾರವಾಲ್ಡೆ (ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಬ್ಯುರೊ) ನಡೆಸುತ್ತದೆ. === ಲೆಬೆನಾನ್ === ಲೆಬ್ನಾನ್ ನಲ್ಲಿ1932 ರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಗಣತಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.<ref>ಅಲ್-ಇಸ್ಸಾವಿ ಒಮಾರ್(ಜೂನ್ 4, 2009).[http://english.aljazeera.net/focus/2009/05/2009527115531294628.html ][http://english.aljazeera.net/focus/2009/05/2009527115531294628.html ] ಲೆಬ್ನಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು/0}. ಆಲ್ ಜಜೀರಾ.</ref> ಅದರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಬ್ನಾನ್ ನಲ್ಲಿ 861,399 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.<ref>ರೊಲ್ಲಾಂಡ,ಜಾನ್ C. 2003). ''ಲೆಬ್ನಾನ್:ಇಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ." '' ''ನೋವಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು P65.''</ref> ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂದಾಜುಗಳ ಮೂಲಕ ಆವಾಗಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1956 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1,411,416,ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ 54% ರಷ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ರು ಮತ್ತು 44% ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಗಣತಿ ನಂತರದಿಂದ 1970 ಮತ್ತು 1980 ರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>[http://countrystudies.us/lebanon/34.htm ಲೆಬ್ನಾನ್.] ದೇಶದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು.</ref> === ಮಲೇಷಿಯಾ === ಇನ್ನಿತರ ದೇಶಗಳಂತೆ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ 1960 ರಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ;(ನಾಲ್ಕನೆಯ ಗಣತಿಯ ಅಪವಾದದಂತೆ ಅದು 1991 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.) ಮುಂದಿನ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯದ ಅವಧಿಯು ಜುಲೈ 6 ರಿಂದ ಆಗಷ್ಟ್ 22,2010 ವರೆಗಿನದಾಗಿದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಣತಿ ಎಂದರೆ 2000 ನಲ್ಲಿನಡೆಯಿತು. === ಮೆಸಿಡೋನಿಯಾ === ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಮೆಸಿಡೋನಿಯಾವು ಹಿಂದಿನ ಯುಗೊಸ್ಲಾವ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನ 1991 ರಲ್ಲಿನ ವಿಭಜನೆ ನಂತರ ಇದರ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಸುಗಮವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮತ್ತು ಗೃಹವಸತಿಗಳ ಗಣತಿಯನ್ನು 1994 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 2002ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇವೆರಡೂ ಗಣತಿಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ತಜ್ಞರು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಿದರು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಇವು ನಡೆದವು.(ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬೇನಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಡುವಿನ ವಿವಾದ) === ಮಾರಿಷಸ್ === ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಸತಿಗಳ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು ಮಾರಿಷಸ್ ನಲ್ಲಿ 1972, 1983, ಮತ್ತು 2000 ನಲ್ಲಿ ನಡೆದವು.ಆದರೆ 1972 ರ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಜನಾಂಗೀಯತೆ/ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು "ಸರ್ಕಾರ ಇದು ವಿಭಜನಾ ವಿಚಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಳುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು."<ref>[http://www.statssa.gov.za/asc/WebsiteReports/Mauritius.pdf "2010 ರೌಂಡ್ ಆಫ್ ಸೆನ್ಸಸ:ಲರ್ನಿಂಗ್ ಫ್ರಾಮ್ ದಿ 2000 ರೌಂಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪೊಜಿಶನ್ ಮಾರಿಷಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ:2006"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610142505/http://www.statssa.gov.za/asc/WebsiteReports/Mauritius.pdf |date=2007-06-10 }} (ಪಡೆದದು 3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009).</ref> ಮಾರಿಷಸ್ ನ ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 2000 ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅಧಿಕೃತ ಗಣತಿಯು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಮಾರಿಷಸ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು.ಇದು ಮಾಹಿತಿಯ ಕಣಜದಂತೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.gov.mu/portal/site/cso/menuitem.922af73ab9a84a9e965c062ca0208a0c/ "ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ :ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 2000"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120821135643/http://www.gov.mu/portal/site/cso/menuitem.922af73ab9a84a9e965c062ca0208a0c/ |date=2012-08-21 }}.</ref> === ಮೆಕ್ಸಿಕೋ === [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]] ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಣತಿಗಳೆಂದರೆ 1960, 1970, 1980, 1990 ಮತ್ತು 2000 (12ನೆಯ ಗಣತಿ). ಆದರೆ 1990 ರ ನಂತರ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿನ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. === ಮೊಝಾಂಬಿಕ್‌ === ಮೊದಲ ಗಣತಿಯನ್ನು 1980 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯದನ್ನು 1997 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೆಯದು 1–14 ಆಗಷ್ಟ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. === ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ === [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣತಿಯನ್ನು 1795,ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೆ ಕೊನೆಯದನ್ನು 1971 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಬಗೆಗೆ ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು 1879,ಏಪ್ರಿಲ್ 22 ರಂದು ರೂಪಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತುವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ 1981 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಗಣತಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗಿತ್ತು ನಂತರ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಹಿತಿ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕುರಿತ ವಿಚಾರದಿಂದಾಗಿ 1991 ರ ನಂತರದ ಯಾವುದೇ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಈ ಗಣತಿಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಾಲ್ ಬ್ಯುರೊ ವೂರ್ ಡೆ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಇಕೆ 1899 ರಿಂದ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಇಂದಿನ ಗಣತಿಗಳು ಬಹುತೇಕ (ಜನಸಂಖ್ಯೆ,ತೆರಿಗೆ)ನೊಂದಣಿಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿವೆ. === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ === [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಟಾತೊರಂಗಾ ಔಟೆರೊವಾ), ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ 6 ಮತ್ತು 1 ನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ). ಕೊನೆಯದಾಗಿ 7 ಮಾರ್ಚ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ 2006 ರ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವವರು ಗಣತಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಡ್ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್ನ್ನು ನೋಡಿ. === ನೇಪಾಳ === [[ನೇಪಾಳ]]ದಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಮೊದಲನೆಯದು 1911 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 1981, 1991 ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ಗನತಿ ನಡೆದವು.(10ನೆಯ ಗಣತಿ) === ನೈಜೀರಿಯಾ === [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯಿತು,ಅದೂ ಕೂಡಾ 1866, 1871, 1896, 1901, 1911, 1921 ಮತ್ತು 1952 ರವರೆಗೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗಣತಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರ ವ್ಯಾಪಿ 1952 ರ ಗಣತಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ;ಕೇವಲ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು,ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ಗಣತಿಯು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು,ಇಲ್ಲಿ ನೈಜ ಎಣಿಕೆಗಿಂತ ಇದೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಣತಿಗಳು 1963, 1973, 1991 ಮತ್ತು 2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಆವಾಗಿನ 1973 ಮತ್ತು 2006 ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾದ-ವಿವಾದ-ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ 2006 ರ ಗಣತಿಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 140,000,000 ರಷ್ಟಿತ್ತು.ಅದಕ್ಕಾಗಿ 700,000 ಎಣಿಕೆದಾರರು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. === ನಾರ್ವೆ === ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಗಣತಿಗಳನ್ನು 1660 ಮತ್ತು 1701 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.rhd.uit.no/nhdc/census.html#male ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟಿಂಗ್ ದಿ ನಾರ್ವೆಯನ್ ಸೆನ್ಸಸಸ್:ದಿ ಮೇಲ್ ಸೆಸ್ನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ 1660s ಅಂಡ್ 1701]</ref> ನಂತರ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಎಣಿಕೆಯ ಗಣತಿಗಳು 1769, 1815, 1835, 1845, ಮತ್ತು 1855 ರಲ್ಲಿ ಅಯೋಜಿತವಾದವು. ನಾರ್ವೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1801 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆಗ ನಾರ್ವೆಯು ಇನ್ನೂ ಒಲ್ಡೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದ್ದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ -ನಾರ್ವೆಯ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಗಣತಿಯ ವಿಶಾಲತೆಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಡೆ ಜುರೆ ತತ್ವಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿಯರಾದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ರಹವಾಸಿಗಳ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಗಣತಿಗಳನ್ನು 1865, 1875 ಮತ್ತು 1900 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇವುಗಳನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮೇಲೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.rhd.uit.no/folketellinger/folketellinger_avansert_e.aspx ಸರ್ಚಿಂಗ್ ದಿ 1865, 1875 ಅಂಡ್ 1900 ಸೆನ್ಸಸಸ್ ಫಾರ್ ನಾರ್ವೆ ]</ref> ಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು 100 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 1900 ರಿಂದ ಗಣತಿಯನ್ನು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. (ಆದಾಗ್ಯೂ,1940 ರ ಗಣತಿಯನ್ನು 1946 ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿತ್ತು.) ಕಳೆದ 2001 ರಿಂದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ವಸತಿಗೃಹಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.ssb.no/fob_en/ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸೆನ್ಸಸ್ 2001]</ref> === ಒಮನ್‌ === ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಆಫ್ ಒಮನ್ ನಲ್ಲಿ 1993 ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ === ಮೊದಲ '''ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಣತಿ''' ಯನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ನಂತರ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]1951 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಆಗ ಗಣತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 1961 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮೂರನೆಯದನ್ನು 1972 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಗ [[ಭಾರತ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ದ ಇದರ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1981 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಐದನೆಯ ಗಣತಿಯು ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆರನೆಯ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.dawn.com/2008/07/19/local15.htm ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿಆರಂಭ.].</ref> === ಪೆರು === {{Main|Peru Census}} [[ಪೆರು]] ವಿನ ಮೊದಲ ಗಣತಿಯನ್ನು 1836 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದು ಅಂದರೆ 2007 ರ ಜನಗಣತಿ.ಇದನ್ನು ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟೊ ನ್ಯಾಸಿನಲ್ ಎಸ್ಟಾಡಿಸ್ಟಿಕಾ ಇ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಟಿಕಾಮುಖಾಂತರ ಆಗಷ್ಟ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ === [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.(ಇದು 1960 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.2005 ರ ಗಣತಿಯನ್ನು ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಡಕಿನಿಂದ 2007 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿತ್ತು.)ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೀಸ್ಸಿನಯಲ್ ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅನುಪಾತಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ)ಅಂದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಭಿವ್ರ್ದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿಧಿ ಬಳಕೆ ಪಾಲು ಒದಗಿಸಲು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ನಿಂದ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಗಣತಿಯನ್ನು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಆದೇಶದ ಸಮ್ಮತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 1877, ಡಿಸೆಂಬರ್ 31 ರಂದು ಕಲೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲು 1903 ರಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ- ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಕ್ಟ್ 467 ಇದರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ U.S.ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜುಲೈ 1902 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಮುಂದಿನದನ್ನು 2010 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗಣತಿಗಳಿಗಾಗಿ NSO ವನ್ನು ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮಾದರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಪೋಲೆಂಡ್ === [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ GUS ಮೂಲಕ ಸಿರ್ಕಾ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು 10 ವರ್ಷಗಳಿ ಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಒಂದು ಗಣತಿಯು 2002 ರ ಮೇ 21 ಮತ್ತು ಜೂನ್ 8 ರ ಮಧ್ಯೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣತಿ 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವೇಳೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗೃಹವಸತಿಗಳ ಗಣತಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಗಣತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಪೋರ್ಚುಗಲ್ === ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನಲ್ಲಿ 1864 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯು ಜನಗಣತಿಯನ್ನುಇನ್ ಸ್ಟಿಟೊ ನ್ಯಾಸಿನಲ್ ಡೆ ಎಸ್ಟೇಟಿಕಾ (INE) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿ10 ವರ್ಷಗಳಿ ಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. === ರೊಮಾನಿಯ === [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮಾನಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣತಿಯನ್ನು 1859 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸದ್ಯ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟಲ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಾ (INSSE) ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಗಣತಿಯನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಗಣತಿಯನ್ನು 2011 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.suceava-news.ro/guvern/recensamantul_populatiei_va_avea_loc_in_2011/ ಮುಂದಿನ ಜನಗಣತಿ 2011ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320215729/http://www.suceava-news.ro/guvern/recensamantul_populatiei_va_avea_loc_in_2011/ |date=2012-03-20 }}.</ref> === ರಶಿಯಾ ಮತ್ತು USSR === [[ರಷ್ಯಾ|ರಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಗಣತಿಯನ್ನು 1722-23 ರಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.(ಕೇವಲ ಪುರುಷರ ಎಣಿಕೆ)ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ 20 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಶಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಗಣತಿ ಯನ್ನು 1897 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ-ಯುನಿಯನ್ ಗಳ ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|USSR]] ನಲ್ಲಿ 1920 ರಲ್ಲಿ(ಕೇವಲ ನಗರ) ನಡೆಸಲಾಯಿತು.(ಇದರಲ್ಲಿ RSFSR ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ) ನಂತರ 1926, 1937, 1939, 1959, 1970, 1979, and 1989ರಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಸೊವಿತ್ತೋತ್ತರ ರಶಿಯನ್ ಗಣತಿ ಯನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಗಣತಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25, 2010 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸದ್ಯ ಈ ಗಣತಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನುಫೆಡರಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. === ಸೌದಿ ಅರಬಿಯಾ === ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 1962/63 (ಅಪೂರ್ಣ),1974 (ಪೂರ್ಣ ಆದರೆ ನಿಖರವಲ್ಲ) 1992 ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ ಜನಗನತಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷಿ ಗಣತಿಯನ್ನು 1999 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಸರ್ಬಿಯಾ === ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ(ಇದನ್ನು 2001ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.),ಈ ಹಿಂದಿನದನ್ನು 1991 ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನದನ್ನು 2011 ಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === ಸ್ಲೊವೇನಿಯಾ === ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಲೊವೆನಿಯಾ ದ ಅಂದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ 1991 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೊವೆನಿಯಾ (''ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕನಿ ಉರಾದ್ ರಿಪ್ಬ್ಲೈಕ್ ಸ್ಲೊವ್ನಿಜೆ'' ) 2002 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ === ಮೊದಲ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ದ ಗಣತಿಯು 1911 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಹಲವಾರು ಎಣಿಕೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯಾ <ref>[http://countrystudies.us/south-africa/44.htm ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ-ಜನಸಂಖ್ಯೆ].</ref> ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಇತ್ತೀಚಿನ ಎರಡನ್ನು ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾವು 1996 ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು. ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮುಂದಿನ ಗಣತಿಗಳನ್ನು 2011ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸ್ಪೇನ್‌ === [[ಸ್ಪೇನ್]] ನಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನುINE ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿ ಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಗಣತಿ ಪದ್ದತಿಗಳು ಸ್ಪೇನ್ ನಲ್ಲಿವೆ,ಅಂದರೆ 12 ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.(ಅಲ್ಫೊನ್ಸೊVII ಕಿಂಗಡಮ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟೈಲ್)ನ ರಾಜನಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಗಣತಿ ನಡೆಯಿತು.ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಗಣತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೆ ಡೆ ಅರಂಡ್ ನಿಂದ 1768 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲೊಸ್ IIIಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಇನ್ನು ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕೆಂದರೆ 1971, 1981, 1991, ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ಶ್ರೀಲಂಕಾ === [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಮುಂದಿನದನ್ನು 2011 ಕ್ಕೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sundayobserver.lk/2010/05/16/new30.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-25 |archive-date=2012-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121120215803/http://www.sundayobserver.lk/2010/05/16/new30.asp |url-status=dead }}</ref> ಈ 2011 ರ ಗಣತಿಯು ಯುದ್ದಾನಂತರದ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಗಣತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗಣತಿಯು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಾಮ ನಿಲಾಧಾರಿ(GN) ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣತಿಯನ್ನು 1871 ರ ಮಾರ್ಚ್ 27 ರಂದು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕೆಂದರೆ 1963, 1971, 1981 ಮತ್ತು 2001 ಇವೆಲ್ಲವೂ 1989 ರ ಗಣತಿ ಅಂದಾಜನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ 2001 ಗಣತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ 18 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಆಗಿನ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ದ ಈ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. === ಸೂಡಾನ್‌ === ಜನಗಣತಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಸುಡಾನ್|ಸೂಡಾನ್]] ನಲ್ಲಿ 1955/56, 1973 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ), 1983 (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಮತ್ತು 1993 (ಕೇವಲ ಉತ್ತರ ಭಾಗ)ದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 2008 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಳತೆಗೆ ತೊಂದರೆದಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು. ಉದಾ: ಡಾರ್ಫರ್, ಜುಬಾ ಮತ್ತು ಮಲಕಲ್) === ಸ್ವೀಡನ್‌‌ === [[ಸ್ವೀಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1749 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಗೃಹವಸತಿಗಳ ಗಣತಿಯನ್ನು 1990 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿ ಮತ್ತು ಗೃಹಗಣತಿಯನ್ನು ನೊಂದಾವಣಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸ್ವಿಟಜರ್ಲೆಂಡ್‌ === {{Main|Swiss census}} [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]]ನ ''ಫೆಡರಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸೆನ್ಸಸ್'' ನ್ನು ({{lang-de|Eidgenössische Volkszählung}}, {{lang-fr|Recensement fédéral de la population}}, {{lang-it|Censimento federale della popolazione}}, {{lang-rm|Dumbraziun federala dal pievel}}) ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು 1850 ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಸ್ಟೆಫಾನೊ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಇವರು ಮೊದಲ ಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಸಿದರು,ಯಾವಾಗ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅಗತ್ಯ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಯಿತೋ ಆಗ ಅವರು ಸ್ವತಃ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಲೆ ಹಾಕಿದರು.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/infothek/erhebungen__quellen/blank/blank/vz/geschichte.html ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫೆಡರಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸೆನ್ಸಸ್], ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007.</ref> ಸದ್ಯ ಗಣತಿಯನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಮಾಹಿತಿ ಎಂದರೆ (ನಾಗರಿಕತ್ವ,ವಾಸಸ್ಥಾನ,ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ,ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನ,ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ,ಧರ್ಮ,ಭಾಷೆಗಳು,ಶಿಕ್ಷಣ,ವೃತ್ತಿ,ಕೆಲಸದ ಜಾಗೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.)ಮನೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶ (ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿ)ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಅಂಕಿಅಂಶ (ನೆಲಭಾಗದ ಅಳತೆ,ನೀಡುವ ಬಾಡಿಗೆ ಮೊತ್ತ,ಇತ್ಯಾದಿ)ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು (ಭೂ ಸಹಕಾರಗಳು) ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಳೆ,ಮಹಡಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ)ಇದೆಲ್ಲಾ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಇದರ ಶೇಕಡಾವಾರು 2000 ರಲ್ಲಿ 99.87% ರಷ್ಟು ತಲುಪಿತ್ತು.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/infothek/erhebungen__quellen/blank/blank/vz/uebersicht.html ಓವರ್ ವಿವ್ ಆಫ್ ಫೆಡರಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸೆನ್ಸಸ್],ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್ ಆಕ್ಸೆಸೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007.</ref> ಇದು 2010 ನಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಲಿಖಿತ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನೊಂದಣಿಗಳನ್ನು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳ ಮೇಲೆ 200,000 ಜನರ ಮಾದರಿ ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಮೈಕ್ರೊಸೆನ್ಸನ್ ಎಂದು ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಿರಿಯಾ === ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯಾಂಡೇಟರಿ ಆಡಳಿತಾವಧಿ 1921-22 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ-ಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಾಂತ್ರ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.1947,1960(ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿ,ತನಿಖಾ ಅಂಕಿಅಂಶ), 1970, 1976(ಒಂದು ಮಾದರಿ ಗಣತಿ ),1981,1994 ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. === ತೈವಾನ್‌ === ತೈವಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣತಿಯನ್ನು 1905 ರಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ತೈವಾನ್ ಜಪಾನ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವಾಗ <ref>[http://www.ind.org.tw/LIT_13/20010312.pdf ಥೈವಾನ್ ನ ಆಧುನೀಕರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425015246/http://www.ind.org.tw/LIT_13/20010312.pdf |date=2012-04-25 }}.</ref> ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ತುರ್ಕಿ === [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಶ್]] ಗಣತಿಯನ್ನು''ಟರ್ಕಿಶ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಟ್'' ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ [[ಟರ್ಕಿ]]ಗಣತಿಯನ್ನು 1927 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ೧೯೩೫ ರ ತರುವಾಯ ಅದು ಪ್ರತಿ 5 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ 1990 ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಸದ್ಯ ಪ್ರತಿ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಗಣತಿಯನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.(ಉಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 1-2 ವಾರಗಳ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.) ಇದಕ್ಕಾಗಿ 2000 ರಲ್ಲಿ 900,000 ಎಣಿಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ 15 ನೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಗಣತಿಯನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪದ್ದತಿಗಳ ಅನುಸರಿಸಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗಿನ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮ್ಯಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ 1831-38 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಹ್ಮುದ್ II (1808–1839)ಈ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ್ವನ್ನು ತಾಂಜಿಮ್ಯಾಟ್ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿ ಅಂಗವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತುಜಿವಿಶ್ ಪುರುಷರನ್ನು ಎಣಿಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. === ಉಗಾಂಡಾ === ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಉಗಾಂಡ|ಉಗಾಂಡಾ]] ದಲ್ಲಿ 1911, 1921 ಮತ್ತು 1931 ರಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಎಣಿಕೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಘಟಕವು 'ಗುಡಿಸಲು'ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತೇ ವಿನಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1948 ಮತ್ತು 1959 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆಯ ಘಟಕವು ಗುಡಿಸಲಾಗಿರದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಗಣತಿಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು,ಒಂದು ಆಫ್ರಿಕನ್ ರು ಇನ್ನೊಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದವರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 1969, 1980, 1991 ಅವಧಿಯ ಜಂಟಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆಗ 1980 ಮತ್ತು 1991 ರ ಗಣತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೃಹಗಳ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಗಣತಿಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1980 ರ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ ಕಳೆದು ಹೋದವು ಕೇವಲ ಸರಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಈ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದವು. ಆಗ 2002 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 50,000 ಎಣಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳು:ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಾಸಗೃಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು/ಮನೆಗಳ ಮಟ್ಟದ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು. ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. 2005 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಾಣಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು 2006 ರ ಎರಡನೆಯ ವಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ.<ref>[http://www.statssa.gov.za/asc/WebsiteReports/Uganda.pdf "ಕಂಟ್ರಿ ಸಬ್ಮಿಶನ್ ಫಾರ್ ಉಗಾಂಡಾ: ದಿ 2010 ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಆನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸೆನ್ಸಸಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610142625/http://www.statssa.gov.za/asc/WebsiteReports/Uganda.pdf |date=2007-06-10 }},ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಿಂಪೊಸಿಯಮ್ ಆನ್ ದಿ 2010 ರೌಂಡ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸೆನ್ಸಸಸ್of (ಕೇಪ್ ಟೌನ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ, 30 ಜನವರಿ-2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ 3 ಏಪ್ರಿಲ್;2009).</ref> === ಉಕ್ರೇನ್ === ಮೊದಲ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗಣತಿ ಸೊವಿಯತ್ ನಂತರದ ಗಣತಿಯನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಮೀಟಿ ಆಫ್ ಉಕ್ರೇನ್ 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.ಇದು 1989 ರ ಆಲ್ -ಯುನಿಯನ್ ಸೆನ್ಸನ್ ನ ಗಣತಿಯ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/ |title=ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಸೆನ್ಸಸಸ್ |access-date=2010-10-25 |archive-date=2023-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313151315/https://www.ukrcensus.gov.ua/eng/ |url-status=dead }}</ref> === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ === ==== ಇತಿಹಾಸ ==== ಆಗ 7ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಡಾಲ್ ರೈತಾ (ಈಗ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ಕೌಂಟಿ ಅಂಟ್ರಿಮ್ )ಇದು ಮೊದಲ ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರದೇಸಹ್ವಾಗಿದೆ,ಸದ್ಯ ಇದಕ್ಕಾಗಿ UK ಗಣತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ,ಇದಕ್ಕೆ "ಟ್ರ್ಯಾಡಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೆನ್ ಆಫ್ ಅಲ್ಬನ್ "(''ಸೆಂಚುಸ್ ಫೆರ್ನ್ -ಅಲ್ಬನ್'' ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ 1086 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಡೊಮ್ಸ್ ಡೇ ಬುಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ,ಆದರೆ ಇದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ,ಇದು ಆಧುನಿಕ ಗಣತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಅದರ ಹಿಂದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಥುಸ್ ನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪುಸ್ತಕ ''ಆನ್ ಎಸ್ಸೆ ಆನ್ ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್'' ಪ್ರಕಾರ UK ದಲ್ಲಿ ಗಣತಿಯನ್ನು 1801 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇಂದು ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾನ್ ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅವರಿಂದ 1831 ರ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಗಣತಿಗಳನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗುರುತಿಸಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇವರನ್ನು ನೆಪೊಲಿಯನ್ ಯುದ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಇವರ ಗಣತಿ ಸುರು ಆಯಿತು. ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ ನ 12 ಕಾರಣಗಳನ್ನು 1798 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ-ಇದನ್ನುಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ.UK ದ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: * "ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ನಿಕಟ ಮಾಹಿತಿಯು ಆ ದೇಶದ ವಿವೇಚನಾಪೂರ್ಣ ಶಾಸಕಾಂಗ ರಚನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ. * "ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾವಲಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಅದರ ಗಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು." * "ಒಂದು ಸೈನಿಕ ಅಥವಾ ಭದ್ರತಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಯುವಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿದೆ.ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಯುವಕರ ಪಟ್ಟಿ ಬೇಕು." * "ಸಮುದ್ರವಾಸಿಗಳ ಅಲ್ಲಿನ ಯುವಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ನೋಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ." * "ಜೋಳದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ." * "ಗಣತಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಸದುದ್ದೇಶದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ." * "ಜೀವ ವಿಮೆಯ ಉದ್ಯಮ ಕೂಡಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ನೋಡಿ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ." ಗಣತಿಯನ್ನು 1801 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2001 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು (1801–1831) ಕೇವಲ ತಲೆ ಎಣಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಮಾಹಿತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಗಣತಿಯನ್ನು "UK ಗಣತಿ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇದರಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref>ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಾಂಪಲ್,ದಿಸ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ರೆಫರ್ಸ್ ಟು ದಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್&amp; ವೇಲ್ಸ್ ಆಸ್"ದಿ UK 1901 ಸೆನ್ಸಸ್"[http://www.uk1901census.com/ ]</ref> ಐರಿಶ್ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಇಡೀ ಐರ್ಲೆಂಡ್ UK ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅದೇ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಗೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸಿ ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜನರಲ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫೀಸ್ ನಿಂದ 1841 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಣತಿಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಆ ಮನೆಯ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಯಾವ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ನಿಖರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ವೃತ್ತಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡಲಾಗುತಿತ್ತು.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೇವಕ) ಯಾರು 15 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರೋ ಅವರ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತಿತ್ತು ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನವರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಐದಾರು ವರ್ಷದ ರೌಂಡ್ ಫಿಗರ್ ಅಥವಾ ಅಂದಾಜನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಿಖರ ಹುಟ್ಟಿನ ಜಾಗವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲೋ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಜಾಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 1851 ರಲ್ಲಿ ನಿಖರ ವಯಸ್ಸು,ಮನೆಯೊಡನೊಂದಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಜನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ದೇಶದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಕೆಲವು ವೇಳೆ B.S.ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು,ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು. ಗಣತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಖರತೆ ಪಡೆದವು. ಆದರೂ ಸಹ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರೆಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಡಿಮೆ ಬರೆಸುವ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳದ ಪ್ರಸಂಗಗಳೂ ಕಡಿಮೆಯಾದವು.ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಅಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳಗಳು ಒಂದು ಗಣತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಗಣತಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸುತಿತ್ತು.ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನ ಕೊಡದ್ದಿದ್ದೂ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಜನ್ಮಸ್ಥಳದ ತಪ್ಪುಗಳು ಉಂಟಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವುದು.ಅಥವಾ ನಗರದ ಬದಲಾಗಿ ಉಪನಗರ ಸೂಚಿಸುವುದು) ಈ ಗಣತಿಗಳೂ ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣತೆ ತೋರಿದವು.ಕೆಲವು ಅನಿವಾರ್ಯ ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ತಪ್ಪುಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ವೇಳೆ ದಾಖಲೆಗಳು ನಶಿಸಿಹೋದರೆ ಅಥವಾ ಕಳೆದು ಹೋದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಅಡಚಣೆಯುಂಟಾಗುತಿತ್ತು.(ಸುಮಾರಾಗಿ 1861 ರಲ್ಲಿ) ಆದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ 1901 ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗಣತಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಳೆದು ಹೋದವು ಅಥವಾ ನಾಶವಾದವು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ದ II]] ದ ಸಂದರ್ಭದಿಂದಾಗಿ 1941 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಇದರ ಮೂಲಕ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.(1939 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ರಂದು)'''ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್''' ಮೂಲಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು 29ನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1939 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ ಅದನ್ನು ಗಣತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ==== ಪ್ರಸಕ್ತ ಉಪಯೋಗ ==== ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ & ವೇಲ್ಸ್ ನ ಗಣತಿಯನ್ನು ಸರಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (ONS)ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನೀತಿ-ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು.ಅಗತ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾರೂಪದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿ ಅದರ ವರದಿಗಳನ್ನು ONS ನ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ದೊರೆಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಿ ಜನರಲ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ (GROS) ತನ್ನದೇ ಆದ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (NISRA)ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮರುಕಳಿಕೆಗೆ 100-ವರ್ಷದ ನಿಯಮಾವಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಅದರ ಗೌಪ್ಯತೆ ಕಾಪಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಗಳ 1911 ರ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ನ 1911 ರ ಗಣತಿ ವಿವರಗಳು 2011 ರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ2001 ಗಣತಿ ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಹುಸಿ ಪತ್ರವೊಂದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇದು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು,ಸುಮಾರು 390,000 ಜನರು ''ಜೆಡಿ '' ಎಂಬ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರ ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆ.(ಜೆಡಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಫಿನಾಮೆನಾ ನೋಡಿ) ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗಣತಿಗಳು 1841-1911 ರಲ್ಲಿನ ಇವು ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡು ಸೂಚ್ಯಂಕಗೊಳಿಸಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಆದರೂ GROS ಗಳನ್ನು 2011 ರ ವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇದೆ. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಚಿವ್ಸ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಂಡ್ ಆರ್ಚಿವ್ಸ್ ಕೆನಡಾ ಇವುಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿವೆ,ಗಣತಿ 1901 ರಿಂದ 1911 ರ ಅಂಕಿಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೈಜ್ ಮಾಡಿ ಇಡೀ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.census.nationalarchives.ie/search/#searchmore ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಚಿವ್ಸ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್].</ref> ಮುಂದಿನ UK ಗಣತಿಯನ್ನು 2011 ಕ್ಕೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.statistics.gov.uk/census/default.asp ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್].</ref> === ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು === [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್]] ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರಜೆಂಟಿವ್ಸ್ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನಾ ನಿಧಿ ಪಡೆಯಲು ಇದು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಫೆಡ್ರಲ್ ಗಳ ನಿಧಿ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುತ್ತವೆ,ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ಇದು ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ U.S. ಗಣತಿಯನ್ನು 1790 ರಲ್ಲಿ ಫೆಡ್ರಲ್ ಮಾರ್ಶಲ್ಸ್ ಗಳು ನಡೆಸಿದರು. ಗಣತಿದಾರರು ಮನೆಮನೆ ತೆರಳಿ ಮನೆಒಡೆಯ ಹಾಗು ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯರ ವಿವರ ಕಲೆ ಹಾಕಿದರು. ಗುಲಾಮರನ್ನು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಐವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮಾತ್ರಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಪಾಲಿಗಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ತೆರಿಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ನಿಧಿಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡದೇ ಅವರನ್ನು ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 3.9 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಇದು ಈಗಿರುವ[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ]]ಯ 2000 ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗಣತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆಗ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು 1940 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಣತಿಯ ಎಣಿಕೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅನುಸರಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ವಾರ್ಡ್ ಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗಣತಿಯ ವಿಧಾನವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣಾ ಪರಿಸರದ ನಾಯಕರುಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಅಂದರೆ ಮನೆಮನೆಗೆ ಗಣತಿದಾರರನ್ನು ಸರಂಜಾಮುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳಿಸುವುದು. ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅರ್ಜಿ-ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳ ನಮೂನೆ ಒದಗಿಸಿ ಗಣತಿಯನ್ನು ನಿಖರಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ, ಈ ಗಣತಿದಾರರು ಅವರ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ವಾರ್ಡ್ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಂಕ್ ಮಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದು ಸಂಪುಟ ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲಸಗಾರರ ಕೈಬರೆಹ ಶುದ್ದವಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಪ್ಪುಗಳಾಗುತ್ತವೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಸದಸ್ಯರು ಗೈರುಹಾಜರಿದ್ದರೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ-ವಿವರ ತಪ್ಪಿಹೋಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿರಳ ಜನವಸತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಗಣತಿದಾರರಿಗೆ ವಿವರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಪ್ರಯಾಸದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.ದೂರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳು ತಪ್ಪಿಹೋಗಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಆಗದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಒದಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ಸರಗಳು ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ತಪ್ಪಿಹೋದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಊರಾಚೆಯ ಒಂಟಿ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಹೋಗದೇ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಈಗ 1950 ರಿಂದ ಗಣತಿ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೊಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಳಾಸಗಳ ಪಡೆದು ಅವರಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಮೇಲ್ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇವಾ ಅಂಚೆ ಸೇವಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನಿಖರತೆ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 1970 ರಿಂದ ಈ ಗಣತಿ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ ವಾಪಸು ಮಾಡದಿರುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಳೆದೆರೆಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ಗಣತಿ ಅರ್ಜಿ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳನ್ನು ಒಯ್ದವರು ವಾಪಸು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಈ ಮನೆಮನೆ ತೆರಳಿ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ಮಾಡುವವರು ಕೇವಲ ಕೆಲ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಬೆಳೆದಿದೆ.ಹಲವಾರು ಜನರು ತಮ್ಮ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೇ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ವೇಳೆಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 1970 ರ ಕಂಪ್ಯುಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸಿ-ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಗಣತಿ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳನ್ನು ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆಮನೆ ತೆರಳಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮಾಡುವವರ ಲಿಯು ಅರ್ಜಿನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ರವಾನಿಸಿ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2000 ನೆಯ ಗಣತಿಯು ಸುಮಾರು 281 ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 1891 ರಲ್ಲಿ ಗಣತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟ ಕಟ್ಟಡ ಬೆಂಕಿಗಾಹುತಿಗೆ ಈಡಾದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಗಣತಿ ದಾಖಲೆಗಳು ನಾಶಗೊಂಡವು.ಆದರೆ ದಶಕದ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಕೆಲಪುಟಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತವು.ಕ್ಯಾನ್ವಾಸರ್ಸ್ ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳು ಇಲ್ಲವಾದವು. ನಂತರ 1902,ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ ವನ್ನು ಒಂದು ಫೆಡ್ರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ,ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಇನ್ನೊಂದು ಉದ್ದವಾದುದು. ಉದ್ದನೆ ಫಾರ್ಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರವಾಸ ಅದರ ಅವಧಿ,ಮನೆವಸತಿ ಘಟಕದ ಅಂಶಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರ ಇರುತ್ತದೆ.ಇದೀಗ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೆ (ACS)ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಕಂಪ್ಯುಟರ್ ಅಂಕಗಣಿತಗಳ (ಇದು ಸರಳ ಸೂತ್ರಗಳ ಮಾದರಿ ಮೂಲ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ)ಯಾವ ಪದ್ದತಿಯ ಫಾರ್ಮ್ ನ್ನು ಯಾವ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಬೇಕು,ಹೇಗೆ ಅದರ ರವಾನೆ ಇರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಆರರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕಳಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ವಿವರ ಕಲೆಹಾಕುವ ಎಣಿಕೆದಾರರು ಯಾರು ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಾಪಸು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ಸಮಜಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ ವಾಸಿಗಳ ಸರಳ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಇದು ಹಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ,ವಿವಿಧ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸದ್ಯದ ಒಳಭಾಗದ ನೀರಿನ ಒಳವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಟೀಕಾಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಗಣತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಖಾಸಗಿ <ref name="sunderland2010">{{Cite news |last=Sunderland |first=Nate |title=What is the government going to do with your census data? |url=http://www.rexburgstandardjournal.com/news/article_06335cd8-37ba-11df-922a-001cc4c03286.html |newspaper=Rexburg Standard Journal |location=Rexburg, Idaho, United States |date=2010-03-25 |accessdate=2010-04-04}}</ref> ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳಾಗಿವೆ.ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇರಲು ಇದೊಂದು ಉಪಾಯವೆಂದು ಹಲವರು ದೂರುತ್ತಾರೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ)ಅಥವಾ ಫೆಡ್ರಲ್ ನ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಕಡ್ಡಾಯಾ ಜಾರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಗಣತಿ ಮೇಲೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿದ್ದರೂ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಗದು,ಇದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕಾಗೆ ಪೂರಕ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಸಿ ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಹೆಡ್ ಕೌಂಟ್ ನ್ನು ಸುಧಾರಣೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ನಿಜವಾದ ತಲೆ ಎಣಿಕೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸನಲ್ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಬೇಕು.ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಮಹಾನಗರಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಸವಲತ್ತು ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರು ಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅದರ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ 2000 ನೆಯ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಗಣತಿಯನ್ನು [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು.ಅದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು.ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನಾರ್ತ್ ಕರೊಲಿನಾ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಉತಾಹ್ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಎಣಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊರ್ಮೊನ್ ಮಿಶ್ನರೀಸ,ಉತಾಹ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರಬಹುದು.ಆದರೆ ಈ ಗಣತಿಯು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE5DF1E3AF934A15752C1A9679C8B63 ಜಸ್ಟೀಸಿಸ್ ಡೀಲ್ ಉಟಾಹ್ ಎ ಸೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಇನ್ ಇಟ್ಸ್ ಬಿಡ್ ಟು ಗೇನ್ ಎ ಹೌಸ್ ಸೀಟ್].</ref> ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸುಧಾರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಬ್ಯುರೊ ಅನೇಕ ಪರ್ಯಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.ಆರ್ಥಿಕ,ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೆ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಲಿಂಕಿಂಗ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ ಆಡಳಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನುನಿಂದ, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ (92 Stat. 915, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲಾ 95-416, ಇದನ್ನುon ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 1978 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.),ಅಂದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು 72 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಹೊರಗೆಡುವಲು ಪ್ರತಿಭಂಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.census.gov/history/www/legislation/010938.html U.S.ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೊ| ಹಿಸ್ಟ್ರಿ |ಲೆಜಿಸ್ಲೇಶನ್|L 1974 - 1983].</ref> ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವು 1978 ರ ಕಾನೂನಿನ ರಚನೆ ವರೆಗೂ ಬದಲಾಗದೇ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು.ಯಾವಾಗ ಆಯುರ್ಪಮಾಣವು 60 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತೋ ಆಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬದುಕಿಸಲು ಹರಸಾಹಸ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು.ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಹಿರಂಗಕ್ಕೆ ಅವರ ರಹಸ್ಯ ಅಂಶಗಳ ಹೊರಗೆಡುವಲು ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆಂಬ ವಾದವಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ 1930 ರ ಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಲಭ್ಯವಿರುವಾಗ ಸಮಗ್ರ ಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಸಿದ್ದ. ==== ಸ್ಥಳೀಯ ==== ಫೆಡರಲ್ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆಯ ಗಣತಿಗಿಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಗಣತಿಗಳ ಸಹ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಮ್ಯಾಸ್ಸೆಚೆಸೆಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 1985 ರ ವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಸಮುದಾಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಸ್ಸಾಚೆಸೆಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಗಣತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತ ಗಣತಿ ನಡೆಸಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳ-ಉದ್ದೇಶಗಳ ಸಾಫಲ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಈ ವಿವರ ರಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಹಾರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಗಣತಿ ದಿನಾಚರಣೆ * ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆ * ಆರಂಭಿಕ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಂಕಿಅಂಶಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗಣತಿಗಳು * ಅಂತರ್ ಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜು *''ಲೈಬರ್ ಸೆನ್ಸುಮ್'' * ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಅಲ್ಟರ್ ಮ್ಯಾನ್, ಹಿಮ್ಯಾನ್. ''ಕೌಂಟಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್: ದಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ''. ಹರ್ಕೊರ್ಟ್, ಬ್ರೇಸ್ & ಕಂಪನಿ 1969. * ಬೆಲೆನ್ಸ್ಟಿಯನ್, ಹಾನ್ಸ್. "ವಾಂಗ್ ಮಾಂಗ್, ದಿ ರಿಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಾನ್ ಡ್ಯಾನಸ್ಟಿ,ಅಂಡ್ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್." In ''ದಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'', vol. 1, eds. ಡೆನಿಸ್ ಟ್ವಿಚೆಟ್ ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಕೆ.ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, 223-90 (ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್: ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1978). * [http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=297 ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ UK 'ಜೆಡಿ'ಹೊಕ್ಸ್ ಆನ್ 2001 UK ಸೆನ್ಸಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ONS]. * ಕ್ರುಗರ್, ಸ್ಟೀಫೆನ್, "ದಿ ಡೆಸೆನ್ನೆಯಲ್ ಸೆನ್ಸಸ್", 19 ವೆಸ್ಟರ್ನ ಸ್ಟೇಟ್ ಲಾ ರಿವಿವ್ 1 (1981). * [http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/miscellaneous/000507.html U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಜ್ ಆನ್ 1930 ಸೆನ್ಸಸ್]. * [http://www.archives.gov/publications/prologue/spring_2002_soundex_projects.html U.S.ಸೆನ್ಸಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್ ಆನ್ ಸೌಂಡೆಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ WPA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050227224505/http://www.archives.gov/publications/prologue/spring_2002_soundex_projects.html |date=2005-02-27 }}. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Census}} * [http://www.census.nationalarchives.ie/ ಸೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ 1911] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909142652/http://www.census.nationalarchives.ie/ |date=2009-09-09 }}. * [http://www.histpop.org ಆನ್ ಲೈನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್(OHPR)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160507023856/http://www.histpop.org/ |date=2016-05-07 }}. * [http://www.tesionline.com/intl/thesis.jsp?idt=8384 ]. * [http://census.ac.uk/ Census.ac.uk - UK ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ 1971-2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980120111500/http://census.ac.uk/ |date=1998-01-20 }}. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಂಶಾನ್ವೇಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನ/ವಿವರ]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ವೆ ಮೆಥೆಡಾಲಜಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾದರಿ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್)]] [[ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] njnbtf9bjg5m4b2evvswyz1q06s42f1 0 26044 1377922 1352093 2026-08-01T05:33:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377922 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues | intro length=November 2009 | cleanup=November 2009 | copyedit=November 2009 }} {{Dablink|For other uses, see [[Sanitization (classified information)]].}} [[File:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|thumb|230px|ವರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ E. ಕೋಲೈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]] '''ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' ಎಂಬುದು ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಅಪಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾನವ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಅಪಾಯಗಳು ದೈಹಿಕವಾದುದಾಗಿರಬಹುದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು, ಜೈವಿಕವಾದುದಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಾಯಿಲೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದುದಾಗಿರಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ, ಮಾನವರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಲ, ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳು, ಮನೆಬಳಕೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು (ಚರಂಡಿ ನೀರು, ಗ್ರಾಮಸಾರ, ಬೂದುನೀರು), ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳು. ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ), ಸರಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ರೊಚ್ಚು ತೊಟ್ಟಿಗಳು), ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸಾಬೂನಿನಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ ಕೈತೊಳೆಯುವಿಕೆ) ಬಳಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. WHOನಿಂದ (ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ) ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ಮಾನವರ ಮಲ-ಮೂತ್ರಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಹಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಸುಧಾರಿಸುವಿಕೆಯು ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿರುವವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಯೋಜಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಸುಪರಿಚಿತ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಕಸದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ವಿಲೇವಾರಿಯಂಥ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ 'ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ' ಎಂಬ ಪದವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>http://www.who.int/topics/sanitation/en/</ref> "'''ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' " ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಗ್ಗುಲು, ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ತಾಣ, ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಹೇಗೆಂದರೆ: *'''ಮೂಲಭೂತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' - ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಮಲದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಭಾಷೆಯು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶದ ಗುರಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. *'''ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' - ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುವಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಅದು ಸಂಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಂಡಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ರೊಚ್ಚು ತೊಟ್ಟಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇಮಾಫ್‌ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. *'''ಆಹಾರ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' - ಇದು ಆಹಾರದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. *'''ಪರಿಸರೀಯ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' - ಇದು ಕಾಯಿಲೆಯ ಹಬ್ಬುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪರಿಸರೀಯ ಅಂಶಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಈ ವರ್ಗದ ಉಪವರ್ಗಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. *'''ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ''' - ಇದು ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌‌ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾವೆಯು ಹರಪ್ಪಾ, ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೊವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್‌ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಸೇರಿದ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾದ ರಾಖಿಗರ್ಹಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಈ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ನಗರದೊಳಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಗಳು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹಗಳು [[ಬಾವಿ|ಬಾವಿಗಳಿಂದ]] ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ನಾನಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಬರುವ ಕೊಠಡಿಯೊಂದರಿಂದ ಬರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಗಟಾರಗಳೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಗಟಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮನೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಳಗಿನ ಅಂಗಳಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ರೋಮನ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌ ವಿಲ್ಲಾಗಳು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು; ಇವು ಪೊಂಪೆಯಿಯಂಥ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಟ್ಟಡದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಮರದ ಗಟಾರಗಳನ್ನು ಈ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದರ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಟೈಬರ್‌‌ ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ಲೋಕಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಯುಗಗಳ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಕಾಲದವರೆಗೆ ಯುರೋಪ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಯುಗಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಘೋರವಾದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು; ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್‌ನ ಪ್ಲೇಗು (541-42) ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಗುಮಾರಿ (1347-1351) ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಹತ್ತಾರು ಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದವು.<ref>ಕಾರ್ಲೋ M. ಸಿಪೊಲ್ಲಾ, ''ಬಿಫೋರ್‌ ದಿ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌]]: ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್‌ ಇಕಾನಮಿ 1000-1700'', W.W. ನಾರ್ಟನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಪನಿ, ಲಂಡನ್‌‌ (1980) ISBN 0-393-95115-4</ref> ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಾಲದಾದ್ಯಂತವೂ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಕೃಷಿ|ವ್ಯವಸಾಯ]]ಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಾಗಿ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ್ದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>‌ಬರ್ನೆಟ್‌ ವೈಟ್, ''ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಇನ್ಫೆಕ್ಷಿಯಸ್‌ ಡಿಸೀಸಸ್‌''</ref> ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಯಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗರಿಕರ ಶೋಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜೀವನವೆನ್ನುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ 'ಜುಗುಪ್ಸೆಯ, ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ'ವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ==ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ== === ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ === {{Details|Wastewater|date=September 2009}} ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುವುದು, ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಬಿಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಇದು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಪ್ರಮಾಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳು ಭೋರ್ಗರೆಯುವ ಗಟಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಧಾನ, ಹಳೆಯದಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಭಾರೀ ಮಳೆಸುರಿತ ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯು, ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಯ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವಿಕೆಗೆ ಅಥವಾ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಯ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಅಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ಕಚ್ಚಾ ಚರಂಡಿಯ ನೀರು ಪರಿಸರದೊಳಗೆ ಹರಿಯಬಿಟ್ಟಂತಾಗುವುದು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಪುರಸಭೆಯ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳೊಳಗೆ ಹರಿಯಬಿಡುತ್ತವೆ; ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ವತಿಯಿಂದ ಹರಿಯಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ-ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇದು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು.<ref>''ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]: ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ ವಾಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ವೇಸ್ಟ್‌ವಾಟರ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌'', ಸಂಪಾದಕ: Z. ಉಜ್ನಾಗ್‌‌, IWA ನಡಾವಳಿಗಳು, [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]] (2003)</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅತೀವವಾದ ಹೂಡಿಕಾ ವೆಚ್ಚದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು ಸದರಿ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ದೇಶಗಳು, ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಜಾಲಬಂಧ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಕಡಿಮೆ ಆಳದಲ್ಲಿನ ಚಿಕ್ಕದಾದ ವ್ಯಾಸದ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಳಸುತ್ತದೆ. === ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ === {{Details|Sewage treatment}} [[File:Wonga wetlands sewage plant.jpg|thumb|ಚರಂಡಿ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ.]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆಯಾದರೂ,<ref>{{Cite web |url=http://adminrecords.ucsd.edu/ppm/docs/516-10-6.html |title=U.S.ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611214047/http://adminrecords.ucsd.edu/ppm/docs/516-10-6.HTML |url-status=dead }}</ref> ಅದಿನ್ನೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿಲ್ಲ (ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ನೋಡಿ: ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ). ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಈಗಲೂ ಸಂಸ್ಕರಿಸದೆಯೇ ಪರಿಸರದೊಳಗೆ ಹರಿಯಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಳಕು ನೀರಿನ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ: ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ನೀರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ). ==== ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ ==== ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ನೀರಾವರಿಯ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಭೂದೃಶ್ಯ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ), ನೀರಾವರಿಯ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾವರಿಸಿದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ರೊಚ್ಚು ತೊಟ್ಟಿಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮಾಡುವ ಇತರ ಬಗೆಯ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹರಿಯಬಿಡುತ್ತವೆ. === ಪರಿಸರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ === {{Details|Ecological sanitation}} ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿರುವ ಒಂದು ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಹುಳುಗಳ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಶುಚೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌‌ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಲದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಪ್ಪುನೀರಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನಲ್ಲಿ (ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ) ಮಲದ ರೋಗಜನಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಕೇವಲ ಬೂದುನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ಈ ಬೂದುನೀರನ್ನು ತೋಟಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹುತೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬೂದುನೀರನ್ನು ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳಿಗೆ ಹರಿಯಬಿಡುವ ಪರಿಪಾಠವು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. === ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ === ನೀರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕಟಕ್ಕೀಡುಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರುವ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ಜಲವಾಹಿತ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ<ref>[http://www.pacinst.org/reports/water_related_deaths/water_related_deaths_report.pdf ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]</ref> ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ''ಗ್ರಿಫಿನ್ಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕರ್ಷಣೀಯತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವೇಶ === WHO ಮತ್ತು UNICEFಗಳ ವತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ, ನೀರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಜಂಟಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯು ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ: * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಯೊಂದಕ್ಕಿರುವ ಸಂಪರ್ಕ * ರೊಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕಿರುವ ಸಂಪರ್ಕ * ರಭಸದ ಸುರಿತದ-ಚೊಕ್ಕಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಶೌಚಾಲಯ * ಸರಳ ಗುಂಡಿಯ ಶೌಚಾಲಯ * ಗಾಳಿಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ಗುಂಡಿ ಶೌಚಾಲಯ <ref>{{Cite web |url=http://www.wssinfo.org/en/122_definitions.html |title=ದಿ ಜಾಯಿಂಟ್‌ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ ಆಫ್‌ WHO ಅಂಡ್‌ UNICEF: ಡೆಫನಿಷನ್ಸ್‌ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2006-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060812050543/http://www.wssinfo.org/en/122_definitions.html |url-status=dead }}</ref> ಆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅನುಸಾರ, ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 62%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು 2008ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1990ರಿಂದ ಇದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು 8%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. [http://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/jmp2008.pdf ] ಅವರ ಪೈಕಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚವೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 31%ನಷ್ಟು ಜನರು, ಒಂದು ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 2.5 ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ತೆರೆದ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಥವಾ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ತೆರೆದ ಗುಂಡಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳಂಥ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ಇತರ ನೈರ್ಮಲ್ಯರಹಿತ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅವರು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.circleofblue.org/waternews/world/sanitation-and-drinking-water/ ''ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್‌ ವಾಟರ್‌: ಈಸ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ರಾಕ್‌?'' ][http://www.circleofblue.org/waternews/world/sanitation-and-drinking-water/ ಸರ್ಕಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಲೂ, ಜುಲೈ 31, 2008]</ref> ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ 1.2 ಶತಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="who.int">[http://www.who.int/water_sanitation_health/monitoring/jmp2008.pdf ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ UNICEF. ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌ ಆನ್‌ ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್‌ ವಾಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌: ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಫೋಕಸ್‌ ಆನ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌.]</ref> ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುವು ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಮಲಿನಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರದಂಥ ಜೀವ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಫಲಿತಾಂಶವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಗಣನೀಯವಾದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕೈ ತೊಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವು, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಅತಿಸಾರದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ನರಳುವ 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು.<ref name="who.int" /> ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 20%ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 99%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇವರ ಪೈಕಿ 81%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪಾಕೀಜು ಚರಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ==ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುವಿನ ವಿಲೇವಾರಿ== {{Details|Waste management}} [[File:Israel hiriya.jpg|thumb|ಹಿರಿಯಾ ನೆಲಭರ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇಸ್ರೇಲ್‌.]] ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುವಿನ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ನೆಲಭರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಭಸ್ಮೀಕರಣ, [[ಮರುಬಳಕೆ|ಪುನಃ ಬಳಕೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಿಕೆ]], ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಇವೂ ಸಹ ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ನೆಲಭರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ನೆಲದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಪದರದೊಂದಿಗೆ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಮುಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಿಹಿತಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ದೇಶಗಳು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿರದ ವಿಹಿತಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>ಜಾರ್ಜ್‌ ಟ್ಕೋಬ್ಯಾನೋಗ್ಲೌಸ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಕ್ರೀತ್‌ ''ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸಾಲಿಡ್‌ ವೇಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌'', ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ ಹಿಲ್‌ (2002)</ref> ರೋಗವಾಹಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ [[ರೋಗಾಣು|ರೋಗಜನಕಗಳ]] ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ, ದಿನಂಪ್ರತಿ ಮುಚ್ಚುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ದಿನಂಪ್ರತಿ ಮುಚ್ಚುವುದು ವಾಸನೆಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಕನಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಕಸವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನೆಲಭರ್ತಿಯ ಪರಿಧಿ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಹೊಂದಿವೆ; ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನ-ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಮಲಿನಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ (ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಗಂಡಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿಸುವ) ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕಿಸಿದ ದ್ರವದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಸ್ಮೀಕರಣ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಕಾರಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಇದರ ಫಲವಾದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಪುನಃ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನದ ಪರಿವರ್ತನೆ ಇವುಗಳು ಸಮರ್ಥನೀಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಜೀವನಚಕ್ರದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>‌‌ವಿಲಿಯಂ D. ರಾಬಿನ್‌ಸನ್, ''ದಿ ಸಾಲಿಡ್‌ ವೇಸ್ಟ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌: ಎ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್‌ ಗೈಡ್‌'', ಜಾನ್‌ ವೈಲಿ ಅಂಡ್‌ ಸನ್ಸ್‌ (1986)</ref> ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರದ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆಯ ಮೌಲ್ಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ == 2015ರ ವೇಳೆಗೆ, ಮೂಲಭೂತ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನೇ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಜನರ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಅರ್ಧದಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವ ಒಂದು ಗುರಿಯನ್ನು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು (ಮಿಲೆನಿಯಂ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್‌-MDGಗಳು) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, MDGಗಳ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಗುರಿಯ ಸಾಧನೆಯೆಡೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯು 2008ರ ವರ್ಷವನ್ನು 'ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ವರ್ಷ'ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅರಿವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಹಾಗೂ ಗುರಿಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಸದರಿ ವರ್ಷ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಳಜಿಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: * ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. * ಉತ್ತಮವಾದ ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ ಬಡತನ ಇಳಿಕೆ, [[ಆರೋಗ್ಯ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು. ಓವರ್‌ಸೀಸ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ MDGಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 'ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವ' ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತನೆಯು ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಸದರಿ ಸಂಶೋಧನೆಯು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಲು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಬೋಧಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾಲರಾದ ಹಠಾತ್‌ ಆರಂಭಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು) ನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="odisanitation">{{cite web |url=http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=48&title=sanitation-hygiene-knocking-doors |format=PDF|title=Sanitation and Hygiene: knocking on new doors |accessdate=2007 |year=2006 |publisher=[[Overseas Development Institute]]}}</ref> ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ (ಕಮ್ಯುನಿಟಿ-ಲೆಡ್‌ ಟೋಟಲ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌-CLTS) ಕುರಿತಾಗಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆವಲಪಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌‌‌‌ (IDS) ವತಿಯಿಂದ ಸುಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಆಶಾದಾಯಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. CLTS ಎಂಬುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅನುದಾನರಹಿತವಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ತೆರೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಹಾಗೂ 'ತೆರೆದ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಲು' ಸಮಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಯೋಜಿಸುವಂಥ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಮಲ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ನಡುವಿನ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಂಥ ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶವು ಜಾಡುಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ IDSನ ಒಂದು 'ಗಮನಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ' ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರವು, ತೆರೆದ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಈಗಲೂ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ CLTSನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.ids.ac.uk/download.cfm?file=IF10.pdf 'ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಸಬ್ಸಿಡೀಸ್‌ - ಟ್ರಿಗರಿಂಗ್‌ ಎ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಇನ್‌ ರೂರಲ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌']{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆವಲಪಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ (IDS) ಗಮನಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರ 10 ಜುಲೈ 2009.</ref> ==ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ== [[File:Canteen kitchen.jpg|thumb|220px|ಆಧುನಿಕ ಭೋಜನಗೃಹದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ.]] ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮದೊಳಗಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣವೆಂದರೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಆಗುವ ಆಹಾರ-ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಎಂದರ್ಥ; ಸದರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಸಸ್ಯಕ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಆದರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೇಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಅದರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲಾಗಲೀ ಅದು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಾರದು (U.S. ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌, ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ, 21CFR110, USA). USನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಪ್ರಮಾಣಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನು 21 CFR ಭಾಗ 178.1010ರ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗಿನ 9 CFR ಭಾಗ 416ರ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ‌, ಆಹಾರ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಕಾನೂನಿನ ಅನುಸರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರದ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="fslj">{{cite web | last = [[Japan External Trade Organization]] | first = | authorlink = | coauthors = | title = Food Sanitation Law in Japan | work = | publisher = | date = | url = http://www.jetro.go.jp/en/market/regulations/pdf/food-e.pdf | format = PDF | doi = | accessdate = 1 March 2008 | archive-date = 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080409155125/http://www.jetro.go.jp/en/market/regulations/pdf/food-e.pdf | url-status = dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಔಷಧೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಉಪಕರಣ ಎಂದರೆ ಕ್ಲೀನ್‌-ಇನ್‌-ಪ್ಲೇಸ್‌ (CIP), ಮತ್ತು ಸ್ಟೆರಿಲೈಸೇಷನ್‌‌-ಇನ್‌-ಪ್ಲೇಸ್‌ (SIP) ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣ ಎಂದರ್ಥ: ಇದು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ದ್ರವ]]ಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರಿದುಮಾಡಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಗನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು<ref>[http://scitation.aip.org/getabs/servlet/GetabsServlet?prog=normal&amp;id=JFEGA4000127000001000124000001&amp;idtype=cvips&amp;gifs=yes ಸ್ಥಗನ ಪ್ರದೇಶ ಕೊಳಾಯಿಕಾರ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]</ref> ಅಥವಾ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಹರಿವು ಉತ್ಪನ್ನದ ಸಂಚಯನಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಚೊಕ್ಕಟವಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲೆಂದು, ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯದ, ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಸೇರಿಸಿದ ಉಕ್ಕಿನ 316L ಬಗೆಯಿಂದ (ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಮ್|ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಮ್‌‌‌‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು [[ಮಿಶ್ರ ಲೋಹ|ಮಿಶ್ರಲೋಹ]]) ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 0.5 ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌‌ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಒರಟುತನಕ್ಕಾಗಿ ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಬಳಸಿದ ಹೊಳಪು ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮೈಗೆ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]]l ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Div col|cols=2}} *ಸೋಂಕು ನಿವಾರಕ *ಲೈಫ್‌ವಾಟರ್‌ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ *ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಕಿರು ಸಾಲ *ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ *ಚರಂಡಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ *ತಡೆ ಸಾಧನ (ಕೊಳಾಯಿಕಾರ್ಯ) *ನೀರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ *ನೀರಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು *[[ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ|ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ]] *ನೀರು ಸರಬರಾಜು *ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಪ್ಲಂಬಿಂಗ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌ *ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟಾಯ್ಲೆಟ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ {{div col end}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Wiktionary|sanitation}} *[http://assainissement.developpement-durable.gouv.fr/ ಅರ್ಬನ್‌ ವೇಸ್ಟ್‌ವಾಟರ್‌ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, MEEDDM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317061841/http://assainissement.developpement-durable.gouv.fr/ |date=2011-03-17 }} *[http://www.irc.nl/ IRC ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ವಾಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌, ಹೇಗ್‌‌, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌] *[http://www.who.int/topics/sanitation/en/ ] *[http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTWAT/EXTTOPSANHYG/0,,contentMDK:21147365~menuPK:3748896~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:1923181,00.html ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ, ನೈರ್ಮಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ (ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕು)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121233333/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTWAT/EXTTOPSANHYG/0,,contentMDK:21147365~menuPK:3748896~pagePK:64168427~piPK:64168435~theSitePK:1923181,00.html |date=2010-11-21 }} * [http://www.eawag.ch/organisation/abteilungen/sandec/publikationen/publications_sesp/downloads_sesp/compendium_low.pdf ಟಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಇತರರು: ಕಾಂಪೆಡಿಯಂ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌], ವಾಟರ್‌ ಸಪ್ಲೈ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಕೊಲಾಬರೆಟಿವ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌ / ಸ್ವಿಸ್‌ ಫೆಡರಲ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (EAWAG), 2008 *ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಹೆಲ್ತ್‌ ರಿವ್ಯೂ (CAHR). [http://www.cahr.info/index_files/page0015.htm ಕಳಪೆ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007000128/http://www.cahr.info/index_files/page0015.htm |date=2010-10-07 }} * [http://hdr.undp.org/hdr2006/pdfs/report/HDR_2006_Chapter_3.pdf ದಿ 2006 UNDP ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್‌: ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಕೇರ್ಸಿಟಿ: ಪವರ್‌, ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾಟರ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ - ಅಧ್ಯಾಯ 3: ದಿ ವಾಸ್ಟ್‌ ಡಿಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927045525/http://hdr.undp.org/hdr2006/pdfs/report/HDR_2006_Chapter_3.pdf |date=2007-09-27 }} 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 22ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು *[http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/TOPICS/EXTWAT/0,,menuPK:337308~pagePK:149018~piPK:149093~theSitePK:337302,00.html ವಾಟರ್‌ ಸಪ್ಲೈ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌, ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 22ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು *[http://www.mohenjodaro.net/tcdraintiles87.html ಅರ್ಲಿ ಅರ್ಬನ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ] *[http://poopthebook.com/blog/?p=21 ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಕವರೇಜ್‌ vs. ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಗ್ರೋತ್‌: ಆನ್‌ ಎನ್‌ಕರೇಜಿಂಗ್‌ ಟ್ರೆಂಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416060708/http://poopthebook.com/blog/?p=21 |date=2008-04-16 }} *[http://www2.ncsu.edu/ncsu/wrri/reports/srs16.html ನೆಲಭರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ದಿನಂಪ್ರತಿ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515190310/http://www2.ncsu.edu/ncsu/wrri/reports/srs16.html |date=2008-05-15 }} *[http://www.hy2u.org Hy2U ನವೀನ ಕೈತೊಳೆಯುವಿಕೆ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ] *[http://www.vimeo.com/3170315 ಯುವರ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಇನ್‌ ಯುವರ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌] ಅಬೋಲ್‌ ನಾಗಾರಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ UNICEF ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ *[http://www.pooproductions.org ಪೂ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌, ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ರೈಸಿಂಗ್‌ ಅವೇರ್‌ನೆಸ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಇಷ್ಯೂಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201105052502/http://www.pooproductions.org/ |date=2020-11-05 }} *[http://www.akvo.org Akvo.org - ದಿ ಓಪನ್‌ ಸೋರ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ವಾಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌], ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್‌ ದಿ [http://www.akvopedia.org ಆಕ್ವೋಪೀಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830161852/http://www.akvopedia.org/ |date=2014-08-30 }}, ವಾಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ವಿಕಿ *[http://www.communityledtotalsanitation.org/ ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ (ಕಮ್ಯುನಿಟಿ-ಲೆಡ್‌ ಟೋಟಲ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌-CLTS)] *[http://www.indiasanitationportal.org/ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218091535/http://www.indiasanitationportal.org/ |date=2010-12-18 }} *[http://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&amp;ctype=l&amp;strail=false&amp;nselm=h&amp;met_y=sh_sta_acsn_ur&amp;hl=en&amp;dl=en ಗೂಗಲ್‌ - ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಡೇಟಾ] "ಇಂಪ್ರೂವ್ಡ್‌ ಸ್ಯಾನಿಟೇಷನ್‌ ಫೆಸಿಲಿಟೀಸ್‌, ಅರ್ಬನ್‌ (% ಆಫ್‌ ಅರ್ಬನ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ವಿತ್‌ ಆಕ್ಸೆಸ್‌)" {{public health}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಚರಂಡಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿಗಳು]] 14utlgxd7sa98hdo6jfmkiltqrougwj 0 26403 1377958 1373654 2026-08-01T08:46:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377958 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ | native_name = फ़िरोज़ाबाद<br>{{Nastaliq|فیروزآباد}} | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = ಜಿಲ್ಲೆ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = City Of Bangles and Glass | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27.15|N|78.42|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Firozabad district|Firozabad]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = State | governing_body = BHARTIYA JANTA PARTY (BJP) | leader_title1 = Member Of Parliament (MP) | leader_name1 = YOGI Adityanath (Bjp) | leader_title2 = Member of Legislative Assembly (MLA) | leader_name2 = Manish Asija (BJP) | leader_title3 = M.L.C/District President | leader_name3 = Dr. Dilip Yadav (S.P) | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 603,797 | population_as_of = 2011 census | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi]]<br>[[Urdu]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 283203 | area_code_type = Telephone code | area_code = 05612 | registration_plate = UP 83 | website = {{URL|firozabad.nic.in}} | footnotes = }} '''ಫಿರೋಜಾಬಾದ್''' [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ== ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ {{Coord|27.15|N|78.42|E|}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Firozabad.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Firozabad |access-date=2017-04-23 |archive-date=2012-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121018161906/http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Firozabad.html |url-status=dead }}</ref> ಅಕ್ಶಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಇದರ ಎತ್ತರ 164&nbsp;ಮೀಟರ್ (538&nbsp;ft). ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹವಾಮಾನವಿದ್ದು -೦ ಡಿಗ್ರಿ ಕನಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಗರಿಷ್ಟ ತಾಪಮಾನವಿರುತ್ತದೆ. {{Weather box |location =ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 22 |Feb high C = 25 |Mar high C = 32 |Apr high C = 38 |May high C = 41 |Jun high C = 41 |Jul high C = 35 |Aug high C = 33 |Sep high C = 34 |Oct high C = 34 |Nov high C = 29 |Dec high C = 24 |Jan low C = 8 |Feb low C = 10 |Mar low C = 16 |Apr low C = 22 |May low C = 26 |Jun low C = 28 |Jul low C = 27 |Aug low C = 26 |Sep low C = 24 |Oct low C = 19 |Nov low C = 13 |Dec low C = 9 |Jan precipitation mm = 10.2 |Feb precipitation mm = 12.7 |Mar precipitation mm = 10.2 |Apr precipitation mm = 10.2 |May precipitation mm = 15.2 |Jun precipitation mm = 66.0 |Jul precipitation mm = 195.6 |Aug precipitation mm = 226.1 |Sep precipitation mm = 114.3 |Oct precipitation mm = 27.9 |Nov precipitation mm = 2.5 |Dec precipitation mm = 5.1 |source = [http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/INXX0336 Firozabad Weather] |date = June 2012 }} ==ಜನ ಜೀವನ== ಫಿರೋಜಾಬಾದ್‍ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ 603,797 ,<ref>{{cite web | url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional) | publisher=Census Commission of India | archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | archivedate=2004-06-16}}</ref> ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. {{bar box | title = ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ ನಾಗರಿಕರ ಧರ್ಮ | titlebar = #Fcd116 | left1 = ಧರ್ಮ | right1 = ಶೇಕಡಾ | float = right | bars = {{bar percent|[[ಹಿಂದೂ]]|Orange|62.36}} {{bar percent|[[ಮುಸ್ಲಿಂ]]|Green|33.80}} {{bar percent|[[ಸಿಖ್]]|Yellow|0.14}} {{bar percent|[[ಜೈನ]]|Red|1.76}} {{bar percent|[[ಕ್ರಿಷ್ಚಿಯನ್]]|Blue|0.22}} {{bar percent|[[ಭೌದ್ಧ]]|black|0.20}} {{bar percent|ಇತರ†|black|0.0}} }} ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ== [[ಸುಹಾಗ್ ನಗರಿ]](ವಿವಾಹ ನಗರಿ) ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಆಗ್ರ|ಆಗ್ರದ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ ಮೊಘಲರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಗಾಜಿನ ಬಳೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯರ ಮದುವೆ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ 'ಕಂಗನ್', 'ಕಡಾ,' ಮೊದಲಾದ ವರ್ಣ ರಂಜಿತ ಬಳೆಗಳು ಫಿರೋಜಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. == ಫಿರೋಜಾಬಾದ್‌ನ ಗಾಜಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು== ಫಿರೋಜಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಜಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತರಹಾವರಿ ಬಣ್ಣ-ಬಣ್ಣದ [[ಗಾಜಿನ ಮೊಂಬತ್ತಿ ಸ್ಟಾಂಡ್|ಗಾಜಿನ ಮೊಂಬತ್ತಿ ಸ್ಟಾಂಡ್‌ಗಳು]], [[ಹೂದಾನಿಗಳು]] ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸನ್ ೧೯೮೯ ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ [[ಗಾಜಿನ ಸುಂದರ ತೂಗು ದೀಪಗಳು]] ತಯಾರಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈಗೀಗ ಹೊಸಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಸಾಮಾನುಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ. [[ಗಾಜಿನ ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಮರ|ಗಾಜಿನ ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಮರಗಳು]], [[ಮಣಿ|ಮಣಿಗಳು]], [[ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ|ಪಶು-ಪಕ್ಷಿಗಳ]] ಪುಟ್ಟ [[ಗೊಂಬೆ|ಗೊಂಬೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಕ್ಕಳು|ಮಕ್ಕಳ]] [[ಆಟಿಕೆ|ಆಟಿಕೆಯ]] ವಸ್ತುಗಳು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸೋವಿಯಾಗಿಯೂ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಬಾಳಿಕೆಬರುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://firozabadyellowpages.com/ Firozabad Yellow Pages | Firozabad Business Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131212110922/http://firozabadyellowpages.com/ |date=2013-12-12 }} * [http://firozabadcity.com/ Firozabad City E-Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208013004/http://www.firozabadcity.com/ |date=2014-02-08 }} * [http://firozabad.nic.in/ Firozabad District Homepage] * [http://www.rkcsm.com/ R K College of Systems & Management, Firozabad (U.P.) affiliated with Dr. Bhim Rao Ambedkar University | Agra University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170127180531/http://www.rkcsm.com/ |date=2017-01-27 }} * [http://sites.google.com/site/rajatresponsible/ Glass City of India by Rajat Jain, Shri Vardhman Handicrafts, Firozabad, Uttar Pradesh, India] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] fs3vym1dopsy26nrabv87t7q7rwqgym 0 27049 1377907 1373591 2026-08-01T01:08:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377907 wikitext text/x-wiki {{Infobox golfer | name = Tiger Woods | image = Tiger Woods drives by Allison.jpg | imagesize = 260px | fullname = Eldrick Tont Woods | nickname = Tiger | birthdate = {{Birth date and age|mf=yes|1975|12|30}} | birthplace = [[Cypress, California]] | deathdate = <!-- {{Death date and age|mf=yes|YYYY|MM|DD|1975|12|30}} --> | deathplace = | height = {{Height|ft=6|in=1}} | weight = {{convert|185|lb|kg st|abbr=on}} | nationality = {{USA}} | residence = [[Windermere, Florida]] | spouse = [[Elin Nordegren]] (2004–2010) | partner = | children = Sam Alexis (b. 2007)<br>Charlie Axel (b. 2009) | college = [[Stanford University]] (two years) | yearpro = 1996 | retired = | tour = [[PGA Tour]] (joined 1996) | prowins = 97<ref>This is calculated by adding Woods' 71 PGA Tour victories, 8 regular European Tour titles, 2 Japan Tour wins, 1 Asian Tour crown, and the 15 Other wins in his career.</ref> | pgawins = [[List of career achievements by Tiger Woods#PGA Tour wins (71)|71]] ([[Golfers with most PGA Tour wins|3rd all time]]) | eurowins = [[List of career achievements by Tiger Woods#European Tour wins (38)|38]] ([[Golfers with most European Tour wins|3rd all time]])<ref>These are the 14 majors, 16 WGC events, and his eight tour wins.</ref><ref>[http://www.europeantour.com/default.sps?pagegid=%7B00387D2B%2D9D40%2D40B9%2DB2AC%2DC46939A8370B%7D&viewETGuide=true 2009 European Tour Official Guide Section 4 Page 577 PDF 21] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126073032/http://www.europeantour.com/default.sps?pagegid=%7B00387D2B-9D40-40B9-B2AC-C46939A8370B%7D&viewETGuide=true |date=ಜನವರಿ 26, 2010 }}. [[European Tour]]. Retrieved on April 21, 2009.</ref> | japwins = [[List of career achievements by Tiger Woods#Japan Golf Tour wins (2)|2]] | asiawins = [[List of career achievements by Tiger Woods#Asian Tour wins (1)|1]] | auswins = [[List of career achievements by Tiger Woods#PGA Tour of Australasia wins (1)|1]] | champwins = <!-- Number of Champions Tour wins --> | otherwins = [[List of career achievements by Tiger Woods#Other professional wins (15)|15]] | majorwins = [[#Major championships|14]] | masters = '''Won''': [[1997 Masters Tournament|1997]], [[2001 Masters Tournament|2001]], [[2002 Masters Tournament|2002]], [[2005 Masters Tournament|2005]] | usopen = '''Won''': [[2000 U.S. Open (golf)|2000]], [[2002 U.S. Open (golf)|2002]], [[2008 U.S. Open (golf)|2008]] | open = '''Won''': [[2000 Open Championship|2000]], [[2005 Open Championship|2005]], [[2006 Open Championship|2006]] | pga = '''Won''': [[1999 PGA Championship|1999]], [[2000 PGA Championship|2000]], [[2006 PGA Championship|2006]], [[2007 PGA Championship|2007]] | wghofid = <!-- World Golf Hall of Fame member ID --> | wghofyear = <!-- World Golf Hall of Fame year inducted --> | award1 = [[PGA Tour Rookie of the Year|PGA Tour<br>Rookie of the Year]] | year1 = 1996 | award2 = [[PGA Player of the Year]] | year2 = 1997, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2009 | award3 = [[PGA Tour Player of the Year|PGA Tour<br>Player of the Year]] | year3 = 1997, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2009 | award4 = [[PGA Tour#Money winners and most wins leaders|PGA Tour<br>leading money winner]] | year4 = 1997, 1999, 2000, 2001, 2002, 2005, 2006, 2007, 2009 | award5 = [[Vardon Trophy]] | year5 = 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2007, 2009 | award6 = [[Vardon Trophy|Byron Nelson Award]] | year6 = 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2009 | award7 = [[FedEx Cup|FedEx Cup Champion]] | year7 = [[2007 FedEx Cup Playoffs|2007]], [[2009 FedEx Cup Playoffs|2009]] | award8 = | year8 = | awardssection = List of career achievements by Tiger Woods#Awards }} '''ಎಲ್ಡ್ರಿಕ್ ಟಾಂಟ್''' "'''ಟೈಗರ್''' " '''ವುಡ್ಸ್''' (1975ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಜನನ)<ref>{{Cite book |title=The Wicked Game: Arnold Palmer, Jack Nicklaus, Tiger Woods, and the Story of Modern Golf |last=Sounes |first=Howard |authorlink=Howard Sounes |publisher=[[Harper Collins]] |year=2004 |isbn=0-06-051386-1 |pages=120–121, 293|ref=harv}}</ref><ref>[http://i.cdn.turner.com/cnn/2010/images/08/23/final.judgment.pdf?hpt=T1 ಡೈವರ್ಸ್ ಡಿಕ್ರೀ] 2010 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23. 2010 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಮೆರಿಕದ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಯಶಸ್ವಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರ ನಡುವೆ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಮಾಜಿ ಅಗ್ರಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟಗಾರರಾಗಿರುವ ಅವರು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಥ್ಲೇಟ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಗೆಲುವುಗಳು ಮತ್ತು ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳ(ಜಾಹೀರಾತು ಒಪ್ಪಂದಗಳು) ಮೂಲಕ 2010ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂದಾಜು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|$]]90.5ದಶಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title= Tiger Woods stays top of sport earnings list |date=July 21, 2010|url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/front_page/8843371.stm|publisher=BBC News}}</ref><ref name="Westwood becomes world number one">{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/golf/9143219.stm | work=BBC News | title=Westwood becomes world number one | date=October 31, 2010}}</ref> ವುಡ್ಸ್ 14 ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ ಆಟಗಾರನಿಗಿಂತ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ(ಜಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್ 18ರೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆ) ಮತ್ತು 71 PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Tracking Tiger|publisher=[[NBC Sports]]|url=http://nbcsports.msnbc.com/id/3295562/|accessdate=June 3, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 3, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090603083350/http://nbcsports.msnbc.com/id/3295562/|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಮುಖ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ PGA ಟೂರ್ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಸ್ಲಾಂ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಟೂರ್‌ನ 50 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ವುಡ್ಸ್ ಜಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ನಂತರ, ವೃತ್ತಿಪರ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಸ್ಲಾಂ ಅನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ಎನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವುಡ್ಸ್ 16 ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ 11 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕ್ರಮ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟು ವಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಒಂದನೇ ನಂಬರ್ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು PGAವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದಾಖಲೆಯ 10 ಬಾರಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://golf.about.com/b/2009/10/20/woods-wins-pga-player-of-the-year-award.htm|title=Woods Clinches PGA Player of the Year Award|last1=Kelley|first1=Brent|date=October 20, 2009|publisher=About.com: Golf|accessdate=December 2, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611232145/http://golf.about.com/b/2009/10/20/woods-wins-pga-player-of-the-year-award.htm|url-status=dead}}</ref> ಬೈರಾನ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ದಾಖಲೆಯ 8 ಬಾರಿ ಕನಿಷ್ಠ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿಗಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. 9 ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆ ಗಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು ವುಡ್ಸ್ ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹ(ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧ)ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ತಮ್ಮ ವೈವಾಹಿಕ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್‌ನಿಂದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಹು ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು 12ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.<ref name="hiatus">{{cite web|title=Tiger Woods to Take Indefinite Hiatus From Pro Golf|publisher=CNBC |agency=Associated Press|date=December 11, 2009|url=http://www.cnbc.com/id/34386050|accessdate=February 2, 2010}}</ref><ref>[http://www.thestar.com/news/world/article/755833--texts-lies-and-pills-added-up-to-tiger-woods-worst-day "ಟೆಕ್ಸ್ಟ್, ಲೆಸ್ ಅಂಡ್ ಪಿಲ್ಸ್ ಆಡೆಡ್ ಅಪ್ ಟು ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್' ವರ್ಸ್ಟ್ ಡೇ – ಡೀಟೈಲ್ಸ್ ಎಮರ್ಜ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೋರಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಸೆಕ್ಸ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಲ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607133145/http://www.thestar.com/news/world/article/755833--texts-lies-and-pills-added-up-to-tiger-woods-worst-day |date=ಜೂನ್ 7, 2011 }}.''ಟೊರೊಂಟೊ ಸ್ಟಾರ್''. 2010 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ9, ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವುಡ್ಸ್ 2010ಏಪ್ರಿಲ್ 8ರಂದು 2010 ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.<ref name="news.sky.com">[http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Tiger-Woods-Golf-Star-To-Return-To-The-Sport-At-The-Masters-Following-Sex-Scandal/Article/201003315574938?f=vg ಟೈಗರ್ ಟು ಮೇಕ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಅಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್], ಸ್ಕೈ ನ್ಯೂಸ್,2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 16.</ref> ಸುಮಾರು 20 ವಾರಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. 2010 ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಎಂದು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ವುಡ್ಸ್ $105m ಗಳಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್'' ಪ್ರಕಾರ $90.5m ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.insideireland.ie/index.cfm/section/news/ext/woodsrich001/category/1084 |title=Tiger Woods still richest athlete in the world |publisher=Insideireland.ie |date= |accessdate=September 5, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101216152950/http://insideireland.ie/index.cfm/section/News/ext/woodsrich001/category/1084 |url-status=dead }}</ref> 2010 ಅಕ್ಬೋಬರ್ 31ರಂದು ವುಡ್ಸ್ ಲೀ ವೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್ ಅವರಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ 1 ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="Westwood becomes world number one"/> ==ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ== ವುಡ್ಸ್ ಅವರು ಅರ್ಲ್(1932-2006) ಮತ್ತು ಕುಲ್ಟಿಡಾ(ಟೈಡಾ)ವುಡ್ಸ್(ಜನನ 1944) ದಂಪತಿಗೆ ಸೈಪ್ರಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ಈ ವಿವಾಹದಿಂದ ಜನ್ಮತಾಳಿದ ಏಕೈಕ ಕರುಳಿನ ಕುಡಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಮಲಸಹೋದರರಾದ ಅರ್ಲ್ ಜೂ.(ಜನನ 1955)ಮತ್ತು ಕೆವಿನ್(ಜನನ 1957),ಒಬ್ಬಳು ಮಲ ಸಹೋದರಿ ರಾಯ್ಸ್(1958 ಜನನ) ಅರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಪರ ಪ್ರಥಮ ಪತ್ನಿ ಬಾರ್ಬರಾ ವುಡ್ಸ್ ಗ್ರೇ ಅವರ 18 ವರ್ಷಗಳ ದಾಂಪತ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಅರ್ಲ್ ನಿವೃತ್ತ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ಮಾಜಿ ಯೋಧರು. ಅವರು ಮಿಶ್ರಿತ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್, ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಲ್ಟಿಡಾ(ನೀ ಪುನ್ಸಾವಾಡ್)ಮೂಲತಃ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌]]ನವರಾಗಿದ್ದು, ಮಿಶ್ರಿತ ಥಾಯ್,ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ಪೀಳಿಗೆಯವರು. ಇದರಿಂದ ವುಡ್ಸ್ ಸ್ವತಃ ಅರ್ಧ ಏಷ್ಯನ್(ಕಾಲು ಭಾಗ ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಭಾಗ ಥಾಯ್), ಕಾಲು ಭಾಗ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್, ಎಂಟನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್, ಎಂಟನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಡಚ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Stripes">{{cite news|title=Earning His Stripes|magazine=[[AsianWeek]]|url=http://www.asianweek.com/101196/tigerwoods.html|date=October 11, 1996|accessdate=June 18, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 16, 1998|archive-url=https://web.archive.org/web/19980116011139/http://www.asianweek.com/101196/tigerwoods.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗೀಯ ವೇಷವನ್ನು ''ಕ್ಯಾಬ್ಲಿನೇಸಿಯನ್'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.( ಇದನ್ನು ಅವರು '''Ca''' ucasian, '''Bl''' ack, (American) '''In''' dian, and '''Asian''' ).<ref name="Cablinasian">{{cite news|agency=Associated Press|title=Woods stars on Oprah, says he's 'Cablinasian'|newspaper=[[Lubbock Avalanche-Journal]]|date=April 23, 1997|url=http://www.lubbockonline.com/news/042397/woods.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071212010355/http://www.lubbockonline.com/news/042397/woods.htm|archivedate=December 12, 2007|accessdate=June 18, 2009}}</ref> ನಿಂದ ಪಡೆದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Cablinasian"/> ಬಾಲ್ಯದಿಂದ [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯ]]ರಾಗಿ ಅವರು ಬೆಳೆದರು ಹಾಗು ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೌಢ ವೃತ್ತಿಜೀವನವರೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title = Tiger Woods makes emotional apology for infidelity |publisher=BBC News|date = February 19, 2010|url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/8521060.stm|accessdate = February 26, 2010|location=London}} (ಇಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಿ [http://newsvote.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/8537575.stm?markResults=true&a_01=3&a_02=1&a_03=2&a_04=2&a_05=1&a_06=2&a_07=1&x=21&y=13) ])</ref> ದಿಕ್ಪಲ್ಲಟ ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹಕ್ಕೆ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪಥವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಸಂಯಮ ಕಲಿಯುವಂತೆ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ತಮಗೆ ಬೋಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ತಮಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ಧರ್ಮದ ಜಾಡನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.iskcon.org/node/2559/2010-02-23/tiger_woods_returns_to_buddhism|title=Tiger Woods Returns to Buddhism|accessdate=March 11, 2010|date=February 20, 2010|publisher=ISKCON News|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 12, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412005422/http://news.iskcon.org/node/2559/2010-02-23/tiger_woods_returns_to_buddhism|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್‌ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, 'ಎಲ್ಡ್ರಿಕ್' ಮತ್ತು 'ಟಾಂಟ್' ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರು ಟಾಂಟ್({{lang-th|ต้น}}), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಥಾಯ್ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು.<ref>{{harvnb|Sounes|2004|p= 121}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ ಸೈನಿಕ ಸ್ನೇಹಿತ ವುವಾಂಗ್ ಡಾಂಗ್ ಫಾಂಗ್ ಅವರಿಂದ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ವುವಾಂಗ್ ಡಾಂಗ್ ಫಾಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ವುಡ್ಸ್ ತಂದೆ ಟೈಗರ್ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>ಇನ್ ವಿಯಾಟ್ನಾಮೀಸ್ (ಪ್ರವೈಡೆಡ್ ವಿತ್ ಟೋನ್ಸ್): Vương Đăng Phong – ಕುಲನಾಮ Vương ಅರ್ಥ “ರಾಜ”, ಚೀನಿಯರ ವ್ಯಾಂಗ್ ಪದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ(王), ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.</ref> ವುಡ್ಸ್‌ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದು, ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಗಾಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರಳವಾಗಿ 'ಟೈಗರ್' ವುಡ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಗಾಲ್ಫ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== [[File:Tiger woods on Mike Douglas show.jpg|thumb|left|ಮೈಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಪ್ರದರ್ಶದಲ್ಲಿರುವ 2 ವರ್ಷದ ವುಡ್ಸ್. 1978 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ಎಡಬದಿಯಿಂದ, ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್, ಮೈಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್, ಎರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಾಬ್ ಹೋಪ್.]] ವುಡ್ಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ಆರೇಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಟೈಗರ್‌ವುಡ್ಸ್‌‌ ಬಾಲಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿದ್ದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ತಂದೆ, ಅಥ್ಲೀಟ್‌ ಪಟು, ಅರ್ಲ್‌ ಅವರ ಮೂಲಕ ಗಾಲ್ಫ್‌‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅರ್ಲ್ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ನೀಗ್ರೊ ಕಾಲೇಜು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.<ref>''ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅ ಟೈಗರ್: ರೈಸಿಂಗ್ ಅ ವಿನ್ನರ್ ಇನ್ ಅ ಗಾಲ್ಫ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ ಲೈಫ್'', ಎರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೀಟೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೇನಿಯಲ್, ೧೯೯೭ ಅವರಿಂದ.</ref> 1978ರಲ್ಲಿ ''ಮೈಕ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಶೋ'' ನ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯನಟ ಬಾಬ್ ಹೋಪ್ ವಿರುದ್ಧ ಟೈಗರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಡಿದರು. ಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ದಾಟುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಟೈಗರ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇವಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಡ್ರೈವ್, ಪಿಚ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ 10 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>''ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅ ಟೈಗರ್'', ಎರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೇನಿಯಲ್, 1997, p. 64.</ref> ಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸೈಪ್ರಸ್ ನೇವಿ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 9 ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ 48 ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' ಮತ್ತು ABCಯ ''ದೆಟ್`ಸ್ ಇನ್‌ಕ್ರೆಡಿಬಲ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Timeline">{{cite web|title = Tiger Woods Timeline|publisher=[[Infoplease]]|url=http://www.infoplease.com/spot/tigertime1.html|accessdate = May 12, 2007}}</ref> 1984ರಲ್ಲಿ 8ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು 9–10 ವಯೋಮಾನದ ಬಾಲಕರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದರು. ಇದು ಜೂನಿಯರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ವಯೋಮಾನದ ಗುಂಪಾಗಿದೆ.<ref name="JWGC84">{{cite web|title = 1984 Champions|publisher = Junior World Golf Championships|url = http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1984|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101217074510/http://juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1984|url-status = dead}}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ 80 ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>''ದಿ ವಿಕಿಡ್ ಗೇಮ್: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್, ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕ್‌ಲಾಸ್, ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್, ಮತ್ತು ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಾರ್ಡನ್ ಗಾಲ್ಫ್'',ಹೊವರ್ಡ್ ಸೊವುನ್ಸ್ ರವರಿಂದ, 2004, ವಿಲಿಯಂ ಮೊರೊ,ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ISBN 0-06-051386-1, p. 187; ಮೂಲತಃ ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ನೈಕ್ಸ್‌ರ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೇಷನಲ್ ಕೆರೀರ್ ಲಾಂಚ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸ್‌ಮೆಂಟ್, ಆಗಸ್ಟ್ 1996.</ref> 1988ರಿಂದ 1991ರವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅನುಕ್ರಮ ಗೆಲುವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರು ಕಿರಿಯರ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳನ್ನು 6 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದರು.<ref name="JWGC85">{{cite web|title = 1985 Champions|publisher = Junior World Golf Championships|url = http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1985|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101217074347/http://juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1985|url-status = dead}}</ref><ref name="JWGC88">{{cite web|title = 1988 Champions|publisher = Junior World Golf Championships|url = http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1988|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101217074015/http://juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1988|url-status = dead}}</ref><ref name="JWGC89">{{cite web|title = 1989 Champions|publisher = Junior World Golf Championships|url = http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1989.|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070921185528/http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1989.|url-status = dead}}</ref><ref name="JWGC90">{{cite web|title = 1990 Champions|publisher = Junior World Golf Championships|url = http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1990|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101217075146/http://juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1990|url-status = dead}}</ref><ref name="JWGC91">{{cite web|title = 1991 Champions|publisher = Junior World Golf Championships|url = http://www.juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1991|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101217075035/http://juniorworldgolf.com/pchamps.php?pg=1991|url-status = dead}}</ref> ಟೈಗರ್ ಮೊದಲಿಗೆ 11ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಎಂದು ವುಡ್ ತಂದೆ ಅರ್ಲ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಟೈಗರ್‌ಗೆ ಸೋತಿದ್ದಾರೆ.<ref>''ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅ ಟೈಗರ್: ಎ ಫಾದರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ರೈಸಿಂಗ್ ಎ ವಿನ್ನರ್ ಇನ್ ಬೋಥ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಅಂಡ್ ಲೈಫ್'', ಎರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪೆಟೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೇನಿಯಲ್ ರವರಿಂದ, 1997,ಹ್ಯಾರ್ಪರ್ ಕೋಲೀನ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ISBN 0062701789, p. 23;</ref><ref>''ದಿ ವಿಕಿಡ್ ಗೇಮ್: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್, ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕಲಾಸ್, ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಾರ್ಡನ್ ಗಾಲ್ಫ್'', ಹೊವರ್ಡ್ ಸೋನ್ಸ್ ಅವರಿಂದ.</ref> ಅವರು 13 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ ಭಾಗವಹಿಸಿದ 1989ರ ಬಿಗ್ I, ವುಡ್ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರಿಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ವುಡ್ಸ್ ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರ, ಆಗ ಅಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಡ್ಯಾಲಿ ಜತೆ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯಾದರು. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಸುತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಕಿರಿಯರ ಗುಂಪಿನ ಜತೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರೊಬ್ಬರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯಾಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕುಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ಕುಳಿಗಳಿಗೆ ಚೆಂಡು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನಿಂದ ವುಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref>''ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅ ಟೈಗರ್: ಅ ಫಾದರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ರೈಸಿಂಗ್ ಅ ವಿನ್ನರ್ ಇನ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಅಂಡ್ ಲೈಫ್'',ಪೆಟೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೇನಿಯಲ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಎರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ರವರಿಂದ, 1997,ಹ್ಯಾರ್ಪರ್ ಕೋಲೀನ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ISBN 0062701789, p. 180.</ref> ಹದಿವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ವುಡ್ಸ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ನ ಬೆಲ್-ಏರ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ಲಬ್ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ವುಡ್ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ನೆರದಿದ್ದ ಗುಂಪಿನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>''ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕಲಾಸ್: ಮೆಮೊರೀಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆಮೆಂಟೋಸ್ ಫ್ರಮ್ ಗಾಲ್ಫ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಬೇರ್'', ಡೇವಿಡ್ ಶೆಡ್ಲಾಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕೋಲಸ್ ರವರಿಂದ, 2007, ಸ್ಟಿವರ್ಟ್, ಟ್ಯಾಬೋರಿ ಅಂಡ್ ಚಾಂಗ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ISBN 1-58479-564-6, p. 130.</ref> ಅನಾಹೈಮ್‌ನ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ 15ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ, 1991ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಅತೀ ಕಿರಿಯ U.S. ಜೂನಿಯರ್ ಅಮೇಚೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿದರು. ಎರಡನೇ ಅನುಕ್ರಮ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯದ ವರ್ಷದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರ ಹಾಗು 1991ನೇ ವರ್ಷದ ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ಕಿರಿಯ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="USJA91">{{cite web|title = 1991 U.S. Junior Amateur|publisher = U.S. Junior Amateur|url = http://www.usjunioram.org/2002/history/champions/1991.html|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070929001412/http://www.usjunioram.org/2002/history/champions/1991.html|url-status = dead}}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ಅವರು U.S. ಜೂನಿಯರ್ ಅಮೇಚೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಥಮ ಬಹುವಿಧದ ವಿಜೇತರಾದರು. ಪ್ರಥಮ PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಿಸ್ಸಾನ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಓಪನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ವರ್ಷದ ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ ಅಮೇಚೂರ್ ಪ್ಲೇಯರ್,ಗಾಲ್ಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್‌ವೀಕ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಮೇಚೂರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್‌ ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="USJA92">{{cite web|title = 1992 U.S. Junior Amateur|publisher = U.S. Junior Amateur|url = http://www.usjunioram.org/2002/history/champions/1992.html|accessdate = May 12, 2007|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070929001354/http://www.usjunioram.org/2002/history/champions/1992.html|url-status = dead}}</ref><ref name="IMG">{{cite web|title = Tiger Woods|publisher=IMG Speakers|url = http://www.imgspeakers.com/speakers/tiger_woods.aspx|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070429145830/http://www.imgspeakers.com/speakers/tiger_woods.aspx|archivedate = April 29, 2007|accessdate = June 18, 2009}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ,ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಅನುಕ್ರಮ U.S.ಜೂನಿಯರ್ ಅಮೇಚೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈವೆಂಟ್‌ನ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಮತ್ತು ಬಹುಪಂದ್ಯಗಳ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಉಳಿದರು.<ref name="USJA93">{{cite web|title = 1993 U.S. Junior Amateur|publisher = U.S. Junior Amateur|url = http://www.usjunioram.org/2002/history/champions/1993.html|accessdate = May 12, 2007|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070929001406/http://www.usjunioram.org/2002/history/champions/1993.html|url-status = dead}}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ ಅವರು U.S. ಅಮೇಚೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ವಿಜೇತರಾದರು.2008ರವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಡ್ಯಾನಿ ಲೀ ಮುರಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಸಾವ್‌ಗ್ರಾಸ್‌ನ TPCಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Sounes, p. 277">ಸೋನ್ಸ್, p. 277.</ref> ಅವರು 1994ರ ಐಸನ್‌ಹೋವರ್ ಟ್ರೋಫಿ, ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಮೇಚೂರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಟೀಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು(ಗೆಲುವು) ಮತ್ತು 1995ರ ವಾಕರ್ ಕಪ್(ಸೋಲು)ಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ತಂಡದ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="IGF">{{cite web|title = Notable Past Players|publisher = International Golf Federation|url = http://www.internationalgolffederation.org/History/notables.html|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070422042205/http://www.internationalgolffederation.org/History/notables.html|url-status = dead}}</ref><ref name="Walker">{{cite news| title = Ailing Woods Unsure for Walker Cup |newspaper=[[International Herald Tribune]]|author=Thomsen, Ian|date = September 9, 1995|url= http://www.iht.com/articles/1995/09/09/golf.t_0.php|accessdate = May 13, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226122243/http://www.iht.com/articles/1995/09/09/golf.t_0.php|archivedate=February 26, 2008}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> ವುಡ್ಸ್ 18ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಿಂದ 1994ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಪದವಿ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ "ಮೋಸ್ಟ್ ಲೈಕ್ಲಿ ಟು ಸಕ್ಸೀಡ್" ಆಗಿ ಅವರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಚ್ ಡಾನ್ ಕ್ರಾಸ್ಬಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆಟವಾಡಿದರು.<ref>''ದಿ ವಿಕಿಡ್ ಗೇಮ್: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್, ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕೋಲಸ್,ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್, ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಾರ್ಡನ್ ಗಾಲ್ಫ್'', ಹೊವರ್ಡ್ ಸೋನ್ಸ್ ರವರಿಂದ, 2004, ವಿಲಿಯಂ ಮರೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ISBN 0-06-051386-1, ಪುಟಗಳು 168ರಿಂದ 169ರವರೆಗಿನ ಒಳಭಾಗದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಕಾಲೇಜಿನ ಗಾಲ್ಫ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನ ಗಾಲ್ಫ್ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದವು ಹಾಗು 1994ರ NCAA ಡಿವಿಷನ್ I ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸ್ಟಾನ್‌ಪೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದವು. ಅವರು ಗಾಲ್ಫ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1994ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಗೆ ನೋಂದಣಿಯಾದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಕಾಲೇಜು ಪಂದ್ಯ 40ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್.ಟಕರ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Stanford">{{cite web|title = Stanford Men's Golf Team—Tiger Woods| publisher=Stanford Men's Golf Team|author=Stanford Men's Golf Team| date = April 8, 2003|url = http://www.stanfordmensgolf.com/stanford_greats/tigerwoods.htm| accessdate = July 19, 2009}}</ref> ಅವರನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಜರ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ತಂಡದ ಸಹಆಟಗಾರ ನೋಟಾ ಬೇಗೆ IIIಅವರು ಉರ್ಕೆಲ್ ಎಂದು ವುಡ್ಸ್‌ಗೆ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು.<ref>{{cite book|last=Rosaforte|first=Tim|title=Tiger Woods: The Makings of a Champion|publisher=St. Martin's Press|year=1997|pages=84, 101|isbn=0-312-96437-4}}</ref> 1995ರಲ್ಲಿ ಅವರು ರೋಡ್ ದ್ವೀಪದ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ U.S.ಅಮೇಚೂರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು<ref name="Sounes, p. 277" /> ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಪ್ಯಾಕ್-10 ಆಟಗಾರನಾಗಿ, NCAA ಫಸ್ಟ್ ಟೀಮ್ ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನ್‌ಪೋರ್ಡ್ಸ್ ಮೇಲ್ ಫ್ರೆಶ್‌ಮನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್(ಎಲ್ಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ಆಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="PAC10">{{cite web|title = PAC-10 Men's Golf|publisher = PAC-10 Conference|url = http://grfx.cstv.com/photos/schools/pac10/sports/c-golf/auto_pdf/m-golf-records.pdf|accessdate = May 13, 2007|format = PDF|archive-date = ಜನವರಿ 11, 2012|archive-url = https://web.archive.org/web/20120111011734/http://grfx.cstv.com/photos/schools/pac10/sports/c-golf/auto_pdf/m-golf-records.pdf|url-status = dead}}</ref><ref name="Ages">{{cite web| title = Tiger Woods through the Ages...|publisher=Geocities|url = http://www.geocities.com/Colosseum/2396/tigerwatch.html| accessdate = May 12, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090730221824/http://geocities.com/Colosseum/2396/tigerwatch.html|archivedate=July 30, 2009}}</ref> ಅವರು ಪ್ರಥಮ PGA ಟೂರ್ ಮೇಜರ್‌ 1995ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು 41ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟೈ ಮಾಡಿಕೊಂಡು,ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರ ಎನಿಸಿದರು. 1996ರಲ್ಲಿ 20ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮ U.S.ಹವ್ಯಾಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ಎನಿಸಿದರು. ಓರೆಗಾನ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್‌ ರಿಜ್ ಗಾಲ್ಪ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯ<ref>ಸೋನ್ಸ್, p. 277</ref> ಮತ್ತು NCAA ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಜಯವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="NCAA">{{cite web|title = Tiger Woods Captures 1996 NCAA Individual Title|publisher = Stanford University|url = http://gostanford.cstv.com/sports/m-golf/archive/stan-m-golf-96woodsncaa.html|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20061029151406/http://gostanford.cstv.com/sports/m-golf/archive/stan-m-golf-96woodsncaa.html|url-status = dead}}</ref> ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರರ ಒಟ್ಟು ಸ್ಕೋರಾದ 281 ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಮ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Open1996">ರೋಸಾಫೋರ್ಟೆ 1997, p. 160.</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಕಾಲೇಜನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದರು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== [[File:Tiger Woods 2004.jpg|thumb|upright|left|USS ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಬೀಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್.]] ===1996–98: ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಮುಖ ಜಯ=== "ಹಲ್ಲೊ ವರ್ಲ್ಡ್" ಪ್ರಕಟಣೆ ಮೂಲಕ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ 1996ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಬದಲಾದರು ಹಾಗು [[ನೈಕ್‌, Inc.|ನೈಕಿ, ಇಂಕ್‌]]ನಿಂದ $40 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಟೈಟ್ಲಿಯಸ್ಟ್‌ನ $20ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref name="10Years1">{{cite web|title = 10 Years of Tiger Woods Part 1 |publisher=Golf Digest|author=Ron Sirak|url = http://sports.espn.go.com/golf/features/tigerwoods/index|accessdate = May 21, 2007}}</ref><ref name="Hello">{{cite web |title = Golf's first Billion-Dollar Man |publisher = Golf Digest |author = Ron Sirak |url = http://www.golfdigest.com/features/index.ssf?/features/gd200602top50.html |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070513225510/http://www.golfdigest.com/features/index.ssf?%2Ffeatures%2Fgd200602top50.html |archivedate = ಮೇ 13, 2007 |accessdate = May 12, 2007 |url-status = dead }}</ref> ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಒಡಂಬಂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಗಾಲ್ಫ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೊತ್ತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರೇಟರ್ ಮಿಲ್‌ವಾಕೀ ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್‌ನ ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತನ್ನು ಅವರು ಆಡಿದರು ಮತ್ತು 60ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಡ್ರಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಟೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ನ '''1996 ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್''' '' ಮತ್ತು PGA ಟೂರ್ ರೂಕಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="SI1996">{{cite news| title = 1996: Tiger Woods| work = Sports Illustrated| author = Rick Reilly| date = December 23, 1996| url = http://sportsillustrated.cnn.com/features/2000/sportsman/1996/| accessdate = May 13, 2007| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140422162937/http://sportsillustrated.cnn.com/features/2000/sportsman/1996/| url-status = dead}}</ref>'''''ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಂಪು ಷರ್ಟ್ ಧರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಬಣ್ಣವು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಮರ್ಥನೆಯ ಸಂಕೇತವೆನ್ನುವುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Doral05">{{cite web | title = A Rivalry is Reborn | work = Golf World | author = Bob Verdi | url = http://www.golfdigest.com/newsandtour/index.ssf?/newsandtour/gw20050311doral.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070514223355/http://www.golfdigest.com/newsandtour/index.ssf?%2Fnewsandtour%2Fgw20050311doral.html | archivedate = ಮೇ 14, 2007 | accessdate = May 21, 2007 | url-status = dead }}</ref><ref name="Red">{{cite web|title = Mental Rule: Wear the Red Shirt|work=Golf Today Magazine|author=Gregg Steinberg|url = http://www.golftodaymagazine.com/0302Feb/mental.htm|accessdate = May 21, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070509221143/http://www.golftodaymagazine.com/0302Feb/mental.htm|archivedate = May 9, 2007}}</ref>''' '' ಮುಂದಿನ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಮೇಜರ್(ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯ) ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. 18 ಅಂಡರ್ ಪಾರ್(ಕುಳಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೊಡೆತಗಳಾದ ಪಾರ್‌ಗಿಂತ 18 ಕಡಿಮೆ) ದಾಖಲೆಯ ಸ್ಕೋರನ್ನು 12 ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ವಿಜೇತರು ಎನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಏಷ್ಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಬ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref name="10Years2">{{cite web|title = 10 Years of Tiger Woods Part 2|publisher=Golf Digest|author=Ron Sirak|url = http://sports.espn.go.com/golf/features/tigerwoods/index?part=2|accessdate = May 21, 2007}}</ref> ಅವರು ಒಟ್ಟು 20 ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಆರನ್ನು ಡ್ರಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮೂರು PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಕೇವಲ 42ನೇ ವಾರದಲ್ಲೇ 1997ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಅಧಿಕೃತ ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಏರುಮುಖ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="No.1">{{cite news|title = Woods scoops world rankings award|publisher=[[BBC Sport]]|date =March 15, 2006|url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/golf/4811212.stm |accessdate = May 12, 2007|location=London}}</ref> ಅವರನ್ನು PGA ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರೂಕಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1997ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಟದ ಲಯ ಮಸುಕಾಯಿತು ಮತ್ತು 1998ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ "ಕುಸಿತ" ಹಾಗು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಫಾರಂ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಾಕಾರರಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಅವರು, ತಾವು ತಮ್ಮ ಕೋಚ್ ಬುಚ್ ಹಾರ್ಮನ್ ಜತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವಿಂಗ್(ಗಾಲ್ಫ್ ದಾಂಡನ್ನು ಬೀಸುವ ಕ್ರಿಯೆ) ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಡುವ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Truth">{{cite web|title = The Truth about Tiger|publisher = Golf Digest|author = Jaime Diaz|url = http://www.golfdigest.com/features/index.ssf?/features/gd200501tigerdiaz1.html|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070415073152/http://www.golfdigest.com/features/index.ssf?%2Ffeatures%2Fgd200501tigerdiaz1.html|archivedate = ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2007|accessdate = May 12, 2007|url-status = dead}}</ref> ===1999–2002: ಗೆಲುವುಗಳು=== 1999ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಪುರುಷರ ಗಾಲ್ಪ್‌‍ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿರ ಅವಧಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಈ ಜಯವು ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕು ಆರಂಭದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ 1999ನೇ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಗೆಲುವುಗಳ ಜತೆ ಕ್ರೀಡಾಋತುವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು 1974ರವರೆಗೆ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="PGAPOY">{{cite news|title=Woods is PGA Tour player of year|work=[[The Topeka Capital-Journal]]|agency=Associated Press|url=http://www.cjonline.com/stories/120199/spo_tiger01.shtml|accessdate=May 10, 2009|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100403065030/http://cjonline.com/stories/120199/spo_tiger01.shtml|url-status=dead}}</ref> ಅವರನ್ನು PGA ಟೂರ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಮತ್ತು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಪುರುಷ ಅಥ್ಲೇಟ್ ಎಂದು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="PGAPOY" /><ref>{{cite news|title=Sports Illustrated Scrapbook: Tiger Woods|work=Sports Illustrated|url=http://sportsillustrated.cnn.com/golf/pga/features/tiger/timeline3/|accessdate=May 10, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 10, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100110031142/http://sportsillustrated.cnn.com/golf/pga/features/tiger/timeline3/|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಐದನೇ ಅನುಕ್ರಮ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ 2000ನೇ ಇಸವಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗು ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮ ಮೇಜರ್‌ಗಳು, ಒಂಭತ್ತು PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿತ ಋತುವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು 27ಟೂರ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವರು AT&T ಪೆಬ್ಬಲ್ ಬೀಚ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೊ-ಆಮ್‌ನಲ್ಲಿ 6ನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿ, ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿ ಪುನರಾಗಮಿಸಿದರು. 7 ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಂದುಳಿದು ಆಡಲು ಏಳು ಕುಳಿಗಳು ಬಾಕಿವುಳಿದಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಈಗಲ್-ಬರ್ಡೀ-ಪಾರ್‌-ಬರ್ಡೀ(ಈಗಲ್-ಪಾರ್‌ಗಿಂತ 2 ಕಡಿಮೆ, ಬರ್ಡೀ-ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ)64 ಮತ್ತು ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಜಯಕ್ಕೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಆರು ಅನುಕ್ರಮ ಜಯಗಳು 1948ರಲ್ಲಿ ಬೆನ್ ಹೋಗಾನ್ ನಂತರ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲಾಗಿ ಬೈರಾನ್ ನೆಲ್ಸಾನ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಯಾದ ಹನ್ನೊಂದಕ್ಕಿಂತ ಐದು ಪಾಯಿಂಟ್ ಹಿಂದಿತ್ತು. 2000ನೇ U.S. ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 15- ಶಾಟ್ ಜಯದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಒಟ್ಟು ಒಂಭತ್ತು U.S. ಓಪನ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು ಅಥವಾ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜಯದ ಅಂತರವುಳ್ಳ ಓಲ್ಡ್ ಟಾಮ್ ಮೋರಿಸ್ ದಾಖಲೆಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು 1862ರವರೆಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ಟೂರ್‌ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಬಹುಮಾನ ಹಣದ ನಾಯಕರೆನಿಸಿದರು. ಅವರು 10 ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯಿಂದ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಹಾಗು ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್'' ಇದನ್ನು ಗಾಲ್ಫ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಸಾಧನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.<ref>{{cite news |title = Open and Shut |author = John Garrity |url = http://sportsillustrated.cnn.com/2005/golf/specials/tiger/2005/06/09/tiger.2000usopen/index.html |work = Sports Illustrated |date = June 26, 2000 |accessdate = August 15, 2007 |archive-date = ಜೂನ್ 22, 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110622051915/http://sportsillustrated.cnn.com/2005/golf/specials/tiger/2005/06/09/tiger.2000usopen/index.html |url-status = dead }}</ref> ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ 2000ನೇ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು 8 ಸ್ಟ್ರೋಕ್(ಹೊಡೆತ)ಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್‌‌(ಕುಳಿಯೊಳಗೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಾಕಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೊಡೆತಗಳು)(-19)ಗಿಂತ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ ಆ ದಾಖಲೆಯ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 24ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರೀರ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಸಾಧಿಸಿದ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದರು.<ref name="10Years3">{{cite web|title = 10 Years of Tiger Woods Part 3|publisher=Golf Digest|author=Ron Sirak| url = http://sports.espn.go.com/golf/features/tigerwoods/index?part=3|accessdate = May 21, 2007}}</ref> ಬಾಬ್ ಮೇ ವಾಲ್‌ಹಲ್ಲಾ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ ವುಡ್ಸ್ ಜತೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ, ವುಡ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ2000 PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ವುಡ್ಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಏಳು ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಡೀ(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಹೊಡೆತ ಕಡಿಮೆ) ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್‌ಗಳಿಂದ ಮೂರು ಕುಳಿಗಳ ಪ್ಲೇಆಫ್‌(ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಟ) ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವೃತ್ತಿಪರ ಮೇಜರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಬೆನ್ ಹೋಗಾನ್ (1953)ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಬೆಲ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. 1971ರಲ್ಲಿ ಲೀ ಟ್ರಿವಿನೊ ನಂತರ, ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ಕ್ರೌನ್ ಗಾಲ್ಫ್(U.S., ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಿಯನ್ ಓಪನ್‌ಗಳು )ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿದರು. 2000ದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ 20 ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಅಂಕ ಸರಾಸರಿಯಾದ 67.79 ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಅಂಕ ಸರಾಸರಿ 68.17 PGA ಟೂರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, 1999ರ ಅವರದೇ ದಾಖಲೆಯಾದ 68.43 ಮತ್ತು 1945ರ ಬೈರಾನ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಸರಾಸರಿಯಾದ 68.33ನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅವರನ್ನು 2000 ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್'' ವರ್ಷದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತರಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಏಕೈಕ ಅಥ್ಲೇಟ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="SI2000">{{cite news|title = Tunnel Vision|work = Sports Illustrated|author = S.L.Price|date = April 3, 2000|url = http://sportsillustrated.cnn.com/features/2000/sportsman/flashbacks/woods/tunnel_vision/|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಜೂನ್ 22, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110622051929/http://sportsillustrated.cnn.com/features/2000/sportsman/flashbacks/woods/tunnel_vision/|url-status = dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ''ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ 12ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಲ್ಫರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0HFI/is_7_51/ai_63015233 |title=50 Greatest Golfers of All Time: And What They Taught Us |accessdate=December 5, 2007 |last=Yocom |first=Guy |year=2000 |month=July |work=[[Golf Digest]] |archiveurl=https://archive.today/20120527082522/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0HFI/is_7_51/ai_63015233/ |archivedate=ಮೇ 27, 2012 |url-status=live }}</ref> ನಂತರದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರ 2001ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಜಯವು ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದು ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಈಗ ಟೈಗರ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Harper|first=John|title=Tiger's Slam Just Grand: Emotions Make It Major|work=[[Daily News (New York)|New York Daily News]]|date=April 9, 2001|url=http://www.nydailynews.com/archives/sports/2001/04/09/2001-04-09_tiger_s_slam_just_grand_emot.html|accessdate=May 9, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ನಿಜವಾದ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಸ್ಲಾಂ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, ವರ್ಷದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮೇಜರ್‌(ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯ)ಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ PGAಟೂರ್ ಜಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವಾಳಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಿಕ್ ಫಾಲ್ಡೊ(1989-90) ಮತ್ತು ಜಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್(1965-66 )ಅವರನ್ನು ಕೂಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|last=Ferguson|first=Doug|title=Tiger keeps Masters title|work=USA Today|agency=Associated Press|date=April 14, 2002|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/masters02/2002-04-14-running.htm|accessdate=May 9, 2009}}</ref> ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ವುಡ್ಸ್ U.S. ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಕೋರು ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರರಾದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಂ ಕುರಿತು ಮತ್ತೆ ಜೀವತಳೆದ ವದಂತಿಯಿಂದ ಅವರ 2000ರಲ್ಲಿ ಆಟ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು.<ref>{{cite journal|last=Silver|first=Michael|title=Halfway Home|journal=[[Sports Illustrated]]|date=June 24, 2002|url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1026093/index.htm|accessdate=May 9, 2009|publisher=CNN|ref=harv|archive-date=ಜೂನ್ 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618164440/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1026093/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿ ವುಡ್ಸ್ ಮೇಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಯಿರ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ಮಾರಕ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂರನೇ ಸುತ್ತಿನ ಸ್ಕೋರಾದ 81 ಅಂಕಗಳಿಂದ ಅವರ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಸ್ಲಾಂ ಆಸೆಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news|last=Brown|first=Clifton|title=Merely Mortal, Woods Cracks In British Open|work=The New York Times|date=July 21, 2002|url=https://www.nytimes.com/2002/07/21/us/merely-mortal-woods-cracks-in-british-open.html|accessdate=May 9, 2009}}</ref> PGAಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ,ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೇಜರ್‍‌ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ 2000ನೇ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 13ನೇ ಮತ್ತು 14ನೇ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಗಿ(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಹೊಡೆತ ಹೆಚ್ಚು)ಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ರ್ಟೋಕ್‌ನಿಂದ ಅವರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Beem Wins P.G.A. Championship|work=The New York Times|agency=Associated Press|date=August 18, 2002|url=https://www.nytimes.com/2002/08/18/sports/golf/18GOLF-WIRE.html|accessdate=May 10, 2009}}</ref> ಆದರೂ,ಅವರು ವಾರ್ಡನ್ ಟ್ರೋಫಿ ಹಣದ ಬಹುಮಾನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಯ್ದುರು ಹಾಗು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ಸ್ ಗೌರವವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Looking for 5th straight Grand Slam title, Woods fires 66|publisher=ESPN |agency=Associated Press|date=November 26, 2002|url=http://sports.espn.go.com/espn/print?id=1467400&type=story|accessdate=May 10, 2009}}</ref> ===2003–04: ಸ್ವಿಂಗ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು=== [[File:Tiger and Earl Woods Fort Bragg 2004.jpg|thumb|left|ಫೋರ್ಟ್ ಬ್ರ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ಅರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್.]] [[File:20080609 Tiger Woods.jpg|thumb|upright|ಟೊರ್ರಿ ಪಿನ್ಸ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 2008 ರ U.S. ಓಪನ್ ನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸುತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವುಡ್ಸ್.]] ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಂದಿನ ಹಂತವು ಪ್ರವಾಸದ ಉನ್ನತ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತಾಯಿತು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಅಂಚನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು 2003 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್(ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯ)ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. 2003ರಲ್ಲಿ PGA ಟೂರ್ ಹಣದ ಬಹುಮಾನದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದರು. 2004ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ 264 ಅನುಕ್ರಮ ವಾರಗಳ ದಾಖಲೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯು ಡೈಚಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ವಿಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಗೆಲವು ಗಳಿಸಿ, ಅಧಿಕೃತ ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Hard labor pays off for Singh|work=Sports Illustrated|agency=Reuters|date=September 7, 2004|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2004/golf/09/07/bc.sport.golf.singh/|accessdate=May 10, 2009|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113014058/http://sportsillustrated.cnn.com/2004/golf/09/07/bc.sport.golf.singh/|url-status=dead}}</ref> ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ವುಡ್ ಅವರ ಕುಸಿತದಿಂದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಸ್ವಿಂಗ್ ಕೋಚ್ ಬುಚ್ ಹಾರ್ಮನ್ ಜತೆ ವಿರಸದಿಂದ ಹಿಡಿದು ವುಡ್ಸ್ ವೈವಾಹಿಕ ಬದುಕಿನವರೆಗೆ ಅವರು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಂಗ್ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ತಾವು ಪುನಃ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿರುವುದಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ಬಾರಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದುರಸ್ತಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಎಡ ಮಂಡಿಯ ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ವಿಂಗ್‌(ಹೊಡೆತದ ಶೈಲಿ)ನ 1998-2003ರ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಅವರ ಮಂಡಿಯು ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು.<ref name="Truth" /><ref name="Swing">{{cite web|title = Woods is starting to own his swing|publisher = PGA Tour|author = Dave Shedloski|date = July 27, 2006|url = http://www.pgatour.com/story/9574086/|accessdate = May 12, 2007|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070922060222/http://www.pgatour.com/story/9574086/|url-status = dead}}</ref> ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ಆಟದ ಲಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ವುಡ್ಸ್ ಕೋಚ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಹಾರ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ ಹ್ಯಾಂಕ್ ಹ್ಯಾನಿ ಜತೆ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖರಾದರು. ===2005–07: ನವಚೈತನ್ಯ=== 2005ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗೆಲುವಿನ ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಪುನಃ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಅವರು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯುಕ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್ ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ ಮಿಕಲ್‌ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಡೊರಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ನಂಬರ್ ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು( 2 ವಾರಗಳ ನಂತರ ಸಿಂಗ್ ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿದರು.)<ref name="Doral05" /> ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಜರ್‌(ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯ)ಗಳಲ್ಲಿನ ಬರವನ್ನು ಮುರಿದು, 2005 ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌ನ ಪ್ಲೇಆಫ್‌(ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಟ)ನಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದರು.ಇದು ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿತು. ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವುಡ್ #1 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಜುಲೈ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪುನಃ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ 10ನೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯವಾದ 2005 ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದರು. ಅವರು ನಂತರ 2005ರ PGA ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ಅಧಿಕೃತ ಹಣದ ಬಹುಮಾನದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಹಾಗು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 6ನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಣ ಗಳಿಸಿದವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಅವರ 2005ರ ಗೆಲುವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[File:Woods on the Green.jpg|thumb|left|2006 ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್.]] ವುಡ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ, 2006ನೇ ವರ್ಷವು 2005ಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಆ ವರ್ಷ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಎರಡು PGA ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಮೇಲುಗೈನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡಿದರೂ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಸಂಡೆ(ದಾಂಡನ್ನು ಬೀಸುವ ಕ್ರಿಯೆ)ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಹಸಿರು ಜಾಕೆಟ್ ಗಳಿಸಲು ಫಿಲ್ ಮಿಕಲ್‌ಸನ್ ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು<ref>{{cite journal|last=Morfit|first=Cameron|title=Tiger Woods's Rivals Will Be Back. Eventually.|journal=Golf Magazine|date=March 6, 2006|url=http://www.golf.com/golf/tours_news/article/0,28136,1578436,00.html|accessdate=May 11, 2009|ref=harv|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110919012621/http://www.golf.com/golf/tours_news/article/0%2C28136%2C1578436%2C00.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Hack|first=Damon|title=Golf: Notebook; Trouble on Greens Keeps Woods From His Fifth Green Jacket|work=The New York Times|date=April 10, 2006|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D01E4DA1E30F933A25757C0A9609C8B63|accessdate=May 11, 2009}}</ref> ===ತಂದೆಯ ನಿಧನ=== 2006ರ ಮೇ 3ರಂದು, ವುಡ್ ತಂದೆ, ಆಪ್ತ ಸಲಹೆಕಾರ ಮತ್ತು ಆಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಅರ್ಲ್ 74ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜತೆ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite news|last=Litsky|first=Frank|title=Earl Woods, 74, Father of Tiger Woods, Dies|work=The New York Times|date=May 4, 2006|url=https://www.nytimes.com/2006/05/04/sports/golf/04woods.html|accessdate=May 12, 2009}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜತೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯಲು PGA ಟೂರ್‌ನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. 2006ನೇ U.S.ಓಪನ್‌ಗೆ ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ವಿಂಗ್ಡ್‌ ಫೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್(ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಂಕದ ಮಿತಿ) ಅವರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕಟ್ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 39 ಅನುಕ್ರಮ ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ದಾಖಲೆಯ ಪರಂಪರೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಆದರೂ, ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಟೈ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹಾಯ್‌ಲೇಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ===ಉನ್ನತ ಲಯಕ್ಕೆ ವಾಪಸು=== 2006ನೇ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಟೀ(ಪ್ರಥಮ ಹೊಡೆತ)ಯಿಂದ ಆಚೆ ಉದ್ದದ ಗಾಲ್ಫ್ ದಾಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.(ಡ್ರೈವರ್‌( ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ದಾಂಡು) ಇಡೀ ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಹೊಡೆದರು-ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತಿನ 16ನೇ ಕುಳಿ)ಎಲ್ಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಫೇರ್‌ವೇ(ಸಮನೆಲ)ಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.(92% ಫೇರ್‌ವೇನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದರು)ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾರ್‌ಗೆ -18 ಸ್ಕೋರು(ಮೂರು ಈಗಲ್‌ಗಳು, 19 ಬರ್ಡಿಗಳು, 43 ಪಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ಬೋಗಿಗಳು)ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ದಾಖಲೆ -19ಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅವರು 2000ದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರೀವ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆಟವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ವುಡ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ವಿಜಯವು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|last=Slater|first=Matt|title=The Open 2006: Final report|publisher=BBC Sport|date=July 23, 2006|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/5208468.stm|accessdate=May 13, 2009|location=London}}</ref> ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ನಂತರ, 2006 PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಪುನಃ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆದು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಮ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು 18 ಅಂಡರ್‌ ಪಾರ್‌(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ 18 ಕಡಿಮೆ)ನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು PGAನಲ್ಲಿ ಟು-ಪಾರ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಮಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|last=Dodd|first=Mike|title=Tiger cruises to 12th major title with easy win at PGA Championship|work=USA Today|date=August 21, 2006|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/pga/2006-08-20-pga-championship_x.htm|accessdate=May 14, 2009}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಅವರು 50ನೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಬ್ಯುಕ್ ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಗೆದ್ದ ಅತೀ ಕಿರಿಯ ಗಾಲ್ಫರ್ ಎನಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Woods at fabulous 50 faster than Jack|work=[[St. Petersburg Times]]|date=August 7, 2006|url=http://www.sptimes.com/2006/08/07/Sports/Woods_at_fabulous_50_.shtml|accessdate=May 14, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916115144/http://www.sptimes.com/2006/08/07/Sports/Woods_at_fabulous_50_.shtml|url-status=dead}}</ref> ಅವರು 6ಅನುಕ್ರಮ ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವರ್ಷವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು PGA ಟೂರ್(ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್, ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್, ಮತ್ತು ಬೈರಾನ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು) ನೀಡಿದ ಮೂರು ಅತೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ದಾಖಲೆಯ ಏಳನೆಯ ಬಾರಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಥಮ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಅವರ 54 ಜಯಗಳು ಮತ್ತು 12 ಪ್ರಮುಖ ಜಯಗಳು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ 11ಋತುಗಳ PGA ಟೂರ್ 51 ಜಯಗಳ ದಾಖಲೆ (ಬೈರಾನ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು)ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 11 ಪ್ರಮುಖ ಮೇಜರ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆ(ಜಾಖ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್)ಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದವು. ಅವರನ್ನು ದಾಖಲೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿ ವರ್ಷದ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪುರುಷ ಅಥ್ಲೇಟ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Assoc06">{{cite news|title = Man of the Year|publisher = PGA|agency = Associated Press|url = http://www1.pga.com/news/tours/pga-tour/woods122506.cfm|accessdate = June 18, 2009|archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110824103702/http://www.pga.com/news/tours/pga-tour/woods122506.cfm|url-status = dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಟೆನ್ನಿಸ್ ತಾರೆ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] 2006ನೇ U.S. ಓಪನ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಟಿಯಾದರು. ಆಗಿನಿಂದ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರರ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Fed1">{{cite web|title = Fast Friendship Blossoms for World No. 1s|author = Steven Wine|date = March 22, 2007|publisher = The Gazette|location = Canada|url = http://www.canada.com/montrealgazette/news/sports/story.html?id=aa653c66-7c13-40e2-8a7f-c93b2a13c977&k=79783|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20071011171811/http://canada.com/montrealgazette/news/sports/story.html?id=aa653c66-7c13-40e2-8a7f-c93b2a13c977&k=79783|url-status = dead}}</ref><ref name="Fed2">{{cite news|title = Dream pairing: Woods, Federer to play in Miami|author=Steven Wine|date = March 20, 2007|work=USA Today|url = http://www.usatoday.com/sports/2007-03-20-3347014744_x.htm|accessdate = May 13, 2007}}</ref><ref name="AP2006">{{cite news|title = Tiger Woods named AP male athlete of year|agency=Associated Press|date = December 25, 2006|work=[[CBC Sports]]|url = http://www.cbc.ca/sports/story/2006/12/25/woods-topathlete.html|accessdate = May 13, 2007}}</ref><ref name="Fed3">{{cite news|title = Federer pays Woods a visit during CA practice round|agency=Associated Press|date = March 21, 2007|work=[[Golf Digest]] |url = http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=2807191|accessdate = May 13, 2007}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಬ್ಯುಕ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್‌ನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ನೇರ ಜಯದಿಂದ ಮತ್ತು PGA ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಜಯದಿಂದ ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಜಯದೊಂದಿಗೆ 2007ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Ferguson|first=Doug|title=Woods back in driver's seat|work=The Denver Post |agency=Associated Press|date=January 29, 2007|url=http://www.denverpost.com/headlines/ci_5108607|accessdate=May 15, 2009}}</ref> ಈ ಜಯವು ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಪ್ರಥಮ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಐದನೇ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದ ಗುರುತಾಯಿತು. ಈ ಜಯದೊಂದಿಗೆ,ಅವರು ಜಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ ಸ್ನೀಡ್ ನಂತರ PGAಟೂರ್‌ನ ಮೂರು ಭಿನ್ನ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಬಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು(ಅವರ ಇನ್ನೆರಡು ಈವೆಂಟ್‌ಗಳು WGC-ಬ್ರಿಜ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್ ಮತ್ತು WGC-CA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್). ಅವರು WGC-CA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎರಡನೇ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಪಂದ್ಯದ ಮೂರನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ 6ನೇ ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಗೆಲುವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಜಯದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಐದು ಭಿನ್ನ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮ ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Woods wins 13th WCG title in 24 tries|publisher=ESPN |agency= Associated Press|date=March 26, 2007|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=2812259|accessdate=May 15, 2009}}</ref> 2007ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 13ನೇ ಬಾರಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯವೊಂದರ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಅಂತಿಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮುಂಚಿನ 12 ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅವರು ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಅವರು ವಿಜೇತ ಜಾಕ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ಗಿಂತ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ ಹಿಂದುಳಿದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|title=Johnson clutch on back nine to earn 2nd career win|publisher=ESPN |agency=Associated Press|date=April 9, 2007|url=http://sports.espn.go.com/golf/masters07/news/story?id=2830090|accessdate=June 1, 2009}}</ref> [[File:Tiger Woods 2007.jpg|thumb|left|upright|2007 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ AT&T ನ್ಯಾಷನಲ್ PGA ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ, ಎರ್ಲ್ ವುಡ್ಸ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಪ್ರೋ-ಅಮೇಚೂರ್ ಸ್ಪರ್ಧಾವಳಿಯ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಚೆಂಡನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್.]] ವುಡ್ಸ್ ವಾಚೋವಿಕಾ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ ಋತುವಿನ ಮೂರನೇ ಜಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರು ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದ 24ನೇ ಭಿನ್ನ PGA ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Tiger out-staggers foes to win|work=Toronto Star |date=May 7, 2007|url=http://www.thestar.com/Sports/article/211117|accessdate=June 1, 2009}}</ref><ref>{{cite news|last=McCabe|first=Jim|title=Golden standard for bosses: Working for Nicklaus produces special bond|work=The Boston Globe|date=May 10, 2007|url=http://www.boston.com/sports/golf/articles/2007/05/10/golden_standard_for_bosses/|accessdate=June 1, 2009}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ 12 ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಜಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. U.S. ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಅವರು ಅಂತಿಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆದರೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಂದುಳಿದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡರು. ಅಂತಿಮ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಆಗಮಿಸಿ ಜಯಗಳಿಸದಿರುವ ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref>{{cite news|last=DiMeglio|first=Steve|title=Cabrera tames Tiger, Furyk to take home U.S. Open title|work=USA Today|date=June 18, 2007|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/pga/2007-06-17-us-open-sunday_N.htm|accessdate=June 1, 2009}}</ref> ದಾಖಲೆಯ ಮೂರನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 75ರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದರು ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯ ಆಟ ಆಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೊಡೆತವು ದೃಢವಾಗಿದ್ದರೂ,(ಪ್ರಥಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 90 ಅಡಿ ದೂರದ ಕುಳಿಗೆ ಹಾಕಿದರು)ಅವರ ಐರನ್(ಕಿರಿದಾದ ಲೋಹದ ತಲೆಯ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‌) ಆಟವು ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿತು. " ತಾವು ಚೆಂಡನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು 12ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪೇಸ್‌ನಿಂದ ಆಚೆ 5ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್(2007). [http://www.golfsurround.com/openchampionship/2007/news/woods072207.html ವುಡ್ಸ್ ಬಿಡ್ ಫಾರ್ ಆನ್ ಓಪನ್ ತ್ರೀ-ಪೀಟ್ ಎಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಅ ವಿಂಪರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720075857/http://www.golfsurround.com/openchampionship/2007/news/woods072207.html |date=ಜುಲೈ 20, 2009 }}. GolfSurround.com. 2007 ರ ಜುಲೈ 24 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ದಾಖಲೆಯ 14ನೇ ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು WGC-ಬ್ರಿಜ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್‌ನಲ್ಲಿ 8 ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು 6ನೇ ಜಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಇದೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ(1999–2001) ಮತ್ತು (2005–2007) ಪ್ರಥಮ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದರು. ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ, ವೂಡಿ ಆಸ್ಟಿನ್ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ನೇರ PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ್ನು ಅವರು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|last=Hack|first=Damon|title=Woods Takes Every Shot and Wins 13th Major|work=The New York Times|date=August 13, 2007|url=https://www.nytimes.com/2007/08/13/sports/golf/13golf.html|accessdate=December 28, 2010}}</ref> ಅವರು ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಬಂದ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ :1999 -2000ಮತ್ತು 2006 -2007ರಂದು PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಗಾಲ್ಫರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 8 ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ PGAಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಸ್ನೀಡ್ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ 5 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದರು. ವುಡ್ಸ್ BMW ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ 60ನೇ PGA ಟೂರ್ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಸ್ ದಾಖಲೆ 63ರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 50 ಅಡಿ ಹಸಿರು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಕುಳಿಗೆ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಮನೆಲದ ಪಥಗಳು ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Tiger Woods wins BMW Championship with 63|work=New York Daily News|date=September 11, 2007|url=http://www.nydailynews.com/sports/more_sports/2007/09/10/2007-09-10_tiger_woods_wins_bmw_championship_with_6-2.html|accessdate=May 18, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006203545/http://www.nydailynews.com/sports/more_sports/2007/09/10/2007-09-10_tiger_woods_wins_bmw_championship_with_6-2.html|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಬಹುತೇಕ ಬರ್ಡೀಗಳಲ್ಲಿ(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಅಂಕ ಕಡಿಮೆ) ಅವರು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ನಿಖರತೆ,ಹೊಡೆಯುವ ದೂರ, ಪ್ರತಿ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪಟ್‌ಗಳು, ಪ್ರತಿ ಹಸಿರುನೆಲದ ಪಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಇನ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್(ಹಸಿರು ನೆಲಕ್ಕೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಕಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಹೊಡೆತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ)ಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಐದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ 2007ನೇ ಋತುವನ್ನು ಟೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಲಭ ಜಯದಿಂದ ಮುಗಿಸಿದರು. ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಐದು ಆರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ಏಕಮಾತ್ರ ಎರಡು ಬಾರಿಯ ವಿಜೇತರಾದರು ಮತ್ತು ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಕಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರಾದರು. 2007ರಲ್ಲಿ ಟೂರ್‌‍ನ 16 ಆರಂಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸ್ಕೋರು ಸರಾಸರಿಯು 67.79 ಆಗಿತ್ತು.ಅವರು 2000ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅವರದೇ ದಾಖಲೆಗೆ ಇದು ಸಮನಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ, ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಆಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಅವರ ಗಣನೀಯ ಮುನ್ನಡೆಗಳು 2000ದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. (1.46 (ಫಿಲ್ ಮಿಕಲ್‌ಸನ್), 1.52 (ಅರ್ನೀ ಎಲ್ಸ್), 1.66 (ಡೇವಿಡ್ ಡುವಾಲ್)) ಮತ್ತು 2007 (1.50 (ಎಲ್ಸ್), 1.51 (ಜಸ್ಟಿನ್ ರೋಸ್), 1.60 (ಸ್ಟೀವ್ ಸ್ಟ್ರಿಕರ್)). ===2008: ಗಾಯದಿಂದ ಮೊಟಕಾದ ಕ್ರೀಡಾಋತು=== ವುಡ್ಸ್ ಬ್ಯೂಕ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಜಯದೊಂದಿಗೆ 2008ನೇ ಕ್ರೀಡಾಋತುವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಗೆಲವು ಅವರ 62ನೇ PGA ಟೂರ್ ಜಯದ ಗುರುತಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್ ಜತೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|last=Kroichick|first=Ron|title=Buick Invitational: Woods eschews Palmer method|work=San Francisco Chronicle|date=January 28, 2008|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/01/28/SPENUNDV8.DTL|accessdate=May 19, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 28, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120128031908/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F01%2F28%2FSPENUNDV8.DTL|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಅವರಿಗೆ ಪಂದ್ಯದ 6ನೇ ಗೆಲುವಾಯಿತು. ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರು PGA ಟೂರ್ ಋತುವನ್ನು 6ನೇ ಬಾರಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸತತವಾಗಿ ಮೂರನೇ PGA ಟೂರ್ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ ದುಬೈ ಡೆಸರ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ 9 ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ 6 ಬರ್ಡೀ(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಅಂಕ ಕಡಿಮೆ)ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಜಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Late surge gives Woods Dubai win|publisher=BBC Sport|date=February 3, 2008|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/7224965.stm|accessdate=May 19, 2009|location=London}}</ref> ಅವರು ಅಸೆಂಟರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ 15ನೇ ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮುರಿದ 8 & 7 ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite news|title=Tiger rules the world again, winning Match Play for fifth straight win|work=Golf Magazine|agency=Associated Press|date=February 24, 2008|url=http://www.golf.com/golf/tours_news/article/0,28136,1716871,00.html|accessdate=May 19, 2009|archive-date=ಮೇ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090508172258/http://www.golf.com/golf/tours_news/article/0%2C28136%2C1716871%2C00.html|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯವಾದ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಟ ಆರಂಭಿಸಿ, ಪಾರ್‌ಗೆ ಸಮಗೊಳಿಸಿ ಮೊದಲನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು 34ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಐದು ಪಥಗಳ ಟೈನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಐದನೇ ಅನುಕ್ರಮ PGA ಟೂರ್ ಜಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹ{{convert|24|ft|m|adj=on}} ಪಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ 18ನೇ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನಿಂದ ಬಾರ್ಟ್ ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರದು ಐದನೇ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಜಯವಾಗಿದೆ. ಜೆಫ್ ಆಗಿಲ್ವಿ WGC-CA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ ಓಟವನ್ನು ತಡೆದರು. ಮುಂಚಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. PGA ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಐದು ನೇರ ಜಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸರಣಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಏಕೈಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ಪುನಃ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಬಹುದೆಂಬ ದಿಟ್ಟ ಭವಿಷ್ಯಗಳ ನಡುವೆ, ಅವರು 2008 ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎಸಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಟರ್‌ನಿಂದ(ಹಸಿರು ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ದಾಂಡು) ಹೊಡೆಯುವಾಗ ಸೆಣಸಿದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಆಟ ಮುಗಿಸಿದರು. ಚಾಂಪಿಯನ್ ಟ್ರೆವರ್ ಇಮ್ಮೆಲ್‌ಮನ್‌ಗಿಂತ ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದುಳಿದರು. 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 15ರಂದು ಅವರು ಉಟಾದ ಪಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದಾದ ಎಡ ಮಂಡಿಯ ಆರ್ಥ್ರೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು PGA ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ 1994ರಲ್ಲಿ ಒಳಗಾದರು ಹಾಗು ಅವರ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2002 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.<ref>{{cite news|title = Tiger Woods undergoes knee surgery|agency=[[Agence France-Presse]]|date = April 15, 2008|url = http://afp.google.com/article/ALeqM5hPuabYvDiDWueCDOns9r7AE_yo5g|accessdate = December 10, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080420094652/http://afp.google.com/article/ALeqM5hPuabYvDiDWueCDOns9r7AE_yo5g|archivedate=April 20, 2008}}</ref> '''' ಅವರನ್ನು ಮೆನ್ಸ್ ಫಿಟ್ನೆಸ್‌ನ '''ಫಿಟ್ಟೆಸ್ಟ್ ಅಥ್ಲೇಟ್''' ಎಂದು 2008ರ ಜೂನ್/ಜುಲೈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Men's Fitness Names Tiger Woods the Fittest Guy in America in the Annual 25 Fittest Guys in America Issue |publisher=PR-Inside.com |author=Jennifer Krosche |url=http://www.pr-inside.com/men-s-fitness-names-tiger-woods-the-r589714.htm |date=May 15, 2008 |accessdate=May 20, 2008 |archive-date=ಮೇ 21, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521023215/http://www.pr-inside.com/men-s-fitness-names-tiger-woods-the-r589714.htm |url-status=dead }}</ref> [[File:Tiger Woods.jpg|thumb|right|ಟೊರ್ರೆ ಪಿನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2008 ರ U.S. ಓಪನ್ ನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸುತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ 8ನೇ ಗ್ರೀನ್‌ನಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವುದು.]] ವುಡ್ಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ ಗಾಲ್ಫಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪಿಂಗ್ಸ್‌(ತಂಡ)ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ <ref>{{cite news|last = Dorman|first = Larry|title = Jabbing Begins as Woods Steps Back in the Ring|work=The New York Times|date = June 11, 2008|url = https://www.nytimes.com/2008/06/11/sports/golf/11golf.html?ref=golf|accessdate = September 9, 2008}}</ref> (ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾದ ವುಡ್ಸ್, ಫಿಲ್ ಮಿಕಲ್‌ಸನ್, ಅಡಾಂ ಸ್ಕಾಟ್) 2008 U.S.ಓಪನ್‌ಗೆ ವುಡ್ಸ್ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ಮೊದಲ ದಿನದಾಟದಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡಿ, ಪ್ರಥಮ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೋಗಿ(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು)ಯನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಸುತ್ತನ್ನು +1 (72)ನಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಗಿಂತ ಆಚೆ ನಾಲ್ಕು ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದರು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಅವರು -3(68) ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ಮಿಕಲ್‌ಸನ್ ಜತೆಯಾಗಿ 5 ಬರ್ಡೀಗಳು, ಒಂದು ಈಗಲ್ ಮತ್ತು 4 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು,. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೂರನೇ ದಿನ, ಅವರು ಪುನಃ ಎರಡು ಬೋಗಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಆರು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಬಾಕಿವುಳಿಸಿಕೊಂಡು, 5 ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಎರಡು ಈಗಲ್(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ 2 ಕಡಿಮೆ) ಪಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ( ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು{{convert|100|ft|m}} ) ಹಾಗು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಡೆತದ ಮುನ್ನಡೆಯ ಚಿಪ್-ಇನ್ ಬರ್ಡೀಯೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಪಟ್(ಹಸಿರಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಚೆಂಡು ಹೊಡೆತ)ನಿಂದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಎಂಟು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಭಾನುವಾರ ಜೂನ್ 15ರಂದು,ವುಡ್ಸ್ ಇನ್ನೊಂದು ಡಬಲ್ ಬೋಗಿಯ(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು) ಜತೆ ದಿನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಹಾಗು 71 ಕುಳಿಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಕ್ಕೊ ಮೀಡಿಯೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹಿಂದುಳಿದರು. ಅನೇಕ ಟೀ(ಚೆಂಡನ್ನು ಇಡುವ ಸ್ಥಳ) ಹೊಡೆತಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದೆಗೆದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಎಡ ಪಾದದ ಮೇಲಿನ ಬಾರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಕುಳಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ, ವುಡ್ಸ್ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಿಂತ ಹಿಂದಿದ್ದರು. ಬರ್ಡೀಗೆ ಪಟ್‌(ಹೊಡೆತ)ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಅವರು,{{convert|12|ft|m|adj=on}} ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಜತೆ ಸೋಮವಾರ 18 ಕುಳಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹೋಗುವಂತಹ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಆಡಿದರು.<ref>{{cite news|title = Woods, Mediate tie for Open; playoff Monday|agency=Associated Press|publisher=ESPN|date = June 15, 2008|url = http://sports.espn.go.com/golf/usopen08/news/story?id=3445094|accessdate = December 16, 2008}}</ref><ref>{{cite web |last = Sobel |first = Jason |title = U.S. Open live blog |url = http://sports.espn.go.com/golf/usopen08/columns/story?columnist=sobel_jason&page=usopenblog4 |publisher=ESPN |date = June 16, 2008 |accessdate = June 30, 2009}}</ref> ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಂದಿದ್ದ ವುಡ್ಸ್ ಪುನಃ ಹಿಂದುಳಿದರು. ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಜತೆ ಸಡನ್ ಡೆತ್‌(ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿಗಳ ಆಟ)ಗೆ ಇಳಿಯಲು 18ನೇ ಬರ್ಡಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ವುಡ್ಸ್ ಸಡನ್ ಡೆತ್ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಮೀಡಿಯೇಟ್ ತರುವಾಯ ಪಾರ್ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ ವುಡ್ಸ್ ಅವರು 14ನೇ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title = Tiger puts away Mediate on 91st hole to win U.S. Open|agency=Associated Press|publisher=ESPN|date = June 16, 2008|url = http://sports.espn.go.com/golf/usopen08/news/story?id=3446435|accessdate = December 30, 2008}}</ref> ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ನಂತರ, ಮೀಡಿಯೆಟ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ನಿಲುಕದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|last=Savage|first=Brendan|title=Rocco Mediate still riding U.S. Open high into Buick Open|work=[[Flint Journal]]|date=June 25, 2008|url=http://www.mlive.com/sports/flint/index.ssf/2008/06/rocco_mediate_still_riding_us.html|accessdate=June 19, 2009|archive-date=ಮೇ 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505134823/http://www.mlive.com/sports/flint/index.ssf/2008/06/rocco_mediate_still_riding_us.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆನ್ನಿ ಪೆರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ. "ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/sports/2008018380_apglfbuickopen.html |title = Mediate makes the most of his brush with Tiger |author=Larry Lage |work=The Seattle Times |agency=Associated Press |date = June 26, 2008 |accessdate = June 19, 2009}}</ref> U.S. ಓಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಗಳಿಸಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ತಾವು ಎಡ ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ರಚಿತ ಮುಂಭಾಗದ ಅಸ್ತಿರಜ್ಜಿನ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, 2008 ಗಾಲ್ಫ್ ಋತುವಿನ ಉಳಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು: ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌ ತಪ್ಪಿಹೋಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಎಡ ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದಿರುವ ಅಸ್ತಿರಜ್ಜುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಂತರ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದ ಮೇಲೆ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಡ ಮೊಳಕಾಳು ಮೂಳೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಒತ್ತಡದ ಮುರಿತದೊಂದಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 10 ತಿಂಗಳಿಂದ ಆಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Tiger Woods to Undergo Reconstructive Knee Surgery and Miss Remainder of 2008 Season|last=Steinberg|first=Mark|publisher=TigerWoods.com|date=June 18, 2008|accessdate=June 18, 2008|url=http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps|format={{dead link|date=October 2010 |url=http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps}}|archive-date=ಜೂನ್ 17, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617152335/http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |last = Dorman |first = Larry |title = Woods to Have Knee Surgery, Ending His Season |url = https://www.nytimes.com/2008/06/19/sports/golf/19golf.html |work=The New York Times |date = June 19, 2008 |accessdate = October 13, 2009}}</ref> ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರ U.S. ಓಪನ್ ಜಯವನ್ನು ಮಹಾ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಂಡಿ ಗಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದವು. ವುಡ್ಸ್ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಮಹಾನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್- ಕಳೆದ ವಾರ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 14ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದ್ದು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು."<ref>{{cite news |url = https://www.theguardian.com/sport/2008/jun/17/usopengolf.tigerwoods |title = Woods savours 'greatest triumph' after epic duel with brave Mediate |author=Lawrence Donegan |work=The Guardian |location=UK |date = June 17, 2008 |accessdate = June 30, 2008}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಗೈರುಹಾಜರಿಯು PGA ಟೂರ್ TV ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಕುಸಿಯುಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2007ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2008ರ ಋತುವಿನ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೀಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 46.8% ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title = Tiger’s Return Expected To Make PGA Ratings Roar |date = February 25, 2009 |accessdate = March 30, 2009 |url = http://blog.nielsen.com/nielsenwire/tag/accenture-match-play-championship/ |publisher = The Nielsen Company 2009 |archive-date = ಜುಲೈ 21, 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721063745/http://blog.nielsen.com/nielsenwire/tag/accenture-match-play-championship/ |url-status = dead }}</ref> ===2009: PGA ಟೂರ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ=== ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ, ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಥಮ PGA ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯವು WGC-ಅಸೆಂಚರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಇದನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಾಪಸಾತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |last = Dahlberg |first = Tim |title = Anything can happen: It did in Tiger's return |url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/01/SP691669HN.DTL |date = March 1, 2009 |work = San Francisco Chronicle |accessdate = July 1, 2009 |archive-date = ಜನವರಿ 11, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120111141107/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2009%2F03%2F01%2FSP691669HN.DTL |url-status = dead }}</ref> ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಟಿಮ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರಿಗೆ ಸೋಲಪ್ಪಿದರು.<ref>{{cite web |title = Tiger loses to Clark; all four top seeds out at Match Play |url = http://www.pgatour.com/2009/tournaments/r470/02/26/accenture.matchplay.ap/index.html |publisher = PGA Tour |date = February 26, 2009 |accessdate = February 27, 2009 |archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090228142005/http://www.pgatour.com/2009/tournaments/r470/02/26/accenture.matchplay.ap/index.html |url-status = dead }}</ref> ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಟದ ಪಂದ್ಯವು ಡೋರಾಲ್‌ನ WGC-CA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್.ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು 9ನೆಯವರಾಗಿ ಮುಗಿಸಿದರು(-11 ). ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಾಲ್ಮರ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸೀನ್ ಓ ಹೇರ್‌ಗಿಂತ ಅವರು ಐದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿದ್ದರು. ವುಡ್ಸ್ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 67ನ್ನು ಹೊಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ {{convert|16|ft|m|adj=on}} ಬರ್ಡೀ ಪಟ್ ಆಡಿ, ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ನಿಂದ ಓ ಹೇರ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/pga/2009-03-29-arnold-palmer-invitational_N.htm|title=He's back: Tiger rallies to win Arnold Palmer Invitational|date=March 30, 2009|work=USA Today|accessdate=March 30, 2009|first=Steve|last=DiMeglio}}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಸುಸಂಗತ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ತರುವಾಯದ ವಿಜೇತ ಏಂಜೆಲ್ ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ ಅವರಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳು ಹಿಂದುಳಿದು ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಟ ಮುಗಿಸಿದರು. ಕ್ವೇಲ್ ಹಾಲೊ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ 18 ಕುಳಿಗಳ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದರೂ ಸೀನ್ ಓ ಹೇರ್‌ಗಿಂತ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಹಿಂದುಳಿದರು. ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ ಅವರು ಅಂತಿಮ ಗ್ರೂಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರೂ, ಎಂಟನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ 2009ನೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಎರಡನೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮೂರು ಸುತ್ತಗಳ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಹಿಂದುಳಿದರೂ ಅವರು, ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನ 65 ಹೊಡೆದರು.ಇದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಮಾಡುವ ಎರಡು ಅನುಕ್ರಮ ಬರ್ಡೀಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Harig|first=Bob|title=Woods back in full force after victory|publisher=ESPN|date=June 7, 2009|url=http://sports.espn.go.com/golf/columns/story?columnist=harig_bob&id=4238016|accessdate=June 8, 2009}}</ref> ಈ ಜಯವು ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಪಂದ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಜಯವಾಗಿದೆ. ವುಡ್ಸ್ 2009ನೇ ಋತುವಿನ ಮೂರನೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಜುಲೈ 5ರಂದು AT&T ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಈ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವುಡ್ಸ್ ಸ್ವತಃ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|last=Svrluga|first=Barry|title=Woods doesn't let victory slip away at Congressional|work=The Washington Post|publisher=[[The Baltimore Sun]]|date=July 6, 2009|url=http://www.baltimoresun.com/sports/golf/bal-sp.tiger06jul06,0,6147804.story|accessdate=July 21, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 4, 2012|archive-url=https://archive.is/20120604213337/http://www.baltimoresun.com/sports/golf/bal-sp.tiger06jul06,0,6147804.story|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2009ನೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ಮುಂಚಿನ ಗೆಲುವುಗಳಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ವುಡ್ಸ್ ವಿಫಲರಾದರು. ಬದಲಿಗೆ ಟರ್ನ್‌ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದ 2009ನೇ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅವರಿಗೆ ಕಟ್ ಕೈತಪ್ಪಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/8156901.stm|title=Woods misses cut as Watson shines |date=July 17, 2009|publisher=BBC Sport|accessdate=August 4, 2009|location=London | first=Mark | last=Orlovac}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ರವರು ಅವರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 2 ರಂದು ಬ್ಯುಕ್ ಓಪನ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಈ ಗೆಲುವನ್ನು ಇತರ ಮೂರು ಆಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಮೂರು- ಷಾಟ್ (ಮೂರು ಹೊಡೆತ) ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆರಂಭದ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 71 ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು 95ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಕಟ್‌ಲೈನ್‌(ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅಂಕ)ನಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಪಾರ್ ಗಿಂತ 9 ಕಡಿಮೆಯ 64ರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ 65 ಅವರನ್ನು ಲೀಡರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ಸುತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ 20 ಅಂಡರ್ 268 ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತು 69ನೊಂದಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/pga/2009-08-02-buick-open_N.htm|title=Tiger takes Buick Open for one last ride, wins with Sunday 69|date=August 3, 2009|work=USA Today|accessdate=August 4, 2009|first=Jerry|last=Potter}}</ref> ಇದು ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಗಮನಾರ್ಹ ಜಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.tribune.ie/article/2009/aug/09/timing-a-major-impression/?q=buick|title=Timing A Major Impression|date=August 9, 2009|work=Sunday Tribune|accessdate=August 9, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306182137/http://tribune.ie/article/2009/aug/09/timing-a-major-impression?q=buick|url-status=dead}}</ref> ತರುವಾಯ ಒಂದು ವಾರಗಳ ನಂತರ ವುಡ್ಸ್ ರವರು WGC-ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಟೋನ್ ಇನ್‌ವಿಟೇಷನ್ನಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 70ನೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಭಾನುವಾರ 16ರವರೆಗೂ ಅವರು ಪ್ಯಾಡ್ ರೈಗ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ, ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್ ಪಾರ್ 5 ಮೇಲೆ ಟ್ರಿಪಲ್ ಬೋಗಿ 8ನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್ ಬರ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಟೈಗರ್, ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲೆನ್ಬಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/pga/2009-08-09-tiger-bridgestone_N.htm|title=Tiger rallies past Harrington to win Bridgestone Invitational|date=August 9, 2009|work=USA Today|accessdate=August 10, 2009|first=Steve|last=DiMeglio}}</ref> 2009 ರ PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ, ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ನಂತರ ಮುನ್ನಡೆಯಲು 5-ಅಂಡರ್ 67 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಥವಾ ಸಹ- ಮುಂಚೂಣಿಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ವುಡ್ಸ್ 8-ಅಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ 2 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, 68 ನೇ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್‌ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಹಿಂದಿಕ್ಕುವ ಮೂಲಕ ಯಂಗ್ ಯಾಂಗ್-ಎನ್, ಲೀಡರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದರು. ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ವುಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೂರು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಯಾಂಗ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/08/17/sports/golf/17pga.html?_r=1&hp|title=Y. E. Yang Shocks Woods to Win at P.G.A.|date=August 16, 2009|work=New York Times|accessdate=August 16, 2009|first=Larry|last=Dorman}}</ref> ವುಡ್ಸ್ 54 ಕುಳಿಗಳ ನಂತರವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಥವಾ ಸಹ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಶಾಟ್‌ಗಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದರು ಕೂಡ ಅವರು ಅಮೇರಿಕದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸೋತ ಮೊದಲನೆಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/golf/pgachampionship09/news/story?id=4403199|title=Yang ensures major-less year for Tiger|accessdate=August 17, 2009|date=August 16, 2009|publisher=ESPN }}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 2004ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದರು. ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ 71 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು BMW ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಈ ಜಯವು ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪ್ಲೇಆಫ್(ನಿರ್ಣಾಯಕ) ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದು BMW ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ ಐದನೇ ಗೆಲುವಾಗಿದೆ(ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಮೂರು ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ಅಲ್ಲದೇ PGA ಟೂರ್ ನ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಐದು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರ ಗುರುತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/8253800.stm|title=Woods cruises to Illinois success |date=September 13, 2009|publisher=BBC Sport|accessdate=September 14, 2009|location=London}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಎರಡನೆಯ FedEx ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ದಿ ಟೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=4509474|title=Mickelson wins event, Tiger the Cup |date=September 27, 2009|work=ESPN|accessdate=September 27, 2009}}</ref> 2009 ರ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ,ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವುಡ್ಸ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾದ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. 1996 ರ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಒ'ಮೇರ ಮತ್ತು 1998ರ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಮಟ್ಟದ ಸಾಧನೆಗೈದಿದ್ದ ಶೈಗೆಕಿ ಮಾರುಯಮರವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|last=Ferguson|first=Doug|title=Americans win the Presidents Cup|date=October 12, 2009|url=http://www.times-news.com/localgolf/local_story_285000117.html/resources_printstory|newspaper=[[Cumberland Times-News]]|accessdate=December 17, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 4, 2012|archive-url=https://archive.is/20120604213407/http://www.times-news.com/localgolf/local_story_285000117.html/resources_printstory|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Barber|first=Phil|title=Americans win the Presidents Cup|work=[[The Press Democrat]]|date=October 11, 2009|url=http://www.pressdemocrat.com/article/20091011/SPORTS/910119981/1010/SPORTS?Title=Americans-win-the-Presidents-Cup|accessdate=October 27, 2009}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಯಾ ತಂಡಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದವು. ವುಡ್ಸ್ ಜೋಡಿ ಆಟಗಾರರ ತಂಡಗಳು ಹಾಗು ನಾಲ್ಕು ಚೆಂಡುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀವ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಜೊತೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಜೋಡಿ ಆಟಗಾರರ ತಂಡಗಳ ಆಟದ ಮೊದಲನೆಯ ದಿನದಂದು ರಾಯೊ ಇಶಿಕಾವ ಮತ್ತು ಗಿಯಾಫ್ ಒಗಿಲ್ವಿ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ 6 ಮತ್ತು 4 ನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/thur_foursome.html |title=The Official Home of The Presidents Cup |work=PGATOUR.com |accessdate=January 22, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011090156/http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/thur_foursome.html |url-status=dead }}</ref> ನಾಲ್ಕು ಚೆಂಡುಗಳ ಶುಕ್ರವಾರದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಂಗೇಲ್ ಕ್ಯಾಬ್ರೆರಾ ಮತ್ತು ಗಿಯಾಫ್ ಒಗಿಲ್ವಿ ತಂಡದ ವಿರುದ್ಧ 5 ಮತ್ತು 3ನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/fri_fourball.html |title=Presidents Cup Scoring |work=PGATOUR.com |accessdate=January 22, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012070140/http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/fri_fourball.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಹಿಂದುಳಿದ ನಂತರ ಶನಿವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯ ಜೋಡಿ ಆಟಗಾರರ(ಫೋರ್ಸಮ್)ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 17ನೇ ಮತ್ತು 18ನೇ ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ 1 ಅಂಕದಲ್ಲಿ ಟಿಮ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ ವಿಯರ್ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/sat_foursome.html |title=Presidents Cup Scoring |work=PGATOUR.com |accessdate=January 22, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091013092328/http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/sat_foursome.html |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಾಲ್ಕು ಚೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಮತ್ತು 2 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಯೊ ಇಶಿಕಾವ್ ಮತ್ತು Y. E. ಯಾಂಗ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/sat_fourball.html |title=Presidents Cup Scoring |work=PGATOUR.com |accessdate=January 22, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091013092323/http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/sat_fourball.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|last=Cole|first=Cam|title=Hail to the Chief: Tiger clinches title|work=[[Vancouver Sun]]|date=October 13, 2009|url=http://www.canada.com/entertainment/Hail+Chief+Tiger+clinches+title/2096059/story.html|accessdate=December 8, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091016073701/http://www.canada.com/entertainment/Hail+Chief+Tiger+clinches+title/2096059/story.html|url-status=dead}}</ref> ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್, 2009 ರ PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಯಾಂಗ್ ಜೊತೆಗಾರರಾದರು. ಯಾಂಗ್ 1 ಅಧಿಕ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲನೆಯ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮೂರನೆಯ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್ 6 ಮತ್ತು 5 ಸ್ಕೋರ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/sun_single.html |title=Presidents Cup Scoring |work=PGATOUR.com |accessdate=January 22, 2010 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091014093748/http://www.pgatour.com/tournaments/presidentscup/scoring/2009/sun_single.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರವಾಗಿ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಂಡದ ಈವೆಂಟ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಮೊದಲ ಸಲವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title=Woods routs Yang to clinch Presidents Cup|publisher=CNN|date=October 12, 2009|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/10/11/golf.presidents.woods.usa.win/|accessdate=November 24, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 10, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310024558/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/10/11/golf.presidents.woods.usa.win/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Presidents Cup complete match results|publisher=ESPN|date=October 11, 2009|url=http://sports.espn.go.com/golf/prescup09/news/story?id=4494770|accessdate=November 24, 2009}}</ref> 2009 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ನ ಕಿಂಗ್ ಸ್ಟನ್ ಹೀತ್ ನಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 12 ರಿಂದ 15 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ JBWere ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಲು $3.3 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು. ವುಡ್ಸ್ ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 14 ಅಂಡರ್ ಪಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌‍ಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಗ್ರೆಗ್ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ರವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿಸಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ 38ನೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೂರ್ ವಿಜಯ ಮತ್ತು PGA ಟೂರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಲ್ಯಾಸಿಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಜಯಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/8361060.stm|title=Woods takes Aussie Masters title |date=November 15, 2009|publisher=BBC Sport|accessdate=November 19, 2009|location=London}}</ref> ===2010: ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ, ಗೆಲುವುರಹಿತ ಕ್ರೀಡಾಋತು=== ಹಿಂದಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಎಸಗಿದ ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ವುಡ್ಸ್, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಗಾಲ್ಫ್‌ನಿಂದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದ ವರೆಗು ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ 2009ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2010ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು 2010 ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="return">{{cite web|last=Rude|first=Jeff|title=Woods' return shows he's ready to win|publisher=Fox Sports|date=March 17, 2010|url=http://msn.foxsports.com/golf/story/Tiger-Woods-return-at-Masters-shows-he-is-ready-to-win?GT1=39002|accessdate=March 23, 2010}}</ref> 2010 ರ PGA ಟೂರ್ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ವುಡ್ಸ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಆಗಸ್ಟಾನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮರಳಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 8ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ,<ref name="news.sky.com" /> ವಿರಾಮದ ನಂತರ 20 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/golf/masters10/news/story?id=5075606|title=Mickelson wins Masters; Tiger 5 back|date=April 11, 2010|publisher=ESPN |accessdate=April 12, 2010}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಅನಂತರ 2010 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ವೇಲ್ ಹಾಲೋ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲೆ ಆರನೆಯ ಬಾರಿ ಕಟ್(ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ)ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಂದು ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಅತೀ ಕೆಟ್ಟ ಸುತ್ತನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿ ಆಡಿದರು. 8 ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿಂದ 36 ಕುಳಿಯ ಕಟ್(ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಂಕದ ಮಿತಿ)ತಪ್ಪಿಹೋಗುವ ಮೂಲಕ 79ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು 7 ಹೊಡೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=5152134|title=Woods misses sixth PGA Tour cut|date=May 1, 2010|publisher=ESPN |first=Bob|last=Harig|accessdate=May 1, 2010}}</ref> ವುಡ್ಸ್, ದಿ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ನ ಮೇ 9 ರಂದು ನಡೆದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸುತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕುತ್ತಿಗೆ ನೋವಿನ ಕಾರಣ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೊದಲ ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ 70-71-71 ಸ್ಕೋರ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡು ಒವರ್ ಪಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಏಳನೆ ಕುಳಿಯನ್ನು ಆಡುವಾಗ ಅವರು ಪಂದ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. 2003 ರಿಂದ ವುಡ್ಸ್ ತರಬೇತುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಹ್ಯಾಂಕ್ ಹ್ಯಾನಿ ದಿ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ನ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೆ ಅವರ ತರಬೇತುದಾರನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ದಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಲ್ಕುವಾರಗಳ ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್(ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಅಂಕ) ಗಳಿಸಿ, T19 ಅನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ತೆರಳಿದರು. ಇದು 2002 ರ ನಂತರ ಆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮುಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು, ಜೂನ್ 17 ರಿಂದ ಪೆಬಲ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ U.S. ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇವರ 2000 ದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ದಾಖಲೆಯ 15 ಶಾಟ್ಸ್ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿದ ನಂತರ, ವುಡ್ಸ್ ಶನಿವಾರದ ಐದು- ಅಂಡರ್-ಪಾರ್-66 (ಪಾರ್ -66ಕ್ಕಿಂತ 5ಕಡಿಮೆ)ಹೊಡೆಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ,ಬ್ಯಾಕ್ ನೈನ್ 31 ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ 2010ರ ಮುಂಚಿನ ಆಟದ ಗತಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಕೆಳ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಟೈ ಆಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅವರು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತಾಯಿತು. ಅವರು, 54 ಕುಳಿಗಳ ನಾಯಕನಾದ ಡ್ಯೂಸ್ಟಿನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಂಡೆ(ದಾಂಡನ್ನು ಬೀಸುವ ಕ್ರಿಯೆ)ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರು-ಓವರ್ ಪಾರ್(ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಮೂರು ಹೆಚ್ಚು)ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ 2010 ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅಗ್ರ 5ನೇ ಸ್ಥಾನದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.rte.ie/sport/golf/2010/0621/woodst.html |title=Woods laments missed US Open chance |date=June 21, 2010 |work=RTÉ Sport |accessdate=June 21, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 23, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623075520/http://www.rte.ie/sport/golf/2010/0621/woodst.html |url-status=dead }}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಅನಂತರ ಜೂನ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ AT&T ನ್ಯಾಷನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದರು. AT&T ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವವರೆಗು ಅವರು ಇದರ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ವುಡ್ಸ್ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದವರ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹೆಣಗಿದರು, ಹಾಗು ಪಾರ್‌ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಅಂಕ ಗಳಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿಮೂಲಕ 46 ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|title=2010 Leaderboard: AT&T National|publisher=PGA Tour|date=July 4, 2010|url=http://www.pgatour.com/leaderboards/current/r471/|accessdate=August 10, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100824235014/http://www.pgatour.com/leaderboards/current/r471/|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ತರುವಾಯ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ JP ಮ್ಯಾಕ್ ಮನ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರ-ಹವ್ಯಾಸಿ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಪಂದ್ಯವನ್ನಾಡಲು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು– ಅನಂತರ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಆಡಬೇಕಿದ್ದ ದಿ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ತಯಾರಾಗುವ ಮೊದಲು "ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಲೆಂದು" ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಸೆಂಟ್. ಅಂಡ್ರೀವ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್ ಕೋರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಅವರ ಪಟರ್ (ಚೆಂಡನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಕುಳಿಯೊಳಗೆ ಉರುಳಿಸಲು ಬಳಸುವ ಮರದ ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಣ್ಣ ಕೋಲು) ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಈ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಾ, ತಾವು ಯಾವಾಗಲು ಸ್ಲೋ ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಣಗಿದ್ದಾಗಿಯೂ, ಆದ್ದರಿಂದ "ಚೆಂಡನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಉರುಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೀಳಿಸಲು" ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ನೈಕ್ ಮೆಥೆಡ್ 001 ಪಟರ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ವುಡ್ಸ್ 1999 ರಿಂದ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಟೈಟಲಿಸ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟಿ ಕ್ಯಾಮರನ್ ಪಟರ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೋ ಬಳಸಿದ್ದು ಇದು ಮೊದಲ ಸಲವಾಗಿದೆ. ವುಡ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಮೊದಲದಿನದಂದು 5 ಅಂಡರ್ 67 ಅನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಆದರೆ ಸೆಂಟ್. ಆಂಡ್ರೀವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ದಿನದಂದು ಸುಮಾರು ಗಂಟೆಗೆ 40ಮೈಲು ವೇಗದ ಬೀರುಸಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ 66 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಂತರ ವುಡ್ಸ್ ಏನನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಶನಿವಾರದಂದು ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಣ್ಣ ಪಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗಾಗಿ ಅವರ ಪಟರ್‌ನ್ನು ಹಳೆಯ ಸ್ಕಾಟಿ ಕ್ಯಾಮರನ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪಟ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ವುಡ್ಸ್ ಒಟ್ಟು 3 ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ ವಿಜೇತ ಲೂಯಿಸ್ ಒಸ್ತುಯಿಜೆನ್(23 ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮ)ರವರಿಗಿಂತ 13 ಹೊಡೆತಗಳು ಹಿಂದುಳಿದರು<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/8832469.stm|title=Oosthuizen cruises to victory at St Andrews |date=July 18, 2010|publisher=BBC Sport|accessdate=September 8, 2010 | first=Rob | last=Hodgetts}}</ref>. ವುಡ್ಸ್ WGC-ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಟೋನ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಂದು 18-ಓವರ್ ಪಾರ್ ಮುಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ 78 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು (ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ). ವುಡ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-08-08/tiger-woods-keeps-mickelson-off-top-golf-ranking-even-after-worst-result.html|title=Tiger Woods Keeps Mickelson Off Top Golf Ranking, Even After Worst Result|accessdate=August 9, 2010|date=August 8, 2010|author=McLuskey, Dex|work=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]}}</ref> 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಸೀನ್ ಫೋಲೆ ಎಂಬ ಕೆನಡಾದ ಗಾಲ್ಫ್ ತರಬೇತುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು. [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್]] ನ ವಿಸ್ಟಲಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 ರ PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ 36-ಕುಳಿಯ ಕಟ್(ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನ ಅಂಕ)ಗಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗುವ ಮೂಲಕ 28ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 2010 ರ FedEx ಕಪ್ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ತೋರಿದ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ, ದಿ ಟೂರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗಾಗಿ ಅಗ್ರ 30 ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು. 1996 ರಿಂದ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರರಾದ ನಂತರ ಅವರು ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದರು. ವುಡ್ಸ್ 2009 ರಲ್ಲಿ FedEx ಕಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲೆ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 2010 ರೈಡರ್ ಕಪ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಲು ಬೇಕಾದ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು. ಆದರೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕೊರೆ ಪ್ಯಾವಿನ್,ಅವರ ನಾಲ್ಕು ನಾಯಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ವುಡ್ಸ್‌ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ವುಡ್ಸ್ ಜತೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಟೀವ್ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಜೋಡಿಯಾದರು. ಆದರೆ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಕ್ ಮ್ಯಾನಾರ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸಾಧ್ಯ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಅಸಂಮಂಜಸವಾಗಿ ಆಡಿದರು; ಆಟ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಆಟದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ನಾಲ್ಕನೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕಪ್ ಧಾರಕರಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ U.S. 14.5 ರಿಂದ 14.5ರಂತೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಪ್ ಅನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಅಂತಿಮ ದಿನದ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಆಟವಾಡಿ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಕೊ ಮೊಲಿನ್ಯಾರಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ವುಡ್ಸ್ ಫೊಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಆರುವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ತರುವಾಯ ಮರಳಿ 2010 ರ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌ನ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010ರ JBWere ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ $3 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಟವಾಡುವ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮ ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಅಂತಿಮ ಆರು ಕುಳಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಎರಡು ಈಗಲ್ ಗಳನ್ನು, ಎರಡು ಬರ್ಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, 6 ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ -ಅಂಡರ್ 65(65ಕ್ಕೆ 6 ಕಡಿಮೆ ಪಾಯಿಂಟ್) ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಇದಾದ ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಚಿವ್ರನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಆಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.(ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ 2009ರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ; ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅವರ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ದಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ), ವುಡ್ಸ್ ಮೂರು ನೇರ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ 60 ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿ, 2010ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಭಾನುವಾರದ ಮಿಶ್ರ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಣಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹಿಂದಿನ ಸುತ್ತುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಆಡಿದರು ಹಾಗು 72 ಕುಳಿಗಳ ನಂತರ ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಡ್ವೆಲ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಟೈ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಕ್ ಡ್ವೆಲ್ ಅಂತಿಮ ಗ್ರೀನ್‌ ನ ಮೇಲೆ 20 ಅಡಿ ದೂರದ ಬರ್ಡಿ ಎಸೆತವನ್ನು ಹೊಡೆದರು; ವುಡ್ಸ್ ಆಗ ಟೈ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರದೇ ಶಾರ್ಟ್ ಬರ್ಡಿ ಪಟ್ ಹೊಡೆದರು. ಮ್ಯಾಕ್ ಡ್ವೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ಲೇ ಆಫ್ (18ನೇಯ) ಕುಳಿಯ ಮೇಲೆ 20 ಅಡಿ ದೂರಗಳಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬರ್ಡಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದರು. ವುಡ್ಸ್ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಪ್ಲೇ ಆಫ್(ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಟ)ದ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ, ವುಡ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೆಲುವಿಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಕ್ರೀಡಾಋತುವನ್ನು ಕಳೆದಂತಾಯಿತು. ಅದರೂ ವುಡ್ಸ್ 2010 ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವನ್ನು ವಿಶ್ವದ #2 ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಅವರ 2010ರ ಎರಡು ಅಂತಿಮ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಮತ್ತೆ ನೈಕ್ ಮೆಥೆಡ್ ಪಟರ್ ಅನ್ನೇ ಬಳಸಿದರು. ==ಆಡುವ ಶೈಲಿ== [[File:TigerWoods2004RyderCup3.jpg|thumb|left|upright|2004 ರ ರೈಡರ್ ಕಪ್ ನ ಮೊದಲು, ಮಿಚಿಗನ್ ನ ಬ್ಲೂಮ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ವುಡ್ಸ್.]] ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 1996ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೂರ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವರ ಬೀಸು ಹೊಡೆತಗಳು ಗಾಲ್ಫ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title = Woods threatens all records at the Masters |agency=Associated Press |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050330233915/http://slam.canoe.ca/SlamGolf97Masters/apr13_tig.html|archivedate = March 30, 2005 |url = http://slam.canoe.ca/SlamGolf97Masters/apr12_mastersthird.html |publisher=[[Canadian Online Explorer]]|date = April 12, 1997|accessdate=August 6, 2007}}</ref><ref>{{cite news |url = http://sportsillustrated.cnn.com/augusta/stories/041497/20Woods.html |agency = Associated Press |title = Tiger had more than just length in annihilating Augusta |work = Sports Illustrated |date = April 14, 1997 |accessdate = June 20, 2009 |archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090804124518/http://sportsillustrated.cnn.com/augusta/stories/041497/20Woods.html |url-status = dead }}</ref> ಆದರೂ, ಅನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಡುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ನವೀಕೃತಗೊಳಿಸದಿದ್ದರಿಂದ( ದೂರದಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ನಿಖರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಟ್ರೂ ಟೆಂಪರ್ ಡೈನಮಿಕ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀಲ್ - ದಾಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕ್ಲಬ್(ದಾಂಡು)ಹೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಾಯ),<ref>{{cite web |url = http://www.golftransactions.com/equipment/truetemper070903.html |author = Cara Polinski |publisher = The Wire |title = True Temper Wins Again! |date = July 8, 2003 |accessdate = August 6, 2007 |archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070927163826/http://www.golftransactions.com/equipment/truetemper070903.html |url-status = dead }}</ref> ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅವರ ಸರಿಸಮನಾದರು. ಫಿಲ್ ಮಿಕಲ್ಸನ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ರವರ "ಕಳಪೆ ಆಟದ ಸಾಧನ" ಕುರಿತು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ [[ನೈಕ್‌, Inc.|ನೈಕ್]],ಟೈಟಲಿಸ್ಟ್ಅಥವಾ ವುಡ್ಸ್‌ಗೆ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://sports.espn.go.com/golf/story?id=1507979 |title = Woods, Mickelson clear the air, put spat behind them |publisher=ESPN |date = February 13, 2003 |accessdate = August 6, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.golftoday.co.uk/news/yeartodate/news03/mickelson1.html |title = Phil Mickelson clarifies Tiger comments |publisher = Golf Today |accessdate = August 6, 2007 |archive-date = ಮೇ 26, 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110526141134/http://www.golftoday.co.uk/news/yeartodate/news03/mickelson1.html |url-status = dead }}</ref> 2004 ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೆಂಡು ಬೀಸಲು ಬಳಸುವ ದಾಂಡನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾದ ಕ್ಲಬ್ ಹೆಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್ಷಾಫ್ಟ್ (ಗಾಲ್ಫ್ ದಾಂಡಿನ ಕೋಲು) ನೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಕ್ಲಬ್ ಹೆಡ್‌‌ನ ವೇಗಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ,ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಟೂರ್‌ನ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಟೀಆಚೆಗಿನ ಆಟಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅನುಕೂಲದ ನಡುವೆಯೂ,ವುಡ್ಸ್ ಯಾವಾಗಲು ಬಹುಮುಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಟವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಡೆತದ ನಿಖರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಟೂರ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿಅವರು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದರು ಕೂಡ ಅವರ ಐರನ್ ಹೊಡೆತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಅವರ ರಿಕವರಿ ಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಪಟ್ಟಿಂಗ್ ಬಹುಶಃ(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒತ್ತಡದ ಆಟದಲ್ಲಿ)ಅವರ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರ ನಡುವೆ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಅಧಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿಗಿಂತ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="linkageinc">{{cite web|title = CASE STUDY: Tiger Woods|publisher=Linkage Incorporated|url = http://www.linkageinc.com/company/news_events/link_learn_enewsletter/archive/2002/03_02_case_study_tiger_woods.aspx|archiveurl = https://web.archive.org/web/20061015151438/http://www.linkageinc.com/company/news_events/link_learn_enewsletter/archive/2002/03_02_case_study_tiger_woods.aspx|archivedate = October 15, 2006|accessdate = June 24, 2009}}</ref><ref name="par">{{cite web|title = When Par isn't good enough|publisher = APMP.org|url = http://www.apmp.org/fv-63.aspx|accessdate = May 12, 2007|archive-date = ಜುಲೈ 4, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070704132936/http://www.apmp.org/fv-63.aspx|url-status = bot: unknown}}</ref><ref name="CBS">{{cite news|title = Tiger Woods Up Close And Personal|publisher = [[CBS News]]|author = Ed Bradley|date = September 3, 2006|url = http://www.cbsnews.com/stories/2006/03/23/60minutes/main1433767_page5.shtml|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಮೇ 24, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110524133020/http://www.cbsnews.com/stories/2006/03/23/60minutes/main1433767_page5.shtml|url-status = dead}}</ref> ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾಗ 1993ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಿಂದ 2004ರ ವರೆಗೆ, ವುಡ್ಸ್ ಸ್ವಿಂಗ್ ಕೋಚ್ (ತರಬೇತುದಾರ)ರಾದ ಬುಚ್ ಹ್ಯಾರ್ಮನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. 1997 ರ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಿಂದ, ಹ್ಯಾರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ವುಡ್ಸ್, ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಸಾಧನೆ, ಉತ್ತಮ ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಉತ್ತಮ ದೈಹಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 1999ರಲ್ಲಿ ಫಲ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{{Cite book|title=The Pro: Lessons About Golf and Life from My Father, Claude Harmon, Sr.|author=Harmon, Butch |year=2006|publisher=Three Rivers Press|isbn=0307338045|ref=harv|postscript=<!--None-->}}</ref> 2004 ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ನಿಂದ ವುಡ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಕ್ ಹ್ಯಾನಿಯವರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಇವರು ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಸ್ವಿಂಗ್ ಪ್ಲೇನ್ ಮಟ್ಟಸಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ವುಡ್ಸ್ ಹ್ಯಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಹ್ಯಾರ್ಮನ್‌ರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದಾಗಿನಿಂದ ಅವರ ಹೊಡೆತದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿದ್ದ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಆಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು "ನಿರಾಕರಿಸುವುದಾಗಿ" ಹ್ಯಾರ್ಮನ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾಗ 2004ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಪ್ರಸಾರಕರಾಗಿ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹ್ಯಾರ್ಮನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="Harmon">{{cite news|title = Woods says relationship with Harmon 'much better' after call |work=USA Today |author=Mike Dodd|date =June 30, 2004|url = http://www.usatoday.com/sports/golf/pga/2004-06-30-woods-harmon_x.htm|accessdate = May 13, 2007}}</ref> ಹ್ಯಾನಿ 2010 ರ ಮೇ 10ರಂದು ತಾವು ವುಡ್ಸ್ ತರಬೇತುದಾರನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Haney walks away from Woods|publisher=Golf Channel|date=May 10, 2010|url=http://www.thegolfchannel.com/tour-insider/haney-walks-away-from-woods-36691/|accessdate=August 17, 2010|archive-date=ಮೇ 19, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100519202423/http://www.thegolfchannel.com/tour-insider/haney-walks-away-from-woods-36691/|url-status=dead}}</ref> PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಸುತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೀನ್ ಫೋಲೆ ವುಡ್ಸ್ ಸ್ವಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://www.tsn.ca/golf/story/?id=330104 ಕೆನಡಿಯನ್ ಸ್ವಿಂಗ್ ಕೋಚ್ ಫೋಲೆ ಹೆಲ್ಪಿಂಗ್ ಟೈಗರ್ ಅಟ್ PGA ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629075143/http://www.tsn.ca/golf/story/?id=330104 |date=ಜೂನ್ 29, 2011 }},ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ರೆಸ್, 2010 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10. 2010ರ ಅಗಸ್ಟ್ 10 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಸಲಕರಣೆ== '''2010 ರವರೆಗೆ:''' <ref name="bag">{{cite web|title=Tiger's Bag|url=http://www.nike.com/nikeos/p/nikegolf/en_US/athletes/tiger-woods|access-date=ಜನವರಿ 10, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 15, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315090649/http://www.nike.com/nikeos/p/nikegolf/en_US/athletes/tiger-woods|url-status=dead}}</ref><ref name="Flash">ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್' ವೆಬ್ ಸೈಟ್ [http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617152335/http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps |date=ಜೂನ್ 17, 2008 }}, ಅ ಫ್ಲಾಶ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್, ಟೈಗರ್ ಕ್ಲಬ್‌(ಗಾಲ್ಫ್ ದಾಂಡು)ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ಲಿಕ್ "ಆನ್ ಟೂರ್" ಅಂಡ್ ದೆನ್ "ಇನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಗ್"</ref> *ಡ್ರೈವರ್(ದಾಂಡು): [[ನೈಕ್‌, Inc.|ನೈಕ್]] VR ಟೂರ್ ಡ್ರೈವರ್ (9.5 ಡಿಗ್ರೀಸ್; ಮಿತ್ ಸುಬಿಶಿ ಡೈಮಾನ 83g ಷಾಫ್ಟ್) *ಫೇರ್ ವೇ ವುಡ್ಸ್: ನೈಕ್ SQ II 15° 3-ವುಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಿತ್ ಸುಬಿಶೀ ಡೈಮಾನ ಬ್ಲ್ಯೂ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ನೈಕ್ SQ II 19° 5-ವುಡ್ *ಐರನ್ಸ್(ದಾಂಡು): ನೈಕ್ VR ಫೋರ್ಜ್ಡ್ TW ಬ್ಲೇಡ್ (2-PW) (ಟೈಗರ್ ಕೋರ್ಸ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಅವರ 5 ವುಡ್ ಅಥವಾ 2 ಐರನ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು). ಎಲ್ಲಾ ಐರನ್ ಗಳು 1 ಡಿಗ್ರಿಯಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗು D4 ಸ್ವಿಂಗ್ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಗಾತ್ರದ ಟೂರ್ ವೆಲ್ವೆಟ್ ಗ್ರಿಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೂ ಟೆಂಪರ್ ಡೈನಮಿಕ್ ಗೋಲ್ದ್ X-100 ಷಾಫ್ಟ್‌ಗಳು.<ref name="Flash" /> *ವೆಡ್ಜಸ್(ದಾಂಡು): ನೈಕ್ VR 56° ಸ್ಯಾಂಡ್ ವೆಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ನೈಕ್ SV 60° ಲಾಬ್ ವೆಡ್ಜ್ *ಪಟರ್: ಟೈಟಲಿಸ್ಟ್ GSS ನ್ಯೂ ಪೋರ್ಟ್ 2 ಪಟರ್ (ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಲಾಫ್ಟ್(ದಾಂಡಿನ ತಲೆಯ ಹಿಂಬಾಗ) ಮತ್ತು ಲೈ, ಉದ್ದ 35 ಅಂಗುಲ) ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ನಿಂದ ಸ್ಕಾಟಿ ಕ್ಯಾಮರಾನ್.<ref name="bag" /><ref name="Flash" /> *ಚೆಂಡು: ನೈಕ್ ONE ಟೂರ್ (ಕೇವಲ "1"s "ಟೈಗರ್" ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ) *ಗಾಲ್ಫ್ ಗ್ಲವ್: ನೈಕ್ Dri-FIT ಟೂರ್ ಗ್ಲವ್ *ಗಾಲ್ಫ್ ಶೂ ಗಳು: ನೈಕ್ ಏರ್ ಜೂಮ್ TW 2010 *ಕ್ಲಬ್ ಕವರ್: '''''ಫ್ರಾಂಕ್'' ''', ಇದು ಅವರ ತಾಯಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಪ್ಲಶ್ ಟೈಗರ್ ಹೆಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಕವರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Frank">{{cite news|last=Cannizzaro|first=Mark|title=Tiger Pitch Ad-Nauseam|work=New York Post|date=August 29, 2007|url=http://www.nypost.com/seven/08292007/sports/tiger_pitch_ad_nauseam.htm|accessdate=June 24, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071226124852/https://nypost.com/seven/08292007/sports/tiger_pitch_ad_nauseam.htm|url-status=dead}}</ref> *ಫೇರ್ ವೇ ವುಡ್ "ಕಿವಿ" ಪಕ್ಷಿಯ ಹೆಡ್ ಕವರ್, ಇದು ಇವರ ಪರಿಚರ(ಕ್ಯಾಡಿ)ರಾದ ಸ್ಟೀವ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ರವರ (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ==ಇತರ ಸಾಹಸಗಳು ಹಾಗು ಅಂಶಗಳು == ===ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಯುವಜನ ಯೋಜನೆಗಳು === ವುಡ್ಸ್ ಹಲವಾರು ದಾನಧರ್ಮಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಯುವಜನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *'''ದಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್''' : ದಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ನನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಹಾಗು ಅವರ ತಂದೆ ಅರ್ಲ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಗಾಲ್ಫ್ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನನುಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು), ಹಾಗು ಅನುದಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು ಸೇರಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮೆಂಫಿಸ್, ಟೆನ್ನಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿರುವ St. ಜೂಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಸಂಥಿಂಗ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2003ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಸಹಭಾಗಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು; ಹಾಗು ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್.<ref name="TWFoundation">{{cite web|title = The Steps We've Taken|publisher=[[Tiger Woods Foundation]]|url = http://www.tigerwoodsfoundation.org/history_and_timeline.php|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080330032429/http://www.tigerwoodsfoundation.org/history_and_timeline.php|archivedate = March 30, 2008|accessdate = June 16, 2008}}</ref> ದಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ PGA ಟೂರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹೊಸ PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್ ರೂಪಿಸಿದೆ, ಜುಲೈ 2007ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ (ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, D.C.)ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title = Congressional will host Tiger, AT&T National|agency=Associated Press|date = April 6, 2007|publisher=ESPN|url = http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=2828393|accessdate = June 16, 2008}}</ref> *'''ಇನ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ಸ್''' : 1997ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜೂನಿಯರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref name="TWFoundation" /> ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು 2003ರಲ್ಲಿ "ಇನ್ ದಿ ಸಿಟಿ" ಗಾಲ್ಫ್ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಮೂರು ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ವಿಲ್ಕಿನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ, ಹಾಗು ಸ್ಯಾನ್ ಜುವಾನ್, ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೋ ನಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು 7-17 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಜನರು, ಹಾಗು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುವ ವಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ದಿವಸದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಗುರುವಾರ ಹಾಗು ಶುಕ್ರವಾದ ಗಾಲ್ಫ್ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಶನಿವಾರ ಮುಕ್ತ ಸಮುದಾಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಾರ್ಷಿಕ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಯುವಜನ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆತಿಥೇಯ ನಗರಗಳು 15 ಜೂನಿಯರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ದಿನದ ಜೂನಿಯರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಡಿಸ್ನಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ್‌ಗೆ, ಜೂನಿಯರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ತರಬೇತಿಗೆ ಹಾಗು ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title = Tiger Foundation Sets Clinics|author = Golf Channel Newsroom|date = February 11, 2003|publisher = The Golf Channel|url = http://www.thegolfchannel.com/core.aspx?page=15100&select=8322|accessdate = June 16, 2008|archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110213154520/http://www.thegolfchannel.com/core.aspx?page=15100|url-status = dead}}</ref> *'''ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್''' : ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಅನಹೆಯಿಂ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಇದು{{convert|35000|sqft|m2|-2|sing=on}} ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡನೆ ಗ್ರೇಡ್ ವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಏಳು ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಲ್ಟಿ-ಮೀಡಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಹೊರಾಂಗಣ ಗಾಲ್ಫ್ ತರಬೇತಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Centre">{{cite news|title = With Clinton at his side, Woods opens his learning center|agency = Associated Press|date = February 10, 2006|publisher = PGA Tour|url = http://www.pgatour.com/story/9223725/|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಮೇ 25, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110525185623/http://www.pgatour.com/story/9223725/|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web|title = Center takes shape|author = John Reger|date = May 26, 2005|publisher = [[The Orange County Register]]|url = http://www.ocregister.com/ocr/sections/sports/golfextra/article_534700.php|accessdate = June 18, 2008|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20081222111808/http://www.ocregister.com/ocr/sections/sports/golfextra/article_534700.php|url-status = dead}}</ref> *'''ಟೈಗರ್ ಜ್ಯಾಮ್''' : ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ $10 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಟೈಗರ್ ಜ್ಯಾಮ್‌ಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರಲ್ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್, [[ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ|ಬಾನ್ ಜೋವಿ]] ಹಾಗು ಸ್ಟೆವಿ ವಂಡರ್ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title = Tiger Jam|publisher=Tiger Woods Foundation|url = http://www.tigerwoodsfoundation.org/tiger_jam.php|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080421031334/http://www.tigerwoodsfoundation.org/tiger_jam.php|archivedate = April 21, 2008|accessdate = June 18, 2008}}</ref> *'''ಶೆವ್ರೋನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚ್ಯಾಲೆಂಜ್''' : ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿಗೆ ಹೊರತಾದ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಗಾಲ್ಫ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈವೆಂಟ್ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗು 2007ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಬಹುಮಾನದ $1.35 ದಶಲಕ್ಷ ಚೆಕ್ಕನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|title = Woods closes out the year with a victory in Target World Challenge|agency=Associated Press|date = December 17, 2007|publisher=ESPN|url = http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=golfonline&id=3157833|accessdate = June 18, 2008}}</ref> *'''ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೂನಿಯರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಟೀಮ್''' : ವಾರ್ಷಿಕ ಜೂನಿಯರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಹದಿನೆಂಟು ಸದಸ್ಯರ ತಂಡವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|title = Junior Golf Team|publisher=Tiger Woods Foundation|url = http://www.tigerwoodsfoundation.org/junior_golf_team.php|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080608065749/http://www.tigerwoodsfoundation.org/junior_golf_team.php|archivedate = June 8, 2008|accessdate = June 18, 2008}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಕ್ತದ ಪರಿಚರ(ಕ್ಯಾಡಿ) ಸ್ಟೀವ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಪ್ರಿಲ್ 24, 2006ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಆಟೋ ರೇಸಿಂಗ್ಈವೆಂಟ್ ಗೆದ್ದರು, ಈ ಈವೆಂಟ್, ಅನನುಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯುವಜನರಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸ್ಟೀವ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref name="Char">{{cite web| author=[[Associated Press]]|title = Golf: Woods shows off his driving skills|url = http://www.iht.com/articles/2006/04/24/sports/GOLf.php|date = May 25, 2006|work=International Herald Tribune |publisher=[[The New York Times Company]]|accessdate = May 13, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226154420/http://www.iht.com/articles/2006/04/24/sports/GOLf.php|archivedate=February 26, 2008}}</ref> ===ಬರಹಗಳು=== ವುಡ್ಸ್ 1997ರಿಂದಲೂ ''ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಅಂಕಣವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{cite news|title = New deal includes instruction, Web pieces|agency=Associated Press|date = May 8, 2002|publisher=ESPN|url = http://sports.espn.go.com/golf/story?id=1380039|accessdate = June 18, 2008}}</ref> ಹಾಗು 2001ರಲ್ಲಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ''ಹೌ ಐ ಪ್ಲೇ ಗಾಲ್ಫ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಪುಸ್ತಕವು, ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡು, ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/life/books/2001-10-09-tiger-woods.htm |title=Tiger Woods joins the club of golf book authors |accessdate=June 20, 2008 |last=Snider |first=Mike |date=October 9, 2001 |work=USA Today |publisher=[[Gannett Company]]}}</ref> ===ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ === {{Main|Tiger Woods Design}} ವುಡ್ಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2006ರಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಡಿಸೈನ್‌ಕಂಪೆನಿಯ ಮೂಲಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌(ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ಮೈದಾನ) ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ದಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ದುಬೈ, ಒಂದು {{convert|7700|yd|adj=on}}ನ್ನು, ''ಅಲ್ ರುವಾಯ'' (ಅರ್ಥ ಪ್ರಶಾಂತತೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಾರ್-72 ಕೋರ್ಸ್ ನ್ನು, ಒಂದು {{convert|60000|sqft|m2|-3|sing=on}} ಕ್ಲಬ್ ಹೌಸ್, ಒಂದು ಗಾಲ್ಫ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ, 320 ವಿಶೇಷ ವಿಲ್ಲಾಗಳನ್ನು(ಸ್ವತಂತ್ರ ಗೃಹ) ಹಾಗು 80 ಸೂಟ್(ಹೋಟೆಲಿನ ಕೊಠಡಿಗಳ ಗುಂಪು)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚಿಕ್ಕ ಹೋಟೆಲ್‍ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ದುಬೈ, ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ದುಬೈ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ನ ಸದಸ್ಯ ತತ್ವೀರ್ ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ವುಡ್ಸ್ ದುಬೈಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣ, ಅವರು "ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸವಾಲಿನ" ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಿರ್ಮಾಣವು 2009ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದುಬೈಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳ ಹಾಗು ವಿರಾಮ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="dubai1">AP, [http://www.pgatour.com/story/9846849/ "ಟೈಗರ್ ಟು ಬಿಲ್ಡ್ ಫಸ್ಟ್ ಕೋರ್ಸ್ ಇನ್ ದುಬೈ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511074710/http://www.pgatour.com/story/9846849/ |date=ಮೇ 11, 2011 }}, ''ಗಾಲ್ಫ್ ವೆಬ್ ವೈರ್ ಸರ್ವೀಸ್, PGATour.com'', 2006 ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2007 ರ ಜುಲೈ 8 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದುಬೈನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯು ಯೋಜನೆಯ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು. ೨೦೦೭ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ U.S.ನ ದಿ ಕ್ಲಿಫ್ಫ್ಸ್ ಅಟ್ ಹೈ ಕ್ಯಾರೊಲಿನದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆಶೆವಿಲ್ಲೆ, ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ಸಮೀಪದ ಬ್ಲೂ ರಿಡ್ಜ್ ಮೌಂಟನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಖಾಸಗಿ ಕೋರ್ಸ್ ಸುಮಾರು {{convert|4000|ft|m}}ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="espn">{{cite web|title = Tiger to design his first U.S. course|work=ESPN|url = http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=2974491|accessdate = August 15, 2007}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಲ್ಲೂ ಸಹ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಸಾಗರಾಭಿಮುಖವಾದ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿದೆ. ಪುಂಟ ಬ್ರಾವ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇದು, ಎನ್ಸೆನಾಡ, ಬಾಜ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಯೋಜನೆಯು, ವುಡ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವ 18-ಕುಳಿಯ ಕೋರ್ಸ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಎಕರೆಗಳ ನಲವತ್ತು ಎಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರದೇಶ, ಹಾಗು{{convert|7000|sqft|m2}}ವರೆಗಿನ 80 ವಿಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು 2011ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Louis|first=Brian|coauthors=Taub, Daniel|title=Tiger Woods and Flagship to Build Mexico Golf Resort|publisher=Bloomberg L.P.|date=October 7, 2008|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601103&sid=ao2vcPf3MUek&refer=us|accessdate=January 5, 2010}}</ref> ===ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದಗಳು === ವುಡ್ಸ್‌ನನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕ್ರಯಾರ್ಹ ಅಥ್ಲಿಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="sbr1">ಬರ್ಗರ್, ಬ್ರೈನ್., [http://www.sportsbusinessradio.com/?q=node/616 "ನೈಕ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಎಕ್ಸ್ ಟೆಂಡ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ವಿತ್ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್"], ''ಸ್ಪೋಟ್ಸ್ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ರೇಡಿಯೋ'', 2006 ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 1996ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ 21ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಅವರು ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್, ಟಿಟ್ಲೆಯಿಸ್ಟ್, ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್, ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಅಕ್ಸೆನ್ಚೂರ್, ಹಾಗು [[ನೈಕ್‌, Inc.|ನೈಕಿ, Inc]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.ಅವರು ನೈಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ $105 ಮಿಲಿಯನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಅವಧಿಗೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಥ್ಲಿಟ್ ಸಹಿ ಹಾಕದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದವೆನಿಸಿತ್ತು.<ref name="ad1">{{cite news |title= Six Degrees Of Tiger Woods|author=DiCarlo, Lisa|newspaper=Forbes|date=March 18, 2004|url=http://www.forbes.com/2004/03/18/cx_ld_0318nike.html|accessdate=December 17, 2009}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ರ ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದವು, ಕಳೆದ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ "ಪ್ರಾರಂಭಿಕ" ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ನೈಕ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಲ್ಫ್ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗು ಗಾಲ್ಫ್ ಚೆಂಡು ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="sbr1" /><ref name="end1">[http://www.venturerepublic.com/resources/Branding_celebrities_brand_endorsements_brand_leadership.asp " ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಎಂಡಾರ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014182656/https://venturerepublic.com/resources/Branding_celebrities_brand_endorsements_brand_leadership.asp |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2007 }}, ''VentureRepublic.com'', 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನೈಕ್ ಗಾಲ್ಫ್, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, $600 ದಶಲಕ್ಷ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="tm1">ಪಾರ್ಕ್, ಅಲೈಸ್., [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1609776,00.html "ಮೆಂಬರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ಲಬ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204153325/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1609776,00.html |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2010 }}, ''Time.com'', 2007 ಏಪ್ರಿಲ್ 12,2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವುಡ್ಸ್ ನೈಕ್ ಗಾಲ್ಫ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಂದದಾರನೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref name="tm1" /> ಇವರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ವೇಳೆ ನೈಕ್ ಉಡಿಗೆತೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧರಿಸಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="ad1" /> ವುಡ್ಸ್, ನೈಕಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆ, ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಗಾಲ್ಫ್ ಪರಿಕರ, ಗಾಲ್ಫ್ ಬಾಲುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ,<ref name="sbr1" /> ಹಾಗು ಬೀವರ್ಟನ್, ಆರೆಗಾನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನೈಕ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಚೇರಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವು ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ad3">AP, [http://www.msnbc.msn.com/id/7493465/ "ನೈಕ್ ಸೀಸ್ ಡಾಲರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ವುಡ್ಸ್ ’ ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್ ಶಾಟ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080121042630/http://www.msnbc.msn.com/id/7493465/ |date=ಜನವರಿ 21, 2008 }}, MSNBC.com, 2005 ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14.</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್, ಬುಯಿಕ್ ನ ರೆಂಡೆಜ್‌ವಸ್ SUVನ ಅನಾವರಣದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಬ್ಬ ವಕ್ತಾರರು ವುಡ್ಸ್‌ ಅವರ ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ ಬ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಸಂತುಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ 2002 ಹಾಗು 2003ರಲ್ಲಿ 130,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ರೆಂಡೆಜ್‌ವಸ್ ವಾಹನಗಳ ಮಾರಾಟವಾಯಿತೆಂದು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. "ಇದು ನಮ್ಮ ಅಂದಾಜನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, "ಇದೆಲ್ಲವೂ ಟೈಗರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ, ಬುಯಿಕ್ ವುಡ್ಸ್ ರೊಂದಿಗಿನ ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, $40 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನವೀಕರಿಸಿತು.<ref name="ad1" /> ವುಡ್ಸ್ TAG ಹುಯೆರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಜತೆಗೂಡಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೈಗಡಿಯಾರದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು, ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="watch1">ಕ್ರ್ಯಾಕೌ, ಗ್ಯಾರಿ., [http://www.msnbc.msn.com/id/9773121/ "ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ವಾಚ್ ಈಸ್ ಎ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್"] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20060421064434/http://www.msnbc.msn.com/id/9773121/ |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2006 }}, ''MSNBC.com'',2005 ರ ನವೆಂಬರ್ 7, 2007 ರ ಜೂನ್ 17 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಗುರ ತೂಕದ [[ಟೈಟೇನಿಯಮ್]] ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕೈಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಹಲವಾರು ನಾವೀನ್ಯದ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು 5,000 Gsಗಳವರೆಗೂ ಶಾಕ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾದ ಗಾಲ್ಫ್ ಸ್ವಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="watch1" /> 2006ರಲ್ಲಿ, TAG ಹುಯೆರ್ ''ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೈಗಡಿಯಾರ'' ವು, ಲೀಷರ್/ಲೈಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ''iF ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="watch2">[http://www.best-watch.net/news/tag-heuer-monaco-calibre.html "ಟ್ಯಾಗ್ ಹೆಯೂರ್ಸ್ ಇನ್ನೊವೇಟಿವ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ ವಿನ್ಸ್ ಪ್ರಿಸ್ಟೀಜಿಯಸ್ ಅವಾರ್ಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070909093123/http://www.best-watch.net/news/tag-heuer-monaco-calibre.html |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2007 }}, ''best-watch.net ವಾಚ್ ನ್ಯೂಸ್'',2007 ರ ಜನವರಿ 31, 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[File:Woods photo shoot.jpg|thumb|left|upright|2006ರಲ್ಲಿ ಫೋಟೋ ಶೂಟ್ ಗಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ವುಡ್ಸ್.]] ವುಡ್ಸ್, ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ PGA ಟೂರ್ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ಸ್ ಸರಣಿಗೂ ಸಹ ಜಾಹಿರಾತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಇವರು 1999ರಿಂದಲೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite journal|last=Woods|first=Tiger|coauthor=Rothman, Wilson|title=Q&A with Tiger Woods|journal=Time|date=September 26, 2004|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101041004-702139,00.html|accessdate=July 8, 2009|ref=harv|archive-date=ಜನವರಿ 26, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126101605/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101041004-702139,00.html|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಸರಣಿ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆರು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|last=Surette|first=Tim|title=Tiger Woods to play another six with EA|publisher=[[GameSpot]]|date=February 2, 2006|url=http://www.gamespot.com/news/6143591.html|accessdate=July 8, 2009}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ, ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಹಾಗು ಥಿಯೆರ್ರಿ ಹೆನ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ವುಡ್ಸ್ "ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಅಭಿಯಾನದ ರಾಯಭಾರಿಯಾದರು. ಜಿಲ್ಲೆಟ್, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ತಜ್ಞರು ಹಣದ ಒಪ್ಪಂದವು ಒಟ್ಟು $10 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ $20 ದಶಲಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title = Gillette lands a trio of star endorsers |author=Jenn Abelson |work=Boston Globe |date = February 5, 2007 |accessdate = October 17, 2007 |url = http://www.boston.com/business/globe/articles/2007/02/05/gillette_lands_a_trio_of_star_endorsers/}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಗಟೋರೇಡ್, ಮಾರ್ಚ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕ್ರೀಡಾ ಪೇಯದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಅನ್ನು ವುಡ್ಸ್ ಹೊಂದುವರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. "ಗಟೋರೇಡ್ ಟೈಗರ್" ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪಾನೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು ಅವರ ಮೊದಲ ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಣವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ''ಗಾಲ್ಫ್ ವೀಕ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು, ಒಪ್ಪಂದವು ಐದು ವರ್ಷದ್ದಾಗಿದ್ದು, ವುಡ್ಸ್ $100 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|title=Gatorade Unveils a Taste of Tiger|work=The Washington Post|date=October 17, 2007|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/10/16/AR2007101601764.html|accessdate=June 25, 2009}}</ref> 2009ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ದುರ್ಬಲ ಮಾರಾಟಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೇಯದ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.chicagotribune.com/business/sns-ap-us-tiger-woods-gatorade,0,4088989.story|title=Gatorade confirms it is dropping Tiger Woods drink, but decided to before fateful car wreck|date=December 9, 2009|agency=Associated Press|accessdate=December 9, 2009 | work=Chicago Tribune|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091213013648/http://www.chicagotribune.com/business/sns-ap-us-tiger-woods-gatorade,0,4088989.story|archivedate=December 13, 2009}}</ref> ''ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' ನ ಪ್ರಕಾರ, ವುಡ್ಸ್ 1996 ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೂ $769,440,709ರಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು,<ref>{{cite news |title = The Fortunate 50 |author = Jonah Freedman |url = http://sportsillustrated.cnn.com/more/specials/fortunate50/2007/ |work = Sports Illustrated |year = 2007 |accessdate = May 20, 2008 |archive-date = ಮೇ 5, 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110505010328/http://sportsillustrated.cnn.com/more/specials/fortunate50/2007/ |url-status = dead }}</ref> ಹಾಗು ನಿಯತಕಾಲಿಕವು 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವುಡ್ಸ್ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref>{{cite news|title=The Golf Digest 50|publisher=[[Golf Digest]]|url=http://www.golfdigest.com/magazine/2008/02/gd50|accessdate=January 11, 2007|date=February 2008|first=Ron|last=Sirak|archive-date=ಜನವರಿ 18, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100118205423/http://www.golfdigest.com/magazine/2008/02/gd50|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಅಥ್ಲಿಟ್ ವುಡ್ಸ್ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು(ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಗೆ ಮುನ್ನ), ಫೆಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಕಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ ಗಳಿಸಿದ $10 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ ನಂತರ ಅದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Report: Tiger richest athlete in history|publisher=ESPN|date=October 2, 2009|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=4524640|accessdate=October 2, 2009}}</ref><ref>{{cite web|last=Badenhausen|first=Kurt|title=Woods is sports' first billion-dollar man|work=Forbes|publisher=Yahoo! Sports|date=October 1, 2009|url=https://sports.yahoo.com/golf/pga/news?slug=ys-forbestiger100109&prov=yhoo&type=lgns|accessdate=October 2, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006033934/http://sports.yahoo.com/golf/pga/news?slug=ys-forbestiger100109&prov=yhoo&type=lgns|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅವರ ನಿವ್ವಳ ಗಳಿಕೆಯು $600 ದಶಲಕ್ಷವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು, ಓಪ್ರಾ ವಿನ್ಫ್ರೆ ನಂತರ ಇಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೇ ಶ್ರೀಮಂತ "ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್" ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|title=The Wealthiest Black Americans|author=Miller, Matthew|newspaper=Forbes|date=May 6, 2009|url=http://www.forbes.com/2009/05/06/richest-black-americans-busienss-billionaires-richest-black-americans.html|accessdate=December 17, 2009|archiveurl=https://archive.today/20121204191309/http://www.forbes.com/2009/05/06/richest-black-americans-busienss-billionaires-richest-black-americans.html|archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2012|url-status=live}}</ref> ===ಗೌರವಗಳು=== 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ಗವರ್ನರ್ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್|ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಕವಾರ್ಜ್‌ನೆಗರ್]] ಹಾಗು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಮರಿಯಾ ಶ್ರಿವೆರ್, ವುಡ್ಸ್ ರನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸಾಕ್ರಮೆನ್ಟೋದಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 5ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Apple CEO among latest inductees to California Hall of Fame|work=San Diego Union-Tribune|date=August 20, 2007|url=http://www.signonsandiego.com/news/state/20070820-1459-ca-brf-norcal-halloffame.html|accessdate=July 15, 2009}}</ref><ref>[http://www.californiamuseum.org/Exhibits/Hall-of-Fame/inductees.html "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್: 2007 ಇಂಡಕ್ಟೀಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080928015726/http://www.californiamuseum.org/Exhibits/Hall-of-Fame/inductees.html |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2008 }}, ''californiamuseum.org'', 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇವರನ್ನು 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ "ದಶಕದ ಅಥ್ಲಿಟ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Woods named top athlete of decade|publisher=ESPN|date=December 17, 2009|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=4747530|accessdate=January 19, 2010}}</ref> ಇವರು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ವರ್ಷದ ಪುರುಷ ಅಥ್ಲಿಟ್ ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಮನಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗು ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೆಟೆಡ್ '''ಸ್ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ಏಕೈಕ ವರ್ಷದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.''' '' 1997ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ನ ಅವರ ದಾಖಲೆ ಮುರಿದ ಜಯದಿಂದೀಚೆಗೆ, ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ ರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಣವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇವರು ಕಾರಣರೆಂದು ಕೆಲ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಹೊಸ ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಗಾಲ್ಫ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ TV ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರಣರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="SI1996"/><ref>{{cite news |title = Tiger's Tour, 10 years after his Masters breakthrough |author = Slezak, Carol |date = April 1, 2007 |accessdate = March 30, 2009 |newspaper = [[Chicago Sun-Times]] |url = http://www.highbeam.com/doc/1P2-5840440.html |archive-date = ಮೇ 5, 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160505123029/https://www.highbeam.com/doc/1P2-5840440.html |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news|title=Tiger 1997: The buzz that rocked the cradle|author=Reilly, Rick|author2=Garrity, John|author3=Diaz, Jaime|date=April 1, 1997|accessdate=March 30, 2009|publisher=Golf.com|magazine=[[Sports Illustrated]]|url=http://www.golf.com/golf/tours_news/article/0,28136,1594277,00.html|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001015230/http://www.golf.com/golf/tours_news/article/0,28136,1594277,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title = With Tiger not a factor, preliminary ratings down for PGA |agency = Associated Press |date = August 20, 2001 |accessdate = March 30, 2009 |magazine = CNN/Sports Illustrated |url = http://sportsillustrated.cnn.com/golf/2001/pga_championship/news/2001/08/20/pga_ratings_ap/ |archive-date = ಜನವರಿ 22, 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100122232735/http://sportsillustrated.cnn.com/golf/2001/pga_championship/news/2001/08/20/pga_ratings_ap/ |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |title = PGA jungle needs its Tiger on prowl |author = Ziemer, Tom |date = April 8, 2005 |accessdate = March 30, 2009 |newspaper = [[The Badger Herald]] |url = http://badgerherald.com/sports/2005/04/08/pga_jungle_needs_its.php |archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130904010520/http://badgerherald.com/sports/2005/04/08/pga_jungle_needs_its.php |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |last = Whitmer |first = Michael |title = Woods shows mettle again |newspaper=[[The Boston Globe]]|date=April 2, 2009|accessdate=August 11, 2009|url=http://www.boston.com/sports/golf/articles/2009/04/02/woods_shows_mettle_again/?page=full}}</ref> ===ರಾಜಕೀಯ=== [[File:Barack Obama meets Tiger Woods 4-20-09.jpg|right|thumb|ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮರವನ್ನು ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವುಡ್ಸ್.]] ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/news/nation-and-world/la-na-tiger-woods13-2009dec13,0,1748884.story?track=rss|title=How did Tiger keep his secrets?|date=December 13, 2009|first=Robin|last=Abcarian|work=Los Angeles Times|accessdate=December 13, 2009}}</ref> ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ಸೈನ್ಯದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ವುಡ್ಸ್ [[We Are One: The Obama Inaugural Celebration at the Lincoln Memorial]]ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|title = Tiger to speak at Lincoln Memorial|agency=Associated Press|work=ESPN|date = January 16, 2009|url = http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=3838781|accessdate = January 20, 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.golftoday.co.uk/news/yeartodate/news_09/tiger_woods_1.html |title=Tiger Woods gives speech at Obama inauguration |work=Golftoday.co.uk |date=January 21, 2009 |accessdate=May 4, 2009 |archive-date=ಮೇ 26, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526142209/http://www.golftoday.co.uk/news/yeartodate/news_09/tiger_woods_1.html |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ AT&T ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಲು ವುಡ್ಸ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, D.C.ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ[[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ವೈಟ್ ಹೌಸ್]]‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|title = Tiger Woods In The White House|work = CBS|date = April 23, 2009|url = http://www.cbsnews.com/blogs/2009/04/23/politics/politicalhotsheet/entry4964474.shtml|accessdate = May 3, 2009|first = Brian|last = Montopoli|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20091228082943/http://www.cbsnews.com/blogs/2009/04/23/politics/politicalhotsheet/entry4964474.shtml|url-status = dead}}</ref> ===ಕಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಕ್=== ಬೈರನ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್ ಇಬ್ಬರ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ, "ಕಟ್ ಮಾಡುವುದು" ಹಣದ ಚೆಕ್ ಗಳಿಸಿದಂತೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಲ್ಸನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ 20 ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದವರು ಮಾತ್ರ ಪೇಚೆಕ್‌ಗೆ ಭಾಜನರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು(ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಕೇವಲ 15 ಸ್ಥಾನದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ)<ref>''ಗೆಟ್ಟಿನ್' ಟು ದಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಫ್ಲೋರ್'',ಅಲ್ ಬ್ಯಾರ್ಕೊ ರವರಿಂದ, 2000,ಬರ್ಫೋರ್ಡ್ ಬುಕ್ಸ್, ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್,ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ, ISBN 1-58080-043-2, p. 76.</ref>, ಆದರೆ ವುಡ್ಸ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 36 ಕುಳಿಗಳೊಳಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವರು ಕೂಡ ಪೇಚೆಕ್‌(ಹಣದ ಚೆಕ್) ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು(ಅಗ್ರ 70 ಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರು).<ref name="Mag">{{cite web|title = Maginnes remembers Nelson|publisher = [[PGA Tour]]|author = John Maginnes|date = September 27, 2006|url = http://www.pgatour.com/story/9689507/|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070911191508/http://www.pgatour.com/story/9689507/|url-status = dead}}</ref> ಹಲವಾರು ಗಾಲ್ಫ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ವುಡ್ಸ್ ವಾಸ್ತವಾಗಿ ನೆಲ್ಸನ್ ರ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಕಟ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವುಡ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ 31 ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು "ಕಟ್ಸ್ ನ್ನು ಹೊಂದಿರದ" ಪಂದ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಇದರರ್ಥ, ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೆ 36 ಕುಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು(ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರು "ಕಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು," ಇದರರ್ಥ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹಣದ ಚೆಕನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು). ಇದರಿಂದಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ 111 ಅಂತಿಮ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಕಟ್ಸ್(ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರವೇಶದ ಅಂಕ) ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ನೆಲ್ಸನ್ 113 ಕಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Streak4">{{cite web|title = Controversy Surrounds Tiger’s Cut Streak|publisher=GolfTodayMagazine|author=Ron Salsig|url = http://www.golftodaymagazine.com/0507Jul/tigercut.htm|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070415121911/http://www.golftodaymagazine.com/0507Jul/tigercut.htm|archivedate = April 15, 2007|accessdate = June 21, 2009}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಲ್ಸನ್ ಆಡಿದ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹತ್ತು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಕಟ್ಸ್ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅಂದರೆ, ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೂ 36 ಕುಳಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಖಾತರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು, 1957ರವರೆಗೂ 36-ಕುಳಿಯ ಕಟ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿಲ್ಲ(ಇದನ್ನು ನೆಲ್ಸನ್ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ನೀಡಲಾಯಿತು), PGA ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ 1958ರವರೆಗೂ ಪಂದ್ಯದಾಟವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು ನೆಲ್ಸನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಮೂರು ಇತರ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳು 36-ಕುಳಿಯ ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Masters">{{cite web|title = History of the Masters|publisher=Masters Tournament|url = http://www.masters.org/en_US/history/records/cutinfo.html|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070513041924/http://www.masters.org/en_US/history/records/cutinfo.html|archivedate = May 13, 2007|accessdate = May 13, 2007}}</ref><ref name="PGAHist">{{cite web|title = PGA Championship History|publisher = Professional Golfers Association|url = http://www.pga.com/pgachampionship/2005/history_overview.html|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101204141317/http://www.pga.com/pgachampionship/2005/history_overview.html|url-status = dead}}</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು, ಎರಡೂ ಕಟ್ ಸರಣಿ ಮಾಪನಗಳಿಂದ "36-ಕುಳಿ ರಹಿತ ಕಟ್" ಈವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೆಲ್ಸನ್‌ರ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಕಟ್‌ಗಳು 103 (ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ) ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್‌ರದ್ದು 111ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Streak5">{{cite web|title = Woods & Nelson's cut streaks examined|publisher = GolfToday|url = http://www.golftoday.co.uk/news/yeartodate/news05/woods21.html|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20071216233211/http://www.golftoday.co.uk/news/yeartodate/news05/woods21.html|url-status = dead}}</ref> 36-ಕುಳಿಯ ಕಟ್ ಗಳಿರದ ನೆಲ್ಸನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ(ಅದೆಂದರೆ: ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್, PGA ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಹಾಗು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಇತರ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು), ಕೇವಲ ಅಗ್ರ 20 ಆಟಗಾರರು ಪೇಚೆಕ್ ಪಡೆದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಾರರಿಗೆ 36-ಕುಳಿಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಆಟ ಆಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Mag" /> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕಟ್ ಇಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಲ್ಸನ್‌ರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಅಗ್ರ 20 ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನೆಲ್ಸನ್‌ರ 113 ಕಟ್‌ಗಳು 113 ಅಗ್ರ 20 ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ವುಡ್ಸ್ ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ 21 ಬಾರಿ ಅಗ್ರ 20ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು(ಜುಲೈ 2000ದಿಂದ ಜುಲೈ 2001ವರೆಗೂ) ಹಾಗು ಅವರು ಆಡಿದ 31 ಕಟ್-ಇಲ್ಲದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು 10 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಅಗ್ರ 10ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐದು ಬಾರಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವುಡ್ಸ್ ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರರು, ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೀಕ್ ಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲು ಎರಡು ಶಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಾಗಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Streak4" /><ref name="Streak5" /> ಕಟ್ ಪರಂಪರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ 1970 ಹಾಗು 1976ರ ನಡುವೆ ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಮಾಡಿದ 105 ಕ್ರಮಾನುಗತ ಕಟ್ ಗಳು, ಇದು 1976ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>''ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕೋಲಸ್: ಮೈ ಸ್ಟೋರಿ'', ಕೆನ್ ಬೋಡನ್ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕೋಲಸ್ ರವರಿಂದ, 2003.</ref> ಆ ಶಕೆಯ ಕಟ್ ಮಾದರಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತದ PGA ಟೂರ್ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಸ್(ಇದೀಗ SBS ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಪರಂಪರೆ ಒಳಗೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರಿಸ್ ಆಫ್ ಗಾಲ್ಫ್(ಇದೀಗ WGC-ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಟೋನ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್), ಹಾಗು U.S. ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್(ನಿಕ್ಲಾಸ್‌ಗೆ 10 ಈವೆಂಟ್‌ಗಳು) 36 ಕುಳಿಗಳ ನಂತರದ ಕಟ್‌ನಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ. ===ಟೈಗರ್-ಪ್ರೂಫಿಂಗ್ === ವುಡ್ಸ್ ರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗಾಲ್ಫ್ ತಜ್ಞರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪು ಪಂದ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗು ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ ಕುರಿತಂತೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ನೈಟ್-ರೈಡರ್ ನ ಕ್ರೀಡಾಬರಹಗಾರ ಬಿಲ್ ಲಿಯೋನ್, ಒಂದು ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ, "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಕ್ಕೆ ದೋಷಯುಕ್ತರಲ್ಲವೇ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ (ಆದಾಗ್ಯೂ ಲಿಯೋನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು ಹಾಗಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ).<ref name="Bad">{{cite news|title = Woods bad for golf? There's an unplayable lie|publisher=[[The Philadelphia Inquirer]]|author=Bill Lyon|date = August 16, 2000|accessdate = May 13, 2007}}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ, ಕೆಲವು ಪಂಡಿತರು, ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರಸಕ್ತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ಷಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವಾರ ಕೇವಲ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಭಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ಬರ್ಕ್ಲಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಬ್ರೌನ್ ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ವುಡ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕಿಂತ, ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಇತರ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ನುರಿತ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರ ಅಂಕಗಳು (ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ವುಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಡುವಾಗ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಅವರು ಗೆಲುವಿನ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು 2003-04ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಗಳಿಸಿದ ಆಟದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರೌನ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ಸದೃಶ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಯತ್ನದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಶಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ "ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್" ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಶ್ರಮವು ಒಬ್ಬನ ಗೆಲ್ಲುವ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಹತ್ವವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಬಳಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ವಿರೋಧಿ ಆಟಗಾರರ ಪ್ರಯತ್ನ ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಜೆನಿಫರ್ ಬ್ರೌನ್, {{PDFlink|[http://are.berkeley.edu/~brown/Brown%20-%20Competing%20with%20Superstars.pdf ''Quitters Never Win: The (Adverse) Incentive Effects of Competing with Superstars'']{{dead link|date=September 2010}}|536&nbsp;KB}}, ಜಾಬ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪೇಪರ್, 2007ರ ನವೆಂಬರ್.</ref> PGA ಟೂರ್ ಆವರ್ತನೆಯ ಹಲವು ಕೋರ್ಸ್‌‍ಗಳು(ಆಗಸ್ಟಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾದರಿಯ ಮೇಜರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ)ದೂರಕ್ಕೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವುಡ್ಸ್ ರೀತಿಯ ಆಟಗಾರರ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲು ತಮ್ಮ ಟೀಗಳಿಗೆ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ತಂತ್ರವು "ಟೈಗರ್-ಪ್ರೂಫಿಂಗ್" ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವತಃ ವುಡ್ಸ್ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಾರ್ಡೆಜ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಗೆಲ್ಲುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆ.<ref name="Open2005">{{cite web|title = Tiger Woods Press Conference:The Open Championship|publisher = TigerWoods.com|author = ASAP Sports|date = July 12, 2005|url = http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps?page=fullstorynews&iNewsID=199184&categoryID=&pagenumber=1&cat=0|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 16, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070316104728/http://www.tigerwoods.com/defaultflash.sps?page=fullstorynews&iNewsID=199184&categoryID=&pagenumber=1&cat=0|url-status = dead}}</ref> ===ರೈಡರ್ ಕಪ್ ಸಾಧನೆ=== PGA ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೈಡರ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ 1997ರ ರೈಡರ್ ಕಪ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 1½ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಮಾರ್ಕ್ ಓ'ಮಿಯಾರ ಅವರ ಜೊತೆಗೂಡಿದ್ದರು. ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾನ್ಟಿನೋ ರೋಕಾ ವುಡ್ಸ್‌ರನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last=Brown|first=Clifton|title=Golf; A Furious U.S. Rally Falls Short of the Cup|work=The New York Times|date=September 29, 1997|url=https://www.nytimes.com/1997/09/29/sports/golf-a-furious-us-rally-falls-short-of-the-cup.html?pagewanted=all|accessdate=May 25, 2009}}</ref> 1999ರಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಸಹಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=33rd Ryder Cup Leaderboard|work=Sports Illustrated|date=September 26, 1999|url=http://sportsillustrated.cnn.com/golf/1999/ryder_cup/leaderboards/index.html|accessdate=May 26, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20040906061306/http://sportsillustrated.cnn.com/golf/1999/ryder_cup/leaderboards/index.html|url-status=dead}}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರವಾರದ ಎರಡೂ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋತರು,<ref>{{cite news|last=Potter|first=Jerry|title=U.S. fights back in afternoon, trails by one|work=USA Today|date=September 27, 2002|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/ryder/2002-09-27-day1_x.htm|accessdate=May 25, 2009}}</ref> ಆದರೆ, ಶನಿವಾರದ ಎರಡೂ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಡೇವಿಸ್ ಲವ್ IIIರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಅಂಕಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪರವಾಗಿ ಆಡಲು ನಿಯೋಜಿತರಾದರು. ಎರಡೂ ತಂಡದವರು ಎಂಟು ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾನುವಾರದ ಆಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.<ref>{{cite news|last=Murphy|first=Brian|title=Woods, Love team gets two wins on eve of singles matches|work=San Francisco Chronicle|date=September 29, 2002|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/chronicle/archive/2002/09/29/SP16088.DTL|accessdate=May 25, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 28, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120128032142/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2002%2F09%2F29%2FSP16088.DTL|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಈ ಮುಂಚೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಾಗ, ಜೆಸ್ಪರ್ ಪರ್ನೆವಿಕ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಪಂದ್ಯವು ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Ryder Cup questions answered|work=USA Today|date=September 30, 2002|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/ryder/2002-09-30-qanda_x.htm|accessdate=May 25, 2009}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರವಾರದ ಆಟಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ ಮಿಕಲ್ ಸನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಾರಾದರೂ ಎರಡೂ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸೋಲುತ್ತಾರೆ,<ref name="Ryder" /> ಹಾಗು ಶನಿವಾರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|last=Spousta|first=Tom|title=Ryder Cup rookies shine as Europe holds 11–5 lead|work=USA Today|date=September 19, 2004|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/ryder/2004-09-18-day2_x.htm|accessdate=May 23, 2009}}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ನರ 5–11 ಅಂಕಗಳ ಕೊರತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ತಂಡವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕವನ್ನು ಕಲೆಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Ryder">{{cite news|last=Brown|first=Clifton|title=Europe Finishes Off United States in Ryder Cup|work=The New York Times|date=September 20, 2004|url=https://www.nytimes.com/2004/09/20/sports/golf/20golf.html|accessdate=May 22, 2009}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಜೋಡಿ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರು ಜಿಮ್ ಫರ್ಯಿಕ್ ರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|last=Harig|first=Bob|title=It's clear: Ryder team must raise its game|work=St. Petersburg Times|date=September 26, 2006|url=http://www.sptimes.com/2006/09/26/Sports/It_s_clear__Ryder_tea.shtml|accessdate=May 23, 2009|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916123259/http://www.sptimes.com/2006/09/26/Sports/It_s_clear__Ryder_tea.shtml|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಮೂವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|title = Ryder Cup: Singles round-up|publisher=BBC Sport|date = September 24, 2006|url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/5375598.stm|accessdate = May 24, 2009|location=London}}</ref> ವುಡ್ಸ್‌ಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 2008 ರೈಡರ್ ಕಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಎಡ ಮಂಡಿಯ ಮರುಜೋಡಣಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ವುಡ್ಸ್‌ರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತಂಡವು, 1981ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸಾಧನೆಗಳು == {{Main|List of career achievements by Tiger Woods}} ವುಡ್ಸ್ 14 ಮೇಜರ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 71 ಅಧಿಕೃತ PGA ಟೂರ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಜರ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು 14-1 ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಇವರನ್ನು ಹಲವಾರು ಗಾಲ್ಫ್ ತಜ್ಞರು "ಗಾಲ್ಫ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಲೋಸರ್" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Tiger is greatest closer ever |url=http://www.msnbc.msn.com/id/14002254/ |author=Mike Celizic |publisher=[[MSNBC]] |date=July 24, 2006 |accessdate=August 12, 2007 |archive-date=ಮೇ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521213603/http://www.msnbc.msn.com/id/14002254/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title = Goliath will surely fall one day. Or will he?|url = http://www.pga.com/pgachampionship/2007/news/pga_maginnes_081207.html|author = John Maginnes|publisher = [[PGA Tour]]|date = August 12, 2007|accessdate = August 12, 2007|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20101204115036/http://www.pga.com/pgachampionship/2007/news/pga_maginnes_081207.html|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title = Cabrera wins devilish battle at U.S. Open|url =http://sports.espn.go.com/golf/usopen07/news/story?id=2907111 |agency=Associated Press |publisher=ESPN |date = June 20, 2007|accessdate =August 12, 2007}}</ref> PGA ಟೂರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಗಿಂತ ಅವರು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಸರಾಸರಿ ಹಾಗು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಮಾನುಗತ ಹಾಗು ಸಂಚಿತ ವಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಐದು ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ(ಜಿನಿ ಸರಜೆನ್, ಬೆನ್ ಹೋಗನ್, ಗ್ಯಾರಿ ಪ್ಲೇಯರ್, ಹಾಗು ಜ್ಯಾಕ್ ನಿಕ್ಲಾಸ್ ಜತೆಯಲ್ಲಿ) ಇದು ಕೆರೀರ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಗೆದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಟಗಾರ.<ref>{{cite news|last=Farrell|first=Andy|title=Woods moves majestically to grand slam|work=The Independent |location=UK|date=July 24, 2000|url=http://www.independent.co.uk/sport/golf/woods-moves-majestically-to-grand-slam-708668.html|accessdate=May 20, 2009}}</ref> ಸತತವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರ ವುಡ್ಸ್, ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು 2000-2001ರ ಕ್ರೀಡಾ ಋತುಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವುಡ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಾಗ, ಮೈಕ್ "ಫ್ಲಫ್ಫ್" ಕೋವನ್, ೧೯೯೮ ಮಾರ್ಚ್ 8ರರವರೆಗೂ ಅವರ ಪರಿಚರ(ಕ್ಯಾಡಿ)ರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Fluff">{{cite news|title = Woods Dismisses His Caddie Cowan|work=The New York Times|date=March 9, 1999|url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E1DA113FF93AA35750C0A96F958260|accessdate = May 13, 2007}}</ref> ಇವರ ನಂತರ ಸ್ಟೀವ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವರ ಪರಿಚರರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ವುಡ್ಸ್ ರ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಪಟ್ ಗಳನ್ನು(ಹುಲ್ಲು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉರುಳುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಕುಳಿಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಗಾಲ್ಫ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಕೋಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು) ಹೊಡೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Caddie">{{cite news|title = Tiger's Caddie Reflects on "Defining" Moment at Medinah|publisher = [[The Golf Channel]]|agency = Associated Press|date = August 8, 2006|url = http://www.thegolfchannel.com/core.aspx?page=15101&select=20332|accessdate = May 13, 2007|archive-date = ಜೂನ್ 10, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080610084617/http://www.thegolfchannel.com/core.aspx?page=15101&select=20332|url-status = dead}}</ref> *'''PGA ಟೂರ್ ಗೆಲುವುಗಳು (71)''' *'''ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೂರ್ ಗೆಲುವುಗಳು (38)''' *'''ಜಪಾನ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಟೂರ್ ಗೆಲುವುಗಳು (2)''' *'''ಏಷ್ಯನ್ ಟೂರ್ ಗೆಲುವುಗಳು (1)''' *'''PGA ಟೂರ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರಾಲಾಸಿಯ ಗೆಲುವುಗಳು (1)''' *'''ಇತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಗೆಲುವುಗಳು (15) ''' *'''ಹವ್ಯಾಸಿ ಗೆಲುವುಗಳು (21)''' ===ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು === ====ಗೆಲುವುಗಳು (14)==== {| class="sortable wikitable" !ಇಸವಿ !ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಷಿಪ್ !54 ಕುಳಿಗಳು !ಗೆದ್ದ ಅಂಕಗಳು !ಅಂತರ !ರನ್ನರ್ಸ್‌ಅಪ್ |- style="background:#d0f0c0" | 1997 | ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ | {{Hs|09}}9 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-18}}−18 (70–66–65–69=270) | {{Hs|12}}12 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಟಾಮ್ ಕೈಟ್ |- style="background:thistle" | 1999 | PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ | {{Hs|00}}ಮುನ್ನಡೆಗಾಗಿ ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು | {{Hs|-11}}−11 (70–67–68–72=277) | {{Hs|01}}1 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ | {{flagicon|ESP}} ಸರ್ಗಿಯೋ ಗಾರ್ಸಿಯ |- style="background:#fbceb1" | 2000 | U.S. ಓಪನ್ | {{Hs|10}}10 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-12}}−12 (65–69–71–67=272) | {{Hs|15}}15 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|RSA}} ಎರ್ನಿ ಎಲ್ಸ್, {{flagicon|ESP}} ಮಿಗುಯೆಲ್ ಏಂಜಲ್ ಜಿಮೆನೆಜ್ |- style="background:#abcdef" | 2000 | ದಿ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ | {{Hs|06}}6 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-19}}−19 (67–66–67–69=269) | {{Hs|08}}8 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|DNK}} ಥಾಮಸ್ ಬಜೋರ್ನ್, {{flagicon|RSA}}ಎರ್ನಿ ಎಲ್ಸ್ |- style="background:thistle" | 2000 | PGA ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small> (2)</small> | {{Hs|01}}1 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-18}}−18 (66–67–70–67=270) | {{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ ¹ | {{flagicon|USA}} ಬಾಬ್ ಮೇ |- style="background:#d0f0c0" | 2001 | ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್(2) | {{Hs|01}}1 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-16}}−16 (70–66–68–68=272) | {{Hs|02}}2 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಡೇವಿಡ್ ಡುವಾಲ್ |- style="background:#d0f0c0" | 2002 | ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ <small> (3)</small> | {{Hs|00}}ಮುನ್ನಡೆಗಾಗಿ ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು | {{Hs|-12}}−12 (70–69–66–71=276) | {{Hs|03}}3 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|RSA}} ರೇಟಿಫ್ ಗೂಸೆನ್ |- style="background:#fbceb1" | 2002 | U.S. ಓಪನ್ (2) | {{Hs|04}}4 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-03}}−3 (67–68–70–72=277) | {{Hs|03}}3 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಫಿಲ್ ಮೈಕಲ್ ಸನ್ |- style="background:#d0f0c0" | 2005 | ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್<small> (4)</small> | {{Hs|03}}3 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-12}}−12 (74–66–65–71=276) | {{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ ² | {{flagicon|USA}} ಕ್ರಿಸ್ ಡಿಮಾರ್ಕೋ |- style="background:#abcdef" | 2005 | ದಿ ಓಪನ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small> (2)</small> | {{Hs|02}}2 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-14}}−14 (66–67–71–70=274) | {{Hs|05}}5 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|SCO}} ಕಾಲಿನ್ ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ |- style="background:#abcdef" | 2006 | ದಿ ಓಪನ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small> (3)</small> | {{Hs|01}}1 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-18}}−18 (67–65–71–67=270) | {{Hs|02}}2 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಕ್ರಿಸ್ ಡಿಮಾರ್ಕೋ |- style="background:thistle" | 2006 | PGA ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small> (3)</small> | {{Hs|00}}ಮುನ್ನಡೆಗಾಗಿ ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು | {{Hs|-18}}−18 (69–68–65–68=270) | {{Hs|05}}5 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಶಾನ್ ಮಿಚೀಲ್ |- style="background:thistle" | 2007 | PGA ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small> (4)</small> | {{Hs|03}}3 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-08}}−8 (71–63–69–69=272) | {{Hs|02}}2 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ವೂಡಿ ಆಸ್ಟಿನ್ |- style="background:#fbceb1" | 2008 | U.S. ಓಪನ್ (3) | {{Hs|01}}1 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | {{Hs|-01}}−1 (72–68–70–73=283) | {{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ ³ | {{flagicon|USA}} ರೋಕೋ ಮೀಡಿಯೇಟ್ |} ¹ಮೂರು-ಕುಳಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ನಿಂದ ಮೇಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು: ವುಡ್ಸ್ (3–4–5=12), ಮೇ (4–4–5=13) <br> ²ಮೊದಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಡಿಮಾರ್ಕೋರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ³ ಸಮಾನಾಂತರ ಪಾರ್ ನಲ್ಲಿ 18-ಕುಳಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಂತ್ಯ(ಸಡನ್ ಡೆತ್) ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮೀಡಿಯೇಟ್‌ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ====ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ ==== {| cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size:95%;border:#aaa solid 1px;border-collapse:collapse;text-align:center" |- style="background:#eee" ! align="left"|ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !1995 !1996 !1997 !1998 !1999 !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 |- | style="text-align:left"|ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ | T41 <span style="font-size:0.8em">LA</span> | CUT | style="background:lime"|'''1''' | style="background:yellow"|T8 | T18 | style="background:yellow"|5 | style="background:lime"|'''1''' | style="background:lime"|'''1''' | T15 | T22 | style="background:lime"|'''1''' | style="background:yellow"|T3 | style="background:yellow"|T2 | style="background:yellow"|2 | style="background:yellow"|T6 | style="background:yellow;text-align:center"|T4 |- | style="text-align:left"|U.S. ಓಪನ್ | WD | T82 | T19 | T18 | style="background:yellow"|T3 | style="background:lime"|'''1''' | T12 | style="background:lime"|'''1''' | T20 | T17 | style="background:yellow"|2 | CUT | style="background:yellow"|T2 | style="background:lime"|'''1''' | style="background:yellow"|T6 | style="background:yellow;text-align:center"|T4 |- | style="text-align:left"|ದಿ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ | T68 | T22 <span style="font-size:0.8em">LA</span> | T24 | style="background:yellow"|3 | style="background:yellow"|T7 | style="background:lime"|'''1''' | T25 | T28 | style="background:yellow"|T4 | style="background:yellow"|T9 | style="background:lime"|'''1''' | style="background:lime"|'''1''' | T12 | DNP | CUT | style="text-align:center"|T23 |- | style="text-align:left"|PGA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ | DNP | DNP | T29 | style="background:yellow"|T10 | style="background:lime"|'''1''' | style="background:lime"|'''1''' | T29 | style="background:yellow"|2 | T39 | T24 | style="background:yellow"|T4 | style="background:lime"|'''1''' | style="background:lime"|'''1''' | DNP | style="background:yellow"|2 | style="text-align:center"|T28 |} <span style="font-size:0.8em">LA</span> = ಲೋ ಅಮೆಚೂರ್ <br> DNP = ಡಿಡ್‌ ನಾಟ್ ಪ್ಲೇ (ಆಟವಾಡಲಿಲ್ಲ)<br> CUT = ಹಾಫ್‌ವೇ ಕಟ್ ನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು<br> "T" ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಕವನ್ನು ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ <br> ಗೆಲುವನ್ನು ಹಸಿರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳದಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ - ಅಗ್ರ 10. ===ವಿಶ್ವ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು === ====ಗೆಲುವುಗಳು (16)==== {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" |- !ಇಸವಿ !ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ !54 ಕುಳಿಗಳು !ಗೆದ್ದ ಅಂಕಗಳು !ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರ !ರನ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ |- style="background:#ffc" | 1999 | WGC-NEC ಆಹ್ವಾನಿತ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ | align="center"|{{Hs|05}}5 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | align="center"|{{Hs|-10}}-10 (66-71-62-71=270) | align="center"|{{Hs|01}}1 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ | {{flagicon|USA}} ಫಿಲ್ ಮೈಕಲ್ ಸನ್ |- style="background:#ffd6d6" | 1999 | WGC-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ | align="center"|{{Hs|-03}}1 ಶಾಟ್‌ನ ಕೊರತೆ | align="center"|{{Hs|-06}}-6 (71-69-70-68=278) | align="center"|{{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ ¹ | {{flagicon|ESP}} ಮಿಗುಯೆಲ್ ಏಂಜಲ್ ಜಿಮೆನೆಜ್ |- style="background:#ffc" | 2000 | WGC-NEC ಆಹ್ವಾನಿತ ಪಂದ್ಯ <small>(2)</small> | align="center"|{{Hs|09}}9 ಶಾಟ್ ಮುನ್ನಡೆ | align="center"|{{Hs|-21}}-21 (64-61-67-67=259) | align="center"|{{Hs|11}}11 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಜಸ್ಟಿನ್ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್, {{flagicon|WAL}} ಫಿಲಿಪ್ ಪ್ರೈಸ್ |- style="background:#ffc" | 2001 | WGC-NEC ಆಹ್ವಾನಿತ ಪಂದ್ಯ <small>(3)</small> | align="center"|{{Hs|-02}}2 ಶಾಟ್ ಗಳ ಕೊರತೆ | align="center"|{{Hs|-12}}-12 (66-67-66-69=268) | align="center"|{{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ ² | {{flagicon|USA}} ಜಿಮ್ ಫರ್ಯಿಕ್ |- style="background:#ffd6d6" | 2002 | WGC-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small>(2)</small> | align="center"|{{Hs|05}}5 ಶಾಟ್ ಗಳ ಮುನ್ನಡೆ | align="center"|{{Hs|-25}}-25 (65-65-67-66=263) | align="center"|{{Hs|01}}1 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ | {{flagicon|ZAF}} ರೇಟಿಫ್ ಗೂಸೆನ್ |- style="background:#d6e8ff" | 2003 | WGC-ಅಕ್ಸೆನ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ | align="center"|{{Hs|n/a}}n/a | align="center"|{{Hs|n/a}}2 & 1 | align="center"|{{Hs|n/a}}n/a | {{flagicon|USA}}ಡೇವಿಡ್ ಟೋಮ್ಸ್ |- style="background:#ffd6d6" | 2003 | WGC-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small>(3)</small> | align="center"|{{Hs|02}}2 ಶಾಟ್ ಗಳ ಮುನ್ನಡೆ | align="center"|{{Hs|-06}}-6 (67-66-69-72=274) | align="center"|{{Hs|02}}2 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|AUS}} ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಆಪಲ್ ಬೈ, {{flagicon|USA}} ಟಿಮ್ ಹೆರ್ರೋನ್, {{flagicon|FJI}} ವಿಜಯ್ ಸಿಂಗ್ |- style="background:#d6e8ff" | 2004 | WGC-ಅಕ್ಸೆನ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small>(2)</small> | align="center"|{{Hs|n/a}}n/a | align="center"|{{Hs|n/a}}3 & 2 | align="center"|{{Hs|n/a}}n/a | {{flagicon|USA}} ಡೇವಿಸ್ ಲವ್ III |- style="background:#ffc" | 2005 | WGC-NEC ಆಹ್ವಾನಿತ ಪಂದ್ಯ <small>(4)</small> | align="center"|{{Hs|00}}ಮುನ್ನಡೆಗಾಗಿ ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು | align="center"|{{Hs|-06}}-6 (66-70-67-71=274) | align="center"|{{Hs|01}}1 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ | {{flagicon|USA}} ಕ್ರಿಸ್ ಡಿಮಾರ್ಕೋ |- style="background:#ffd6d6" | 2005 | WGC-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small>(4)</small> | align="center"|{{Hs|-02}}2 ಶಾಟ್ ಗಳ ಕೊರತೆ | align="center"|{{Hs|-10}}-10 (67-68-68-67=270) | align="center"|{{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ³ | {{flagicon|USA}} ಜಾನ್ ಡಾಲಿ |- style="background:#ffc" | 2006 | {{sortname|WGC-Bridgestone|Invitational||WGC-NEC Invitational}} <small>(5)</small> | align="center"|{{Hs|-03}}1 ಶಾಟ್ ಕೊರತೆ | align="center"|{{Hs|-10}}-10 (67-64-71-68=270) | align="center"|{{Hs|00}}ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯ⁴ | {{flagicon|USA}} ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಸಿಂಕ್ |- style="background:#ffd6d6" | 2006 | WGC-ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small>(5)</small> | align="center"|{{Hs|06}}6 ಶಾಟ್ ಗಳ ಮುನ್ನಡೆ | align="center"|{{Hs|-23}}-23 (63-64-67-67=261) | align="center"|{{Hs|08}}8 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|ENG}} ಐಯಾನ್ ಪೌಲ್ಟರ್, {{flagicon|AUS}} ಆಡಂ ಸ್ಕಾಟ್ |- style="background:#ffd6d6" | 2007 | {{sortname|WGC-CA|Championship||WGC-American Express Championship}} <small>(6)</small> | align="center"|{{Hs|04}}4 ಶಾಟ್ ಗಳ ಮುನ್ನಡೆ | align="center"|{{Hs|-10}}-10 (71-66-68-73=278) | align="center"|{{Hs|02}}2 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|USA}} ಬ್ರೆಟ್ ವೆಟೆರಿಚ್ |- style="background:#ffc" | 2007 | {{sortname|WGC-Bridgestone|Invitational||WGC-NEC Invitational}} <small>(6)</small> | align="center"|{{Hs|-03}}1 ಶಾಟ್ ಕೊರತೆ | align="center"|{{Hs|-08}}-8 (68-70-69-65=272) | align="center"|{{Hs|08}}8 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|ENG}} ಜಸ್ಟಿನ್ ರೋಸ್, {{flagicon|ZAF}} ರೋರಿ ಸಬ್ಬಟಿನಿ |- style="background:#d6e8ff" | 2008 | WGC-ಅಕ್ಸೆನ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ <small>(3)</small> | align="center"|{{Hs|n/a}}n/a | align="center"|{{Hs|n/a}}8 & 7 | align="center"|{{Hs|n/a}}n/a | {{flagicon|USA}} ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಸಿಂಕ್ |- style="background:#ffc" | 2009 | {{sortname|WGC-Bridgestone|Invitational||WGC-NEC Invitationalz}} <small>(7)</small> | align="center"|{{Hs|-01}}3 ಶಾಟ್ ಗಳ ಕೊರತೆ | align="center"|{{Hs|-12}}-12 (68-70-65-65=268) | align="center"|{{Hs|04}}4 ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಗಳು | {{flagicon|AUS}} ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಲೆನ್ ಬೈ, {{flagicon|IRL}} ಪಡ್ರಯಿಗ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ ಟನ್ |} ¹ಆಕಸ್ಮಿಕ-ಅಂತ್ಯ(ಸಡನ್ ಡೆತ್) ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿಯಿಂದ ಗೆಲುವು. <br> ² ಸಡನ್ ಡೆತ್ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿಯಿಂದ ಗೆಲುವು. <br> ³ಸಡನ್ ಡೆತ್ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿಯಿಂದ ಗೆಲುವು. <br> ⁴ಸಡನ್ ಡೆತ್ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕುಳಿಯಿಂದ ಗೆಲುವು. ====ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !ಪಂದ್ಯಾವಳಿ !1999 !2000 !2001 !2002 !2003 !2004 !2005 !2006 !2007 !2008 !2009 !2010 |- | align="left"|ಅಕ್ಸೆನ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಪ್ಲೇ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ | style="background:yellow"|QF | style="background:yellow"|2 | DNP | R64 | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | R32 | style="background:yellow"|R16 | style="background:yellow"|R16 | style="background:#0f0"|'''1''' | R32 | DNP |- | align="left"|CA ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:yellow"|T5 | NT¹ | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:yellow"|9 | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:yellow"|5 | style="background:yellow"|T9 | DNP |- | align="left"|ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸ್ಟೋನ್ ಇನ್ವಿಟೇಷನಲ್ | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:yellow"|4 | style="background:yellow"|T4 | style="background:yellow"|T2 | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | style="background:#0f0"|'''1''' | DNP | style="background:#0f0"|'''1''' | T78 |- | align="left"|HSBC ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ | – | – | – | – | – | – | – | – | – | – | style="background:yellow"|T6 | style="background:yellow"|T6 |} ¹9/11ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು <br> DNP = ಡಿಡ್‌ ನಾಟ್ ಪ್ಲೇ (ಆಟವಾಡಲಿಲ್ಲ)<br> QF, R16, R32, R64 = ಪಂದ್ಯದಾಟದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರನು ಸೋತ ಸುತ್ತು <br> "T" = ಟೈ ಆಗಿದ್ದು(ಸಮವಾಗಿದ್ದು)<br> NT = ನೋ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್(ಯಾವುದೇ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಲ್ಲ) <br> ಗೆಲುವು - ಹಸಿರು ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಹಳದಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ - ಅಗ್ರ 10. HSBC ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು 2009ರವರೆಗೂ WGC ಈವೆಂಟ್‌ ಆಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ===PGA ಟೂರ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸಾರಾಂಶ === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ಇಸವಿ ! ಗೆಲುವುಗಳು (ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಗಳು) ! ಗಳಿಕೆಗಳು($) ! ಹಣ ಗಳಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿ |- | 1996 | 2 | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1996.html 790,594] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025625/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1996.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | [http://www.pgatour.com/r/stats/1996/109.html 24] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025725/http://www.pgatour.com/r/stats/1996/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 1997 | 4 (1) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1997.html 2,066,833] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025630/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1997.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/1997/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025731/http://www.pgatour.com/r/stats/1997/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 1998 | 1 | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1998.html 1,841,117] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025635/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1998.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:yellow"|[http://www.pgatour.com/r/stats/1998/109.html 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203212630/http://www.pgatour.com/r/stats/1998/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 1999 | 8 (1) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1999.html 6,616,585] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025640/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/1999.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/1999/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025736/http://www.pgatour.com/r/stats/1999/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 2000 | 9 (3) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2000.html 9,188,321] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025645/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2000.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2000/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025741/http://www.pgatour.com/r/stats/2000/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 2001 | 5 (1) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2001.html 6,687,777] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025650/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2001.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2001/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025746/http://www.pgatour.com/r/stats/2001/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 2002 | 5 (2) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2002.html 6,912,625] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025655/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2002.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2002/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025751/http://www.pgatour.com/r/stats/2002/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 2003 | 5 | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2003.html 6,673,413] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025700/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2003.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:yellow"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2003/109.html 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025756/http://www.pgatour.com/r/stats/2003/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 2004 | 1 | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2004.html 5,365,472] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025705/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2004.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:yellow"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2004/109.html 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025801/http://www.pgatour.com/r/stats/2004/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} |- | 2005 | 6 (2) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2005.html 10,628,024] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203014747/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2005.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2005/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202124522/http://www.pgatour.com/r/stats/2005/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009 }} |- | 2006 | 8 (2) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2006.html 9,941,563] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025711/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2006.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2006/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202121828/http://www.pgatour.com/r/stats/2006/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009 }} |- | 2007 | 7 (1) | [http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2007.html 10,867,052] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025715/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/results/2007.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/2007/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202133506/http://www.pgatour.com/r/stats/2007/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009 }} |- | 2008 | 4 (1) | [http://www.pgatour.com/players/r/?/00/87/93/results 5,775,000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025721/http://www.pgatour.com/players/r/?%2F00%2F87%2F93%2Fresults |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:yellow"|[http://www.pgatour.com/r/stats/current/109.html 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204002452/http://www.pgatour.com/r/stats/current/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009 }} |- | 2009 | 6 | [http://www.pgatour.com/players/r/?/00/87/93/results 10,508,163] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025721/http://www.pgatour.com/players/r/?%2F00%2F87%2F93%2Fresults |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | style="background:lime"|[http://www.pgatour.com/r/stats/current/109.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204002452/http://www.pgatour.com/r/stats/current/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009 }} |- | 2010 | 0 | [http://www.pgatour.com/players/r/?/00/87/93/results 1,294,765] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203025721/http://www.pgatour.com/players/r/?%2F00%2F87%2F93%2Fresults |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }} | [http://www.pgatour.com/r/stats/current/109.html 68] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090204002452/http://www.pgatour.com/r/stats/current/109.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009 }} |- | '''ವೃತ್ತಿಜೀವನ*''' | '''71 (14)''' | '''[http://www.pgatour.com/r/stats/current/110.html 94,157,304] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203014700/http://www.pgatour.com/r/stats/current/110.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }}''' | style="background:lime"|'''[http://www.pgatour.com/r/stats/current/110.html 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203014700/http://www.pgatour.com/r/stats/current/110.html |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2009 }}''' |} : <nowiki>*</nowiki> 2010ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನವರೆಗೂ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ===ವಿವಾಹ=== ನವೆಂಬರ್ 2003ರಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಎಲಿನ್ ನಾರ್ಡೆಗ್ರೆನ್ ರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಮಾಜಿ ರೂಪದರ್ಶಿ ಹಾಗು ಮಾಜಿ ವಲಸೆ ಮಂತ್ರಿ ಬರ್ಬ್ರೋ ಹೋಂಬರ್ಗ್ ಹಾಗು ಬಾನುಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಥಾಮಸ್ ನಾರ್ಡೆಗ್ರೆನ್ ರ ಪುತ್ರಿ.<ref>{{cite news |date=December 4, 2009 |url= http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/12/03/elin.five.things.to.know/index.html?iref=mpstoryview |title= Five things you didn't know about Elin Nordegren|publisher=CNN|accessdate= December 15, 2009}}</ref> 2001ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ಜೆಸ್ಪರ್ ಪರ್ನೆವಿಕ್ ದಿ ಓಪನ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೆಸ್ಪರ್ ಇವರನ್ನು ಔ ಪೇರ್ (ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮನೆಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುದು) ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರು 2004 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಲ್ಲಿ [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] ನ ಕೆರೇಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿರುವ ಸ್ಯಾಂಡಿ ಲೇನ್ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾರೆ <ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/golf/3715694.stm |title=Woods ties the knot |work=[[BBC Sport]] |date=October 6, 2004 |accessdate=August 23, 2010}}</ref> ಹಾಗು ಆರ್ಲ್ಯಾನ್ಡೋ, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಉಪನಗರದ ವಿಂಡರ್ಮೆರೆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಐಲ್ವರ್ತ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು.<ref name="NYT Jupiter">{{cite news|title=Tiger Woods buys $40&nbsp;million estate|date=January 1, 2006|newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|url=https://www.nytimes.com/2006/01/01/realestate/01iht-web.propbrfs2.html|accessdate=August 23, 2010}}</ref> ಇವರು ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್, ವ್ಯೋಮಿಂಗ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ, ಹಾಗು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="Den" /> ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಫ್ಲೋರಿಡವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ $39 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.<ref name="Den">{{cite news|title=The $54m Tiger den – but not all neighbours welcome world's best|author=Mount, Harry|date=January 8, 2006|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|url=http://www.smh.com.au/news/world/54m-tiger-den/2006/01/07/1136609984028.html|accessdate=May 12, 2007}}</ref> ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಗ್ಯಾರಿ ಪ್ಲೇಯರ್, ಗ್ರೆಗ್ ನಾರ್ಮನ್, ಹಾಗು ನಿಕ್ ಪ್ರೈಸ್ ಸಹ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲದೆ ಹಾಡುಗಾರರಾದ ಸೆಲಿನ್ ಡಿಯೋನ್ ಹಾಗು ಅಲನ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಜ್ಯುಪಿಟರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್‌ರ ಒಡೆತನದ ಅತಿಥಿ ಗೃಹವು ಸಿಡಿಲಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿ ತಗುಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Beachside home owned by Tiger Woods destroyed in fire|url=http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=golfonline&id=2921515|agency=Associated Press|publisher=ESPN|date=June 29, 2007|accessdate=July 8, 2007}}</ref> 2007, ಜೂನ್ 18ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ, ಆರ್ಲ್ಯಾನ್ಡೋನಲ್ಲಿ ಎಲಿನ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು, ಸ್ಯಾಮ್ ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ವುಡ್ಸ್‌ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|title=Elin Woods has daughter just after U.S. Open|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=2908637|agency=Associated Press|publisher=ESPN|date=June 19, 2007|accessdate=July 8, 2007}}</ref> ವುಡ್ಸ್ 2007 U.S. ಓಪನ್ ನ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸಮಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಜನಿಸಿದಳು.<ref>{{cite news|title=Tiger Woods and Wife Elin Nordegren Have a Baby Girl|author=Fleeman, Mike|newspaper=[[People (magazine)|People]]|date=June 18, 2007|url=http://www.people.com/people/article/0,,20042990,00.html|accessdate=December 2, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2008|archive-url=https://www.webcitation.org/5d5hNO1zW?url=http://www.people.com/people/article/0,,20042990,00.html|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಸ್ಯಾಮ್‌ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವುಡ್ಸ್ ತಂದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮಗಳಿಗೆ ಸ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Tiger Woods Calls Fatherhood 'A Dream Come True'|author=Mandel, Susan|newspaper=People|date=July 3, 2007|url=http://www.people.com/people/article/0,,20044551,00.html|accessdate=December 2, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 2, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602083041/http://www.people.com/people/article/0,,20044551,00.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=Woods played U.S. Open while wife was in hospital|author=White, Joseph|newspaper=USA Today|agency=Associated Press|date=July 3, 2007|url=http://www.usatoday.com/sports/golf/2007-07-03-2162604389_x.htm|accessdate=December 2, 2009}}</ref> ೨೦೦೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾವು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಎರಡನೇ ಮಗುವಿನ ಆಗಮನದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Woods announces his wife, Elin, pregnant with second child|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=3565135|agency=Associated Press|publisher=ESPN|date=September 2, 2008|accessdate=September 2, 2008}}</ref> ಐದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8ರಂದು ಎಲಿನ್, ಚಾರ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸ್ ವುಡ್ಸ್ ಹೆಸರಿನ ಗಂಡು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Tiger becomes dad for second time|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=3893647|publisher=ESPN|agency=Associated Press|date=February 9, 2009|accessdate=February 9, 2009}}</ref> ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಹಾಗು ಎಲಿನ್ ನಾರ್ಡೆಗ್ರೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 2010ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. {{Anchor|TWInfidelity}} ===ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹ ಹಾಗು ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಡಕು === ನವೆಂಬರ್ 25, 2009ರಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ''ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎನ್ಕ್ವೈರರ್'' ವುಡ್ಸ್ ರೇಚಲ್ ಉಚಿಟೆಲ್ ಎಂಬ ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="Apology">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/reuters/2009/12/02/arts/entertainment-us-golf-woods.html?scp=2&sq=Tiger%20Woods%20Enquirer&st=cse|title=Tiger Woods Admits "Transgressions," Apologizes|date=December 2, 2009|agency=[[Reuters]]|newspaper=The New York Times|accessdate=December 9, 2009}} {{Dead link|date=August 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಉಚಿಟೆಲ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|title=Alleged Tiger Woods Mistress Denies Affair|publisher=CBS News|date=December 1, 2009|url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/12/01/earlyshow/leisure/celebspot/main5849586.shtml|accessdate=September 7, 2010|archive-date=ಮೇ 19, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519011831/http://www.cbsnews.com/stories/2009/12/01/earlyshow/leisure/celebspot/main5849586.shtml|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಕಾರು ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಒಂದೂವರೆ ದಿನದ ನಂತರ ಕಥೆಯು ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು:<ref>{{cite news |title= Tiger Woods 'in good condition' after car crash|newspaper=BBC Sport|date=November 28, 2009|url= http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/golf/8383782.stm|accessdate=December 17, 2009|location=London}}</ref> ಇವರು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು 2:30ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ SUV ಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು. ಇದು 2009ರ ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್ ಎಸ್ಕಲೇಡ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ವುಡ್ಸ್ ಒಂದು ಬೇಲಿಗೆ, ಬೆಂಕಿ ನಂದಿಸುವ ನೀರಿನ ಕೊಳಾಯಿಗೆ, ಹಾಗು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ರಸ್ತೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಒಂದು ಮರಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Trib">{{cite news|url=http://www.chicagotribune.com/sports/chi-02-tiger-woods-dec02,0,3848239.story|title=Tiger Woods pays $164 traffic ticket |last=Mariano|first=Willoughby |coauthors=Bianca Prieto|date=December 2, 2009|newspaper=[[Chicago Tribune]]|accessdate=December 3, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091205182138/http://www.chicagotribune.com/sports/chi-02-tiger-woods-dec02,0,3848239.story|archivedate=December 5, 2009}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ರ ಮುಖಕ್ಕಾದ ಚಿಕ್ಕಪಟ್ಟ ಸೀಳು ಗಾಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{cite news |url=http://blogs.usatoday.com/gameon/2009/11/tiger-woods-in-serious-condition-after-car-crash.html |title=Tiger Woods OK after 'minor' SUV crash |newspaper=USA Today|date=November 27, 2009 |accessdate=December 25, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091130021623/http://blogs.usatoday.com/gameon/2009/11/tiger-woods-in-serious-condition-after-car-crash.html|archivedate=November 30, 2009}}</ref> ಹಾಗು ಅವರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Trib" /> ಇವರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಲೀಸಿನವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಅಪಘಾತವು ತೀವ್ರತರವಾದ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ,<ref>{{cite news|url=http://abcnews.go.com/Sports/wireStory?id=9198393|title=For 3rd Time, Woods Cancels Meeting With Police|last=Goodall|first=Fred|date=November 29, 2009|agency=[[Associated Press]]|newspaper=ESPN Sports|accessdate=December 12, 2009}}</ref> ಕಾರು ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾವೇ ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ಹಾಗು ಇದು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾರಿನಿಂದ ಹೊರತಂದ ಪತ್ನಿ, ಎಲಿನ್ ರನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.tigerwoods.com/news/article/200911297726222/news/|title=Statement from Tiger Woods|last=Woods|first=Tiger|date=November 29, 2009|publisher=TigerWoods.com|accessdate=December 4, 2009|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211235132/http://web.tigerwoods.com/news/article/200911297726222/news/|url-status=dead}}</ref> ಇದಾದ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ, ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮದೇ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಗಾಲ್ಫ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಶೆವ್ರೋನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚ್ಯಾಲೆಂಜ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಲಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು, ಅಥವಾ 2009ರ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|title=Tiger Woods Cancels Tourney Appearance|publisher=CBS News|date=November 30, 2009|url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/11/30/sportsline/main5838742.shtml|accessdate=September 21, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128154156/http://www.cbsnews.com/stories/2009/11/30/sportsline/main5838742.shtml|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯೇಗೋದ ಕಾಕ್ಟೈಲ್ ಪರಿಚಾರಿಕೆ ಜೈಮೀ ಗ್ರಬ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ''Us ವೀಕ್ಲಿ'' ಯ ಗಾಸಿಪ್ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ತಾನು ವುಡ್ಸ್ ರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವುಡ್ಸ್ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಧ್ವನಿ ಹಾಗು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿ ಸಂದೇಶವು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಹೇಯ್, ನಾನು ಟೈಗರ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು, ನನಗೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉಪಕಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಿನ್ನ ಫೋನ್ ನಿಂದ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ನನ್ನ ಪತ್ನಿ ನನ್ನ ಫೋನ್ ನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು...ನೀನು ನನಗಾಗಿ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ. ಬಹಳ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಬೈ."<ref name="Apology" /> ವುಡ್ಸ್ ಘಟನೆಯು ಪ್ರಕಟವಾದ ದಿನದಂದು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ, "ನಿಯಮೋಲ್ಲಂಘನೆ"ಗಾಗಿ ವಿಷಾದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ "ನಾನು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನಿರಾಸೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ" ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://web.tigerwoods.com/news/article/200912027740572/news/|title=Tiger comments on current events|last=Woods|first=Tiger|date=December 2, 2009|publisher=TigerWoods.com|accessdate=December 4, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091203095255/http://web.tigerwoods.com/news/article/200912027740572/news/|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ತಾವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಏತಕ್ಕೆ ಕೇಳಿದರೆಂದು ಕಾರಣ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಏಕಾಂತತೆಗೆ ಕೋರಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/12/03/sports/golf/03woods.html?_r=1&scp=17&sq=tiger%20woods&st=cse|title=Woods Apologizes and Gets Support|last=Dorman|first=Larry|coauthors=Stuart Elliot|date=December 2, 2009|newspaper=The New York Times|accessdate=December 4, 2009}}</ref> ಒಂದು ಡಜನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ನೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಮಾಧ್ಯಮದ ಒತ್ತಡವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2009/12/12/sports/s062742S18.DTL|title=Two weeks that shattered the legend of Tiger Woods|last=Dahlberg|first=Tim|date=December 12, 2009|agency=[[Associated Press]]|newspaper=San Francisco Chronicle|accessdate=December 27, 2009|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413165241/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2009%2F12%2F12%2Fsports%2Fs062742S18.DTL|url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು, ತಾವು ಎಸಗಿದ ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,<ref name="hiatus"/> ಹಾಗು ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಲ್ಫ್ ನಿಂದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದವರೆಗೂ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="hiatus" /> ಅದೇ ದಿವಸ, ಇವರ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾದ ವಕೀಲರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ನಿಂದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ವುಡ್ಸ್ ನಗ್ನರಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು UKಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವುಡ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/sports/golf/2009/1211/1224260578513.html|title=Woods secures UK injunction|date=December 11, 2009|work=The Irish Times|accessdate=December 11, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2012|archive-url=https://archive.today/20121208141926/http://www.irishtimes.com/sports/golf/2009/1211/1224260578513.html|url-status=dead}}</ref> ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವಂತೆಯೂ ಸಹ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/8408760.stm|title=UK injunction granted over golfer Tiger Woods|date=December 11, 2009|publisher=BBC News|accessdate=December 11, 2009|location=London}}</ref> ಅದರ ಮರು ವಾರ, ವುಡ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯು ವುಡ್ಸ್ ನಗ್ನರಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ತಾವು ಎಂದಾದರು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪೂರ್ವಾಲೋಚನೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/golf/article-1237081/Model-Jaime-Jungers-took-photos-Tiger-Woods-naked-said-sell-broke-up.html#ixzz0a67yP6Q3|title=Model Jaime Jungers 'took photos of Tiger Woods naked and said she would sell them if they ever broke up'|work=Daily Mail |location=UK |date=December 18, 2009|accessdate=December 18, 2009 | location=London | first=David | last=Gardner}}</ref> ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಮರು ದಿನ, ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಗಣಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದವು. ಜಿಲೆಟ್, ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref name="APGALeqM5ifvTqJkmGnuyN0Mp">{{cite news|url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5ifvTqJkmGnuyN0Mp_0HqO9B7w2DQD9CI26584|title=Woods' time-out to hurt Tiger Inc.|last=Fredrix|first=Emily|date=December 12, 2009|agency=Associated Press|publisher=Google News|accessdate=December 12, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091221030713/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5ifvTqJkmGnuyN0Mp_0HqO9B7w2DQD9CI26584|archivedate=December 21, 2009}}{{dead link|date=September 2010}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ರಂದು, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಕ್ಸೆನ್ಚರ್, ವುಡ್ಸ್ ರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುರಿದು ಹಾಕುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಗಾಲ್ಫರ್ "ಅರ್ಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲವೆಂದು" ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref name="BBC8411091">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/8411091.stm|title=Accenture cuts Tiger Woods sponsorship deal|newspaper=BBC News|date=December 13, 2009|accessdate=December 13, 2009|location=London}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2009ರಲ್ಲಿ, ನಿಲ್ಸೆನ್, ವುಡ್ಸ್ ಅವರ ಅನೈತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುದ್ದಿಯು ಹರಡಿದ ನಂತರ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ವುಡ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ TV ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ ವುಡ್ಸ್‌ರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,<ref>[http://money.cnn.com/2009/12/09/news/companies/tiger_woods_commercials/ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಆಡ್ಸ್ ವ್ಯಾನಿಷ್ ಫ್ರಮ್ TV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100416012722/http://money.cnn.com/2009/12/09/news/companies/tiger_woods_commercials/ |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2010 }}, CNN ಮನಿ,2009 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9.</ref> ಆದರೆ ಜಿಲೆಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಇವರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು,<ref name="APGALeqM5ifvTqJkmGnuyN0Mp" /> ಹಾಗು ಡಿಸೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಅಕ್ಸೆನ್ಚರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.<ref name="BBC8411091" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 18ರಂದು, TAG ಹುಯೆರ್, "ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ" ವುಡ್ಸ್ ರನ್ನು ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಹೋಂಪೇಜ್ ನನು "ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಗೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಹುಯೆರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆಂದು" ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/8421852.stm|title=Tag Heuer 'to drop Tiger Woods from US ads'|publisher=BBC News|date=December 18, 2009|accessdate=December 18, 2009|location=London}}</ref> ಜನವರಿ 1, 2010ರಲ್ಲಿ,AT&T ವುಡ್ಸ್ ರೊಂದಿಗಿಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BU28720091231 |title=AT&T ends sponsorship of scandal-hit Tiger Woods |work=Reuters |date=December 31, 2009 |accessdate=January 22, 2010|first=Tiffany|last=Wu}}</ref> ಜನವರಿ 4, 2010ರಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೀಟರ್ ಮೂರ್ ರ ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ವುಡ್ಸ್ ರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗು ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟ, ''ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ PGA ಟೂರ್ ಆನ್ಲೈನ್'' ನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.gamersdailynews.com/story-15519-Tiger-Woods-Online-to-Swing-Away.html|title=GDN source: Tiger Woods Online to Swing Away|author=Rick, Christophor|date=January 6, 2010|agency=Gamers Daily News|accessdate=January 6, 2010|archive-date=ಜುಲೈ 11, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711072145/http://www.gamersdailynews.com/story-15519-Tiger-Woods-Online-to-Swing-Away.html|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ 13ರಂದು, ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2010ರಂದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಉಚಿತ ಕಾರ್ ಸಾಲದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8458194.stm|title=GM ends car loans for Tiger Woods|publisher=BBC News|date=January 13, 2010|accessdate=January 13, 2010|location=London}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಅಟ್ ಡೇವಿಸ್ ನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರುಗಳಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ R. ನಿಟ್ಟೆಲ್ ಹಾಗು ವಿಕ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಗೋ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ವುಡ್ಸ್ ರ ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಶೇರುದಾರರಿಗೆ $5 ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ $12 ಶತಕೋಟಿ ನಡುವೆ ನಷ್ಟವು ಉಂಟಾಯಿತೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು.<ref>[http://faculty.gsm.ucdavis.edu/~vstango/tiger003.pdf ಶೇರ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಫೋಲೋಯಿಂಗ್ ದಿ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523071813/http://faculty.gsm.ucdavis.edu/~vstango/tiger003.pdf |date=ಮೇ 23, 2010 }}, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ R. ನಿಟ್ಟೆಲ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಗೋ ರವರಿಂದ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಅಟ್ ಡೇವಿಸ್. 2009 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28</ref><ref>[http://www.businesswire.com/portal/site/home/permalink/?ndmViewId=news_view&newsId=20091228005221&newsLang=en ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಶೇರ್ ಹೋಲ್ಡರ್ಸ್ ಅಪ್ ಟು $12&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್, UC ಡೇವಿಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಸೇಸ್], ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ವೈರ್, 2009 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28</ref> 1997ರಿಂದಲೂ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷಾಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವುಡ್ಸ್ ರ ಮಾಹಿತಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ''ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು, ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅವರ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>''ಗಾಲ್ಫ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್'', 2010 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ.</ref> ವುಡ್ಸ್ 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಸಂಚಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಫ್ಲೋರಿಡದ PGA ಟೂರ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ವುಡ್ಸ್ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|title=Tiger Woods apologises to wife Elin for affairs|publisher=BBC Sport|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/golf/8521060.stm|accessdate=February 23, 2010|date=February 19, 2010|location=London}}</ref><ref>{{cite news|title=Tiger Woods Statement Allegedly Leaked|publisher=CBS News|agency=Associated Press|date=February 18, 2010|url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/02/18/sportsline/main6220458.shtml|accessdate=March 16, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110128162202/http://www.cbsnews.com/stories/2010/02/18/sportsline/main6220458.shtml|url-status=dead}}</ref> ತಾವು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಎಸಗಿರುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಾವು ಏನನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಧಿಕಾರವಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಯಶಸ್ಸಿನ ಅಮಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಸಾಧಾರಣ ನಿಯಮಗಳು ತಮಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ಇದೀಗ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ನೋವಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ವುಡ್ಸ್, ತಾವು ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವುಡ್ಸ್ ತಾವು 45 ದಿನದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಯೋಜಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರಾದರೂ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |author=ASAP Sports |url=http://web.tigerwoods.com/news/article/201002198096934/news/ |title=Transcript: Tiger's public statement |publisher=Web.tigerwoods.com |date=February 19, 2010 |accessdate=September 5, 2010 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100920054125/http://web.tigerwoods.com/news/article/201002198096934/news |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2010ರಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ಪೇಯ ಗೆಟೊರೇಡ್, ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ರೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗೆಟೊರೇಡ್, ಧರ್ಮದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8540167.stm |title=Tiger Woods loses Gatorade sponsorship |publisher=BBC News |date=February 27, 2010 |accessdate=September 5, 2010}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಪ್ಯಾಡಿ ಪವರ್, ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮೊಂದಿಗಿನ $75 ದಶಲಕ್ಷ ಮೌಲ್ಯದ ಜಾಹಿರಾತು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272630732.shtml |title=Tiger Woods Paddy Power Offer Snub – $75&nbsp;Million! |work=National Ledger |date=March 8, 2010 |accessdate=March 10, 2010 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 11, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100311175926/http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272630732.shtml |url-status=dead }}</ref> 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 16ರಂದು 2010ರ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಮೂಲಕ ಗಾಲ್ಫ್ ಗೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ವುಡ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="return" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಲಿನ್, ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272631157.shtml |title=Elin Woods Masters Plans – Snub For Tiger's Golf Return? |work=National Ledger |date=April 3, 2010 |accessdate=April 7, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100406023126/http://www.nationalledger.com/artman/publish/article_272631157.shtml |url-status=dead }}</ref> 2010ರಮಾರ್ಚ್ 21ರಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಟಾಮ್ ರಿನಾಲ್ಡಿನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="trinaldiinterview">{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=5015614|title=Tiger Woods Exclusive Interview|last=Rinaldi|first=Tom|date=March 21, 2010|publisher=[[ESPN]]|accessdate=March 22, 2010}}</ref> 2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎನ್ಕ್ವೈರರ್, ವುಡ್ಸ್ ತಮಗೆ 120 ವಿವಾಹೇತರ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತೆಂದು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="affairs">{{cite news|title=Tiger Woods confessed to cheating with 120 women while married: Report|url=http://www.vancouversun.com/sports/Golf+Tiger+Woods+reportedly+confessed+cheating+with+women+while+married/2967214/story.html|accessdate=May 30, 2010|newspaper=Vancouver Sun|date=April 30, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110224032012/http://www.vancouversun.com/sports/Golf+Tiger+Woods+reportedly+confessed+cheating+with+women+while+married/2967214/story.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ನೆರೆಮನೆಯ ಹುಡುಗಿ 21 ವರ್ಷದ ರೇಚಲ್ ಕೌಡ್ರಿಯೇಟ್ ಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವಳ 14ರ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯವಿತ್ತು.<ref name="NYDNaffairs">{{cite news|last=Siemaszko|first=Corky|title=Tiger Woods' latest alleged lover is young neighbor Raychel Coudriet: report|url=http://www.nydailynews.com/gossip/tigerwoods/2010/04/07/2010-04-07_tiger_woods_latest_alleged_lover_is_young_neighbor_raychel_coudriet_report.html|work=New York Daily News|date=April 7, 2010|accessdate=May 30, 2010|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101011150825/http://www.nydailynews.com/gossip/tigerwoods/2010/04/07/2010-04-07_tiger_woods_latest_alleged_lover_is_young_neighbor_raychel_coudriet_report.html|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಹಾಗು ನಾರ್ಡೆಗ್ರೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|last=Helling |first=Steve |url=http://www.people.com/people/article/0,,20414961,00.html |title=Tiger Woods and Elin Nordegren's Divorce Is Final |work=People |date=August 23, 2010 |accessdate=September 5, 2010}}</ref> ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ ನಿಖರ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿಯಮಗಳು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾರ್ಡೆಗ್ರೆನ್ ಸರಿಸುಮಾರು $100 ದಶಲಕ್ಷ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದರೆಂದು ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>''ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್: ದಿ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್'', CBC ಟೆಲಿವಿಷನ್ ''ದಿ ಪ್ಯಾಷನೇಟ್ ಐ'', 2010ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್</ref> ವುಡ್ಸ್ ರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರೇಯಸಿ, ಅಶ್ಲೀಲ ಚಿತ್ರನಟಿ ಹಾಗು ವಿಲಕ್ಷಣ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ವೆರೋನಿಕ ಸಿವಿಕ್-ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಳನ್ನು(ತೆರೆಯ ಹೆಸರು ಜೋಸ್ಲಿನ್ ಜೇಮ್ಸ್), ''ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್: ದಿ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದೂರದರ್ಶನವು ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2010ರ ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, UKನ ಚ್ಯಾನಲ್ 4 ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು, ಸಂದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಹಾಗು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಿವಿಲ್-ಡೇನಿಯಲ್ಸ್, ತಾನು ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ಗಾಲ್ಫ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್ ನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಸಿವಿಕ್-ಡೇನಿಯಲ್ಸ್, ವುಡ್ಸ್ ರಿಂದ ತಾನು ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಸಹ ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಬಾರಿ ಗರ್ಭಸ್ರಾವವಾದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಗರ್ಭಪಾತದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಸಿವಿಕ್-ಡೇನಿಯಲ್ಸ್, ವುಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಚ್ಛೇದನ ವಕೀಲೆ ಗ್ಲೋರಿಯ ಅಲ್ಲ್ರೆಡ್ ಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ.<ref>''ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್: ದಿ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್'', ಚಾನಲ್ 4, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, 2010; ಸ್ವಲ್ಪ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ CBC ಟೆಲಿವಿಷನ್ ''ದಿ ಪ್ಯಾಷನೇಟ್ ಐ'' ನಲ್ಲಿ, 2010 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್</ref> ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಸುಧಾರಿತ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು, 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರ ರಾತ್ರಿ 10 p.m. ESTಗೆ CBC ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ''ದಿ ಪ್ಯಾಶನೇಟ್ ಐ'' ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>cbc.ca, ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ಅಪ್ ಕಮ್ಮಿಂಗ್ ಶೋಸ್</ref> ===ಇತರೆ === 1997ರ GQ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಥ್ಲಿಟ್ ಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವುಡ್ಸ್ ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ: " ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಲಿಮೋ ಚಾಲಕ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, "ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಹಾಗು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಳ ಸುತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಳಿಯುವುದು ತಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತಾ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳುವಂತೆ, ಕರಿಯ ಯುವಕರು ಬಿಗ್ ಡಿಕ್ಸ್(ಜನನಾಂಗ) ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಯೇ?".<ref>http://www.gq.com/sports/profiles/199704/tiger-woods-profile {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110808094301/http://www.gq.com/sports/profiles/199704/tiger-woods-profile |date=ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2011 }} GQ The Man. Amen. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ P. ಪಿಯರ್ಸ್ ರವರಿಂದ 1997 ರ ಏಪ್ರಿಲ್</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2009ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಈ ಹಿಂದೆ ವುಡ್ಸ್ ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ ಕೆನಡಾದ ಕ್ರೀಡಾ ವೈದ್ಯ ಅಂಟೋನಿ ಗಾಲೆಯ, ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೆಶನ್ ನಿಂದ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು, ಇವರು ಅಥ್ಲಿಟ್ ಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಟೋವೆಗಿನ್ ಹಾಗು ಮಾನವ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Doctor">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/12/15/sports/15doctor.html?pagewanted=1&_r=1&sq=tiger%20woods&st=cse&scp=2|title=Doctor Who Treated Top Athletes Is Subject of Doping Inquiry|author=Van Natta, Jr., Don|author2=Schmidt, Michael S.|author3=Austen, Ian|date=December 15, 2009|newspaper=The New York Times|accessdate=December 15, 2009}}</ref> ಅದೇ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಲೆಯ, ವುಡ್ಸ್ ರನ್ನು ಅವರ ಆರ್ಲ್ಯಾನ್ಡೋ ಮನೆಯಲ್ಲಿ 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಹಾಗು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ ಬ್ಲಡ್ ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ತಂತ್ರ( ಗಾಯವನ್ನು ಬೇಗ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ)ವನ್ನು ನೀಡಲು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಹಾಗು ವುಡ್ಸ್ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದರು. ವುಡ್ಸ್ "ತಾವು [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ನಂಬುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ... ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಶವನ್ನು ನಂಬುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."<ref name="Buddhism">{{cite web |title=Gandhi and Tiger Woods|author=Wright, Robert|date = July 24, 2000|work=[[Slate (magazine)|Slate]]|url=http://www.slate.com/id/86898/|accessdate=August 13, 2007}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷಮೆಕೋರಿ 2010 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 19 ರಂದು ಅವರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್, ತಾವು ಬೌದ್ಧಮತೀಯನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗು ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಜೀವನದ ಗತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೆ ತಾವು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/35495225/ |title=Tiger turns to Buddhism to turn life around |author=Associate Press |date=February 20, 2010 |work=NBC Sports |publisher=NBC Universal |accessdate=February 20, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101219073044/http://nbcsports.msnbc.com/id/35495225/ |url-status=dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ವುಡ್ಸ್ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾವಳಿಗಾಗಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಬಂದಾಗ, ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜಮನೆತನದ ಗೌರವಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ತಾಯಿ ಮೂಲತಃ ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌ನವರಾಗಿರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.bangkokpost.com/leisure/leisurescoop/8897/a-thai-in-every-other-sense |title=A Thai in every other sense |work=[[Bangkok Post]] |author=Kongrut, Anchalee |date=December 29, 2008 |accessdate=December 17, 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಕೊಡುಗೆಯು ವುಡ್ಸ್ ರವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ "ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವ [ಮತ್ತು] ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆ" ಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವುಡ್ಸ್ ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ತೆರಿಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.texnews.com/tiger/conquers020797.html|year=1997|accessdate=April 23, 2010|title=Tiger Woods conquers Thailand, his second home|publisher=TexNews.com|last=Huckshorn|first=Kristin|archive-date=ಜೂನ್ 14, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614100433/http://www.texnews.com/tiger/conquers020797.html|url-status=dead}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ರವರಿಗೆ ಚೆಯೆನಿ ವುಡ್ಸ್ ಹೆಸರಿನ ಸೋದರ ಮಗಳಿದ್ದಾಳೆ. ಇವರು 2009 ರ ವರೆಗೆ ವೇಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿಅಮೆಚುರ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/06/25/sports/golf/25cheyenne.html?_r=1|title=Following a Famous Uncle and Also Her Ambition |accessdate=July 5, 2009|date=June 24, 2009|work=The New York Times|author=Crouse, Karen}}</ref> ವುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ''ಪ್ರೈವಸಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ 155-ಅಡಿಯ (47 ಮೀ) ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿದೆ. $20&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ನ ಈ ವಿಹಾರ ನೌಕೆ, {{convert|6500|sqft}} ಮಾಸ್ಟರ್ ಸೂಟ್ ಅನ್ನು (ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಕುರ್ಚಿ ಮೇಜುಗಳ ಗುಂಪು), ಆರು ವೈಭವದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು, ಥಿಯೇಟರ್, ಜಿಮ್, ಮತ್ತು ಜಕೂಸಿ(ಟಬ್ಬು) ಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿ 21 ಜನರು ಮಲಗುವಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಿತ್ತು. ಇದನ್ನು [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಕೆಮನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯನ್ನು ವುಡ್ಸ್ ಗಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನ ವ್ಯಾನ್ಕೋವರ್ ಮೂಲದ ಭವ್ಯ ವಿಹಾರ ನೌಕೆ ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸೆನ್ ಶಿಪಿಯಾರ್ಡ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Yu|first=Hui-yong|title=Tiger Woods, Amway's Devos Make Seattle a Yacht Hub (Correct)|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&sid=ay9i_tNnB8Os|publisher=Bloomberg L.P.|accessdate=June 8, 2010|date=April 28, 2006}}</ref> ಸಾಗರದ ಕಡೆಯ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾವಳಿಯನ್ನು ಆಡುವಾಗ ವುಡ್ಸ್ ರವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title= Tiger Woods sails away leaving golf all at sea |author=Reason, Mark|newspaper=The Daily Telegraph|date= December 12, 2009|url= http://www.telegraph.co.uk/sport/golf/tigerwoods/6798432/Tiger-Woods-sails-away-leaving-golf-all-at-sea.html|accessdate=December 17, 2009|location=London}}</ref><ref>{{cite news |title= Tiger Woods's Boat, Privacy, Attracts Plenty of Onlookers|author=Kilgannon, Corey|newspaper=The New York Times|date=June 18, 2006|url=https://www.nytimes.com/2006/06/18/nyregion/18yacht.html|accessdate=December 17, 2009}}</ref><ref>{{cite news|title=Shhhhh...|author=Kavin, Kim|newspaper=Power & Motoryacht|date=November 2004|url=http://www.powerandmotoryacht.com/megayachts/tiger-woods-yacht-christensen-155/|accessdate=December 17, 2009|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223151240/http://powerandmotoryacht.com/megayachts/tiger-woods-yacht-christensen-155/|url-status=dead}}</ref> 2010 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ವುಡ್ಸ್ ಜುಪೀಟರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ನ £30 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹೊಸ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರೆಳಿದರು. ಈ ಮನೆ 4-ಕುಳಿಗಳ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1324971/Tiger-Woods-new-50m-bachelor-pad---look-got.html |title=As Tiger Woods completes his £30m new home Elin reminds him what he HASN'T got |publisher=[[Daily Mail]] |accessdate=October 30, 2010 |date=October 29, 2010 |location=London}}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal box|Biography|Golf|United States}} *ಕರಿಯರ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳು *ಬಹುಪಾಲು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಟೂರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು *ಬಹುಪಾಲು PGA ಟೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ಪಟ್ಟಿ *ಪುರುಷರ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ಪಟ್ಟಿ *ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರ ಪಟ್ಟಿ *ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ PGA ಟೂರ್ ನ ಗೆಲುವಿನ ಪರಂಪರೆಗಳು *ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ PGA ಟೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದವರು *ಒಂದು PGA ಟೂರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಬಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿದವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== *{{Cite book|last=Andrisani|first=John|title=The Tiger Woods Way: An Analysis of Tiger Woods' Power-Swing Technique|publisher=[[Three Rivers Press]]|location=New York|year=1997|isbn = 0-609-80139-2|oclc=55124056|ref=harv|postscript=<!--None-->}} *{{Cite book|last=Clary|first=Jack|title=Tiger Woods|publisher=Tiger Books International|location=Twickenham, England|year=1997|isbn=9781855019546|oclc=40859379|ref=harv|postscript=<!--None-->}} *{{Cite book|last= Feinstein|first=John|authorlink= John Feinstein|title = The Majors: In Pursuit of Golf's Holy Grail|publisher=[[Little, Brown]]|location=Boston|year=1999|isbn=9780316279710|oclc=40602886|ref= harv|postscript= <!--None-->}} *{{Cite book |title= Tiger Woods: A Biography|last= Londino|first= Lawrence J.|year= 2006|publisher=[[Greenwood Press]]|location= Westport, Conn|isbn= 9780313331213|oclc=61109403 |ref= harv |postscript= <!--None-->}} *{{Cite book |last =Rosaforte|first=Tim|title = Raising the Bar: The Championship Years of Tiger Woods|publisher=[[Thomas Dunne Books]]|location=New York|year = 2000|isbn=9780312272128|oclc=45248211 |ref =harv |postscript =<!--None-->}} *{{Cite book |title= Training a Tiger: A Father's Guide to Raising a Winner in Both Golf and Life|last1= Woods|first1= Earl|authorlink1= Earl Woods|last2= McDaniel|first2=Pete|year= 1997|publisher=[[HarperCollins Publishers]]|location= New York|isbn= 9780062701787|oclc=35925055 |ref= harv |postscript= <!--None-->}} *{{Cite book |title= How I Play Golf|last= Woods|first= Tiger|year= 2001|publisher=[[Warner Books]]|location= New York|isbn= 9780446529310|oclc= 46992172 |ref= harv |postscript= <!--None-->}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Sister project links|wikt=no|b=no|q=Tiger Woods|s=no|commons=Category:Tiger Woods|n=Tiger Woods|v=no}} *[http://www.tigerwoods.com/ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್] ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಸೈಟ್ *[http://www.pgatour.com/players/00/87/93/ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110301014650/http://www.pgatour.com/players/00/87/93/ |date=ಮಾರ್ಚ್ 1, 2011 }} ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆನ್ ದಿ PGA ಟೂರ್'ಸ್ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಸೈಟ್ *[http://www.twfound.org/ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100817021543/http://www.twfound.org/ |date=ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2010 }} *[http://www.twlc.org/ ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್] *{{IMDB name|id=0971329|name=Tiger Woods}} *{{worldcat subject|id=lccn-n95-39225}} *[http://www.officialworldgolfranking.com/players/bio.sps?ID=5321 ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515131638/http://www.officialworldgolfranking.com/players/bio.sps?ID=5321 |date=ಮೇ 15, 2011 }} ಆನ್ ದಿ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ವಲ್ಡ್ ಗಾಲ್ಫ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್ ಸೈಟ್ *[http://www.mreplay.com/search_result.php?search_id=tiger+woods&search_typ=search_videos ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್' ವಿಡಿಯೋಸ್ ಆನ್ mReplay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080115141406/http://www.mreplay.com/search_result.php?search_id=tiger%20woods&search_typ=search_videos |date=ಜನವರಿ 15, 2008 }} *[http://videos.espn.com/golf/tiger-woods.htm ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ವಿಡಿಯೋ ಆನ್ ESPN ವಿಡಿಯೋ ಆರ್ಚೀವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205233453/http://videos.espn.com/golf/tiger-woods.htm |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2008 }} *[http://multimedia.foxsports.com/golf/tiger-woods.htm ಟೈಗರ್ ವುಡ್ಸ್ ವಿಡಿಯೋ ಆನ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವಿಡಿಯೋ ಆರ್ಚೀವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220104701/http://multimedia.foxsports.com/golf/tiger-woods.htm |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2012 }} {{Use mdy dates|date=August 2010}} {{Persondata |NAME=Woods, Tiger |ALTERNATIVE NAMES=Woods, Eldrick Tont |SHORT DESCRIPTION=Professional golfer |DATE OF BIRTH=December 30, 1975 |PLACE OF BIRTH=[[Cypress, California]], United States |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Woods, Tiger}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಡಚ್‌ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂತತಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಜನೋಪಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೈನೀಸ್ ಸಂತತಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಥಾಯ್ ಸಂತತಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಾಲ್ಫ್ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ದಿಂದ ಬಂದ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾರೆಯಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಗಳ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರುಷರ ಕೆರೀರ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಲಾಮ್ ನ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿಯಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:PGA ಟೂರ್ ನ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಫೋರ್ಡ್ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಪುರುಷ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರುಷರ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಲ್ಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್‌ಗಳ ವಿಜೇತರು.]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಾಲ್ಫ್]] 280tbcxxi10t7tlhkrkob2743lpsefe 0 27793 1377919 1371047 2026-08-01T05:21:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377919 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = ನಿಕಾನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್<br />株式会社ニコン | company_type = [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ]] ({{Tyo|7731}}) | company_logo = | foundation = {{Flagicon|Japan}} [[ಟೋಕ್ಯೊ]]<br>(25 ಜುಲೈ 1917) | location = {{Flagicon|Japan}} [[ಶಿಂಜೂಕು]], ಟೋಕ್ಯೊ, [[ಜಪಾನ್]] | key_people = *ಮಿಚಿಯೊ ಕಾರಿಯಾ <small>([[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]])</small> *ಮಕೊಟೊ ಕಿಮ್ಯೂರಾ <small>([[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ]])</small> | industry = [[ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ|ಚಿತ್ರಣ]] | products = ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳು, ಅಂಕೀಯ ಚಿತ್ರಣ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಮರಾ]]ಗಳು, [[ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]]ಗಳು, ಕನ್ನಡಕ ಮಸೂರಗಳು, ದ್ಯುತೀಯ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ತಪಾಸಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು | slogan = If the picture matters, the camera matters <br /> At the Heart of the Image | parent = [[ಮಿಟ್ಸುಬೀಶಿ ಗುಂಪು]] |revenue = {{decrease}} {{yen|785.5 billion}} (ಹವ2010)<ref name="Annual Report FY2010">{{cite web |url=http://www.nikon.com/about/ir/ir_library/ar/pdf/ar2010/10annual_e.pdf |title=Annual Report FY2010: Nikon |accessdate=2010-10-25 |archive-date=2010-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005152129/http://nikon.com/about/ir/ir_library/ar/pdf/ar2010/10annual_e.pdf |url-status=dead }}</ref> |operating_income = {{decrease}} {{yen|-13.9 billion}} (FY2010)<ref name="Annual Report FY2010"/> |net_income = {{decrease}} {{yen|-12.6 billion}} (FY2010)<ref name="Annual Report FY2010"/> | num_employees = 26,125 (ಏಕೀಕೃತ, ಮಾರ್ಚ್ 31, 2010ರಂದು ಇರುವಂತೆ)<ref name="Annual Report FY2010"/> | homepage = [http://www.nikon.com/ ನಿಕಾನ್ ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾದ್ವಾರ] }} [[File:Nikon WestBuilding.jpg|right|240px|thumb|ಟೋಕಿಯೋದ ನಿಷಿಓಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಕಾನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಟ್ಟಡ]] ನಿಕಾನ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ({{Nihongo|'''Nikon Corporation'''|株式会社ニコン|[[Kabushiki Gaisha|Kabushiki-gaisha]] Nikon}} ''{{Audio|Ja-Nikon.oga|listen}}'' ({{Tyo|7731}}) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು '''ನಿಕಾನ್‌‌''' ಅಥವಾ '''ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪ್‌''' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜಪಾನ್‌‌ನ ಟೋಕಿಯೋ‌‌ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರಗಳು, ದುರ್ಬೀನುಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು, ಅಳತೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ಮತ್ತು ಅರೆವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಣದ ಛಾಯಾಶಿಲಾಮುದ್ರಣ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸ್ಟೆಪರ್‌‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ; ಸ್ಟೆಪರ್‌ಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.electroiq.com/index/display/semiconductors-article-display/323430/articles/solid-state-technology/business-news/2008/03/analyst-top-ic-suppliers-remain-largely-unchanged-2007.html| title=Analyst: Top IC suppliers remain largely unchanged 2007| date=2008-05-18| accessdate=2010-02-05| work=Solid State Technology| publisher=Electro IQ}}</ref> ನಿಕಾನ್‌‌ನ ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿಕಾನ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.nikon.com/about/info/group/index.htm| title=Nikon Group Companies| accessdate=2010-02-05| publisher=Nikon Corporation| archive-date=2019-10-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20191016183653/https://www.nikon.com/about/corporate/profile/group/| url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಾರ್‌‌ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯ ಮಸೂರಗಳು (F-ಮೌಂಟ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ವರ್ಧಕಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವಂಥದ್ದು), 135 ಫಿಲಂ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳ ನಿಕಾನ್‌‌ F-ಸರಣಿ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳ ನಿಕಾನ್‌‌ D-ಸರಣಿ, ಅಡಕ ಶೈಲಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಕೂಲ್‌ಪಿಕ್ಸ್‌ ಸರಣಿ, ಮತ್ತು ನೀರೊಳಗಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ನಿಕಾನೊಸ್‌ ಸರಣಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಯಾಮರ ಮತ್ತು ಮಸೂರದ ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ನಿಕಾನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್‌, ಕ್ಯಾಸಿಯೋ, ಕೊಡ್ಯಾಕ್‌, ಸೋನಿ, ಪೆಂಟಾಕ್ಸ್‌, ಪ್ಯಾನಸೋನಿಕ್‌, ಫ್ಯೂಜಿಫಿಲ್ಮ್‌‌ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಸ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ''ನಿಪಾನ್‌ ಕೋಗಕು ಕೋಗ್ಯೋ ಕಾಬುಷಿಕಿಗೈಶಾ'' (日本光学工業株式会社 "ಜಪಾನ್‌‌ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌") ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 1917ರ ಜುಲೈ 25ರಂದು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಂಪನಿಯು, 1988ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಕಾನ್‌‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.mitsubishi.com/php/users/category_result_info.php?lang=1&company_id=00000004| title=Nikon Company Profile| accessdate=2011-01-27| publisher=mitsubishi.com committee| archive-date=2011-09-27| archive-url=https://web.archive.org/web/20110927143553/http://www.mitsubishi.com/php/users/category_result_info.php?lang=1&company_id=00000004| url-status=dead}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂವರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ತಯಾರಕರು ವಿಲೀನಗೊಂಡು 'ನಿಪಾನ್‌ ಕೋಗಕು ಟೋಕಿಯೋ K.K.' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ, 1917ರ ಜುಲೈ 25ರಂದು ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದಿನ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಈ ಕಂಪನಿಯು, ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಸೂರಗಳು (ಮೊದಲ ಕ್ಯಾನನ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದವುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರಗಳು, ದುರ್ಬೀನುಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಧನಗಳ ಓರ್ವ ತಯಾರಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳವರೆಗೆ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 23,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತು; ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಗೆ ದುರ್ಬೀನುಗಳು, ಮಸೂರಗಳು, ಬಾಂಬ್‌-ಗುರಿಯ ಸಾಧನಗಳು, ಮತ್ತು ಪರಿದರ್ಶಕಗಳಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತ್ತು. ===ಜಪಾನ್‌‌ ಹೊರಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಮಾನ್ಯತೆ=== ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ನಿಪಾನ್‌ ಕೋಗಕು ಕಂಪನಿಯು ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಗರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು. 1948ರಲ್ಲಿ, ನಿಕಾನ್‌‌ I ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ನಿಕಾನ್‌‌-ವ್ಯಾಪಾರಮುದ್ರೆಯ ಗುರುತು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಮರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.paralumun.com/camnikon.htm| title=Nikon Camera History| accessdate=2010-02-05| archive-date=2010-02-04| archive-url=https://web.archive.org/web/20100204085641/http://www.paralumun.com/camnikon.htm| url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಡೇವಿಡ್‌ ಡೌಗ್ಲಸ್‌ ಡಂಕನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಿ-ಪತ್ರಕರ್ತನು [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ. ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಡಂಕನ್‌, ಜುನ್‌ ಮಿಕಿ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಜಪಾನೀ ಯುವ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಈತನಿಂದ ಡಂಕನ್‌ಗೆ ನಿಕಾನ್‌‌ ಮಸೂರಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1950ರ ಜುಲೈನಿಂದ 1951ರ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ಡಂಕನ್‌ ವರದಿ ಮಾಡಿದ.<ref>{{cite web| url=http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/online/ddd/timeline/1950.html| title=David Douglas Duncan| accessdate=2010-02-05| work=Harry Ransom Center| publisher=The University of Texas at Austin| archive-date=2007-12-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20071216173247/http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/online/ddd/timeline/1950.html| url-status=dead}}</ref> ತಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಲೈಕಾ ಕಂಪನಿಯ ಗುರಿದೂರಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗೆ ಅವನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಉನ್ನತ ಛಾಯಾವ್ಯತ್ಯಾಸದ ನೆಗಟಿವ್‌ಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಫುಟವಾದ ಪೃಥಕ್ಕರಣವನ್ನು (ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್‌) ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>{{cite web| url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/technology/nikkor/n36_e.htm| title=The Thousand and One Nights, Tale 36 : Nikkor P.C 8.5 cm f/2| author=Kouichi Ohsita| date=2007-09-30| accessdate=2010-02-05| work=NIKKOR Club Quarterly magazine| publisher=Nikon Corporation| archive-date=2010-03-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20100329061851/http://imaging.nikon.com/products/imaging/technology/nikkor/n36_e.htm| url-status=dead}}</ref> ===ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮುದ್ರೆಗಳು=== [[File:nikko old logo.jpg|thumb|right|ನಿಕಾರ್‌‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ನಿಕ್ಕೊ ಮಾತೃಕಂಪನಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌]] ''ನಿಪಾನ್‌ ಕೋಗಕು ಕೋಗ್ಯೋ ಕಾಬುಷಿಕಿಗೈಶಾ'' (日本光学工業株式会社 "ಜಪಾನ್‌‌ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌") ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 1917ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಂಪನಿಯು, 1988ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಕಾನ್‌‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ''ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 1946ರಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ''ನಿಕಾನ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ''ನಿಪಾನ್‌ ಕೋಗಕು'' (日本光学: "ಜಪಾನ್‌‌ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌") ಕಂಪನಿಯ ಒಂದು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಝೇಯಿಸ್‌‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿರುವ ''ಐಕಾನ್‌‌‌'' ನ ಒಂದು ಅನುಕರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಸರಕುಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ "ಐಕಾನ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಕ್ಯಾಮರವನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಝೇಯಿಸ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದೂರುನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌ ಒಂದಷ್ಟು ಆರಂಭಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ 1963ರಿಂದ 1968ರವರೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಕಾನ್‌‌ F ಶ್ರೇಣಿಯ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು 'ನಿಕಾರ್‌‌' ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಲಗತ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದವು.<ref>{{Citation| newspaper=Amateur Photographer Magazine (UK)| page=61| date=2009-10-17}}</ref> 1932ರಲ್ಲಿ ''ನಿಕಾರ್‌‌'' ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದು ''ನಿಕ್ಕೋ'' (日光) ಎಂಬ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದರ ಒಂದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರಿನ<ref name="75th">{{cite web| url=http://www.nikon.com/about/news/2008/0318_nikkor_01.htm| title=The 75th Anniversary of NIKKOR Lenses| date=18 March 2008| accessdate=5 February 2010| publisher=Nikon Corporation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080407235614/http://www.nikon.com/about/news/2008/0318_nikkor_01.htm|archivedate=7 April 2008}}</ref> ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವಾಗಿತ್ತು (ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ''ನಿಕ್ಕೋ'' ಎಂಬುದು "ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕೋ ಎಂಬುದು ಜಪಾನೀ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರ ಹೆಸರಾಗಿದೆ). ''ಜಯ್ಕೊ'' <ref>{{cite web| url=http://www.nikon.com/about/info/history/corporate/index.htm| title=Corporate History| accessdate=2010-02-05| publisher=Nikon Corporation| archive-date=2010-01-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20100114103538/http://nikon.com/about/info/history/corporate/index.htm| url-status=dead}}</ref> ಎಂಬುದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಆಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು "ಜಪಾನ್‌‌ ಆಪ್ಟಿಕಲ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ ಕೊ"{{Citation needed|date=January 2010}} ಎಂಬುದರ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ''ನಿಕಾನ್‌‌'' ನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{IPA-ja|nikoɴ|}} ಎಂಬುದು ಜಪಾನೀ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಿದೆ; {{IPA-en|ˈnɪkɒn|}} ಎಂಬುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಿದೆ; {{IPA-en|ˈnaɪkɒn|}} ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ===ನಿಕಾನ್‌‌ F ಸರಣಿಯ ಉಗಮ=== ನಿಕಾನ್‌‌ SP ಕ್ಯಾಮರ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕದ ಇತರ ಗುರಿದೂರಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮರಗಳು, ಲೈಕಾ ಮತ್ತು ಝೇಯಿಸ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಕಾನ್‌‌ F ಏಕ-ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ (ರಿಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌) ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ತನ್ನ ಗುರಿದೂರಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ನಿಕಾನ್‌‌ F ಏಕ-ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ ಕ್ಯಾಮರಗಳು 1959ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು{{Citation needed|date=November 2009}}. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 30 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ನಿಕಾನ್‌‌ನ F-ಸರಣಿ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು ವೃತ್ತಿಪರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಂದ{{Citation needed|date=November 2009}} ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, U.S. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವತಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಣ್ಣ-ಗಾತ್ರದ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವು. ವೃತ್ತಿಪರ SLR ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿನ{{Citation needed|date=November 2009}} ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು: ಅದಲು-ಬದಲು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಕ್ಯಾಮರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮೋಟಾರು ಚಾಲನೆಗಳು, ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಮೀಸಲುಗಳು; ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಳಕಿನ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ಮಸೂರದ ಸೂಚಿಸುವಿಕೆ; ಪುನಃ ಬಳಸಲಾಗದ ಫ್ಲಾಷ್‌ಬಲ್ಬುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಭ್ರಮಣದರ್ಶಕ ಫ್ಲಾಷ್‌ಗನ್ನುಗಳು; ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮುಚ್ಚಳ ನಿಯಂತ್ರಣ; ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕ ಬಹು-ವಲಯದ "ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌" ಮಾಪನ; ಮತ್ತು ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಮೋಟಾರು ಚಾಲಿತ ಫಿಲಂ ಮುಂಬರಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸದರಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ಲಕ್ಷಣವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಿನೋಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗತೊಡಗಿದವು. ಹೀಗಾಗಿ ನಿಕಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ತಯಾರಿಕೆಯಾದ ಕೈಯಿಂದ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯು ಹಳೆಯದಾಗಿ{{Citation needed|date=November 2009}} ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ, ನಿಧಾನಗತಿಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ F3AF ಕ್ಯಾಮರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ತನ್ನ F-ಮೌಂಟ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಮಸೂರದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗೆ ತಡೆಒಡ್ಡಿದಂತಾಯಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸ್ವರೂಪದ ಕ್ಯಾನನ್‌ EOS ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನನ್‌ EF ಮಸೂರದ ಆಧಾರದೊಂದಿಗೆ, ಮಸೂರ-ಕ್ಯಾಮರದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಗೆಯನ್ನು 1987ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಕ್ಯಾನನ್‌ನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶೈಲಿಯ ನಾಭೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕುಕಿಂಡಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಮಸೂರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರು) 1990ರ ದಶಕದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ಯಾನನ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಮ್ಮ ಒಲವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.mir.com.my/rb/photography/hardwares/classics/eos/index.htm| title=Canon EOS Resources: SLR Cameras - Modern Classic SLR Series| accessdate=2010-02-05| publisher=Photography in Malaysia}}</ref> ===ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ=== ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಛಾಯಾಶಿಲಾಮುದ್ರಣದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ (ನಿಕಾನ್‌‌) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ, NSR-1010G ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ನಿಕಾನ್‌‌ ಸ್ಟೆಪರ್ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅರೆವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವಸ್ಫಟಿಕ ಉದ್ದರ್ಶನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಟೆಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು (ನಿಕಾನ್‌‌ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ) ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಅರೆವಾಹಕ ಮತ್ತು ದ್ರವಸ್ಫಟಿಕ ಉದ್ದರ್ಶನದ (ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ-LCD) ನಿರ್ಮಾಣ, ಪರಿಶೀಲನೆ, ಮತ್ತು ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಮೀಕರಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಿಕಾನ್‌‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳಂಥ ಉಪಕರಣಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೆರುಗು ಕೊಡುವ (ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಪಾಲಿಷಿಂಗ್‌-CMP) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ದುರ್ಬೀನುಗಳು, ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕಣ್ಣಿನ ಧಾರಣ-ಸಾಧನಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ದೃಶ್ಯೋಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಅಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. 1982ರಲ್ಲಿ, ನಿಕಾನ್‌‌ ಪ್ರಿಸಿಷನ್‌ ಇಂಕ್‌. (NPI) ಕಂಪನಿಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. NPI ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಅಂಗವಾಗಿದೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದು ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಅರೆವಾಹಕ ಛಾಯಾಶಿಲಾಮುದ್ರಣ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬೆಲ್‌ಮಾಂಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ನೆಲೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಈಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು NPI ತೆರೆಯಿತು. ಈಗ ಈ ಸೌಕರ್ಯವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಚೇರಿಗಳು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ (ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಸೆಂಟರ್‌-WWTC), ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅರೆವಾಹಕ ಸ್ಫಟಿಕ, ಛಾಯಾಮುಸುಕು, ಮಟ್ಟಸವಾದ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆ, ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ-ಫಿಲಂನ ಕಾಂತೀಯ ಬಿಲ್ಲೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಲಯಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಕಾನ್‌‌ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ತರಬೇತಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ, ಮಾರಾಟ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂದು, ಅರೆವಾಹಕದ ತಯಾರಿಕೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಮುಂದುವರಿದ ಛಾಯಾಶಿಲಾಮುದ್ರಣ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿ NPI ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಉದ್ಯಮ-ಅಗ್ರೇಸರನಾಗಿದೆ. ನಿಕಾನ್‌‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ (NRCA) ಎಂಬ ಛಾವಣಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು U.S.ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಜಪಾನ್‌ನ ಕಾಗೊಹರಾದಲ್ಲಿನ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳ ವಿಭಾಗದ R&amp;D ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ===ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು=== [[File:Nikon-tokyo-large.jpg|thumb|ನಿಕಾನ್‌‌ ಸಲೂನ್‌ನ ಒಳಭಾಗ]] ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌ ಕಂಪನಿಯು ನಿಕಾನ್‌ ಸಲೂನ್‌ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಹವ್ಯಾಸಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ (ಇವರಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ನಿಕಾನ್‌ ಸಲೂನ್‌ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ) ನಿಕಾರ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇನಾ ನೊಬುವೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಿಕಿ ಜುನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಿಕಿ ಜುನ್‌ ಇನ್ಸ್‌ಪಿರೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ===ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ=== 1991ರಲ್ಲಿ [[ನಾಸಾ|NASA]]ಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನೆ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್‌ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳ (DSLRಗಳ) ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.nikonweb.com/nasaf4/| title=NASA F4 Electronic Still Camera| accessdate=2010-02-05| publisher=NikonWeb.com}}</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಿಕಾನ್‌‌ ಫಿಲಂ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಶರೀರಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್‌ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೊಡ್ಯಾಕ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ನಂತರ, 1999ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ D1 SLR ಕ್ಯಾಮರವನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಒಂದು 35 ಮಿ.ಮೀ. ಫಿಲಂ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಗಾತ್ರದ ಕೇವಲ 2/3ನಷ್ಟಿದ್ದ APS-C-ಗಾತ್ರದ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕವೊಂದನ್ನು ಇದು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು "DX ಸಂವೇದಕ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು), ಸಾಕಷ್ಟಿರುವ ಬಿಂಬದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫಿಲಂ SLR ಕ್ಯಾಮರಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಕೆಲವೊಂದು ವೃತ್ತಿಪರರು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಿ-ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು) ಒಲವು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಪೈಕಿ D1 ಕ್ಯಾಮರ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಕೂಲ್‌ಪಿಕ್ಸ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದು, 2000ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಕೆದಾರರ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು. 2000ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ನಿಕಾನ್ ಕಂಪನಿಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಶಾಲಿ DSLR ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ AF-S ಮಸೂರ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಸೂರಗಳು, SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್‌ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಫಿಲಂ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ DSLR ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನನ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಗ್ರಗಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url=http://www.kenrockwell.com/tech/nikon-vs-canon.htm| title=Nikon vs. Canon| author=Ken Rockwell| accessdate=2010-02-05| publisher=Kenrockwell.com}}</ref> ತದ್ವಿರುದ್ಧವೆಂಬಂತೆ, 1999ರಿಂದ 2007ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಿಕಾನ್‌‌ DSLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ DX ಗಾತ್ರದ ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಬದಲಾದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಮರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹೊರಬಂದವು; 2007ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಚೌಕಟ್ಟಿನ ನಿಕಾನ್‌‌ D3, ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಬಂದ ನಿಕಾನ್‌‌ D700, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಶ್ರೇಣಿಯ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೊಸತನದ ಓರ್ವ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ-ಉತ್ಸಾಹಶಾಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಮರುಗಳಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ವಿನೂತನ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ ವೇಗ, ದಕ್ಷತೆ, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳು ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref>{{cite web| url=http://www.luminous-landscape.com/reviews/cameras/700-thoughts.shtml| title=Some Initial Thoughts on The Nikon D700| date=2008-07-02| accessdate=2010-02-05| publisher=Luminous Landscape| archive-date=2010-01-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20100108001633/http://luminous-landscape.com/reviews/cameras/700-thoughts.shtml| url-status=dead}}</ref>{{Verify credibility|date=November 2009}} 2008ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧ್ಯಮ-ಶ್ರೇಣಿಯ ನಿಕಾನ್‌‌ D90 ಕ್ಯಾಮರ ಕೂಡಾ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ SLR ಕ್ಯಾಮರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.dpreview.com/news/0808/08082702nikond90previewed.asp| title=Nikon D90 plus hands-on preview| date=2008-08-27| accessdate=2010-02-05| publisher=Digital Photography Review| archive-date=2010-02-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20100208070328/http://www.dpreview.com/news/0808/08082702nikond90previewed.asp| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.nikon.com/about/news/2008/0827_d90_01.htm| title=Digital SLR Camera Nikon D90| date=2008-08-27| accessdate=2010-02-05| publisher=Nikon Corporation|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828161157/http://www.nikon.com/about/news/2008/0827_d90_01.htm|archivedate=2008-08-28}}</ref> ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಡಿಯೋ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ DSLR ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಅನೇಕ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ನಿಕಾನ್‌‌ D3S, ನಿಕಾನ್‌‌ D7000 ಮತ್ತು ನಿಕಾನ್‌‌ D3100 ಮಾದರಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.nikon.ca/en/Product.aspx?m=17310&disp=Features| title=Nikon Canada| date=2010-10-29}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.nikon.ca/en/Product.aspx?m=17710&disp=Features| title=Nikon Canada| date=2010-10-29}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.nikon.ca/en/Product.aspx?m=17035&disp=Features| title=Nikon Canada| date=2010-10-29}}</ref> ===ಫಿಲಂ ಕ್ಯಾಮರ ಉತ್ಪಾದನೆ=== 2000ದ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ D70ನಂಥ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯ, ಬಳಕೆದಾರ-ಮಟ್ಟದ DSLR ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅದರ ಬಳಕೆದಾರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಫಿಲಂ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಮಾರಾಟವು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. ತನ್ನ ಬಹುಪಾಲು ಫಿಲಂ ಕ್ಯಾಮರ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮಸೂರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿರುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಲಿರುವುದಾಗಿ 2006ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web| url=http://www.nikon.com.au/announcementarticle.php?announcementid=32| title=Nikon Strengthens Digital Focus for 2006| date=2006-02-14| accessdate=2010-02-05| publisher=Nikon Corporation}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ಏಕೈಕ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಮರ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಫಿಲಂ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ F6 ಎಂಬ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ಯಾಮರ ಮತ್ತು FM10 ಎಂಬ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕ್ಯಾಮರ ಸೇರಿವೆ. ===ಥಾಯ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು=== ಒಂದಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು (ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೂಲ್‌ಪಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಕೆಳ-ದರ್ಜೆಯ ಮಸೂರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ) [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ತಯಾರಿಕೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್‌‌]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ. ಥೈಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್|ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌‌‌]]ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಯುಥಾಯಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು 1991ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. 2000ನೇ ವರ್ಷದ ವೇಳೆಗೆ, ಇದು 2,000 ಮಂದಿ ನೌಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೂಲತಃ 19,400 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (208,827 ಚದರ ಅಡಿಗಳು) ಇದ್ದ ನೆಲದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವು 46,200 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (497,300 ಚದರ ಅಡಿಗಳು) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ನಿಕಾನ್‌‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು. 2004ರ ವೇಳೆಗೆ, ಇದು 8,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಿಕಾನ್‌‌ನ ಥೈಲೆಂಡ್‌ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಎರಕ ಹೊಯ್ಯುವಿಕೆ, ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಭಾಗಗಳು, [[ಚಿತ್ರಕಲೆ|ವರ್ಣಲೇಪನ]], ಮುದ್ರಿಸುವಿಕೆ, ಲೋಹ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆ, ಲೋಹಲೇಪ, ಗೋಲಾಕಾರದ ಮಸೂರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಗೋಲಾಕಾರದ್ದಲ್ಲದ ಮಸೂರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಪಟ್ಟಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶೈಲಿಯ ಆಧಾರ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸದ್ದಿಲ್ಲದ ಅಲೆಯ ಮೋಟಾರು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ಘಟಕದ ಉತ್ಪಾದನೆ. 2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ನಿಕಾನ್‌ನ ನಿಕಾನ್‌‌ DX ಗಾತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ DSLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಥೈಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ನಿಕಾನ್‌ನ ನಿಕಾನ್‌‌ FX ಗಾತ್ರದ (ಸಂಪೂರ್ಣ ಚೌಕಟ್ಟಿನ) ಕ್ಯಾಮರಗಳು (D700, D3, D3S ಮತ್ತು D3X) ಜಪಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಥೈಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಯಾರಿಕಾ ಸೌಕರ್ಯವು ನಿಕಾನ್‌‌ನ ಬಹುಪಾಲು ಡಿಜಿಟಲ್‌ "DX" ಝೂಮ್‌ ಮಸೂರಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ನಿಕಾರ್‌‌ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಹಲವಾರು ಮಸೂರಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಕ್ಯಾಮರಗಳು== {{Commons category|Nikon cameras}} ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ತನ್ನ ಫಿಲಂ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ 2006ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4605418.stm| title=Nikon to focus on digital cameras| date=2006-01-12| accessdate=2010-02-05| publisher=BBC News}}</ref> ಆದರೂ ಕೆಳ-ದರ್ಜೆಯ FM10 (ಕೊಸಿನಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು) ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಅದು 2009ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ F6 (ಸ್ವತಃ ನಿಕಾನ್‌‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು) ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ಅದು ಈಗಲೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಫಿಲಂ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಸೇವಾ-ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಕುರಿತು ನಿಕಾನ್‌‌ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/micro_stories.pl?ACCT=130907&TICK=NIKON&STORY=/www/story/01-11-2006/0004247596&EDATE=Jan+11,+2006| title=Reshaping Nikon's Film Camera Assortment| date=2006-01-11| accessdate=2010-02-05| publisher=Nikon USA}}</ref> ====ಕೈಯಿಂದ ನಾಭೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಫಿಲಂ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== * ನಿಕಾನ್‌‌ F ಸರಣಿ (1959–1972, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾರಣಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''ನಿಕಾರ್‌‌ F'' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ) [[File:Nikon-ftn-400.jpg|thumb|250px|ನಿಕಾನ್‌‌ FTN ಏಕ-ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ ಕ್ಯಾಮರ]] * ‌ನಿಕಾರೆಕ್ಸ್ ಸರಣಿ (1960–1964) * ನಿಕಾರ್‌ಮ್ಯಾಟ್ FT ಸರಣಿ (1965–1977, [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಕೋಮ್ಯಾಟ್‌ FT ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F2 ಸರಣಿ (1971–1980) * ನಿಕಾರ್‌ಮ್ಯಾಟ್‌ EL ಸರಣಿ (1972–1977, [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಕೋಮ್ಯಾಟ್‌ EL ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ) * ನಿಕಾನ್‌‌ EL2 (1977) * ನಿಕಾನ್‌‌ FM (1977) * ನಿಕಾನ್‌‌ FE (1978) * ನಿಕಾನ್‌‌ EM (1979) * ನಿಕಾನ್‌‌ F3 ಸರಣಿ (1980–1997) * ನಿಕಾನ್‌‌ FG (1982) * ನಿಕಾನ್‌‌ FM2 ಸರಣಿ (1982–2000) * ನಿಕಾನ್‌‌ FE2 (1983) * ನಿಕಾನ್‌‌ FA (1983) * ನಿಕಾನ್‌‌ FG-20 (1984) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-301 (1985, [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು N2000 ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-601M (1990, [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು N6000 ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ) * ನಿಕಾನ್‌‌ FM10 (1995) * ನಿಕಾನ್‌‌ FE10 (1996) * ನಿಕಾನ್‌‌ FM3A (2001) ====ಫಿಲಂ APS SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== * ನಿಕಾನ್‌‌ ಪ್ರೋನಿಯಾ 600i / ಪ್ರೋನಿಯಾ 6i (1996)<ref>{{cite web| url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/filmcamera/slr/pronea_600i/index.htm| title=Nikon PRONEA 600i (PRONEA 6i)| accessdate=2010-11-08| publisher=Nikon Corporation| archive-date=2010-12-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20101210165743/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/filmcamera/slr/pronea_600i/index.htm| url-status=dead}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ ಪ್ರೋನಿಯಾ S (1997)<ref>{{cite web| url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/filmcamera/slr/pronea_s/index.htm| title=Nikon PRONEA S| accessdate=2010-11-08| publisher=Nikon Corporation| archive-date=2010-12-10| archive-url=https://web.archive.org/web/20101210165812/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/filmcamera/slr/pronea_s/index.htm| url-status=dead}}</ref> <gallery> File:Nikon Pronea 600i img 0604.jpg|ನಿಕಾನ್‌‌ ಪ್ರೋನಿಯಾ 600i File:Nikon Pronea S img 1320.jpg|ನಿಕಾನ್‌‌ ಪ್ರೋನಿಯಾ S </gallery> ====ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಫಿಲಂ SLR ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== [[File:NIKON AC-2E 1993.jpg|thumb|250px|ನಿಕಾನ್‌‌ AC-2E ದತ್ತಾಂಶ ಕೊಂಡಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (1993)]] * ನಿಕಾನ್‌‌ F3AF (1983, ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ DX-1 ಕಿರುದರ್ಶಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ F3 ಶರೀರ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-501 (1986, [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ N2020 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-401 (1987, U.S.ನಲ್ಲಿ N4004 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-801 (1988, U.S.ನಲ್ಲಿ N8008 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F4 (1988) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-401S (1989, U.S.ನಲ್ಲಿ N4004S ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-601 (1990, U.S.ನಲ್ಲಿ N6006 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-401X (1991, U.S.ನಲ್ಲಿ N5005 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F-801S (1991, U.S.ನಲ್ಲಿ N8008S ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F90 (1992, U.S.ನಲ್ಲಿ N90 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನೊಸ್‌ RS (1992) - ನೀರೊಳಗಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ. * ನಿಕಾನ್‌‌ F50 (1994, U.S.ನಲ್ಲಿ N50 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F70 (1994, U.S.ನಲ್ಲಿ N70 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F90X (1994, U.S.ನಲ್ಲಿ N90S ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F5 (1996) * ನಿಕಾನ್‌‌ F60 (1999, U.S.ನಲ್ಲಿ N60 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F100 (1999) * ನಿಕಾನ್‌‌ F65 (2000, U.S.ನಲ್ಲಿ N65 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F80 (2000, U.S.ನಲ್ಲಿ N80 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F55 (2002, U.S.ನಲ್ಲಿ N55 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F75 (2003, U.S.ನಲ್ಲಿ N75 ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತ) * ನಿಕಾನ್‌‌ F6 (2004) {{-}} ====ಗುರಿದೂರಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== [[File:Sp-400.jpg|thumb|250px|ನಿಕಾನ್‌‌ SP ಗುರಿದೂರಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮರ]] * ನಿಕಾನ್‌‌ I (1948)<ref>{{cite web| url=http://www.nikonhs.org/history.html| title=A Short History of Nippon Kogaku Japan| accessdate=2010-02-05| publisher=Nikon Historical Society Online| archive-date=2010-03-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20100302152218/http://www.nikonhs.org/history.html| url-status=dead}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ M (1949)<ref>{{cite web| url=http://cameraquest.com/nrfmnosy.htm| title=Nikon M Unsynced| date=26 November 2003| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ S (1951)<ref>{{cite web| url=http://cameraquest.com/nrfs.htm| title=Nikon S| date=26 November 2003| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ S2 (1954)<ref>{{cite web| url=http://www.photoethnography.com/ClassicCameras/index-frameset.html?NikonS2.html~mainFrame| title=Classic Cameras - Nikon S2| author=Karen Nakamura| date=26 November 2003| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ SP (1957)<ref>{{cite web| url=http://cameraquest.com/nikonsp.htm| title=Nikon Rangefinder SP| date=26 November 2003| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ S3 (1958)<ref>{{cite web| url=http://www.vintagephoto.tv/nikons3.shtml| title=Nippon Kogaku Nikon S3 Camera| date=17 June 2001| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ S4 (1959)<ref>{{cite web| url=http://cameraquest.com/nrfs4.htm| title=Nikon S4 Rangefinder| date=26 November 2003| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ S3M (1960)<ref>{{cite web| url=http://cameraquest.com/nrfs3m.htm| title=Nikon S3M| date=26 November 2003| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ S3 2000 (2000)<ref>{{cite web| url=http://www.cameraquest.com/NRFS3%202000.htm| title=Nikon S3 2000 Rangefinder| date=5 April 2009| accessdate=2010-02-05}}</ref> * ನಿಕಾನ್‌‌ SP ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿ (2005)<ref>{{cite web| url=http://www.cameraquest.com/nrfblsp2005.htm| title=Nikon Rangefinder SP Black 2005| date=5 April 2009| accessdate=2010-02-05}}</ref> {{-}} ====ಅಡಕ ಶೈಲಿಯ ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== 1983 ಮತ್ತು 2000ರ ದಶಕದ<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/technology/archives/filmcamera/compact/index.htm |title=Nikon Compact cameras, by Nikon |publisher=Imaging.nikon.com |date= |accessdate=2010-09-09 |archive-date=2009-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501122755/http://imaging.nikon.com/products/imaging/technology/archives/filmcamera/compact/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಆರಂಭದ ನಡುವೆ ಅಡಕ ಶೈಲಿಯ ಕ್ಯಾಮರಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯು ನಿಕಾನ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕ್ಯಾಮರಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಸರಣಿ ಹೆಸರಿನಿಂದ (ಅಂದರೆ L35/L135-ಸರಣಿ, RF/RD-ಸರಣಿ, W35-ಸರಣಿ, EF ಅಥವಾ AW-ಸರಣಿ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಹೆಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಕಾನ್‌‌ ಮೊದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದೆಡೆ ಒಂದು ಸರಣಿ-ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಒಂದು ಮಾರಾಟದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಝೂಮ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗಿನ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗಾಗಿ ''ಝೂಮ್‌-ಟಚ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು, ತೀರಾ ಅಡಕ ಶೈಲಿಯ ಮಾದರಿಗಳಿಗಾಗಿ ''ಲೈಟ್‌-ಟಚ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಬಳಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗಾಗಿ ''ಫನ್‌-ಟಚ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಎರಚಿದ ನೀರಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗಾಗಿ ''ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌-ಟಚ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದ ನಂತರ, ಸರಣಿಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಮಾರಾಟದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ನಿಕಾನ್‌‌ನ APS-ಕ್ಯಾಮರಗಳೆಲ್ಲವೂ ''ನ್ಯೂವಿಸ್‌'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪ್ರವೇಶ-ಮಟ್ಟದ, ಸ್ಥಿರವಾದ-ಮಸೂರದ-ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ನಿಕಾನ್‌‌ 35Ti ಎಂಬ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಾದರಿಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಲೆಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಟೈಟಾನಿಯಂ ಶರೀರ ಮತ್ತು 3D-ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌-ಮಾಪನದೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದವು. ====ನೀರೊಳಗಿನ ಬಳಕೆಯ (ಶ್ರೇಣಿ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ) ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== * ನಿಕಾನೊಸ್‌ I (1963,1}ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸೊ/ನಿಕಾರ್‌‌ ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು) * ನಿಕಾನೊಸ್‌ II (1968) * ನಿಕಾನೊಸ್‌ III (1975) * ನಿಕಾನೊಸ್‌ IV-A (1980) * ನಿಕಾನೊಸ್‌ V (1984) {{-}} ====ಅಡಕ ಶೈಲಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳು==== * ನಿಕಾನ್‌‌ ಕೂಲ್‌ಪಿಕ್ಸ್‌ ಸರಣಿ ==== ಏಕ ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳು ==== [[File:Nikon D3 0803.jpg|thumb|ನಿಕಾನ್‌‌ D3 ಕ್ಯಾಮರದ ಶರೀರ]] [[File:Nikon D200 front (aka).jpg|thumb|ನಿಕಾರ್‌‌ ಮಸೂರ ಮತ್ತು ನಿಕಾನ್‌‌ "ವೇಗದಬೆಳಕಿನ" ಫ್ಲಾಶ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ನಿಕಾನ್‌‌ D200 ಕ್ಯಾಮರ]] '''ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ (ವೃತ್ತಿಪರ) - FX/ಸಂಪೂರ್ಣ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಂವೇದಕ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D3, ಆಗಸ್ಟ್‌ 23, 2007 *ನಿಕಾನ್‌‌ D3X, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1, 2008 *ನಿಕಾನ್‌‌ D3S, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 14, 2009 '''ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ (ಪ್ರೊಸ್ಯೂಮರ್‌) - FX/ಸಂಪೂರ್ಣ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಂವೇದಕ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D700, ಜುಲೈ 1, 2008 '''ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ (ವೃತ್ತಿಪರ) - DX ಸಂವೇದಕ, ಉನ್ನತ ಪೃಥಕ್ಕರಣ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D1, ಜೂನ್‌ 15, 1999 *ನಿಕಾನ್‌‌ D1X, ಫೆಬ್ರುವರಿ 5, 2001 *ನಿಕಾನ್‌‌ D2X, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16, 2004 *ನಿಕಾನ್‌‌ D2XS, ಜೂನ್‌ 1, 2006 '''ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ (ವೃತ್ತಿಪರ) - DX ಸಂವೇದಕ, ಉನ್ನತ ವೇಗ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D1H, ಫೆಬ್ರುವರಿ 5, 2001 *ನಿಕಾನ್‌‌ D2H, ಜುಲೈ 22, 2003 *ನಿಕಾನ್‌‌ D2HS, ಫೆಬ್ರುವರಿ 16, 2005 '''ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ (ಪ್ರೊಸ್ಯೂಮರ್‌) - DX ಸಂವೇದಕ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D100, 21 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2002 *ನಿಕಾನ್‌‌ D200, 1 ನವೆಂಬರ್‌ 2005 *ನಿಕಾನ್‌‌ D300, 23 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007<ref>{{cite web | title =Nikon D300 | url =http://www.europe-nikon.com/product/en_GB/products/broad/1436/overview.html | publisher =Nikon UK | accessdate =2008-01-17 | archive-date =2013-06-27 | archive-url =https://web.archive.org/web/20130627075531/http://www.europe-nikon.com/ | url-status =dead }}</ref> *ನಿಕಾನ್‌‌ D300S, 30 ಜುಲೈ 2009<ref>{{cite web | title =Nikon D300s | url =http://www.nikon.com/about/news/2009/0730_d300s_01.htm | publisher =Nikon Global Site | date =2009-07-30 | accessdate =2009-07-30 | archive-date =2010-05-14 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100514055247/http://www.nikon.com/about/news/2009/0730_d300s_01.htm | url-status =dead }}</ref> '''ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ - DX ಸಂವೇದಕ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D7000, 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2010<ref>{{cite web| url=http://nikon.com/about/news/2010/0915_d7000_02.htm| title=Digital-SLR camera Nikon D7000| publisher=Nikon Corporation| date=September 15, 2010| accessdate=2010-09-16| archive-date=2010-09-18| archive-url=https://web.archive.org/web/20100918073327/http://nikon.com/about/news/2010/0915_d7000_02.htm| url-status=dead}}</ref> '''ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ (ಬಳಕೆದಾರ) - DX ಸಂವೇದಕ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D70, 28 ಜನವರಿ 2004 *ನಿಕಾನ್‌‌ D70S, 20 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2005 *ನಿಕಾನ್‌‌ D80, 9 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2006 *ನಿಕಾನ್‌‌ D90, 27 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2008<ref>{{cite web | title=Nikon D90| url=http://www.nikon.com/about/news/2008/0827_d90_01.htm | publisher=Nikon Corporation| date=August 27, 2008| accessdate=2010-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828161157/http://www.nikon.com/about/news/2008/0827_d90_01.htm|archivedate=2008-08-28}}</ref> *ನಿಕಾನ್‌‌ D5000, 14 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009 '''ಪ್ರವೇಶ-ಮಟ್ಟದ (ಬಳಕೆದಾರ) - DX ಸಂವೇದಕ''' *ನಿಕಾನ್‌‌ D50, 20 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2005 *ನಿಕಾನ್‌‌ D40, 16 ನವೆಂಬರ್‌ 2006 *ನಿಕಾನ್‌‌ D40X, 6 ಮಾರ್ಚ್‌ 2007 *ನಿಕಾನ್‌‌ D60, 29 ಜನವರಿ 2008 *ನಿಕಾನ್‌‌ D3000, 30 ಜುಲೈ 2009 *ನಿಕಾನ್‌‌ D3100, 19 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2010<ref>{{cite web| url = http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/digitalcamera/slr/d3100/index.htm| title = Nikon D3100| work = Digital SLR Cameras products line-up| publisher = Nikon Corporation| date = August 19, 2010| accessdate = 2010-08-19| archive-date = 2011-03-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20110321102136/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/digitalcamera/slr/d3100/index.htm| url-status = dead}}</ref> ನಿಕಾನ್‌‌ನ ಕಚ್ಚಾ ಬಿಂಬದ ಗಾತ್ರದ ಸ್ವರೂಪವು ''NEF'' ಆಗಿದ್ದು ಇದು ನಿಕಾನ್‌‌ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕಡತಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಂಬದ ಕಡತಗಳಿಗಾಗಿರುವ "DSCN" ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವು "ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸ್ಟಿಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರ - ನಿಕಾನ್‌‌" ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವಂಥದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಛಾಯಾ ಮಸೂರಗಳು== ===F-ಮೌಂಟ್‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಸೂರಗಳು=== * ನೋಡಿ: ನಿಕಾನ್‌‌ F-ಮೌಂಟ್‌ → ನಿಕಾರ್‌‌ ===ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಮಸೂರಗಳು=== {{Main|Nikkor}} ==ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಘಟಕಗಳು== ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಫ್ಲಾಶ್‌ ಗನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ''ಸ್ಪೀಡ್‌ಲೈಟ್‌'' ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. *SB-R200 *SB-400 *SB-600 *SB-700 *SB-800 *SB-900 *R1C1 ==ಫಿಲಂ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು== [[File:Coolscan-V.jpg|thumb|ನಿಕಾನ್‌‌ ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ V ಫಿಲಂ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌]] ನಿಕಾನ್‌‌ನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕ್ಯಾಮರ ಶ್ರೇಣಿಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್‌ ಫೋಟೋ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ (IX240), 35 ಮಿ.ಮೀ., ಮತ್ತು 60 ಮಿ.ಮೀ. ಫಿಲಂ ಮೊದಲಾದವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. * (1988) LS-3500 (4096x6144, 4000 ಡಿಪಿಐ) SCSI<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/ls-3500/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; 35mm Film Scanner LS-3500 |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102005817/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/ls-3500/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (1992) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-10 (2700 ಡಿಪಿಐ) SCSI. LED ಬೆಳಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೆಂದು "ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು.<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan/index.htm |title=35mm Film Scanner COOLSCAN (LS-10) |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102011128/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (1994) LS-3510AF (5000x5000, 3500 ಡಿಪಿಐ) SCSI. ಸ್ವಯಂ-ನಾಭೀಕರಿಸುವ ಮಸೂರವು ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * (1996) ಸೂಪರ್‌ ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-1000 (2592x3888, 2700 ಡಿಪಿಐ) SCSI. ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಸಮಯವು ಅರ್ಧದಷ್ಟು<ref>{{cite web|url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_ls-1000/index.htm|title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; 35mm Film Scanner SUPER COOLSCAN LS-1000|publisher=Imaging.nikon.com|accessdate=2010-11-09|archive-date=2010-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20101102011251/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_ls-1000/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * (1996) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ II LS-20 E (2700 ಡಿಪಿಐ) SCSI<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan_2/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; 35mm Film Scanner COOLSCAN II (LS-20) |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102011148/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan_2/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (1998) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-2000 (2700 ಡಿಪಿಐ, 12-ಬಿಟ್‌) SCSI, ಬಹುವಿಧದ ಮಾದರಿ, "ಕ್ಲೀನ್‌ಇಮೇಜ್‌" ತಂತ್ರಾಂಶ<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_2000/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; SUPER COOLSCAN 2000 (LS-2000) |publisher=Imaging.nikon.com |date= |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102220247/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_2000/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (1998) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ III LS-30 E (2700 ಡಿಪಿಐ, 10-ಬಿಟ್‌) SCSI<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan_3/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; COOLSCAN III (LS-30) |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102220237/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan_3/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (2001) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ IV LS-40 ED (2900 ಡಿಪಿಐ, 12-ಬಿಟ್‌, 3.6D) USB, ಸಿಲ್ವರ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ICE, ROC, GEM<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan_4/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; COOLSCAN IV ED (LS-40 ED) |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102215457/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/coolscan_4/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (2001) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-4000 ED (4000 ಡಿಪಿಐ, 14-ಬಿಟ್‌, 4.2D) ಫೈರ್‌ವೈರ್‌<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_4000/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; SUPER COOLSCAN 4000 ED (LS-4000 ED) |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102220803/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_4000/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (2001) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-8000 ED (4000 ಡಿಪಿಐ, 14-ಬಿಟ್‌, 4.2D) ಫೈರ್‌ವೈರ್‌, ಬಹುಸ್ವರೂಪ<ref>{{cite web |url=http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_8000_ed/index.htm |title=Nikon &#124; Digital Archives on Camera Products &#124; SUPER COOLSCAN 8000 ED (LS-8000 ED) |publisher=Imaging.nikon.com |accessdate=2010-11-09 |archive-date=2010-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101115143239/http://imaging.nikon.com/products/imaging/lineup/scanner/scoolscan_8000_ed/index.htm |url-status=dead }}</ref> * (2003) ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ V LS-50 ED (4000 ಡಿಪಿಐ, 14-ಬಿಟ್‌, 4.2D) USB * (2003) ಸೂಪರ್‌ ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-5000 ED (4000 ಡಿಪಿಐ, 16ಬಿಟ್‌, 4.8D) USB * (2004) ಸೂಪರ್‌ ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-9000 ED (4000 ಡಿಪಿಐ, 16ಬಿಟ್‌, 4.8D) ಫೈರ್‌ವೈರ್‌, ಬಹುಸ್ವರೂಪ 4096 x 6144 ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಟ ಪೃಥಕ್ಕರಣದೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಾನ್‌‌ LS-3500 ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 'ಕೂಲ್‌' LED ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹ್ಯಾಲೋಜೆನ್‌ ದೀಪವೊಂದನ್ನು ಈ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು (ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ 'ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌' ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು). ಹೀಗೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ LED ಆಧರಿತ ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾದರಿಯ ಪೃಥಕ್ಕರಣವು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಬೆಲೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಆಳ, ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪ್ರತಿಮೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡುವ ವೇಗವೂ ಸಹ ಅದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 'ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ LS-5000 ED ಮಾದರಿಯು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಫಲಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ 50 ಚಿತ್ರಫಲಕಗಳು ಅಥವಾ 40 ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಫಿಲಂ ಸುರುಳಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ವಿಶೇಷ ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದೇ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅದು ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯ-ನಂತರದ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೂ ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, 20 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟ ಪೃಥಕ್ಕರಣದ ಏಕೈಕ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಒಂದು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕೂಲ್‌ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ 9000 ED ಮಾದರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸದ್ಯೋಚಿತವಾಗಿರುವ ಫಿಲಂ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು; ಈ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು ಮಿನೋಲ್ಟಾ ಡಿಮೇಜ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ICEಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೊಡಾಕ್ರೋಮ್‌ ಫಿಲಂನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಗೀಚುಗೆರೆ ಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಲೇಸರ್‌ಸಾಫ್ಟ್‌ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಿಲ್ವರ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಎಂಬ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶವು 2008ರ ಅಂತ್ಯದಿಂದಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕೌಶಲವನ್ನು (iSRD) ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಕೊಡಾಕ್ರೋಮ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳಿಂದ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಗೀಚುಗೆರೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಕಾನ್‌‌ ಫಿಲಂ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ OS 10.5 ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ 2007ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಸಂಕೇತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಮರುಬರೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಮೆಸಿಂತೋಷ್‌ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್‌ ವಿಸ್ಟಾ 64-ಬಿಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನ್ನ ನಿಕಾನ್‌‌ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಾನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ನಿಕಾನ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web| title=Mac OS 10.5 (Leopard) compatibility| url=http://nikoneurope-en.custhelp.com/app/answers/detail/a_id/23460| publisher=Nikon Europe| accessdate=2010-02-05}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಿಲ್ವರ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಅಥವಾ ವ್ಯೂಸ್ಕ್ಯಾನ್‌‌ನಂಥ ತಟಸ್ಥ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾದ ನಿಕಾನ್‌‌ ಚಾಲನಾ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಚಾಲನಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. 1994 ಮತ್ತು 1996ರ ನಡುವೆ, ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಟಚ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಟ್ಟಸ ಸಮತಲದ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌‌ನ ಮೂರು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿಕಾನ್‌‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು; ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದ ಮಟ್ಟಸ ಸಮತಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವು ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಲು ಆಗಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಫಿಲಂ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಿಕಾನ್‌ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ==ಕ್ರೀಡಾ ದೃಶ್ಯೋಪಕರಣಗಳು== ====ದುರ್ಬೀನುಗಳು==== <div style="float:left;width:48%"> * ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್‌ IV * ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ IV * ಟ್ರಾವೆಲೈಟ್‌ v * ಮೈಕ್ರಾನ್‌ * ಆಕ್ಷನ್‌ VII * ಆಕ್ಷನ್‌ VII ಝೂಮ್‌ * ಸ್ಪೋರ್ಟರ್‌ I * ವೆಂಚರರ್‌‌ 8/10x32 </div><div style="float:right;width:48%"> * ವೆಂಚರರ್‌‌ 8x42 * ರೂಫ್‌ ಪ್ರಿಸಂ * ಮೊನಾರ್ಕ್‌ * ಆಕ್ಷನ್‌ EX * ಸ್ಟೇಬಿಲ್‌ಐಸ್‌ * ಸುಪೀರಿಯರ್‌ E * ಮೆರೈನ್‌ </div>{{-}} ====ನೆಲೆಪತ್ತೆಯ ದರ್ಶಕಗಳು==== * ಸ್ಪಾಟರ್‌‌ XL II WP * ಸ್ಪಾಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೋಪ್‌ R/A II * ಸ್ಪಾಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೋಪ್‌ 80 * ಫೀಲ್ಡ್‌ ಸ್ಕೋಪ್‌ III * ಫೀಲ್ಡ್‌ ಸ್ಕೋಪ್‌ ED 82 ====ಬಂದೂಕು ದರ್ಶಕಗಳು==== * ಮೊನಾರ್ಕ್‌ * ಲೇಸರ್‌ IRT * ಎನ್‌ಕೋರ್ * ಕಯೋಟ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ * ಸ್ಲಗ್‌ಹಂಟರ್‌ * ಬಕ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ * ಪ್ರೋಸ್ಟಾಫ್‌ * ಟೀಮ್‌ ರಿಯಲ್‌ಟ್ರೀ == ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == ಕಣ್ಣಿನ ಉಪಕರಣ, ಬೂದುಗಾಜುಗಳು, ಏಕಾಕ್ಷಿ ಮಸೂರಗಳು, ದುರ್ಬೀನು ದೂರದರ್ಶಕಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಗಳು, ಲೇಸರ್‌ ಗುರಿದೂರಮಾಪಕಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಬಳಕೆಗಾಗಿರುವ ಕ್ಯಾಮರಗಳು, ಅನುಕಲಿತ ಮಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ (ಎಲ್‌ಸಿಡಿ)|ದ್ರವಸ್ಫಟಿಕ ಉದ್ದರ್ಶನಗಳು]], ಹಾಗೂ ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನದ ಪರಿಶೀಲನಾ ಉಪಕರಣದ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ-ಆಧರಿತ ಅಳತೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಿಕಾನ್‌‌ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. 2008ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಕಂಪನಿಯ ಆದಾಯದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸ್ಟೆಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite press release| title=Nikon annual report 2008| publisher=Nikon Corporation| url=http://www.nikon.com/about/ir/ir_library/ar/pdf/ar2008/08annual_e.pdf| accessdate=2010-02-05| archive-date=2010-01-31| archive-url=https://web.archive.org/web/20100131152336/http://nikon.com/about/ir/ir_library/ar/pdf/ar2008/08annual_e.pdf| url-status=dead}}</ref> ನಿಕಾನ್‌‌, ನಿಜಿ, ನೊಬಿಲಿ-ಟೈ, ಪ್ರೆಸಿಯೊ, ಮತ್ತು ವೆಲಾಸಿಟಿ VTI ಎಂಬ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕಗಳು, ಬಿಸಿಲಿನ ಕನ್ನಡಕ, ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಕದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಿಕಾನ್‌‌ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title=Trademarks| publisher=Nikon Corporation| url=http://www.nikonusa.com/About-Nikon/Trademarks.page| date=6 November 2009| accessdate=2010-02-05| archive-date=2010-02-05| archive-url=https://web.archive.org/web/20100205105828/http://nikonusa.com/About-Nikon/Trademarks.page| url-status=dead}}</ref> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Col-begin}} {{Col-3}} *ಏಕ-ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ *ಸಂಪೂರ್ಣ-ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ SLR *ಏಕ-ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ ಕ್ಯಾಮರದ ಇತಿಹಾಸ *SLR ಮತ್ತು DSLR ಕ್ಯಾಮರಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಮಸೂರಗಳು {{Col-3}} * ನಿಕಾನ್‌‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್‌ ಇಂಕ್‌ *ನಿಕಾರ್‌‌ *ನಿಕಾನ್‌‌ F *ನಿಕಾನ್‌‌ ಕೂಲ್‌ಪಿಕ್ಸ್‌ ಸರಣಿ {{Col-3}} *ನಿಕಾನ್‌‌ F-ಮೌಂಟ್‌ *ನಿಕಾನ್‌‌ S-ಮೌಂಟ್‌ *ಪರಿದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಸೂರ *ಏಕ-ಮಸೂರದ ಪರಾವರ್ತಕ ಕ್ಯಾಮರ {{Col-end}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Nikon}} {{Portal|Companies}} *[http://www.nikon.com ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] *[https://biz.yahoo.com/ic/51/51742.html ಯಾಹೂ! – ನಿಕಾನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ] *[http://www.photosynthesis.co.nz/nikon/specs.html ನಿಕಾನ್‌‌ ಮಸೂರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ] *[http://www.mir.com.my/rb/photography/companies/nikon/htmls/models/index.htm "ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಇನ್‌ ಮಲೇಷಿಯಾ" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ನಿಕಾನ್‌‌ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Template group|list= {{Nikon Digital Camera List}} {{Nikon 35mm Film SLR Cameras}} {{Japanese Electronics Industry}} {{TOPIX 100}} {{Nikkei 225}} {{Mitsubishi Group}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಿಕಾನ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ನಿಕಾನ್‌‌ ಕ್ಯಾಮರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್‌‌ನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್‌‌ನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪಕರಣದ ಅರೆವಾಹಕದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಸೂರ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೋಕಿಯೊ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1917ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಚಿತ್ರೀಕರಣ]] sgpndby7yc9lr0i53jl64e0m8j83tc1 0 27810 1377950 1353710 2026-08-01T07:44:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377950 wikitext text/x-wiki '''ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೌಸ್‌ನಂಥ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಒಂದು ಪೆನ್ನು (ಅಥವಾ ಸ್ಟೈಲಸ್‌) ಮತ್ತು ಫಲಕವನ್ನು (ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ 'ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಕೆದಾರ-ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ತಂತಿರಹಿತ|ನಿಸ್ತಂತು]] ಫಲಕ PCಗಳು, PDAಗಳು ಮತ್ತು GPS ಗ್ರಾಹಿಗಳಂಥ ಚಲನೀಯ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಗೂ ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಚಲನೀಯ ಸಂವಹನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಳಕೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂಥದೊಂದು ಸಾಧನದ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯೇ ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ಆಗಿದೆ. ಒಂದು ಕೀಲಿಮಣೆ, ಸಂಖ್ಯಾಫಲಕ, ಮೌಸ್‌ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಫಲಕದಂಥ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ನಕ್ಷಾರಚನೆಯ ಫಲಕ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶತೆರೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ (ಬಳಕೆದಾರರು ಒದಗಿಸುವ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಒಂದು ತೋರುಗಡ್ಡಿ ಸಾಧನ ಹಾಗೂ ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ-ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಒಂದನ್ನು ಉದ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ಬಳಕೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಒಂದು ಮೌಸ್‌ ಮತ್ತು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಳಕೆಗೂ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಎರಡು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು; 1950ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದ ಸ್ಟೈಲೇಟರ್‌ <ref>{{Citation | last= Dimond | first= T.L. | title= Devices for reading handwritten characters | publisher= Proceedings of Eastern Joint Computer Conference | pages= 232–237 | date= 1957-12-01 | url= http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | accessdate= | archive-date= 2012-01-10 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | url-status= dead }}</ref> ಮತ್ತು RAND ಫಲಕ<ref>{{Citation | last= Groner | first= G.F. | title = Real-Time Recognition of Handprinted Text, Memorandum RM-5016-ARPA | publisher=RAND Corporation | pages= | date=1966-08 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#Groner66a | accessdate = }}</ref> ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. == ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕೌಶಲಗಳು == ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ವಾಸ್ತವಿಕ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೌಶಲಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. === ತೋರುಗಡ್ಡಿ/ಗುರುತುಕಾರಕ ದತ್ತಮಾಹಿತಿ === ಮೌಸ್‌ನಂಥ ಸಾಧನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಫಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಸ್‌‌ಗಳು ತೋರುಗಡ್ಡಿ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮೌಸ್‌ ಎಂಬುದೊಂದು ''ತತ್ಸಂಬಂಧಿಯಾದ'' ತೋರುಗಡ್ಡಿ ಸಾಧನ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಬೇಕು- ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ "ಜರುಗುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು (ಕರ್ಸರ್‌ನ್ನು) ಆಚೀಚೆಗೆ ಜರುಗಿಸಲು" ಬಳಕೆದಾರರು ಮೌಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫಲಕ ಎಂಬುದೊಂದು ''ಪರಿಪೂರ್ಣ'' ವಾದ ತೋರುಗಡ್ಡಿ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ- ಜರುಗುಪಟ್ಟಿಯು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೌಸ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ಮತ್ತು ಫಲಕವನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅದೇ ನಿಖರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎರಡುಬಾರಿ ಗುರಿಯಿರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತಟ್ಟುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಸಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೌಸ್‌ ಒಂದರಿಂದ "ಜೋಡಿ-ಕ್ಲಿಕ್‌‌" ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು "ಜೋಡಿ-ಬಡಿತ"ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಪ್ರಯಾಸಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶತೆರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಸ್ಪರ್ಶ-ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಫಲಕವೊಂದರ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಬೆರಳೊಂದನ್ನು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವಿಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. === ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಕೀಲಿಮಣೆಯೊಂದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಮೌಸ್‌ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಲಿಮಣೆ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಫಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ನೆರವೇರಲು ಫಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ತೋರುಗಡ್ಡಿ ವಿಧಾನ: ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ತೋರುಗಡ್ಡಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವಿಧಾನ: ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಗೆರೆಬಡಿತಗಳು (ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಸ್‌) ಒಂದು "ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ ಇಂಕ್‌" ಆಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಗೆರೆಬಡಿತಗಳು ಅಥವಾ ಗುರುತುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಕೈಬರಹದ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಒಂದು ಕೀಲಿಮಣೆಯಿಂದ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವಿಧಾನಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ತೋರುಗಡ್ಡಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ) ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, * ತೋರುಗಡ್ಡಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹದ-ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಫಲಕದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ. * ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಗುಂಡಿಯೊಂದನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ. * ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡದ ಯಾವುದೇ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ತೋರುಗಡ್ಡಿಯ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೂಲಕ. * ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಭಾವಸೂಚಕ ಗುರುತನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ನಿಜಾವಧಿಯ ಅಂಕೀಕರಿಸುವಿಕೆಯ ಫಲಕವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಭೇದ ಅರಿಯಲು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು "ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ವಿಧಾನದ ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. "ಆಫ್‌ಲೈನ್‌ ವಿಧಾನದ ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾಗದವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ಕೈಬರಹದ ಸ್ಥಿರ ಸಂಕೇತಗಳ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಅಕ್ಷರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. === ನೇರ ಕುಶಲ ನಿರ್ವಹಣೆ === ಅನುಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು, ಒತ್ತಲು, ಮತ್ತು ಎಳೆಯಲು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ಸಾಧನವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೇರ ಕುಶಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿಶೇಷ ವಿಕಿ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ. ವ್ಯಾಂಗ್‌ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು <ref name="WANG Freestyle demo">{{Citation | last= | first= | title = WANG Freestyle demo | publisher= Wang Laboratories | pages= | date= 1989 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/images.html#WangFreestyle | accessdate =2008-09-22 }}</ref> ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೈಬರಹದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ "ಇಂಕ್‌"ನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೇರ ಕುಶಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ. === ಭಾವಸೂಚಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ವಿಶೇಷ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರ ಕೌಶಲವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಕೈಬರಹದ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಬದಲು, ವಿಶೇಷ ಆದೇಶವೊಂದರ ಒಂದು ಸೂಚಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಹಂದಿ-ಬಾಲದ" ಆಕಾರವೊಂದು (ಓರ್ವ ಕರಡಚ್ಚು ತಿದ್ದುವವರ ಗುರುತಾಗಿ ಇದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) "ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರ" ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಶವು ಗುರುತನ್ನು ಮಾಡಲಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಯವಸ್ತು ಅಥವಾ ಪಠ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಯಾವ ಅಂಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ತೋರುಗಡ್ಡಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಂಕೀಕಾರಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇವು ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು "ಸ್ಟೈಲಸ್‌"ಗಳನ್ನು (ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಬೆರಳಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ-ಸ್ಪರ್ಶದ ಭಾವಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ OS ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವಸೂಚಕದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹದ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಭಾವಸೂಚಕದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಷ್ಟನ್ನೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶೇಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೇ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವು; CAD/CAM ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು <ref>{{Citation | last= | first= | title = Computerized Graphic Processing System: System User's Manual | publisher=Applicon Incorporated | pages= | date=1973-09-01 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio75.html#Applicon73 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last= Newman | first= W.M. | title = The Ledeen Character Recognizer | publisher=Principles of Interactive Computer Graphics, McGraw-Hill | pages= 575–582 | date=1973-09-01 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio75.html#NewmanWM73a | accessdate = }}</ref> ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಂಥವು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Citation | last=Coleman | first=Michael L. | title=Text editing on a graphic display device using hand-drawn proofreader's symbols, from Pertinent Concepts in Computer Graphics: Proceedings of the 2nd University of Illinois Conference on Computer Graphics | publisher=University of Illinois Press | pages= | date=1969 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Coleman69 | accessdate= | archive-date=2012-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Coleman69 | url-status=dead }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ನಿಕಟ ಪರಿಚಯವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಈ ಮೂಲಗಳ ಆಳವು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೈಬರಹಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಫಲಕಕ್ಕಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು (ಪೇಟೆಂಟ್‌ನ್ನು) 1888ರಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last =Gray | first =Elisha | coauthors = | title =Telautograph | work = | pages = | language = | publisher =United States Patent 386,815 (full image) | date =1888-07-31 | url = http://www.freepatentsonline.com/386815.pdf | accessdate = }}</ref> ಕೈಬರಹದ ಚಲನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೈಬರಹದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೊದಲನೆಯದು ಎನಿಸಿರುವ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು 1915ರಲ್ಲಿ ಮಂಜೂರುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last=Goldberg | first=H.E. | title = Controller | publisher=United States Patent 1,117,184 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/1117184.pdf | accessdate = | date=1915-12-28 }}</ref> ಒಂದು ಆಧುನಿಕವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕೀಲಿಮಣೆಯೊಂದರ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಫಲಕ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹದ ಪಠ್ಯದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ-ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿದರ್ಶನವು 1956ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Dimond 232–237">{{Citation | last=Dimond | first=Tom | title=Devices for reading handwritten characters | publisher=Proceedings of Eastern Joint Computer Conference | pages=232–237 | date=1957-12-01 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | accessdate=2008-08-23 | archive-date=2012-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಾಣಿಜ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು: ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌, ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌, ಮತ್ತು ಲೈನಸ್‌ ಇವೇ ಆ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, GO ಕಾರ್ಪ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಒಂದು ಫಲಕ PC ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ OS ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಇದು GO ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಒಡೆತನದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಫಲಕ PCಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನು-ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Mintz">{{Citation | last =Mintz | first =Jessica | coauthors = | title =Microsoft to Appeal $367M Patent Ruling | work = | pages = | language = | publisher =The Associated Press | date =2008-04-04 | url = http://www.usatoday.com/tech/products/2008-04-04-2507619152_x.htm | accessdate = 2008-09-04 }}</ref> ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾಲಯೋಜನೆ ಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: * 1950ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ** 1888: ಕೈಬರಹವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಎಲಿಶಾ ಗ್ರೇ ಕಂಪನಿಗೆ U.S. ಪೇಟೆಂಟ್‌ನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last =Gray | coauthors = | title =Telautograph | work = | pages = | language = | publisher =United States Patent 386,815 | date =1888-07-31 | url =http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Gray1888b | accessdate = | archive-date =2012-01-10 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Gray1888b | url-status =dead }}</ref><ref>{{Citation | last =Gray | first =Elisha | coauthors = | title =Telautograph | work = | pages = | language = | publisher =United States Patent 386,815 (full image) | date =1888-07-31 | url = http://www.freepatentsonline.com/386815.pdf | accessdate = }}</ref> ** 1915: ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ U.S. ಪೇಟೆಂಟ್ ದೊರೆಯಿತು.<ref>{{Citation | last=Goldberg | first=H.E. | title = Controller | publisher=United States Patent 1,117,184 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#GoldbergHE15 | accessdate = | date=1915-12-28 }}</ref><ref>{{Citation | last=Goldberg | first=H.E. | title = Controller | publisher=United States Patent 1,117,184 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/1117184.pdf | accessdate = | date=1915-12-28 }}</ref> ** 1942: ಕೈಬರಹದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಶತೆರೆಯ ಮೇಲೆ U.S. ಪೇಟೆಂಟ್‌ನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last=Moodey | first=H.C. | title = Telautograph System | date =1942-12-27 | publisher=United States Patent 2,269,599 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#Moodey40 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last=Moodey | first=H.C. | title = Telautograph System | date =1942-12-27 | publisher=United States Patent 2,269,599 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/2269599.pdf | accessdate = }}</ref> ** 1945: ವ್ಯಾನೆವರ್‌ ಬುಶ್‌ ಎಂಬಾತ 'ಆಸ್‌ ವಿ ಮೇ ಥಿಂಕ್‌' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮೆಮೆಕ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಸಾಧನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ; ಇದು ಕೈಬರಹದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರದಾನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Citation | last=Bush | first=Vannevar | title=As We May Think | date=1945-07-15 | publisher=The Atlantic Monthly | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#BushV45 | accessdate= | archive-date=2012-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#BushV45 | url-status=dead }}</ref> * 1950ರ ದಶಕ ** ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ದತ್ತಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ, ಪೆನ್ನನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಟೈಲೇಟರ್‌ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನದ ಫಲಕವನ್ನು ಟಾಮ್‌ ಡೈಮಂಡ್‌ ಎಂಬಾತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ.<ref name="Dimond 232–237"/> * 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭ ** RAND ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = RAND Tablet | publisher= | pages= | date=1961-09-01 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#RAND61 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last= | first= | title=50 Years of Looking Forward | publisher=RAND Corporation | pages= | date=1998-09-01 | url=http://www.rand.org/publications/randreview/issues/rr.fall.98/50.html | accessdate= | archive-date=2009-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090507193627/http://www.rand.org/publications/randreview/issues/rr.fall.98/50.html | url-status=dead }}</ref> * 1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗ ** ಕ್ಸೆರಾಕ್ಸ್‌ PARC ಕಂಪನಿಯ ಅಲನ್‌ ಕೇ ಎಂಬಾತ ಪೆನ್‌ ಪ್ರದಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಡೈನಬುಕ್‌ ಎಂಬ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದೆ: ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಸಾಧನವು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. * 1982 ** ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ವಾಲ್ಥಾಮ್‌ನ ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಉದ್ದೇಶದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌-ಸಂಬಂಧಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಿತು; ಒಂದು ಕೀಲಿಮಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಸ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಫಲಕ ಹಾಗೂ ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = Pencept Penpad (TM) 200 Product Literature | publisher= Pencept, Inc. | pages= | date=1982-08-15 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio83.html#Pencept83 | accessdate = }}</ref> ** ಕೇಡರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟ ತಾಣದಲ್ಲಿಡುವ ಇನ್ಫೋರೈಟ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌-ಸಂಬಂಧಿ ಸಾಧನವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಿತು; ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಫಲಕ ಹಾಗೂ ಪೆನ್ನನ್ನು ಇದು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = Inforite Hand Character Recognition Terminal | publisher= Cadre Systems Limited, England | pages= | date=1982-08-15 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio83.html#Inforite82 | accessdate = }}</ref> * 1985: ** ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌<ref>{{Citation | last= | first= | title = Users Manual for Penpad 320 | publisher= Pencept, Inc. | pages= | date=1984-06-15 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio85.html#Pencept84d | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last= | first= | title=Software Control at the Stroke of a Pen | publisher=Pencept, Inc. | pages= | date=1985 | url=http://www.open-video.org/details.php?videoid=8023&surrogate=storyboard | accessdate=2009-05-21 | archive-date=2007-06-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070607011443/http://open-video.org/details.php?videoid=8023&surrogate=storyboard | url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ CIC<ref>{{Citation | last= | first= | title = Handwriter (R) GrafText (TM) System Model GT-5000 | publisher= Communication Intelligence Corporation | pages= | date=1985-01-15 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio85.html#CIC85 | accessdate = }}</ref> ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗಳೆರಡೂ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ PC ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು; ಒಂದು ಕೀಲಿಮಣೆ ಹಾಗೂ ಮೌಸ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಫಲಕ ಹಾಗೂ ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. MS-DOS ಇದರ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಆಗಿತ್ತು. * 1989 ** GRiD ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ GRiDPad<ref>{{Citation | last= | first= | title = The BYTE Awards: GRiD System's GRiDPad | publisher= BYTE Magazine, Vol 15. No 1 | pages=285 | date=1990-01-12 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio90.html#GridPad90a | accessdate = }}</ref> ಎಂಬ ಸಾಧನವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಲಭ್ಯವಾದ ಫಲಕದ-ಶೈಲಿಯ ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು MS-DOSನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ** ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಂಗ್ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್‌ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅನ್ವಯಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು MS-DOS ಅನ್ವಯಿಕೆಯೊಂದರಿಂದ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಇದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಯ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು. ಫಲಕದ PCಯಂತಹ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಟಿಪ್ಪಣಿ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="WANG Freestyle demo"/> MS-DOS ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. * 1991 ** ಮೊಮೆಂಟಾ ಪೆನ್‌ಟಾಪ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last =Lempesis | first =Bill | coauthors = | title =What's New in Laptops and Pen Computing | work = | pages = | language = | publisher =Flat Panel Display News | date =1990-05 | url = http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio90.html#Momenta90 | accessdate = }}</ref> ** ಪೆನ್‌‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ OS ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು GO ಕಾರ್ಪ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಕೈಬರಹದ ಭಾವಸೂಚಕ ಆಕಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Citation | last=Agulnick | first=Todd | title = Control of a computer through a position-sensed stylus | date =1994-09-13 | publisher=United States Patent 5,347,295 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio95.html#Agulnick94 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last=Agulnick | first=Todd | title = Control of a computer through a position-sensed stylus | date =1994-09-13 | publisher=United States Patent 5,347,295 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/5347295.pdf | accessdate = }}</ref> ವಿಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿರುವ "ಫ್ಲಿಕ್‌" ಭಾವಸೂಚಕಗಳು, ತಾಳೆ-ಗುರುತುಗಳು, ಕತ್ತರಿ-ಗುರುತುಗಳು, ಹಂದಿ-ಬಾಲದ ಗುರುತುಗಳು, ಮತ್ತು ಗುಂಡಗಿರುವ ಆಕಾರಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಭಾವಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ** ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪೋರ್ಷಿಯಾ ಐಸಾಕ್‌ಸೆನ್‌ ಎಂಬಾತ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ OSನ್ನು ಚಾಲಿಸುತ್ತಿರುವಂಥ ಪೆನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೌಲ್ಯವು 500 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟಿತ್ತು. ** MS-DOS, ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಅಥವಾ ಪೆನ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ನ್ನು ಚಾಲಿಸುತ್ತಿರುವ, ಮಾದರಿ 3125ರ ಪೆನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು NCR ಕಂಪನಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Citation | title = NCR announces pen-based computer press release | url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1991_June_24/ai_10957018 | accessdate = 2007-04-20 | format = {{dead link|date=April 2009}} &ndash; ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3ANCR+announces+pen-based+computer+press+release&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Scholar search]} |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080502135338/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1991_June_24/ai_10957018 |archivedate = 2008-05-02}}</ref> ** ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಲಯಕ್ಕೆ ಆಪಲ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು PDA ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಇದರ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು (ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪರದೆ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ತರವಾದ ಚಿತ್ರಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಬಯಸುತ್ತಿತ್ತು) ಒಂದು ಫಲಕ PCಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು. ** ಅಟಾರಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌ನ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಟ್ರಾಮಿಯೆಲ್‌ ಎಂಬಾತ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಹ್ಯಾನೋವರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ CeBIT '91 ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ "ST-ಫಲಕ"ವನ್ನು (ಇದಕ್ಕೆ "ಸ್ಟೈಲಸ್‌" ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು) ಸಾದರಪಡಿಸಿದ. ಆದರೆ ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ತಯಾರಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. * 1992 ** ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ IBM 2125 ಪೆನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ್ನು ("ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ IBMನ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ) IBM ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಮತ್ತು GO ಕಾರ್ಪ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಿತು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Citation | title = Penpoint OS shipping press release | url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1992_April_17/ai_12165379 | accessdate = 2007-04-20 | format = {{dead link|date=April 2009}} &ndash; ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3APenpoint+OS+shipping+press+release&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Scholar search]} |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070830050237/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1992_April_17/ai_12165379 |archivedate = 2007-08-30}}</ref> ** ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ OSಗೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯಾಗಿ ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವಿಂಡೋಸ್‌‌ನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. *1993 ** ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ನ್ನು IBM ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು; ಇದು IBM ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ 750P ಮತ್ತು 360P ಮಾದರಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಫಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.pc.ibm.com/us/thinkpad/anniversary/history.html ಲೆನೊವೊ - ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌]</ref> ** ಆಪಲ್‌ ಮೆಸೇಜ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ ಎಂದೂ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದ ನ್ಯೂಟನ್‌ PDAನ್ನು ಆಪಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು. ** ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ನ್ನು ನಿಸ್ತಂತು ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, EO ಪರ್ಸನಲ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್‌ ಎಂಬ ಸಾಧನವನ್ನು AT&amp;T ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ** ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಶ-ತೆರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅನಲಾಗ್‌ ಸೆಲ್‌ಫೋನ್‌ ಆಗಿರುವ IBM ಸೈಮನ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್‌ ಸಾಧನವನ್ನು ಬೆಲ್‌ಸೌತ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬರೆದು, ಅನಲಾಗ್‌ ಸೆಲ್‌ಫೋನ್‌ ಜಾಲಬಂಧದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಸಂದೇಶಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಇದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು PDA ಮತ್ತು ಇ-ಮೇಲ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. *1999 ** ಆಕ್ಸೆಸ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "QBE" ಪೆನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌, 'ಕಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಷೋ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Citation | title = Trends at COMDEX Event 1999 | url=http://www.guiart.fi/gobr01en.htm | accessdate = 2008-08-11}}</ref> *2000 ** ಆಕ್ಸೆಸ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "QBE Vivo" ಪೆನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌, 'ಕಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸ್‌ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಷೋ'ನಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತು. *2001 ** ಕಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಬಿಲ್‌ಗೇಟ್ಸ್‌ ಫಲಕ PCಯೊಂದರ (ಇದಕ್ಕೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ನೀಡಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಹೀಗಿತ್ತು: ಇದು ಪೆನ್‌-ಸಾಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಸರಿಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ವಿಂಡೋಸ್‌ XP ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ PC ಎಡಿಷನ್‌" ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಚಾಲಿಸುತ್ತದೆ)<ref>{{Citation | last=Microsoft | title = Windows XP Tablet PC Edition 2005 Hardware Requirements | date =2005 | publisher=www.microsoft.com | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio10.html#Microsoft06i | accessdate = 2009-03-14 }}</ref> ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ. *2003 ** ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಪಲ್‌ [[ಐಫೋನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸ್ಪರ್ಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಭಾವಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಫಿಂಗರ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌<ref>{{Citation | title=iGesture Game Mode Guide |last=Fingerworks, Inc. |date=2003 |publisher=www.fingerworks.com |url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03 |accessdate=2009-04-30}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Citation | title=Rubrik Apple: Das Lexikon der Fingersprache |last=MacEssentials |publisher=www.mac-essentials.de |date=2007-08-02 |url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio10.html#MacEssentials07a |accessdate=2009-05-16}}</ref> *2006 ** ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್‌ ವಿಸ್ಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವಿಂಡೋಸ್‌ XPಯ ವಿಶೇಷ ಫಲಕ PC ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. *2008 ** 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ, ವಿಂಡೋಸ್‌/ಫಲಕ PCಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಭಾವಸೂಚಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು GO ಕಾರ್ಪ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪೇಟೆಂಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂತು; ಇದು ಪೆನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Mintz"/> ** HP ಟಚ್‌ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ tx2z ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಬಹುಸ್ಪರ್ಶ-ಸಮರ್ಥವಾದ ಎರಡನೇ ಫಲಕವನ್ನು HP ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Citation | last = | first = | coauthors = | title =HP TouchSmart tx2z | work = | pages = | language = | publisher =HP | date = | url = http://www.shopping.hp.com/webapp/shopping/computer_can_series.do?storeName=computer_store&category=notebooks&a1=Category&v1=Mobility&series_name=tx2z_series | accessdate = 2008-11-28 }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಭಾವಸೂಚಕದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ * ರೇಖಾನಕ್ಷೆಯ ಫಲಕ * ಕೈಬರಹದ ಚಲನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ * ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ * ಫಲಕ PC *ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಬಿಳಿಫಲಕ * ಲೇಸರ್‌ ಪಾಯಿಂಟರ್‌‌ (ಉದಾಹರಣೆ: ಗಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು) **ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಲೈಟಿಂಗ್‌ * ಬೆಳಕಿನ ಪೆನ್‌ * ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://users.erols.com/rwservices/pens/penhist.html ದಿ ಅನ್‌ನೋನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]- ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 1917ರಿಂದ 1992ರವರೆಗಿನ ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಭಾವಸೂಚಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. * [http://rwservices.no-ip.info:81/biblio.html ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ] * [http://www.compinfo-center.com/tel/pen_computing.htm ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಆಕರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಹಲವಾರು ಕೊಂಡಿಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108095148/http://www.compinfo-center.com/tel/pen_computing.htm |date=2019-01-08 }} * [http://www.microsoft.com/presspass/features/2002/oct02/10-29TabletInking.mspx ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಇಂಕ್‌, ಬ್ರೇಕ್‌ಥ್ರೂ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ PC, ಬ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ದಿ ಪವರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪೆನ್‌ ಟು ದಿ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನ ಕೌಶಲಗಳು]] mstcd7mbwhvlou0xugbhk2lq3msk7zr 0 27885 1377951 1353821 2026-08-01T07:51:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377951 wikitext text/x-wiki {{About|the town|the nuclear tests carried out by India in 1998|Pokhran-II}} {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = Pokhran | type = city | latd = 26.92 | longd = 71.92| locator_position = right | state_name = Rajasthan | district = [[Jaisalmer district|Jaisalmer]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 233| population_as_of = 2001 | population_total = 19186| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ಪೋಖ್ರಾನ್''' ('''ಪೋಕರಾನ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಾಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಜೈಸಾಲ್ಮರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ಹಾಗೂ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ|ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ]] ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಭೂಗತ [[ಬೈಜಿಕ ಬಾಂಬ್|ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ]] ಸ್ಫೋಟನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== *ಪೋಖ್ರಾನ್{{Coord|26.92|N|71.92|E|}}ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.fallingrain.com/world/IN/24/Pokaran.html |title = Falling Rain Genomics, Inc. - Map and weather data for Pokhran |access-date = 2011-02-21 |archive-date = 2012-10-24 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121024104410/http://www.fallingrain.com/world/IN/24/Pokaran.html |url-status = dead }}</ref> ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ ೨೩೩ ಮೀಟರ್ (೭೬೪ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. *ಬಂಡೆಗಳು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಐದು ವಿಧವಾದ ಲವಣಾವಳಿಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ''ಪೋಕರನ್'' ಎಂದರೆ 'ಐದು ಮರೀಚಿಕೆಗಳಿರುವ ಜಾಗ' ಎಂದರ್ಥ. ಇದು ಜೋಧ್ ಪುರ್ ನಿಂದ ಜೈಸಾಲ್ಮೆರ್ ಹಾಗೂ ಬಿಕನೇರ್ ಇಂದ ಜೈಸಾಲ್ಮೇರ್ ಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== *{{As of|2001}} ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿ<ref>{{GR|India}}</ref> ಪ್ರಕಾರ ಪೋಖ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಆ ಜನಗಣತಿ ನಡೆದಾಗ ಇದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೯,೧೮೬. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಪುರುಷರದು ೫೫%ನಷ್ಟು ಭಾಗವಾದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರದು ೪೫%ನಷ್ಟು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. *ಖಜುರಾಹೊ ಶೇಕಡ ೫೩ರಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶೇಕಡಾ ೫.೫ರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಶೇಕಡಾ ೬೨ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ೪೩ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಖ್ರಾನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೧೯ರಷ್ಟು ಆರು ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಒಡೆಯರು == * ತೊಮಾರ್ ರಾಜರು - ರಾಜ ಅಜ್ಮಲ್ ತೊಮಾರ್ ದೆಹಲಿಯ ಅಂಗ್ ಪಾಲ್ ತೊಮಾರ್ ರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪುತ್ರನೇ ಬಾಬಾ ರಾಮ್ ದೇವ್ ಜೀ * ಮಾರ್ವಾಡ್-ಜೋಧ್ ಪುರ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಥೋಡ್ ಗಳ ಉಪ-ಪಂಗಡವಾದ ಚಂಪಾವತ್ಸ್ ನ ಮಖಂಡರ ಪೀಠವಿರುವ ಸ್ಥಳವಿದು. ==ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು== *"ಬಾಲಘಡ್" ಎಂದೂ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಈ ೧೪ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆಯಾದ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಕೋಟೆಯು ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕವು ಮಾರ್ವಾಡ್-ಜೋಧ್ ಪುರ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಥೋಡ್ ಗಳ ಪಂಗಡದ ಉಪ-ಪಂಗಡವಾದ ಚಂಪಾವತ್ಸ್ ಜನಾಂಗ ದವರ ಮುಖಂಡರ ಪ್ರಮುಖ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. *ಪ್ರವಾಸಿಗರ ತಾಣವೆಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾದ ಜೈಸಾಲ್ಮೆರ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. *ಪೋಖ್ರಾನ್ ಜೈನರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ೨೩ ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಜೈನ ಮಂದಿರವು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. *ಪೋಖ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಗುರುದ್ವಾರ ದಮ್ ದಮಾ ಸಾಹಿಬ್ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರವೊಂದಿದೆ. ಸಂತ ಗುರುನಾನಕ ದೇವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಅಂಗವಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. {{Infobox Military Test Site |name=Pohkran Nuclear Test Site |image= |caption |map= |map_caption=|type=[[Nuclear testing|Nuclear test]] site |coordinates={{coord|27.095|N|71.753|E|display=inline}} |area=Unknown |nearest_town=[[Jaisalmer]] |operator={{Army|India}} |country=[[ಭಾರತ]] |status=active |dates=[[1970]]-present |nuclear_tests=೬ |subcritical_tests=not known}} ==ಅಣು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭, ೧೯೭೪ರಂದು ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು]] ಟ್ರಾಂಬೆಯ ಭಾಭಾ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ(ಬಿಎಆರ್ ಸಿ)ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ರಚಿಸಿದ ಅಣು ಸಾಧನವನ್ನು ವಿಸ್ಫೋಟಿಸಲು ಅನುಮತಿಯಿತ್ತಾಗ, ಅದನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಕಾಲವೂ, ಆ ಸಾಧನವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "ಶಾಂತಿಯುತ ಅಣು ಸ್ಫೋಟಕ"ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಗುತ್ತಿರುವ ಬುದ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ===ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳ ತಂಡ=== ರಾಜಗೋಪಾಲ ಚಿದಂಬರಂ ಈ ತಂಡದ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಡಾ.[[ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್|ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್]] (ತಮಿಳ್ ನಾಡು), ಪಿ.ಕೆ. ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ (ಕೇರಳ), ರಾಜಗೋಪಾಲ ಚಿದಂಬರಂ (ತಮಿಳ್ ನಾಡು), ನಾಗಪಟ್ಟಣಂ ಸಾಂಬಶಿವ ವೆಂಕಟೇಶನ್ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಡಾ. ವಾಮನ್ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಪಟವರ್ಧನ್ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ಇದ್ದರು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ೧೯೬೭-೧೯೭೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೭೫ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಗುಂಪು ಚಿಕ್ಕದಾದುದರಿಂದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಜೆಫ್ರೀ ರಿಷೆಲ್ಸನ್. ===ಅಣು ಸಾಧನಗಳು=== ಈ ಸಾಧನವು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಒಳಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಫೋಟನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಳಸಿತು; ಇದನ್ನು [[ಚಂಡೀಗಡ|ಚಂದೀಘಡ]]ದ ಭದ್ರತಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (DRDO)ಯ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ (TBRL)ಯವರು, [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮಹಾಯುದ್ಧ II]]ದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಸಾಧನವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ಒಳಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ಸ್ಫೋಟಕ ವಿಧಾನವನ್ನು/ಸಾಧನವನ್ನು ಹೈ ಎನರ್ಜಿ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ, (HEMRL) of ದ್ರ್ದೋ, ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೬ ಕಿಲೋ ತೂಕದ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಮುಂಬಯಿ (ಆಗಿನ ಬಾಂಬೆ)ನ ಟ್ರಾಂಬೆಯಲ್ಲಿರುವ BARCಯ CIRUS ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ನಿಂದ ಬಂದಿತು. ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಇನಿಷಿಯೇಟರ್ ಗಳು ಪೋಲೋನಿಯಂ-ಬೆರಿಲಿಯಂ ಮಾದರಿಯವಾಗಿದ್ದು (ಮತ್ತೆ ಮೊದಮೊದಲ ಯು.ಎಸ್. ಬಾಂಭ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಫ್ಯಾಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮಾದರಿಯವು)ಯವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಾಮ "ಫ್ಲವರ್" ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಇಡೀ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಟ್ರಾಂಬೆಯಲ್ಲೇ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರವಾನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ===ಅಣು ಬಾಂಬ್ ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಇಳುವರಿ === ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಸಾಧನವು ಷಟ್ಕೋನದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ೧.೨೫ ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೧೪೦೦ ಕಿಲೋಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ೮ ಘಂಟೆ, ೦೫ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು; ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡದ್ದು ಕೊಳವೆ ಸೇನಾ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ೧೦೭ ಮೀಟರ್ ಆಳದಲ್ಲಿ. ಸ್ಫೋಟನೆಯ ಸ್ಥಳ ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]] (ಅಥವಾ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡೆಸರ್ಟ್). ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾದ ಹಳ್ಳದ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳೆಂದರೆ (ಮಾನದಂಡಗಳೆಂದರೆ) [ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯುಳ್ಳ ಭೂಪಟ ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಿ] {{Coord|27.095|N|71.753|E|}}. ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸ್ಫೋಟದ ಇಳುವರಿ (ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಮೂಡಿದ ಶಕ್ತಿ) ೧೨ kt, ಆದರೆ ಬಾಹ್ಯ ಅಂದಾಜುಗಳ/ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ೨ kt ಇಂದ ೨೦ ktುವರೆಗೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಅಣುಸ್ಥಾವರವಾಗಿ ಪೋಖ್ರಾನ್=== ಪೋಖ್ರಾನ್ ಭಾರತದ ಅಣು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪೋಖ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ೧೮ ಮೇ ೧೯೭೪ರಂದು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು, ತಾನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಪೋಖ್ರಾನ್ ಅಣು ಸ್ಫೋಟವು ಭಾರತವು ಅಣುಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲೋಸುಗ ಮಾಡಿದ ಸ್ಫೋಟವೆಂದೂ, ಭಾರತವು ಅಣುಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಈ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತೆಂದೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು; ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಐದು ಅಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ೧೯೯೮ರ ಮೇ ೧೧ ಮತ್ತು ೧೩ರಂದು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತವು ಅಣುಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೂಡಿದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== *ಭಾನಿಯನ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Nuclear power in India}} {{Jaisalmer district}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೈಸಾಲ್ಮೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳು]] a20h6ldnj36u613mbmpmt4dz9j112qc 0 29900 1377968 1355446 2026-08-01T10:30:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377968 wikitext text/x-wiki {{Infobox| above = B-boying | abovestyle = background-color: LightBlue | subheader = <small></small> | image1 = [[File:Breakdancer - Faneuil Hall.jpg|200px]] | caption1 = A b-boy performing in Faneuil Hall, Boston, MA. | label2 = Genre | data2 = [[Hip-hop dance]] | label3 = Inventor | data3 = N/A - Street dancers from New York City | label4 = Year | data4 = 1970s | label5 = Country | data5 = United States | label6 = Competitions | data6 = [[Battle of the Year]]<br/>[[International Breakdance Event|The Notorious IBE]]<br />[[R-16 Korea]]<br/>[[Red Bull BC One]] }} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "'''ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್''' " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್''' ಮೊದಲಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರ ಪೈಕಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ (ಬೀದಿ ನೃತ್ಯ)ದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಯುವಕರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Schloss">{{cite book| author = Schloss, Joseph| title = Foundation: B-boys, B-girls, And Hip-Hop Culture In New York| year = 2009| publisher = Oxford University Press}}</ref>{{Rp|125, 141, 153}} ಈ ನೃತ್ಯವು ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ''ಟಾಪ್ ರಾಕ್'', ''ಡೌನ್ ರಾಕ್'', ''ಶಕ್ತ ಚಲನೆಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಥಬ್ಧ/ಅತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು(ಸೂಯಿಸೈಡ್) ಗಳು''. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲೆಂದೇ ಮರುಸಂಕಲಿತವಾದ ಸಂಗೀತದ ನುಡಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಗೆ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವೇ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ನಿರ್ಬಂಧವೇನಿಲ್ಲ; ಸಂಗೀತದ ವೇಗ ಮತ್ತು ರೀತಿಗಳು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾದರೆ ಯಾವ ವಿಧದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾದರೂ ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗುವವರನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯ್, ಬಿ-ಗರ್ಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಥವಾ ''ಕ್ರೂ(ಗುಂಪು)ಗಳ'' ನಡುವಣ ಔಪಚಾರಿಕ ಅಥವಾ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ''ಕದನಗಳು'' ಏರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಾದರೂ, "ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್" ಮತ್ತು "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್" ಎಂಬ ಪದಗಳು ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲ ಪದಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ನೃತ್ಯಶೈಲಿರ ಹರಿಕಾರರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಪಟುಗಳು ಈ ಪದಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬಯಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="freshest">{{cite video| people = Israel (director)| title = The Freshest Kids: A History of the B-Boy| medium = DVD | publisher = QD3 Entertainment| location = USA|date = 2002}}</ref><ref name="globe">{{cite news| title = The ascent of hip-hop: A historical, cultural, and aesthetic study of b-boying (book review of Joseph Schloss' "Foundation")| author = Adam Mansbach| date=24 May 2009| work = [[The Boston Globe]] | url = http://www.boston.com/ae/books/articles/2009/05/24/the_ascent_of_hip_hop/}}</ref> ==ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು== "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್" ಪದವು ಜನಜನಿತವಾದರೂ, ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದವರು ಈ ಪದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿತವರನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಸಹ "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು.<ref name="Schloss" />{{Rp|61}} ಈ ನೃತ್ಯಗಾರರನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪದಗಳೆಂದರೆ 'ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್', 'ಬಿ-ಗರ್ಲ್ಸ್' ಮತ್ತು 'ಬ್ರೇಕರ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದಗಳು. ಹೆರ್ಕ್ ರ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಟುಗಳನ್ನು 'ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್' ಮತ್ತು 'ಬಿ-ಗರ್ಲ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರ ನೃತ್ಯವನ್ನು "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಟ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದು ಎಂಬುದು ವಿದಿತವೇ ಆದರೂ, ಹೆರ್ಕ್ "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್" ಎಂದರೆ "ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ", "ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿ ಆಡುವಿಕೆ" ಅಥವಾ "ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳೂ ಆ ಕಾಲದ ಬೀದಿ ಅನ್ಯೋಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಕೋಲ್ ಹೆರ್ಕ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ (ನಿರ್ದೇಶಕ), ದ ಫ್ರೆಷೆಸ್ಟ್ ಕಿಡ್ಸ್, QD೩, ೨೦೦೨.</ref> ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್ ನ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ ಮೈಕಲ್ ಹಾಲ್ಮನ್ ಈ ನರ್ತಕರನ್ನು "ಬ್ರೇಕರ್ಸ್" ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="freshest" /> ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ ತಂಡದ ಫ್ರಾಸ್ಟಿ ಫ್ರೀಝ್ "ನಾವು ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದೇವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಹರಿಕಾರರಾದ ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ "ಬ್ರೇಕ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ… ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕ್ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯರನ್ನು ಬಿ-ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="freshest" /> ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೋ "ಜೋ ಜೋ" ಟೋರೆಸ್ (ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ), ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ ನ ಮಿಸ್ಟರ್ ಫ್ರೀಝ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ರಾಪರ್ ಗಳಾದ ಬಿಗ್ ಡ್ಯಾಡಿ ಕೇನ್ <ref>[151] ^ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪಾಲ್, ೨೦೦೯, ಹೌ ಟು ರಾಪ್: ದಿ ಆರ್ಟ್ &amp; ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ MC, ಚಿಕಾಗೋ ರಿವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ. ೩೦೨.</ref> ಮತ್ತು ಟೆಕ್ N೯ne ಸಹ "ಬಿ-ಬಾಯ್" <ref name="freshest" /> ಪದವನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[151] ^ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪಾಲ್, ೨೦೦೯, ಹೌ ಟು ರಾಪ್: ದಿ ಆರ್ಟ್ &amp; ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ MC, ಚಿಕಾಗೋ ರಿವ್ಯೂ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ. ೨೯೩.</ref> ರಾಪರ್ ಗಳಾದ ರನ್-ಡಿಎಂಸಿಯ ಕೆಆರ್ಎಸ್ - ಒನ್, ತಾಲಿಬ್ ಕ್ವೆಲಿ, ಮಾಸ್ ಡೆಫ್, ಮತ್ತು ಡ್ಯಾರಿಲ್ ಮೆಕ್ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ''[[The Freshest Kids: A History of the B-Boy|ದ ಫ್ರೆಷೆಸ್ಟ್ ಕಿಡ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೆಗೆದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ನರ್ತನದ ನಿಜವಾದ/ಸರಿಯಾದ ಹೆಸರು "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ, ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡ್ಡಿ, ಮೈಕಲ್ ಹಾಲ್ಮನ್, ಫ್ರಾಸ್ಟಿ ಫ್ರೀಜ್ ಮತ್ತು ಜೋ ಜೋ ಮೂಲ ಪದವಾದ "ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್" ಅನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="freshest" /> ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣರು "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್" ಎನ್ನುವುದು ಮಾಧ್ಯಮದವರು<ref name="Schloss" />{{Rp|58}}<ref name="freshest" /> ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿದ ಪದವೆಂದೂ, ಅದು ಈ ನೃತ್ಯಕಲೆಯ ಅನುಚಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Schloss" />{{Rp|60}}<ref name="freshest" /> <center> {| ಶ್ರೇಣಿ="ಕುಸಿಯದ (ಮಡಚದಿರುವ) ವಿಕಿಟೇಬಲ್" ಶೈಲಿ ="ಬಿಳಿ-ಅಂತರ:ಮಡತೆ; ಬರಹ-ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ:ಮಧ್ಯ" ಅಗಲ = "90%" ಅಂಚು="1" |- ! ಮೂಲ ಹೇಳಿಕೆ |- |[[ಕ್ರೇಝಿ ಲೆಗ್ಸ್ (ನರ್ತಕ)|ಕ್ರೇಝಿ ಲೆಗ್ಸ್]];<br/> [[ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ]] | "ನಾನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ’77 ರಲ್ಲಿ ಈ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು… ’81, ’82, ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮವು ಇದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ‘ಬ್ರೇಕ್-ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಾನೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಬ್ರೇಕ್-ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ."<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=ಫ್ರೆಷೆಸ್ಟ್/> |- |ಆಕ್ಷನ್;<br/> [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್]] |"ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಪ್ಪೂ ಇದೆ… ನಾವು ನರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ನರ್ತನದ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನೇ ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಜನರು 'ಓ, ನೀವು ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗಳು' ಎಂದಾಗ - ನಾವು ಅವರ ತಪ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ."<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=ಫ್ರೆಷೆಸ್ಟ್/> |- |ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೋ "ಜೋ ಜೋ" ಟೋರೆಸ್; ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ |"ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್… ಅದೇ ಈ ಡ್ಯಾನ್ಸ್, ಜನರು ಇದನ್ನು 'ಬ್ರೇಕ್-ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಇದಕ್ಕೊಂದು ವೃತ್ತಿನಾಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರಷ್ಟೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಬಿ-ಬಾಯ್ ಎಂದೇ ಹಾಗೂ ಯಾರು ಅದನ್ನು ನೈಜವಾಗಿರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ."<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=ಫ್ರೆಷೆಸ್ಟ್/> |- |[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ|NPR]] |"ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬಿ-ಬಾಯ್ ( MC, DJ, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಸಚೇತನವಾಗಿದೆ. ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲೇ ಈ ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿದ್ದವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಎಂದೇ ತಿಳಿದು ಇಂದೂ ಈ ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿರುಚಿ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಜೀವಂತವೂ ಹಾಗೂ ಸೊಗಸಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹುದೂ ಆಗಿದೆ."<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು =npr>{{ಸೈಟ್ ವೆಬ್ |ಶೀರ್ಷಿಕೆ = ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ಸ್ಥಾಪನಾಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದದ್ದು |url=http://www.npr.org/ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು/ಕಥೆ/story.php?storyId=1151638 |ದಿನಾಂಕ= ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2002 |ಉದ್ಯೋಗ=NPR.org |ಪ್ರಕಾಶನ=[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೋ]] | ವೆಬ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ =2010-05-28}}</rಉಲ್ಲೇಖef> |- |[[ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್]] | "ಪಾಠ ಒಂದು: ಅದನ್ನು ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಡಿ. ರಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನ ದೃಢ ವಿಸ್ತೃತತೆಗೆ ಚಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿಯೂ, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕಲೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ನರ್ತನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಎಂದು ಸರಿಯಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=ಗ್ಲೋಬ್/> |- |[[ದಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬೂಗಾಲೂಸ್]] |"೮೦' ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಬೀದಿನೃತ್ಯವು ಸ್ಫೋಟಕದಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದಾಗ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಪ್ಪಾದ "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್" ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದವು; ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ತಾವು ಕಂಡ ಹಲವಾರು ಬೀದಿನೃತ್ಯಗಳ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿದವು. ಈ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಲವಾರು ಉಪಶೈಲಿಗಳು ಇದ್ದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕುರುಹುಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲವಾರು ಜನರು ಅರಿತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೆಸರಾದ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ನೃತ್ಯವು ಮೂಲತಃ ಪೂರ್ವತೀರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಟ್ ಗಳ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವವಿದ್ದಿತು."<ಆಕರ>{{ಸೈಟ್ ವೆಬ್ |ಶೀರ್ಷಿಕೆ = 'ಫಂಕ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್' ಹಿಸ್ಟರಿ ಎಂಡ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ |url=http://www.electricboogaloos.com/knowledge.html |ವರ್ಷ=2008 |ಉದ್ಯೋಗ=ElectricBoogaloos.com |ಪ್ರಕಾಶನ= |ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ=2009-08-24}}</ಆಕರ> |- |ಜೋರ್ಗ್ "ಪಾಪ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫೇಬಲ್" ಪಾಬನ್ |"ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪದವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪದ! ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರರು ಈ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಪ್ಪು ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಪದದ ಬಳಕೆಯು ಈ ತಪ್ಪು ಪದಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ನೃತ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಹರಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಹೆಸರಾದ djfhdjgsk ಅನ್ನು, ಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬಿ-ಗರ್ಲಿಂಗ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.."<ref name="knowledge">{{cite news |author=Jorge "Popmaster Fabel" Pabon |title=25 Things You Should Know About Hip Hop |publisher=Dancer Universe |date=September 10, 2009 |url=http://www.dance.com/mag/september-2009/118/25-things-you-should-know-about-hip-hop/4001/ |accessdate=2009-09-28 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114133346/http://www.dance.com/mag/september-2009/118/25-things-you-should-know-about-hip-hop/4001 |url-status=dead }}</ref> |- |ಬೆಂಜಮಿನ್ "ಬಿ-ಟೆಕ್" ಚಂಗ್; ಜಬ್ಬಾವೋಕ್ಕೀಝ್ |"ಯಾರಾದರೂ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಅಲ್ಲ, ಅದು ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವರನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತೇವೆ."<ref>{{cite news |last=Bloom |first=Julie |title=Street Moves, in the TV Room |date=June 8, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/06/08/arts/dance/08bloo.html?_r=1&pagewanted=2 |work=NYTimes.com |publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |accessdate=2010-09-20}}</ref> |- |ತಿಮೋತಿ "ಪಾಪಿನ್' ಪೀಟೆ" ಸಾಲೋಮನ್; ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬೂಗಾಲೂಸ್ |"ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯು ತಪ್ಪು. ಈ ಪದವನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಇದು ಮಾಧ್ಯಮದವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪದ. ಸರಿಯಾದ ಪದ 'ಬ್ರೇಕಿನ್', ನರ್ತಿಸುವವರು ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಿ-ಗರ್ಲ್ಸ್. 'ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನೃತ್ಯ ಪದಕೋಶದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಬೇಕು."<ref>{{cite news |last=Klopman |first=Alan |date=January 1, 2007 |url=http://www.dance.com/mag/january-2007/86/hiphop-jan-2007/760/ |title=Interview with Popin Pete & Mr. Wiggles at Monsters of Hip Hop – July 7–9, 2006, Orlando, Fl. |work=DancerUniverse.com |publisher=Dancer Publishing |archiveurl=https://www.webcitation.org/5q4R2fdXS?url=http://www.dance.com/mag/january-2007/86/hiphop-jan-2007/760/ |archivedate=2010-05-28 |access-date=2011-05-22 |url-status=dead }}</ref> |- |''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರಿಕನ್ಸ್ ಫ್ರಮ ದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಝೋನ್'' ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು |"ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನದ ಮಹಾಪೂರವನ್ನೇ ಸೆಳೆದಾಗ ಪಾರಿಭಾಷಿಕತೆಯೂ ಸಹ ಬದಲಾಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. 'ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ 'ಬರ್ನಿಂಗ್', 'ಗೋಯಿಂಗ್ ಆಫ್', 'ಬ್ರೇಕಿಂಗ್;, 'ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್' ಮತ್ತು 'ಬಿ-ಗರ್ಲಿಂಗ್' ಪದಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುವಂತಹ ಸರ್ವಾಕರ್ಷಕ ಪದವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತುg'... ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಹರಿಕಾರರು ಮೊದಮೊದಲು ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರಾದರೂ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂಲ ಪದವನ್ನೇ ಪಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 'ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್' ಪದವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಪದವೆಂದೂ, ಅದು ಈ ಕಲಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಕೃತವಾಗಿಸಿ, ಮೇಳೈಸುವಂತಹುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಹ ಪದವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು."<ref name="brk">{{cite book |last=Rivera |first=Raquel |location=New York City |page=72 |year=2003 |chapter=It's Just Begun: The 1970s and Early 1980s |title=New York Ricans from the Hip Hop Zone |publisher=Palgrave MacMillan |isbn=1403960437}}</ref> |} </center> "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವೂ ಆಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪಾಪಿಂಗ್, ಲಾಕಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬೂಗಾಲೂಗಳನ್ನೂ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಂದೇ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಂತಹ ಕೊಡೆಪದ (ಒಂದೇ ಛತ್ರಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವುದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಏಕಪದ)ವಾಗಿದೆ.<ref name="Schloss" />{{Rp|60}}<ref name="brk" /> ಪಾಪಿಂಗ್, ಲಾಕಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬೂಗಾಲೂಗಳು "ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್" ನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲ. ಅವು ''ಫಂಕ್ ಶೈಲಿ'' ಗೆ ಸೇರಿದವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು.<ref>{{cite news |last=Freeman |first=Santiago |title=Planet Funk |publisher=Dance Spirit Magazine |date=July 1, 2009 |url=http://www.dancespirit.com/articles/2177 |accessdate=2009-09-09 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://www.webcitation.org/5q4R2fdWC?url=http://www.dancespirit.com/articles/2177 |url-status=dead }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ೧೯೮೦ ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಇತರ ಪೂರ್ವಗತ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದರೂ,<ref>{{cite video |people= |date=1898-04-21 |title=A Street Arab |url=http://memory.loc.gov/mbrs/lcmp002/m2a32868.mpg |format=MPG |medium=MPG |publisher=Thomas A. Edison Inc. |accessdate=2009-11-10}}</ref> ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಬೀದಿನೃತ್ಯದ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದುದು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ. ಬೀದಿ ಮೂಲೆಯ DJಗಳು ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಬ್ರೇಕ್ ಡೌನ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ "ಬ್ರೇಕ್(ವಿರಾಮ)")ಗಳನ್ನು ನರ್ತನದ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಂದ ಆಯ್ದು ಒಂದರೊಡನೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಪೋಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.(ವಿರಾಮ ಎಂದರೆ ಹಾಡಿನ ಮಧ್ಯದ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತದ ಭಾಗ). ಹೀಗೆ ಪೋಣಿಸಿದ ಲಯಬದ್ಧ ತುಣುಕುಗಳು ಅವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಗೊಳಿಸಲು ತಳಹದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಈ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ನರ್ತಕರು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಸರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಈ ನರ್ತನದಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ನ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಪ್ಪದಂತೆ ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾ ನವೀನ ಮಾದರಿಯ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ಯಾವ ತಂಡದವರು ಇತರ ತಂಡವು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ/ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಚಲನೆಗಳು/ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರೋ ಆ ತಂಡವನ್ನೇ ವಿಜಯಿ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ ಜಪಾನ್ ಗೆ ಬಂದ ಅನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿತು.ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಗಳು [[ಟೋಕ್ಯೊ|ಟೋಕ್ಯೋ]]ದ ಯೋಯೋಗಿ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೃತ್ಯಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಜಪಾನಿನ ಮೊದಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವೀ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳ ಪೈಕಿ ಕ್ರೇಝಿ-A ಪ್ರಮುಖರು; ಅವರು ಈಗ ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ ನ ಟೋಕ್ಯೋ ವಿಭಾಗದ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="jhop" /> ಅವರು ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೧೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಿತು; ಅವರು ಈ ನರ್ತನಶೈಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Tokyo Rock Steady Crew |url=http://www.msu.edu/~okumurak/dancers/tokyorsc.html |date= |work=msu.edu |publisher= |accessdate=2009-09-09}}</ref> ===ಅಪ್ ರಾಕ್=== ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಶೈಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಾನದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಪ್ ರಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ರಾಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ರಾಕ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪ್ ರಾಕ್ ಒಂದು ಕೆಣಕುವ ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಈ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ನರ್ತಕರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಕಾದಾಡುವುದನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="knowledge" /> ಅಪ್ ರಾಕ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಗಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳು ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ನ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಚಲನೆಗಳಾಗಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪ್ ರಾಕ್ ನ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಹಾಗೂ ಈ ಚಲನೆಗಳು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.೧/}{{Rp|138}} ಬಿ-ಬಾಯ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಪ್ ರಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಪ್ ರಾಕ್ ಚಲನೆಗಳಿಂದಲೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಚಲನೆಗಳು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಪ್ ರಾಕ್ ಕದನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪ್ ರಾಕ್ ಮೂಲತಃ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನೊಡನೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬುದು ಕೆಲವು ನರ್ತಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ; ಈಗಿನ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಷುವ ಅಪ್ ರಾಕ್ ಚಲನೆಗಳು ಮೂಲ ಅಪ್ ರಾಕ್ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಕೆಟ್ಟ ಅಣಕಗಳಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಅಪ್ ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಬಹಳ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿದೆ. ಬೀದಿಯ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ತುಂಬಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="npr" /> ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಣ ಕದನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದಿತು ಎಂಬುದು ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹುರುಳಿದೆ. ಅಪ್ ರಾಕ್ ನ ಬೇರುಗಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ.<ref name="csws" />{{Rp|116, 138}} ಯಾವುದೇ ವಿವಾದಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ, ಕದನಸನ್ನದ್ಧ ಗುಂಪುಗಳ ರಣಪ್ರಮುಖರು ಅಪ್ ರಾಕ್ ಆಡತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವ ತಂಡ ಈ ಮೊದಲ ಸುತ್ತನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೋ ಅದು ನಿಜವಾದ ಕದನವು ಎಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news |last=Edwards |first=Bob |title=Profile: Rerelease of the classic hip-hop documentary "Style Wars" |publisher=Morning Edition ([[NPR]]) |date=April 25, 2003 |accessdate=2009-08-22}}</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕದನಕೌತುಕದ ಬುದ್ಧಿಯು ಜಾಗೃತಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news| last=Crane |first=Debra |title=What dance needs: a hip-hop operation |publisher=The Times (UK) |date=January 23, 2006 |page=17 |url= |accessdate=2009-08-24}}</ref> "ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೀಫ್(ವಿವಾದ)ವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಈ ನೃತ್ಯವೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ನೃತ್ಯದಿಂದ ವಿವಾದವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು."<ref name="knowledge" /><ref name="csws" />{{Rp|116}} ==ನೃತ್ಯಕಲಾ ಕೌಶಲಗಳು== {{details|List of breakdance moves}} ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ: ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ ರಾಕ್, ಡೌನ್ ರಾಕ್, ಶಕ್ತ ಚಲನೆಗಳು ಮತ್ತು {0}ಸ್ಥಬ್ಧ/ಅತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು(ಸೂಯಿಸೈಡ್) ಗಳು ಸಹ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. [[File:Downrock.jpg|thumb|right|250px|ಮಾಸ್ಕೋದ ಒಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಡೌನ್ ರಾಕ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಬಿ-ಬಾಯ್.]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಂತ ಭಂಗಿಯಿಂದ (ಸ್ಥಾನದಿಂದ) ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು '''ಟಾಪ್ ರಾಕ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಹಲವಾರು ಸಾರಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ ಇತರ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ಗೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಇತರ ವಿಧಗಳಿಗೆ ಸುಳಿದರೂ ಸಹ, ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ನರ್ತನಶೈಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳಿದ್ದು ನರ್ತಕನ ಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ (ಎಂದರೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಶಾಂತ, ಉದ್ವಿಗ್ನ, ಇತ್ಯಾದಿ ಭಾವಗಳು) ಈ ನರ್ತನಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ನರ್ತಕನು ಪರಿಶುದ್ಧತೆ, ಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತು ಬಿ-ಬಾಯ್ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರೆಗೆ ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ನ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನೃತ್ಯವೂ ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ಆಗಬಹುದು. ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ಪಾಪಿಂಗ್, ಲಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ನಂತಹ ಶೈಲಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸೆಳೆಯಲು ಪೂರಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ನೃತ್ಯರೂಪವಾಗಿದೆ. ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ನಿಂದ ಡೌನ್ ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತ ಚಾಲನೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡುವುದನ್ನು ಡ್ರಾಪ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |first=Jeff |last=Chang |title=Total Chaos: The Art and Aesthetics of Hip-Hop |year=2006 |page=20 |location=New York City |publisher=BasicCivitas |ISBN=0465009093 |quote=The transition between top and floor rockin' was also important and became known as the 'drop.'}}</ref> ನರ್ತಕನನ್ನು ಕಾಲುಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೋ ಅಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೈಗಳೂ ಆಧಾರವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ನರ್ತಕನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಚಲನಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತಹ ನೃತ್ಯದ ವರ್ಣನೆಯೇ (ಆ ನೃತ್ಯವೇ) '''ಡೌನ್ ರಾಕ್''' (ಇದನ್ನು "ಫುಟ್ ವರ್ಕ್" ಅಥವಾ "ಫ್ಲೋರ್ ವರ್ಕ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಡೌನ್ ರಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯದ ತಳಹದಿಯಾದ ಆರು-ಹೆಜ್ಜೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಮೂರು-ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಚಲನಗಳು ಇದ್ದು ಇವು ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ನಾವೀನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಮೂಲ ಡೌನ್ ರಾಕ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಯೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣ ರೀತಿಯ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಒಂದರಲ್ಲೊಂದರಂತೆ ''ಬೆಸೆಯುವ'' ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂಡಿಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಶಕ್ತ ಚಲನೆಗಳು''' (ಪವರ್ ಮೂವ್ ಗಳು) ಮೈಕೈ ಕಸರತ್ತಿನ ಚಲನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವನ್ನು ಮಾಡಲು ಚಲನೆಯ ಒತ್ತಡ, ವೇಗ, ತಾಳಿಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹತೋಟಿಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೇಕರ್ ನ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಈ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗವು ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಚಲನಾ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ವಿಂಡ್ ಮಿಲ್ (ವಾಯುಯಂತ್ರ), ಸ್ವೈಪ್ (ಸಾರಿಸುವ ಕ್ರಮ), ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಗಿರ್ರನೆ ತಿರುಗುವಿಕೆ. ಕೆಲವು ಶಕ್ತ ಚಲನೆಗಳು ಅಂಗಸಾಧನಾ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧತಂತ್ರ(ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್)ಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಂತಹವಾಗಿವೆ. ಥಾಮಸ್ ಫ್ಲೇಯ್ರ್ ಎಂಬ ಚಲನೆಯು ಅಂಗಸಾಧನೆ (ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್)ಯಿಂದ ಪಡೆದ ಶಕ್ತ ಚಲನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿ ''ಫ್ಲೇರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. '''ಸ್ಥಬ್ಧತೆಗಳು''' ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸದ ಭಂಗಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪೈಕ್ ನಂತಹ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ನರ್ತಕ ಅಥವಾ ನರ್ತಕಿಯು ತನ್ನ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ತನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಬೇಕು. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವುಗಳು ಬಿ-ಬಾಯ್ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಬ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಚೈನುಗಳಾಗಿ ಕೊಂಡಿ ಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ "ಪೇರಿಸಬಹುದು"; ಇಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳು ಸ್ಥಬ್ಧತೆಯಿಂದ ಸ್ಥಬ್ಧತೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಸಂಗೀತತ್ವವನ್ನೂ, ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ''' ಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಬ್ಧತೆಗಳಂತೆಯೇ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಬಡಿತವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ನೃತ್ಯಾಂಗದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಬ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ಬೀಳುವ ಅಥವಾ ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪುವ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ; ಸ್ಥಬ್ಧತೆಗಳು ಹತೋಟಿಭರಿತ ಕೊನೆಯ ಭಂಗಿಯಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳು ತಾವು ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪಿದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾ ಅಂಗಾತ, ಬೋರಲು, ಇತ್ಯಾದಿ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ನೋವು ಉಂಟು ಮಾಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾದಷ್ಟೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಿಕಾರಿಯೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳು ಅಂತಹ ಬೀಳುಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪೆಟ್ಟಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯಿಂದ ಆ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಶಕ್ತಿ - ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಸಾದೃಶ್ಯತೆ=== ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾಲ್ಗೆಲಸ (ನಟನಾಕೌಶಲ) ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಕೊಡು-ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಯಾರು ನೃತ್ಯದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಚುರುಕುತನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ "ಸ್ಟೈಲ್-ಹೆಡ್ ಗಳು" ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗಸಾಧನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಿತರಾದವರನ್ನು - ಈ ವಿದಯಗಳಿಗಾಗಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂತುಲಿತ ಕಾಲ್ಗೆಲಸವನ್ನೂ ಕಡೆಗಣಿಸುವವರನ್ನು - "ಪವರ್-ಹೆಡ್ ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ರೂಢೀಗತವಾಗಿ ನೃತ್ಯಪಟುವಿನ ಕೌಶಲವನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಕೌಶಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧವಾದ ಕೌಶಲದತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವು ತೋರುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಂಗ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಯೇ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಮಿಥ್ಯಾನಾಮವಾಗಿದೆ. ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನರ್ತನ "ಶೈಲಿ"ಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದುದಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಅಥವಾ ಬಿ-ಗರ್ಲ್ ಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೂ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಅಥವಾ ಬಿ-ಗರ್ಲ್ ನ ಶೈಲಿಯು ತಾನು ಚಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಒಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ರೇಕರ್ ನ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಟಾಪ್ ರಾಕ್ ಅಥವಾ ಡೌನ್ ರಾಕ್ ಗೆ ಆರೋಪಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯವು ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಸಂಗೀತ== ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಗೆ ಬೇಕಾದಂತಹ ಸಂಗೀತದ ಆಯ್ಕೆಯು ಕೇವಲ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಗತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತವಾದರೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಸಂಕಲನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ನರ್ತನವಿಧಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಮೂಲ ಹಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತ|ಜಾಝ್]], ಸೌಲ್, ಫಂಕ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ, ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕೋಗಳ ಪ್ರಗತಿಪರ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಂತಹವಾಗಿದ್ದವು. ಬಿ-ಬಾಯ್ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವು ಸಂಗೀತದ ವಿರಾಮಗಳಲ್ಲಿದೆ ಅಥವಾ ಡಿಜೆಯು ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆದು, ಅವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ನಂರ ಅವುಗಳನ್ನು ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಹಾಗೂ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಗೀತದ ವೇಗವು ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೧೧೦ ರಿಂದ ೧೩೫ ಬೀಟ್ಸ್ (ಬಡಿತ)ಗಳ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹದಿನಾರನೆಯ ಬಡಿತದಲ್ಲಿ ಅದಲುಬದಲಾಗಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ತಬಲಾಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಬಡಿತ(೧/೪ ಬೀಟ್ ಗಳು)ದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾದರಿ<ref name="csws" /> ಯನ್ನು ಡಿಜೆ ಕೂಲ್ ಹೆರ್ಕ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ{{Rp|79}} ; ಇದನ್ನು ನಂತರ ಬ್ರೇಕ್ ಬೀಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ==ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ== ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತರ ಅಂಗಗಳಾದ [[ಗೀಚುಬರಹ|ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬರವಣಿಗೆ]], ಎಂಸೀಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡೀಜೇಯಿಂಗ್ ಗಳಂತೆಯೇ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸಹ ಪುರುಷ ಪ್ರಧಾನವಾದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ-ಗರ್ಲ್ಸ್ ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾ ಪುರುಷಪ್ರಾಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ಹುರುಳಿಲ್ಲದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದು ತಪ್ಪು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.೦/}<ref>{{cite web | coauthors = | title = Girl Power Dances to It's [sic] Own Groove | url = http://politicalpalace.yuku.com/forum/viewtopic/id/10152 | work = Yuku.com | accessdate = 2009-09-09 | archive-date = 2011-07-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110718150030/http://politicalpalace.yuku.com/forum/viewtopic/id/10152 | url-status = dead }}</ref> ಮಹಿಳಾ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೊಡೆಯಲು ಪ್ರಚಾರದ ಕೊರತೆಯೂ ಒಂದು ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಫೈರ್ ಫ್ಲೈ ಎಂಬ ಪೂರ್ಣಕಾಲ ನಿರತ ಬಿ-ಗರ್ಲ್ ಹೇಳುವಂತೆ "ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಬಹಳ ಹುಡುಗಿಯರು ಇದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವವರು/ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವವರು ಮಹಿಳೆಯರು-ಮಾತ್ರ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕದನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ."<ref>{{cite web| title = Firefly aka female breaker| work = BBC Living section| url = http://www.bbc.co.uk/leeds/features/living/breakdance/firefly.shtml |accessdate=2009-09-09}}</ref><ref>{{cite web| title = Women Get the Breaks| date = 18 March 2005 | work = The Independent: Independent News and Media| url = http://license.icopyright.net/user/viewFreeUse.act?fuid=MjEyOTQ2Mw%3D%3D |accessdate=2009-09-09}}</ref> ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು (ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು) ಹೆಚ್ಚು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಹಲವಾರು ಜನರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| coauthors = Ayanna| title = The Exploitation of Women in Hip-Hop Culture| work = MySistahs.org| url = http://www.mysistahs.org/features/hiphop.htm| accessdate = 2009-09-09| archive-date = 2011-11-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20111116132447/http://www.mysistahs.org/features/hiphop.htm| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news| last = Arce| first = Rose| title = Hip-Hop Portrayal of Women Protested| date = 4 March 2005| work = CNN| url = http://www.cnn.com/2005/SHOWBIZ/Music/03/03/hip.hop/index.html |accessdate=2009-09-09}}</ref><ref>{{cite web| title = Hip Hop's Lone Ladies Call for Backup: The B-Girl Be Summit preaches strength in numbers| last = Shepherd| first = Julianne| date = 1 June 2005| url = http://www.citypages.com/content/printVersion/15970| accessdate = 2009-09-09| archive-date = 2011-08-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20110805180300/http://www.citypages.com/content/printVersion/15970/| url-status = dead}}</ref> ಪ್ರಾಯಶಃ ನೃತ್ಯನಿರತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರ ಸಿಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ತಾರತಮ್ಯುಭಾವವಲ್ಲದೆ, ಪುರುಷ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ತ್ರೀ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದೇ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಬ್ರೇಕರ್ ಗಳಿಬ್ಬರೂ ಈ ನೃತ್ಯಕಲಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಮವಾಗಿಯೇ, ಒಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವರೇ ವಿನಹ ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ. ==ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಿಕೆ== {{Ref improve section|date=November 2007}} ===ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ=== ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆ ಕಂಡವು; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ ''ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್'', ''ಫ್ಲ್ಯಾಷ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್'', ''ಬ್ರೇಕಿನ್''', ''[[Breakin' 2: Electric Boogaloo]]'', ''ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್'', ''ಕ್ರಷ್ ಗ್ರೋವರ್'', ಮತ್ತು ''ಬೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ೧೯೮೩ ರ PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್'' ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. "ಬ್ರೇಕ್ ಬಾಯ್" (೧೯೮೫) ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಲು ಹೊಂದಿದ ದೃಢನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತಹ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾದ ''[[The Freshest Kids: A History of the B-Boy]]''(೨೦೦೨) ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ನ ಸಮಗ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೧ ರ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರ ''ಝೂಲ್ಯಾಂಡರ್'' ನಲ್ಲಿ ಝೂಲ್ಯಾಂಡರ್ (ಬೆನ್ ಸ್ಟಿಲ್ಲರ್) ಮತ್ತು ಹಾನ್ಸೆಲ್ (ಓವನ್ ವಿಲ್ಸನ್) ಕ್ಯಾಟ್ ವಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನರ್ತಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಬಿ-ಬಾಯ್'' (೨೦೦೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಕ್ರೂ ತಂಡವು ಜಗದಾದ್ಯಂತ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಿದ್ದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ಬ್ರೇಕ್'' ಎನ್ನುವುದ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಮಿನಿ ಸರಣಿ.{{Citation needed|date=September 2009}} ''ಓವರ್ ದ ರೈನ್ ಬೋ'' (ನಾಟಕ ಸರಣಿ ೨೦೦೬) ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ನಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದಂತಹ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾದ ನಾಟಕ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ (SXSW ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ವೀಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾದ "ಇನ್ ಸೈಡ್ ದ ಸರ್ಕಲ್"<ref>{{cite web | url =http://sxsw.com/film/film_awards/past_winners | title =SXSW Film Festival Jury and Audience Award Winners | work =sxsw.com | accessdate =2010-01-21 | archive-date =2010-01-07 | archive-url =https://web.archive.org/web/20100107024628/http://sxsw.com/film/film_awards/past_winners | url-status =dead }}</ref> (೨೦೦೭) ಮೂರು ಬಿ-ಬಾಯ್ ಗಳ (ಒಮರ್ ಡಾವಿಲಾ, ಜೋಶ್ "ಮಿಲ್ಕಿ" ಅಯೆರ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಮಿಯೋ ನವಾರೋ) ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ನೃತ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡುವುದನ್ನು ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದೆ. ಅನಿಮೆ TV ಸರಣಿಯ ''ಸಮುರಾಯ್ ಚಾಂಪ್ಲೂ'' ದ ಪಾತ್ರವಾದ ಮುಗೆನ್ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಆಧಾರಿತ ಕದನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=September 2009}}. [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾದ ನ್ಯೂಕೋಲಿನ್ ಅನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (೨೦೧೦) [[ಬರ್ಲಿನ್]] ನ ಇಬ್ಬರು ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಸಹೋದರರು ತಮ್ಮ ನರ್ತನ ಕೌಶಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಕಥಾವಸ್ತುವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ''ಸ್ಟೆಪ್ ಅಪ್ ೩D'' ಎಂಬ ೨೦೧೦ ರ ಒಂದು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನೃತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾದ ನರ್ತನಶೈಲಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿದಲಾಗಿದೆ. TV ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ-ತಳುಕುಹಾಕುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಾರ್ತೆಗಳು, ಪ್ರವಾಸಕಥನ, ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರ/ಬೀದಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಯಾರಕರ/ನಿರ್ಮಾಪಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಶೈಲಿಯು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ತಿದ್ದಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ; ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯು ಅನೇಕ-ಕುಲಸಂಬಂಧಿತವೂ, ಶಕ್ತಿಯುತವೂ ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದುದಾದರೂ, ರಾಪ್-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ದರೋಡೆಕೋರ-ಭರಿತ (ದುರುಳತನಭರಿತ) ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧಧ ನರ್ತನವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವ/ಮೆಚ್ಚುವ ಗುಂಪಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರವು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಹಳವೇ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ನೃತ್ಯರೂಪವಾಗಿದೆ. ===ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ=== [[File:Breakdancer vilay.jpg|thumb|right|200px|2008 ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಪೊವೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್.]] *''ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್'' ಆಟವು 'ಬ್ರೇಕಿಂಗ್' ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ, ಎಪಿಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ೮ - ತುಣುಕುಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರ-ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿತ್ತು. *ಬಿ-ಬಾಯ್ (ವಿಡಿಯೋ ಆಟ) ೨೦೦೬ ನೆಯ ಇಸವಿಯ ಕನ್ಸೋಲ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡುವ) ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ ಅನಾಚ್ಛಾದಿತ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url =http://www.psp411.com/show/product/1163/0/BBoy.html | title =B-boy article | work =psp411.com | accessdate =2009-09-09 | archive-date =2009-10-02 | archive-url =https://web.archive.org/web/20091002023436/http://www.psp411.com/show/product/1163/0/BBoy.html | url-status =dead }}</ref> *ಬಸ್ಟ್ A ಗ್ರೂವ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಡಿಯೋಕ್ರೀಡಾವಿಶೇಷವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರವಾದ "ಹೀಟ್" ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. *ಪಂಪ್ ಇಟ್ ಅಪ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕೊರಿಯನ್ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಟವು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್{{Citation needed|date=September 2009}} ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಜನರು ಈ ಆಟಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಬೇಕಾದ ನರ್ತನ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಗೈದಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ ಸೂ ಯಾಂಗ್ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಾಮಿಕ್ ಆದ ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'' ಅನ್ನು ಸರಣಿಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಈ ಕಾಮಿಕ್ ನ ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಖರ್ಚಾದವು{{Citation needed|date=September 2009}} ಹಾಗೂ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೊರಿಯಾದ ಯುವಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. *ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''ಕಿಡ್ ಬಿ'' ಯನ್ನು ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಹೌಟನ್ ಮಿಫಿನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಅದರ ಲೇಖಕರಾದ ಲಿಂಡೆನ್ ಡಾಲೆಕ್ಕಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಆಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಬಿ-ಬಾಯ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಡಾಲೆಕ್ಕಿಯವರದೇ ಆದ, ಬಿ-ಬಾಯ್ ವಿಷಯಾಧಾರಿತವಾದ ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಯೂಮೌಂಟ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣಕಥೆಯಾಗಿದ್ದಿತು ಹಾಗೂ ಈ ಕಥೆಯು ೨೦೦೪ ರ ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್'' ನ ಸಣ್ಣಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2009}} *೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ವೋಲ್ಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಗನ್ ಗಾಲ್ಫ್ GTiಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತು ಜೀನ್ ಕೆಲಿಯು 'ಸಿಂಗಿಂಗ್ ಇನ್ ದ ರೈನ್' ನ ಹೊಸ ಅವತರಣಿಕೆಯಾದ, ಮಿಂಟ್ ರಾಯೇಲ್ ರಿಂದ ಮರುಸಂಕಲನಗೊಂಡ, ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯ ಭಾಗಶಃ CGI ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}} ಅದರ ವಿವರಣಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ "ಮೂಲ, ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಿತು. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *[[ನೃತ್ಯ|ನೃತ್ಯರಂಗ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == {{Commons category|Breakdance|B-boying}} *[http://www.globaldarkness.com/articles/history%20of%20breaking.htm ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ನ ಇತಿಹಾಸ] *[http://www.bboyworld.com/ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಮೂಲ] *[http://morethanastance.com/ ಸ್ಥಾಪಿತ ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಗ್] {{B-boying}} {{hiphop}} {{Hip-hop dance}} {{Dance}} {{Street dance}} {{DEFAULTSORT:B-Boying}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನೃತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ]] auyqelb1i0a6w134bruwhhb2060tvfy 0 35648 1377955 1352287 2026-08-01T08:31:28Z ~2026-42502-90 100853 /* ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು */ 1377955 wikitext text/x-wiki '''ನೃಪತುಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೃದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಮೌಲಿಕವಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಬರಹಗಾರರೊಬ್ಬರನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕೃತಿಗೆ ನೀಡದೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಗ್ರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="nrupatunga">[http://www.kasapa.in/bmtc_Datthi_Prashasthi.pdf ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304224107/http://www.kasapa.in/bmtc_Datthi_Prashasthi.pdf |date=2016-03-04 }}, ಕಸಪ ಮತ್ತು ಬಿ.ಎಂ.ಟಿ.ಸಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ನೃಪತುಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== *ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ನೃಪತುಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಕನ್ನಡಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಸಾಪದಲ್ಲಿರಿಸಿರುವ 1.5 ಕೋಟಿ ರೂ. ದತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಗಣ್ಯ ಸಾಧಕರಿಗೆ ನೃಪತುಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವುದು.[೧] *ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೊಡುವ ‘ನೃಪತುಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಗೆ ಭಾಜನರು: *‘ನೃಪತುಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಗೆ (2015) ವಿದ್ವಾಂಸ ಡಾ.[[ಟಿ. ವಿ. ವೆಂಕಟಾಚಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>ದಿ.14/04/2016 :w:prajavani.net/article/ಡಾಟಿವಿ-ವೆಂಕಟಾಚಲ-ಶಾಸ್ತ್ರಿಗೆ-ನೃಪತುಂಗ-ಪ್ರಶಸ್ತಿ</ref> *2016 ರ‘ನೃಪತುಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಗೆ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ.ಎಂ.[[ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿ]] ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/25/468124.html ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿಗೆ ‘ನೃಪತುಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;25 Jan, 2017]</ref> ==ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು== * [[ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ|ನಾಡೋಜ ಡಾ ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ]] - [[೨೦೦೭]] *[[ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ|ನಾಡೋಜ ಡಾ. ಪಾಟೀಲಪುಟ್ಟಪ್ಪ]] - [[೨೦೦೮]] *[[ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ|ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಡಾ. ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ]] - [[೨೦೦೯]] *[[ಸಿ.ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ |ಡಾ. ಸಿ.ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] - [[೨೦೧೦]] *[[ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ|ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ]] - [[೨೦೧೧]] *[[ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕರ್|ಡಾ. ಸಾರಾ ಅಬೂಬಕರ್]] - [[೨೦೧೨]] *[[ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ]] - [[2013]] *[[ಕುಂ.ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ]] - [[2014]] *[[ಟಿ. ವಿ. ವೆಂಕಟಾಚಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] - 2015 *[[ಚಿದಾನಂದ ಮೂರ್ತಿ]] - 2016 *[[ಎಸ್.ಎಲ್.ಭೈರಪ್ಪ]] - 2017 *[[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] -2018 *[[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] - 2019 *ಜಿ. ಎಸ್. ಆಮೂರ -2020 * ಜಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ - 2021 * ವೈದೇಹಿ (ಜಾನಕಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ)-2022 * ಎಸ್.ಜಿ.ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ-2023 * ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ-2024 * ಸರಜೂ ಕಾಟ್ಕರ್-2025 ==ನೋಡಿ== *[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2016]] *[[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖ & ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು]] 5kte7c143yhbrihdbqasgej1onakfl8 0 80684 1377929 1352709 2026-08-01T06:19:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377929 wikitext text/x-wiki {{merge|ಪಟಿಯಾಲ}} {{Infobox settlement | name = Patiala | native_name = ਪਟਿਆਲਾ | native_name_lang = Punjabi | other_name = | image_skyline = MotiBaghPalace.jpg | image_caption = [[Moti Bagh Palace]], Patiala now houses the National Institute of Sports | image_map = | map_caption = | pushpin_map = India Punjab | latd = 30.34 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 76.38 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = State | subdivision_name1 = [[Punjab, India|Punjab]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Patiala district|Patiala]] | established_title = Settled | established_date = 1754 | founder = Guru Tegh Bahadur Ji | named_for = Baba Ala Singh | government_type = Democratic | governing_body = Municipal Corporation of Patiala | leader_title1 = [[Deputy Commissioner]] | leader_name1 = Ram vir singh | leader_title2 = Mayor | leader_name2 = Amarinder Singh Bajaj | leader_title3 = [[Municipal Commissioner]] | leader_name3 = Dr. Indu Malhotra | leader_title4 = [[Senior Superintendent of Police]] | leader_name4 = Harpreet Singh <!-- display settings ---------> | total_type = Total | unit_pref = US <!-- area ----------------------> | area_footnotes = <ref name="GR1">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=23 April 2011|date=12 February 2011|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> | area_total_sq_mi = 131.25 | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <ref name="GR3">{{cite web|url=http://geonames.usgs.gov|accessdate=31 January 2008|title=US Board on Geographic Names|publisher=[[United States Geological Survey]]|date=25 October 2007}}</ref> | elevation_m = 350 | elevation_ft = | population_total = 406,192<ref name="Census 2011">{{cite web|title=Patiala Urban Region|url=http://www.census2011.co.in/census/metropolitan/8-patiala.html|accessdate=8 April 2016|publisher=Census 2011}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_density_sq_mi = auto | population_metro = 660,453 | population_demonym = Patialvi | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Punjabi language|Punjabi]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 147001 | area_code_type = Telephone code | area_code = Patiala: 91-(0)175, Rajpura: 91-(0)1762, Samana: 91-(0)1764, Nabha: 91-(0)1765 & Amloh: 91-(0)1768 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-Pb]] | registration_plate = '''PB-11''' | blank1_name_sec1 = Largest city | blank1_info_sec1 = Patiala | blank2_name_sec1 = HDI | blank2_info_sec1 = {{increase}}<br />0.860{{citation needed|date=April 2016}} | blank3_name_sec1 = HDI Category | blank3_info_sec1 = {{color|#090|very high}} | blank4_name_sec1 = Literacy | blank4_info_sec1 = 84.39% | website = {{URL|patiala.nic.in/}} }} ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿರುವ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪಟ್ಟಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 250 ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಸರ್ದಾರ್ ಲಖ್ನಾ ಮತ್ತು ಬಾಬಾ ಅಲಾ ಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ನಗರವು ನಂತರ ಮಹಾರಾಜ ನರೇಂದ್ರಸಿಂಗ್‍ರಿಂದ ಸುಮಾರು (1845-1862) ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ನಗರವು ಪಟಿಯಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="history">{{cite web|url=http://patiala.nic.in/html/history.htm#introduction|title=History of Patiala|publisher=Official Website of District Patiala|date=|accessdate=19 August 2011|author=|language=|archive-date=7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090907045829/http://patiala.nic.in/html/history.htm#introduction|url-status=dead}}</ref> ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾದ ಪಂಜಾಬಿಯ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕೆಲವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ, ದೀಪಾವಳಿ, ಓಕುಳಿ ಹಬ್ಬ, ದಸರಾ ಉತ್ಸವ, ಗುರ್ಪುರಬ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಖಿ. ಕೇವಲ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವವೆಂದರೆ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಸವ" ಅಥವಾ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್". ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಹತ್ತಿರದ ಹಾಗು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಕಲಾಪ್ರಿಯರು ಹಾಗು ಸಂಗೀತಪ್ರಿಯರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ 'ಕ್ರಾಫ್ಟ್ಸ್ ಮೇಳ' ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಈ ನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ನೆಲೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದುವೆ "ಪಟಿಯಾಲಾ ಘರಾನಾ" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/23/Patiala.html|title=Falling Rain Genomics, Inc – Patiala|access-date=2016-07-05|archive-date=2018-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029112505/http://www.fallingrain.com/world/IN/23/Patiala.html|url-status=dead}}</ref> ==ಪಟಿಯಾಲಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು== ಈ ನಗರವು ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗು ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತನ್ನದೆ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೋಟೆ ಹಾಗು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿಲ್ಲಾ ಮುಬಾರಕ್ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಶೀಷ್ ಮಹಲ್, ಬರ್ದಾರಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕಿಲ್ಲಾ ಅಂದ್ರೂನ್, ರಂಗ ಮಹಲ್, ಮೈಜಿ ದಿ ಸರಾಯಿ, ಮಾಲ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ದರ್ಬಾರ್ ಹಾಲ್. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಸಮನಾ, ಬನುರ್ ಮತ್ತು ಸನೌರ್ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರದ ಬಳಿಯಿವೆ. ==ಪಟಿಯಾಲಾದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವ ವಿಶೇಷಗಳು== ಟರ್ಬನ್ (ಪಗಡಿ), ಪರಂದಾ(ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಒಂದು ವಸ್ತು), ಪಟಿಯಾಲಾ ಸಲ್ವಾರ್ (ಸ್ತ್ರೀಯರು ಧರಿಸುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪ್ಯಾಂಟು), ಜುಟ್ಟಿ (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪಾದರಕ್ಷೆ) ಅಥವಾ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪೆಗ್ (ಮದ್ಯದ ಒಂದು ಅಳತೆ): ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪಟಿಯಾಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇಂಬನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಮಗೋಸ್ಕರ ಇಲ್ಲವೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ತಂಗಲು ಹಲವು ಮಿತವ್ಯಯದ ಹೋಟೆಲುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳೂ ಇವೆ. ==ತಲುಪುವ ಬಗೆ== ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಸ್, ಟ್ರೈನ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಹಾಗು ವಿಮಾನಿನ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು. ರೈಲು ಹಾಗು ಬಸ್ಸಿನ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸ ಸುಗಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ದೆಹಲಿ, ಚಂದೀಗಡ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ರೈಲುಗಳು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚಂದೀಗಡ್. ಇದು ಸುಮಾರು 60 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಕಾಲ== ಪಟಿಯಾಲಾ ನಗರವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೇಸಿಗೆ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಗು ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣವು ಹಿತ ಹಾಗು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} fwfrksx26barxyypnzx8jyfdp966ap2 0 81478 1377953 1353923 2026-08-01T08:02:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377953 wikitext text/x-wiki '''ಪ್ರಕಾಶ್ ನಂಜಪ್ಪ''' (ಜನನ: ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೭೬) ರವರು ೧೦ ಮೀಟರ್ ಏರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಹಾಗೂ ೫೦ ಮೀಟರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ಶೂಟರ್ (ಗುರಿಕಾರ). ಯಾರು ಪೈಪೋಟಿ ನಲ್ಲಿ  ಇವರು  ೨೦೧೩ರ ಐ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಫ್ ವಿಶ್ವ ಕಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಭಾರತೀಯ. ಚ್ಯಾಂಗ್ವನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೨೦೧೩ರ ಐ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಫ್ ವಿಶ್ವ ಕಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೦ ಮೀಟರ್ ಏರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದಿದರು<ref>{{Cite web|url=http://www.olympicgoldquest.in/prakash-nanjappa/|title=Prakash Nanjappa profile|accessdate=26 July 2014|publisher=''Olympic Gold Quest''|archive-date=6 ಜುಲೈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706073637/http://www.olympicgoldquest.in/prakash-nanjappa/|url-status=dead}}</ref>. ಇದೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ  ೨೦೧೪ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು<ref>{{Cite web|url=http://results.glasgow2014.com/event/shooting/shm203101/10m_air_pistol_mens_finals.html|title=Men's 10 metre air pistol Finals|date=26 July 2014|accessdate=26 July 2014|publisher=''glasgow2014.com''|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808110807/http://results.glasgow2014.com/event/shooting/shm203101/10m_air_pistol_mens_finals.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪ್ರಕಾಶ್ ನಂಜಪ್ಪ ಜನಿಸಿದದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೯, ೧೯೭೬ ರಂದು, ಇವರ ತಂದೆ  ಪಿ. ಎನ್. ಪಾಪಣ್ಣ, ಒಬ್ಬರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಶೂಟರ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ  ಶೂಟಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್  ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಆಗಿತ್ತು. ೨00೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆನಡಾಗೆ ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ೨೦೦೯ ರ ತನಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇವರ ತಂದೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಒತ್ತಾಯಸಿದಾಗ, ಅವರು ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು.<ref name="TH">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/shooter-bounces-back-after-bells-palsy-wins-silver/article5277052.ece|title=Shooter bounces back after Bell’s palsy, wins silver|date=27 October 2013|publisher=''The Hindu''|accessdate=26 July 2014}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ನಂಜಪ್ಪನವರು ಚ್ಯಾಂಗ್ವನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೨೦೧೩ರ ಐ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಫ್ ವಿಶ್ವ ಕಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೦ ಮೀಟರ್ ಏರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೧೮೦.೨ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ  ಕಂಚಿನ ಪದಕ  ಗಳಿಸಿದರು<ref>{{Cite news|url=http://sports.ndtv.com/shooting/news/205913-prakash-nanjappa-wins-bronze-in-pistol-event-at-world-cup|title=Prakash Nanjappa wins bronze in pistol event at World Cup|date=6 April 2013|publisher=''ndtv.com''|accessdate=26 July 2014|archive-date=22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150922001605/http://sports.ndtv.com/shooting/news/205913-prakash-nanjappa-wins-bronze-in-pistol-event-at-world-cup|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅವರು ಗ್ರೆನಡಾ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬಳಲಿದರು, ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಟೆಹ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಏರ್ ಗನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ನ ೫೦ ಮೀಟರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref name="TH"/> ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋನಲ್ಲಿ,೨೦೧೪ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ೧೦ ಮೀ ಏರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೧೯೮.೨ ಅಂಕ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ  ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು, ಇವರು ೫೮೦ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ್ದಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://news.biharprabha.com/2014/07/pistol-shooter-nanjappa-wins-silver-in-10m-air-pistol/|title=Pistol shooter Nanjappa wins Silver in 10m Air Pistol|date=26 July 2014|publisher=news.biharprabha.com|accessdate=26 July 2014|agency=IANS|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415192631/http://news.biharprabha.com/2014/07/pistol-shooter-nanjappa-wins-silver-in-10m-air-pistol/|url-status=dead}}</ref> ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೨೫ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪುರಷರ ೫೦ ಮೀಟರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ೨೦೧೬ ರಿಯೋ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು .<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/live-india-shooting-jitu-rai-prakash-nanjappa-50m-pistol-qualifier-final-medal-video-streaming-score-result-day-5-2965934/|title=Jitu Rai, Prakash Nanjappa fail to qualify for 50m Pistol Final: As it happened|date=10 August 2016|publisher=The Indian Express|accessdate=11 August 2016}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/live-india-shooting-jitu-rai-prakash-nanjappa-50m-pistol-qualifier-final-medal-video-streaming-score-result-day-5-2965934/] * [http://www.issf-sports.org/athletes/athlete.ashx?personissfid=SHINDM2902197601 ಪ್ರಕಾಶ್ Nanjappa ಪ್ರೊಫೈಲ್] ನಲ್ಲಿ ISSF {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] hgph1vk19rex125lvhggyc2ehef5e4s 0 84094 1377963 1354961 2026-08-01T09:50:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377963 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=March 2015}} {{Infobox Christian leader | type = archbishop | honorific-prefix = His Excellency | name = Bernard Moras | honorific-suffix = | title = [[Roman Catholic Archdiocese of Bangalore|Archbishop of Bangalore]] | image = | alt = | caption = | archdiocese = Bangalore | diocese = | see = Bangalore | appointed = 22 July 2004 | term_start = 17 September 2004 | predecessor = [[Ignatius Paul Pinto]] | successor = | other_post = <!-- Orders --> | ordination = 6 December 1967 | ordained_by = | consecration = 25 February 1997 | consecrated_by = [[Ignatius Pimenta]] | cardinal = | rank = <!-- Personal details --> | birth_date = {{Birth date and age|1941|8|10|df=y}} | birth_place = [[Kuppepadavu]], [[Mangalore]], India | death_date = | death_place = | denomination = Roman Catholic | previous_post = {{unbulleted list|Bishop of Belgaum (1996–2004)|Apostolic Administrator of Bellary (2006–2008)}} | motto = {{unbulleted list|In thee we hope–Mary our Mother}} | coat_of_arms = | nationality = }} {{Infobox bishopstyles | name=Bernard Moras | dipstyle=[[The Most Reverend]] | offstyle=[[Your Excellency]] | relstyle=[[Monsignor]] | deathstyle=not applicable |}} '''ಬರ್ನಾಡ್ ಬ್ಲೇಸಿಯಸ್ ಮೊರಾಸ್''' (ಜನನ ೧೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೧) ಅವರು [[ಭಾರತ]]ದೇಶದ [[ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಚರ್ಚ್]] ಇವುಗಳ [[ಕ್ರೈಸ್ತಮತದ ಮಠಾಧಿಪತಿ]]ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಮಹಾಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರು|ಮಹಾಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಬೆಂಗಳೂರು]] ಇಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರದ [[ಕುಪ್ಪೆಪದವು]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವರು [[ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗ|ದೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು [[ಪೌರೋಹಿತ್ಯ(ಕಥೋಲಿಕ ಚರ್ಚು)|ಪಛರೋಹಿತ್ಯ]]ವನ್ನು ೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಮೊರಾಸ್ ಅವರು [[ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ ಬೆಳಗಾಂ|ಬೆಳಗಾಂ]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆಪೋಪ್ [[ದ್ವಿತೀಯ ಜೋನ್ ಪೌಲ್]] ಅವರಿಂದ [[ಬಿಷಪ್(ಕಥೋಲಿಕ ಚರ್ಚ್)|ಬಿಷಪ್]] ಆಗಿ ನೆಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರನ್ನು ೨೫ ಫೆಭ್ರುವರಿ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ [[ಸಿಮೊನ್ ಪಿಮೆಂಟ]] ಅವರು ಪವಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಬಿಷಪರಾದ [[ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಪೌಲ್ ಡಿ'ಸೋಜಾ|ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಡಿ'ಸೋಜಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಪಿಂಟೊ]] ಅವರ [[ಸಹಾಯಕ ಬಿಷಪ್]]ರಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಬಿಷಪ್ ತಮ್ಮ [[ಗುರಿ]]ಯನ್ನು ಮಾತೆ ಮರಿಯಮ್ನನವರ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ[[ಮಾತೆ ಮೇರಿ(ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ)|ಮೇರಿ]]ಎಂದು ಸಾರಿದರು." ಮೊರಾಸ್ ಅವರನ್ನುನಂತರ [[ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಮಹಾಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಮಹಾಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಬೆಂಗಳೂರು]] ಆಗಿ ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಿದ್ದು, ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ೧೭ನೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಅವರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ನಿಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರ್ಡಿನಲ್(ಕಥೋಲಿಕತೆ)|ಕಾರ್ಡಿನಲ್]]ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಕಥೋಲಿಕ [[ಕನ್ನಡಿಗ]]ರಿಗೆ ಅವರದೇ ಸಮುದಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಷಪ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಿದ್ದರಿಂದ, ತಮ್ಮದೇ ಸಮಯದಾಯದ ಗಲಭೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು,.<ref>UCAN. [http://www.tgmmt.org/ucanews/0904/092004.htm Bangalore Archbishop Installed Without Incident Amid Enhanced Security] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071028105215/http://www.tgmmt.org/ucanews/0904/092004.htm |date=28 October 2007 }} 20 September 2004</ref> [[ಹದಿನಾರನೇ ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್]] ಅವರು [[ಮಹಾನಗರದ ಬಿಷಪ್|ಮಹಾನಗರದ ಮಹಾಧರ್ಮಾದ್ಯಕ್ಷರು]] ಅವರಿಗೆ ನೀಡುವ [[ಉಣ್ಣೆ]] [[ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಮಡಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಇವರಿಗಾಗಿ ೨೯ ಜೂನ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ಡಾನ್ ಬ್ರೌನ್]] ಕೃತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಹೊಮ್ಮಿದ [[ದಿ ಡಾ ವಿಂಚಿ ಕೋಡ್]] ಚಿತ್ರವನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ "ಅನೈತಿಕ" ಹಾಗೂ "ಕುಟಿಲ" ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>Catholic Online. [http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=19870 Catholic bishops, groups warn of ‘Da Vinci Code’ assault on beliefs, see it as teaching moment] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070929124230/http://www.catholic.org/international/international_story.php?id=19870 |date=29 September 2007 }} 17 May 2006</ref> ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ದಿ ಡಾ ವಿಂಚಿ ಕೋಡ್(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ]]ಯನ್ನು [[ಬಹಿಷ್ಕರಿಸು]]ವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಆದರ ಮುಖಾಂತರ [[ಕೇಂದ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ [ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮಂಡಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ಇದನ್ನು ದೇಶದಿಂದಲೇ ಬಹಿಷ್ರರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹಾಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷ್ಯರಾದ ಮೊರಾಸ್ ಅವರು ಧರ್ಮೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗದ [[ಕಥೋಲಿಕ ಬಿಷಪರ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾವೇಶ]]ದ ಆಧ‍್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲದೇ [[ಭಾರತೀಯ ಕಥೋಲಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೊರಾಸ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಮಿಷನರಿ ಗುರು ವಂ.ರಫಾಯೆಲ್ ಕುರಿಯನ್ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿದ [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗುರು]] ಎಂಬ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಮುಂದೆ ನೋಡಿ == *[[ಆಂಬ್ರೋಜ್ ಮಾಡ್ತಾ|ಮೊನ್ಸಿಂಜೊರ್ ಆಂಬ್ರೊಜ್ ಮಾಡ್ತಾ]] *[[ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮಂಗಳೂರು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳುs== *[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bmorasbb.html Catholic-Hierarchy] *[http://www.bangalorearchdiocese.com/archbishopofbang.asp Archdiocese of Bangalore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071229085824/http://www.bangalorearchdiocese.com/archbishopofbang.asp |date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }} *[http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=1232 Interview with AsiaNews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223129/http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=1232 |date=2016-03-03 }} {{s-start}} {{s-rel|ca}} {{s-bef|before=[[Ignatius Paul Pinto]]}} {{s-ttl|title=[[Roman Catholic Archdiocese of Bangalore|Archbishop of Bangalore]]|years=2004–present}} {{s-inc}} {{s-end}} {{DEFAULTSORT:ಮೊರಾಸ್, ಬರ್ನಾಡ್ ಬ್ಲೇಸಿಯಸ್}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಮಹಾಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಬಿಷಪರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ ಮಹಾಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೋಮನ್ ಕಥೋಲಿಕ್ ಮಹಾಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷರು]] 0uk2h8ycqnkkq46j575qq2w32exrjz5 0 85045 1377930 1372968 2026-08-01T06:26:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377930 wikitext text/x-wiki '''ಪರಮಾಣು ತೂಕ''' ಅಥವಾ '''ಸಾಪೇಕ್ಷಿಕ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ'''ಯು "ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲದ [[ಮೂಲಧಾತು|ಧಾತುವಿನ]] '''ಸರಾಸರಿ''' [[ಪರಮಾಣು|ಪರಮಾಣುವಿನ]] [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ|ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು]] ಬೀಜಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್-12ನ (¹²C) ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ {{frac|1|12}} ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅನುಪಾತ."<ref>[https://www.webelements.com/periodicity/atomic_weight/ Standard atomic weights: periodicity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170324162615/https://www.webelements.com/periodicity/atomic_weight/ |date=2017-03-24 }}, retived on 2016-12-12</ref> ಇದರ ಚಿಹ್ನೆ A_r. ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿನ [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್|ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆ ಏರುಪೇರು ಆಗುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಧಾತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಮಸ್ಥಾನಿ|ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳು]] ಇರಬಹುದು. ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಅನುಪಾತ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರ ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದೊಂದು ಅಳತೆಯಿಲ್ಲದ (ಡೈಮೆನ್ಶನ್‌ಲೆಸ್) ಸಂಖ್ಯೆ. ತೂಕ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸೂಕ್ಮ್ಮವಾದುದು. ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ದ್ರವ್ಯದ ಗುಣವಾದರೆ ತೂಕ ಅದರ ಮೇಲೆ [[ಗುರುತ್ವ]] ಬಲದ ಪರಿಣಾಮ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಲವು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿನ ಪರಮಾಣು ತೂಕದ ಬಳಕೆ ಅದರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://chem.libretexts.org/Core/Physical_and_Theoretical_Chemistry/Atomic_Theory/Atomic_Mass Atomic Mass], Chemistry LibreText, retrived on 2016-12-19</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಅಂದಿನ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಕಾರ [[ನೀರು]] ಎರಡು [[ಜಲಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಮೂಲಧಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಭಾಗ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಒಂದು ಭಾಗ ಜಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನೀರು ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ [[ಜಾನ್ ಡಾಲ್ಟನ್|ಡಾಲ್ಟನ್]] ಊಹೆಯೊಂದನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ. ಅದು ಒಂದು ಜಲಜನಕ ಪರಮಾಣು ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು. ಹೀಗಾಗಿ ತನ್ನ [[ಪರಮಾಣು ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಪರಮಾಣು ಸಿದ್ಧಾಂತದ]] ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಡಾಲ್ಟನ್ ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುವಿಗೆ ಎಂಟು ಜಲಜನಕ ತೂಕಕ್ಕೆ ಸಮ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ದರಿಸಿದ. ಇಂತಹುದೇ ತರ್ಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1803ರಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಟನ್ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ತೂಕದ ಕೋಷ್ಠಕ ರಚಿಸಿದ.<ref>[http://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/atomic-weight Atomic weight], Encyclopedia.com, retrived on 2016-12-18</ref> 1818ರ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ [[ಜೋನ್ಸ್ ಜಾಕೋಬ್ ಬ್ರೆಜಿಲಿಯಸ್]] 45 ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಸರಿಯಾದ ಪರಮಾಣು ತೂಕವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದ.<ref>[http://biography.yourdictionary.com/jons-jacob-berzelius Jöns Jacob Berzelius]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Your Dictionary, Biography, retrieved on 2016-12-18</ref> ಅಲ್ಲದೆ 1828ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು 100 ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಂದು ತಿಳಿದ 49 ಮೂಲಧಾತಗಳಲ್ಲಿ 45ರ ಪರಮಾಣು ತೂಕ ನಿರ್ದರಿಸಿ ಪರಮಾಣು ತೂಕಗಳ ಕೋಷ್ಠಕ ರಚಿಸಿದ.<ref>[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/J%C3%B6ns_Jakob_Berzelius Jöns Jakob Berzelius], New World Encyclopedia, retrived on 201612-18</ref> ಆಮ್ಲಜನಕವು ಜಲಜನಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ 1850ರ ದಶಕದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪರಮಾಣು ತೂಕಕ್ಕೆ ಮಾನಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name=R9>[http://chemistry.oregonstate.edu/courses/ch121-3s/ch121/Answers%20to%20interesting%20questions/history_of_the_atomic_mass_unit.htm History of the atomic mass unit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170113032623/http://chemistry.oregonstate.edu/courses/ch121-3s/ch121/Answers%20to%20interesting%20questions/history_of_the_atomic_mass_unit.htm |date=2017-01-13 }}, retrived on 2016-12-18</ref> ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಎರಡೂ ಮಾನಕಗಳಾಗಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಿಐಎಎಡಬ್ಲು (''ಕಮಿಶನ್ ಆನ್ ಐಸೊಟೋಪಿಕ್ ಅಬುಂಡೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಟಾಮಿಕ್ ವೆಯ್ಟ್ಸ್''- ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ತೂಕಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಮಿಶನ್) 1899ರಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಮಾನಕವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು (ಅಂದಿನ ಅದರ ಹೆಸರು ''ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಟರ್ನಾಶನಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಅಟಾಮಿಕ್ ವೇಯ್ಟ್ಸ್'').<ref>[http://en-tanz.annysings.com/artikeldetails/Commission_on_Isotopic_Abundances_and_Atomic_Weights.html Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights], retrieved on 2016-12-18</ref> 1919ರಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ 17 ಮತ್ತು 18 ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆ ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು 1927ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕ 16ನ (¹⁶O) ಹದಿನಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸ ತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಎರಡು ಎಎಮ್‌ಯುಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಒಂದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರದು ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಎಎಮ್‌ಯು ಆಮ್ಲಜನಕ 16 ಪರಮಾಣುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಹದಿನಾರನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸರಾಸರಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪರಮಾಣುವಿನ ಹದಿನಾರನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref name=R9/> ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಬನ್ 12ನ್ನು ಮಾನಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು 1956ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಫರ್ಡ್ ನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಎ. ಒಲ್ಯಾಂಡರ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೊಸೆಫ್ ಮಟಾಕ್‌ಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಐಯುಪಿಎಪಿನ (''ಇಂಟರ್ನಾಶನಲ್ ಯುನಿಯನ್ ಆಫ್ ಪ್ಯೂರ್ ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್''-ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘಟನೆ) ಕಮಿಶನ್ ಆನ್ ಅಟಾಮಿಕ್ ಮಾಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈಗಾಗಲೇ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ರೋಹಿತದರ್ಶಕ|ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ರೋಹಿತದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಬನ್ 12 ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿಯೂ ಆಮ್ಲಜನಕ 16ರು ಮಾನಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆಗ ಇದ್ದ ಪರಮಾಣು ತೂಕದಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ 275 ಭಾಗದಷ್ಟು ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾರ್ಬನ್ 12ರ ಪರಮಾಣುವಿನ {{frac|1|12}}ರ ಭಾಗ ಮಾನಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ದಶಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ 42 ಭಾಗವಷ್ಟೇ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1959-1961ರ ನಡುವೆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಮತ್ತು ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದು 1960ರಲ್ಲಿ ಐಯುಪಿಎಪಿ ಹಾಗೂ 1961ರಲ್ಲಿ ಐಯುಪಿಎಸಿ (''ಇಂಟರ್ನಾಶನಲ್ ಯುನಿಯನ್ ಆಫ್ ಪ್ಯೂರ್ ಅಂಡ್ ಅಪೈಡ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ''-ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘಟನೆ) ಈ ಬಗೆಗೆ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಏಕ ಮಾನಕ ಏಕಪ್ರಕಾರ ಅಟಾಮಿಕ್ ಮಾಸ್ ಯುನಿಟ್ (ಎಎಮ್‌ಯು –ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮಾನಕ) ಆಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>[https://sizes.com/units/atomic-mass-unit.htm unified atomic mass unit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624102757/http://sizes.com/units/atomic-mass-unit.htm |date=2016-06-24 }}, retrived on 2016-12-18</ref> ==ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು== '''[[ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]]'''ಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ ಬಾರದು. ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಪರಮಾಣು, ಉಪಪರಮಾಣು ಕಣ, ಅಥವಾ ಅಣುವಿನ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]] ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಎಎಮ್‌ಯು (ಅಟಾಮಿಕ್ ಮಾಸ್ ಯುನಿಟ್ ಅಥವಾ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಪ್ರಮಾಣಕ) ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಎಎಮ್‌ಯು ಎಂದರೆ ‌ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಇಂಗಾಲ (ಕಾರ್ಬನ್) 12 ಪರಮಾಣುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಇದರ ಚಿಹ್ನೆ u. ಪರಮಾಣು ತೂಕಕ್ಕೆ ಅಳತೆ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಅಳತೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾರ್ಬನ್ 12 ಪರಮಾಣುವಿನ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 12 ಡಾಲ್ಟನ್ ಆದರೆ ಕಾರ್ಬನ್ 12ರ ಸಾಪೇಕ್ಷಿಕ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು 12.<ref>[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Atomic_mass Atomic mass], New World Encyclopedia, retrived on 2016-12-18</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ '''[[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸಂಖ್ಯೆ]]''' (ಮಾಸ್ ನಂಬರ್). ಇದನ್ನು ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಮಾಣು ಒಂದರ ಬೀಜಕಣ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ಪ್ರೋಟಾನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್|ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆ. ಒಂದು ಪ್ರೋಟಾನಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 1.007276 u ಅಥವಾ ಎಎಮ್‌ಯು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 1.008664 u. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಾಗಲೂ (ಅದು 0.00054858 u ಅಥವಾ ಎಎಮ್‌ಯು) ಪರಮಾಣುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅದರ ಪ್ರೋಟಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>[http://physics.bu.edu/~duffy/sc546_notes10/mass_defect.html Nuclear Binding Energy and the Mass Defect], retrived on 2016-12-18</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೀಜಕಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಪ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ದೋಷ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಹೀಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಅದರ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/NucEne/nucbin.html Nuclear Binding Energy], retrived on 2016-12-18</ref> ==ಪ್ರಮಾಣಕ ಪರಮಾಣು ತೂಕ== [[File: IUPAC_Periodic_Table_of_the_Elements_2011.jpg|thumb|300px|ಐಯುಪಿಎಸಿ ಮೂಲಧಾತು ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ [[ಬೊರಾನ್]], [[ಇಂಗಾಲ]] ಮತ್ತು [[ಸಾರಜನಕ|ಸಾರಜನಕಗಳ]] ಪರಮಾಣು ತೂಕಗಳು. ಧಾತುಗಳ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಶೇಕಡವಾರನ್ನು ಪಿ ಚಾರ್ಟ್ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] '''ಪ್ರಮಾಣಕ ಪರಮಾಣು ತೂಕ''' – (ಸ್ಟ್ಯಾಡಂರ್ಡ್ ಅಟಾಮಿಕ್ ವೆಯ್ಟ್) ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಮೂಲಧಾತುವಿನ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಪಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದು ಸರಾಸರಿ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಐಯುಪಿಎಸಿಯ ಸಿಐಎಎಡಬ್ಲು (ಕಮಿಶನ್ ಆನ್ ಐಸೊಟೋಪಿಕ್ ಅಬುಂಡೆನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅಟಾಮಿಕ್ ವೈಟ್ಸ್) ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನದ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳ ಅನುಪಾತ ಬೇರೆಯಾಗುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರಮಾಣು ತೂಕ ಬೇರೆಯಾಗ ಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಎರಡು ವರುಶಕೊಮ್ಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ತೂಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[https://iupac.org/what-we-do/periodic-table-of-elements/ Periodic Table of Elements], International Union of Pure and Applied Chemistry, retrived on 2016-12-19 </ref> ವಿಕಿರಣಶೀಲ (ರೇಡಿಯೊಆಕ್ಟಿವ್) ಧಾತುಗಳ ಅತಿಹೆಚ್ಚು [[ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯ|ಅರ್ಧಾಯುಶ್ಯ]] ಇರುವ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/AtWt/ ATOMIC WEIGHTS OF THE ELEMENTS 2015], retived on 2016-12-19</ref> ==ಪರಮಾಣು ತೂಕ ತೋರುವ ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ== <center> {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="1" style="width:80%; {{{1|}}}" |- |+ ಸಾಪೇಕ್ಷಿಕ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (ಪರಮಾಣು ತೂಕ) ತೋರುವ ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ<ref>Relative atomic mass information from Table of Wikipedia [[w: Relative atomic mass|Relative atomic mass]], retrived on 2016-12-18</ref> |- ! width="1.0%" | [[ಗುಂಪು (ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ)|ಗುಂಪು]]&nbsp;→ ! width="5.5%" | [[ಕ್ಷಾರ ಲೋಹ|1]] ! width="5.5%" | [[ಕ್ಷಾರೀಯ ಭಸ್ಮ ಲೋಹ|2]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|3]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|4]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|5]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|6]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|7]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|8]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|9]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|10]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|11]] ! width="5.5%" | [[ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತು|12]] ! width="5.5%" | [[ಬೊರಾನ್ ಗುಂಪು|13]] ! width="5.5%" | [[ಇಂಗಾಲದ ಗುಂಪು|14]] ! width="5.5%" | [[ಸಾರಜನಕ ಗುಂಪು|15]] ! width="5.5%" | [[ಚಾಲ್ಕೊಜೆನ್|16]] ! width="5.5%" | [[ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್|17]] ! width="5.5%" | [[ಶ್ರೇಷ್ಠಾನಿಲ|18]] |- ! ↓&nbsp;[[ಆವರ್ತ (ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ)|ಆವರ್ತ]] | colspan="19"|<br/> |- ! 1 | {{element cell| 1.008| ಜಲಜನಕ |H |1|Gas |#a0ffa0|Primordial}} | colspan="16"|<br/> | {{element cell| 4.003|ಹೀಲಿಯಮ್ |He|2 |Gas |#c0ffff|Primordial}} |- ! 2 | {{element cell| 6.94 |ಲಿಥಿಯಮ್ |Li|3 |Solid|#ff6666|Primordial}} | {{element cell| 9.012 |ಬೆರಿಲಿಯಮ್ |Be|4 |Solid|#ffdead|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{element cell| 10.81 |ಬೊರಾನ್ |B |5 |Solid|#cccc99|Primordial}} | {{element cell| 12.01 |ಇಂಗಾಲ |C |6 |Solid|#a0ffa0|Primordial}} | {{element cell| 14.01 |ಸಾರಜನಕ |N |7 |Gas |#a0ffa0|Primordial}} | {{element cell| 16.00 |ಆಮ್ಲಜನಕ |O |8 |Gas |#a0ffa0|Primordial}} | {{element cell| 19.00 |ಫ್ಲೂರೀನ್ |F |9 |Gas |#ffff99|Primordial}} | {{element cell|20.18 |ನಿಯಾನ್ |Ne|10|Gas |#c0ffff|Primordial}} |- ! 3 | {{element cell|22.99 |ಸೋಡಿಯಮ್ |Na|11|Solid|#ff6666|Primordial}} | {{element cell|24.31 |ಮ್ಯಗ್ನೀಶಿಯಮ್ |Mg|12 |Solid|#ffdead|Primordial}} | colspan="10"|<br/> | {{element cell|26.98 |ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ |Al|13 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|28.09 |ಸಿಲಿಕಾನ್ |Si|14 |Solid|#cccc99|Primordial}} | {{element cell|30.97 |ರಂಜಕ |P |15 |Solid|#a0ffa0|Primordial}} | {{element cell|32.06 |ಸಲ್ಫರ್ |S |16 |Solid|#a0ffa0|Primordial}} | {{element cell|35.45 |ಕ್ಲೋರೀನ್ |Cl|17 |Gas |#ffff99|Primordial}} | {{element cell|39.95 |ಆರ್ಗಾನ್ |Ar|18 |Gas |#c0ffff|Primordial}} |- ! 4 | {{element cell|39.10 |ಪೋಟ್ಯಾಶಿಯಮ್ |K |19 |Solid|#ff6666|Primordial}} | {{element cell|40.08 |ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಮ್ |Ca|20 |Solid|#ffdead|Primordial}} | {{element cell|44.96 |ಸ್ಕಾಂಡಿಯಮ್ |Sc|21 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|47.87 |ಟೈಟೇನಿಯಮ್ |Ti|22 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|50.94 |ವನಾಡಿಯಮ್ |V |23 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|52.00 |ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ |Cr|24|Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|54.94 |ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ |Mn|25 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|55.85 |ಕಬ್ಬಿಣ |Fe|26 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|58.93 |ಕೊಬಾಲ್ಟ್ |Co|27|Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|58.69 |ನಿಕ್ಕಲ್ |Ni|28 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|63.55 |ತಾಮ್ರ |Cu|29 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|65.38 |ಸತುವು |Zn|30 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|69.72 |ಗ್ಯಾಲಿಯಮ್ |Ga|31 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|72.63 |ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್ |Ge|32 |Solid|#cccc99|Primordial}} | {{element cell|74.92 |ಆರ್ಸೆನಿಕ್ |As|33 |Solid|#cccc99|Primordial}} | {{element cell|78.97 |ಸೆಲೆನಿಯಮ್ |Se|34 |Solid|#a0ffa0|Primordial}} | {{element cell|79.90 |ಬ್ರೋಮೀನ್ |Br|35 |Liquid|#ffff99|Primordial}} | {{element cell|83.80 |ಕ್ರಿಪ್ಟಾನ್ |Kr|36 |Gas |#c0ffff|Primordial}} |- ! 5 | {{element cell|85.47 |ರುಬಿಡಿಯಮ್ |Rb|37 |Solid|#ff6666|Primordial}} | {{element cell|87.62 |ಸ್ಟ್ರಾನ್ಶಿಯಮ್ |Sr|38 |Solid|#ffdead|Primordial}} | {{element cell|88.91 |ಯ್ಟ್ರಿಯಮ್ |Y |39 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|91.22 |ಜಿರ್ಕೊನಿಯಮ್ |Zr|40 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|92.91 |ನಿಯೊಬಿಯಮ್ |Nb|41 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|95.95|ಮೊಲಿಬ್ಡ್ನಮ್ |Mo|42 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|[98] |ಟೆಕ್ನೀಶಿಯಮ್ |Tc|43|Solid|#ffc0c0|Natural radio}} | {{element cell|101.07|ರುಥೇನಿಯಮ್ |Ru|44 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|102.91|ರೋಡಿಯಮ್ |Rh|45 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|106.42|ಪಲ್ಲಾಡಿಯಮ್ |Pd|46 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|107.87|ಬೆಳ್ಳಿ |Ag|47 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|112.41|ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಮ್ |Cd|48 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|114.82|ಇಂಡಿಯಮ್ |In|49 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|118.71|ಟಿನ್ |Sn|50 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|121.76|ಆಂಟಿಮೊನಿ |Sb|51 |Solid|#cccc99|Primordial}} | {{element cell|127.60|ಟೆಲ್ಲುರಿಯಮ್ |Te|52 |Solid|#cccc99|Primordial}} | {{element cell|126.90|ಅಯೊಡಿನ್ |I |53 |Solid|#ffff99|Primordial}} | {{element cell|131.29|ಜೀನೊನ್ |Xe|54 |Gas |#c0ffff|Primordial}} |- ! 6 | {{element cell|132.91|ಸೀಸಿಯಮ್ |Cs|55 |Solid|#ff6666|Primordial}} | {{element cell|137.33|ಬೇರಿಯಮ್ |Ba|56 |Solid|#ffdead|Primordial}} | {{element cell|*|ಲಾಂಥನೈಡ್ಗ7ಳು | | |Solid|#ffbfff|Undiscovered}} | {{element cell|178.49|ಹಾಫ್ನಿಯಮ್ |Hf|72 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|180.95|ಟಾಂಟಾಲಮ್ |Ta|73 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|183.84|ಟಂಗ್ಸ್ಟನ್ |W |74 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|186.21|ರ್ಹೇನಿಯಮ್ |Re|75 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|190.23|ಆಸ್ಮಿಯಮ್ |Os|76 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|192.22|ಇರಿಡಿಯಮ್ |Ir|77 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|195.08|ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ |Pt|78 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|196.97|ಚಿನ್ನ |Au|79 |Solid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|200.59|ಪಾದರಸ |Hg|80 |Liquid|#ffc0c0|Primordial}} | {{element cell|204.38|ಥಾಲಿಯಮ್ |Tl|81 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|207.2 |ಸೀಸ |Pb|82 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|208.98|ಬಿಸ್ಮತ್ |Bi|83 |Solid|#cccccc|Primordial}} | {{element cell|[209] |ಪೊಲೊನಿಯಮ್ |Po| 84 |Solid|#cccc99|Natural radio}} | {{element cell|[210] |ಆಸ್ಟಟೈನ್ |At| 85 |Solid|#ffff99|Natural radio}} | {{element cell|[222] |ರೇಡಾನ್ |Rn| 86 |Gas |#c0ffff|Natural radio}} |- ! 7 | {{element cell|[223] |ಫ್ರಾನ್ಸಿಯಮ್ |Fr| 87 |Solid|#ff6666|Natural radio}} | {{element cell|[226] |ರೇಡಿಯಮ್ |Ra|88 |Solid|#ffdead|Natural radio}} | {{element cell|**|ಆಕ್ಟಿನೈಡ್ಗಲಳು | | |Solid|#ff99cc|Undiscovered}} | {{element cell|[267] |ರುದರ್ಫೋರ್ಡಿಯಮ್ |Rf| 104 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[268]| ಡುಬ್ನಿಯಮ್ |Db| 105 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[271] |ಸೀಬೋರ್ಗಿಯಮ್ |Sg|106 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[270] |ಬೊಹ್ರಿಯಮ್ |Bh|107|Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[277] |ಹಾಸಿಯಮ್ |Hs|108 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[278] |ಮೀಟ್ನೇರಿಯಮ್ |Mt| 109 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[281] |ಡರ್ಮ್ಸ್ಟಾಡ್ಟಿಯಮ್ |Ds|110 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[282] |ರೆಂಟ್ಜೆನಿಯಮ್ |Rg| 111 |Solid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[285] | ಕೊಪರ್ನಿಸಿಯಮ್ |Cn| 112 |Liquid|#ffc0c0|Synthetic}} | {{element cell|[286] |ನಿಹೋನಿಯಮ್ |Nh|113|Solid|#cccccc|Synthetic}} | {{element cell|[289] |ಫ್ಲೆರೋವಿಯಮ್ |Fl|114|Solid|#cccccc|Synthetic}} | {{element cell|[289] |ಮಾಸ್ಕೊವಿಯಮ್ |Mc|115|Solid|#cccccc|Synthetic}} | {{element cell|[293] |ಲಿವರ್‌ಮೋರಿಯಮ್ |Lv|116|Solid|#cccccc|Synthetic}} | {{element cell|[294]|ಟೆನೆಸೈನ್ |Ts| 117|Solid|#FFFFFF|Undiscovered}} | {{element cell|[294]|ಒಗಾನೆಸನ್ |Og| 118|Gas |#c0ffff|Synthetic}} |- | colspan="21"|<br/> |- | colspan="4" style="text-align:right"|* '''[[ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್‌]]ಗಳು''' | {{element cell|138.91|ಲಾನ್ಥಾನಮ್ |La|57 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|140.12|ಸೀರಿಯಮ್ |Ce|58 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|140.91|ಪ್ರಾಸಿಯೊಡೈಮಿಯಮ್ |Pr|59|Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|144.24|ನಿಯೊಡೈಮಿಯಮ್ |Nd|60 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell| [145]|ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಮ್ |Pm| 61|Solid|#ffbfff|Natural radio}} | {{element cell|150.36|ಸಮರಿಯಮ್ |Sm|62 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|151.96|ಯುರೋಪಿಯಮ್ |Eu|63 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|157.25|ಗ್ಯಾಡೊಲಿನಿಯಮ್ |Gd|64 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|158.93|ಟೆರ್ಬಿಯಮ್ |Tb|65|Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|162.50|ಡಿಸ್ಪ್ರೊಸಿಯಮ್ |Dy|66 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|164.93|ಹೊಲ್ಮಿಯಮ್ |Ho|67|Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|167.26|ಎರ್ಬಿಯಮ್ |Er|68 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|168.93|ಥುಲಿಯಮ್ |Tm|69|Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|173.05|ಯ್ಟೆರ್ಬಿಯಮ್ |Yb|70 |Solid|#ffbfff|Primordial}} | {{element cell|174.97|ಲುಟೆಶಿಯಮ್ |Lu|71 |Solid|#ffbfff|Primordial}} |- | colspan="4" style="text-align:right"|** '''[[ಆಕ್ಟಿನೈಡ್‌]]ಗಳು''' | {{element cell|[227] |ಆಕ್ಟಿನಿಯಮ್ |Ac| 89 |Solid|#ff99cc|Natural radio}} | {{element cell|232.04|ಥೊರಿಯಮ್ |Th|90|Solid|#ff99cc|Primordial}} | {{element cell|231.04|ಪ್ರೊಟಾಕ್ಟಿನಿಯಮ್ |Pa|91|Solid|#ff99cc|Natural radio}} | {{element cell|238.03|ಯುರೇನಿಯಮ್ |U |92|Solid|#ff99cc|Primordial}} | {{element cell|[237] |ನೆಪ್ಚೂನಿಯಮ್ |Np| 93 |Solid|#ff99cc|Natural radio}} | {{element cell|[244] |ಪ್ಲುಟೋನಿಯಮ್ |Pu| 94 |Solid|#ff99cc|Natural radio}} | {{element cell|[243] |ಅಮೇರಿಶಿಯಮ್ |Am| 95 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[247] |ಕ್ಯೂರಿಯಮ್ |Cm| 96 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[247] |ಬೆರ್ಕೆಲಿಯಮ್ |Bk| 97 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[251] |ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಮ್ |Cf| 98 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[252] |ಐನ್ಸ್ಟೈನಿಯಮ್ |Es| 99 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[257] |ಫೆರ್ಮಿಯಮ್ |Fm|100 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[258] |ಮೆಂಡೆಲೀವಿಯಮ್ |Md|101 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[259] |ನೊಬೆಲಿಯಮ್ |No|102 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} | {{element cell|[266] |ಲಾರೆನ್ಸಿಯಮ್ |Lr|103 |Solid|#ff99cc|Synthetic}} |} </center><br/> {{ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಬಣ್ಣದ ಆಖ್ಯಾನ}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] 7z70pqvrgphp06u6htrpy4rk0ejidqx 0 91940 1377966 1355068 2026-08-01T09:57:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377966 wikitext text/x-wiki ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ದರ್ಶನ ==ಭೂಗೋಳ == ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ 17.87 ° ಎನ್ 76.95 ° ಇ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ.ಇದು ಸರಾಸರಿ 2,082 ಅಡಿಗಳು (635 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ == ಚಾಲುಕ್ಯರು ತೈಲಪ II (973-997) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,<ref name="past">{{Cite web|url=https://www.orientalthane.com/archaeology/news_2008_04_09_1.htm|title=journey into the past|publisher=Institute of Oriental Study, Thane|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516213709/http://www.orientalthane.com/archaeology/news_2008_04_09_1.htm|archive-date=2008-05-16|dead-url=yes}}</ref>.1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ|ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೈಲಪ II ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 973 ರಲ್ಲಿ ನಳರಾಜ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೋಟೆಯ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="past" /><ref name="Eaton">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DNNgdBWoYKoC&pg=PA97&dq=Kalyana+fort&cd=2#v=onepage&q=Kalyana%20fort&f=false|title=A social history of the Deccan, 1300-1761: eight Indian lives, Volume 1|last=Eaton|first=Richard Maxwell|work=Rama Raya|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=0-521-25484-1|pages=92–99}}</ref><ref name="facelift">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/08/08/stories/2007080854781000.htm|title=Basavakalyan getting facelift|date=2007-08-08|work=The Hindu|publisher=|location=Chennai, India|access-date=2017-11-01|archive-date=2008-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080604100920/http://www.hindu.com/2007/08/08/stories/2007080854781000.htm|url-status=dead}}</ref> *ಬಾಸವಕಲ್ಯಾಣ, ಅದರ ಕೋಟೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿ, 1050 ರಿಂದ 1195 ರವರೆಗಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ (ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ) ವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Research">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=4Ly1AAAAIAAJ&q=Kalyana+fort&dq=Kalyana+fort&cd=52|title=The Karnatak historical review, Volume 17|work=Kalyana Fort|publisher=Karnatak Historical Research Society|year=1983|pages=22–23}}</ref> *ಸೋಮೇಶ್ವರ I (1041-1068) ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. *ನಂತರ ಇದನ್ನು ಸೋಮೇಶ್ವರ II, ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ VI, ಸೋಮೇಶ್ವರ III, ಜಗದೀ ಮಲ್ಲ III ಮತ್ತು ತೈಲಪ III ಆಳಿದರು. *ಕಲಾಚುರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಯಾದವರು, ಗಯಾಸುದ್ದೀನ್ ಖಿಲ್ಜಿ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್, ಬೀದರ್ ಸುಲ್ತಾನ್, ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು, ಅಹಮದ್ನಗರ ಸುಲ್ತಾನ್, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಮೊಘಲರು ಮತ್ತು ನಿಜಾಮ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದರು.ಕೋಟೆ ಮರೆಮಾಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಈ ತಂತ್ರವು ಡೆಕ್ಕನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://bizzula.com/html/history.htm|title=Bijjala : The Fore founder of the Lineage|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812124935/http://bizzula.com/html/history.htm|archivedate=2011-08-12|deadurl=yes}}</ref> ==ರಚನೆ== [[Image:Basava Kalyan Fort 1.2.JPG|thumb|right|350px|ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] *ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಕ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಿಕನ್ನರ ಜೊತೆ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಟೆ ಮೂರು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅನಿಯಮಿತ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Eaton" /><ref name="Jain">{{Cite web|url=http://www.jainheritagecentres.com/karnataka/basavakalyan.htm|title=Jainism in India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091005034739/http://www.jainheritagecentres.com/karnataka/basavakalyan.htm|archivedate=2009-10-05|deadurl=yes}}</ref> *ಈ ಕೋಟೆಯು ಏಳು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಐದು ಉತ್ತಮ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೋಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾದ ಪಾರ್ಶ್ವಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಘನ ಕಮಾನಿದೆ. *ಕೇಂದ್ರ ಅಂಗಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇವುಗಳು ಅನೇಕ ಕೊಂಬೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಕೆಲವು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ). *ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಯಾಲಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ..<ref>{{cite web|url=http://www.legacykarnataka.com/karnataka_pilgrimage_basavakalyan.htm|title=Basavakalyan|publisher=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527040652/http://www.legacykarnataka.com/karnataka_pilgrimage_basavakalyan.htm|archivedate=27 May 2009 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Basavakalyan.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Basavakalyan |access-date=2017-11-01 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144059/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Basavakalyan.html |url-status=dead }}</ref> ==ತಲುಪುವದು ಹೇಗೆ == ಬಸವಕಲ್ಯಾಣವು ಗುಲ್ಬರ್ಗದಿಂದ 90 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (56 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 650 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (400 ಮೈಲು) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೀದರ್ನ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 80 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (50 ಮೈಲಿ) ಇದೆ. ==ಇವನ್ನು ನೋಡಿ== *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[https://www.youtube.com/watch?v=a7agSt9Ab9w ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಕೋಟೆ (ಸ್ಲೈಡ್ಶೋ)] *[http://www.goroadtrip.com/explore/india/karnataka/basavakalyan/attractions/basavakalyan-fort-2669/images?show=57772 ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ಕೋಟೆ ಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170820040028/http://www.goroadtrip.com/explore/india/karnataka/basavakalyan/attractions/basavakalyan-fort-2669/images?show=57772 |date=2017-08-20 }} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳು}} {{ಬೀದರ್ ವಿಷಯಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಟೆಗಳು]] stcromkabdf0f9c133jd48g7bpaf21w 4 112271 1377912 1377331 2026-08-01T05:02:02Z MediaWiki message delivery 17558 /* Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1377912 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> {| style= "align-items:center; margin: auto;" |- | {{Clickable button 2|Read this message in English|url={{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|uselang=en}}}} | {{Clickable button 2|ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಓದಿ|url={{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|uselang=kn}}}} | {{Clickable button 2|ಈ ಸಂದೇಶೊನು ತುಳುಟು ಓದುಲೆ|url={{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|uselang=tcy}}}} |} <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> {{langswitch |en= [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program''' |kn= [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'''|tcy= [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' }} <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> {{langswitch |en= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. |kn= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. |tcy= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. }} Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> 39qfhagu7u79gh1twwhkdqz1182oux5 1377917 1377912 2026-08-01T05:13:03Z A826 72368 /* Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages */ 1377917 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. }} Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> 5j58g8m1qe6ler70szqxzsrhlbbubs1 1377918 1377917 2026-08-01T05:14:07Z A826 72368 /* Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages */ 1377918 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> f188spb26fti72x5sasm7u1x4ajnk76 0 115790 1377965 1373662 2026-08-01T09:53:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377965 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ | logo = File:Logo Burberry 01.svg | image = File:Burberry - Store (51396234449).jpg | image_alt = Burberry location on 5th Avenue in Manhattan | image_caption = ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ನಲ್ಲಿನ ಫಿಫ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಬೆರ್ರಿ ಕಂಪೆನಿ | type = [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಿತ ಕಂಪೆನಿ]] | traded_as = {{lse|BRBY}}<br>[[:en:FTSE 100 Index|ಎಫ್‍ಟಿಎಸ್‍ಇ ೧೦೦ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್]] | founder = ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ | foundation = ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ]] ಬೇಸಿಂಗ್ ಸ್ಟೋಕ್ | locations = ೪೧೮ (೨೦೨೨) | area_served = ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = {{ubl|class=nowrap|ಗೆರ್ರಿ ಮರ್ಫಿ ([[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]])<ref>{{cite web |title=Fashion house Burberry appoints Gerry Murphy as chairman |url=https://www.ft.com/content/5f7b9202-3f12-11e8-b7e0-52972418fec4 |website=Financial Times |access-date=5 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref>|ಜೊನಾಥನ್ ಅಕೆರಾಯ್ಡ್ (ಸಿಇಒ)<ref>{{cite web |last1=WW |first1=FashionNetwork com |title=Versace's Jonathan Akeroyd is new Burberry CEO |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/Versace-s-jonathan-akeroyd-is-new-burberry-ceo,1345524.html |website=FashionNetwork.com |access-date=2 May 2023 |language=en-WW}}</ref>|ಡೇನಿಯಲ್ ಲೀ (ಸಿಸಿಒ)<ref>{{cite news |last=Scott |first=Fiona Sinclair |date=21 February 2023 |title=Burberry's Daniel Lee makes his big debut at London Fashion Week |url=https://www.cnn.com/style/article/burberry-daniel-lee-debut-collection-london-fashion-week/index.html |website=CNN}}</ref>}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|GB0031743007}} | industry = ಫ್ಯಾಶನ್ | location = [[ಲಂಡನ್]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯುಕೆ | products = {{flatlist| *ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು *ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಬ್ಯಾಗ್‍ *ಚರ್ಮದ ಪರಿಕರಗಳು *ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು }} | services = | revenue = {{increase}} [[:en:Pound sterling|£]]೩,೦೯೪ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar">{{cite web|url=https://www.burberryplc.com/content/dam/burberryplc/corporate/documents/annual-report-2022-23/Annual-report-2022-23.pdf|title=Annual Report 2023|publisher=Burberry|access-date=26 July 2023}}</ref> | operating_income = {{increase}} £೬೫೭ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | net_income = {{increase}} £೪೯೨ ಮಿಲಿಯನ್ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | num_employees = ೮,೮೬೮ (೨೦೨೩)<ref name="ar"/> | num_employees_year = | parent = | subsid = | homepage = {{URL|https://burberry.com}} | footnotes = }} '''ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ''' ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-10-09 |title=Burberry: The History and Heritage of the Iconic Luxury Brand |url=https://luxity.co.za/history-of-burberry/ |access-date=2022-02-25 |website=Luxity |language=en-ZA}}</ref> ಇದು ಧರಿಸಲು ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳು, ಫ್ಯಾಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಸನ್‌ಗ್ಲಾಸ್‍ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ, ಮೂಲತಃ ಹೊರಾಂಗಣ ಉಡುಪಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ ಈಗ ಉನ್ನತ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ರೀತಿಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಲನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮಾದರಿ ಆಧಾರಿತ ಶಿರೋವಸ್ತ್ರಗಳು, ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪರಿಕರಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿ ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬರ್ಬೆರಿ ೧೯೫೫ ರವರೆಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುಟುಂಬ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ ಬಹುಮತದ ಷೇರುದಾರರಾದ ಜಿಯುಸಿ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಡಿಮರ್ಜರ್‌ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಎಫ್‌ಟಿಎಸ್ಇ ೧೦೦ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಲೂಯಿ ವಿಟಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಡಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ೭೩ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿ ೫೧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Burberry handbag.jpg|thumb|ಬರ್ಬೆರಿಯವರ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬ್ಯಾಗ್‍]] ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನ=== ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮಾಜಿ ಡ್ರೇಪರ್ಸ್ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಆಗಿದ್ದ ೨೧ ವರ್ಷದ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶೈರ್‌ನ ಬೇಸಿಂಗ್ಸ್ಟೋಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="history">{{Cite web |url=http://www.burberryplc.com/about_burberry/company-history |title=''Burberry History'' |publisher=Burberryplc.com |access-date=4 January 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622090514/http://www.burberryplc.com/about_burberry/company-history |archive-date=22 June 2015 }}</ref> ೧೮೭೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊರಾಂಗಣ ಉಡುಗೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರವು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.<ref name="history"/> ೧೮೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗೆ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದು ಕಠಿಣ ಉಡುಪು, ಜಲನಿರೋಧಕ ಆದರೆ ಉಸಿರಾಡಬಹುದಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೂಲನ್ನು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಜಲನಿರೋಧಕಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|last=Chastain|first=Sue|date=4 December 1985|url=https://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/25081026.html?dids=25081026:25081026&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Dec+04%2C+1985&author=Sue+Chastain%2C+Knight-Ridder+Newspapers&pub=Chicago+Tribune+(pre-1997+Fulltext)&desc=TRENCHANT+COAT+CUFFS+MAY+FRAY+AND+BUTTONS+MAY+POP%2C+BUT+A+TRUE+BELIEVER+WON%27T+ABANDON+HIS+BURBERRY.&pqatl=google|title=Trenchant coat cuffs may fray and buttons may pop but a true believer won't abandon his Burberry|newspaper=Chicago Tribune|page=40|access-date=15 March 2015|archive-date=5 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105234155/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/25081026.html?dids=25081026%3A25081026&FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Dec+04%2C+1985&author=Sue+Chastain%2C+Knight-Ridder+Newspapers&pub=Chicago+Tribune+%28pre-1997+Fulltext%29&desc=TRENCHANT+COAT+CUFFS+MAY+FRAY+AND+BUTTONS+MAY+POP%2C+BUT+A+TRUE+BELIEVER+WON%27T+ABANDON+HIS+BURBERRY.&pqatl=google|url-status=dead}}</ref> ೧೮೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಲಂಡನ್‍ನ ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref name="history"/> ===೨೦ ನೇ ಶತಮಾನ=== [[File:Burberry pattern.svg|thumb|left|upright=0.6|ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್]] ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''ಪ್ರೊರ್ಸಮ್'' (ಅಂದರೆ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ಸ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿ ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ನೈಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ೧೯೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೋಲ್ಡ್ ಅಮುಂಡ್ಸೆನ್<ref name="history"/> ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ದಾಟಲು ೧೯೧೪ ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಶ್ಯಾಕಲ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಉಡುಪುಗಾರರಾದರು. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಏರುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮಲ್ಲೋರಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್ ಜಾಕೆಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |date=3 October 2011 |title=Mallory and Irvine: Should we solve Everest's mystery? |work=[[BBC News]] |publisher= |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-15123551 |access-date=9 March 2014}}</ref> ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್, ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು;<ref name="history"/> ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟ್ರೆಂಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Burberry trench coat: a style pioneer |url=https://www.theweek.co.uk/90884/burberry-trench-coat-a-style-pioneer?amp |website=The Week UK |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಇದು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The fascinating history of the Burberry trench coat – and the best styles to buy now |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/a41964443/burberry-trench-coat/ |website=Harper's BAZAAR |access-date=1 May 2023 |date=21 February 2023}}</ref> [[File:Burberry Factory, Basingstoke.jpg|thumb|right|280px|ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬರ್ಬೆರಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ೧೯೧೮]] ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್ ಕನಿಷ್ಠ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಲೈನಿಂಗ್ ಆಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="history"/> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಡೆಬೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ೧೯೨೮ ರ ಪುಸ್ತಕ ಮೋಟಾರ್-ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್‍ನಲ್ಲಿ ಈ ಉಡುಪನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name=":1">{{Cite news |last=Walker |first=Harriet |date=2023-07-28 |title=How Burberry dressed Britain’s female thrill-seekers |language=en |url=https://www.thetimes.co.uk/article/burberry-aviation-fashion-times-luxury-lrv0c9vw3 |access-date=2023-07-29 |issn=0140-0460}}</ref><ref>{{Cite book |last=Debenham |first=Betty & Nancy |title=Motorcycling for Women 1928: A Book for the Lady Driver, Sidecar Passenger and Pillion Rider}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಯುಯಾನ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಬ್ರೂಸ್ ಅವರ ೧೯೩೦ ರ ವಿಶ್ವ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಗೆ ಅವರ ಏಕ ಮಹಿಳಾ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಉಡುಪನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾರಲು ವಾಟರ್ ಪ್ರೂಫ್ ಗ್ಯಾಬರ್ಡಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಿವರ್ಸಬಲ್ ಕೋಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಳಬದಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಿರುಗಿಸಿ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name=":1" /> ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, ಎ.ಇ. ಕ್ಲೌಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಿ ಕಿರ್ಬಿ-ಗ್ರೀನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಕೇಪ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://forum.keypublishing.com/showthread.php?95871-DH-Comet-G-ACSS-amp-The-Burberry-Racer-Project |title = The Burberry Comet (G-ACSS) Racer Project |access-date = 18 May 2013 |date = 20 November 2009 |publisher = Key Publishing Ltd |archive-url = https://web.archive.org/web/20131207101826/http://forum.keypublishing.com/showthread.php?95871-DH-Comet-G-ACSS-amp-The-Burberry-Racer-Project |archive-date = 7 December 2013 |url-status = dead }}</ref><ref name=":1" /> ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ (ಜಿಯುಎಸ್) ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಬರ್ಬೆರಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕುಟುಂಬ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://nicolamelhuish.wordpress.com/2010/11/02/timeline-burberry/ |title=Timeline: Burberry |date=2 November 2010 |access-date=9 March 2014}}</ref> ====ಪ್ರಭಾವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ==== ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸೂಟ್‍ಗಳು, ಪ್ಯಾಂಟ್, ಶರ್ಟ್‌ಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳಂತಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬರ್ಬೆರಿ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ೯೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಯು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಚ್ಫೀಲ್ಡ್, ಲಾರ್ಡ್ (ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್) ವೂಲ್ಫ್ಸನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಪೀಕಾಕ್ ಒಬಿಇ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿತ್ತು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=i8Mzowj8MXsC&q=Stanley+Peacock+Burberry&pg=PA142|title=Fashion Brands: Branding Style from Armani to Zara|first= Mark |last=Tungate|page=142|publisher=Kogan Page|year=2012|isbn=978-0-7494-6446-2}}</ref> ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ, ಜಿಯುಎಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಕ್ಟರ್ ಬಾರ್ನೆಟ್ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮರುಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಷನ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಬ್ರಾವೋ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Forbes2000">{{cite news |last1=Heller |first1=Richard |date=January 24, 2000 |title=Can this woman do a Gucci on Burberry |work=[[Forbes]] |url=https://www.forbes.com/global/2000/0124/0302050a.html#d525ddc2d80e}}</ref><ref>{{cite web |last1=Schiro |first1=Anne-Marie |title=Burberry Modernizes and Reinvents Itself |url=https://www.nytimes.com/1999/01/05/style/burberry-modernizes-and-reinvents-itself.html |website=The New York Times |access-date=5 May 2023 |date=5 January 1999}}</ref> ಬಾರ್ನೆಟ್ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅದರ ಯಶಸ್ವಿ ಐಪಿಒಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="WWD2001">{{cite news |last1=Lockwood |first1=Lisa |date=April 26, 2001 |title=Barnett steps down, Burberry set for IPO |work=[[Women's Wear Daily]] |publisher= |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-features/article-1182828/}}</ref> ===೨೧ ನೇ ಶತಮಾನ=== ಮೇ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಬೈಲಿ ಅವರು ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Times Sep 09">{{cite news |last=McDowell |first=Colin |date=6 September 2009 |title=Christopher Bailey: Burberry's golden boy |work=[[The Times]] |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article6817273.ece |access-date=7 December 2009 |archive-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810080706/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/fashion/article6817273.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Dolly |last=Jones |title=All Hail Bailey |url=http://www.vogue.co.uk/news/daily/091111-burberry-creative-director-christop.aspx |work=Vogue |date=11 November 2009 |access-date=7 December 2009 |archive-date=14 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091114102153/http://www.vogue.co.uk/news/daily/091111-burberry-creative-director-christop.aspx |url-status=dead }}</ref> ಬೈಲಿ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೆಯೇ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (ಸಿಇಒ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |last1=Biondi |first1=Annachiara |title=Christopher Bailey: A brief history of his career so far |url=https://www.vogue.in/content/christopher-bailey-brief-history-career-far-christopher-bailey-career-timeline/amp |website=Vogue India |date=2 November 2017 |access-date=1 May 2023 |language=en-IN |archive-date=8 ಮಾರ್ಚ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308063909/https://www.vogue.in/content/christopher-bailey-brief-history-career-far-christopher-bailey-career-timeline/amp/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=How Christopher Bailey Transformed Burberry and Redefined Brand Revivals in the 21st Century |url=https://www.vogue.com/article/burberry-christopher-bailey-legacy |website=Vogue |access-date=1 May 2023 |date=1 November 2017}}</ref> ಬೈಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2017/oct/31/christopher-bailey-to-cut-all-ties-with-burberry|title=Christopher Bailey to cut all ties with Burberry|last=Fletcher|first=Nick|date=2017-10-31|work=The Guardian|access-date=2017-11-26|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರ ನಡುವೆ, ಬರ್ಬೆರಿ ''ಚಾವ್'' ಮತ್ತು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೂಂಡಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡ್ ಖ್ಯಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಬರ್ಬೆರಿಯ ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ ಚೆಕ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಕಲಿ ಸರಕುಗಳ ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ''ಚಾವ್'' ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟವು ಬರ್ಬೆರಿ ಚೆಕ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last=Bothwell |first=Claire |date=28 October 2005 |title=Burberry versus The Chavs |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4381140.stm |access-date=16 November 2015}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಜಿಯುಎಸ್ ಬರ್ಬೆರಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉಳಿದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news |last=Finch |first=Julia |date=18 November 2005 |title=GUS shareholders to receive Burberry cheque |work=[[The Guardian]] |publisher= |location=London |url=https://www.theguardian.com/business/2005/nov/18/3 |access-date=4 January 2011}}</ref><ref>{{cite web |last=Fletcher |first=Richard |date=18 January 2011 |title=How Burberry was kept in check at GUS |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/richardfletcher/8268069/How-Burberry-was-kept-in-check-at-GUS.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/comment/richardfletcher/8268069/How-Burberry-was-kept-in-check-at-GUS.html |archive-date=12 January 2022 |access-date=12 May 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್ಯೊ-ಶೋಕೈ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಬರ್ಬೆರಿ ಸಿದ್ಧ-ಉಡುಪು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇದರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮೌಲ್ಯವು €೪೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Luxury">{{cite book | title=Luxury Brand Management | publisher=John Wiley & Sons | author=Chevalier, Michel | year=2012 | location=Singapore | isbn=978-1-118-17176-9}}</ref> [[File:Burberry Chicago.jpg|thumb|೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಶಿಯೆಂಟ್ ಮೈಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಡಿ]] ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಬ್ರಾವೋ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು.<ref>{{cite web |date=7 October 2005 |title=Bravo move to quit puts Burberry shares out of fashion |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/2923391/Bravo-move-to-quit-puts-Burberry-shares-out-of-fashion.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/2923391/Bravo-move-to-quit-puts-Burberry-shares-out-of-fashion.html |archive-date=12 January 2022 |access-date=15 March 2015 |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಿಜ್ ಕ್ಲೈಬೋರ್ನ್‌ನಿಂದ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಏಂಜೆಲಾ ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಅನ್ನು, ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://special.hsmglobal.com/us/wbfny2011/ahrendts-info.php|title=World Business Forum 2011 : Home|work=hsmglobal.com|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521044059/http://special.hsmglobal.com/us/wbfny2011/ahrendts-info.php|archive-date=21 May 2015}}</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೬ ರಂದು ಸಿಇಒ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾವೋ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಸಿದ ಅಂದಿನ ಚಾವ್-ತರಹದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯ ಅಗ್ಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ೧೦% ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಚೆಕ್-ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ಆದಾಯದ ೨೦% ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Rethinking Prestige Branding – Secrets of the Ueber-Brands|last1=Kuehlwein|first1=JP|last2=Schaefer|first2=Wolfgang|publisher=Kogan Page|year=2015|isbn=978-0-7494-7003-6|location=London|pages=211–212}}</ref><ref name="Times Sep 09" /><ref name="WSJInt">{{cite news |last=Hass |first=Nancy |date=9 September 2010 |title=Earning Her Stripes |work=[[The Wall Street Journal]] |url=http://magazine.wsj.com/features/the-big-interview/earning-her-strips/ |access-date=9 March 2014}}</ref><ref>[https://www.styl.sh/articles/381-the-burberry-story The Burberry Story] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140307163925/https://www.styl.sh/articles/381-the-burberry-story# |date=7 March 2014 }} Styl.sh. Retrieved 31 January 2014</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ಮೊದಲು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ಯುಕೆ|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್‍ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://uk.burberry.com |title=Shop on line |publisher=Uk.burberry.com |date=5 December 2010 |access-date=4 January 2011}}</ref> ====೨೦೧೦ ರ ದಶಕ==== ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದು, £ ೧೬.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |last=Petroff |first=Alanna |date=11 June 2013 |title=Top paid CEO in UK is an American woman |work=[[CNN Money]] |publisher= |url=https://money.cnn.com/2013/06/11/news/companies/burberry-pay-ceo/index.html?iid=HP_LN&hpt=ibu_c2 |access-date=11 June 2013 |archive-date=30 ಜೂನ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630144849/https://money.cnn.com/2013/06/11/news/companies/burberry-pay-ceo/index.html?iid=HP_LN&hpt=ibu_c2 |url-status=dead }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಆಪಲ್, ಇಂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Broeke |first1=Teo van den |title=Christopher Bailey: A life at Burberry |url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/christopher-bailey-a-life-at-burberry/amp |website=British GQ |date=17 February 2018 |access-date=1 May 2023}}</ref><ref name="Angela Ahrendts Named Honorary DBE">{{cite web |author=Marfil, Lorelei |date=8 April 2014 |title=Angela Ahrendts Named Honorary DBE |url=http://www.wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/ahrendts-accolade-7633326?src=nl/mornReport/20140408 |access-date=8 April 2014 |website=[[Women's Wear Daily]] |publisher=}}</ref> ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟವು £೨ ಬಿಲಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣವು £೭ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |author=Andrew Roberts |date=15 October 2013 |title=Burberry Designer Bailey to Become CEO as Ahrendts Goes to Apple |newspaper=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |url=https://www.bloomberg.com/news/2013-10-15/burberry-says-bailey-to-become-ceo-as-ahrendts-leaves-for-apple.html |access-date=15 October 2013}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ; ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬರ್ಬೆರಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಒಂದು ಕ್ಯಾಸಲ್ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೇನ್‌ಕೋಟ್‍ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೀಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web |author=Carole Cadwalladr |date=16 July 2012 |title=The hypocrisy of Burberry's 'Made in Britain' appeal |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2012/jul/16/burberry-china-british-carole-cadwalladr |access-date=15 March 2015 |work=[[The Guardian]]}}</ref> ೨೦೧೪ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೈಲಿ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಸಿಇಒ ಆದರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Angela Ahrendts Named Honorary DBE"/> ಅವರ ಮೂಲ ವೇತನವು £ ೧.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಮಾರಾಟದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು £ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್‍ವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Vote">{{cite news |url = https://www.bbc.co.uk/news/business-28261916|title = Burberry shareholders vote against remuneration report|work = [[BBC News]]|date = 11 July 2014|access-date = 12 July 2014}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಸೆಲೀನ್ ಬಾಸ್ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಪಿಎಲ್‍ಸಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬೈಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.<ref>{{cite web |last1=Conlon |first1=Scarlett |title=Burberry CEO to join the company this month |url=https://www.vogue.in/content/burberry-ceo-to-join-the-company-this-month/amp |website=Vogue India |date=20 January 2017 |access-date=1 May 2023 |language=en-IN }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="NYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/12/business/international/burberry-bailey-gobbetti.html?_r=0|title=Burberry C.E.O. to Step Down, Ending Dual-Role Experiment at Helm|work=[[The New York Times]]|last1=Paton|first1=Elizabeth|date=11 July 2016|access-date=11 July 2016}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಲ್ ತನ್ನ ''ಮಿಸ್ಟರ್ ಬರ್ಬೆರಿ'' ಸುಗಂಧವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref name=ft-vand/> [[File:Camp - Notes on Fashion at the Met - Burberry rainbow cape (73854).jpg|thumb|left|upright=0.6|ದಿ ಮೆಟ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೈಲಿಯವರ ಕೇಪ್]] ಮೇ ೨೦೧೭ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ ೩೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್‍ನಿಂದ ಲೀಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಬೈಲಿ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="ft-vand">{{cite news |last=Vandevelde |first=Mark |date=18 May 2017 |title=Burberry sales rise as Bailey bows out as chief executive |url=https://www.ft.com/content/aa989b84-3ba0-11e7-821a-6027b8a20f23 | work=[[Financial Times]] |location=United Kingdom |access-date=18 May 2017}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ೨೦೦೫ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ ಗಿವೆಂಚಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|title=The history of Burberry: A Timeline|url=http://www.hautehistory.co.uk/7/post/2020/07/house-history-the-burberry-timeline.html|access-date=2022-02-25|website=Haute History|language=en}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಅದರ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಲು ನನಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಗೌರವವಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಸಾಧಾರಣ ಬ್ರಾಂಡ್‍ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Newbold |first=Alice |title=Burberry Announces Riccardo Tisci As Chief Creative Officer |work=[[British Vogue]] |url=http://www.vogue.co.uk/article/riccardo-tisci-to-burberry |access-date=2018-03-08}}</ref> ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಡಿಸೈನರ್ ಪೀಟರ್ ಸಾವಿಲ್ಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಾಗಿ ಟಿಸ್ಸಿ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Riccardo Tisci Unveils New Burberry Logo And It's Drawing An Unexpected Comparison |url=https://www.nylon.com/articles/riccardo-tisci-new-burberry-logo-monogram/amp |website=Nylon |date=2 August 2018 |access-date=2 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sebra |first=Matt |date=2018-08-02 |title=Burberry Has a New Logo |language=en |work=[[GQ]] |url=https://www.gq.com/story/new-burberry-logo-riccardo-tisci |access-date=2018-10-06}}</ref> [[File:Burberry TB monogram.png|thumb|left|upright=0.6|ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಥಾಮಸ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇಂಟರ್ಲಾಕಿಂಗ್ ಟಿಬಿ ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/designers/a22623947/burberry-new-logo-monogram/|title=Burberry Has A New Logo and Monogram|date=2018-08-02|work=Harper's BAZAAR|access-date=2018-10-06|language=en-US}}</ref>]] ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ ಜಾನ್ ಪೀಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗೆರ್ರಿ ಮರ್ಫಿ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Media |first1=Insider |title=Burberry names chairman designate to succeed Sir John Peace {{!}} Yorkshire Business News |url=https://www.insidermedia.com/news/yorkshire/burberry-names-chairman-designate-to-succeed-sir-john-peace |website=Insider Media Ltd |date=13 April 2018 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Jahshan |first1=Elias |title=Burberry chairman Sir John Peace to step down - Retail Gazette - retail news, features & analysis |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2017/06/burberry-chairman-john-peace-resigns/ |website=www.retailgazette.co.uk |date=22 June 2017}}</ref> "ಬರ್ಬೆರಿ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಸಮಯದಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾನು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಮರ್ಫಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |title=Tate & Lyle's Gerry Murphy is Burberry 's new chairman |url=https://londonlovesbusiness.com/tate-lyles-gerry-murphy-is-burberry-s-new-chairman/ |website=London Business News {{!}} Londonlovesbusiness.com |access-date=2 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref> ಮರ್ಫಿ ಅವರು ಕಿಂಗ್‍ಫಿಶರ್ ಪಿಎಲ್‍ಸಿಯ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಲೈಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಸ್ಟೋನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಎಲ್ಎಲ್‍ಪಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |title=Burberry appoints Tate & Lyle's Murphy as new chairman |url=https://www.ft.com/content/67a76014-3f12-11e8-b7e0-52972418fec4 |website=Financial Times |access-date=2 May 2023 |date=13 April 2018}}</ref> ಪೀಸ್ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನವು ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಹ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಅವರು ಕೂಡ ತೊರೆದಿದ್ದರು.<ref name="Butler">{{Cite news |last=Butler |first=Sarah |date=2018-04-13 |title=Burberry hires former Kingfisher boss Gerry Murphy as chairman |language=en-GB |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/business/2018/apr/13/burberry-hires-former-kingfisher-boss-gerry-murphy-as-chairman |access-date=2018-12-29 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Appoints New Chairman |url=https://www.businessoffashion.com/articles/news-analysis/burberry-appoints-new-chairman/ |website=The Business of Fashion |date=13 April 2018 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref> ಟಾರ್ಗೆಟ್ ತನ್ನ ಚೆಕ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾನೂನು ವೆಚ್ಚಗಳ ಜೊತೆಗೆ $ ೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಬರ್ಬೆರಿ, [[ಟಾರ್ಗೆಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದೆ ಎಂದು ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |last=Hanbury |first=Mary |date=2018-05-09 |title=Target is being sued by Burberry, and it reveals one of the biggest problems facing the clothing industry |work=[[Business Insider]] |url=http://www.businessinsider.com/target-sued-by-burberry-reveals-big-problem-fashion-2018-5 |access-date=2018-05-31}}</ref><ref>{{cite web |last1=UK |first1=FashionNetwork com |title=Burberry sues Target for copying its check pattern |url=https://uk.fashionnetwork.com/news/burberry-sues-target-for-copying-its-check-pattern,976189.html |website=FashionNetwork.com |access-date=5 May 2023 |language=en-UK}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು £ ೯೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರೀನ್ ಪೀಸ್‍ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸುಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Kollewe |first1=Julia |title=Burberry to stop burning unsold items after green criticism |url=https://www.theguardian.com/business/2018/sep/06/burberry-to-stop-burning-unsold-items-fur-after-green-criticism |website=The Guardian |access-date=2 May 2023 |date=6 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Paton |first1=Elizabeth |title=Burberry to Stop Burning Clothing and Other Goods It Can't Sell |url=https://www.nytimes.com/2018/09/06/business/burberry-burning-unsold-stock.html |website=The New York Times |access-date=2 May 2023 |date=6 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44885983|title=Burberry burns luxury goods worth millions|last=Morris|first=Ben|date=2018-07-19|work=BBC News|access-date=2018-07-19|language=en-GB}}</ref> ಬರ್ಬೆರಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೮ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯು £ ೨೮.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ, ಇದು ೨೦೧೭ ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ £ ೨೬.೯ ಮಿಲಿಯನ್‍ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Handley |first=Lucy |date=6 September 2018 |title=British fashion house Burberry to stop burning unsold items |url=https://www.cnbc.com/2018/09/06/british-fashion-house-burberry-to-stop-burning-unsold-items.html |access-date=6 September 2018 |website=[[CNBC]] |publisher=}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತುಪ್ಪಳದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2018-09-06 |title=Burberry stops burning unsold goods |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/business-45430683 |access-date=2018-09-06}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್‍ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ನೂಲು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂಡಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ತನ್ನದೇ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಟೀಕೆಗಳು ಆನ್ ಲೈನ್ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಂತರ, ಬರ್ಬೆರಿ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|title='Suicide isn't fashion': Burberry apologizes for hoodie with noose around the neck|date=19 February 2019|language=en|website=CNN.com|url=https://www.cnn.com/style/article/burberry-noose-hoodie-scli-gbr-intl/index.html}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ೬೪ ಚೀನೀ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ೨೪ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|date=2020-02-07|title=Burberry Says Viral Epidemic Devastates China Sales|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-02-07/burberry-withdraws-forecast-as-coronavirus-hits-china-sales|access-date=2020-09-07}}</ref> ====೨೦೨೦ ರ ದಶಕ==== ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ೨೦೪೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ''ಹವಾಮಾನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ'' ಕಂಪನಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Jessica |date=2021-06-11 |title=Burberry to be climate positive by 2040 |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/fashion-news/a36694857/burberry-climate-positive-sustainability/ |access-date=2021-06-16 |website=[[Harper's BAZAAR]] |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |last1=Staff |first1=M. W. |title=Burberry Aims To Be Climate Positive By 2040 |url=https://www.mansworldindia.com/fashion/style/burberry-aims-to-be-climate-positive-by-2040/ |website=Man's World India |access-date=1 May 2023 |date=11 June 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=Can fashion be climate positive? Burberry commits to finding out |url=https://www.voguebusiness.com/sustainability/can-fashion-be-climate-positive-burberry-commits-to-finding-out |website=Vogue Business |access-date=1 May 2023 |date=10 June 2021 |archive-date=1 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501235006/https://www.voguebusiness.com/sustainability/can-fashion-be-climate-positive-burberry-commits-to-finding-out |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry plans to be climate positive by 2040 – here's how |url=https://www.vogue.fr/fashion/article/burberry-climate-positive-2040 |website=Vogue France |access-date=1 May 2023 |language=fr-FR |date=11 June 2021}}</ref> ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು (ಅಂದರೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆತನವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು) ೪೬% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಹೊಸ ಗುರಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ೩೦% ಕಡಿತದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Keating |first=Cecilia |date=2021-06-14 |title='Going further': Burberry vows to be 'climate positive' by 2040 |url=https://www.businessgreen.com/news/4032789/burberry-vows-climate-positive-2040 |access-date=2021-06-16 |website=Business Green |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title='Nature-Based Solutions': Burberry Promises To Slash Emissions By 46% By 2030 & Be Climate Positive By 2040 - Green Queen |url=https://www.greenqueen.com.hk/amp/nature-based-solutions-burberry-promises-to-slash-emissions-by-46-by-2030-be-climate-positive-by-2040/ |website=www.greenqueen.com.hk |access-date=1 May 2023}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಸಿನ್ಜಿಯಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಗುರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಬರ್ಬೆರಿ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Togoh |first=Isabel |date=2021-03-26 |title=As Burberry Faces Backlash In China Over Xinjiang Cotton, Other Luxury Brands Could Face Boycott |url=https://www.forbes.com/sites/isabeltogoh/2021/03/26/as-burberry-faces-backlash-in-china-over-xinjiang-cotton-other-luxury-brands-could-face-boycott/ |access-date=2021-03-26 |website=[[Forbes]] |language=en}}</ref> ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಮತ್ತು ನಟಿ ಝೌ ಡೊಂಗ್ಯು ಅವರು ಬರ್ಬೆರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Fletcher |first=Richard |title=Burberry hit by Chinese boycott |language=en |newspaper=[[The Times]] |url=https://www.thetimes.co.uk/article/burberry-hit-by-chinese-boycott-r2c2pvw37 |access-date=2021-03-26 |issn=0140-0460}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬ್ಬೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ, ವೆರ್ಸೇಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜೊನಾಥನ್ ಅಕೆರಾಯ್ಡ್ ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೋನಸ್ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು £ ೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಲೋ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಷೇರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Jonathan Akeroyd BoF 500 The People Shaping the Global Fashion Industry |url=https://www.businessoffashion.com/amp/community/people/jonathan-akeroyd |website=www.businessoffashion.com |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Posts Strong Growth in H1 as Jonathan Akeroyd Sets Out Strategy |url=https://footwearnews.com/business/earnings/burberry-first-half-earnings-jonathan-akeroyd-1203370564/ |website=Footwear News |access-date=2 May 2023 |date=17 November 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ, ಥಾಯ್ ಕಲಾವಿದ ವಚಿರಾವಿತ್ ಚಿವಾರಿ ಅವರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Style File: Bright Vachirawit Chivaaree, Thai Actor & Burberry Ambassador |url=https://www.voguehk.com/en/article/fashion/style-file-bright-vachirawit/ |website=Vogue Hong Kong |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Bright Vachirawit Dominates Social Media With His Attendance to Burberry's SS23 Show |url=https://www.envimedia.co/bright-vachirawit-dominates-social-media-with-his-attendance-to-burberrys-ss23-show/ |website=EnVi Media |access-date=24 May 2023 |language=en |date=26 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-03 |title=Bright Vachirawit is a Thai celebrity with the most influence in the fashion world |url=https://www.thaiupdate.info/bright-vachirawit-fashion-world/ |access-date=2023-04-26 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Tso |first1=Gloria Christine |title=Bright Vachirawit Chivaaree On The Living Legacy Of F4 Thailand's Thyme |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/bazaar-man/bright-vachirawit-chivaaree-on-the-living-legacy-of-f4-thailands-thyme/ |website=Harper's Bazaar Singapore |access-date=15 May 2023 |date=15 May 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-04-12 |title=Bright Vachirawit and Yaya Urassaya Are On The Top 30 Influencers With The Highest EMV (Earned Media Value) During Fashion Week Fall Winter 2023 |url=https://www.thaiupdate.info/bright-yaya-fashion-week-2023/ |access-date=2023-04-13 |website=Thai Update |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title=Bright Vachirawit And The Liberating Power Of The Seaside At Burberry Spring/Summer 2023 |url=https://www.harpersbazaar.com.sg/gallery/all-the-looks-burberry-spring-summer-2023/ |website=Harper's Bazaar Singapore |access-date=1 May 2023 |archive-date=1 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501071734/https://www.harpersbazaar.com.sg/gallery/all-the-looks-burberry-spring-summer-2023/ |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಿಗೇಟರ್ ಮತ್ತು ಹಾವಿನಂತಹ ವಿಲಕ್ಷಣ ಚರ್ಮಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=Sachkova |first1=Margarita |title=Big News: Burberry Bans Exotic Skins! |url=https://www.peta.org.uk/blog/burberry-bans-exotic-skins/ |website=PETA UK |access-date=1 May 2023 |date=18 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Bans Exotic Skins |url=https://www.businessoffashion.com/news/sustainability/burberry-bans-exotic-skins/ |website=The Business of Fashion |date=18 May 2022 |access-date=1 May 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Glover |first=Simon |title=Burberry announces ban on exotic skins |url=https://www.ecotextile.com/2022052029373/fashion-retail-news/burberry-announces-ban-on-exotic-skins.html |access-date=2022-10-31 |website=Ecotextile News |date=20 May 2022 |language=en-GB |archive-date=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118232250/https://www.ecotextile.com/2022052029373/fashion-retail-news/burberry-announces-ban-on-exotic-skins.html |url-status=dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಬೊಟೆಗಾ ವೆನೆಟಾದ ಮಾಜಿ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಿಸೈನರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಲೀ ಅವರನ್ನು, ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Phelps |first=Nicole |date=2022-09-28 |title=Riccardo Tisci Is Out at Burberry, and Daniel Lee Has Been Hired to Replace Him |url=https://www.vogue.com/article/riccardo-tisci-exits-burberry-daniel-lee-hired |access-date=2022-10-31 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |language=en-US}}</ref><ref name="BOFLeeBurberry">{{Cite web |title=Burberry Names Daniel Lee Chief Creative Officer |url=https://www.businessoffashion.com/articles/luxury/burberry-names-daniel-lee-chief-creative-officer/ |access-date=2022-09-28 |website=The Business of Fashion |date=28 September 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nadhirah |first=Lyana |date=2023-02-22 |title=Bright Vachirawit, Jun Ji-Hyun Tampil Bergaya Dengan Burberry! |url=https://eh.my/artikel/fesyen/bright-vachirawit-jun-ji-hyun-tampil-bergaya-dengan-burberry/ |access-date=2023-04-26 |website=EH! |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Tianwei |date=2022-09-26 |title=Bright, Simone Ashley, Kanye West, Milly Alcock, and Gillian Anderson Gather for Burberry Show |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/bright-simone-ashley-kanye-west-milly-alcock-gillian-anderson-burberry-spring-2023-show-1235356512/ |access-date=2023-04-26 |website=WWD |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Tianwei |date=2023-02-21 |title=Bright, Son Heung-Min and Jun Ji-Hyun Wear Trenchcoats to Daniel Lee's Burberry Debut |url=https://wwd.com/fashion-news/fashion-scoops/bright-son-heung-min-jun-ji-hyun-trench-coats-daniel-lee-burberry-debut-1235538413/ |access-date=2023-04-26 |website=WWD |language=en-US}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು: ಇದು ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ನೈಟ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದಿತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Burberry unveils "archive-inspired" charging knight logo |url=https://www.dezeen.com/2023/02/07/burberry-daniel-lee-logo-equestrian-knight-design/ |access-date=2023-02-08 |website=Dezeen |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-02-06 |title=Burberry's New Logo Breaks From Modern Tradition |url=https://www.esquire.com/uk/style/a42777540/burberrys-new-logo-breaks-from-modern-tradition/ |access-date=2023-03-29 |website=Esquire |language=en-gb}}</ref> ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೂಪದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಶೈಗರ್ಲ್, ಲಿಬರ್ಟಿ ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Shygirl, John Glacier and a swan front Daniel Lee's first Burberry campaign |url=https://www.dazeddigital.com/fashion/article/58121/1/shygirl-john-glacier-and-a-swan-front-daniel-lee-s-first-burberry-campaign |website=Dazed |access-date=2 May 2023 |language=en |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Wright |first1=Georgia |title=In pictures: Burberry unveils refreshed brand image under Daniel Lee - Retail Gazette |url=https://www.retailgazette.co.uk/blog/2023/02/burberrys-rebrand/ |website=www.retailgazette.co.uk |access-date=2 May 2023 |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Cripps |first1=Amie |title=Raheem Sterling and Skepta Feature in Burberry's Latest Campaign |url=https://versus.uk.com/2023/02/raheem-sterling-skepta-feature-burberrys-latest-campaign/ |website=VERSUS |access-date=2 May 2023 |date=7 February 2023 |archive-date=2 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502114515/https://versus.uk.com/2023/02/raheem-sterling-skepta-feature-burberrys-latest-campaign/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-06 |title=Here's a First Look at Daniel Lee's Burberry |url=https://www.gq.com/story/burberry-new-logo-daniel-lee |access-date=2023-02-08 |website=GQ |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |last1=Street |first1=Chloe |title=Daniel Lee debuts his new look Burberry featuring Shygirl and Skepta |url=https://www.standard.co.uk/insider/fashion/daniel-lee-burberry-new-campaign-shygirl-skepta-liberty-ross-vanessa-redgrave-b1058159.html |website=Evening Standard |access-date=2 May 2023 |language=en |date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=How singer and rapper Shygirl became the fashion muse of today |url=https://www.vogue.in/fashion/content/singer-rapper-shygirl-talks-interview-burberry-riccardo-tisci-fashion-music |website=Vogue India |access-date=2 May 2023 |language=en-IN |date=23 April 2021}}</ref><ref name=":0" /> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ರ್‍ಯಾಪರ್ ಕಾನೊ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಲೀ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಬರ್ಬೆರಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |last1=IN |first1=FashionNetwork com |title=Kano joins line-up of British stars fronting Burberry marketing |url=https://in.fashionnetwork.com/news/Kano-joins-line-up-of-british-stars-fronting-burberry-marketing,1508012.html |website=FashionNetwork.com |access-date=2 May 2023 |language=en-IN}}</ref><ref>{{cite web |title=Kano Hits East London In Latest Burberry Campaign by Daniel Lee |url=https://hypebeast.com/2023/4/kano-burberry-campaign-daniel-lee-info |website=Hypebeast |access-date=2 May 2023 |date=17 April 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Letonja |first1=Timotej |title=Exploring the Intersection of Rap and Fashion: Daniel Lee's Latest Burberry Collection Featuring Kano |url=https://www.numeromag.nl/exploring-the-intersection-of-rap-and-fashion-daniel-lees-latest-burberry-collection-featuring-kano/ |website=Numéro Netherlands |access-date=2 May 2023 |date=24 April 2023 |archive-date=2 ಮೇ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502095415/https://www.numeromag.nl/exploring-the-intersection-of-rap-and-fashion-daniel-lees-latest-burberry-collection-featuring-kano/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Willson |first=Tayler |date=17 April 2023 |title=Kano's A Burberry Boy Now |url=https://www.highsnobiety.com/p/burberry-kano/ |website=HIGHSNOBIETY}}</ref><ref>{{Cite web |last=WW |first=FashionNetwork com |title=Launchmetrics AW23 report: Dior and Burberry are big hits, but what else made an impact? |url=https://ww.fashionnetwork.com/news/Launchmetrics-aw23-report-dior-and-burberry-are-big-hits-but-what-else-made-an-impact-,1498680.html |access-date=2023-04-26 |website=FashionNetwork.com |language=en-WW}}</ref> ಇದನ್ನು "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಷಾರಾಮದ ಆಧುನಿಕ ಟೇಕ್" ಎಂದು ನುಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Willson |first=Tayler |date=20 February 2023 |title=WELCOME TO DANIEL LEE'S VERY BRITISH BURBERRY |url=https://www.highsnobiety.com/p/burberry-reboot-daniel-lee/ |website=HIGHSNOBIETY}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Inside Daniel Lee's brand new vision for Burberry |url=https://www.lifestyleasia.com/kl/style/fashion/daniel-lee-new-look-and-logo-for-burberry/ |access-date=2023-04-20 |website=Lifestyle Asia Kuala Lumpur |language=en-US}}</ref> == ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ == ಆರ್ಥಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ೨೦೧೮ ರ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾರಾಟವಾಗದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಂತಹ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯ ಲೇಬಲ್‌ ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಚ್ಯಂಕದ 'ಜವಳಿ, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಸರಕುಗಳು' ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೈಜ ತುಪ್ಪಳದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ೧೨೦ ಟನ್ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಚರ್ಮದ ಆಫ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸುಸ್ಥಿರ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಲ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಸ್ಸೆ ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳು ಬಂದಿವೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಲೇಬಲ್ ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ ಶೇಕಡಾ ೪೮ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಮೂಲ್ಯ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಶೇಕಡಾ ೨೪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ೨೦೧೮ ರ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸಸ್ಟೈನಬಿಲಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ''ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆ'' ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿಯ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಧಿಕಾರಿ ಲಿಯಾನ್ ವುಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ''ಬರ್ಬೆರಿಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ಉದ್ಯಮವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನವೀನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವವರೆಗೆ ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ'' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ''ನಾವು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ೨೦೨೨ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ನಾವು ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ.'' ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೊಸ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಸಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಸಮಗ್ರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭ ಸೋಮವಾರ ಲಂಡನ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ವೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಏನಾದರೂ ಆಗಬೇಕಾದರೆ - ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಲೇಬಲ್‌ನ ಹೊಸ ಲೋಗೊ ಮತ್ತು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೀಕ್ ಪೀಕ್ ನೀಡಲಾಗಿದೆ - ಟ್ರೆಂಚ್ ಕೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲೇಬಲ್ ಅನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾರ್ಟೋರಿಯಲ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಮಾರಾಟ == ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿಯ ಗುರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಪರ್‌ಗಳು ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಅಂಗಡಿ|ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ]] ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಬರ್ಬೆರ್ರಿ.ಕಾಂನಿಂದ ಮಾರಾಟ ಸಹಾಯಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಚಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬರ್ಬೆರಿ [[ಜಪಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾದಂತಹ]] ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಾಪಿಂಗ್ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ. [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ೨೦೧೪ ರ ಫ್ಯಾಶನ್ ಶೋನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಬೆರಿ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಖರೀದಿ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಖರೀದಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಯೋಜಿಸಿರುವ ಬರ್ಬೆರಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಷಾರಾಮಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ''ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಬೆರಿ ಇತರ ಉದ್ಯಮ ಬ್ಯಾರನ್‌ಗಳಾದ [[ಆ್ಯಪಲ್|ಆಪಲ್]], [[ನೈಕ್, ಇಂಕ್|ನೈಕ್]] ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್]] ನಡುವೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ'' ಎಂದು ಎಲ್ ೨ ಹೇಳಿದರು. ಬರ್ಬೆರಿ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ. ಐಷಾರಾಮಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರವರೆಗೆ ವರದಿಯಾದ ಕರೆನ್ಸಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ೪೪೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂದರೆ ೭% ಏರಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ ಲಾಭವು ಅದೇ ದರದಲ್ಲಿ ೪೩೭ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಅಂಚು ೧೭.೧% ರಿಂದ ೧೬.೧% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ತನ್ನ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೪೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಗುಂಪು ಹೇಳಿದೆ. ಇದೀಗ ತನ್ನ ೨೦೨೧ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ೧೩೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಚಿತ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ಸೃಜನಶೀಲ ದೃಷ್ಟಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಶಾಖವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೊಸ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಕೂಡ ಉತ್ತೇಜನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಎರಡು-ಅಂಕಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವರ್ಷವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ನಾವು ಬರ್ಬೆರಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದರು. == ಆದಾಯ == ಬರ್ಬೆರಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ರಿಕಾರ್ಡೊ ಟಿಸ್ಕಿ ಅವರು, ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಈ ವರ್ಷವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕಂಪನಿಯು ೨.೭೨ ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೩.೪೯ ಬಿಲಿಯನ್) ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ೧ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೪೩೮ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೫೬೨ ಮಿಲಿಯನ್) ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಲಾಭವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಾರ್ಕೊ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ, ಟಿಸ್ಕಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಕಾರಣ ಬಹಳ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಆರಂಭಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ನಾವು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ೨೦೨೦ ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಲಾಭದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತೂಕವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರ್ಬೆರಿ ಹೇಳಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸರಿಯಾದ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಹಣಕಾಸಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಟಿಸ್ಕಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ವರ್ಷದ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಶೇಕಡಾ ೩% ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ ೦.೪೩ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು £೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೧೯೨ ಮಿಲಿಯನ್) ಷೇರು ಮರುಖರೀದಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ೨೦೨೩ ರಂದು, ಬರ್ಬೆರಿ ಟೋಟೆ ಅನ್ನು ಸಕ್ಸೆಶನ್‍ನ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=The Burberry Tote Bag Is The Breakout Star Of 'Succession' Season Four |url=https://graziamagazine.com/articles/burberry-tote-bag-succession/ |website=Grazia |access-date=1 May 2023}}</ref> ಎಪಿಸೋಡ್ ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಬರ್ಬೆರಿ ಮತ್ತು "ಬರ್ಬೆರಿ ಟೋಟೆ ಬ್ಯಾಗ್" ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಹುಡುಕಾಟಗಳು ೩೧೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-03-29 |title=The Burberry tote is actually rising in popularity after that 'Succession' episode |url=https://www.harpersbazaar.com/uk/fashion/fashion-news/a43448755/burberry-tote-succession/ |access-date=2023-03-29 |website=Harper's BAZAAR |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Stevenson |first=Gabi |title=A $2,900 Burberry tote was deemed 'ludicrously capacious' by a character on 'Succession.' Fans can't get enough of the memes — and the bag itself. |url=https://www.insider.com/2900-dollar-burberry-bag-mocked-succession-season-premiere-goes-viral-2023-3 |access-date=2023-03-29 |website=Insider |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |title='Succession' Season Premiere Drives 310 Percent Search Interest Spike for Burberry Handbags After Viral 'Ludicrously Capacious' Scene |url=https://wwd.com/pop-culture/culture-news/succession-burberry-bag-search-interest-1235597441/ |website=WWD |access-date=1 May 2023 |date=29 March 2023}}</ref><ref>{{cite web |last1=Segarra |first1=Edward |title='Succession' fans can't get enough of 'monstrous' Burberry bag cameo: 'It deserves an Emmy' |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2023/03/29/succession-season-premiere-burberry-bag-viral-moment/11565460002/ |website=USA TODAY |access-date=1 May 2023}}</ref> ==ಲೋಗೋಗಳು== <gallery> <!--…|until 1999--> Logo Burberry 02.svg|೧೯೯೯–೨೦೧೮<ref>{{cite web |title=戰馬回歸、狐狸與天鵝為何獨具意義？關於Burberry Logo演變故事：創新不是抹滅，而是延伸百年經典元素！ |url=https://www.gq.com.tw/fashion/article/burberry-logo-%E6%95%85%E4%BA%8B-daniel-lee |website=GQ Taiwan |access-date=2 May 2023 |language=zh-Hant-TW |date=7 February 2023}}</ref> Burberry wordmark.svg|೧೯೯೯–೨೦೧೮<ref>{{cite web |title=Burberry Has Changed Its Iconic Logo for the First Time in 20 Years {{!}} Fortune |url=https://fortune.com/2018/08/02/burberry-new-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref> Burberry Logo.svg|೨೦೧೮–೨೦೧೨೩<ref>{{cite web |last1=Admin |first1=Joe-LMW |title=Burberry Logo and Its History {{!}} LogoMyWay |url=https://blog.logomyway.com/burberry-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=Burberry Logo and symbol, meaning, history, PNG, brand |url=https://1000logos.net/burberry-logo/ |website=1000logos.net |access-date=2 May 2023}}</ref> Burberry Logo Subline.svg|೨೦೧೮–೨೦೨೩<ref>{{cite web |title=Burberry Logo, symbol, meaning, history, PNG, brand |url=https://logos-world.net/burberry-logo/ |access-date=2 May 2023}}</ref> Logo Burberry 04.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ<ref>{{cite web |title=Daniel Lee breathes new creativity and life at Burberry |url=https://www.lofficielmalaysia.com/fashion/daniel-lee-burberry-debut-new-logo |website=L'Officiel Malaysia {{!}} Fashion, Beauty, Lifestyle, Arts & Culture |access-date=2 May 2023 |language=en}}</ref> Logo Burberry 03.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ (ಬಣ್ಣ)<ref>{{cite web |title=Inside Daniel Lee's brand new vision for Burberry |url=https://www.lifestyleasia.com/kl/style/fashion/daniel-lee-new-look-and-logo-for-burberry/amp/ |website=Lifestyle Asia Kuala Lumpur |access-date=2 May 2023 |date=7 February 2023}}</ref> Logo Burberry 01.svg|೨೦೨೩ ರಿಂದ<ref>{{cite web |last1=Maoui |first1=Zak |title=Burberry's big return to British eccentricity |url=https://www.gq-magazine.co.uk/fashion/article/new-burberry-daniel-lee-2023/amp |website=British GQ |access-date=2 May 2023}}</ref> </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://in.burberry.com/ *https://www.burberryplc.com/en/company/history.html {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] iay41yc2eeurq49p8srflaq1rim7ay0 0 122440 1377964 1354962 2026-08-01T09:51:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377964 wikitext text/x-wiki ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಜೀನ್ ಎಟಿಯೆನ್ನೆ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ (೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೯) ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಉದ್ಯಮಿ, ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕ.<ref>https://www.forbes.com/profile/bernard-arnault/</ref> ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐಷಾರಾಮಿ ಸರಕುಗಳ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸಿಎಒ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೨೪ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುಎಸ್ $೧೯೯.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ಬಿಲಿಯನೇರ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ ಯುಎಸ್ $೨೦೮ ಶತಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.forbes.com/sites/forbeswealthteam/article/the-top-ten-richest-people-in-the-world/</ref> ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ಎಕೋಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಕಂಪನಿಯಾದ ಫೆರೆಟ್-ಸವಿನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅದರ ಗಮನವನ್ನು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಐಷಾರಾಮಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಐಷಾರಾಮಿ ಸರಕುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್‌ನ ಪ್ರವೇಶವು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಫ್ಯಾಶನ್ ಹೌಸ್ 'ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡಿಯರ್' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವ ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಸಂಘಟಿತ ಬೌಸಾಕ್ ಸೇಂಟ್-ಫ್ರೆಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಧೀನದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ತಂತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ "ದಿ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಡಿಯರ್ ಅನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು 'ಲೂಯಿ ವಿಟಾನ್ ಅನ್ನು ಮೊಯೆಟ್ ಹೆನ್ನೆಸ್ಸಿ'ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಐಷಾರಾಮಿ ಸರಕುಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ (ಲೂಯಿ ವಿಟಾನ್ ಮೊಯೆಟ್ ಹೆನ್ನೆಸ್ಸಿ) ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಧೀನಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ ಅನ್ನು ಐಷಾರಾಮಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅರ್ನಾಲ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಭಾವವು ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ವಿಹಾರ ನೌಕೆ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವು ಯೂರೋಜೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪ್ರಜೆಯಾಗಲು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಾದಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಶಾಗ್ರಮತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಐಷಾರಾಮಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಜೀನ್ ಎಟಿಯೆನ್ನೆ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ರೌಬೈಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ರ ಮಾರ್ಚ್ ೫ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref>https://www.lvmh.com/en/our-group/governance</ref> ಅವರ ತಾಯಿ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿ ಮೇರಿ-ಜೋಸೆಫ್ ಸವಿನೆಲ್, ಎಟಿಯೆನ್ನೆ ಸವಿನೆಲ್ ಅವರ ಮಗಳು.<ref>https://www.france24.com/en/20200122-bernard-arnault-france-s-wolf-in-cashmere-billionaire</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಮಾನ್ಯುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ ಜೀನ್ ಲಿಯಾನ್ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್, ಎಕೋಲ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪದವೀಧರರು, ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಫೆರೆಟ್-ಸವಿನೆಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಅಜ್ಜಿಯಿಂದ "ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್-ಆವೆರ್ಗ್ನೆ" ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಯಾನೋ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref>https://www.leadersleague.com/en/news/fortunes-2021-bernard-arnault-founder-lvmh</ref> ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಾದ ಎಕೋಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>https://www.brusselstimes.com/354763/worlds-richest-family-speculation-looms-about-lmvh-line-of-succession</ref> ==ವೃತ್ತಿ== ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ ಗಮನವನ್ನು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಫೆರೆಟ್-ಸವಿನೆಲ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಫೆರಿನೆಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜವಳಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ V ಗ್ರೂಪ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಸಿಜಿಎ ಗೆ ಮಾರಲಾಯಿತು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ===ಕುಟುಂಬ=== ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಅನ್ನಿ ದೇವವ್ರಿನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಡೆಲ್ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಆಂಟೊಯಿನ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>https://www.businessinsider.com/who-is-bernard-arnault-richest-person-in-europe-lvmh-life-photos-2019-1?r=US&IR=T#arnault-has-five-children-two-with-his-first-wife-and-three-with-his-current-wife-17</ref> ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆನಡಾ ಮೂಲದ ಸಂಗೀತ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕಿ ಹೆಲೆನ್ ಮರ್ಸಿಯರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಎಂಬ ಮೂವರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಯರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ನಾಲ್ಕು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಬ್ಬರು ಅವರ ಮಗ ಆಂಟೊಯಿನ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅವರ ಮಗಳು ಡೆಲ್ಫಿನ್‌ನಿಂದ.<ref>https://people.com/all-about-bernard-arnault-children-8385121</ref> ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಮಕ್ಕಳು-ಡೆಲ್ಫಿನ್, ಆಂಟೊಯಿನ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಅವರ ಸೋದರ ಸೊಸೆ ಸ್ಟೆಫನಿ ವ್ಯಾಟಿನ್ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.nytimes.com/2017/11/07/fashion/lvmh-stephanie-watine-arnault-clos19.html</ref> ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ಟಿಫಾನಿ & ಕೋ. ನ ಇವಿಪಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ ವಾಚಸ್‌ನ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite web |url=https://www.voguebusiness.com/story/technology/lvmh-watches-ceo-frederic-arnaults-vision-for-innovation |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-10-12 |archive-date=2024-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331165306/https://www.voguebusiness.com/story/technology/lvmh-watches-ceo-frederic-arnaults-vision-for-innovation |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಲೂಯಿ ವಿಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಚ್‌ಮೇಕಿಂಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://wwd.com/business-news/human-resources/bernard-arnaults-youngest-son-is-working-at-louis-vuitton-1235017565/</ref> ೨೦೧೦ ರಿಂದ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಅವರ ಮಗಳು ಡೆಲ್ಫಿನ್ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಉದ್ಯಮಿ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ನೀಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ. ೨೦೨೩ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ ರಿಂದ ಡೆಲ್ಫಿನ್ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಡಿಯೊರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.theguardian.com/business/2023/jan/11/bernard-arnault-appoints-daughter-delphine-dior-chief-executive-lvmh</ref> ===ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ=== ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂಗೆ ತೆರಳಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಅವರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ತೊರೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು: "ನಾನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ... ಇಂದು ನಾನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಾಗಿ ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ೨೦೧೩ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದನು.<ref>https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323741004578414253088667068?mod=googlenews_wsj</ref> ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಹಲವಾರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಆದರೆ ಅವರು ಅವರ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ===ಸಾರಿಗೆ=== ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ೭೦ ಮೀ (೨೩೦ ಅಡಿ) ಪರಿವರ್ತಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆ ಅಮೆಡಿಯಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ೨೦೧೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>http://www.superyachtfan.com/superyacht_amadeus.html</ref> ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೦೧.೫ ಮೀ (೩೩೩ ಅಡಿ) ವಿಹಾರ ನೌಕೆ ಸಿಂಫನಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಡ್‌ಶಿಪ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಟ್ವಿಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಅದರ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಎಲ್‌ವಿಎಮ್‌ಎಚ್ ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಿಮಾನವು ಬೊಂಬಾರ್ಡಿಯರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೭೫೦೦ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಎಫ್-ಜಿವಿಎಂಎ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಜೀವನಶೈಲಿ=== ಅರ್ನಾಲ್ಟ್ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ತೂಕವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್ ಡಿ'ಹೊನ್ನೂರ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩)<ref>https://www.vogue.co.uk/article/bernard-arnault-french-honour</ref> *ಆರ್ಡ್ರೆ ಡೆಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಎಟ್ ಡೆಸ್ ಲೆಟ್ರೆಸ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್)ನ ಕಮಾಂಡಿಯರ್ *ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಇಟಲಿ, ೨೦೦೬) *ಪುಷ್ಕಿನ್ ಪದಕ (ರಷ್ಯಾ, ೨೦೧೭) *ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನೈಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸಲೆಂಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈರ್ (ಯುಕೆ, ೨೦೧೨) *ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೧) *ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ ಡೇವಿಡ್ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] n4z5jawm7mstkguf3pkdxgf7x9mnmvx 0 122767 1377892 1347729 2026-07-31T15:31:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377892 wikitext text/x-wiki {{ infobox person | name = ಡಾ.ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ | image = Dr.G.M.Hegde.jpg | birth_date = ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೧೯೫೨ | birth_place = [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕು]] | occupation = ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಲೇಖಕಕರು, [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ವಿಮರ್ಶಕರು }} '''ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ''' ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಸಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ,ಸಂಶೋಧನೆ,ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಗಿದ್ಧಾರೆ.ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಸಹಿತ್ಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕೀರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರಲ್ಲದೆ ಹಲವೆಡೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಗಿ ನಿವ್ರುತರಾಗಿದ್ದರು ಹೆಗಡ ಅವರು ಸಹಿತ್ಯ ಸೆವೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಜೀವನ== ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರು ೧೯೫೨ (೧೨. ೧೨. ೧೯೫೨) ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕು|ಸಿರ್ಸಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದವರು.ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ಬಿ.ಎ(ಕನ್ನಡ ಮೇಜರ್) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ನಂತರ ಧಾರವಾಡದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎರಡನೆಯ ರಿಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ(ಕನ್ನಡ)ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ '''ಮಾಸ್ತಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ''' ಸಂಶೊಧನಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಪಕರಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಗಿ ಧಾರವಾಡದ '''ಕಿಟೆಲ್ ಮಹಾವಿಧ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ''' ಸೆವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ನಿವ್ರುತ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ.ಧಾರವಾಡದ ಸಹಿತ್ಯ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ,ಖ್ಯಾತ ಸಹಿತಿಗಳ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳ ಪ್ರಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಸರಸ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಧಾರವಾಡ|ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ]] ವಾಸವಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವಿಮರ್ಶಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ== ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಸುಮಾರು ೪೦ ದಶಕಗಲಿಗೂ ಮೀರಿ ನಿರಂತರವಗಿ ಸಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ವಿಮರ್ಶೆ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ,ನವ್ಯ,ದಲಿತ ಬಂಡಾಯ,ಮಹಿಳಾ ಸಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ,ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಅವು ಮುಂದೆ '''ಪುಸ್ತಕ ಲೋಕ''' ಮತ್ತು '''ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಪಂಚ''' ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಗಿವೆ. ==ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು== ಸುಮರು ೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಂಥಗಳು ಪ್ರಕಟಿತವಾಗಿವೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ * ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ * ಮೂವತ್ತೈದು ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ * ನಾಲ್ಕು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆ,ಸಂಶೋಧನೆ,ವಿಮರ್ಶೆಯ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ ===ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗು ಖ್ಯಾತ ಕೃತಿಗಳು=== * ಮಾಸ್ತಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆ(ಕನ್ನಡ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನ ನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಗಿದೆ(೧೯೯೫) * ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹೃದಯತೆ * ಪುಸ್ತಕ ಲೋಕ * ಕವಿ ಕಣವಿ * ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಪಂಚ ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== * ಸ.ಸ.ಮಾಳವಾಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ “ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹೃದಯತೆ” ಕೃತಿಗೆ * ಕರ್ನಾಟಕ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ೨೦೧೦ * ವರ್ಧಮಾನ ಸಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೨೦ * ವಿ.ಕೃ.ಗೋಕಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೨೨ ==ಸಹಿತ್ಯಕ ಮತ್ತು ಸಹಿತಿ ಒಡನಾಟ== * ಧಾರವಾಡದ ಸಹಿತ್ಯಕ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಹಿತ್ಯ, ಸಹಿತ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೇರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಾವೇ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. * ಅಲ್ಲದೆ,೧೦ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಡಿದ್ದಾರೆ. * ಹಲವಾರು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು-೨೫೦ (ಭಾಷಣ/ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ) ಮಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ== # ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ # ಸ್ವರ್ಣವಲ್ಲಿ ಮಠದ ಭಗವತ್ಪಾದ ಪ್ರಕಾಶನ ಹಿರಿಯ ಸಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳ([[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]],[[ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ|ಹಾಮಾನಾ]],[[ಜಿ.ಎಸ್.ಆಮೂರ]],[[ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ]],ಎಚ್.ವಿ.ನಾಗೇಶ್,ಪ್ರೊ.ಕಿರ್ತಿನಾಥ್ ಕುರ್ತಕೋಟಿ,ಡಾ.[[ವಾಮನ ಬೇಂದ್ರೆ]], [[ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ]] ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಾಹಿತಿ/ಸ್ನೆಹಿತರ) ಪ್ರಿತಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ ಅವರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀರೆರೆದು ಪೋಷಿಸಿ ಪ್ರೊಥ್ಸಹಿಸುತ್ತಬಂದಿವೆ.ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯರಗಿದ್ದ ಡಾ.[[ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ]]ರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಕೃತಿ '''ಸುರಗಿ'''ಯನ್ನು ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ ಅಂಕಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <ref>{{cite news |title=ಚೆಂಬಳಕಿನ ಕವಿಯ ಪರಿಮಳವ ಮೊಗೆದು... |url=https://m.varthabharati.in/article/2019_10_29/216811 |work=Varthabharati}}</ref><ref>{{cite news |title=ಎನಗಿಂತ ಕಿರಿಯರಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸದ್ವಿನಯದ ಹಿರಿಯರು ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡೆ |url=https://www.bookbrahma.com/news/enaginta-kiriyarilla-emba-sadvinayada-hiriyaru-pro-g-m-hegde- |work=www.bookbrahma.com |language=en |access-date=2022-09-06 |archive-date=2024-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226094548/https://www.bookbrahma.com/news/enaginta-kiriyarilla-emba-sadvinayada-hiriyaru-pro-g-m-hegde- |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite news |title=ಜಿ. ಎಂ. ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ 2022ನೆಯ ಸಾಲಿನ ವಿ.ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |url=https://www.bookbrahma.com/news/g-m-hegadeyavarige-2022neya-salina-v-kru-gokak-prashasti |work=www.bookbrahma.com |language=en }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಜಿ.ಎಂ.ಹೆಗಡ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮರ್ಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಹವ್ಯಕ]] owi7fbitcqssrzr6l2kp3g7ig3u76xo 0 123223 1377916 1351700 2026-08-01T05:13:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377916 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=ನಾತಿಚರಾಮಿ|image=|film name=|director=ಮಂಸೋರೆ|producer=ಎಂ ರಮೇಶ್|screenplay=ಮಂಸೋರೆ|story=ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಣಿ|starring=ಶೃತಿ ಹರಿಹರನ್ <br /> ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್ <br /> ಶರಣ್ಯ <br /> ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಮೈಸೂರು <br /> ಬಾಲಾಜಿ ಮನೋಹರ್ <br /> ಗೋಪಾಲ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ|music=[[ಬಿಂದುಮಾಲಿನಿ]]|cinematography=ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ನಾರ್ನಾಡ್|editing=ನಾಗೇಂದ್ರ ಕೆ ಉಜ್ಜಾನಿ|studio=ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|released={{Film date|2018|12|28|df=y|Karnataka}}|country=ಭಾರತ|language=[[ಕನ್ನಡ]]}}'''''ನಾತಿಚರಾಮಿ''''' ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಇದನ್ನು ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಣಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite web|url=https://avadhimag.com/?p=205244|title=ಇದು ಸಂಧ್ಯಾರಾಣಿಯ ‘ನಾತಿಚರಾಮಿ’|last=avadhi|date=2018-10-27|website=Avadhi/ಅವಧಿ|language=en-US|access-date=2018-12-21}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vijayavani.net/%e0%b2%a8%e0%b2%be%e0%b2%a4%e0%b2%bf%e0%b2%9a%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%ae%e0%b2%bf%e0%b2%af%e0%b2%b2%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%bf-%e0%b2%ae%e0%b2%a6%e0%b3%81%e0%b2%b5%e0%b3%86-%e0%b2%ae%e0%b2%be%e0%b2%a4/|title=ನಾತಿಚರಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ಮಾತು|last=ಸುದ್ದಿಜಾಲ|first=ವಿಜಯವಾಣಿ|date=2018-03-02|website=ವಿಜಯವಾಣಿ|language=en-US|access-date=2018-12-21|archive-date=2018-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229124932/https://www.vijayavani.net/%e0%b2%a8%e0%b2%be%e0%b2%a4%e0%b2%bf%e0%b2%9a%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%ae%e0%b2%bf%e0%b2%af%e0%b2%b2%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%bf-%e0%b2%ae%e0%b2%a6%e0%b3%81%e0%b2%b5%e0%b3%86-%e0%b2%ae%e0%b2%be%e0%b2%a4/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.indiatimes.com/entertainment/gossip/shruthi-in-nathicharami/articleshow/62553040.cms|title=ನಾತಿಚರಾಮಿ ಎಂದ ಶ್ರುತಿ, ಸಂಪತ್‌|date=2018-01-19|website=Vijaya Karnataka|language=kn|access-date=2018-12-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/nov/27/17100/an-award-brings-focus-to-your-film-paddayi-director-abhaya-simha|title=An award brings focus to your film: Paddayi director Abhaya Simha|last=Chettiar|first=Blessy|website=Cinestaan|access-date=2018-12-21|archive-date=2018-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229185919/https://www.cinestaan.com/articles/2018/nov/27/17100/an-award-brings-focus-to-your-film-paddayi-director-abhaya-simha|url-status=dead}}</ref> ಮಂಸೋರೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadaprabha.com/interviews/interview-with-director-mansore/243979.html|title=ಪದಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗಲೇ ಸಿನಿಮಾ|website=kannadaprabha.com|language=kn|access-date=2018-12-21|archive-date=2018-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229200101/https://www.kannadaprabha.com/interviews/interview-with-director-mansore/243979.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಲಾಂಛನದಡಿ ಎಂ. ರಮೇಶ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/may/08/nathicharami-gets-a-global-launch-before-local-release-1811553.html|title=Nathicharami gets a global launch before local release|website=The New Indian Express|publisher=[[The New Indian Express]]|location=India|language=en|access-date=2018-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/two-women-centric-kannada-films-in-mami-festival/article25060973.ece|title=Two women-centric Kannada films in MAMI festival|last=Khajane|first=Muralidhara|date=2018-09-27|website=The Hindu|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|location=India|language=en-IN|access-date=2018-12-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newsbugz.com/nathicharami-kannada-movie/|title=Nathicharami Kannada Movie (2019) {{!}} Cast {{!}} Songs {{!}} Teaser {{!}} Trailer {{!}} Release Date|last=Agatheeswaran|date=2018-12-15|website=News Bugz|language=en-US|access-date=2018-12-21|archive-date=2018-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229171323/https://www.newsbugz.com/nathicharami-kannada-movie/|url-status=dead}}</ref> ಇತರ ನಿರ್ಮಾಪಕರೆಂದರೆ ಜಗನ್‍ಮೋಹನ್ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಶಿವಕುಮಾರ್ ರೆಡ್ಡಿ. ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಬಿಂದುಮಾಲಿನಿ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/jan/14/manso-res-nathicharami--has-music-by-aruvis-bindhu-malini-1753883.html|title=Manso Re’s Nathicharami has music by Aruvi’s Bindhu Malini|date=14 January 2018|work=The New Indian Express|access-date=19 September 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/music/a-soulful-song-from-nathicharami/articleshow/67143907.cms|title=A soulful song from Nathicharami - Times of India|website=The Times of India|access-date=2018-12-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bcinemas.in/nathicharami-cinema-hadugala-bidugade/|title=‘ನಾತಿಚರಾಮಿ’ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ|date=2018-12-14|website=BCinemas|language=en-US|access-date=2018-12-21}}</ref> ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಶೃತಿ ಹರಿಹರನ್]]<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/shruthi-hariharan-in-mansore-film-kannada-news-203291|title=Shruthi Hariharan in Mansore film - Kannada Movie News|date=2017-12-21|website=IndiaGlitz.com|access-date=2018-12-21|archive-date=2018-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229220605/https://www.indiaglitz.com/shruthi-hariharan-in-mansore-film-kannada-news-203291|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶರಣ್ಯ,<ref>{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/prajavani-epaper-praj/thiyetar+hostilige+naaticharaami-newsid-103854374?ss=pd&s=a|title=ಥಿಯೇಟರ್‌ ಹೊಸ್ತಿಲಿಗೆ ನಾತಿಚರಾಮಿ - Prajavani|website=DailyHunt|language=en|access-date=2018-12-21}}</ref> ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಗೋಪಾಲ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/nathicharami-on-floors-kannada-movie-news-kannada-news-207823|title=Nathicharami on floors - Kannada Movie News|date=2018-02-27|website=IndiaGlitz.com|access-date=2018-12-21|archive-date=2018-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20181230030002/https://www.indiaglitz.com/nathicharami-on-floors-kannada-movie-news-kannada-news-207823|url-status=dead}}</ref> ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಹಾವೀರ್ ಸಬ್ಬಣವರ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ನಾರ್ನಾಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನಸಾ ಮುಸ್ತಫ಼ಾ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೨೦ನೇ ಜಿಯೊ ಮಾಮಿ ಮುಂಬಯಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫ಼್ಯಾಮ್ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.mumbaifilmfestival.com/programmeDetail/452|title=20th Jio MAMI Mumbai Film Festival|website=Mumbai Film Festival|access-date=2019-12-26|archive-date=2018-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181228223427/https://www.mumbaifilmfestival.com/programmeDetail/452|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/oct/4/16057/mami-2018-soni-balekempa-hamid-nominated-for-oxfam-best-film-on-gender-equality-award|title=MAMI 2018: Soni, Balekempa, Hamid nominated for Oxfam Best Film on Gender Equality Award|publisher=Cinestaan|access-date=2019-12-26|archive-date=2018-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229044242/https://www.cinestaan.com/articles/2018/oct/4/16057/mami-2018-soni-balekempa-hamid-nominated-for-oxfam-best-film-on-gender-equality-award|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/director-mansores-nathicharami-selected-for-mami/articleshow/65962203.cms|title=Director Mansore’s 'Nathicharami' selected for MAMI - Times of India|website=The Times of India|access-date=2018-12-21}}</ref> ೨೦೧೯ರ ೬೬ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾತಿಚರಾಮಿ ಐದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ''ಮಾಯಾವಿ ಮನವೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ [[ಬಿಂದುಮಾಲಿನಿ]]ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಂಜುನಾಥ್ ಎಸ್‌ಗೆ ಇದೇ ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಗೇಂದ್ರ ಕೆ ಉಜ್ಜಾನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗೆದ್ದಿತು. ತಮ್ಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಶೃತಿ ಹರಿಹರನ್ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ನಾತಿಚರಾಮಿ ಗೌರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿದೆ. ಇವಳ ಜೀವನವು ತನ್ನ ದೈಹಿಕ ಬಯಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಗೋಜಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ದೈಹಿಕ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಮದುವೆಯು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರದ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ತನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಮಾದರಿಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ತಾನು ತನ್ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆಂದು ಅವಳಿಗೆ ಅನಿಸಿದಾಗ, ಹೊಸ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನವನ್ನು ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು ಎದುರಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ಕಡೆಗೂ ತರುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * [[ಶೃತಿ ಹರಿಹರನ್]] ಗೌರಿ ಆಗಿ * [[ಸಂಚಾರಿ ವಿಜಯ್]] ಸುರೇಶ್ ಆಗಿ * ಶರಣ್ಯ ಸುಮಾ ಆಗಿ * ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಮೈಸೂರು ಮಹೇಶ್ ಆಗಿ * ಬಾಲಾಜಿ ಮನೋಹರ್ ಕರ್ವಾಲೊ ಆಗಿ (ಮನೋವೈದ್ಯ) * ಗೋಪಾಲ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ರವಿ ಆಗಿ * ಶಾಂತಲಾ ಜಯಮ್ಮ ಆಗಿ * ವಲ್ಲಭ ಅಭಿಮನ್ಯು ಆಗಿ * ಗ್ರೀಷ್ಮಾ ಶ್ರೀಧರ್ * ಹರ್ಷಿಲ್ ಕೌಶಿಕ್ * ಡಾ. ಸೀತಾ ಕೋಟೆ * ಕಲಾಗಂಗೋತ್ರಿ ಮಂಜು * ಪ್ರದೀಪ್ ಶಿವಮೊಗ್ಗ * ಕೆ ಜೆ ಪವನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == *{{IMDb title|id=9084890}} *{{Facebook|id=NathicharamiFilm}} *{{YouTube|id==lbZo6HhmcVw|title=Nathicharami - Official Movie Trailer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] sd3yd3fpqh1velqa6u1ab2o2v65opzb 0 123586 1377920 1352013 2026-08-01T05:29:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377920 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Nityanand Haldipur | image = | caption = | image_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | landscape = yes | background = non_vocal_instrumentalist | birth_name = | alias = | birth_date = ೧೯೪೮ | birth_place = [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬಾಯಿ]], [[ಭಾರತ]]. | death_date = | instrument = [[ಕೊಳಲು]] | genre = | occupation = ಕೊಳಲು ವಾದಕರು | years_active = | label = | associated_acts = | website = http://www.nityanandhaldipur.com/ }} '''ನಿತ್ಯಾನಂದ ಹಲ್ದಿಪುರ''' (ಜನನ ೭ ಮೇ ೧೯೪೮) ಭಾರತದಲ್ಲಿ '''ಬನ್ಸೂರಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಭಾರತೀ]]ಯ [[ಬಿದಿರು|ಬಿದಿರಿ]]ನ [[ಕೊಳಲು|ಕೊಳಲಿ]]ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ. ಅವರು ನಿಜವಾದ ಮೈಹಾರ್ ಘರಾನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ ಮಾ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿಯಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Bansuri-innovator-Pannalal-Ghosh-ignored-in-city/articleshow/46014823.cms</ref> ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೊದಿಂದ ಅವರನ್ನು "ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ" ಕಲಾವಿದ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ''ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |url=https://sangeetnatak.gov.in/sna/introduction.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2019-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213183941/https://sangeetnatak.gov.in/sna/introduction.php |url-status=dead }}</ref> ==ಸಂಗೀತ ಯಾನ== ===ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನ=== ನಿತ್ಯಾನಂದ ಅವರು [[ಮುಂಬೈ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, '''ಪನ್ನಲಾಲ್ ಘೋಷ್''' ಅವರ ಹಿರಿಯ ಶಿಷ್ಯ ನಿರಂಜನ್ ಹಲ್ಡಿಪುರ್ ಅವರನ್ನು ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವ ಕಲೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Flute-stop/articleshow/4841385.cms?</ref> ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಅವರ ತರಬೇತಿ ದಿವಂಗತ ಚಿದಾನಂದ್ ನಾಗಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ದೇವೇಂದ್ರ ಮುರ್ಡೇಶ್ವರ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೮೬ ರಿಂದ, ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಅವರು ಮೈಹರ್ ಘರಾನದ ಡೋಯೆನ್ನೆ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ್]] ಶ್ರೀಮತಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿ ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sangeetnatak.org/SNA_Fellows%26Awardees_2010/Shri-Nityanand-Haldipur.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235814/http://www.sangeetnatak.org/SNA_Fellows%26Awardees_2010/Shri-Nityanand-Haldipur.htm |url-status=dead }}</ref> ===ಶಿಕ್ಷಕ=== ಗುರುವಿನಂತೆ, ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ [https://web.archive.org/web/20080514220738/http://buddhism.kalachakranet.org/spiritual_teacher_guru.html ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ] ದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಶಿಸ್ತುಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊಳಲು]], [[ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್]], [[ಪಿಟೀಲು]], [[ಗಿಟಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಗಾಯನ]]ದಂತಹ ಅನೇಕ ವಾದ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ತಮ್ಮ [[ಸಂಗೀತ]] ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು [https://www.ugc.ac.in/inside/deemed%20universities/bhatkhandemusicinstitute.html '''ಭಟ್ಖಂಡೆ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಡೀಮ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ'''], [[ಲಕ್ನೋ]], ಯುಪಿ, [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಉಪನ್ಯಾಸ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ, SPIC MACAY ನಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ. ಅವರು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ [https://pothi.com/pothi/book/dr-sarita-mckenzie-mcharg-dr-baba-allauddin-khan-1881–1972 ಬಾಬಾ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್] ಸಾಹೇಬರ ಮೇಲೆ ಸರಣಿ ಆಲಿಸುವ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ===ನುಡಿಸುವಿಕೆ ಶೈಲಿ=== ಪಂ. ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಅವರು ಬನ್ಸೂರಿ ನುಡಿಸುವ [[ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಘೋಷ್]] ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pannalalghosh.info/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2018-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322093351/http://pannalalghosh.info/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮಹಾನ್ [[ಕೊಳಲು]] ಮಾಸ್ಟ್ರೋ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕ ಪಂ. ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಘೋಷ್. ಶೈಲಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ೨ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - '''೧.''' ಆಟದ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಬೆರಳಿನ ತುದಿಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ (ಬೆರಳುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶೆಹ್ನೈಗೆ ಹೋಲುವ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವ ''''ಶೆಹ್ನೈ ಸ್ಟೈಲ್‌'''ಗೆ' ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ). ಈ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಬನ್ಸೂರಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಸುಗಮವಾದ ''''ಮೀಂಡ್'''' (ಗ್ಲಿಸ್ಯಾಂಡೊ) ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡ್ರಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಪ್ರೆಸ್ಟೋ, ಪ್ರೆಸ್ಟಿಸ್ಸಿಮೊ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ) ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. '''೨'''. ಬನ್ಸೂರಿಯನ್ನು ಪಂಚಮ್ (ಪರಿಪೂರ್ಣ ೫ ನೇ) ರಂಧ್ರದ ಕೆಳಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಂಧ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ೭ ನೇ ರಂಧ್ರ ಅಥವಾ '''ಟೀವ್ರಾ ಮಧ್ಯಂ''' (ಟ್ರೈಟೋನ್) ರಂಧ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಪಿಂಕಿ / ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆರಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಂಧ್ರದ ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆಯು ''ಗಾ-ಮಾ-ಪಾ'' ಮತ್ತು ''ಧಾ-ಪಾ-ಮಾ'' ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಗಮ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣವು ಯಮನ್, ಬಿಹಾಗ್ ಮುಂತಾದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಹೆಚ್ಚು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಈ ರಂಧ್ರವು ಆಟಗಾರನನ್ನು ''ಮಂದ್ರಾ ಸಪ್ತಕ್'' (ಕಡಿಮೆ ಆಕ್ಟೇವ್) ನಲ್ಲಿ '''ಕೋಮಲ್ ಗಾಂಧರ್''' ಅವರಂತೆ ಕಡಿಮೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಆಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಂ. ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಕೊಳಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುವ ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು '''ಉಸ್ತಾದ್ ವಜೀರ್ ಖಾನ್''' (ರಾಂಪುರ್) ಮತ್ತು ಪಂ. ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಘೋಷ್. ಗುರುಮಾ ಶ್ರೀಮತಿ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ಉಸ್ತಾದ್ ವಜೀರ್ ಖಾನ್ಶೈಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=-MR_6Gr26hAC&pg=PA128&lpg=PA128&dq=ustad+wazir+khan+nawab+hamid+ali+khan&source=bl&ots=wRRl4s8FS5&sig=NXTU9-C7mVL5XiKkow-smaV35lo&hl=en&sa=X&ei=5inKVOycOoTm8gWtzYLgBg&redir_esc=y#v=onepage&q=ustad%20wazir%20khan%20nawab%20hamid%20ali%20khan&f=false</ref> ==ಸಮಗ್ರ ಸಂಗೀತ== ===ಪ್ರದರ್ಶಕ=== ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುವಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಅವರ [https://karnatik.com/glossr.shtml ಅಲಪ್], ಜೋರ್, ಜಾಲಾ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಟ್ಸ್ (ಸಂಯೋಜನೆಗಳು) ನಡುವೆ ಸುಂದರವಾದ ಸಮತೋಲನವಿದೆ, ಅವರು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಗ್‌ನ ಸರಿಯಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ: *[[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] - ವಿಯೆನ್ನಾ *ಬಹ್ರೇನ್ *[[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] - ಡಾಕಾ *ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ - ಜಾಗ್ರೆಬ್ *[[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್ -]] ಪ್ಯಾರಿಸ್ - ಸಿಟಾ ಡೆಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವ *[[ಇರಾನ್]] - ಟೆಹ್ರಾನ್ - ವಿಶ್ವ ನೇಯ್ ಉತ್ಸವ, ನಯವರನ್ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ<ref>https://dexonline.ro/definitie/nai</ref> *ಭಾರತ - [[ನವದೆಹಲಿ]] - ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ([https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Tasteful-music/article15939568.ece ಸಾರ್ಕ್]) ಶೃಂಗಸಭೆ, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಅಜ್ಮೀರ್, ಅಲಹಾಬಾದ್, ಅಲ್ವಾರ್, ಅಮರಾವತಿ, ರಂಗಾಬಾದ್, ಬೆಂಗಳೂರು,<ref>https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Tasteful-music/article15939568.ece</ref> ಬೆಲ್ಗೌಮ್, ಭರೂಚ್, ಭಿಲ್ವಾರಾ, ಭೋಪಾಲ್, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್, ಚಂಡೀಗರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]], ಡೆಹ್ರಾ ಡನ್, ಧರ್ಮಶಾಲಾ, ಧಾರವಾರ್, ಧುಲೆ, ಗೋವಾ, ಗೋರಖ್‌ಪುರ, ಗ್ವಾಲಿಯರ್, ಹೊನವರ್, [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]], ಹೈದರಾಬಾದ್, [[ಜೈಪುರ್|ಜೈಪು]]ರ, ಜಲಂಧರ್, ಜಲ್ಗಾಂವ್, ಜೋಧ್‌ಪುರ, ಕೊಲ್ಹಾಪುರ, ಕೋಲ್ಕತಾ, ಕೋಟಾ, ಕುಮ್ತಾ, ಲಖನೌ, ಮೈಹಾರ್, ಮಂಗಳೂರು, ಮೂರೌರ್, ನಾಗ್ಪುರ, ಪರದೀಪ್, ಪುಣೆ, ಸಹರಾನ್ಪುರ್, [[ಸಾಂಗ್ಲಿ]], ಸೋಲಾಪುರ, ಸುಲ್ತಾನಪುರ, ಕಾನ್ಪುರ್, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ವಡೋದರಾ, [[ವಾರಣಾಸಿ]] ಮತ್ತು ವಾರ್ಧ *[[ಜಪಾನ್]] - ಟೋಕಿಯೊ - ಏಷ್ಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ, [http://www.universal-music.co.jp/yoshuke-yamashita/ ಯೊಸುಕೆ ಯಮಶಿತಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024173742/http://www.universal-music.co.jp/yoshuke-yamashita |date=2012-10-24 }} ಅವರೊಂದಿಗೆ *ಮಾಂಟೆನೆಗ್ರೊ *ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ - ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, ಹೇಗ್. *ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ - [[ದುಬೈ]] - ಸ್ವರಾ ಹಿಂಡೋಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಅಬುಧಾಬಿ - ಗಾಂಧರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಶಾರ್ಜಾ. ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಅವರು '''ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೋ''' ಮತ್ತು [[ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಸಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://doordarshan.gov.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2019-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621155510/https://doordarshan.gov.in/ |url-status=dead }}</ref> ೨೨ ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು '''ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ'''ದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ===ನಿರ್ಮಾಪಕ=== ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಕುರಿತ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸಂಗೀತ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರರಾದ [https://web.archive.org/web/20090505042553/http://music.calarts.edu/~bansuri/pages/allaudin.html ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್ ಸಾಹೇಬ್], ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಘೋಷ್, ವಿಷ್ಣು ದಿಗಂಬಾರ್ ಪಲುಸ್ಕರ್, ಓಂಕರ್ನಾಥ ಠಾಕೂರ್, ದಿನಾರ್ ರಾವ್ ಅಂಬೆಬಲ್-ಡಿ'ಅಮೆಲ್, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾ ರಾಖಾ ಖಾನ್ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿವೆ. ===ಸಂಯೋಜಕ=== ಹಲ್ದಿಪುರವು ಹಲವಾರು ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕಲೆಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ. ಜಾ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮೋಕ್ಷದ ರಾಬರ್ಟ್ ಜಿಯಾನೆಟ್ಟಿ<ref>http://www.upress.state.ms.us/</ref> ಡಿ. ವುಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಟೋಕಿಯೊದಿಂದ ಬಂದ ಜಾ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕ ಯೋಸುಕೆ ಯಮಶಿತಾ ಅವರಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಹಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0939629/</ref> ===ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ=== ====ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು==== '''ಮೈಹಾರ್ ಮಿಸ್ಟಿಕ್: ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲ್ಡಿಪುರ್ - '''ಕೊಳಲು''' (ಬನ್ಸೂರಿ), ಸಂದೀಪ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ''' - ತಬ್ಲಾ, ಅಂಡರ್‌ಸ್ಕೋರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Maihar.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2020-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019215436/http://www.fallingrain.com/world/IN/35/Maihar.html |url-status=dead }}</ref> *ರಾಗ್ ಲಲಿತ್ ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ h ುಮ್ರಾಟಾಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್<ref name="ref2">{{Cite web |url=http://www.chandrakantha.com/tala_taal/teental_tin_taal/tintal.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2014-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141227155110/http://www.chandrakantha.com/tala_taal/teental_tin_taal/tintal.html |url-status=dead }}</ref> *ರಾಗ್ ಪುರಿಯಾವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಲ್ವಾಡಾ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್<ref>https://web.archive.org/web/20090715224806/http://www.wyastone.co.uk/nrl/world/5536a.html</ref> '''ಕ್ವೆಸ್ಟ್ಜ್ ವರ್ಲ್ಡ್: ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲ್ಡಿಪುರ್ - ಕೊಳಲು (ಬನ್ಸೂರಿ),''' ಓಂಕರ್ ಗುಲ್ವಾಡಿ - ತಬ್ಲಾ, ಕ್ವೆಸ್ಟ್ಜ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು '''ವಿರಾಸತ್''' *ರಾಗ್ ಬಿಹಾಗ್ ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಎಕ್ತಲ್ ಡ್ರಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್<ref>https://www.worldcat.org/title/raga-guide-a-survey-of-74-hindustani-ragas/oclc/741250270</ref> *ರಾಗ್ ಜೋತಿ ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ರೂಪಕ್ ಡ್ರೂಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಂಟಲ್<ref name="ref2" /> '''ಪ್ರಶಾಂತಿ''' *ರಾಗ್ '''ಗೌಡ್ ಸಾರಂಗ್''' ಮಧ್ಯ ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಂಟಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್<ref>https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195650983.001.0001/acref-9780195650983-e-1661</ref> *ರಾಗ್ ಮನೋರಂಜನಿ ಮಧ್ಯ ವಿಲಾಂಬಿತ್ ಗಟ್ ಅಧಾ ಟಿಂಟಲ್ *ರಾಗ್ '''ಮಾರ್ವಾ''' ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಎಕ್ತಲ್ ಡ್ರಟ್ ಟಿಂಟಲ್<ref>http://www.parrikar.org/hindustani/marwa/</ref> '''ವಂಶಾವಳಿ''' *ರಾಗ್ ಶುದ್ಧ ಸಾರಂಗ್ ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಏಕ್ತಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್ *ರಾಗ್ ಯಮಾನಿ ಬಿಲಾವಾಲ್ ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಜ್ಪ್ತಾಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಂಟಲ್ '''ಸಂಜೆ ಮಧುರ: ನಿತ್ಯಾನಂದ ಹಲ್ದಿಪುರ''' - [[ಕೊಳಲು]] (ಬನ್ಸೂರಿ), ಓಂಕರ್ ಗುಲ್ವಾಡಿ - ತಬ್ಲಾ, ರಾಗ್ ಮಿಲನ್ *ರಾಗ್ '''ಯಮನ್''' ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಏಕ್ತಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಂಟಲ್<ref>http://oceanofragas.com/ocean_htmlpages/yaman.html</ref> '''ಮೈಹಾರ್ ''ಘರಾನಾ'': ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲ್ಡಿಪುರ್ - ಕೊಳಲು (ಬನ್ಸೂರಿ), ಅನೀಶ್ ಪ್ರಧಾನ್''' - ತಬ್ಲಾ, ಅಂಡರ್‌ಸ್ಕೋರ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್<ref>https://www.culturalindia.net/indian-music/hindustani-gharanas.html{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''ವಂಶಾವಳಿ, ಸಂಪುಟ ೧''' *ರಾಗ್ ದೇಶ ವಿಲಾಂಬಿತ್ ಏಕ್ತಾಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್ *''ಮಿಶ್ರಾ'' ಪಿಲು, ದೀಪ್ಚಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಟ್<ref>https://web.archive.org/web/20150915033849/http://www.li.suu.edu/library/circulation/Gurung/soc3110sgCulturalFlowsAcrossBlurredBoundarySp13.pdf</ref> *ಚೈತಿ, ದಾದ್ರಾ ತಾಲ್ '''ವಂಶಾವಳಿ, ಸಂಪುಟ. ೨''' *ರಾಗ್ ಯಮಾನಿ ಬಿಲಾವಾಲ್, ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ hap ಾಪ್ಟಾಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್ *ರಾಗ್ ಶುದ್ಧ ಸಾರಂಗ್, ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಏಕ್ತಾಲ್ ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿನ್ಟಾಲ್ '''ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೀಡ್''': ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲ್ಡಿಪುರ್ - '''ಕೊಳಲು''' (ಬನ್ಸೂರಿ), ಸದಾನಂದ್ ನೈಂಪಳ್ಳಿ - ತಬ್ಲಾ, ''ಮ್ಯಾಗ್ನಸೌಂಡ್''<ref>https://www.thehindu.com/life-and-style/money-and-careers/Voice-of-the-artiste/article11643596.ece</ref> *ರಾಗ್ ಬಿಹಾಗ್ - ವಿಲಾಂಬಿಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಏಕ್ತಾಲ್, ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಂಟಲ್ *ರಾಗ್ ''ಬಾಗೇಶ್ರಿ'' - ವಿಲಾಂಬಿತ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಪ್ಟಾಲ್, ಡ್ರಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ ಟಿಂಟಲ್<ref>https://books.google.co.in/books?id=jCnoMgEACAAJ&redir_esc=y</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಹಲ್ದಿಪುರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ: *ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾರಾ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩) *ಕನರಾ ಸರಸ್ವತ್ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೬). *ಸ್ವರ್ ಸಾಧನಾ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦). *ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೦)<ref>{{Cite web |url=https://sangeetnatak.gov.in/sna/event_popup.php?id=304 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2020-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204145538/https://sangeetnatak.gov.in/sna/event_popup.php?id=304 |url-status=dead }}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ<ref>https://www.livemint.com/Leisure/6ff69IEQkHAxkhssHQjd1L/50-years-of-Beatles-in-India-How-George-Harrison-brought-In.html</ref> ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://www.superbrass.com/users/goodvibes/indiasounds.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2020-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210045854/http://www.superbrass.com/users/goodvibes/indiasounds.htm |url-status=dead }}</ref> ಬನ್ಸೂರಿ / [[ಕೊಳಲು]] ನಿತ್ಯಾನಂದ್ ಹಲ್ಡಿಪುರ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್<ref>{{Cite web |url=http://www.nityanandhaldipur.com/site3/loading.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-06 |archive-date=2019-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190305090342/http://www.nityanandhaldipur.com/site3/loading.htm |url-status=dead }}</ref> ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ<refhttps://underscorerecords.com/artists/details.php?art_id=21></ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು}} {{Interwikineeded}} 35s91id4nqkyr9j8bcgn2c0xql0apk0 0 128293 1377970 1340732 2026-08-01T11:23:26Z ~2026-42255-09 100856 1377970 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |image = [[ಚಿತ್ರ:Kannadada Kotyadhipati.png|thumb|center|ಅಧಿಕೃತ ಲೋಗೋ]] |runtime=90 ನಿಮಿಷಗಳು |num_seasons=4 |first_aired={{Start date|2012|3|12|df=y}}|last_aired=17 ನವೆಂಬರ್ 2019 |distributor= |company= [[:en:BIG Synergy|ಬಿಗ್ ಸಿನರ್ಜಿ]] |presenter= [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] (ಸೀಸನ್ 1-2) [[ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್]] (ಸೀಸನ್ 3) [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] (ಸೀಸನ್ 4) |country=[[ಭಾರತ]] |language=[[ಕನ್ನಡ]] |network=[[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]] (ಸೀಸನ್ 1 - 3)<br/> [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] (ಸೀಸನ್ 4)|director=ರಾಘವೇಂದ್ರ ಹುಣಸೂರ್ (ಸೀಸನ್ 1)<br/>ಶ್ರದ್ಧಾ ಜೈನ್ (ಸೀಸನ್ 4) |picture_format= }} '''''ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ''''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ರಸಪ್ರಶ್ನೆ ಆಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್- ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೇಮ್ ಶೋ 'ಹು ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಅ ಮಿಲಿಯನೇರ್ (''Who Wants to be a Millionaire?)''<nowiki/>' ನ ಅಧಿಕೃತ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ]] ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸೀಸನ್ಗಳು [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಜೂನ್ 23, 2019 ರಿಂದ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannadada_Kotyadhipati</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಸರಣಿಯ ನಂತರ ಸ್ಟಾರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದ]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ ಚಾನೆಲ್ ''ಏಷ್ಯನೆಟ್'' ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತೊಂದು ಅಮೋಘ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು - ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ''ಕೌನ್ ಬನೇಗಾ'' ''ಕರೋಡಪತಿ'' (ಕೆಬಿಸಿ) ಆಧಾರಿತ ''ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ''. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದವರಿಗೆ 1 ಕೋಟಿ ರೂ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಕೆಬಿಸಿಯ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲೆರಡು ಸೀಸನ್ ಗಳನ್ನು ನಟ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, "ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಕನಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ನನಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸ್ವರೂಪವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ''ಕೆಬಿಸಿ''ಯಂತೆಯೇ ಬಿಗ್ ಸಿನರ್ಜಿ ''ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ''. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂರನೇ ಸೀಸನನ್ನು ನಟ [[ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್]] ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಕೋ'''''ಟ್ಯಾ'''ಧಿಪತಿಯಿಂದ '''<nowiki/>'<nowiki/>'''ಕನ್ನಡದ ಕೋ'''ಟ್ಯ'''ಧಿಪತಿ'' ' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 1 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬರೇ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ನಿನಲ್ಲಿ [[ಕೊಪ್ಪಳ]]ದವರಾದ ಹುಸೇನ್ ಬಾಷಾ ಎಂಬುವವರು ₹1 ಕೋಟಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://kotyadipathi2.wordpress.com/category/first-winner-of-rs-1-crore/</ref> == ನಿಯಮಗಳು == ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು "'''ಫಾಸ್ಟೆಸ್ಟ್ ಫಿಂಗರ್ ಫಸ್ಟ್'''" ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಹತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಹಾಟ್‌ಸೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ/ಳೆ. == ಲೈಫ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು == ಯಾವ ಉತ್ತರ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವನು / ಅವಳು ತೀರ್ಮಾನಿಸದಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಬಳಸಬಹುದು. ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು. ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು: '''ಆಡಿಯನ್ಸ್ ಪೋಲ್ (ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅಭಿಮತ):''' ಸ್ಪರ್ಧಿ ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಆಗ ನಿರೂಪಕರು [[ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು|ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ]] ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು 30 ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ತಮಗೆ ನೀಡಲಾದ ಟಚ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಬಾರ್-ಗ್ರಾಫ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕನ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಮಾನಿಟರ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್) ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೂ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಫೋನ್ ಅ ಫ್ರೆಂಡ್ (ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ):''' ಸ್ಪರ್ಧಿ ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಬಳಸಿದರೆ, ಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೊದಲೇ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮೂರು ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಕರೆಯಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ತಮ್ಮ [[ದೂರವಾಣಿ|ಫೋನ್]] ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿರೂಪಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವನ / ಅವಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಚಯದ ನಂತರ, ನಿರೂಪಕರು ಫೋನ್ ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ 30 ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. '''50 : 50 (ಫಿಫ್ಟಿ - ಫಿಫ್ಟಿ):''' ಸ್ಪರ್ಧಿ ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಬಳಸಿದರೆ, ನಾಲ್ಕು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಪ್ಪಾದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಎರಡು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://kotyadipathi.wordpress.com/about/</ref> ಸ್ಪರ್ಧಿ ಈ ಉಳಿದ ಎರಡು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು. '''ಡಬಲ್ ಡಿಪ್ × 2:''' ಸ್ಪರ್ಧಿ ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಅನ್ನು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} '''3,20,000 ಗೆದ್ದ ನಂತರವೇ''' ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ತಪ್ಪಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿದರೆ, ಉಳಿದ ಮೂರು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವನು / ಅವಳು ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ/ಳೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಎರಡು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಸ್ಪರ್ಧಿ ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಬಳಸಿದರೆ ಅವನು / ಅವಳು ಆಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಸೀಸನ್ 4ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://kannada.filmibeat.com/tv/rules-of-kannadada-kotyadhipati-session-4/articlecontent-pf78548-037818.html</ref> {| class="wikitable sortable " ! ಆಟದ ಬಹುಮಾನಗಳು |- | * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 1,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 2,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 3,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 5,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} '''10,000''' * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 20,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 40,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 80,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 1,60,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} '''3,20,000''' * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 6,40,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 12,50,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 25,00,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 50,00,000 * {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} '''1,00,00,000''' |} ==ಗಮನಾರ್ಹ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಅತಿಥಿಗಳು== ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable" !ಅತಿಥಿ(ಗಳು) !ಗೆದ್ದ ಮೊತ್ತ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |ರಮ್ಯ |{{INR}}3,20,000/- |ಆಟವನ್ನು ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಅತಿಥಿ |- |ಲಕ್ಷ್ಮೀ |{{INR}}1,60,000/- | ಅವರು ಗೆದ್ದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು |- |ರವಿಚಂದ್ರನ್ |{{INR}}12,50,000/- | 50 ನೇ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು. ಗೆದ್ದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ದಾನಿಗೆ ನೀಡಲು ಪುನೀತ್ ಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅಪರೂಪದ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. |- |ಪ್ರಭುದೇವಾ |{{INR}}25,00,000/- |ಮೊತ್ತವನ್ನು ಚಾರಿಟಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು |- |ಅನಿಲ್ ಕುಂಬ್ಳೆ |{{INR}}25,00,000/- |ಅವರು ಗೆದ್ದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಕುಂಬಳೆ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು |- |ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ |{{INR}}1,60,000/- | ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ ಮಕ್ಕಳ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು |- |ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು |{{INR}}3,20,000/- | ಮನೋನಂದನನಿಗೆ |- |ಸೃಜನ್ ಲೋಕೆಶ್ |{{INR}}6,40,000/- | ಗೆದ್ದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಗೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು |- |ಉಪೇಂದ್ರ | {{INR}}6,40,000/- | ಬಹುಮಾನದ ಹಣವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಲ್ಯಾಳು ಮತ್ತು ಚಿಂಚಲಗೊಪ್ಪೆ ಗ್ರಾಮದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |title= Kannada actor Upendra plays game show 'Kannadada Kotyadipathi' |url= http://ibnlive.in.com/news/kannada-actor-upendra-plays-game-show-kannadada-kotyadipathi/386731-71-205.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20130501040658/http://ibnlive.in.com/news/kannada-actor-upendra-plays-game-show-kannadada-kotyadipathi/386731-71-205.html |url-status= dead |archive-date= 2013-05-01 |publisher= CNN-IBN |date= 2013-04-02 |access-date= 2013-05-03}}</ref> |- |ಜಗ್ಗೇಶ್ | {{INR}}3,20,000/- | ಜಗ್ಗೇಶ್ ಗೆದ್ದ ಬಹುಮಾನದ ಹಣವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. |- |ರಾಧಿಕ ಪಂಡಿತ್ | {{INR}}3,20,000/- | ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರುವ ಆನಂದ್ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಪರಿಜ್ಞಾನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news |title=Radhika Pandit in 'Kannadada Kotyadhipathi' |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-04/news-interviews/39740279_1_actress-radhika-pandit-movie-bahaddur-kannadada-kotyadhipathi|archive-url=https://web.archive.org/web/20130624010304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-06-04/news-interviews/39740279_1_actress-radhika-pandit-movie-bahaddur-kannadada-kotyadhipathi|url-status=dead|archive-date=2013-06-24|work=[[The Times of India]] |access-date=2014-02-15}}</ref> |- |ಯಶ್ | {{INR}}25,00,000/- | ಯಶ್ ತಮ್ಮ ಎನ್‌ಜಿಓ ಯಶೋಮಾರ್ಗ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. |- |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] pn34o2yges1sa09n8mlzronm3s22v3p 0 129427 1377927 1352626 2026-08-01T06:11:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377927 wikitext text/x-wiki {{Infobox website|name={{Wiki favicon}} Punjabi Wikipedia|num_users=Western: {{NUMBEROF|USERS|pa|N}} <br> Eastern: {{NUMBEROF|USERS|pnb|N}}|current_status=Active|revenue=|alexa=|launch_date={{Start date and age|2008|10|24|df=no}} (Western Punjabi)<br /> {{Start date and age|2002|06|03|df=no}} (Eastern Punjabi)|editor=|author=|owner=[[Wikimedia Foundation]]|content_license=[https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0 Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0] and [[GFDL]], Media licensing varies|language=[[Punjabi language|Punjabi]]|logo=[[File:Wikipedia-logo-v2-pa.png]] <br> [[File:Wikipedia-logo-v2-pnb.png]]|registration=Optional|type=[[Internet encyclopedia project]]|commercial=No|url={{URL|pa.wikipedia.org}}<br />{{URL|pnb.wikipedia.org}}|caption=|collapsetext=|collapsible=|screenshot=|logocaption=Logo of the Eastern Punjabi Wikipedia (above) and Western Punjabi Wikipedia (below)|footnotes=}} '''ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ''' ( {{Lang-pa|ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ}} ) ಉಚಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ]] [[ಪಂಜಾಬಿ|ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯ]] ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="yp">{{Cite web|url=http://yespunjab.com/punjab/news/item/5274-punjabi-wikipedia-workshop-in-delhi-on-27th-ludhiana-on-28th-of-july|title=Punjabi Wikipedia workshop in Delhi on 27th, Ludhiana on 28th of July|website=July 27, 2012|publisher=[YesPunjab.com]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120828072049/http://www.yespunjab.com/punjab/news/item/5274-punjabi-wikipedia-workshop-in-delhi-on-27th-ludhiana-on-28th-of-july|archive-date=August 28, 2012|access-date=October 14, 2012}}</ref><ref name="ti">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2012/20120729/ldh1.htm|title=Contribute to Wikipedia Punjabi, says representative|date=July 29, 2012|work=[[Tribune India]]|access-date=October 10, 2012|location=[[Ludhiana]]}}</ref> ಎರಡು ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ. [[:pa:|ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] ( [[ಗುರಮುಖಿ ಲಿಪಿ|ಗುರುಮುಖಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[:pnb:|ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]] ( ಶಹಮುಖಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ). == ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿ == ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿಯ ಡೊಮೇನ್ ಜೂನ್ 3, 2002 ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು <ref name="ti" /><ref name="fe">[[:pa:Special:Permalink/1]]</ref> ಆದರೆ ಮೊದಲ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2004 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ <ref name="ms">[[Wikipedia:Multilingual statistics (2004)]]</ref> ಜುಲೈ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಇದು 2,400 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2012 ರಿಂದ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 2.6 ಕೋಟಿ ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pne">{{Cite web|url=http://punjabnewsexpress.com/news/6296-Articles-can-be-compiled-in-the-Punjabi-Version-of-Wikipedia.aspx|title=Articles can be compiled in the Punjabi Version of Wikipedia|date=August 18, 2012|website=News|publisher=[PunjabNewsExpress]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121016160538/http://punjabnewsexpress.com/news/6296-Articles-can-be-compiled-in-the-Punjabi-Version-of-Wikipedia.aspx|archive-date=October 16, 2012|access-date=October 14, 2012}}</ref> ಮೊದಲ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಜುಲೈ 28, 2012 ರಂದು [[ಲುಧಿಯಾನ|ಲುಧಿಯಾನದಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="yp" /> ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ 16, 2012 ರಂದು [[ಪಟಿಯಾಲ|ಪಟಿಯಾಲಾದ]] ಪಂಜಾಬಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ <ref name="cis">{{Cite web|url=http://cis-india.org/openness/blog/punjabi-wikipedia-workshop-at-punjabi-university-patiala|title=Punjabi Wikipedia Workshop at Punjabi University, Patiala|date=September 28, 2012|website=News|publisher=[CIS-India.org]|access-date=October 14, 2012|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023061131/http://cis-india.org/openness/blog/punjabi-wikipedia-workshop-at-punjabi-university-patiala|url-status=dead}}</ref> ವಿಕಿ ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೇರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಅಭಿಯಾನವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿಕಿ-ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೆಮಿನಾರ್ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 17 ಶಾಲೆಗಳ 148 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದ ಗುರಿ.<ref name="Maa Boli Mela">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/news/amritsar/148-students-attend-maa-boli-mela/152296.html|title=148 students attend Maa Boli Mela|access-date=24 July 2016|archive-date=3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903140916/https://www.tribuneindia.com/news/amritsar/148-students-attend-maa-boli-mela/152296.html|url-status=dead}}</ref> ಗುರುಮುಖಿ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 34,505 ಲೇಖನಗಳಿವೆ. == ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Anwar_Masood's_Statement.JPG|left|thumb| ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಾರ [[ಅನ್ವರ್ ಮಸೂದ್]]. ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಂದು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಯೋಜನೆ|ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಡೊಮೇನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2009 ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ [[ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್|ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನ]] ಕಾಲೇಜು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಖಾಲಿದ್ ಮಹಮೂದ್ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿದ್ದ.<ref>{{Cite web|url=https://blog.wikimedia.org/2016/10/31/remembering-khalid-mahmood/|title=Remembering Khalid Mahmood|last=Erhart|first=Ed|date=31 October 2016|website=Wikimedia Blog|access-date=8 January 2016}}</ref> ಇದನ್ನು [[ಅನ್ವರ್ ಮಸೂದ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 53,508 ಲೇಖನಗಳಿವೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಹಿಂದಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]] * ಉರ್ದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] kuknjubzm1insx561xgl9130ne044ee 0 130317 1377969 1355483 2026-08-01T10:36:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377969 wikitext text/x-wiki '''ಬಹ್ಮನ್ಜಿ ಪೆಸ್ಟೊನ್ಜಿ ವಾಡಿಯಾ/ಪೆಸ್ಟೊನ್ಜಿ''' ಕರ್ಸಿಟಿಜಿ ವಾಡಿಯಾ, ಮತ್ತು ಮಿಥಾ ಬಾಯಿ, ಎಂಬ ಪಾರ್ಸಿ ದಂಪತಿಗಳ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ ೮ ಆಗಸ್ಟ್, ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ತಮ್ಮ, ಜೆಹಾಂಗೀರ್ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸೋದರಿಯರು. ಮನಿಜೆ ರುಸ್ತುಮ್ (ಮಸಾನಿಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು) ಜೇರ್ಬಾಯಿ, ಕುಮಾರಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದರು. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಹಾಗು ನೌಕರಿ== '''ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯ''', (BPW), ಬೊಂಬಾಯಿನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮುಗಿಸಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರು ತಮಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಟ್ಟೆ ಮಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೌಕರಿ ಕೊಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಕೆಲಸ ಬಿ.ಪಿ.ವಾರವರ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಬರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಆ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ಖಾಸಗಿ ಬಟ್ಟೆ ಮಾರುವ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು . ಆದರೆ ತಂದೆಯವರು ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ BPW ರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಪರಿವಾರದ ಒಬ್ಬ ಗೆಳೆಯನ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಿಜಿನೆಸ್ ಮುಂದುವರೆಸಿ ಅದರಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಿಗಳಿಸಿದರು. ==ಥಿಯೊಸೊಫಿ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯ== ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಮೇಡಂ ಎಚ್.ಪಿ.ಬ್ಲಾವ್ ಟ್ಸ್ಕಿಯವರ ಬರಹವನ್ನು ಅವರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗೆಳೆಯ ಮಹಾಲಕ್ಷುಮಿವಾಲರ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮೇಡಂ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಥಿಯೊಸೊಫಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ನ್ನು ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದರು. ==ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸಮಾಜದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== '''ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಪಂಥ'''ವು ಪಂಥೇತರ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಜನಾಂಗ, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣಗಳ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು; ಧರ್ಮಗಳು,ತತ್ವ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿನ ಸುಪ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 'ಥಿಯೊಸೊಫಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದ ಪ್ರಥಮ ರಷ್ಯನ್ ಮಹಿಳೆ, ಮೇಡಮ್ ಹೆಲೆನಾ ಪೆಟ್ರೊವ್ನಾ ಬ್ಲಾವಾಟ್ಸ್ಕಿ ಈಕೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯರವರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಮಾರಿಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಬಿಜಿನೆಸ್ ನ್ನು ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಅವರ ಪರಿವಾರದವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಪಂಥದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು. ==ಹೆಲೆನಾ ಪೆಟ್ರೋವ್ನ್ ಬ್ಲಾಟ್ಸ್ಕಿರವರ ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳು== * ೧೮೩೧ ರಲ್ಲಿ ಹೆಲೆನಾ ಪೆಟ್ರೋವ್ನಾ ಬ್ಲಾಟ್ಸ್ಯ್ ಆಗಸ್ಟ್  ೧೨ ರಂದು  ಅಥವಾ ಜುಲೈ ೩೧ ರಂದು ಉಕ್ರೇಟಿನೋಸ್ಲಾವ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. * ೧೮೩೨ ರ ಆಗಷ್ಟ್ ೨,   ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಲ್ ಓಲ್ಕಾಟ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಆರೆಂಜ್ ನಲ್ಲಿ  ಜನಿಸಿದರು. * ೧೮೪೯ ಜುಲೈ ೭ ಬ್ಲಾವಟ್ಸ್ಕಿ ನಿಕೋಫರ್ ಬ್ಲಾವಾಟ್ಸ್ಕಿಯನ್ನು (೧೮೦೯-೧೮೮೭) ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. * (೧೮೪೯-೧೮೭೩) ಬ್ಲಾವಟ್ಸ್ಕಿ ಗಂಡನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಯೂರೋಪ್, ಏಶ್ಯಾ ಉ. ಮತ್ತು ದ. ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ೨೪ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ೧೮೭೩ ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವ ವರೆಗೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. * ೧೮೫೪ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ಲೀಡ್ ಬೀಟರ್ ಜನಿಸಿದನು.  * ೧೮೭೩ ಜುಲೈ ೭ ಬ್ಲಾವಟ್ಸ್ಕಿ ನ್ಯ್ಯ್ಯಾರ್ಕ್ * ೧೮೭೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ ಬ್ಲಾವಾಟ್ಸ್ಕಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಓಲ್ಕಾರ್ಟ್ನ್ನು ಚಿಟ್ಡ್ಟೇಮ್ ವೆರ್ಮಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಎಡ್ಡಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿರಿಚುಯಲ್ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಭೇಟಿಮಾಡುತ್ತಾರೆ.  * ೧೮೭೫ ರಲ್ಲಿ  ಧಿಯೊಸೋಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮತದಿಂದ  ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. '''ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯರವರು''',ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕರ್ನಲ್ ಓಲ್ಕಾಟ್ ರಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಮರಣದ ಬಳಿಕ, ಶ್ರೀಮತಿ ಅನಿಬೆಸೆಂಟ್ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ಬಿ.ಪಿ.ವಾ.ಬೊಂಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟು ಮದ್ರಾಸ್ ನ ಅಡ್ಯಾರ್ ಶಾಖೆಗೆ ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಖೆಯ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದರು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣಾಲಯ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಅನಿಬೆಸೆಂಟ್ ರವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ೧೯೨೨ ರವರೆಗೆ ದುಡಿದರು. ==ಹೋಂರೂಲ್ ಆಂದೋಳನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ== ೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ನ ಅಡಿಯಾರ್ ಗೆ ಬ್ಲವಿಟ್ಸ್ಕಿ ಬಗ್ಗೆ ಆದರೆ ದಿನದಲ್ಲೂ ಅದರ ಪ್ರೇರಣೆ ಬಂದಾಗ ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯ, ಹೋಮ್ ರೂಲ್ ಆಂದೋಳನಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲೇ ಡಾ.ಎಸ್.ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್,ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯಿಡು, ಡಾ.ಭಗವಾನ್ ದಾಸ್, ಪಂಡಿತ್ ಭವಾನಿ ಶಂಕರ್ ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಿ.ಪಿ.ವಾ ಅವರ ಗೆಳೆಯರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಊಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪರಿಚಯವಾಗಿದ್ದವು. ==ಮದ್ರಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟ ಗಿರಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಟೆನೆಯ ನಾಯಕನಾಗಿ== ೧೯೧೭ ರ ೧೬ ಜೂನ್ ನಿಂದ ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಬಂಡಿತೊಡ ಎಂಬ ಹಿಂದುಳಿದ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಮದ್ರಾಸಿನ ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಜೊತೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಟ್ಟೆ ಗಿರಣಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಂಘಟನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref> [https://archive.org/details/labourinmadras00wadiiala labourinmadras] </ref> ಇವತ್ತಿಗೂ 'ವಾಡಿಯಾ ಹೌಸ್' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಕಟ್ಟಡ, 'ವಾಡಿಯಾ ಪಾರ್ಕ್' ಎದುರಿಗೆ ಇದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ವರದಿಗಾರರ ಸಂಘದಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ==ಲೇಬರ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ== ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಕಾನ್ಫ಼ರೆನ್ಸ್ ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸಲಹೆಗಾರ ಭಾರತೀಯ ಡೆಲಿಗೇಷನ್ ಗೆ ಥಿಯೊಸಾಫ್ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಯುರೋಪ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಮೇರಿಕ, ಕೆನಡಾ ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್ ನ ಥಿಯೊಸೊಫಿ ಕ್ರೋಟೋನ ಲಾಡ್ಜ್ ಭೇಟಿ ಯುನೈಟೆ ಲಾಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಥಿಯೋಸೋಫಿಸ್ಟ್ಸ್ ಭೇಟಿ ಪ್ರಥಮ ಬರಿ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲು ಮುದವಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳಾಗಿದ್ದರು "Back to Blavatsky" ಮೂಲ ತತ್ವದಿಂದ ಸರಿಯುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ವಾನ್ ಜಡ್ಜ್ ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಯ ಲಭಿಸದೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಥಿಯೋಸಾಫಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್ ೧೮ ಜುಲೈ ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ೧೯೨೩-೨೮ ಬಹಳ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ. ಯು.ಎಲ್.ಟಿ. ಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ೧೯೨೮ ರಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಲ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅದರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಮೆಚೊ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಂಜಾತೆಯ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ಬರಲು ಒಪ್ಪಿ ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾದರು. ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಫಿಯ ಕ್ಯಾಮೆಚೊ ರ <ref> [https://blavatskytheosophy.com/theosophy-and-the-brotherhood-of-religions/ religions/Teeosophy and brotherhood of Religions By : Sophia wadia] </ref> ಜೊತೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಇವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗೆಳೆಯರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು. * Mr. and Mrs. Wm. D. TenBroeck of Los Angeles, * Mr. and Mrs. T.L. Crombie of London, * Mr. and Mrs. Donald Townsend * Miss. Eleanor Hough, came to India to work for Theosophy. ==United lodge of theosophists (ULT)ಯ ಶಾಖೆಗಳು== * U.L.T.ಯ ಬಾಂಬೆಯ ಮಾಟುಂಗ ಶಾಖೆ ೧೭, ನವೆಂಬರ್ ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. * U.L.T.ಯ ನವ ದೆಹಲಿ ಶಾಖೆ * U.L.T.ಯ ಮದ್ರಾಸ್ ಶಾಖೆ ಹಾಗೆಯೆ ಇದರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೊಳಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.ಥಿಯೊಸೊಫಿ ಪಂಥದ ಪ್ರಚಾರ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಥಿಯೊಸೊಫಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮರು ನಾಮಕರಣಮಾಡಿ The Indian Institute of World culture' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಬಿ.ಪಿ.ವಾ.ರವರು <ref> [https://www.filosofiaesoterica.com/b-p-wadia-life-of-service-to-mankind/ b-p-wadia-life-of-service-to-mankind/] </ref> ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್,ಸಂಸ್ಥೆಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ದಿನ "Our Souls' Need" ಎಂಬ ಒಂದು ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಪೂರ್ತಿಭಾಷಣ ವನ್ನು ನಿಂತು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿಶ್ಶಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕುಸಿದರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸೋಫಿಯಾ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೨೦,ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೮ ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳಸಿದ್ದರು. ==ನಿಧನ== ಬಿ.ಪಿ.ವಾಡಿಯರವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮರಣ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಅರಿವಾಯಿತು. ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ತಪ್ಪದೆ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಅವರಲ್ಲಿ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.teosofiskakompaniet.net/BPWadiaBiografi.htm |title=Theosophy online of BPW |access-date=2020-08-02 |archive-date=2020-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809033430/http://www.teosofiskakompaniet.net/BPWadiaBiografi.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://www.theosophyonline.com/ler.php?id=158 A key to the future of Adyar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423135058/http://www.theosophyonline.com/ler.php?id=158 |date=2017-04-23 }} * [https://blavatskytheosophy.com/the-occult-life-of-b-p-wadia/ the-occult-life-of-b-p-wadia/] * [https://wrldrels.org/kn/2018/11/07/the-theosophical-society/ World Religions and Spirituality, ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ವರ್ಗ : ಲೇಬರ್ ಲೀಡರ್/ಥಿಯೊಸಾಫಿಸ್ಟ್]] e8kventhpq1upbto473ktilx9v34zcd 0 131131 1377897 1356010 2026-07-31T16:31:40Z NesaraNesara 98708 /* */ Caption corrected 1377897 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯಕಿ}} {{Infobox person | name = ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ | image = [[File:Bangalore Latha and BK Sumitra.jpg|thumb|centre]] | caption= ಬಿ. ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರ(ಬಲ) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಲತ | birthname = ಬಿ. ಆರ್. ಲತಾ | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ]] | birth_date = ೧೯೪೧ | death_date = ಮಾರ್ಚ್ ೨೬, ೧೯೯೦ | spouse = ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸೋಮು (ನಟ) | occupation = ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ | yearsactive = ೧೯೬೨ - ೧೯೯೦ | nationality = ಭಾರತೀಯ }} '''ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ''' ('''English''':Bangalore Latha), [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಕನ್ನಡ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ [[ಹಿಂದಿ]], [[ತೆಲುಗು]], [[ತುಳು]], [[ತಮಿಳು]] ಹಾಗೂ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾವಗೀತೆ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಲತಾ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಲತಾ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ. ಇವರು ಚಿಂತನಪಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಬಳಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತರು. ಹಾಸ್ಯ ನಟ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸೋಮು ಅವರನ್ನು ಲತಾ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ೨೬, ೧೯೯೦ರಂದು ನಿದ್ದೆ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ, ಲತಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ==ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ== ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲತಾ ಒಮ್ಮೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರಭವನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದುದನ್ನು [[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಾವು ಸಂಗೀತ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು]] (೧೯೬೧) ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಲತಾ ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಅನಂತರ [[ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], [[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ '''ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ'''(೧೯೬೨) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕದಲ್ಲಿ ಅನಸೂಯಾ ದೇವಿ ಅವರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://chiloka.com/movie/mahatma-kabir-1962|title=ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ ಚಿತ್ರತಂಡ|website=chiloka.com}}</ref>. ಅಲ್ಲಿಂದ ಲತಾ ಅವರ ಸಿನಿಪಯಣ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. [[ಸತ್ಯಂ]], [[ಘಂಟಸಾಲ]], [[ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್]], [[ಎಂ.ರಂಗರಾವ್]], [[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]], [[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]], [[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] ಹೀಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಲತಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎಂ. ರಂಗರಾವ್ ಅವರು ಲತಾ ಅವರಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು== ಲತಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], [[ಪಿ.ಬಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]], ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. *ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿರುವ "ನೀ ಮೊದಲು ಮೊದಲು ನನ್ನ ನೋಡಿದಾಗ" ([[ಚೂರಿ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ]])<ref>{{Cite web|url=https://www.jiosaavn.com/song/nee-modalu-modalu/KlBaARJFdEY|title=ನೀ ಮೊದಲು ಮೊದಲು:ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ., ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ|website=jiosaavn.com}}{{Dead link|date=ಮೇ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸರೊಂದಿಗೆ ಲತಾ ಹಾಡಿರುವ ಹಾಡುಗಳಲೆಲ್ಲಾ [https://www.jiosaavn.com/song/vanamaali-vaikuntapathe/JSsjZxBpAns - "ವನಮಾಲಿ ವೈಕುಂಠಪತೇ"]{{Dead link|date=ಮೇ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}([[ಪಾರ್ವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ]]) ಹಾಡು ಜನಪ್ರಿಯ. * ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆ ಲತಾ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳು ಹಿಟ್ ಎನಿಸಿವೆ. '[[ಧೃವ ತಾರೆ]]' ಚಿತ್ರದ [https://gaana.com/song/aa-moda-bannalli- ಆ ಮೋಡ ಬಾನಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುತಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}"; '[[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]' ಚಿತ್ರದ "ಏಕೋ ಏನೋ ಈ ನನ್ನ ಮನವು" ಹಾಡುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡು "ಹೇಳುವುದು ಒಂದು ಮಾಡುವುದು ಇನ್ನೊಂದು". ನಾಯಕ ನಾಯಕಿಯರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಛೇಡಿಸುವ ಹಾಡಾಗಿದೆ. ಲತಾ ಅವರ ಆಲಾಪ (ಹಮ್ಮಿಂಗ್) ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. * [[ಅದೇ ಕಣ್ಣು]] ಚಿತ್ರದ "ನಯನ ನಯನ ಮಿಲನ" * "ಆ ರತಿಯೇ ಧರೆಗಿಳಿದಂತೆ" (ಧ್ರುವ ತಾರೆ) * ''ರಾಗತಾಳ'' ಚಿತ್ರದ ಎಸ್.ಪಿ.ಬಿ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ "ಓ ಚೆಲುವೆ ನಾಟ್ಯದ ಸಿರಿನವಿಲೇ" * ''ನಾಗ ಕಾಳ ಭೈರವ'' ಚಿತ್ರದ, ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ "ನಮ್ಮೀ ಬಾಳೇ ರಸಮಯ ಕಾವ್ಯ" ಮುಂತಾದವು. ಲತಾ - ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಜೋಡಿ ಕೂಡ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ * "ಚೆಲುವರಲ್ಲಿ ಚೆಲುವ" (ಗಂಗೆ ಗೌರಿ) * "ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪ್ರಾಣಸಖಿ" (ನಾಂದಿ) * ಝಣ ಝಣ ಜಂಝಣ ಕುಣಿದಾಡೆ ಪದ ಪೈಂಝಣ (ಶ್ರೀರಾಮಂಜನೇಯ ಯುದ್ಧ) ==ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಆಯ್ದ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ. {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಭಾಷೆ !! ಹಾಡು !! ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ !! ಸಹ-ಗಾಯಕರು |- | 1962 || ''[[ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್]]'' || [[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]] || "ಅಂದದ ಸುಂದರ ಕಂದನೆ" || ಎ. ಅನಸೂಯಾ ದೇವಿ || [[ಎಸ್.ಜಾನಕಿ|ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] |- | rowspan=4| 1963 || rowspan=|''ಶ್ರೀರಾಮಾಂಜನೇಯ ಯುದ್ಧ'' || rowspan=2|ಕನ್ನಡ || "ಝಣ ಝಣ ಜಂಜಣ" || rowspan=| ಸಿ. ಸತ್ಯಂ ||rowspan=|ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | ''ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಡದಿ'' || "ಯೇಸು ನದಿಗಳ ದಾಟಿ" || ವಿಜಯ್ ಭಾಸ್ಕರ್ || [[ಪಿ.ಬಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]], ಎಲ್. ಆರ್. ಈಶ್ವರಿ |- | rowspan=2| ನರ್ತನಶಾಲಾ || rowspan=2|[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] ||rowspan=| "ಸಲಲಿತ ರಾಗ ಸುಧಾರಸ ಸಾರ" || rowspan=2|ಎಸ್. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ || [[ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] |- | "ಶೀಲವತಿ" || |- | rowspan=2| 1964 || rowspan=|''ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ'' ||rowspan=2| ಕನ್ನಡ || "ದೀಪಾವಳಿಯು ಕುಣಿಯುತ ಬಂತು" || rowspan=| ''ಎಸ್. ಹನುಮಂತರಾವ್'' || rowspan=| |- | ''ನಾಂದಿ'' || "ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಪ್ರಾಣಸಖಿ" || ವಿಜಯ್ ಭಾಸ್ಕರ್ || ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | rowspan=2| 1965 ||rowspan=|''ಮಹಾಸತಿ ಅನಸೂಯ'' ||rowspan=2| ಕನ್ನಡ || "ಸಮನಾರಿಹರು ಎನ್ನ" ||rowspan=| ಎಸ್. ಹನುಮಂತರಾವ್ || ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | ''ಚಂದ್ರಹಾಸ'' || "ಯಾವ ಕವಿಯ ಶೃಂಗಾರ ಕಲ್ಪನೆಯೋ" ||ಎಸ್. ಹನುಮಂತರಾವ್ || [[ಘಂಟಸಾಲ]] |- |rowspan=7| 1966 ||rowspan=|''ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ'' ||rowspan=7| ಕನ್ನಡ ||rowspan=| "ಶ್ರವಣ ಕೀರ್ತನ" ||rowspan=| [[ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ]] ||rowspan=| |- | ''ಮನೆ ಕಟ್ಟಿ ನೋಡು'' || "ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆ" || ಆರ್. ರತ್ನ || ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ |- | rowspan=2|''ಮಧುಮಾಲತಿ'' ||"ಅಂಜಿಕೆ ನಾಚಿಕೆ ಏತಕೆ||rowspan=2|ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ||rowspan=2| ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | "ಈ ಭಾವ ಈ ಭಂಗಿ ನಿನಗಾಗಿ" |- | rowspan=2|''ದುಡ್ಡೇ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ'' ||"ಮಾತಾಡೆ ಏಕೋ ನಲ್ಲ" ||rowspan=2| ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ ||rowspan=| |- |"ನೋಡು ಕಣ್ಣಾರ ಹೆಣ್ಣ ವಯ್ಯಾರ" ||ರೇಣುಕಾ |- | ''ಬಾಲ ನಾಗಮ್ಮ'' ||"ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ ನಿನಗೆ || ಎಸ್. ರಾಜೇಶ್ವರ ರಾವ್ || ಎಲ್. ಆರ್. ಈಶ್ವರಿ |- | rowspan=5|1967 || rowspan=|''ಪಾರ್ವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ'' || rowspan=5|ಕನ್ನಡ || "ವನಮಾಲೇ ವೈಕುಂತಪತೇ" || rowspan=| ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ || ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |- | ''ಲಗ್ನ ಪತ್ರಿಕೆ'' || "ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ" || ವಿಜಯ್ ಭಾಸ್ಕರ್ || ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಲ್. ಆರ್. ಈಶ್ವರಿ |- | ''ಗಂಗೆ ಗೌರಿ'' || "ಚೆಲುವರಲ್ಲಿ ಚೆಲುವ" ||rowspan=3| ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ || ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | ''ಚಂಕ್ರತೀರ್ಥ'' ||"ಓಡಿ ಬಾ ಓಡೋಡಿ ಬಾ" || ಬಿ. ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರ |- | ''ಬೀದಿ ಬಸವಣ್ಣ'' || "ಬೇಡ ಬೇಡ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಬೇಡ" || ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್ |- | rowspan=9| 1968 || rowspan=|''ಸರ್ವಮಂಗಳ'' ||rowspan=7| ಕನ್ನಡ || "ಶ್ರೀ ಪಾರ್ವತಿಯ" || rowspan=| ಸತ್ಯಂ ||rowspan=| |- | rowspan=2|''ನಮ್ಮ ಊರು'' ||rowspan=| "ಚೆಲುವಿನ ಗಣಿಯಾಗಿ" ||rowspan=2| ಆರ್. ರತ್ನ ||rowspan=3| ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |- | "ಸುಂದರಲೋಕಕೆ ಸ್ವಾಗತವು" |- | ''ಲಕ್ಷಾಧೀಶ್ವರ'' || "ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲ" || ಸತ್ಯಂ |- | rowspan=2| ''ಚಿನ್ನಾರಿ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ'' ||rowspan=| "ಹೂವ ತಂದು ಮಾರಿದಳು" || rowspan=2| ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ ||rowspan=2| ಎಸ್. ಜಾನಕಿ, ರೇಣುಕಾ |- | "ಮದುಮಗಳು ನೀನಮ್ಮ" |- | ''ಅಮ್ಮ'' || "ಎಂಥ ಚೆಲುವ ನಗುವೋ" || ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ || ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |- | rowspan=2| ''ಗೋವುಲ ಗೋಪಣ್ಣ'' || rowspan=2| ತೆಲುಗು ||rowspan=| "ಈ ವಿರಿತೋಲಲ" || rowspan=2| ಘಂಟಸಾಲ || rowspan=| ಪಿ. ಸುಶೀಲ, ರಾಘವುಲು, ಘಂಟಸಾಲ |- | "ಡಮ್ ಡಮ್ ಡ್ರೈ ಕ್ಲೀನಿಂಗ್" || ಘಂಟಸಾಲ |- | rowspan=2| 1969 || ''ಗಂಡೊಂದು ಹೆಣ್ಣಾರು'' ||rowspan=2| ಕನ್ನಡ || "ಮುಟ್ಟಬೇಡ ಮಾತಾಡಬೇಡ" || ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ || ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್ |- | ''ಚೂರಿ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ'' || "ನೀ ಮೊದಲು ಮೊದಲು ನನ್ನ ನೋಡಿದಾಗ" || ಸಿ. ಸತ್ಯಂ || [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] |- | 1970 || ''ಮೃತ್ಯುಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಗೂಢಚಾರಿ 555'' || ಕನ್ನಡ || "ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲಿಂದಿಳಿದು" || ಸಿ. ಸತ್ಯಂ || ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |- | 1971 || ''ಅಳಿಯ ಗೆಳೆಯ'' || ಕನ್ನಡ || "ಏರಿ ಬನ್ನಿ ನೋಡಿ" || ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ || ಪಿ. ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್, ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ |- | rowspan=2|1972 || rowspan=|''ಮಾಲತಿ ಮಾಧವ'' ||rowspan=| ಕನ್ನಡ || "ಆಹಾ ನಾ ಮರೆಯಲಾರೆ" || rowspan=| ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ ||rowspan=|[[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] |- | ''ಬುಲ್ಲಮ್ಮ ಬುಲ್ಲೋಡು'' || ತೆಲುಗು || "ಅಮ್ಮ ಅನ್ನದಿ ಒಕ ಕಮ್ಮನಿ" || ಸಿ. ಸತ್ಯಂ || ರಮಣ, ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ |- | 1975 || ''ಕಾವೇರಿ'' || ಕನ್ನಡ || "ಶಿಲ್ಪ ಚತುರ ಕಲ್ಪನ" ||[[ಎಂ.ರಂಗರಾವ್|ಎಂ. ರಂಗರಾವ್]] || ಎನ್. ಎಸ್. ರಮಣ್ |- | 1977 || ''ಮನಸಿನಂತೆ ಮಾಂಗಲ್ಯ'' || ಕನ್ನಡ || "ಇವನೇನಮ್ಮಿ ದುಡ್ಡಲ್ಲ" || ರಮೇಶ್ ನಾಯ್ಡು || |- | rowspan=2| 1978 || rowspan=|''ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ'' ||rowspan=2| ಕನ್ನಡ || "ಬೆಳ್ಳಿಚುಕ್ಕಿ ಬೆಳ್ಳಿಚುಕ್ಕಿ ಬಿಂಕ ತೋರಿ" ||rowspan=| ಸಿ. ಸತ್ಯಂ ||rowspan=| ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, [[ಪಿ. ಸುಶೀಲ]], ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |- | ''ಭಲೇ ಹುಡುಗ'' || "ಬಾರೆ ಬಾರೆ ಹೆಣ್ಣೆ" || ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ || ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | 1979 || ''ಅತ್ತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಸೊಸೆ'' || ಕನ್ನಡ || "ಧಾನ್ಯ ಲಕುಮಿ ಬಂದವಳೇ" ||ಎಂ. ರಂಗರಾವ್ || ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- | 1980 || ''ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪತ್ನಿಯರು'' || ಕನ್ನಡ || "ಶಂಕರ ಗಂಗಾಧರ" || ಎಂ. ರಂಗರಾವ್ || ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ಎಸ್. ಜಾನಕಿ |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{IMDb name|0489986}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] ex4dwqtqtlffp5z1z8c95mstcp0x2ut 0 132498 1377926 1352426 2026-08-01T05:59:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377926 wikitext text/x-wiki '''ನೈನಿತಾಲ್''' ( IPA: [nɛːniːtaːl] ([[null|link=|ಈ ಧ್ವನಿಯ ಬಗ್ಗೆ]] ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] ಜನಪ್ರಿಯ [[ಗಿರಿಧಾಮ|ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ]]. ನೈನಿತಾಲ್ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕುಮಾವೂನ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ನಾಮಸೂಚಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ರಾಜ ಭವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನೈನಿತಾಲ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಗ್ರಾ ಅಂಡ್ ಔಧ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ]] ಬೇಸಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದ]] ಹೊರಗಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಕುಮಾವೂನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]] ದಿಂದ ನೈನಿತಾಲ್ {{Convert|285|km|mi|abbr=on}} ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಿಂದ]] {{Convert|345|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ {{Convert|2084|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ, ನಗರವು ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರದ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲಿ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳೆಂದರೆ ನೈನಾ ಶಿಖರ ({{Convert|2615|m|ft|abbr=on}} ) ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ದಿಯೋಪಾಥಾ ( {{Convert|2438|m|ft|abbr=on}} ) ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಯರ್‌ಪಾಥ ( {{Convert|2278|m|ft|abbr=on}} ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ. ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ, "ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಯಲಿನ ಅಥವಾ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಅಕ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹಿಮಭರಿತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಲಗಿರುವ ಗೋಜಲಿನ ರೇಖೆಗಳ ಭವ್ಯವಾದ ನೋಟಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು." <ref name="gazeteerquote">[https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_328.gif Nainital District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210729224343/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_328.gif |date=2021-07-29 }}, ''[[The Imperial Gazetteer of India]]'', volume 18, pp. 322–323. 1908</ref> ಗಿರಿಧಾಮವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == === ಲಕ್ಷಣ === ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರವು ಒಟ್ಟು {{Convert|11.73|km2|sqmi|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳು {{Coord|29.38|N|79.45|E|}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Naini_Tal.html Falling Rain Genomics, Inc&nbsp;– Nainital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615201254/http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Naini_Tal.html |date=2010-06-15 }}. Fallingrain.com.</ref> ಆಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ {{Convert|2084|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರ ಎತ್ತರವು {{Convert|1940|-|2100|m|abbr=on}} ರಿಂದ {{Convert|1940|-|2100|m|abbr=on}}. ಹತ್ತಿರದ ಅತಿಹೆಚ್ಚುಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ನೈನಾ ಶಿಖರ. ಇದರ ಎತ್ತರವು {{Convert|2619|m|abbr=on}}. [[ಚಿತ್ರ:The_Boat_and_The_Lake.jpg|left|thumb|ಸರೋವರದ ಕೆಳ ತುದಿಯಾದ ತಾಲಿಟಲ್ ನಿಂದ ನೈನಿತಾಲ್ನ ದೃಶ್ಯ ನೋಟ.]] ನಗರವು ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರದ ನೈನಿತಾಲ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ {{Convert|6350|ft|m|abbr=on|order=flip}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸರೋವರ {{Convert|1567|yd|m|abbr=on|order=flip}} ಉದ್ದ ಮತ್ತು {{Convert|506|yd|m|abbr=on|order=flip}} ಅಗಲ, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲಿ ಸುತ್ತಳತೆ. ಆಳವಾದ ಬಿಂದುವಾದ ಪಶಂಡೇವಿ ಬಳಿ ಸರೋವರದ ಹಾಸು {{Convert|93|yd|m|abbr=on|order=flip}} ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಸರೋವರವನ್ನು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಜಲಮೂಲವಾಗಿರುವ ಬಾಲಿಯಾ ನಾಲೆ ಭೂಮಿಯ ಬಿರುಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನಂತರದ ಹೊಳೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ. 3 ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕಾಲುವೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 26 ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲುವೆಗಳು ಸರೋವರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅಯರ್‌ಪಾಟಾ ( {{Convert|7689|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ದೇವಪತಾ ( {{Convert|7989|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಹನಿಬಾನಿ ( {{Convert|7153|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಚೀನಾ ( {{Convert|8568|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಅಲ್ಮಾ ( {{Convert|7980|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಲಡಿಯಾ ಕಾಂತಾ ( {{Convert|8144|ft|m|abbr=on|order=flip}} ) ಮತ್ತು ಶೇರ್ ಕಾ ದಂಡ ( {{Convert|7869|ft|m|abbr=on|order=flip}} ). ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ನೈನಿತಾಲ್ ಪಟ್ಟಣವು ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಡೈಕ್‌ಗಳ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ಮಾರ್ಲ್‌ಗಳು, ಮರಳುಗಲ್ಲುಗಳು, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲಮೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರೋಲ್ ಗುಂಪಿನ ಬಂಡೆಗಳು ನೈನಿತಾಲ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೋಡ್ಯುಲ್ಸ್, ಲ್ಯಾಮಿನೆ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫಾಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಟ್ರಿಂಗರ್‌ಗಳು, ನಂತರ ನೇರಳೆ ಹಸಿರು ಶೇಲ್‌ಗಳು ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಯ ಮರಳುಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹೂಳು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ತಾಲ್ ರಚನೆ ಎಂದು ಸಹ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಬಂಡೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಗರವು ನೈನಿತಾಲ್ ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಪಾಲಿ ಹಂತದ ವಿರೂಪತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಡಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಿರುಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ [[ಭೂಕುಸಿತ|ಭೂಕುಸಿತಗಳು]] ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಕಡಿದಾದವು. ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಳಿಜಾರು ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಲನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಭೂಕುಸಿತವು ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ 1866 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮಾ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1879 ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕುಸಿತವು 1880 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಫ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ಉತ್ತರಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮಾ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 151 ಜನರನ್ನು ಅವಶೇಷಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು. 1898 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 17 ರಂದು ನೈನಿತಾಲ್ ಕಣಿವೆಯ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರಿ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Naini_Peak_in_Winters.jpg|thumb|ಹಿಮಪಾತದ ನಂತರ ನೈನಿತಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ (2020)]] === ಹವಾಮಾನ === ಕೊಪ್ಪೆನ್-ಗೀಗರ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೈನಿತಾಲ್ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ( ''ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂಬಿ'' ) ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಗರದ ಹವಾಮಾನವು ಎತ್ತರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ನಗರವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟು {{Convert|7.9|mm}} ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು {{Convert|725|mm}} ನೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ, ನೈನಿತಾಲ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಂಪಾದ ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ತಿಂಗಳು ಜುಲೈ ಆಗಿದ್ದು, ತಾಪಮಾನವು {{Convert|16.4|C}} ರಿಂದ {{Convert|23.5|C}} ಇರುತ್ತದೆ. ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಶೀತದ ತಿಂಗಳು ಜನವರಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಪಮಾನವು {{Convert|1.7|C}} ರಿಂದ {{Convert|10.7|C}} ಇರುತ್ತದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನ {{Convert|30|C}} 18 ಜೂನ್ 1972 ರಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ {{Convert|-5.6|C}} ಆಗಿತ್ತು 17 ಜನವರಿ 1953 ರಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲವು]] ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ತಾಪಮಾನವು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳು.ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಂಜು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮಳೆಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಅವಾಂತರದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, 2000 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಮಳೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಂಡಮಾರುತದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾಪಮಾನವು ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಚ್ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದಿನಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತವೆ; ರಾತ್ರಿಗಳು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದಾಗ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳು [[ಆಲಿಕಲ್ಲು|ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯ ಸಂಭವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ]], ಇದು ಶೀತದ ಸಣ್ಣ ಅನುಭವವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮುಂಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ತುಂಬಾ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಆರ್ದ್ರತೆ]] ಥಟ್ಟನೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಮಾನ್ಸೂನ್ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಮಧ್ಯಂತರದ ನಂತರ ಮಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಗಾಳಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರದ ಹವಾಮಾನವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆಕಾಶದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮಾಸಿಕ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ದಿನೇದಿನೇ ಕುಸಿತವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.{{Weather box|location=Nainital (1961-1979, extremes 1953–1979)|Jun rain mm=339.1|Feb rain days=3.9|Jan rain days=3.5|year rain mm=2305.3|Dec rain mm=23.9|Nov rain mm=7.7|Oct rain mm=54.7|Sep rain mm=346.3|Aug rain mm=556.4|Jul rain mm=685.4|May rain mm=72.4|Apr rain days=2.8|Apr rain mm=33.8|Mar rain mm=57.1|Feb rain mm=66.1|Jan rain mm=82.4|rain colour=green|year record low C=-5.6|Dec record low C=-4.4|Nov record low C=0.5|Oct record low C=4.4|Mar rain days=3.5|May rain days=4.7|Aug record low C=9.6|Apr humidity=49|year humidity=64|Dec humidity=59|Nov humidity=62|Oct humidity=65|Sep humidity=79|Aug humidity=84|Jul humidity=82|Jun humidity=66|May humidity=48|Mar humidity=53|Jun rain days=12.8|Feb humidity=60|Jan humidity=65|time day=17:30 [[Indian Standard Time|IST]]|year rain days=87.2|Dec rain days=1.4|Nov rain days=0.5|Oct rain days=2.8|Sep rain days=11.1|Aug rain days=19.8|Jul rain days=20.4|Sep record low C=-1.1|Jul record low C=10.4|metric first=yes|Oct record high C=24.8|Jun high C=23.4|May high C=23.2|Apr high C=20.7|Mar high C=16.1|Feb high C=11.9|Jan high C=10.9|year record high C=30.0|Dec record high C=21.8|Nov record high C=21.4|Sep record high C=24.6|Aug high C=21.0|Aug record high C=26.6|Jul record high C=26.1|Jun record high C=30.0|May record high C=29.6|Apr record high C=28.0|Mar record high C=24.6|Feb record high C=21.7|Jan record high C=18.4|single line=yes|Jul high C=21.7|Sep high C=20.5|Jun record low C=10.0|Sep low C=13.7|May record low C=5.0|Apr record low C=0.0|Mar record low C=-3.0|Feb record low C=-4.3|Jan record low C=-5.6|year low C=9.9|Dec low C=2.9|Nov low C=5.8|Oct low C=9.7|Aug low C=16.0|Oct high C=18.8|Jul low C=16.3|Jun low C=16.2|May low C=14.3|Apr low C=11.8|Mar low C=7.3|Feb low C=3.3|Jan low C=1.7|year high C=18.0|Dec high C=12.8|Nov high C=15.3|source 1=[[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200216160549/http://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Normals%20%281961-1990%29.pdf | archivedate = 16 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Normals%20%281961-1990%29.pdf | title = Station: Nainital Climatological Table 1961–1990 | work = Climatological Normals 1961–1990 | publisher = India Meteorological Department | date = July 2010 | pages = 581–582 | accessdate = 31 March 2020 | url-status = live}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M227 | accessdate = 31 March 2020}}</ref>}} [[ಚಿತ್ರ:Bear_in_G_B_Pant_High_Altitude_Zoo,Nainital.jpg|thumb|ಪಂ. ಜಿಬಿ ಪಂತ್ ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕರಡಿ]] ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಮಧ್ಯ [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯ {{Convert|2000|m|ft|abbr=on}} ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ), ಸಸ್ಯವರ್ಗ (ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನದ ಸಸ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="flora2">{{Cite web|url=http://nainital.nic.in/flora.htm|title=Introduction, Horticulture, Medicinal flora, Animals and Fishes|archive-url=https://web.archive.org/web/20080407212245/http://nainital.nic.in/flora.htm|archive-date=7 April 2008|access-date=29 January 2020}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು (ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ) ಅವುಗಳ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಆವರಣದಲ್ಲಿ) : ''ಕ್ವಿಕಸ್ ಇಂಕನ'' ಓಕ್ (Banj), ''Aesculus ಇಂಡಿಕಾ'' (Pangar ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್), ''Juglans ರೆಜಿಯಾ'' (Akhrot ಅಥವಾ ಆಕ್ರೋಡು), ''ಪಾಪುಲಸ್ ciliata'' (ಹಿಲ್ ಅರಳಿ, ಪವಿತ್ರ ಮರ), ''ಫ್ರಾಕ್ಶ್ನಸ್ micrantha'' (ಬೂದಿ ಮರ ಅಥವಾ ಆಂಗ್ಯು), ''Platanus ಓರಿಯೆಂಟಾಲಿಸ್'' (chinar), ''ರುಬಸ್ lasiocarpus'' (Hisalu), ''ರೋಸಾ ಮೊಸ್ಚಾಟಾ'' (ಕುಂಜ್ ಅಥವಾ ಕಸ್ತೂರಿ ಗುಲಾಬಿ), ''ಬೆರ್ಬರಿಸ್ ಏಶಿಯಾಟಿಕ'' (Kilmora), ''Cupressus torulosa'' (Surai ಅಥವಾ ಹಿಮಾಲಯದ ಸೈಪ್ರೆಸ್ ), ''ರ್ರ್ಹೋಡೋಡೆಂಡ್ರನ್ arboreum'' (Buruns), ''[[ದೇವದಾರು|Cedrus deodara]]'' (ದೇವದಾರು), ''ಸ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ acmophylla'' ( ವೀಪಿಂಗ್ ವಿಲೋ ), ಮತ್ತು ''ಪಿನಸ್'' (ಪೈನ್). ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫಿಟಿಕ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ''[[ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಸ್]]'', ''ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್'', ''ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಮ್'', ''ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಆಂಫಿಬಿಯಮ್'' ಮತ್ತು ''[[ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿಯ ಹೈಡ್ರೋಪೈಪರ್|ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಹೈಡ್ರೋಪೈಪರ್]]'' ( [[ನೀರಿನ ಮೆಣಸು|ವಾಟರ್ ಪೆಪರ್]] ) ಸೇರಿವೆ.<ref name="flora2"/> ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾರ್ಪ್ಸ್]] [[ಮಹಸ್ಸೀರ್|ಮಹಸೀರ್]], ಮತ್ತು ಮೇ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ [[ಮಿರರ್ ಕಾರ್ಪ್]]. ಎರಡು ಜಾತಿಯ ಮಹಾಸೀರ್ ಮೀನುಗಳು, ಟಾರ್ ಟಾರ್: ಕೆಂಪು ಫಿನ್ಡ್ [[ಮಹಸ್ಸೀರ್|ಮಹ್ಸೀರ್]] ಮತ್ತು ''[[ಟಾರ್ ಪುಟಿಟೋರಾ]]'' : ಹಳದಿ ಫಿನ್ಡ್ [[ಮಹಸ್ಸೀರ್|ಮಹ್ಸೀರ್]], ಆಹಾರ ಮೀನು 20 ರಿಂದ 60&nbsp;cm (7.87 ರಿಂದ 23.62&nbsp;ಇಂಚುಗಳು) ರವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಲ್ ಟ್ರೌಟ್ನ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಸಿನುವಾಟಸ್'', ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸೋನಿ'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಿಯೊಸ್ಟಾರ್ನಸ್''. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಆಮದು ಮೀನು ಮಿರರ್ ಕಾರ್ಪ್ ಅಥವಾ ''[[ಸೈಪ್ರಿನಸ್ ಕಾರ್ಪಿಯೋ]]''.<ref name="flora2" /> [[ಸೊಳ್ಳೆ]] [[ಲಾರ್ವಾ|ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕಿಟೋಫಿಶ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ''[[ಗ್ಯಾಂಬುಸಿಯಾ ಅಫಿನಿಸ್|ಗ್ಯಾಂಬೂಸಿಯಾ ಅಫಿನಿಸ್]]'' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="flora2" /> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{India census population|1871=|1971=23986|align=left|title=Historical population|state=[[Uttarakhand]]|2011=41377|2001=38630|1991=29837|1981=24835|1961=14495|1881=6576|1951=12350|1941=9539|1931=9741|1921=11230|1911=10270|1901=7609|1891=8455|footnote=Source: 1881 – [[The Imperial Gazetteer of India]]<ref name="igoi1886">{{cite book|last1=Hunter|first1=W. W.|title=The Imperial Gazetteer of India Volume VIII|date=1886|publisher=Trubner & Co.|location=London}}</ref>{{rp|82}}<br>1901–2011 – District Census Handbook: Nainital<ref name="dchba">{{cite book|title=District Census Handbook Nainital Part-A|publisher=Directorate of Census Operations, Uttarakhand|location=Dehradun|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0511_PART_A_DCHB_NAINITAL.pdf}}</ref>{{rp|509–510}}}}[[ಚಿತ್ರ:Nainital2005.jpg|thumb|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೈನಿ ಸರೋವರದ ನೋಟ]] 2011 ರ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೈನಿತಾಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 41,377.<ref name="census2011">[http://www.census2011.co.in/data/town/800331-nainital-uttarakhand.html Nainital Population Census 2011].</ref> ಪುರುಷರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 52.3% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47.7% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 911 ಮಹಿಳೆಯರ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 963 ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ 3527.45 ಜನರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಸರಾಸರಿ 795.31 ಮನೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 9,329 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.54% 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು. 2011 ರಲ್ಲಿ, ನೈನಿತಾಲ್ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 92.93% ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 78.82% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ - ಸುಮಾರು 96.09% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ 89.47% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. {{bar box|title=Religions in Nainital<ref name="census2011" />|titlebar=#Fcd116|left1=Religion|right1=Percent|float=right|bars={{bar percent|[[Hindus]]|orange|85.61}} {{bar percent|[[Muslims]]|green|11.91}} {{bar percent|[[Sikh]]|yellow|0.75}} {{bar percent|[[Christians|Christian]]|red|0.92}} {{bar percent|Others†|black|0.8}} bar box}}ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಧರ್ಮವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ, 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 85.61% ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವರವು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ, ನೈನಿತಾಲ್ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]], ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 11.91% ಜನರು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 0.92%, ಜೈನ ಧರ್ಮ 0.01%, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ 0.75% ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ 0.77%. ಸರಿಸುಮಾರು 0.02% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಸ್ತಿಕರು ಅಥವಾ 'ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ'. 1880 ರಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್ 10,054 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 6,862 ಹಿಂದೂಗಳು, 1,748 ಮುಸ್ಲಿಮರು, 1,348 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, 34 ಯುರೇಷಿಯನ್ನರು, 57 ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು 5 'ಇತರರು' ಇದ್ದರು. ಕುಮಾವಾನಿಗಳು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಪುರಾಣ == ನೈನಿ ಸರೋವರವು 51 ''[[ಶಕ್ತಿ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಕ್ತಿ]] ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ'' ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ '','' ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು [[ಸತಿ|ಸತಿ ದೇವಿಯ]] ಸಾವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ದುಃಖದ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ಸತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದನು, ದಂಪತಿಗಳಾಗಿ ಕಳೆದ ಅವರ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು]] ಬಳಸಿ, [[ವಿಷ್ಣು]] ಸತಿಯ ಆ ದೇಹವನ್ನು 52 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಕೆಳಗೆ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದವು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವು ಬಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪವಿತ್ರ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ದೇವಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸತಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳು (ಅಥವಾ ''ನೈನ್'' ) ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೈನ್-ತಾಲ್ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಸರೋವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಸರೋವರದ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ನೈನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಕರೆಯುವ ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[[:File:View of Mallital, without the present Naina Devi Temple, Nainital, 1865.jpg|View of Mallital, without the presend Naina Devi Temple (1865)]] [[British Library]].</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ === ಕುಮಾವೂನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು [[ಗೂರ್ಖಾ ಸಮರ|ಆಂಗ್ಲೋ-ನೇಪಾಳಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ]] (1814-16) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. [[ಗಿರಿಧಾಮ]] ಪಟ್ಟಣ ನೈನಿ ತಾಲ್ ಅನ್ನು 1841 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಶಹಜಹಾನ್ಪುರದ ಸಕ್ಕರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಿ. ಬ್ಯಾರನ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮನೆ (ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಲಾಡ್ಜ್) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಇದು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ {{Convert|1500|mi|km}} ಚಾರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿದೆ." 1846 ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳ ಫಿರಂಗಿದಳದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ನೈನಿ ತಾಲ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, "ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ: ಮಿಲಿಟರಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಶಿಖರದ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು {{Convert|7500|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ ಮತ್ತು ವುಡಿ ಅನ್ಯಾರ್ಪಟ್ಟಾ ಆಶಿಶ್ ಗಳನ್ನು (ಅನ್ಯಾರ್-ಪ್ಯಾಟ್&nbsp;- ಎಂದರೆ&nbsp;ಕುಮಾವೊನಿಯಲ್ಲಿ- ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕು ಎಂದು. ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದರ ಜಾಗ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತ್ತು) ಕ್ರಮೇಣ ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳು ಸರೋವರದ ತಲೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು ಡಿಯೋಪಟ್ಟಾ (ಒಂಟೆಯ ಹಂಪ್) ಮೂಲದೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ (1846) ಚರ್ಚ್ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಬೆಲ್ವೆಡೆರೆ, ಅಲ್ಮಾ ಲಾಡ್ಜ್, ಅಶ್ಡೇಲ್ ಕಾಟೇಜ್ (1860)... " ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಸೆಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಗ್ರಾ ಅಂಡ್ ಔಧ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಬೇಸಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಯಿತು. === 1880 ರ ಭೂಕುಸಿತ === {{multiple image|align=right|direction=horizontal|image1=Nainital before landslip BLcollection.JPG|width1=258|alt1=|caption1=1875|image2=Nainital landslip1880 BLcopyright2.JPG|width2=250|alt2=|caption2=1882|footer=೧೮೮೨ರ ಭೂಕುಸಿತದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರದ ನೈನಿತಾಲ್ ನ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟ|footer_align=left}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 1880 ರಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಕುಸಿತ]] ('1880 ರ ಭೂಕುಸಿತ') ಸಂಭವಿಸಿ, 151 ಜನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಭೂಕುಸಿತವು 1866 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. (ಹಳೆಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೋಟೆಲ್ ನಾಶವಾಯಿತು), ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಕುಸಿತ 1869 ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮಾ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ " ''ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಲಿಪ್"'' "ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 1880 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ." [[ಚಿತ್ರ:Nainital_in_1940's.jpg|alt=Nainital in 1940's colorized image|thumb|365x365px|1940 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್]] "ಶುಕ್ರವಾರ (17) ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ (18) ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 33 ಇಂಚು ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ {{Convert|20|in|mm}} ನಿಂದ {{Convert|25|in|mm|abbr=on}} ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಹಿಂದಿನ 40 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಳೆ ಮರುದಿನ ಸಂಜೆಯವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟದ ಭಾಗವನ್ನು ಅರೆ-ದ್ರವದ ಒಂದು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಚಲನೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಚೋದಕದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಈ ಚೋದಕ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭೂಕಂಪದ ಆಘಾತವಾಗಿದೆ, ಆ ದಿನವೇ ಕೆಳಗಿನ ಭಬಾರ್ ಮತ್ತು ನೈನಿತಾಲ್ನ ಜನರು ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಸ್ಲಿಪ್ನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಚೇರಿಗಳು ಇದ್ದವು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಗೆ "ನೈನಾ ದೇವಿ" ಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬೆಲ್ಸ್ ಅಂಗಡಿ ಇತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲ ಕುಸಿತ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೋಟೆಲ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ನ ಹೊರಗಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕುಸಿತದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣುಗಳ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದವು. " <ref>{{Cite book|title=NAINITAL: A Historical and Descriptive Account|last=CLAY|first=J.M.|publisher=PAHAR|year=2010|isbn=978-81-86246-52-8|location=Talla danda, Tallital, NAINITAL|pages=17, 18, 19}}</ref> ಸತ್ತ ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 108 ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು 43 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಜನರು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ( ನೈನಿತಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹನ್ನಾ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಬೈ ಅವರ ಕವಿತೆ ನೋಡಿ. ) ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದುರಂತದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. 'ದಿ ಫ್ಲಾಟ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಚಂಡಮಾರುತದ ನೀರಿನ ಚರಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == === ಪೌರಾಡಳಿತ === ನೈನಿಟಾಲ್ ಪುರಸಭೆಯ ಮಂಡಳಿಯು 1845 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು, 1842 ರ ಕಾಯ್ದೆ I ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಅದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TNpeJWBT0fwC|title=Nainital: The Land of Trumpet and Song ; Based on J.M. Clay's Book on Nainital|last=Shah|first=Giriraja|date=1999|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-324-3|language=en|access-date=17 April 2020}}</ref> {{Rp|90}} === ರಾಜಕೀಯ === 'ನೈನಿತಾಲ್-ಉಧಮ್ಸಿಂಗ್ ನಗರ' ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರವನ್ನು [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಕೆಳಮನೆಯಾದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿಯ]] ಅಜಯ್ ಭಟ್ ನೈನಿತಾಲ್-ಉಧಮ್ಸಿಂಗ್ ನಗರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://kumaon.gov.in/pages/display/95-member-of-parliament|title=Kumaon Division: Member Of Parliaments|website=kumaon.gov.in|access-date=16 April 2020}}</ref> ಅವರು 2019 ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ನ ಹರೀಶ್ ರಾವತ್ ವಿರುದ್ಧ 3,39,096 ಮತಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/lok-sabha-elections/lok-sabha-elections-results-2019-former-cm-harish-rawat-loses-in-naintal-by-over-3-lakh-votes/story-h52zJOxZrT7nAALNt79M5L.html|title=Lok Sabha Elections Results 2019: Former CM Harish Rawat loses in Naintal by over 3 lakh votes|last=Sharma|first=Nihi|date=24 May 2019|work=[[Hindustan Times]]|access-date=16 April 2020|location=Dehradun|language=en}}</ref> 2008 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ನಗರವು ನೈನಿತಾಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies Order - 2008|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date=16 April 2020}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಭದ್ರಕೋಟೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನೈನಿತಾಲ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1951 ರಿಂದ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಜಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref name="Tribune">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2009/20090413/dun.htm#1|title=Three in fray, but bipolar contest expected: Nainital-Udham Singh Nagar Seat|last=Dewan|first=Umesh|date=13 April 2009|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|access-date=31 December 2009}}</ref> ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮೂರು ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:St._Joseph's_College,_Nainital_from_Tiffin_Top_(Dorothy's_Seat).jpg|right|thumb|ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ನೈನಿಟಾಲ್ ಟಿಫಿನ್ ಟಾಪ್ (ಡೊರೊಥಿಸ್ ಸೀಟ್)]] 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಬಾಲಕಿಯರ ಹಲವಾರು "ಯುರೋಪಿಯನ್" ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕರ ಮಕ್ಕಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1869 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇಂದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ನಂತರ ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು) ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಮಿತ್ ಕಾಲೇಜ್ (ನಂತರ ಹಲ್ಲೆಟ್ ವಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿರ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ ). ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 1906 ರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್, ನೈನಿತಾಲ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಎಸ್‌ಇಎಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಐರಿಶ್ ಸಹೋದರರು 1888 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಗಲಿನ-ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಶಾಲೆ <ref>{{Cite web|url=http://www.stjosephscollege.in/history.aspx|title=History|website=www.stjosephscollege.in|access-date=10 October 2019}}</ref> , 2013 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 125 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಬಾಲಕಿಯರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ನೈನಿತಾಲ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಮ್ನೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 125 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. == ಸಾರಿಗೆ == ನೈನಿತಾಲ್ ಅನ್ನು ಹಲ್ದ್ವಾನಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 109 (ಹಿಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 87)ರ ಮೂಲಕ {{Convert|40|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು,<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/Landslide-spoils-festivity-NH-87-blocked/articleshow/53744569.cms|title=Landslide spoils festivity, NH-87 blocked|date=17 August 2016|access-date=30 November 2016|publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|agency=TNN|location=Nainital}}</ref> ಅಥವಾ ಬಾಜ್‌ಪುರದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 13 ರ ಮೂಲಕ,<ref>{{Cite web|url=http://pwd.uk.gov.in/files/PWD/Length_of_Road.pdf|title=वर्ष 2016-17 में लोक निर्माण विभाग के अंतर्गत राज्य मार्ग की लम्बाई|access-date=29 January 2020}}</ref> {{Convert|60|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರುದ್ರಪುರದ ಬಳಿಯ ಪಟ್ನಾಗರ್ ನೈನಿತಾಲ್ ನಿಂದ {{Convert|71|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2008/20080511/spectrum/main2.htm|title=A gem in perfect setting|date=11 May 2008|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|access-date=29 June 2009}}</ref> ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಏರ್, ಏರ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಟರ್ಸ್ ಗಳು [[ದೆಹಲಿ]], [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]] ಮತ್ತು ಪಿಥೋರಗ[[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ರ್]] ಗಳ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂರು ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/alliance-air-to-start-flights-on-pantnagar-dehradun-route-from-jan-4/articleshow/67287121.cms|title=Alliance Air to start flights on Pantnagar-Dehradun route from Jan 4|date=28 December 2018|work=The Economic Times|access-date=29 January 2020}}</ref><ref name="RCS">{{Cite web|url=http://cadup.gov.in/writereaddata/pdf/RCS_Round_1_and_2.pdf|title=Comprehensive list of Awarded RCS Routes state wise|website=[[Airport Authority of India]]|access-date=5 March 2019|archive-date=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190227060607/http://cadup.gov.in/writereaddata/pdf/RCS_Round_1_and_2.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://airdeccan.co.in/en/flight-schedule|title=flight schedule of Air Deccan|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142416/https://airdeccan.co.in/en/flight-schedule|archive-date=12 June 2018|access-date=29 January 2020}}</ref> ಹಲ್ದ್ವಾನಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಥ್ಗೊಡಮ್ ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=COHI7LlpkSAC|title=India : a travel guide|last=Kishore|first=B.R.|date=2008|publisher=Fusion Books|isbn=9788128400674|location=New Delhi|page=278|language=en|access-date=11 January 2017}} "NAINITAL; Railway Station : Kathgodam 35 kms"</ref> == ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Beautiful_Nanital_-_The_City_Of_Lakes.jpg|thumb|ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳು]] ಜನಪ್ರಿಯ ಗಿರಿಧಾಮವಾದ ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೈನಿತಾಲ್ ಲೇಕ್, ನೈನಾ ಪೀಕ್ 8622ft, ಹಿಮಾಲಯ ದರ್ಶನ್ &amp;amp; ಎಕೋ ವಲಯ, ಹನುಮಾನ್ಗರ್ಹಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್. ಜಿಬಿ ಪಂತ್ ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಮೃಗಾಲಯ, ನೈನಿತಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿವೆ. === ನೈನಿತಾಲ್ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ === ಸರೋವರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ನೈನಿತಾಲ್ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೋಟ್ ಹೌಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1910 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1970 ರವರೆಗೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಇಂದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ === ನೈನಿತಾಲ್ನ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಮಲ್ಲಿಟಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮಸೀದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1882 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಮಿಹ್ರಾಬ್, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಡು ಮೆಕ್ಕಾ ಕಡೆಗೆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ <ref>{{Cite web|url=https://bugyalvalley.com/uttarakhand-tourism/nainital/jama-masjid-nainital/|title=Jama Masjid Nainital|access-date=23 February 2020}}</ref>  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> <ref>{{Cite news|url=https://theprint.in/india/jama-masjid-mecca-masjid-why-twitter-is-flooded-with-images-of-indias-stunning-mosques/322043/|title=Jama Masjid, Mecca Masjid — why Twitter is flooded with images of India's stunning mosques|last=Bedi|first=Aneesha|date=16 November 2019|work=ThePrint|access-date=24 February 2020}}</ref> === ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ಸುಂದರವಾದ ನೈನಿ ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ದೇವಿಯಾದ ನೈನಾ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂದಷ್ಟಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂದಾದೇವಿ ಮೇಳ ಉತ್ಸವದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.okuttarakhand.com/nainital-district|title=Nainital: Places To Visit|last=|first=|date=28 March 2020|website=OK Uttarakhand|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> === ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ಚರ್ಚ್ === ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಇನ್ ದಿ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1846 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://www.trawell.in/uttarakhand/nainital/st-john-wilderness-church</ref> [[ಚಿತ್ರ:St._John's_in_the_Wilderness_3.jpg|thumb]] == ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು == ನೈನಿತಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1934 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದುರ್ಗ ಲಾಲ್ ಷಾ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಲೈಬ್ರರಿ ಅಂಡ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್, ಮಲ್ಲಿಟಲ್,<ref>The World Bank [http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20202836~menuPK:462277~pagePK:1497618~piPK:217854~theSitePK:295584,00.html#Depository_Libraries India: Depository Libraries], 2006.</ref> ಏರಿಯಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಲೈಬ್ರರಿ,<ref>{{Cite web|url=http://www.eso.org/gen-fac/libraries/lisa3/louisc.html|title=Astronomical Networking Libraries|archive-url=https://web.archive.org/web/20060717211747/http://www.eso.org/gen-fac/libraries/lisa3/louisc.html|archive-date=17 July 2006|access-date=29 January 2020}}</ref> ಮತ್ತು ಕುಮಾನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ನೈನಿತಾಲ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.kunainital.in|title=Kumaon University|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205125111/http://www.kunainital.in/|archive-date=5 February 2010|access-date=12 April 2020}}</ref> ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. == ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್|ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್]], [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಸೋನಮ್ ಬಜ್ವಾ, ಭಾರತೀಯ [[ನಟ|ನಟಿ]]. * [[ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ]], ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ (ಬೇಟೆಗಾರ)|ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್]], ನರಭಕ್ಷಕ ಹುಲಿಗಳ ಬೇಟೆಗಾರ, ಲೇಖಕ, ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಮತ್ತು [[ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ]] ಸಮಾನ ನಾಮಧಾರಿ. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಡ್ಯಾನಿ ಡೆನ್ಜೊಂಗ್ಪಾ, ಬಿರ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು * ಪರ್ಸಿ ಹೊಬಾರ್ಟ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ * ಎಲ್ಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಸ್, ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ * ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಇಸ್ಮಾಯಿ, 1 ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ಇಸ್ಮಾಯಿ, [[ನ್ಯಾಟೋ|ನ್ಯಾಟೋನ]] ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * ಅನುಪ್ ಜಲೋಟಾ, ಗಾಯಕ * [[ಸುಕೀರ್ತಿ ಕಾಂಡ್ಪಾಲ್]], ಟಿವಿ ನಟಿ * ಸುಧೀರ್ ಕಾಕರ್, ಖ್ಯಾತ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ * ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ|ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾಣೆಕ ಷಾ]], 1971 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಎರಿಕ್ ಮಾಟುರಿನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] (ಐಪಿಎಲ್) ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಲಿತ್ ಮೋದಿ]]. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯೋಗ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ಅಂತರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಪಚೌರಿ|ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ.ಪಚೌರಿ]] * [[ಮನೀಶ್ ಪಾಂಡೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಪರ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ * ನಿರ್ಮಲ್ ಪಾಂಡೆ, ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ * ರಾಮ್ ಕಪೂರ್, ಟಿವಿ ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕ [[ಗೋವಿಂದ ವಲ್ಲಭ ಪಂತ್|ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಾಭ್ ಪಂತ್]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಗೃಹ ಸಚಿವರು * ಕೃಷ್ಣ ಚಂದ್ರ ಪಂತ್, [[ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ|ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ]] ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ನಸೀರುದ್ದೀನ್ ಷಾ]], ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಮೇಜರ್ [[ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ|ಸೋಮ್ ನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ]], ಭಾರತದ ಮೊದಲ [[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ|ಪರಮ್ ವೀರ್ ಚಕ್ರ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಶಿವಾನಿ, ಹಿಂದಿ ಕವಿ * ಭಾರತದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಬಿಲ್ಲಿ ಅರ್ಜನ್ ಸಿಂಗ್, ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ.<ref>https://sikhchic.com/people/_billy_arjan_singh_honorary_tiger</ref> * ದಿಲೀಪ್ ತಾಹಿಲ್, ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ನಾರಾಯಣ್ ದತ್ ತಿವಾರಿ]], ಭಾರತದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ, [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು, [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು. * ಆರ್ಡೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿಂಗೇಟ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾದ]] ಚಿಂಡಿಟ್‌ಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery mode="packed-hover" heights="150"> ಚಿತ್ರ:Nainital Panorama from Naini Lake.jpg|Panoramic view of Nainital from Naini Lake ಚಿತ್ರ:Nainital overview.JPG|Nainital overview ಚಿತ್ರ:NAINITAL CAMELS BACK.jpg|Nainital Hills ಚಿತ್ರ:Naintal urban.JPG|Urban Areas ಚಿತ್ರ:Nainital, Mall Road.jpg|The Mall Road, 2006. ಚಿತ್ರ:Ramlila Bhawan, Mallital, Nainital.JPG|''Ramlila Bhawan'', Mallital, Nainital. ಚಿತ್ರ:A view from Hotel Naini Retreat's Balcony.jpg|A view from Hotel Naini Retreat's Balcony. ಚಿತ್ರ:Naini Lake (After).jpg|Naini Lake after snowfall (2007) ಚಿತ್ರ:Nainital lake in the morning.jpg|Nainital lake in the morning ಚಿತ್ರ:Nainital in 2011.jpg|Nainital in May 2011 ಚಿತ್ರ:Yachts in Naini Lake.JPG|Yachts in Naini Lake in March 2011 ಚಿತ್ರ:Nainital Lake, April, 2009.JPG|Nainital Lake in 2009. ಚಿತ್ರ:Statue of Govindballabh Pant, at Mall Road, Nainital.jpg|Statue of [[Govind Ballabh Pant]], at Mall Road, Nainital. ಚಿತ್ರ:Golu Ghorakhal.JPG|Golu Devta temple, at [[Ghorakhal]] near Nainital. ಚಿತ್ರ:Nainital April 2011.jpg|Naini Lake ಚಿತ್ರ:Boats on the Lake.jpg|Boats on the Lake. ಚಿತ್ರ:Gurney House-the home of Jim Corbett.jpg|Gurney House-the home of Jim Corbett ಚಿತ್ರ:Bear in G B Pant High Altitude Zoo,Nainital.jpg|A Bear in the [[w:Pt. G.B. Pant High Altitude Zoo, Nainital|Pt. G B Pant High Altitude Zoo, Nainital]]. ಚಿತ್ರ:Naina Devi Temple, Nainital.jpg|Naina Devi Temple, after which the place gets its name. ಚಿತ್ರ:Nani lake.jpg|Boat Riding in Naini Lake </gallery> == ಇವುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ == * ನೈನಿತಾಲ್ನ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು * ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಪ್ರೌ School ಶಾಲೆ, ನೈನಿತಾಲ್ * ನೈನಿತಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು * ಆರ್ಯಭಟ್ಟ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] cq35rr0plndo1fz8aasjakfkjlyfk7l 0 136843 1377972 1371521 2026-08-01T11:45:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377972 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ರಘುನಂದನ್. ಬಿ. ಆರ್ | image = ಬೇಲೂರು ರಘುನಂದನ್ 1.jpg | native_name = ಬೇಲೂರು | birth_date = 21 ಮೇ 1982 (44 ವರ್ಷ) | citizenship = ಭಾರತೀಯ | education = ಎಂ ಎ, ಎಂ.ಫಿಲ್, ಪಿಎಚ್.ಡಿ, ಡಿ. ಲಿಟ್ | occupation = ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು | known_for = ನಾಟಕಕಾರ, ರಂಗನಿರ್ದೇಶಕ, ಸಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕವಿ | boards = ಮಾಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರು - 2017 | spouse = ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಘುನಂದನ್ | children = ಗೋಕುಲ ಸಹೃದಯ, ಉದಯ ರವಿ | mother = ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಸಿ | father = ರಮೇಶ್ | awards = ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಯುವ ಪುರಸ್ಕಾರ 2022 - ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ, ನವ ದೆಹಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2022 }} '''ಡಾ.ಬೇಲೂರು ರಘುನಂದನ್''' ಅವರು ಒಬ್ಬ ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರರು. ಅವರು [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯ]], [[ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ]], [[ನಾಟಕ]], [[ಕಥೆ]]ಗಳು, ಅಂಕಣ ಬರಹ, [[ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ನಾಟಕಗಳು ತಮಿಳು,ಕೊಂಕಣಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ. <ref>https://www.kendasampige.com/%e0%b2%85%e0%b2%95%e0%b3%8d%e0%b2%b7%e0%b2%af%e0%b2%be%e0%b2%82%e0%b2%ac%e0%b2%b0-%e0%b2%ac%e0%b3%87%e0%b2%b2%e0%b3%82%e0%b2%b0%e0%b3%81-%e0%b2%b0%e0%b2%98%e0%b3%81%e0%b2%a8%e0%b2%82%e0%b2%a6/</ref><ref>https://www.kendasampige.com/%e0%b2%a1%e0%b2%be-%e0%b2%ac%e0%b3%87%e0%b2%b2%e0%b3%82%e0%b2%b0%e0%b3%81-%e0%b2%b0%e0%b2%98%e0%b3%81%e0%b2%a8%e0%b2%82%e0%b2%a6%e0%b2%a8%e0%b3%8d-%e0%b2%85%e0%b2%a8%e0%b3%81%e0%b2%b5%e0%b2%be/</ref><ref>https://www.kendasampige.com/%e0%b2%a1%e0%b2%be-%e0%b2%ac%e0%b3%87%e0%b2%b2%e0%b3%82%e0%b2%b0%e0%b3%81-%e0%b2%b0%e0%b2%98%e0%b3%81%e0%b2%a8%e0%b2%82%e0%b2%a6%e0%b2%a8%e0%b3%8d-%e0%b2%ac%e0%b2%b0%e0%b3%86%e0%b2%a6-%e0%b2%88/</ref><ref>https://www.kendasampige.com/%e0%b2%85%e0%b2%ae%e0%b3%8d%e0%b2%ae-%e0%b2%aa%e0%b2%ae%e0%b3%8d%e0%b2%ae%e0%b2%bf-%e0%b2%a4%e0%b2%be%e0%b2%a4-%e0%b2%ac%e0%b3%82%e0%b2%9a%e0%b2%bf%e0%b2%ac%e0%b3%86%e0%b2%95%e0%b3%8d%e0%b2%95/</ref> == ಬಾಲ್ಯ == [[ಬೇಲೂರು]] ರಘುನಂದನ್ ಅವರು ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ರಮೇಶ್ ದಂಪತಿಯ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ, [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರಿ ಹಾಗೂ ಸೋದರ ಇದ್ದಾರೆ. ಬೇಲೂರು ರಘುನಂದನ್, ಅವರ ಸೋದರಿಯ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 'ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಗುರುವೆ' ಎಂಬ ಅಂಕಿತದೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟುಪದಗಳನ್ನು ([[ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ|ವಚನ]]) ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು ''ಚಿಟ್ಟೆ ನಾಟಕ''ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಇವರು ಬೇಲೂರಿನ ವೈ.ಡಿ.ಡಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ [[ಪದವಿ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ]] [[ಕುವೆಂಪು|ಕೆ.ವಿ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ]] ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಡಾ. ಚದುರಂಗ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ರಾಜೇ ಅರಸ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಎಚ್.ಎಲ್ ನಾಗರತ್ನಮ್ಮ, ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ [[ಕನ್ನಡ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ|ದೇಜಗೌ]] ಅವರ ''ಅನಲಾ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿ ನಾಟಕಗಳು: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ'' ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಫಿಲ್ ಪದವಿ ಹಾಗೂ ''[[ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಿನಮಾ|ಸಿನೆಮಾ]] : ವ್ಯಕ್ತಿ ನೆಲೆಯ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳು'' ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == ಇವರು ಬೇಲೂರಿನ ಶಾಂತಲ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸರ್ವೋದಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿ ನಂತರ 2009 ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಒಂದು ವರ್ಷ ಉದಯ ಟಿ.ವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲೇಔಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅರಬಿಂದೊ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ [https://g.co/kgs/Vv1ktvB ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ]. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ವಿಜಯನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ''[[ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]]''ಗೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದೆ. == ಕಾಜಾಣ == ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]], [[ರಂಗಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಿನಮಾ|ಸಿನೆಮಾ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು [[ಕಾಜಾಣ]] ಬಳಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಕಾವ್ಯ ಕಮ್ಮಟ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ, ರಂಗ ಕಮ್ಮಟ, ಚಿಣ್ಣರ ಕಾಜಾಣ, ಸಸ್ಯ ಕಾಜಾಣ, ಸಿನಿ ಕಾಜಾಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Kaavya Kaajaana, Mahila Kavigoshti.jpg|thumb|ಕಾವ್ಯ ಕಾಜಾಣ, ಮಹಿಳಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ]] [[ಚಿತ್ರ:ಅಭಿಮಂಚ್.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಯ ಅಭಿಮಂಚ್ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಕಾಜಾಣ ತಂಡದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಲೂರು ರಘುನಂದನ್ ]] ಕಾಜಾಣ ಪ್ರಕಾಶನವು ಇದುವರೆಗೂ [[ಕವನ|ಕವಿತೆ]], [[ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ|ಆತ್ಮಕತೆ]], [[ವಿಮರ್ಶೆ]], [[ಸಂಶೋಧನೆ]], [[ಸಂಪಾದನೆ]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದಿದೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬೇಲೂರು ರಘುನಂದನ್ ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಗೋಕುಲ ಸಹೃದಯ ಮತ್ತು ಉದಯರವಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ == ==== ಕಾವ್ಯ ==== * ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ (2011) - ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN-978-81-923791-0-4 * ಕನ್ನಡಿ ಮುಂದೆ ನಿಂತಾಗ (2011) - ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN-978-81-923791-1-1 * ಕವಿಶೈಲದ ಕವಿತೆಗಳು (2012) - ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN- 978-81-923791-2-8 * ಹಸುರು (2012) - ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN- 978-81-923791-3-5 * ಸೊನ್ನೆಯಾಗುವ ಕಾಯ (2018) - ನವಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN-978-81-939820-2-0 * ಮಗ್ಗದ ಮನೆ (2025) - ರಾಸೀ ಪ್ರಕಾಶನ <nowiki>ISBN 978-81-954298-0-6</nowiki> * ರಾಗರಂಗ (ಈವರೆಗಿನ ರಂಗಗೀತೆಗಳು) ==== ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ==== * ಚಿನ್ನಾರಿಯ ಚಿತ್ರ (2012) * ನಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ (2014) - ಅಹರ್ಣಿಶಿ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN- 978-93-84501075-05 <ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/book/nisarga-mattu-gubbacchi |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720041130/https://www.bookbrahma.com/book/nisarga-mattu-gubbacchi |url-status=dead }}</ref> * ಹಾರುವ ಆನೆ (2018) - ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ * ಚಿಟ್ಟೆ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ) (2022) - ಶಾರದಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ==== ಕಥಾ ಸಾಹಿತ್ಯ==== * ಅಪ್ಪ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ (2022) - ಅಮೂಲ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ==== ಕಟ್ಟುಪದ ==== * ನೂರೊಂದು ವಚನಗಳು (2012) - ಶ್ವೇತಪ್ರಿಯ ಪ್ರಕಾಶನ ISBN- 978-81-923791-42 * ಅರಿವು ತೊರೆ (2013) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ಬೆತ್ತಲು (2014) - ಅಂಕ ಪ್ರಕಾಶನ * ಅಮ್ಮ (2014) - ಅಂಕ ಪ್ರಕಾಶನ * ಪದ ಪದ ಕಟ್ಟುಪದ (2021) - ಶಾರದಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ==== ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ==== * ಜೀವನ್ಮುಖಿ ತೀಸ್ತಾ (2016) - ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ISBN-978-81-931964-7-2 ==== ನಾಟಕ ರಚನೆ ==== * ರಕ್ತವರ್ಣೆ (2016) - ಅವಿರತ ಪುಸ್ತಕ ISBN-978-93-837690-7-0<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/book/rakta-varne |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718140217/https://www.bookbrahma.com/book/rakta-varne |url-status=dead }}</ref> * ಸಾಲುಮರಗಳ ತಾಯಿ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ (ಸಾಲುಮರದ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ) (2016) - ಸಾಲುಮರದ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ * ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರ (2016) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ಭೂಮಿ * ರೂಪ ರೂಪಗಳನು ದಾಟಿ (2019) - ಆಕೃತಿ ಪುಸ್ತಕ <ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/book/roopa-roopagalanu-daati-belakina-angadi |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720010350/https://www.bookbrahma.com/book/roopa-roopagalanu-daati-belakina-angadi |url-status=dead }}</ref> * ಬೊಂಬಾಯ್ ಮಿಠಾಯಿ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ) * ಬೆಳಕಿನ ಅಂಗಡಿ (2019) - ಆಕೃತಿ ಪುಸ್ತಕ * ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ (ಕನಕದಾಸರ ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಆಧಾರಿತ) * ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆ(ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ) (2025)- ಕಾಂಕೇವ್ ಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ * ರೂಬಿಕ್ಸ್ ಕ್ಯೂಬ್ - ಕಾಜಾಣ ಪ್ರಕಾಶನ * ದಹನಾಗ್ನಿ * ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೇ (2024) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ಆಯಾಮ * ಉಧೋ ಉಧೋ ಎಲ್ಲವ್ವ (ಜನಪದ ಏಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ) (2023) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ಚಿಟ್ಟೆ (ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ) (2022) - ಶಾರದಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * ಗರ್ಭ * ಕ್ಲೀನ್ ಆಂಡ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಪಾಯಖಾನೆ - ಕಾಜಾಣ ಪ್ರಕಾಶನ * ಸಾಕುಮಗಳು * ವಿಧುರಾಶ್ವಥದ ವೀರಗಾಥೆ (2024) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ಗಾರ್ಗಿ (2024) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ವಿದಗ್ಧೆ * ನಗರ ಪೂಜೆ * ನಮ್ ಸ್ಕೂಲು * ಅಧಿನಾಯಕಿ (2023) - ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ * ಅಲೆಮಾರಿ ಭಾರತ * ಆ ಈ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ * ಥೆರೇಸಮ್ಮ (ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ) * ಪ್ರೇಮಮಯಿ ಹಿಡಿಂಬೆ * ಪಂಚವರ್ಣೆ * ಮೂಲ (ನೋವಿನಲ್ಲೂ ನಕ್ಕು ಬಿಡಿ) * ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚ * ಭೂಮಿ ಹುಳ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ) * ತೆರೆ ಮರೆಯಾದ ಕಥೆ * ಅಕ್ಕ * ಪ್ರೇಮಲೋಕ * ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ * ಆಟ * ಇಷ್ಟು ಕಾಲ (ಎಚ್.ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಕವಿತೆಗಳ ಆಧಾರಿತ) * ಯು ಆರ್ ಆಲ್ಸೋ ಆನ್ ಅನಿಮಲ್ ಲೈಕ್ ಮಿ ''' ರಂಗಪಠ್ಯ''' * ಮುದ್ದು ಮಗಳೇ (ಲತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ಮುದ್ದು ಮಗಳೇ ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ) * ಲೆಟರ್ಸ್ ಟು ಡೆಥ್ (ಜಾನ್ ಕೀಟ್ಸ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ರಾಗಂ ಅವರ ಕೀಟ್ಸ್ ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ) * ಅಕ್ಕಯ್ (ಅಕ್ಕಯ್ ಪದ್ಮಶಾಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನಿಕ್ ಅವರ ಅಕ್ಕಯ್ ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ) (2022) - ಶಾರದಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * ಮಾತಾ (ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಮಾತಾ. ಬಿ ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅರುಣ್ ಜೋಳದಕೂಡ್ಲಿಗಿ ಅವರ ನಡುವೆ ಸುಳಿವ ಹೆಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಡಾ. ಚಂದ್ರಪ್ಪ ಸೊಬಟಿ ಅವರ ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ) * ನಾಗಸಂಪಿಗೆ (ಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಜೀವನ ಆಧರಿಸಿ ಎನ್. ಲಿಂಗಯ್ಯ ಅವರ 'ನಾಗಸಂಪಿಗೆ' ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ) * ಅಮೀರ್ ಬಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕಿ (ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆ ಅವರ ಅಮೀರ್ ಬಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕಿ ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ನಾಟಕ) '''ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ ನಾಟಕಗಳು''' * ಬೇಲೂರಿನ ನೇತಾಜಿ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ‘ಹಕ್ಕಿಯ ಹಾಡು’, ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶನ - 1996 * ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು, ವಿಜಯ ನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ‘ರಂಗ ಚಿರಂತನ’ ರಂಗತಂಡಕ್ಕೆ ಪಿ.ಲಂಕೇಶರ ‘ಕ್ರಾಂತಿ ಬಂತು ಕ್ರಾಂತಿ’ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ - 2012 * ರಂಗಚಿರಂತನ ರಂಗ ತಂಡಕ್ಕೆ ಎಸ್.ಜಿ.ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ ಅವರ ‘ದಾಳ’ ನಾಟಕದ ನಿರ್ದೇಶನ - 2019 * ರಂಗಚಿರಂತನ ರಂಗ ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ಸಾಕುಮಗಳು’ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶನ - 2021 * ಕಾಜಾಣ, ರಂಗ ಪಯಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅಕ್ಕಯ್ ಪದ್ಮಶಾಲಿ ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ‘ಅಕ್ಕಯ್’ ನಾಟಕ ರಂಗಪಠ್ಯ, ನಿರ್ದೇಶನ - 2022 * ರಂಗ ಚಂದಿರ ತಂಡಕ್ಕೆ ಜಾನ್ ಕೀಟ್ಸ್ ಕವಿಯ ಪತ್ರಾಧಾರಿತ ‘ಲೆಟರ್ಸ್ ಟು ಡೆಥ್’ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶನ – 2022 * ರಂಗಚಿರಂತನ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ‘ನಗರಪೂಜೆ’ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶನ -2022 * ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ಅಲುಮ್ನಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ನಮ್ ಸ್ಕೂಲು’ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶನ – 2022 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ‘ಮಾತಾ’ ನಾಟಕ ರಂಗಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ -2023 * ಅದಮ್ಯರಂಗ ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ಅಧಿನಾಯಕಿ’ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ -2023 * ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜು, ವಸಂತನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು ಇಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ತಂಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ‘ಗರ್ಭ’ ನಾಟಕ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ -2023 * ರಂಗಚಿರಂತನ ರಂಗ ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ಅಲೆಮಾರಿ ಭಾರತ’ ನಾಟಕ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ-2024 * ಕಲಾಚೈತನ್ಯ, ಎಂ. ಇ. ಎಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ನಗರ ಪೂಜೆ’ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ – 2024 * ರಂಗ ಬದುಕು ಟ್ರಸ್ಟ್ ತಂಡದ ಹಿರಿಯ ರಂಗ ಕಲಾವಿದೆ ಹೆಲನ್ ಮೈಸೂರು ಅಭಿನಯದ ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ‘ಥೆರೇಸಮ್ಮ’ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ – 2024 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸಾಲುಮರದ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಅವರ ಜೀವನಾಧಾರಿತ ‘ಸಾಲುಮರಗಳ ತಾಯಿ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ’ ನಾಟಕದ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ – 2024 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಶೋಭಾ ಪ್ರಭು ರಚನೆಯ ಲೀಲಾವತಿ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ‘ಆದಿಶಕ್ತಿ’ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ – 2024 * ರಂಗ ವಿಜಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಗೀತ ಅವರ ‘ಪ್ರೇಮಮಯಿ ಹಿಡಿಂಬೆ’ ನಾಟಕದ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ – 2024 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೀರಾ. ಎಚ್. ಎನ್ ಅಭಿನಯದ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಅಭಿನಯವಿರುವ ‘’ಪಂಚವರ್ಣೆ” ನಾಟಕದ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ - 2024 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಚಲಂ ಹಾಡ್ಲಹಳ್ಳಿ ಅವರ ರಚನೆಯ ಹಾಡ್ಲಹಳ್ಳಿ ನಾಗರಾಜ ಅವರ ಜೀವನ - ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ “ಬೆಂಕಿರೂಟು” ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ – 2024 * ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜು, ವಸಂತನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು ಇಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ತಂಡದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ‘ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚ’ ನಾಟಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ -2024 * ರಂಗಚಿರಂತನ ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ಅಕ್ಕ’ ನಾಟಕ ರಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶನ -2025 * ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಭಿನಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹಿರಿಯ ಕವಿಗಳಾದ ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ‘ಎಚ್. ಎಸ್. ವಿ ಕಾವ್ಯರಂಗ’ ನಾಟಕ ರಂಗರೂಪ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ - 2025 * ಸ್ಟೇಜ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರ’ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ –2025 * ಸ್ಟೇಜ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ತಿಪ್ಪೇರುದ್ರ’ ಹಾಗೂ ‘ಆಟ’ ನಾಟಕ ರಚನೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ –2025 * ರಂಗಬದುಕು ತಂಡಕ್ಕೆ ‘ಅಮೀರ್ ಬಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕಿ’ ನಾಟಕ ರಂಗಪಠ್ಯ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ – 2025 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಅವರ ರಚನೆಯ ವೃಷಾಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ ರಂಗಪಠ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ - 2025 * ಕಾಜಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಜೀವನ ಆಧರಿಸಿ ಎನ್. ಲಿಂಗಯ್ಯ ಅವರ 'ನಾಗಸಂಪಿಗೆ' ಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಟಕ ರಂಗಪಠ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ - 2026 * ರಂಗಚಿರಂತನ ತಂಡಕ್ಕೆ "ಯು ಆರ್ ಆಲ್ಸೋ ಆನ್ ಅನಿಮಲ್ ಲೈಕ್ ಮಿ" ನಾಟಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ -2026 '''ರಂಗ ಸಂಗೀತ (ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ)''' * ಗರ್ಭ -2023 * ಅಲೆಮಾರಿ ಭಾರತ -2024 * ಥೆರೇಸಮ್ಮ -2024 * ಸಾಲುಮರಗಳ ತಾಯಿ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ -2024 * ಪಂಚವರ್ಣೆ – 2024 * ಪ್ರೇಮಮಯಿ ಹಿಡಿಂಬೆ – 2024 * ಅಮೀರ್ ಬಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕಿ-2025 ಸುಮಾರು 700 ಹೆಚ್ಚು ರಂಗ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ತಂಡಗಳಿಗೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. '''ಅಂಕಣ ಬರಹ''' * ಉಮಾಸಿರಿ - ೨೦೧೫ (ಅವಧಿ ಅಂತರಜಾಲ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಸರಣಿ ಲೇಖನಗಳು) * ಚಿಣ್ಣರ ಅಂಗಳ (ಕನ್ನಡ ಮಾಣಿಕ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಬರೆದ ಅಂಕಣ) * ಬೇಂದ್ರೆ ನಾಟಕಗಳು (ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಗೆ)<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/news/bendre-natakagala-ranga-praveshakke-idu-sakala |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720041651/https://www.bookbrahma.com/news/bendre-natakagala-ranga-praveshakke-idu-sakala |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/features/roga-mattu-adhikara-bendreyavara-jaatre-nataka-samakaalina-asangata-abhivyakti |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720041801/https://www.bookbrahma.com/features/roga-mattu-adhikara-bendreyavara-jaatre-nataka-samakaalina-asangata-abhivyakti |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/news/samajika-viveka-mattu-tirukara-pidugu |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718141515/https://www.bookbrahma.com/news/samajika-viveka-mattu-tirukara-pidugu |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/news/bharateeya-koutumbika-vyavaste-mattu-hosa-samsara-nataka-samucchaya |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718140206/https://www.bookbrahma.com/news/bharateeya-koutumbika-vyavaste-mattu-hosa-samsara-nataka-samucchaya |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/news/kathana-kutuhalavirada-gol |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210720041306/https://www.bookbrahma.com/news/kathana-kutuhalavirada-gol |url-status=dead }}</ref> * ಅನುಭೂತಿ - ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ (ಭೋಧಿ ವೃಕ್ಷ) ==== ಸಂಪಾದನೆ ==== * ಕಿರಂ ಹೊಸಕವಿತೆ ಸಂಪುಟ ೧ (2012) * ಕಿರಂ ಹೊಸಕವಿತೆ ಸಂಪುಟ ೨ (2018)<ref>{{Cite web |url=https://www.bookbrahma.com/book/kiram-hosa-kavite-samputa-2 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-04 |archive-date=2021-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028204644/https://www.bookbrahma.com/book/kiram-hosa-kavite-samputa-2 |url-status=dead }}</ref> * ಕಾವ್ಯಯಾನ (ಎಚ್. ಎ. ಎಲ್ ಕನ್ನಡ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕಾವ್ಯ ಕೃತಿ) * ಹಸಿರ ಬನಿ (ಸಾಲುಮರದ ತಿಮ್ಮಕ್ಕನವರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಿತ್ರ) (2025) - ಸಾಲುಮರದ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ==== ವಿಮರ್ಶೆ ==== * ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ -೨೦೨೫ (ಕದಂಬ ಪ್ರಕಾಶನ) == ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == {{citation needed}} '''ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಸಾಧನೆಗೆ ದೊರಕಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು''' * ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ಅಕಾದಮಿ ಕೊಡಮಾಡುವ ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾಖಾನ್ ಯುವಪುರಸ್ಕಾರ (2022) * ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2022) * ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ನಡೆಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ ರಚನಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯ್ ಮಿಠಾಯಿ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ(2016) '''ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು''' * ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2018 ) * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನೀಡುವ ಮಯೂರವರ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2022) * ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಭೂಪಾಲ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಕೊಡಮಾಡುವ “ಸಾಹಿತ್ಯ ಶ್ರೀ” ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2026) == '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು''' == <references responsive="" /> {{Interwikineeded}} anp8nax5ng7adu6pqeykobjzpf32b5z 0 139712 1377911 1351123 2026-08-01T04:42:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377911 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು|name=ಧಾರಾಪುರಂ|demographics1_title1=Official|area_total_km2=|elevation_footnotes=|elevation_m=45|population_total=67007|population_as_of=2011|population_rank=|population_density_km2=auto|population_footnotes=|demographics_type1=Languages|timezone1=[[Indian Standard Time|IST]]|area_footnotes=10°44'07.7"N 77°31'02.7"E|utc_offset1=+5:30|postal_code_type=[[Postal Index Number|PIN]]|postal_code=638656|area_code_type=[[STD Code]]|area_code=04258|registration_plate=TN 78|website={{URL|municipality.tn.gov.in/dharapuram/}}|footnotes=|official_name=Dharapuram|native_name=தாராபுரம்|area_rank=2|unit_pref=Metric|nickname=ರಾಜರಾಜಪುರಂ, ವಂಜಿಪುರಿ, ವಿರಾದಪುರಂ (ಐತಿಹಾಸಿಕ)|subdivision_type1=[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]|settlement_type=ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣ|image_skyline=Amaravathi statue, Dharapuram.jpg|image_alt=Amaravathi statue|image_caption=ಅಮರಾವತಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ, ಧಾರಾಪುರಂ|pushpin_map=India|pushpin_label_position=right|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=Location in India|subdivision_type=ದೇಶ|subdivision_name={{flag|ಭಾರತ}}|subdivision_name1=[[ತಮಿಳುನಾಡು]]|governing_body=First Grade Municipality|subdivision_type2=ಪ್ರದೇಶ|subdivision_name2=[[ಕೊಂಗು ನಾಡು]]|subdivision_type3=[[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]|subdivision_name3=[[ತಿರುಪ್ಪೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ತಿರುಪ್ಪೂರ್]]|subdivision_type4=[[ತಾಲೂಕು]]|subdivision_name4=[[Dharapuram taluk|Dharapuram]]|established_date=|founder=|named_for=latgest seed producing city, Agriculture city, Windmill City|government_type=[[Municipality]]|native_name_lang=ta}} [[ಚಿತ್ರ:Amaravathi_Rivers.jpg|thumb|ಅಮರಾವತಿ]] '''ಧಾರಾಪುರಂ''' (Tamil: [taːɾaːbɯɾam] ; {{Lang-ta|தாராபுரம்}}) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಥರಾಪುರಂ <ref>{{Cite web|url=https://hindi.examsdaily.in/tn-government-renamed-english-names-various-cities-changed-tamil-nadu-places/|title=TN Government Renamed English Names for Various Cities|last=manimalar|date=2020-06-11|website=Hindi Examsdaily|language=en-US|access-date=2020-06-11|archive-date=2020-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611142649/https://hindi.examsdaily.in/tn-government-renamed-english-names-various-cities-changed-tamil-nadu-places/|url-status=dead}}</ref> [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯದ]] ತಿರುಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಧಾರಪುರವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://archive.org/stream/HistoryOfTipuSultanByMohibbulHasan#page/n47/mode/2up/search/%22occupied+dharapuram%22|title=History Of Tipu Sultan By Mohibbul Hasan|access-date=2013-08-15}}</ref> ಮತ್ತು ಚೇರರು, [[ಗಂಗ (ರಾಜಮನೆತನ)|ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶ]] ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೊಂಗು ಚೋಳರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಂಗು ರಾಜ್ಯ|ಕೊಂಗು ನಾಡಿನ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಂಚಿಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.dinamalar.com/News_Detail.asp?Id=22004|title=Tiruppur which helped grow Tamil|date=2010-06-18|publisher=Dinamalar|access-date=2013-08-15}}</ref> ಅಮರಾವತಿ ನದಿ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://tiruppur.nic.in/rivers.html|title=Tiruppur District - Rivers|publisher=Tiruppur.nic.in|access-date=2013-08-15}}</ref> 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಟ್ಟಣವು 67,007 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಧಾರಪುರ ಪುರಸಭೆಯು 1 ನೇ ದರ್ಜೆಯ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿ ಮೇ 6, 1983 ರಂದು ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು, ಧಾರಪುರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಇದು 2009 ರವರೆಗೆ ಈರೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಧರಾಪುರಂ ಪಟ್ಟಣವು ಅಮರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು 10 ಡಿಗ್ರಿ 45 ನಿಮಿಷಗಳ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 77 ಡಿಗ್ರಿ 31 ನಿಮಿಷಗಳ ಪೂರ್ವ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ 7.02 ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.&nbsp;ಕಿಮೀ ² ಇದು ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಒಳನಾಡಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣವು 50 ಆಗಿದೆ&nbsp;ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ತಿರುಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ, 75&nbsp;ಕಿಮೀ ಈರೋಡ್ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತು 72&nbsp;ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು|ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ]] ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ 70&nbsp;ಧಾರಾಪುರದಿಂದ ಕಿಮೀ. ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಧಾರಾಪುರವು ನೊಯಾಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಧಾರಾಪುರ ಮತ್ತು [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು|ಕೊಯಮತ್ತೂರು]] ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಧರಪುರಂ ಟೌನ್ 55&nbsp;ಪೊಲ್ಲಾಚಿ ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ, 32&nbsp;ಕಿಮೀ ಪಳನಿ ಕಡೆಗೆ, 105&nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪಾಲಕಡ್ (ಕೇರಳ) ಕಡೆಗೆ, 120&nbsp;ಮಧುರೈ ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ, 70&nbsp;ದಿಂಡುಗಲ್ ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ, 155&nbsp;ಊಟಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ, 100&nbsp;ಕಿಮೀ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಕಡೆಗೆ, 156&nbsp;ತಿರುಚಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕಿಮೀ, 35&nbsp;ಕಿಮೀ ಉಡುಮೆಲ್ಪೇಟೆ ಕಡೆಗೆ, 120&nbsp;ಕಿಮೀ ಮುನ್ನಾರ್ (ಕೇರಳ) ಕಡೆಗೆ ಧರಾಪುರಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪೊಲ್ಲಾಚಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2009 ರವರೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಈಗ ಇದು ಈರೋಡ್ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣವು 1866 ರಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 09.05.1983 ರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. This is translated from English wikipedia. Please improve == ಇತಿಹಾಸ == ಧರಾಪುರಂ 850 AD ವರೆಗೆ 1000 AD ಯಿಂದ 1275 AD ವರೆಗೆ ಚೇರಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಂಚಿಪುರಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಕೊಂಗು ಚೋಳರು ಆಳಿದರು.]] [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳನ್]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ರಾಜಧಾನಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಇದುವರೆಗೆ ಅಪರಿಚಿತ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಕಾಲಭಾರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೊಂಗು ಚೋಳರು ಧರಾಪುರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.erode.org.in/maps-tahsils-and-villages/dharapuram|title=Villages in Dharapuram Tehsil in Erode|publisher=Erode.org.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102194249/http://www.erode.org.in/maps-tahsils-and-villages/dharapuram|archive-date=2014-01-02|access-date=2013-08-15}}</ref> ನಂತರದ ಚೋಳರು ನಗರವನ್ನು ರಾಜರಾಜಪುರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://ta.wikisource.org/wiki/%E0%AE%AA%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D:%E0%AE%9A%E0%AF%87%E0%AE%B0%E0%AE%AE%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AE%B0%E0%AF%8D_%E0%AE%B5%E0%AE%B0%E0%AE%B2%E0%AE%BE%E0%AE%B1%E0%AF%81.pdf/217|last=ஔவை. சு. துரைசாமிப் பிள்ளை|publisher=வள்ளுவர் பண்ணை|year=2002|location=சென்னை|page=215|language=ta|script-title=ta:சேரமன்னர் வரலாறு|via=Wikisource}}</ref> 1276 AD ನಂತರ [[ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜವಂಶ|ಪಾಂಡ್ಯರು]] ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರು, ಮಧುರೈ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು]] ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. 1799 ರಲ್ಲಿ, ಟಿಪ್ಪು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾದಾಗ, ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಂಪನಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪಂಚ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ವಿರಾಟ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಪಾಂಡವರು|ನಗರವು ಪಂಜ ಪಾಂಡವರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಧರಪುರಂ 1866 ರಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು <ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://municipality.tn.gov.in/dharapuram/abc_municipality.htm|title=Welcome to Dharapuram Municipality Home Page|date=1983-05-06|publisher=Municipality.tn.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20120924161310/http://municipality.tn.gov.in/dharapuram/abc_municipality.htm|archive-date=2012-09-24|access-date=2013-08-15}}</ref> ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 9 ನೇ ಮೇ 1983 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="autogenerated1" /> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{bar box|title=Religious census|titlebar=#ddd|left1=Religion|right1=Percent(%)|float=left|bars={{bar percent|[[Hinduism|Hindu]]|Orange|82.12}}{{bar percent|[[Islam|Muslim]]|Green|11.76}}{{bar percent|[[Christianity|Christian]]|purple|5.74}}{{bar percent|Other|grey|0.37}}}}2017 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಧಾರಾಪುರವು 1,65,007 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1,045 ಸ್ತ್ರೀಯರ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 929 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="dashboard">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/index.html|title=Census Info 2011 Final population totals|year=2013|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|access-date=26 January 2014}}</ref> ಒಟ್ಟು 5,048 ಆರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, 2,566 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 2,482 ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ 80.4%, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 72.99%ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ.<ref name="dashboard" /> ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 15842 ಮನೆಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಕೊಂಗು ವೇಲಾಲರ್|ಕೊಂಗು ವೆಲ್ಲಾಲ ಗೌಂಡರ್ಸ್]] ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು 23,722 ಕಾರ್ಮಿಕರು, 506 ಸಾಗುವಳಿದಾರರು, 1,227 ಮುಖ್ಯ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, 652 ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, 17,553 ಇತರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, 3,784 ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಮಿಕರು, 51 ಕನಿಷ್ಠ ಕೃಷಿಕರು, 697 ಕನಿಷ್ಠ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 204 ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು 2,832 ಇತರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇದ್ದರು ಕಾರ್ಮಿಕರು.<ref name="2011census">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=707212|title=Census Info 2011 Final population totals - Dharapuram|year=2013|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|access-date=26 January 2014}}</ref> 2011 ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಧರಾಪುರಂ (ಎಂ) 77.12% [[ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದುಗಳನ್ನು]], 16.76% [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು]], 5.74% [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು]] ಮತ್ತು 0.37% ಇತರ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ.<ref name="religion2011">{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html|title=Population By Religious Community - Tamil Nadu|year=2011|publisher=Office of The Registrar General and Census Commissioner, Ministry of Home Affairs, Government of India|format=XLS|access-date=13 September 2015}}</ref> == ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಧಾರಪುರವು ಇದೆ{{Coord|10.73|N|77.52|E|}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/25/Dharapuram.html |title=Falling Rain Genomics, Inc - Dharapuram |access-date=2021-09-07 |archive-date=2022-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220315085446/http://www.fallingrain.com/world/IN/25/Dharapuram.html |url-status=dead }}</ref> ಧರಪುರಂ ಪಟ್ಟಣವು ಅಮರಾವತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಉಪ್ಪಾರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು, ನಲ್ಲತ್ತಂಕಲ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಪಾಲಾರ್ ಅಮರಾವತಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸರಾಸರಿ {{Convert|45|m|feet|-1|disp=or}} ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಪಾಸ್‌ನ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಹಲವಾರು ವಿಂಡ್‌ಮಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣವು ಬಿಸಿ ಅರೆ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ( ಕೊಪ್ಪೆನ್ ''ಬಿಎಸ್ಎಚ್'' ).{{Weather box|location=Dharapuram|Apr rain mm=43|Sep low C=23.5|Oct low C=22.0|Nov low C=21.0|Dec low C=20.1|rain colour=green|Jan rain mm=14|Feb rain mm=11|Mar rain mm=22|May rain mm=65|Jul low C=24.8|Jun rain mm=34|Jul rain mm=21|Aug rain mm=31|Sep rain mm=50|Oct rain mm=134|Nov rain mm=138|Dec rain mm=44|source=Dharapuram Municipality|Aug low C=23.6|Jun low C=25.4|width=auto|Jun high C=35.1|metric first=Yes|single line=Yes|temperature colour=pastel|Jan high C=29.4|Feb high C=32.9|Mar high C=33.6|Apr high C=35.2|May high C=36.3|Jul high C=32.8|May low C=24.7|Aug high C=32.7|Sep high C=32.5|Oct high C=31.1|Nov high C=30.5|Dec high C=29.0|Jan low C=20.6|Feb low C=21.2|Mar low C=22.9|Apr low C=23.3|date=June}} == ಸಾರಿಗೆ == ಧರಾಪುರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: * SH-21 : ಪೊಲ್ಲಾಚಿ - ಧರಾಪುರಂ - [[ಕರೂರ್|ಕರೂರು]] * SH-37 : ಒಡ್ಡಂಚತ್ರಂ - [[ತಿರುಪ್ಪೂರು|ಧರಾಪುರಂ - ತಿರುಪ್ಪೂರು]] * SH-83 : ಪಳನಿ - ಧಾರಪುರ * SH-83A : ಈರೋಡ್ - ಕಾಂಗೇಯಂ - ಧಾರಪುರ * SH-84A : ಈರೋಡ್ - ವೆಲ್ಲಕೋವಿಲ್ - ಧಾರಪುರ * SH-97 : ಉದುಮಲಪೇಟೆ - ಧಾರಪುರ * SH-153 : ಧರಾಪುರಂ - ಪಳನಿ * SH-174A : [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು|ಕೊಯಮತ್ತೂರು]] - ಪಲ್ಲದಂ - ಧಾರಪುರ ಬಸ್ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿ 5 ನಿಮಿಷಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಇವೆ [[ತಿರುಪ್ಪೂರು|ತಿರುಪ್ಪೂರ್]], [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು|ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು]], ಈರೋಡ್, [[ಸೇಲಂ‌, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]], Oddanchatram, ದಿಂಡಿಗಲ್, ಥೇಣಿ, ಪಳನಿ ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]] ಮತ್ತು ನೈಟ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 15 ನಿಮಿಷಗಳ ಒಮ್ಮೆ ದಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಪ್ರತಿ 15 ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸುಗಳು [[ಕರೂರ್|ಕರೂರು]], ಪೊಲ್ಲಾಚಿ, ವೆಲ್ಲಕೋಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಉಡುಮಲೈಪೇಟೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವೇಲಂಕಣ್ಣಿ, ನಾಗರಕೋಯಿಲ್, [[ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ|ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ]], [[ರಾಮೇಶ್ವರಮ್|ರಾಮೇಶ್ವರಂ]], [[ಮೈಸೂರು]], [[ಹೊಸೂರು]], ಶಿವಕಾಶಿ, ತೂತುಕುಡಿ, [[ತಿರುಚೆಂದುರ್|ತಿರುಚೆಂಡೂರು]], [[ಊಟಿ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಧರಪುರಂ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಧರಪುರಂ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಟಿಎಫ್‌ಎಸ್‌ಟಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೊಫುಸಿಲ್ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಧರಪುರಂ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ರೈಲ್ವೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಪಳನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಒಡ್ಡಂಚತ್ರಂ 34 ದೂರದಲ್ಲಿವೆ&nbsp;ಕಿಮೀ ಮತ್ತು 35&nbsp;ಕಿಮೀ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ (70&nbsp;ಕಿಮೀ). ಧರಪುರಂ ಪಟ್ಟಣವು ತಿರುಪ್ಪೂರು, ಕೊಯಮತ್ತೂರು, ಈರೋಡ್, ಕರೂರ್, ದಿಂಡಿಗಲ್, ಮಧುರೈ, ಒಡ್ಡಂಚತ್ರಂ, ಪಳನಿ, ಉದುಮಲಪೇಟೆ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಲಾಚಿಯಂತಹ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. == ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Bhagavan_temple_Inside.jpg|thumb|ಭಗವಾನ್ ಕೋವಿಲ್ ಒಳಗೆ]] ಅಗಸ್ತೀಶ್ವರರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಭಗವಾನ್ ಕೋಯಿಲ್, ಅಂಗಲಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೊಟ್ಟೈ ಮರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರತ್ನಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಥಿಯಾನ್ ಈಶ್ವರನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪೆರಿಯ ನಾಚಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೊಂಗುವಡುಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಿಲ್ಲಾಪುರಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚಕ್ರತಾಳ್ವಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಾಮಂಗಮ್ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾಡು ಹನುಮಂತರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಂಗಿತೊಲುವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು ಪೂಜೆ. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಧಾರಾಪುರಂ ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಯಾದ ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು - ದೇವಿ ವಿಲಾಸ್. ಈ ಹೋಟೆಲ್ ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇದು 70 ರ ದಶಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೋಟೆಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಂಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅವರು ದೇವಿ ವಿಲಾಸದಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. == ಗಮನಾರ್ಹ ಜನರು == * ನಾಗೇಶ್, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ * A. ಸೇನಾಪತಿ ಗೌಂಡರ್, ರಾಜಕಾರಣಿ * ಎಸ್ ಕೆ ಖಾರ್ವೇಂತನ್, ರಾಜಕಾರಣಿ * ಕೆವಿ ರಾಮಲಿಂಗಂ, ರಾಜಕಾರಣಿ * ಥಿಯೋಡರ್ ಬಾಸ್ಕರನ್, ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ * ಆರ್.ಸುಂದರರಾಜನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ) * ಹಲಿತಾ ಶಮೆಮ್, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ * ಯು.ತಣಿಯರಸು, ರಾಜಕಾರಣಿ == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಊತಿಯೂರ್|ಉತಿಯೂರು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] [[ವರ್ಗ:Short description is different from Wikidata]] 0w5ykyy1m6zcr1n0cplrld8grx6b7gy 0 141377 1377905 1348625 2026-08-01T00:42:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377905 wikitext text/x-wiki '''ಟಾಸ್''' 2017 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ರೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ದಯಾಳ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್ ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ (ನಟ)|ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ]], ಸಂದೀಪ್ ಮತ್ತು ರಮ್ಯಾ ಬಾರ್ನಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/12147-ondu-rupayiyalli-eradu-preethi-is-now-toss.html|title=Ondu Rupayiyalli Eradu Preethi is now Toss|date=23 July 2015|publisher=Chitraloka|access-date=29 July 2015|archive-date=25 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725201539/http://www.chitraloka.com/news/12147-ondu-rupayiyalli-eradu-preethi-is-now-toss.html|url-status=dead}}</ref> ಡಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಓಂ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]] ಅವರು 27 ಜನವರಿ 2012 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರವು 21 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿತ್ತು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ * ಸಂದೀಪ್ * ರಮ್ಯಾ ಬಾರ್ನಾ * ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು * ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಗೀತಾ * ರಾಜು ತಾಳಿಕೋಟೆ * ಸುಚೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ == ಹಿನ್ನೆಲೆಸಂಗೀತ == ಹಿನ್ನೆಲೆಸಂಗೀತವನ್ನು ಗೌತಮ್ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://gaana.com/album/ondu-rupayalli-eradu-preethi- |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-12-28 |archive-date=2021-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228050104/https://gaana.com/album/ondu-rupayalli-eradu-preethi- |url-status=dead }}</ref> * "ಯಾವುದೇ ಸಮ್ಮಂದ" - ವಿಜಯ್ ರಾಘವೇಂದ್ರ * "ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿ" - ದೇವನ್ ಏಕಾಂಬರಂ, ಚರಣ್ ರಾಜ್ * "ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ" - ಗುರುಕಿರಣ್, ಚೈತ್ರ ಎಚ್.ಜಿ * "ರೊಟ್ಟಿಯು ಜಾರಿ" - ಚೈತ್ರ ಹೆಚ್.ಜಿ == ವಿಮರ್ಶೆ == ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಬರೆಯಿತು "ಚಿತ್ರವು ಅದರ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ಒರಟು ಗೇ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು. ಆದರೆ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಅನುಭವ ಬಯಸಿದ್ದರೆ ಈ ಚಿತ್ರವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯ." <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/toss/movie-review/59699786.cms|title=Toss Movie Review &#123;2.5/5&#125;: Critic Review of Toss by Times of India}}</ref> ''ಚಿತ್ರಲೋಕ'' ಬರೆಯಿತು "ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಇವೆ. ಅವು ಕಥೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಕಥೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಬಿಗಿಯಾದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಇದೆ, ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಪುಟಿದೇಳುವ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಅಂಶಗಳಿವೆ" <ref>{{Cite web |url=https://www.chitraloka.com/movie-reviews/15077-toss-movie-review-chitraloka-rating-3-5-5.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-12-28 |archive-date=2021-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228050108/https://www.chitraloka.com/movie-reviews/15077-toss-movie-review-chitraloka-rating-3-5-5.html |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}}  == ಮೂಲಗಳು == * http://www.chitraloka.com/2012/01/25/dayals-ondu-roopayalli-eradu-preethi/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211228050110/https://www.chitraloka.com/2012/01/25/dayals-ondu-roopayalli-eradu-preethi/ |date=2021-12-28 }} * http://movies.sulekha.com/kannada/ondu-roopayalli-eradu-preethi/default.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://archive.is/20130217224211/http://popcorn.oneindia.in/title/11312/ondu-roopayalli-eradu-preethi.html * http://kannada.oneindia.in/movies/news/2012/01/27-ondu-roopayalli-eradu-preethi-by-dayal-aid0052.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://wesandalwood.drupalgardens.com/aggregator/categories/1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304080653/http://wesandalwood.drupalgardens.com/aggregator/categories/1 |date=2016-03-04 }} * http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Kannada-Film-Set-for-Simultaneous-Theatre-Online-Release/2015/07/23/article2934542.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304232610/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Kannada-Film-Set-for-Simultaneous-Theatre-Online-Release/2015/07/23/article2934542.ece |date=2016-03-04 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 9g9yby80hcnpngv5s0tzuk7ru328jrw 0 142275 1377903 1348314 2026-08-01T00:06:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377903 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಜೈಹಿಂದ್ | image = JaihindPoster.jpg | caption = ಚಲನಚಿತ್ರದ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರ | released = 2012 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 | director = ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ | producer = ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಪೂಜಾರ್ | story = ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಪೂಜಾರ್ | screenplay = ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಪೂಜಾರ್ | starring = {{plainlist| *[[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]] *ಸಂದೇಶ್ ಪೂಜಾರ್ }} | music = Vikram - Siddeshwar<ref>{{Cite web |url=http://www.bangaloremirror.com/article/10/2011051120110511235648212ad9e1208/Weekend-musicians-bag-film-contract.html |title = Weekend musicians bag film contract, News - City - Bangalore Mirror,B… |archive-url=https://archive.today/20130117143415/http://www.bangaloremirror.com/article/10/2011051120110511235648212ad9e1208/Weekend-musicians-bag-film-contract.html |archive-date=17 January 2013 |url-status=dead}}</ref><br />Krishnavardhan Kulkarni | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | runtime = 147 ನಿಮಿಷಗಳು | budget = 1.5 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://www.supergoodmovies.com/9943/sandalwood/Jai-Hind-Sandesh-and-Pooja-Gandhi-Teamed-News-Details |title=Archived copy |access-date=9 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106043913/http://www.supergoodmovies.com/9943/sandalwood/Jai-Hind-Sandesh-and-Pooja-Gandhi-Teamed-News-Details |archive-date=6 January 2011 |url-status=dead }}</ref> }} '''''ಜೈ ಹಿಂದ್''''' ಇದು ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಕನ್ನಡ]] ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು ಸಂದೇಶ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಓಂ ಸಾಯಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಪೂಜಾರ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/9943/sandalwood/Jai-Hind-Sandesh-and-Pooja-Gandhi-Teamed-News-Details|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106043913/http://www.supergoodmovies.com/9943/sandalwood/Jai-Hind-Sandesh-and-Pooja-Gandhi-Teamed-News-Details|archive-date=6 January 2011|access-date=9 December 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://movies.sulekha.com/kannada_jaihind_cast-crew.htm|title=Creative Blogs &#124; Creative Writing &#124; Creative Thoughts}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Indiaglitz.com ತಾಣವು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 10 ರಲ್ಲಿ 7 ಎಂದು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/12834.html|title=Jai Hind|access-date=2022-03-08|archive-date=2017-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702022451/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/12834.html|url-status=dead}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಸಂದೇಶ್ * [[ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ]] * [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] * ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಮಂಜು * ಶೋಭರಾಜ್ <ref>{{Cite web|url=http://popcorn.oneindia.in/movie-cast/9850/jaihind.html|title=Archived copy|archive-url=https://archive.today/20120714101421/http://popcorn.oneindia.in/movie-cast/9850/jaihind.html|archive-date=14 July 2012|access-date=14 August 2011}}</ref> * ಸತ್ಯಜೀತ್ == ಸಿಬ್ಬಂದಿ == * ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ: ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಹೊನಳ್ಳಿ * ಸಂಗೀತ: ವಿಕ್ರಮ್ - ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ * ಸಾಹಸ: ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಮಂಜು * ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ: ಮಾಲೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ * ಸಂಪಾದಕ: ಶ್ಯಾಮ್ * ಸಂಭಾಷಣೆ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೋಹನ್ == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಚಿತ್ರದ ಆಡಿಯೋವನ್ನು 13 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 ರಂದು [[ದಾವಣಗೆರೆ|ದಾವಣಗೆರೆಯ]] ಬಾಪೂಜಿ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಸಿರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article2355545.ece|title=I am a Kannadiga, says Pooja|date=14 August 2011|work=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-14/hubli/28199975_1_singers-musical-melodies-r-d-burman|title=Archived copy|website=articles.timesofindia.indiatimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120919214330/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-14/hubli/28199975_1_singers-musical-melodies-r-d-burman|archive-date=19 September 2012|access-date=17 January 2022}}</ref> ಜೈಹಿಂದ್ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಕ್ರಮ್ - ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/160848/stepping-sandalwood.html|title=Stepping into Sandalwood|date=12 May 2011}}</ref> ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/153576/facing-challenges-ease.html|title=Facing challenges with ease|date=14 April 2011}}</ref> {{tracklist | headline = ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | title1 = ಜಯ ಹೇ ಭಾರತ | extra1 = ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್, ಸುಮಿತ್ರಾ ಪಿ | lyrics1 = ಸರಸ್ವತಿ ಪುತ್ರ | music1 = ವಿಕ್ರಮ್ - ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ್ | length1 = 4:00 | title2 = ಬೀದಿ ಹೆಂಡ | extra2 = ವಿಕ್ರಮ್ ಜೋಷಿ | lyrics2 = ಸರಸ್ವತಿ ಪುತ್ರ | music2 = ವಿಕ್ರಮ್ - ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ್ | length2 = 3:32 | title3 = ಏಕೆಂದು ಈ ಭಾವ | extra3 = ಅನುಪಮಾ M.A | lyrics3 = ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ | music3 = ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ | length3 = 5:03 | title4 = ಚಿಮ್ಮಿ ಚಿಮ್ಮಿ | extra4 = [[ರಾಜೇಶ್ ಕೃಷ್ಣನ್]], ಅನುಪಮಾ.M.A | lyrics4 = ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ | music4 = ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ | length4 = 3:57 | title5 = ಯೋಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದ | extra5 = ನಾಗಚಂದ್ರಿಕಾ ಭಟ್ | lyrics5 = | music5 = ಕೃಷ್ಣವರ್ಧನ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ | length5 = 6:36 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] rergo7w3xqv8txo5ivev9gfcjfentgu 0 142394 1377962 1371139 2026-08-01T09:20:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377962 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕ | image = Banna_Bannada_Loka.jpeg | caption = ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ | director = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | producer = ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ | writer = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | starring = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | music = ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ | cinematography = ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | editing = ಸೀನು | studio = ಬಾಲಾಜಿ studios | released = 2011 ರ ಜುಲೈ 22 | country = ಭಾರತ |language = ಕನ್ನಡ }} '''''ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕ''''' <ref>{{Cite web|url=http://www.music.haihoi.com/filmsongs.php?songs=Banna+Bannada+Loka&id=3468&mode=4&name=Kannada|title=haihoi.com|website=www.music.haihoi.com}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bsnl.hungama.com/fls_details.php?pid%3D22149|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202115535/http://bsnl.hungama.com/fls_details.php?pid=22149|archive-date=2 February 2014|access-date=2012-10-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://movies.sulekha.com/banna-bannada-loka-kannada-movie|title=Banna Bannada Loka Movie Reviews, Stills & Wallpapers &#124; Sulekha Movies}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mymazaa.com/kannada/audiosongs/movie/Banna+Bannada+Loka.html|title=Banna Bannada Loka|access-date=2022-03-21|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422054025/https://mymazaa.com/kannada/audiosongs/movie/Banna+Bannada+Loka.html|url-status=dead}}</ref> ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ 2011 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯಕಥೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.realbollywood.com/2011/07/ram-prasads-banna-bannada-loka-damp-squib-kannada-movie-review.html|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20120609104752/http://www.realbollywood.com/2011/07/ram-prasads-banna-bannada-loka-damp-squib-kannada-movie-review.html|archive-date=9 June 2012|access-date=2012-10-31}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಶ್ರಾವಣಿ ಜೊತೆಗೆ ರಂಗಾಯಡು ರಘು ಮತ್ತು ರೇಖಾ ಆಂಟಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ <ref>{{Cite web|url=http://www.hummaa.com/music/album/banna-bannada-loka/36539|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201204800/http://www.hummaa.com/music/album/banna-bannada-loka/36539|archive-date=1 February 2014|access-date=2012-10-31}}</ref> ಅವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಚಲನಚಿತ್ರವು 2009 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಮಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ <ref>{{Cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/watch_videos-Banna_Bannada_Loka_Movie_Song_Promos-5,3,22909.php|title=Banna Bannada Loka Movie Song Promos - Sandalwood Kannada Videos|website=Bharatstudent}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯುವಕನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷದ-ಅದೃಷ್ಟವಂತನ ಜೀವನವು ಹಠಾತ್ ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ನಂತರ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳೇ ಉಳಿದ ಕಥೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ * ಮೇಗ್ನಾ * ಶ್ರಾವಣಿ <ref name="gethotfree.eu" /> * ಅರ್ಪಣಾ ಪ್ರಭು <ref name="tSI4zLyyWlU">{{YouTube|tSI4zLyyWlU}}</ref> * ರಂಗಯ್ಯ ರಘು <ref name="tSI4zLyyWlU" /> == ತಯಾರಿಕೆ == ಗ್ರೇಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ <ref>{{YouTube|Mw1yODOL76w}}</ref> ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಿತ್ರ ಇದು. === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. == ವಿವಾದಗಳು == ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ವಿಷಯವು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಈ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.. == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು,. ಧ್ವನಿಪಥದ ಆಲ್ಬಂ ಏಳು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕವಿ ಕೆಂಪಗಿರಿ, ಸುರೇಶ್ ಕೀರ್ತಿ, ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಉಬಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://inechain.com/|title=Get latest Cryptocurrency News from INeCHAIN platform|website=inechain.com|access-date=2022-03-21|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131025815/https://inechain.com/|url-status=dead}}</ref> [[ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ|ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಜೀವಮಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿಟ್ ಆಗಿದೆ. "ಈ ಲೋಕ" ಹಾಡು ಸಿನಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜನರ ಕರುಣಾಜನಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯದ್ದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಹಾಡಿದ "ಕನಸಿನ ಮಾರಾಟ" ಎಂಬ ವೇಗದ ಹಾಡು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಆಶಾವಾದದ ಹಾಡು. {{Track listing | headline = Tracklist | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | total_length = 46:12 | all_music = | title1 = ಈ. ಲೋಕ | extra1 = [[ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] | lyrics1 = ಕವಿ ಕೆಂಪಗಿರಿ | length1 = 05:17 | title2 = ಕನಸಿನ ಮಾರಾಟ | extra2 = [[ಗುರುಕಿರಣ್]], ಜೆ.ಕೆವಿನ್ ಜಾಸನ್ | length2 = 04:54 | lyrics2 = ಉಪಸ್ಯ | title3 = ಅಂಕು ಡೊಂಕು | extra3 = ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ | lyrics3 = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | length3 = 04:02 | title4 = ಕಳೆದ್‍ಹೋದೆ ನಿನ್ನ ನೋಡಿ | extra4 = [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ]], [[ಚೈತ್ರಾ ಎಚ್.ಜಿ.]] | length4 = 04:46 | lyrics4 = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | title5 = ಒಲವೇ ಮಾತ್ರ | extra5 = ಚೈತ್ರ ಎಚ್. ಜಿ, ಪ್ರಿಯಾ | length5 = 04:47 | lyrics5 = ಸುರೇಶ್ ಕೀರ್ತಿ | title6 = ಕಳ್ದ್ ಹೋದೆ | extra6 = ಡಾ. ವಿನ್ಸೆಂಟ್ Theraisnathan, ಚೈತ್ರ.ಎಚ್. ಜಿ. | length6 = 04:01 | lyrics6 = ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ | title7 = ಡಾನ್ಸ್ ಥೀಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ | extra7 = ಥಾಮಸ್ ರತ್ನಂ | length7 = 03:20 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 9z46t1a7o6ngu03v2cmdj5drmlsy272 0 143101 1377910 1375478 2026-08-01T04:32:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377910 wikitext text/x-wiki {{Short description|Indian physicist (1906–1993)}} {{Use Indian English|date=December 2015}} {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Infobox scientist |image=Daulat Singh Kothari 2011 stamp of India.jpg |image_size = 240px |caption= ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಠಾರಿ |birth_date=೬ ಜುಲೈ ೧೯೦೬ |birth_place=ಉದೈಪುರ,ರಾಜಸ್ಥಾನ,ಭಾರತ |death_date=೪ ಫ಼ೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೩ |death_place=ದೆಹಲಿ,ಭಾರತ }} '''ದೌಲತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೊಠಾರಿ''' (೬ ಜುಲೈ ೧೯೦೬-೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೩) ಯವರು ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ.<ref name="web.archive.org">https://web.archive.org/web/20160304032451/http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/dkothari.htm</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಡಿ.ಎಸ್. ಕೊಠಾರಿ ಅವರು [[ಜುಲೈ]] ೬, ೧೯೦೬ ರಂದು ರಜಪೂತಾನದ [[:en:Kingdom of Mewar|ಉದೈಪುರದ]] [[:en:Rajputana Agency|ರಜಪೂತನತದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು.<ref name="web.archive.org"/> ಇವರು ಒಬ್ಬ ಜೈನ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಮಗ.<ref>https://www.insaindia.res.in/BM/BM21_9901.pdf</ref> ಅವರ ತಂದೆ ೧೯೧೮ ರ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ನಂತರ ಕೊಠಾರಿಯವರನ್ನು ಅವರ ತಾಯಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.ಅವರು ಉದಯಪುರ ಮತ್ತು ಇಂದೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮತ್ತು ಮೇಘನಾದ್ ಸಹಾ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ [[:en:University of Allahabad|ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಗಾಗಿ, ಕೊಠಾರಿ ಅವರು [[:en:Ernest Rutherford|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್]] ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಇವರನ್ನು ಮೇಘನಾದ್ ಸಹಾ ಅವರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು. ==ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರಾಗಿ ಪಾತ್ರ== [[ಭಾರತ|ಭಾರತಕ್ಕೆ]] ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ೧೯೩೪ ರಿಂದ ೧೯೬೧ ರವರೆಗೆ ಓದುಗ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೪೮ ರಿಂದ ೧೯೬೧ ರ ವರೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೭೩ ರವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೪-೬೬ ರ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಕೊಠಾರಿ ಆಯೋಗ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಯೋಗವಾಗಿದೆ.<ref>http://mohitpuri.pbworks.com/w/page/11465802/Indian%20Education%20Commission%201964-66</ref> ಡಾ. ಡಿ ಎಸ್ ಕೊಠಾರಿ <ref name="ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು">{{Cite web |url=https://vigyanprasar.gov.in/kothari-daulat-singh/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=7 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=7 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807063057/https://vigyanprasar.gov.in/kothari-daulat-singh/ |url-status=dead }}</ref> (ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ), [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ]] ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ. ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡಿ.ಆರ್.ಡಿ.ಒ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರು ಅಂದರೆ ನೌಕಾಪಡೆ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ (ನಂತರ ನೌಕಾಪಡೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಮೆಟಲರ್ಜಿಕಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು), ಮುಂಬೈ, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ದೆಹಲಿ, ಘನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ದೆಹಲಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಆಹಾರ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಮೈಸೂರು, ರಕ್ಷಣಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಹೈದರಾಬಾದ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಗುಂಪು, ದೆಹಲಿ,ತಾಂತ್ರಿಕ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ,ಚಂಡೀಗಢ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುಜಿಸಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಿ. ಎಸ್. ಕೊಠಾರಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಡಿ ಎಸ್ ಕೊಠಾರಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಪಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕೆಟ್ ಅವರು [[ಪರಮಾಣು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಪರಮಾಣು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪಿತಾಮಹ ಲಾರ್ಡ್ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ<ref>{{Cite web |url=https://www.diat.ac.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=7 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812084401/https://www.diat.ac.in/ |url-status=dead }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ<ref>https://www.ugc.ac.in/pdfnews/1181594_revised-DSKPDF.pdf</ref> ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ==ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== ಕೊಠಾರಿ ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ [[:en:Indian Science Congress Association|ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಥರ್ಮೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ವೈಟ್ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅವರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು"/> ಅವರಿಗೆ ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಮತ್ತು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣವನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf</ref> ಅವರನ್ನು [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌|ಅಲಹಾಬಾದ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘದಿಂದ ''ಹೆಮ್ಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು'' ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://auaa.in/?page_id=31 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=7 ಜುಲೈ 2012 |archive-date=20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163717/http://auaa.in/?page_id=31 |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು [[:en:Atmaram Award|ಆತ್ಮರಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://khsindia.org/india/en/awards/award-categories/atmaram-award.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=7 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=7 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807063918/https://khsindia.org/india/en/awards/award-categories/atmaram-award.html |url-status=dead }}</ref> ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ (ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪುರುಷರ ವಸತಿನಿಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] sr68jl80ypspkhl3vy8jz70wbr1dczp 0 144212 1377925 1372563 2026-08-01T05:58:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377925 wikitext text/x-wiki '''ನೈಕಾ''' ಭಾರತೀಯ [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ಫಲ್ಗುಣಿ ನಾಯರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 100+ ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೌಂದರ್ಯ]], ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಮಹಿಳೆಯ ನೇತೃತ್ವದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಆಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/business/falguni-nayar-founder-of-indias-first-woman-led-unicorn-nykaa-profile-2590610|title=Falguni Nayar, Founder Of India's First Woman-Led Unicorn Nykaa: Profile|date=October 28, 2021|website=NDTV.com|access-date=2021-11-05}}</ref> ನೈಕಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಆನ್‌ಲೈನ್-ಮಾತ್ರದಿಂದ ಓಮ್ನಿಚಾನಲ್ ಮಾದರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದು ತನ್ನ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೦೦೦೦ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:NYKAA.COM_LOGO.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/NYKAA.COM_LOGO.jpg/220px-NYKAA.COM_LOGO.jpg|thumb| ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಗೋ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಕೊಟಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಕೋಟಾಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ]] ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಫಲ್ಗುಣಿ ನಾಯರ್ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ <ref name="iDiva">{{Cite web|url=https://www.idiva.com/career/advice/get-a-glimpse-into-the-mind-of-falguni-nayar-the-woman-behind-the-force-that-is-nykaa/17030893|title=Get A Glimpse Into The Mind Of Falguni Nayar, The Woman Behind The Force That Is Nykaa|date=8 March 2017|website=iDiva|language=en-IN|access-date=14 November 2021}}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕ್ಯುರೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಇಕಾಮರ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Leisure/EMOmjllb5hPv8Se8T62ZaK/Falguni-Nayar-The-beauty-entrepreneur.html|title=Falguni Nayar: The beauty entrepreneur|last=Kapur|first=Mallika|date=24 March 2017|work=Live Mint|access-date=2 April 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/biz-entrepreneurship/meet-five-ex-bankers-who-broke-free-with-radically-different-ventures/slideshow/18842074.cms|title=Shades in Beauty Space: Falguni Nayar|work=Economictimes.indiatimes.com|access-date=7 March 2013}}</ref> ನೈಕಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದ ನಾಯಕ ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ನಟಿ ಅಥವಾ "ಜನನ ಗಮನದಲ್ಲಿರುವವರು".<ref>{{Cite web|url=https://www.nykaa.com/who_are_we|title=Who are we &#124; Nykaa|website=www.nykaa.com}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ದೀಪಾವಳಿ ೨೦೧೨ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೩ <ref name="iDiva" /> ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಆನ್‌ಲೈನ್-ಮಾತ್ರದಿಂದ ಓಮ್ನಿಚಾನಲ್ ಮಾದರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://brandequity.economictimes.indiatimes.com/news/marketing/nykaa-reveales-its-omni-channel-content-and-guided-selling-strategy/70841130|title=Nykaa reveales its omni-channel content and guided selling strategy – ET BrandEquity|website=ETBrandEquity.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/nykaa-bets-big-on-fashion-offline-stores-with-eye-on-unicorn-tag-119041900920_1.html|title=Nykaa bets big on fashion, offline stores with eye on Unicorn tag|last=Lall|first=Pavan|date=19 April 2019|work=Business Standard India|via=Business Standard}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಪುರುಷರ ಶೃಂಗಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಹು-ಬ್ರಾಂಡ್ ಇಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಗಡಿಯಾದ ನೈಕಾ ಮ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/nykaa-joins-party-in-mens-grooming/articleshow/64877812.cms?from=mdr|title=Nykaa joins party in men's grooming|last=Srinivasan|first=Supraja|work=The Economic Times|access-date=2021-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/ahead-of-festive-season-nykaa-offers-mens-fashion-grooming-products/|title=Ahead Of Festive Season, Nykaa Offers Men's Fashion, Grooming Products|date=2020-10-05|website=Inc42 Media|language=en-US|access-date=2021-05-24}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ನೈಕಾ ಡಿಸೈನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಫ್ಯಾಷನ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ನೈಕಾ ಫ್ಯಾಶನ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ನೈಕಾ ಕಂಪನಿಯು ನೈಕಾ ಪ್ರೋ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ನೈಕಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/article/358648|title=After Katrina Kaif, Alia Bhatt Bets on Nykaa|last=Kapani|first=Puneet|date=2020-10-28|website=Entrepreneur|language=en|access-date=2021-05-24|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524123538/https://www.entrepreneur.com/article/358648|url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ರಲ್ಲಿ,ನೈಕಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಫ್ಯಾಷನ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಓಮ್ನಿಚಾನಲ್ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/current/corporate/nykaa-fashion-starts-offline-expansion-first-store-to-open-in-delhi-ambience-mall/story/423921.html|title=Nykaa Fashion starts offline expansion, first store to open in Delhi's Ambience Mall|date=4 December 2020|website=www.businesstoday.in|access-date=2021-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://in.fashionnetwork.com/news/Nykaa-fashion-goes-offline-with-its-first-store-in-delhi,1265731.html|title=Nykaa Fashion goes offline with its first store in Delhi|last=IN|first=FashionNetwork com|website=FashionNetwork.com|language=en-IN|access-date=2021-05-24}}</ref> === ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು IPO === ೨೦೧೨ ರಿಂದ, ನೈಕಾ ಬಹು ಸುತ್ತಿನ ನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/deals/-ma/max-acquires-2pc-stake-in-Nykaa/articleshow/55897360.cms|title=Max Ventures and Industries acquires 2% stake in Nykaa|website=Timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/steadview-funding-values-nykaa-at-1-2bn/articleshow/74921497.cms|title=Steadview funding values Nykaa at $1.2bn – Times of India|website=The Times of India}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/nykaa-enters-unicorn-club-with-fresh-rs-100-crore-funding/1916533/|title=Nykaa enters unicorn club with fresh Rs 100-crore funding|date=2 April 2020}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಇದು {{INRConvert|100|c}} ಸ್ಟೆಡ್‌ವ್ಯೂ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನಿಂದ, ಇದು {{INRConvert|85|b}} ) ಮೌಲ್ಯದ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಆಗಿದೆ <ref name="auto1" /><ref name="auto" /><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/nykaa-raises-rs-100-crore-from-existing-investor-steadview-capital-120040100062_1.html|title=Nykaa raises Rs 100 crore from existing investor Steadview Capital|last=Sai|first=Ishwar|date=1 April 2020|work=Business Standard|access-date=1 April 2020}}</ref> ಇದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂತು {{INRConvert|67|c}} ಮೇ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಡ್‌ವ್ಯೂನಿಂದ ಧನಸಹಾಯ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/steadview-capital-invests-rs-67-crore-more-in-nykaa/articleshow/75640420.cms|title=Steadview Capital invests Rs 67 crore more in Nykaa|last=Gooptu|first=Biswarup|work=The Economic Times}}</ref> ಇಬ್ಬರು [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ನಟಿಯರು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಫಂಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.in/business/startups/news/after-katrina-kaif-alia-bhatt-invests-in-e-commerce-unicorn-nykaa/articleshow/78888581.cms|title=After Katrina Kaif, Alia Bhatt invests in e-commerce unicorn Nykaa|website=Business Insider}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕತ್ರಿನಾ ಕೈಫ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ {{INRConvert|2.04|c}} ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಆಲಿಯಾ ಭಟ್]] ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ {{INRConvert|4.95|c}} ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ <ref name="CNBC">{{Cite web|url=https://www.cnbctv18.com/market/nykaa-ipo-alia-bhatt-katrina-kaif-earn-10x-returns-from-investments-11427732.htm|title=Nykaa IPO: Alia Bhatt, Katrina Kaif earn 10X returns from investments|date=11 November 2021|website=cnbctv18.com|language=en|access-date=13 November 2021}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಷೇರುಗಳ ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/funding/fidelity-invests-undisclosed-sum-in-nykaa/articleshow/79427130.cms|title=Fidelity invests in beauty etailer Nykaa|work=The Economic Times}}</ref> ನೈಕಾ ತನ್ನ [[ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ|ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು]] (IPO) ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ತೆರೆಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/markets/nykaa-ipo-opens-oct-28-price-band-at-rs-1-085-1-125-per-share-121102200917_1.html|title=Nykaa IPO to open on October 28; priced at Rs 1,085-1,125 apiece|last=Modak|first=Samie|date=22 October 2021|work=Business Standard India|access-date=13 November 2021}}</ref> IPO ೮೧.೭೮ ಬಾರಿ ಓವರ್‌ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರೈಬ್ ಆಗಿದ್ದು, {{INRConvert|5352|c}} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ ಯು ಎಸ್$೭.೪ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯ. ನೈಕಾ ಅನ್ನು ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ|NSE]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ ಷೇರುಪೇಟೆ|BSE]] ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಲೆಯು ಆರಂಭಿಕ ದಿನದಲ್ಲಿ ೮೯.೨ % ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಕಂಪನಿಯು ಸುಮಾರು ಯುಎಸ್$ ೧೩ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/indian-beauty-startup-nykaa-surges-to-near-13-billion-valuation-in-debut/articleshow/87620578.cms|title=Nykaa surges to near $13 billion valuation in debut|work=The Economic Times|access-date=14 December 2021}}</ref> ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ೫೩.೫% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಫಲ್ಗುಣಿ ನಾಯರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿತ ಮಹಿಳಾ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/business/nykaa-founder-falguni-nayar-becomes-india-s-wealthiest-self-made-female-billionaire-101636525035358.html|title=Nykaa founder Falguni Nayar is now India's wealthiest self-made female billionaire|date=10 November 2021|website=Hindustan Times|language=en|access-date=13 November 2021}}</ref> ಮೇ ೨೦೨೨ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ನೈಕಾನ ಷೇರುಗಳು BSE ನಲ್ಲಿ ₹೧೩೯೦ ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/market/stock-market-news/nykaa-shares-surge-post-q4-results-should-you-buy-11653882950885.html|title=Nykaa shares surge post Q4 results. What analysts say|last=Livemint|date=2022-05-30|website=mint|language=en|access-date=2022-05-30}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Janhvi_Kapoor_snapped_at_Nykaa_launch_event_(03).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Janhvi_Kapoor_snapped_at_Nykaa_launch_event_%2803%29.jpg/220px-Janhvi_Kapoor_snapped_at_Nykaa_launch_event_%2803%29.jpg|thumb| ನಟಿ ಜಾನ್ವಿ [[ಜಾನ್ವಿ ಕಪೂರ್|ಕಪೂರ್]] ೨೦೧೮ ರಿಂದ ನೈಕಾ ಅವರ <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/nykaa-signs-janhvi-kapoor-as-brand-endorser-move-to-step-up-the-buzz-118091201377_1.html|title=Nykaa signs Janhvi Kapoor as brand endorser, move to step up the buzz|last=Malvania|first=Urvi|date=12 September 2018|work=Business Standard India|access-date=9 November 2021}}</ref> ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.]] ಮುಂಬೈ, [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]], [[ಪುಣೆ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಾಸ್ತಾನು ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೈಕಾ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.nykaa.com/pollution-control-compliance-app|title=pollution control compliance|website=www.nykaa.com}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇಕಾಮರ್ಸ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ೭೬ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾರೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/current/corporate/nykaa-fashion-starts-offline-expansion-first-store-to-open-in-delhi-ambience-mall/story/423921.html|title=Nykaa Fashion starts offline expansion, first store to open in Delhi's Ambience Mall|date=4 December 2020|website=www.businesstoday.in}}</ref> ಇದು ೨೦೦೦ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦೦೦೦ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="auto"/><ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fashion-/-cosmetics-/-jewellery/nykaa-decks-up-to-woo-indian-beauty-market-with-more-products-and-services/articleshow/52825419.cms|title=Nykaa decks up to woo Indian beauty market with more products and services|last=Ganguly|first=Payal|work=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://retail.economictimes.indiatimes.com/news/health-and-beauty/beauty-startup-nykaa-plans-3-billion-ipo-this-year/80116523|title=Beauty startup Nykaa plans $3 billion IPO this year – ET Retail|website=ETRetail.com}}</ref> ಇದು ನೈಕಾ ಲಕ್ಸ್, ಆನ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಮತ್ತು ನೈಕಾ ಬ್ಯೂಟಿ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಲಕ್ಸ್ ಸ್ವರೂಪವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಷಾರಾಮಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಾದ ಹುಡ ಬ್ಯೂಟಿ, MAC, dior, ಮತ್ತು Givenchy ಜೊತೆಗೆ ನೈಕಾ ಬ್ಯೂಟಿ, ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.in/beauty/content/everything-you-need-to-know-about-the-new-nykaa-luxe-store-in-mumbai|title=Everything you need to know about the new Nykaa Luxe store in Mumbai|last=Dalal|first=Avanti|date=29 January 2021|website=Vogue India}}</ref> ನೈಕಾ ಆನ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ವರ್ಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/619105/nykaa-expand-offline-presence.html|title=Nykaa to expand offline presence|date=25 June 2017|website=Deccanherald.com}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಫ್, ಚಾರ್ಲೆಟ್ ಟಿಲ್ಬರಿ, ಟೋನಿಮೊಲಿ, ಬೆಕ್ಕಾ, ಸಿಗ್ಮಾ, ಲೈಮ್‌ಕ್ರೈಮ್, ಡರ್ಮಲೋಜಿಕಾ ಮತ್ತು ಮುರಾದ್‌ ನಂತಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೈಕಾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.lifestyleasia.com/ind/beauty-grooming/makeup/charlotte-tilbury-lands-in-india-and-we-are-definitely-picking-up-these-5-products/|title=Charlotte Tilbury launches in India with these bestsellers|date=19 November 2020|website=Lifestyle Asia India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.livemint.com//fashion/beauty/meet-today-s-beauty-customer-111611837804504.html|title=Meet today's beauty customer|date=13 February 2021|website=Mintlounge|access-date=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-date=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220803133204/https://lifestyle.livemint.com//fashion/beauty/meet-today-s-beauty-customer-111611837804504.html|url-status=dead}}</ref> === ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಮನೆ === ನೈಕಾ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು: * ನೈಕಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ - ನೈಕಾ ನ್ಯಾಚುರಲ್ಸ್, ನೈಕಾ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್, ಕೇ ಬ್ಯೂಟಿ * ನೈಕಾ ಫ್ಯಾಷನ್ – ನೈಕಾ ಅವರಿಂದ nykd, ೨೦ ಡ್ರೆಸ್‌ಗಳು, R, ಮೊಂಡಾನೊ, ಲಿಖಾ,<ref>{{Cite web|url=https://www.apnnews.com/nykaa-launches-new-category-nykd-all-day-featuring-athleisure-leisure-activewear-exclusively-on-nykaa-fashion/|title=Nykaa launches new category Nykd All Day – Featuring Athleisure, Leisure & Activewear exclusively on Nykaa Fashion}}</ref> ಪಿಪಾ ಬೆಲ್ಲಾ <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/nykaa-fashion-acquires-pipa-bella-to-strengthen-jewellery-category/articleshow/82034659.cms|title=Nykaa Fashion acquires Pipa Bella to strengthen jewellery category|work=The Economic Times|access-date=2021-05-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/news/nykaa-fashion-acquires-online-jewellery-retailer-pipa-bella-11618209976044.html|title=Nykaa Fashion acquires online jewellery retailer Pipa Bella|last=Staff Writer|date=2021-04-12|website=mint|language=en|access-date=2021-05-24}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ನೈಕಾ ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೈಕಾ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಉಗುರುಗಳು, ಮುಖ, ತುಟಿಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/GmnyDEcjxafpbxQoiEJpGK/Nykaa-expects-private-label-revenue-contribution-to-double-i.html|title=Nykaa expects private label revenue contribution to double in 2017–18|date=16 December 2016|website=Livemint.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/LM5XPiYTUKunXMlskVrjML/Nykaa-looks-to-raise-Rs-100-crore-expand-private-label-offe.html|title=Nykaa looks to raise Rs 100 crore, expand private label offerings|last=Verma|first=Shrutika|date=9 March 2016|website=Livemint.com|access-date=29 June 2018}}</ref> ನೈಕಾ ನ್ಯಾಚುರಲ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊ ತ್ವಚೆ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaretailing.com/2021/02/03/beauty-and-wellness/nykaa-naturals-branches-out-into-a-new-category-launches-hair-care-range/|title=Nykaa Naturals branches out into a new category, launches hair care range|last=Bureau|first=Indiaretailing|date=3 February 2021}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೯ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ವಾಂಡರ್‌ಲಸ್ಟ್ ಬಾತ್ ಮತ್ತು ಬಾಡಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐಕಾನಿಕ್ ಡಿಸೈನರ್ ಮಸಾಬಾ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಮಸಾಬಾ ನೈಕಾ ಸೌಂದರ್ಯ ರೇಖೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2020/jul/07/nykaa-beauty-enters-the-essentials-category-2166464.html|title=Nykaa Beauty enters the essentials category|website=The New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/magazine/2020/jun/21/scent-and-sensibility-2158336.html|title=Masaba Gupta collaborates with Nykaa to launch fragrance collection|website=The New Indian Express}}</ref> === ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು === ಮೇ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, Nykaa ಖಾಸಗಿ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಟೈಲಿಂಗ್ ವೇದಿಕೆಯಾದ 20Dresses.com ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.techcircle.in/2019/03/22/exclusive-beauty-e-tailer-nykaa-acquires-women-styling-platform-20dresses-com|title=Exclusive: Beauty e-tailer Nykaa acquires women styling platform 20Dresses.com|date=22 March 2019|website=Techcircle}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಇದು ನಟಿ ಕತ್ರಿನಾ ಕೈಫ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೇ ಬ್ಯೂಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://qz.com/india/1733852/nykaas-falguni-nayar-on-katrina-kaif-partnership-and-more/|title=Nykaa was an obvious choice for Katrina Kaif over Amazon and Flipkart|last=Bhattacharya|first=Ananya|date=24 October 2019|website=Quartz India}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.in/beauty/content/katrina-kaif-launches-new-makeup-line-kay-beauty-on-nykaa|title=Katrina Kaif finally reveals her much-awaited makeup line on Instagram|date=16 October 2019|website=Vogue India}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ನೈಕಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ಭಾರತದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಆಭರಣ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್, ಪೀಪ ಬೆಲ್ಲಾ <ref>{{Cite web|url=https://www.cnbctv18.com/retail/nykaa-fashion-acquires-jewellery-brand-pipa-bella-8900511.htm|title=Nykaa Fashion acquires jewellery brand Pipa Bella|date=12 April 2021|website=cnbctv18.com|language=en-US|access-date=2021-05-24}}</ref> ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ ಬ್ರಾಂಡ್, ಡಾಟ್ & ಕೀ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/nykaa-buys-skincare-co-dot-key/articleshow/87215397.cms|title=nykaa: Nykaa buys skincare co Dot & Key {{!}} Bengaluru News - Times of India|date=Oct 23, 2021|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-05-23}}</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ನೈಕಾ ಸೌಂದರ್ಯ ಬ್ರಾಂಡ್ [https://www.earthrhythm.com/ ಅರ್ಥ್] ರಿದಮ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮.೫೧ % ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅರ್ಥ್ ರಿದಮ್ ಭಾರತೀಯ ತ್ವಚೆ ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ತ್ವಚೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/mergers-acquisitions/nykaa-buys-stake-in-homegrown-d2c-brand-earth-rhythm-8395781.html|title=Nykaa acquires 18.51% stake in beauty brand Earth Rhythm for Rs 41.65 crore|website=Moneycontrol|language=en|access-date=2022-04-22}}</ref> === ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ೧೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ನೈಕಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ನ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ API ದೋಷವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಬಳಕೆದಾರರ ಇಮೇಲ್ ಐಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಗೆ ಲಾಗ್ ಇನ್ ಮಾಡಲು ಸಂಭಾವ್ಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಡೇಟಾವನ್ನು ಹೈಜಾಕ್ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರಿಸಬಹುದು.<ref name="Nykaa fixes a data security bug">{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/nykaa-fixes-a-data-security-bug/articleshow/72101784.cms|title=Nykaa fixes a data security bug|last=Kar|first=Sanghamitra|work=Economic Times|access-date=3 December 2019}}</ref><ref name="Flaws in code put customer data of four consumer internet platforms at risk">{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/start-ups/security-expert-pokes-holes-in-consumer-internet-platforms-11573963913626.html|title=Flaws in code put customer data of four consumer internet platforms at risk|date=17 November 2019|website=Live Mint|access-date=3 December 2019}}</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯು ಭದ್ರತಾ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿತು.<ref name="Nykaa fixes a data security bug" /> == ವಿಷಯ ವೇದಿಕೆಗಳು == ನೈಕಾ ಅದರ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನಲ್ ನೈಕಾ ಟಿವಿ ಮೂಲಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಹ ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸೌಂದರ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಂಗ್ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/why-nykaa-has-chosen-to-largely-market-products-via-influencers-6191331.html|title=Nykaa Adopts 360-degree Marketing Strategy To Promote Products; But Influencers Play A Vital Role|website=Moneycontrol}}</ref> ಅದರ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ #BreakTheHashtag ( [[ತಾಪ್ಸಿ ಪನ್ನು|ತಾಪ್ಸೀ ಪನ್ನು]] ಜೊತೆ), #WhatMakesYourBeautiful (ಆಸಿಡ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಗರ್ವಾಲ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ), ಬ್ಯೂಟಿ ಇನ್ ಹರ್ ಸ್ಟೋರಿ ( [[ನೆಟ್‍ಫ್ಲಿಕ್ಸ್|ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್]] ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ), ವೆಬ್ ಸರಣಿ ಟಿಂಡರೆಲ್ಲಾ, ಖೋಜ್ (ಮದರ್ಸ್ ಡೇ ಚಲನಚಿತ್ರ), ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ ( [[ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ]] ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರ).<ref name="auto2"/><ref>{{Cite web|url=https://www.indiaretailing.com/2018/05/14/beauty-and-wellness/nykaa-com-closes-its-series-d-investment-round-of-rs-165-crore/|title=Nykaa.com closes its series D investment round of Rs 165 crore|last=Bureau|first=Indiaretailing|date=14 May 2018}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/advertising-news/nykaa-and-acid-attack-survivor-laxmi-agarwal-join-hands-for-whatmakesyoubeautiful-101987.html|title=Nykaa and acid-attack survivor Laxmi Agarwal join hands for #WhatMakesYouBeautiful – Exchange4media|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media}}</ref> ೨೦೧೮ ರಿಂದ, ಇದು ತನ್ನ ನೈಕಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಬ್ಯೂಟಿ ಬಾರ್ ಎಂಬ ವೆಬ್ ಕಿರುಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ನೈಕಾ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾದ ಬ್ಯೂಟಿ ಬುಕ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳು == ನೈಕಾ ತನ್ನ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾರೆ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 300 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು CEO ಫಲ್ಗುನಿ ನಯ್ಯರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಟಾಪ್ ೧೦೦ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಮುಂದಿನ ೨-೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/nykaa-plans-to-open-300-stores-to-drive-offline-growth-ceo-falguni-nayar/articleshow/88027246.cms|title=Nykaa plans to open 300 stores to drive offline growth: Falguni Nayar|work=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://retail.economictimes.indiatimes.com/news/health-and-beauty/cosmetics-and-fragrances/nykaa-to-invest-rs-100-crore-over-2-3-years-to-expand-retail-footprint-fulfilment-centres-cfo/88267847|title=Nykaa to invest Rs 100 crore over 2-3 years to expand retail footprint, fulfilment centres: CFO - ET Retail}}</ref> == ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನೈಕಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ CSR ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು SPARSH India, CARE International Confederation, PRIDE, Milaap, Nanhi Kali, Make a Wish Foundation, Benefactory, Sneha, GiveIndia ಮತ್ತು PM CARES Fund.<ref>{{Cite web|url=https://www.nykaa.com/nykaa-csr|title=Nykaa CSR &#124; Nykaa|website=www.nykaa.com}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/nykaa-employees-turn-covid-warriors-raise-rs-1-cr-towards-pm-cares-fund-fortis-healthcare-amazon-follow-suit/articleshow/75825030.cms|title=Nykaa employees turn Covid warriors, raise Rs 1 cr towards PM CARES fund; Fortis Healthcare, Amazon follow suit|last=Alves|first=Glynda|work=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fundraisers.giveindia.org/fundraisers/support-indias-healthcare-heroes-as-they-fight-covid-19|title=GiveIndia Fundraisers: India's most trusted crowdfunding website|website=fundraisers.giveindia.org|language=en|access-date=2021-05-24|archive-date=2021-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524113625/https://fundraisers.giveindia.org/fundraisers/support-indias-healthcare-heroes-as-they-fight-covid-19|url-status=dead}}</ref> == ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == 2015 ರಿಂದ, ನೈಕಾ ಮಹಿಳಾ ಜೀವನಶೈಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''ಫೆಮಿನಾ (ಭಾರತ)'' ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ 'ನೈಕಾ ಫೆಮಿನಾ ಬ್ಯೂಟಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್' ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/Nykaa-com-and-Femina-host-the-Nykaa-Femina-Beauty-Awards-in-Mumbai/articleshow/50889774.cms|title=Nykaa and Femina host the Nykaa Femina Beauty Awards in Mumbai|work=Timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ನೈಕಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ''ವೋಗ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ 'ದಿ ಪವರ್ ಲಿಸ್ಟ್' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] pbkhaktypbzujenovmpjdvdns466hdd 0 145978 1377921 1352086 2026-08-01T05:32:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377921 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific-prefix = ಸಿಸ್ಟರ್‌ | name = ಮರಿಯಾ ನಿರ್ಮಲಾ ಜೋಶಿ | honorific-suffix = ಎಮ್‌‍.ಸಿ. | image = | caption = ಸಾಲ್ಟ್ + ಲೈಟ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ''ಸಾಕ್ಷಿ''ಯಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟರ್ ನಿರ್ಮಲಾ | religion =ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ (ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮ) | alma_mater = ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಾಕ್ಟರ್ ಜೂರಿಸ್) | nationality = ನೇಪಾಳಿ | birth_date = {{Birth date|df=yes|೧೯೩೪|೭|೨೩}} | death_date = ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೧೫ (ವಯಸ್ಸು ೮೦) | death_place = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಭಾರತ | birth_place = ಸಯಾಂಜ, ನೇಪಾಳ | institute = ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿ |ಶೀರ್ಷಿಕೆ =ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿಯ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಜನರಲ್ | predecessor = | successor =ಮೇರಿ ಪ್ರೇಮಾ ಪಿರಿಕ್, ಎಂ.ಸಿ. }} '''ಮರಿಯಾ ನಿರ್ಮಲಾ ಜೋಶಿ''' (೨೩ ಜುಲೈ ೧೯೩೪ - ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೧೫) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಾದ [[ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ|ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ]] ಅವರ ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&art=13116&dos=124&size=A|title=Sr Nirmala Joshi: Let us put down the weapons of violence; religion is a work of peace|last=AsiaNews.it|website=www.asianews.it|access-date=2021-11-14|archive-date=2022-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20221201112535/https://www.asianews.it/index.php?l=en&art=13116&dos=124&size=A|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.motherteresa.org/02_news/Co-workers_2008.html|title=Sr. Nirmala Letter to The Co-workers_2008|website=www.motherteresa.org|access-date=2021-11-14|archive-date=2021-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20211114104312/https://www.motherteresa.org/02_news/Co-workers_2008.html|url-status=dead}}</ref> ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಚಾರಿಟಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ನಿರ್ಮಲಾ ಅವರು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ೧೩೪ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == '''ನಿರ್ಮಲಾ ಜೋಶಿ''' ಜೋಶಿ, ನೀ ಕುಸುಮ್, ೨೩ ಜುಲೈ ೧೯೩೪ <ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=EustAAAAYAAJ&q=Nirmala+Joshi+1934|title=Inside the Vatican|year=2001}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianews.it/news-en/Card.-Gracias:-Farewell-to-Sister-Nirmala,-humble-and-enlightened-by-faith-34601.html|title=Card. Gracias: Farewell to Sister Nirmala, humble and enlightened by faith|last=AsiaNews.it|website=www.asianews.it|language=en|access-date=2022-08-11}}</ref> [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ಸೈಂಜದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕುಟುಂಬವು ಹಿಂದೂವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಭಾರತದ ಹಜಾರಿಬಾಗ್‌ನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ಆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="melbourne">{{Cite web|url=http://www.cam.org.au/Catholic-Faith/Faith-Education/Article/11694/how-india-remembers-mother-teresa|title=How India remembers Mother Teresa|publisher=Catholic Archdiocese of Melbourne|access-date=11 September 2012|archive-date=29 ಜೂನ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629115518/http://www.cam.org.au/Catholic-Faith/Faith-Education/Article/11694/How-India-remembers-Mother-Teresa|url-status=dead}}</ref> ಜೋಶಿಯವರು [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="We are 'little pencils' in God's hand">{{Cite web|url=https://www.ewtn.com/library/PRIESTS/NIRMALA.HTM|title=We are 'little pencils' in God's hand|date=2015|publisher=Eternal World Television Network|access-date=24 June 2015}}</ref> ಅವರು ಪನಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ವಿದೇಶಿ ಮಿಷನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‍ನ ಮೊದಲ ಸಹೋದರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಜೋಶಿಯವರು ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿಯ ಚಿಂತನಶೀಲ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೭ ರವರೆಗೂ ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಅವರ ನಂತರ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌ನ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="cnn">{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/WORLD/9703/13/india.teresa/|title=Indian-born nun to succeed Mother Teresa|date=13 March 1997|publisher=CNN|access-date=2014-08-03|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403233833/http://edition.cnn.com/WORLD/9703/13/india.teresa/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ ರ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನದಂದು (ಜನವರಿ ೨೬) ಸೋದರಿ ಜೋಶಿ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ|ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣವನ್ನು]] ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards Directory (1954–2013)|publisher=Ministry of Home Affairs|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/home.do?newUser=yes|title=Padma Vibhushan|archive-url=https://web.archive.org/web/20150426041146/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/home.do?newUser=yes|archive-date=26 April 2015|access-date=26 January 2009}}</ref> ಸುಪೀರಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಅವರ ಅವಧಿಯು ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ ರಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ನಂತರ ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಸಿಸ್ಟರ್ ಮೇರಿ ಪ್ರೇಮಾ ಪಿಯರಿಕ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Sister Nirmala Bio">{{Cite web|url=http://www.in.com/sister-nirmala/biography-256317.html|title=Sister Nirmala Bio|date=2015|publisher=Celebs Bio|archive-url=https://web.archive.org/web/20150624124907/http://www.in.com/sister-nirmala/biography-256317.html|archive-date=2015-06-24|access-date=24 June 2015}}</ref> === ಸಾವು === ಜೋಶಿ ಅವರು ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಂದು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] [[ಹೃದಯರೋಗ|ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನಿಧನರಾದರು]].<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Sister-Nirmala-passes-away/articleshow/47779679.cms|title=Sister Nirmala passes away – The Times of India|website=The Times of India|access-date=2015-06-23}}</ref> ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಹಲವು ನಾಯಕರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://time.com/3931489/sister-nirmala-joshi-mother-teresa-successor-dies/|title=Mother Teresa's Successor, Sister Nirmala Joshi, Dies at 81|access-date=2015-10-25}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.ewtn.com/motherteresa/interview98.htm CWS interview with Mother Teresa's successor] * [http://www.cnn.com/WORLD/9703/13/india.teresa/ Indian-born nun to succeed Mother Teresa] * [https://indiancatholicmatters.org/sr-nirmala-the-guiding-light/ Sr. Nirmala: The Guiding Light] {{S-start}} {{s-rel|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು}} {{S-bef|before=ಸಂತ ತೆರೇಸಾ}} {{s-ttl|title=ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟಿಯ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಜನರಲ್|years=೧೯೯೭–೨೦೦೯}} {{S-aft|after=ಸಿಸ್ಟರ್ ಮೇರಿ ಪ್ರೇಮಾ ಪಿಯರಿಕ್}} {{end}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] ky7zmw1x1k6onzh3iklcrj7l2tp24rb 0 146398 1377942 1353502 2026-08-01T07:30:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377942 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:15.5em; text-align:center" ! colspan="2" |ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಪ್ರವೇಶ, ರಥಬೀದಿ, [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]] |- ! colspan="2" |[[ಚಿತ್ರ:Sri_Puthige_Math_Udupi.JPG|frameless]] |- ! ಸ್ಥಳ | {{ubl|ಉಡುಪಿ-ಶಾಖಾ ಮಠ| ಪುತ್ತಿಗೆ, ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕು- ಮೂಲ ಮಠ}} |- ! ಸ್ಥಾಪಕ | [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ]] |- ! ಮೊದಲ ಆಚಾರ್ಯ | ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ |- ! ರಚನೆ | |- ! ಜಾಲತಾಣ | {{Nowrap|https://www.shriputhige.org/}} |}   '''ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ'''ವು ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಾಧ್ವ]] [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]] ಪಂಥದ, ಮಠವಾಗಿರುವ ಇದನ್ನು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.dvaita.org/madhva/udupi/car_street.html|title=Udupi Ashta Mathas|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512150814/http://www.dvaita.org/madhva/udupi/car_street.html|archive-date=12 May 2008|access-date=26 June 2008}}</ref> ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಮೊದಲ ಮಠಾಧೀಶರು ಶ್ರೀ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು, <ref>{{Cite web|url=http://krishnabrunda.org/php/PuthigeMatha.php|title=Shree Krishna Brundaavanam - Puttige Matha|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727000654/http://krishnabrunda.org/php/PuthigeMatha.php|archive-date=27 July 2011|access-date=26 June 2008}}</ref> ಅವರು [[ದ್ವೈತ ದರ್ಶನ|ದ್ವೈತ]] ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಶ್ರೀ [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ]] ನೇರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂದರೆ [[ವಿಠ್ಠಲ|ಪಾಂಡುರಂಗ (ವಿಟ್ಟಲ)]], <ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2008/01/19/stories/2008011955190100.htm|title=Article in|date=2008-01-19|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20090210165303/http://hindu.com/2008/01/19/stories/2008011955190100.htm|archive-date=10 February 2009|access-date=4 August 2010}}</ref> ಇದನ್ನು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಶ್ರೀ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ೨೯ ಮಠಾಧೀಶರು ಮಠದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಠದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಶ್ರೀ ಸುಗುಣೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿ <ref>{{Cite web |url=https://shriputhige.org/?q=en%2Fabout-pontiff |title=Sri Sugunendra Tirtha Swamiji |access-date=2022-10-30 |archive-date=2022-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030061100/https://www.shriputhige.org/?q=en%2Fabout-pontiff |url-status=dead }}</ref> == ಗುರು ಪರಂಪರೆ == # ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು- ಶ್ರೀ ಮಧ್ವವಿಜಯರು ಶ್ರೀ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರ ಕಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಶ್ರೀ ಮಧ್ವರು]] [[ಬದರೀನಾಥ್‌‌|ಬದರಿಗೆ]] ಎರಡನೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದವು. ಒಮ್ಮೆ [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಶ್ರೀ ಮಧ್ವ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು [[ಗಂಗಾ|ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು]] ದಾಟಿದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಸೈನ್ಯವು ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಪೂಜಿಸುವ ಅದೇ ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವರು ರಾಜನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಯಾರಿಗೂ ಭಯಪಡಲಿಲ್ಲ. ನಿರ್ಭೀತ ಸಂತನನ್ನು ನೋಡಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ರಾಜನು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು (ಅವುಗಳನ್ನು ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬಿಡಲು ಅನುಮತಿಸಿದನು. ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಕಾಯಿತರ ಗುಂಪು ಇವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು. [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಶ್ರೀ ಮಧ್ವರು]] ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. [[ಕೃಷ್ಣ ಮಠ|ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ]] ಆರಾಧನೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದ ಎಂಟು ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮತ್ತು ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಶ್ರೀ ಉಪೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ದರೋಡೆಕೋರರ ಜೊತೆ ಹೋರಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಓಡಿಸಿದರು. # ಕವೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಹಂಸೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಯಾದವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಧರಣೀಧರ ತೀರ್ಥ # ದಾಮೋದರ ತೀರ್ಥ # ರಘುನಾಥ ತೀರ್ಥ # ಶ್ರೀವತ್ಸಾಂಕ ತೀರ್ಥ # ಗೋಪಿನಾಥ ತೀರ್ಥ # ರಂಗನಾಥ ತೀರ್ಥ # ಲೋಕನಾಥ ತೀರ್ಥ # ರಾಮನಾಥ ತೀರ್ಥ- # ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ ತೀರ್ಥ- <ref>{{Cite book|title=Nyayasudha commentary srinidheeya|publisher=Mantralaya raghavendra swamy mutt|location=Mantralay}}</ref> ಜ್ಞಾನವೈರಅಜ್ಞಾಭಕ್ತ್ಯಾದಿಗುನಪು ಶ್ಪರ್ಚಿತ್ ಅಚ್ಚುತನ್| ಶ್ರೀವಲ್ಲಭಆಖ್ಯಯೋಗ್ಇಂದ್ರಾನ್ ನೌಮ್ಯಹಾಂ ತತ್ಕೃರೂಪಅಬಲಃ| # ಶ್ರೀನಿವಾಸ ತೀರ್ಥರು- ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಗುರುಪರಂಪರ ಶ್ಲೋಕವು ಅವರನ್ನು " [[ವಾದಿರಾಜರು|ವಾದಿರಾಜ]] ಮುನಿಸುಪ್ರಿಯಂ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆಯಾದ ಶ್ರೀನಿಧಿಯ ತಿಪ್ಪಾಣಿ ಅವರ ವಿದ್ಯಾಗುರುವಿಗೆ [[ನರಸಿಂಹ|ನರಸಿಂಹನ]] ಅನುಗ್ರಹವಿತ್ತು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸಆಖ್ಯಹಾಂಸೇಮದ್ರಾನ್ ನೌಮ್ಯಹಮ್ ಬುದ್ದಿ ಶುದ್ದಯ್| # ಶ್ರೀನಿಧಿ ತೀರ್ಥ-ಜಯತೀರ್ಥರು ಬರೆದ ನ್ಯಾಯ ಸುಧಾಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. # ಗುಣನಿಧಿ ತೀರ್ಥ # ಆನಂದನಿಧಿ ತೀರ್ಥ # ತಪೋನಿಧಿ ತೀರ್ಥ # ಯಾದವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಕವೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು- ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಆನೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಸ್ತಂಭಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎದುರಿಗಿದ್ದವು. ಪುತ್ತಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪರದಾಡಿದರು.[[ಚಿತ್ರ:HiriyadkaPuttigeMoolabrindavana.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/HiriyadkaPuttigeMoolabrindavana.jpg/220px-HiriyadkaPuttigeMoolabrindavana.jpg|thumb| ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಬೃಂದಾವನ]] ಕವೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಆನೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ ಸ್ತಂಭದಿಂದ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನು]] ಹೊರಬಂದನು. # ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು <ref>{{Cite web|url=https://sites.google.com/site/madhvayatigalu/home/puthige-matha/raghavendra-teertharu|title=Raghavendra teertharu - madhva yatigalu|website=sites.google.com|access-date=2019-03-22|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026231004/https://sites.google.com/site/madhvayatigalu/home/puthige-matha/raghavendra-teertharu|url-status=dead}}</ref> - ಅವರು [[ಕೃಷ್ಣ ಮಠ|ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠದಲ್ಲಿ]] [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಧ್ವಸರೋವರಕ್ಕೆ]] ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಬೃಂದಾವನ ಹಿರಿಯಡ್ಕ ಹಾಗು ಪುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಶಿರೂರು ಮಠ|ಶೀರೂರು ಮಠದ]] ಲಕ್ಷ್ಮೀಧರ ತೀರ್ಥರು ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದರು. # ವಿಬುಧೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಸುರೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಭುವನೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು-ಅವರ ಬೃಂದಾವನವು [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ|ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯ]] ಕುರುವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ರಂಗಪ್ಪಾಚಾರ್ಯರು ಬರೆದ ವಿಶ್ವಪ್ರಿಯವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ಇವರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ೧೨ ಬಾರಿ ಸುಧಾ ಮಂಗಲವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.[[ಚಿತ್ರ:BhuvanendraPuthige.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/BhuvanendraPuthige.jpg/220px-BhuvanendraPuthige.jpg|thumb| ಭುವನೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ, ಪುತ್ತಿಗೆಮಠ]] ಅವರು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿಯ]] ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದ ಯೋಗೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠದ ವಿದ್ಯಾಧೀಶ ತೀರ್ಥರು, ರಾಜೇಂದ್ರ ಯತಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಸನ್ಯಾಸಿ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.[[ಚಿತ್ರ:Rajendrayatigalu.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Rajendrayatigalu.jpg/220px-Rajendrayatigalu.jpg|thumb| ರಾಜೇಂದ್ರ ಯತಿ ವೃಂದಾವನ]] ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ ಅವರು [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ|ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಜಹಗೀರ್ ಪಡೆದರು. ಭುವನೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅವರ ಶಿಷ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ಯತಿಗಳು ಬೃಂದಾವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಯೋಗೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರಿಗೆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು. # ಯೋಗೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # [https://m.youtube.com/watch?v=BW1V7YGqGhY ಸುಮತೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥ] # ಶತಾಯುಷಿ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು- ಶ್ರೀ ಸುಧೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥರು ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಧೀಶ ತೀರ್ಥರಿಂದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆದು ೭೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೀಠವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಅವರು ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದ ಶಾಖಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೆಜಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೮೭೮ ರಲ್ಲಿ ಸನ್ಯಾಸ ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೃಷ್ಣಾಪುರ ಮಠದ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾಧೀಶ ತೀರ್ಥರ ಬಳಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಶೀರೂರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಲ್ಲಭ ತೀರ್ಥರಲ್ಲಿ ಸುಧಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. # ಸುಜ್ಞಾನೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ # ಸುಗುಣೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥ (ಈಗಿನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ) # ಸುಶ್ರೀಂದ್ರ ತೀರ್ಥ (ಜೂನಿಯರ್ ಮಠಾಧೀಶರು) == ಶ್ರೀ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು == # ಶ್ರೀ ಪುತ್ತಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ, ಹಿರಿಯಡ್ಕ, ಉಡುಪಿ # ಶ್ರೀ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ, ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಉಡುಪಿ # ಶ್ರೀ ಪುತ್ತಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ, ಪಾಡಿಗಾರ, ಉಡುಪಿ # ಶ್ರೀ ಪುತ್ತಿಗೆ ಮಠ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ # ಶ್ರೀ ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಬಸವನಗುಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರು # ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಿರಿಯಡ್ಕ, ಉಡುಪಿ # ಅನಂತೇಶ್ವರ ಚಂದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕಾರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಉಡುಪಿ # ಗೌರಿಶಂಕರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ # ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೆಜಮಾಡಿ # ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕರಂಬಳ್ಳಿ # ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಣಿಯಾಡಿ # ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಠ, ಹೊಸನಗರ # ವಿಟ್ಲ ಆಂಜನೇಯ ರಾಘವೇಂದ್ರಮಠ, ಹಬ್ಬುವಾಡ, ಕಾರವಾರ # ಶ್ರೀ ಕರಾಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಮಠ, ಮೈಲಾಪುರ, ಚೆನ್ನೈ # ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠ, ದರ್ಮಪುರಿ, ತಮಿಳುನಾಡು # ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಹನುಮಾನ್ ಗುರುಸರ್ವ ಭೌಮ ಸನ್ನಿಧಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ # ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠ, ತಾಮ್ರಂ, ಚೆನ್ನೈ # ಕೆಮ್ಮುಂಡೆಲ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಉಡುಪಿ. # ಶ್ರೀ ಹೆಜಮಾಡಿ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೆಜಮಾಡಿ == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು == * [http://www.krishnavrunda.org/ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವೃಂದಾವನ], ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ೨೧೫ ಮೇ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಡಿಸನ್,ಎನ್.ಜಿ ೦೮೮೩೭ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [https://www.aztemple.org ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟ ಕೃಷ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರ], ಅರಿಜೋನಾ ೬೧೫ ಎಸ್ ಬೆಕ್ ಏವ್ ಟೆಂಪೆ, ಎ.ಝಡ್ ೮೫೨೮೧ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [http://catemple.org ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ], ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ೨೭೭೦, ಬೋರ್ಚಾರ್ ರಸ್ತೆ ಥೌಸಂಡ್ ಓಕ್ಸ್, ನ್ಯೂ ಬರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಸಿ.ಎ ೯೧೩೨೦ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [http://www.txtemple.org/ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವೃಂದಾವನ], ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ೧೦೨೨೩ #ಎ ಸಿನೋಟ್ ರೋಡ್ ಶುಗರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಟಿ.ಎಕ್ಸ್ ೭೭೪೯೮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [https://www.skvtemple.org/ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವೃಂದಾವನ ದೇವಸ್ಥಾನ], ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ೪೩, ಸುನೋಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್, ಸಿ.ಎ ೯೫೧೨೬ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [https://skvatlanta.org/ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವೃಂದಾವನ], ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವೃಂದಾವನ, ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ೪೯೪೬, ಶಿಲೋ ರೋಡ್ ಕಮ್ಮಿಂಗ್, ಜಿ.ಎ ೩೦೦೪೦ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [http://www.srikrishnabrundavana.org/ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಬೃಂದಾವನ], ಕೆನಡಾ ೩೦೦೫ ಇಸ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಏವ್ ಇ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್, ಒ.ಎನ್ ಎಮ್‌ ೯ ಎಲ್ ೨ ಕೆ ೯ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್, ಆನ್ ೦೦೦೦೦೦ ಕೆನಡಾ * [http://svkb.org.au/ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟ ಕೃಷ್ಣ ಬೃಂದಾವನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221030061056/http://svkb.org.au/ |date=2022-10-30 }}, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ೨೪೧ ಪೋತ್ ರಸ್ತೆ ಮುರ್ರುಂಬೀನಾ ವಿ.ಐ.ಸಿ ೩೧೬೩ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ * [http://svkb.org.au/ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಬೃಂದಾವನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221030061056/http://svkb.org.au/ |date=2022-10-30 }}, ಸಿಡ್ನಿ ೫೮, ಟೂಂಗಾಬ್ಬಿ ರಸ್ತೆ ತೂಂಗಾಬ್ಬಿ ಎನ್.ಎಸ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ ೨೧೪೬ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ * [http://venkatavrunda.org/ ವೆಂಕಟ ಕೃಷ್ಣ ವೃಂದಾವನ], ಲಂಡನ್ ೩೬ ವೆಂಬ್ಲಿ ಸ್ಟೇಷನ್ ಗ್ರೋವ್ ಲಂಡನ್ ಎಚ್.ಎ ೦೪ ಎ.ಎಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಠಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಡುಪಿಯ ಅಷ್ಟ ಮಠಗಳು]] rx7lswabenn5bdaxgik1oj1g6h4c3uw 0 146469 1377923 1352327 2026-08-01T05:46:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377923 wikitext text/x-wiki '''ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು''' ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರನಲ್ಲಿರುವ [[ಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]] ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.&nbsp;[[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಉಣ್ಣಿಕಣ್ಣನನ್ನು ( [[ಬಾಲ ಕೃಷ್ಣ|ನವನೀತ ಕೃಷ್ಣ]] ) ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ತೃಕ್ಕಯ್ಯಿಲ್ವೆನ್ನ ಅಥವಾ ತೃಕ್ಕಯ್ಯಿಲ್ ವೆನ್ನ (ಬೆಣ್ಣೆ) ಎಂಬುದು ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಯಾದ ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಉಣ್ಣಿಕಣ್ಣನಿಗೆ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://templesinkerala.in/?page_id=109|title=Neyyattinkara Sree Krishna Swamy Temple|website=templesinkerala.in|access-date=24 Dec 2016|archive-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161224031739/http://templesinkerala.in/?page_id=109|url-status=dead}}</ref> ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಶ್ರೀ ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಮೋಹನಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ವಾಸುದೇವನ್ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/-kathirmandapam-at-neyyatinkara-sreekrishna-swamy-temple-in-dilapidated-state-mathrubhumi-1.1944635|title='Kathirmandapam' at Neyyatinkara Sreekrishna Swamy temple in dilapidated state}}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ದಂತಕಥೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Neyyattinkara_kannan.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Neyyattinkara_kannan.jpg/220px-Neyyattinkara_kannan.jpg|thumb| ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಉನ್ನಿ ಕಣ್ಣನ್]] ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು]] ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೫೦ - ಕ್ರಿ.ಶ ೧೭೫೫ ರ ನಡುವೆ, ಹಿಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರ್]] ರಾಜ್ಯದ ಅಂದಿನ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಹಿಸ್ ಹೈನೆಸ್ [[ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ|ಅನಿಜಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮಾ]] ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸ/ ದಂತಕಥೆಯೆಂದರೆ, ಆಗಿನ ಆಡಳಿತಗಾರ, ಹಿಸ್ ಹೈನೆಸ್ ಅನಿಜಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮ ಅವರು ಈಗ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರು, ವಾದಯೋಗ್ಯವಾಗಿ " ಎಟ್ಟುವೀಟ್ಟಿಲ್ ಪಿಲ್ಲಮಾರ್ " ಎಂಬ ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ರಾಜನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಈ ಹುಡುಗನು ತನ್ನನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ದೊಡ್ಡ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮರದ ಟೊಳ್ಳಾದ ಕಾಂಡದೊಳಗೆ ಮರೆಮಾಡಲು ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು. ರಾಜನು ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ನಂತರ, ರಾಜನು ಹುಡುಗನ ಗುರುತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ರಾಜನು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದವನು ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣ / ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬಿದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮರದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ನೆಯ್ಯಾಟ್ಟಿಂಕರ ಶ್ರೀಗಳೊಳಗೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ರಾಜನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಬೃಹತ್ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮರವನ್ನು " ಅಮ್ಮಚಿ ಪ್ಲವು " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು (ತಾಯಿ/ಅಜ್ಜಿ ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ, ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ). ಕ್ರಿ.ಶ ೧೯೭೦-೭೫ ರವರೆಗೆ, ಮೂಲ ಮರದ ಕವಲುಗಳು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಲಸು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ರಾಜನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಿಜವಾದ ಟೊಳ್ಳಾದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಟೊಳ್ಳಾದ ಕಾಂಡವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ (ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ) ಮತ್ತು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.   == ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ == ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗುರುವಾಯೂರು|ಗುರುವಾಯೂರ್]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ [[ಗೋಪುರ]] (ಗೇಟ್‌ವೇ) [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ]] ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ - ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣ [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನಿಗೆ]] ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇರಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಶ್ರೀ ಕೋವಿಲ್‌ನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀ ಕೋವಿಲ್ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಒಳಗೆ [[ಗಣೇಶ]] ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹೊರಗೆ, ನಾಗರಾಜನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಮುಖ್ಯ ಅಖಾಡದ ಸುತ್ತಲೂ ನಡಪ್ಪಂತಲ್ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಉಣ್ಣಿಕಣ್ಣನ ಭಕ್ತರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವರುಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ "ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ ಕಣ್ಣನ್" ಎಂಬ ಆನೆ ಇದೆ. == ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು == ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಿ ರೋಹಿಣಿ, ವಿಷು, [[ನವರಾತ್ರಿ]], ಮಂಡಲಪೂಜೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಸವವೆಂದರೆ ಅದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವ, ಇದು ಮೀನಂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಇದು "ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟ್" ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಚಕರು ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ಪವಿತ್ರ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ತಿಂಗಳ ಮೀನಂನಲ್ಲಿ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನದಂದು ಬರುವ "ಆರಾಟ್" ನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ದೇವರನ್ನು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನೆಯ್ಯರ್ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರಾಮಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದಾಗ. ಉತ್ಸವದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಉಣ್ಣಿಕಣ್ಣನ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇವಾಲಯದಿಂದ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂಜೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪೂಜೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜನರು ಉಣ್ಣಿಕಣ್ಣನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಎಲ್ಲಾ ದೈವಿಕ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ದೇವತೆಗಳು [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರದ]] ಶ್ರೀ [[ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ|ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ]] ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಶ್ರೀ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಕುಮಾರಕೋಯಿಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ; ಶ್ರೀ ಮುನ್ನುತ್ತಿ ನಂಗ; ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸಾರಾವತಿ ದೇವಿ. ಅವರು ರಾತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಿರುವನಂತಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಭವ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. == ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು == ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ರೂಪದಲ್ಲಿ. ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪಂಚಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಆದರೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಇದರಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೆಯ್ಯರ್‌ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವಾಗ ದೋಣಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Neyyattinkara.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Neyyattinkara.jpg/220px-Neyyattinkara.jpg|thumb| ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ]] ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವಇತರ ದೇವತೆಗಳು ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ, ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ನಾಗರಾಜನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. == ಆಡಳಿತ == ಇದು ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ, ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು (ಕ್ಷೇತ್ರ ಉಪದೇಶಕ ಸಮಿತಿ) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕೇರಳದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ನೆಯ್ಯಟ್ಟಿಂಕರ * [[ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ಥಾನ|ಗುರುವಾಯೂರ್ ದೇವಾಲಯ]] * [[ಕೃಷ್ಣ ಮಠ|ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮಠ]] * ''ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮ'' (ಕಾದಂಬರಿ) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.facebook.com/pages/Neyyattinkara-Unnikannan/125982480813729 ಫೇಸ್ಬುಕ್] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 9ffc0ople56i81h3ie84k9uynrjaa61 0 151914 1377893 1377798 2026-07-31T16:15:01Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377893 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಐದು]] ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ 2tu45982ml6il9zw9e81dm9abdle16r 1377894 1377893 2026-07-31T16:15:39Z Rakshkasinga 87640 /* ದೇವಾಲಯಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377894 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಚಲಗೇರಾ 6fr7yl2zkzg05d14mcqlma2w9s3uhw4 1377895 1377894 2026-07-31T16:16:24Z Rakshkasinga 87640 /* ಶಾಲೆ */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377895 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ. ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ rxqn7942p6s1oeh6kldf3dpsg3axee0 1377896 1377895 2026-07-31T16:17:28Z Rakshkasinga 87640 /* ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377896 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ ep2osib9yjy9zspyh7q2hk95jmrjxw4 1377933 1377896 2026-08-01T07:19:35Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377933 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ದೇವಾಲಯಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ dyncqqrqoyop9jahw4yufhwq79dxvp0 1377934 1377933 2026-08-01T07:20:05Z Rakshkasinga 87640 /* ದೇವಾಲಯಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377934 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ bbv9owespdu210brx3b97bcvvcsg3au 1377935 1377934 2026-08-01T07:20:44Z Rakshkasinga 87640 /* ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377935 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ ougi83spv663wj6xuue85gw3tschg8m 1377936 1377935 2026-08-01T07:21:16Z Rakshkasinga 87640 /* ದೇವಸ್ತಾನಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377936 wikitext text/x-wiki '''ಚಲಗೇರಾ''' ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ 5f34wer0wboiynlt9rpk93f0acsjorr 1377937 1377936 2026-08-01T07:22:44Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377937 wikitext text/x-wiki '''[[ಚಲಗೇರಾ]] ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.''' =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== [[ಚಿತ್ರ:Uttar_Karnataka_food.JPG|thumb|right|alt=ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]] ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ 702p5xru8m5zvjunffivzg1a0l2qrad 1377938 1377937 2026-08-01T07:24:19Z Rakshkasinga 87640 /* ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ */ ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1377938 wikitext text/x-wiki '''[[ಚಲಗೇರಾ]] ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.''' =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು, ಕೇಸರಿ ಶಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ b1erkhqjjx0avpf0xp1xwgewbv337lq 1377939 1377938 2026-08-01T07:26:01Z Rakshkasinga 87640 /* ಶಾಲೆ */ ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1377939 wikitext text/x-wiki '''[[ಚಲಗೇರಾ]] ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.''' =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು, ಕೇಸರಿ ಶಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಚಲಗೇರಾ =='''ಶಾಲೆ'''== '''ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ''' 97wnojxk4ik0hom955a02uxfrdbd4lg 1377940 1377939 2026-08-01T07:26:32Z Rakshkasinga 87640 /* ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377940 wikitext text/x-wiki '''[[ಚಲಗೇರಾ]] ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.''' =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು, ಕೇಸರಿ ಶಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== '''ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಚಲಗೇರಾ''' =='''ಶಾಲೆ'''== '''ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ''' ic921x8ci6x0c5tknao9f10snjsu6a9 1377941 1377940 2026-08-01T07:28:01Z Rakshkasinga 87640 /* ರಾಜಕೀಯ */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377941 wikitext text/x-wiki '''[[ಚಲಗೇರಾ]] ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.''' =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು, ಕೇಸರಿ ಶಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ'''== '''ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ [[ನಿಂಬಾಳ]]''' =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== '''ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಚಲಗೇರಾ''' =='''ಶಾಲೆ'''== '''ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ''' mow07n2n3melckxn6wuoaltiljuq86n 1377943 1377941 2026-08-01T07:30:10Z Rakshkasinga 87640 /* ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377943 wikitext text/x-wiki '''[[ಚಲಗೇರಾ]] ಗ್ರಾಮವು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.''' =='''ದೇವಸ್ತಾನಗಳು'''== '''ಹನುಮಾನ ದೇವಾಲಯ''' '''ಅಂಬಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ''' '''ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಾಲಯ''' '''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠಲ ದೇವಾಲಯ''' ==''' ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಠಗಳು'''== '''ಶ್ರೀ ದೇವಿಲಿಂಗ ಹವಾ ಮಲ್ಲಿನಾಥ ಮಹಾರಾಜ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' '''ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ರೇಣುಕಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರಣವ ಕುಟೀರ ಚಲಗೇರಾ.''' ಇದರ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ ಶ್ರೀ ಶಾಂತವೀರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯ '''ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸಾಧು ಮಹಾರಾಜರ ಆಶ್ರಮ ಚಲಗೇರಾ.''' =='''ಭೌಗೋಳಿಕ'''== ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 16*°30'8"N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 75*27'51"ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==''' ಜನಸಂಖ್ಯೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 10,000 ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 6,000 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 4,000 ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಹವಾಮಾನ== •'''ಬೇಸಿಗೆ'''-'''ಚಳಿಗಾಲ'''ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ ಏಪ್ರಿಲನಲ್ಲಿ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. •'''ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ''':೩೫°C-೪೨°C •'''ಚಳಿಗಾಲ/ಮಳೆಗಾಲ''':೪೮°C-೨೮°C •'''ಮಳೆ''': ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಮಳೆಯು ೩೦೦ -0 ೬೦೦ಮಿ.ಮಿ ಗಳಷ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.(ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲ) •'''ಗಾಳಿ''' : ಗಾಳಿವೇಗ ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ ಗಂ (ಜೂನ),೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಆಗಸ್ಟ) ಇರತ್ತದೆ. =='''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ'''== '''ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ''': [[ಕನ್ನಡ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲೀಷ, ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. '''ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು''': [[ಜೋಳ]] ಇದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋದಿ]],[[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] ಹಾಗೂ ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. [[ಜವಾರಿ (ಗೋವಿನ ತಳಿ)|ಜವಾರಿ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. [[ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ]], ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ. =='''ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ'''== ಅಪ್ಪಟ <big>''' ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ''' </big >ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು '''ದೋತ್ರ''', '''ನೆಹರು ಅಂಗಿ''', ಮತ್ತು '''ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು, ಕೇಸರಿ ಶಾಲು''' ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು '''[[ಇಳಕಲ ಸೀರೆ]]''' ಮತ್ತು [[ಖಾದಿ]] ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. =='''ಧರ್ಮ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ '''[[ಹಿಂದೂ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]]''' ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. =='''ಮಸೀದಿ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಸಮುದಾಯದ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. =='''ಆರ್ಥಿಕತೆ'''== ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ. =='''ರಾಜಕೀಯ'''== ಗ್ರಾಮವು [[ಬೀದರ]] ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. [[ನಿಂಬಾಳ]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.[[ಕಲಬುರಗಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಆಳಂದ (ಕರ್ನಾಟಕ)|ಆಳಂದ]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 4 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವಲಯಗಳಿವೆ. =='''ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ'''== '''ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ [[ನಿಂಬಾಳ]]''' =='''ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ'''== '''ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಚಲಗೇರಾ''' =='''ಶಾಲೆ'''== '''ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಚಲಗೇರಾ''' cgnny24rym1hi7pgnoaksfjordqpm2j 0 153992 1377906 1348770 2026-08-01T01:04:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377906 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:미황사.jpg|thumb| ಮಿಹ್ವಾಂಗ್ಸಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಯೋಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ೮ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿಥಿಗಳು ತಂಗಬಹುದು.]] '''ಟೆಂಪಲ್ ಸ್ಟೇ -''' ಹಲವಾರು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news |last=Cerny |first=Branko |date=4 October 2011 |title=Temple stay: 48 hours at Sudeoksa Temple |work=CNN Travel |url=http://travel.cnn.com/seoul/visit/temple-stay-48-hours-sudeoksa-temple-936870 |access-date=26 February 2013 |archive-date=17 ಜನವರಿ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117113055/http://travel.cnn.com/seoul/visit/temple-stay-48-hours-sudeoksa-temple-936870 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite news |last=Garikipati |first=Ram |date=16 October 2014 |title=An ‘emotionally richer’ Templestay program |work=Korea Herald |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20141026000107 |access-date=2015-05-14}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Godwin |first=Nadine |date=31 July 2014 |title=Enlightening Seoul tour, temple stay |work=Travel Weekly |url=http://www.travelweekly.com/Asia-Travel/Enlightening-Seoul-tour-temple-stay/ |access-date=2015-05-14}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 May 2015 |title=Korea uses Spring Tourism Week to promote domestic travel |work=Arirang News |url=http://www.arirang.co.kr/News/News_View.asp?nseq=179147 |access-date=2015-05-14 |archive-date=2015-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092725/http://www.arirang.co.kr/News/News_View.asp?nseq=179147 |url-status=dead }}</ref> ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಬೌದ್ಧ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಹೇಳುವ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೨೦೦೨ ಎಫ್‌ಐಎಫ್‌ಎ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. == ಮೂಲ == ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ೨೦೦೨ ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಜೋಗ್ಯೆ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. <ref>[http://www.hyunbulnews.com/news/articleView.html?idxno=126040 "Templestay, the Ambassador of Korean Buddhism"(Hyundae Bulgyo News)]</ref> ಅದರ ೧,೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ಗನ್ಹ್ವಾ ಸಿಯೋನ್ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ರವಾನಿಸಿದೆ. ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಿಯೋನ್ (ಝೆನ್) ಧ್ಯಾನ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ೨,೫೦೦ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ೧೦೦ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ೧೦೦-ದಿನಗಳ ಧ್ಯಾನ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>[http://www.ibulgyo.com/news/articleView.html?idxno=98166 "Ven. Hyangbong"(Hyundae Bulgyo News)]</ref> ಇದು ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯನ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಯಾವುದೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತತೆ, [[ಮನಸ್ಸು]] ಮತ್ತು ದೇಹದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ೨೦೦೨ ರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಜೋಗ್ಯೆ ಆರ್ಡರ್ ಆಟಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರು ತಮ್ಮ [[ಪರ್ವತ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. <ref>[http://www.digitalorganic.net/bbs/board.php?bo_table=oculture&wr_id=10 "Chamsali"(Organic Life: Templestay)]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ೩೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ (ಮೇ ೩೧, ೨೦೦೨ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೩೦ ರವರೆಗೆ), ೧,೦೦೦ ವಿದೇಶಿಯರು ಮತ್ತು ೧೦,೦೦೦ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. <ref>[http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&mid=sec&sid1=101&oid=001&aid=0000189317 "Foreign Press, Paying attention to Templestay"(Yonhap News)]</ref> ಅದು ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸಿಎನ್‌ಎನ್, <ref>[http://travel.cnn.com/seoul/visit/33-beautiful-temples-enlightenment-857401 "Simply stunning: 33 incredible Korean temples"(CNN)]</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, <ref>[https://www.nytimes.com/2006/11/29/travel/29iht-trkorea.3711483.html?_r=0 "Sampling the lifestyle of a Korean monk - Travel & Dining - International Herald Tribune"(New York Times)]</ref> ಬಿಬಿಸಿ <ref>[http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/other_news/newsid_2016000/2016311.stm "World Cup Diary: Korea"(BBC)]</ref> ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಕೆ, <ref>[http://www.hyunbulnews.com/news/articleView.html?idxno=123297 "Templestay, the Promotion Ambassador of Korea"(Hyundae Bulgyo News)]</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ವಿಶಾಲ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು. <ref>[http://www.hyunbulnews.com/news/articleView.html?idxno=123297 "Templestay, the Promotion Ambassador of Korea"(Hyundae Bulgyo News)]</ref> ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ೨೦೦೨ ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಜೋಗ್ಯೆ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ಜುಲೈ ೨, ೨೦೦೨ ರಂದು ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>[http://entertain.naver.com/read?oid=001&aid=0000199652 "Permanent Operation of Templestay"(Yonhap News)]</ref> ಆದೇಶವು ನಂತರ ಜುಲೈ ೧೬, ೨೦೦೪ ರಂದು ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. <ref>[http://www.buddhism.or.kr/bbs/board.php?bo_table=news_01_03&wr_id=17808&DNUX=news_01_03&page=89 "News and Notice"(Korean Website of the Jogye Order of Korean Buddhism)]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವು [[ಬಜೆಟ್]] ಬೆಂಬಲದ ಭರವಸೆಯಂತೆ, ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩೧ ರಿಂದ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ೧೧೦ ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. <ref>[P71, 2015 사찰음식 학술포럼, March 13, 2015, 2Fl. SETEC Seoul, Hosted by the Cultural Corps of Korean Buddhism, (Mr. Hongjun Ahn and Mr. Josun Park, the members of National Parliament Korea)]</ref> ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈಗ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಒಇಸಿಡಿ ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಐದು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web |url=http://www.imaeil.com/sub_news/sub_news_view.php?news_id=49267&yy=2009 |title="Templestay, Receiving Praise from Worldwide"(Maeil News)) |access-date=2023-12-16 |archive-date=2018-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181021111839/http://www.imaeil.com/sub_news/sub_news_view.php?news_id=49267&yy=2009 |url-status=dead }}</ref> ಮೇ ೨೯, ೨೦೧೧ ರಂದು ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ನೀಡಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೨೦೦೨ ರ ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೭೦೦,೦೦೦ ಜನರು ಟೆಂಪಲ್ ಸ್ಟೇಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://www.yonhapnews.co.kr/culture/2011/05/27/0903000000AKR20110527181200005.HTML "The Participants’ Number Reached over 700,000 on the 10th anniversary of Templestay"(Yonhap News)]</ref> == ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == === [[ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಪ್ರವಾಸ]] === ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಐಟಂ ಆಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪ್ರವಾಸದ ಉದ್ದೇಶವು ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಊಟದ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವರು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ [[ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]], ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:국제선센터2.jpg|alt=|thumb| ಚಾಮ್ಸಿಯಾನ್ (ಝೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ).]] === ಸಿಯಾನ್ ಧ್ಯಾನ ( ''ಚಾಮ್ಸನ್'' ) === ಸಿಯಾನ್ ಧ್ಯಾನವು (ಚಾಮ್ಸನ್) ಇತರ ರೀತಿಯ ಧ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಹ್ವಾದು ( ಕೋನ್‌ಗೆ ಪಂಚ್-ಲೈನ್) ಎತ್ತುವ ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಸಂದೇಹದ ಮೂಲಕ ಏಕ-ಮನಸ್ಸಿನ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಚಾಮ್ಸನ್‌ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚಾಮ್ಸನ್ ಅಧಿವೇಶನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೫೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಸಿಯೋನ್ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೦ ನಿಮಿಷಗಳ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ವೇಗದ ನಡಿಗೆ (ಪೋಹೆಂಗ್ ಅಥವಾ ಜಿಯೊಂಗ್‌ಹಾಂಗ್). ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ದೀರ್ಘ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು [[ಗುರಿ]] ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.koreanbuddhism.net/bbs/board.php?bo_table=1040&wr_id=25 |title="Meditation"(English Website of the Jogye Order of Korean Buddhism) |access-date=2023-12-16 |archive-date=2023-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130115656/http://www.koreanbuddhism.net/bbs/board.php?bo_table=1040&wr_id=25 |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:마곡사2.jpg|right|thumb| ಸನ್ಯಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಹಾದ ಮೇಲೆ ಸಂಭಾಷಣೆ.]] === ಸನ್ಯಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಹಾದ ಸಂಭಾಷಣೆ ( ''ಚಾಡಮ್'' ) === ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರತರಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಚಹಾ ಕುಡಿಯಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ, ದಿನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಬೌದ್ಧ ಆಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಹಾವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ದೇವಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಆನಂದಿಸುವ ಸಮಯ ಇದು. ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಬೌದ್ಧ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜೀವನವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite web |url=http://www.visitseoul.net/en/article/article.do?_method=view&m=0005002003001&p=02&art_id=39120&lang=en |title="Templestay: Finding your true self"(Visit Seoul, The Official Travel Guide to Seoul) |access-date=2023-12-16 |archive-date=2022-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702043400/https://www.visitseoul.net/en/article/article.do?_method=view&m=0005002003001&p=02&art_id=39120&lang=en |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Barugongyang.jpg|alt=|left|thumb| ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಊಟವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು (ಬಾರು ಗೊಂಗ್ಯಾಂಗ್).]] === ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಊಟವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು ( ''ಬರು ಗೊಂಗ್ಯಾಂಗ್'' ) === ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, "ಗೊಂಗ್ಯಾಂಗ್" ಎಂದರೆ "ಅರ್ಪಣೆ" ಎಂದರ್ಥ. ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಆಹಾರವನ್ನು ತಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರು ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಒಬ್ಬರು ಒಂದು ಚಮಚ ಅನ್ನಕ್ಕೂ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಲು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಊಟದ ಮೊದಲು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬೇಕೆಂದು ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪದ್ಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮಾಡುವಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ "ಬಾರು" ಎಂಬ ಬಟ್ಟಲಿನಿಂದ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಅಕ್ಕಿಯ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.koreanbuddhism.net/bbs/board.php?bo_table=1010&wr_id=95 |title="Barugongyang"(English Website of the Jogye Order of Korean Buddhism) |access-date=2023-12-16 |archive-date=2023-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108034943/http://www.koreanbuddhism.net/bbs/board.php?bo_table=1010&wr_id=95 |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:약천사4.jpg|alt=|thumb| ಬೌದ್ಧ ಸಮಾರಂಭ.]] === ಬೌದ್ಧ ಸಮಾರಂಭಗಳು ( ''ಯೆಬುಲ್'' ) === ಕೊರಿಯನ್ ದೇವಾಲಯಗಳ ದೈನಂದಿನ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ, ಯೆಬುಲ್ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧ ಸಮಾರಂಭವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭವು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಧರ್ಮ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬುದ್ಧರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಜಾನೆ ಮೊದಲು, ೧೦ ಗಂಟೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ. ಯೆಬುಲ್ ಅನ್ನು "ಐದು ಸುಗಂಧಗಳ ಸಮಾರಂಭ (ಒಬುನ್ಹ್ಯಾಂಗ್ನಿ)" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಐದು ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಲು ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯೆಬುಲ್ ದಿನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಮಾರಂಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲರೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಕರೆಯಲು ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಡ್ರಮ್ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮರದ ಮೀನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೋಡದ ಆಕಾರದ ಗಾಂಗ್. ವಿವಿಧ ಬುದ್ಧರು, ಬೋಧಿಸತ್ವರು ಮತ್ತು ಸಿಯೋನ್ ಪಿತಾಮಹರ ತಲೆಮಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವ ಮರು-ದೃಢೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾರಂಭವು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಹೃದಯ ಸೂತ್ರದ ಪಠಣ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜನರ (ಬರುನ್ಮೂನ್) ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಾರೈಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.koreanbuddhism.net/bbs/board.php?bo_table=4010&wr_id=2&sfl=wr_subject&stx=%EC%98%88%EB%B6%88&sop=or |title="Yebul, Morning and Evening Buddhist Ceremonies"(English Website of the Jogye Order of Korean Buddhism) |access-date=2023-12-16 |archive-date=2023-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216135206/http://www.koreanbuddhism.net/bbs/board.php?bo_table=4010&wr_id=2&sfl=wr_subject&stx=%EC%98%88%EB%B6%88&sop=or |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:20p._백담사_108배.jpg|alt=|left|thumb| ೧೦೮ ಬಿಲ್ಲುಗಳು]] === ೧೦೮ ಬಿಲ್ಲುಗಳು (ಬೆಕ್ಪಾಲ್ಬೆ) === ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಭ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ೩ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ೧೦೮ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ೧,೦೮೦ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಅಥವಾ ೩,೦೦೦ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯದ ಸಾಧಕನನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೦೮ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಒಬ್ಬರ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಡುಬಯಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ೧೦೮ ವಿಧದ ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ೧೦೮ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಹೊಸ ಆರಂಭವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬರು ತನ್ನ "ಸ್ವಯಂ" ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಂಬಿರುವ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=http://london-zen-centre.weebly.com/bowing-prostrations.html |title="Bowing, Prostrations"(London Zen Centre) |access-date=2023-12-16 |archive-date=2022-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813121715/https://london-zen-centre.weebly.com/bowing-prostrations.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:국제선센터3.jpg|right|thumb| ಮಂಡಲ ಮಾಡುವುದು.]] === ಕಮಲಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು === ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, [[ಕಮಲ|ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳು]] ಬುದ್ಧನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಬುದ್ಧರಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳು ಅವು ಬೆಳೆಯುವ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಲೆಯಾಗದಂತೆಯೇ, ಅಜ್ಞಾನದ ಜೀವಿಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಜಾಗೃತಗೊಂಡಾಗ ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ಗತ ಬುದ್ಧನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಹುದು. ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬುದ್ಧನ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಕಮಲದ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕನೇ ಚಂದ್ರನ ತಿಂಗಳ ಎಂಟನೇ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ (ಇದು ಕೊರಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ). ಇದು [[ಶುದ್ಧೀಕರಣ]] ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಳುವಾದ ಕಾಗದದ ಪ್ರತಿ ದಳವನ್ನು ಪೇಪರ್ ಕಪ್‌ಗೆ ಅಂಟಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಟೆಂಪಲ್‌ಸ್ಟೇ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಬಹಳ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಒಂದೊಂದಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಲು ಪರಿಶ್ರಮಪಡುವ ಬೌದ್ಧರ ಉತ್ಕಟ ಬಯಕೆಯ ಜ್ಞಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ತಡರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery class="center"> ಚಿತ್ರ:내소사.jpg ಚಿತ್ರ:범어사.jpg ಚಿತ್ರ:삼화사_템플스테이.jpg ಚಿತ್ರ:마곡사.jpg ಚಿತ್ರ:전등사.jpg ಚಿತ್ರ:대원사.JPG </gallery> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|https://eng.templestay.com/}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 70z7qyccenui3iyevtzcoyb9ed13vik 0 156869 1377944 1355684 2026-08-01T07:31:14Z Rakshkasinga 87640 ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1377944 wikitext text/x-wiki {{ಅಪೂರ್ಣ}} {{ಉಲ್ಲೇಖ}} ಬ {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} c0gcfs9ycz3fuz03e3gjz1v3yc689i9 0 161219 1377973 1376970 2026-08-01T11:58:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377973 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | official_name = "ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್". | other_name = | nickname = | motto = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a =Mofakham Mirror House by Arashk Rajabpour.jpg {{!}} | photo2a =عمارت سردار مفخم بجنورد 1.jpg | photo2b =Jajarmi hosseiniye.jpg{{!}} | spacing = ۲ | size = 266 | foot_montage = }} | imagesize = | image_caption = '''ಮೊಫಖಾಮ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮಿರರ್ಸ್, ಸರ್ದಾರ್ ಮೊಫ್ಖಾಮ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್, ಜಜರ್ಮಿ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್''' }} '''"ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್"''' "ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್" ಇದನ್ನು "ಬುಜ್ನೂರ್ಡ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಬುಜಾನ್ಜಿರ್ಡ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title=Maps, Weather, and Airports for Bojnurd, Iran | url=http://www.fallingrain.com/world/IR/30/Bojnurd.html | access-date=2024-12-04 | archive-date=2024-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241208061632/http://www.fallingrain.com/world/IR/30/Bojnurd.html | url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ) ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ.ಇರಾನ್ ನ ಉತ್ತರ ಖೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬೊಜ್ನಾರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Khorasan Province Structure">{{cite report|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the divisions of Khorasan province, centered in Mashhad|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Parliament Research Center|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117024415/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|publisher=Ministry of the Interior, Defense Political Commission of the Government Council|last=Habibi|first=Hassan|archive-date=17 November 2015|date=c. 2015|orig-date=Approved 21 June 1369|id=Proposal 3223.1.5.53; Approval Letter 3808-907; Notification 84902/T125K|access-date=6 January 2024}}</ref> ಇದು ಟೆಹ್ರಾನ್ ನಿಂದ {{convert|701|km|abbr=on}} ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tehran.com|title=Tehran}}</ref> ಮತ್ತು ರಝಾವಿ ಖೊರಾಸನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮಶಾದ್ ನಿಂದ 237&nbsp;ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Distance from Bojnurd to Mashhad |url=https://www.distancecalculator.net/from-bojnurd-to-mashhad |access-date=2022-06-23 |website=www.distancecalculator.net}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯಗಳ ನಂತರ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖರೈ ಟರ್ಕರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name=":0" /> ಬೊಜ್ನೂರ್ಡ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿಕೂಲ ತುರ್ಕಮೆನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಸಫಾವಿದ್ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಕುರ್ದ್ಸ್ ಸಾಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಫಾವಿದ್ ಇರಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ನಗರವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ವಸತಿಗಳು, ಬಜಾರ್ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name=":0" /> 1849 ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು ದಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅದು ನಗರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು. 1876 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಜಿ.ಸಿ. ನೇಪಿಯರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಕುರ್ದ್ ಆಗಿದ್ದು, ಟೆಹ್ರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಗರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> 1896 ಮತ್ತು 1929 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತೀವ್ರ ಭೂಕಂಪಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಟೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Ehlers|first=Eckart|last2=Bosworth|first2=C. E.|date=1989|title=BOJNŪRD|url=https://iranicaonline.org/articles/bojnurd-a-town-and-district-in-khorasan|journal=[[Encyclopedia Iranica]]|volume=IV}}</ref> 1997 ರಲ್ಲಿ, ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 6.5 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="rw">{{cite news |title=Earthquake Toll Rises in Iran as Aftershocks Hit |url=https://reliefweb.int/report/iran-islamic-republic/earthquake-toll-rises-iran-aftershocks-hit |access-date=10 March 2022 |work=[[Reuters]] |publisher=[[ReliefWeb]] |date=5 February 1997 |location=Tehran, Iran}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ===ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2006 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 44,217 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 172,772 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="2006 North Khorasan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): North Khorasan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/28.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084106/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/28.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 56,761 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 199,791 ಜನರನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="2011 North Khorasan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): North Khorasan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/North-Khorasan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119210728/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/North-Khorasan.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> 2016 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 67,335 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 228,931 ಜನರು ಎಂದು ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="2016 North Khorasan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): North Khorasan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_28.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027174651/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_28.xlsx|format=Excel|archive-date=27 October 2020}}</ref> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == 36 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಖೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೋಜ್ನೌರ್ಡ್ ನಗರವು ಈಶಾನ್ಯ ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ 57 ಡಿಗ್ರಿ ಮತ್ತು 20 ನಿಮಿಷಗಳ ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು 37 ಡಿಗ್ರಿ ಮತ್ತು 28 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕೊಪೆಡಾಗ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲಡಾಗ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬೋರ್ಜ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೋಜ್ನೋರ್ಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1070 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಟೆಹ್ರಾನ್ ಗೆ ಅದರ ದೂರವು 821 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Bojnord |url=https://www.visitiran.ir/destination/bojnord |access-date=2022-06-05 |website=www.visitiran.ir |language=en |archive-date=2022-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605182146/https://www.visitiran.ir/destination/bojnord |url-status=dead }}</ref> {{clear}} ===ಹವಾಮಾನ=== ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್ ಶೀತ, ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ("ಬಿಎಸ್ಕೆ") ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-10-22 |title=Köppen Climate Classification: How to Use the Other Plant Map |url=https://www.lawnstarter.com/blog/landscaping/koppen-climate-classification-map/ |access-date=2022-06-23 |website=Lawnstarter |language=en-US}}</ref> {{Weather box |width = auto |location = ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್ (1991–2020){{efn-lr| Rainy days calculated using parameter codes 46 and 71}} |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C =19.2 | Feb record high C =27.2 | Mar record high C =30.8 | Apr record high C =34.4 | May record high C =37.4 | Jun record high C =40.0 | Jul record high C =41.2 | Aug record high C =40.6 | Sep record high C =39.0 | Oct record high C =33.6 | Nov record high C =27.8 | Dec record high C =25.0 | year record high C = |Jan high C = 6.9 |Feb high C = 8.7 |Mar high C = 13.9 |Apr high C = 19.9 |May high C = 24.9 |Jun high C = 30.3 |Jul high C = 32.8 |Aug high C = 32.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 21.8 |Nov high C = 13.9 |Dec high C = 8.8 |Jan mean C = 0.9 |Feb mean C = 2.4 |Mar mean C = 7.0 |Apr mean C = 12.6 |May mean C = 17.8 |Jun mean C = 22.9 |Jul mean C = 25.4 |Aug mean C = 24.4 |Sep mean C = 20.2 |Oct mean C = 13.8 |Nov mean C = 7.0 |Dec mean C = 2.7 |Jan low C = -3.7 |Feb low C = -2.4 |Mar low C = 1.7 |Apr low C = 6.6 |May low C = 11.2 |Jun low C = 15.5 |Jul low C = 18.2 |Aug low C = 16.7 |Sep low C = 12.8 |Oct low C = 6.9 |Nov low C = 1.8 |Dec low C = -1.9 | Jan record low C =-19.0 | Feb record low C =-21.0 | Mar record low C =-13.6 | Apr record low C =-5.4 | May record low C =-0.2 | Jun record low C =4.0 | Jul record low C =10.0 | Aug record low C =5.4 | Sep record low C =1.6 | Oct record low C =-5.0 | Nov record low C =-14.4 | Dec record low C =-18.1 | year record low C = |precipitation colour = green |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation mm = 22.2 |Feb precipitation mm = 31.9 |Mar precipitation mm = 45.3 |Apr precipitation mm = 38.7 |May precipitation mm = 30.4 |Jun precipitation mm = 10.2 |Jul precipitation mm = 6.8 |Aug precipitation mm = 4.8 |Sep precipitation mm = 7.7 |Oct precipitation mm = 12.4 |Nov precipitation mm = 25.8 |Dec precipitation mm = 19.2 |Jan precipitation days = 5.4 |Feb precipitation days = 6.3 |Mar precipitation days = 7.4 |Apr precipitation days = 6.1 |May precipitation days = 4.9 |Jun precipitation days = 1.9 |Jul precipitation days = 1.1 |Aug precipitation days = 0.7 |Sep precipitation days = 1 |Oct precipitation days = 2.8 |Nov precipitation days = 4.5 |Dec precipitation days = 4.5 | Jan rain days =4 | Feb rain days =5.5 | Mar rain days =9.2 | Apr rain days =9.6 | May rain days =7.9 | Jun rain days =2.9 | Jul rain days =2.1 | Aug rain days =1.1 | Sep rain days =1.9 | Oct rain days =4.5 | Nov rain days =7.4 | Dec rain days =5.9 | year rain days = | Jan snow days =7.2 | Feb snow days =7.5 | Mar snow days =4.7 | Apr snow days =0.6 | May snow days =0 | Jun snow days =0 | Jul snow days =0 | Aug snow days =0 | Sep snow days =0 | Oct snow days =0 | Nov snow days =1.2 | Dec snow days =4.1 | year snow days = | Jan humidity =72 | Feb humidity =71 | Mar humidity =68 | Apr humidity =64 | May humidity =58 | Jun humidity =47 | Jul humidity =45 | Aug humidity =42 | Sep humidity =48 | Oct humidity =57 | Nov humidity =69 | Dec humidity =73 | year humidity =59.5 | Jan dew point C =-4.1 | Feb dew point C =-3.0 | Mar dew point C =0.5 | Apr dew point C =4.9 | May dew point C =8.1 | Jun dew point C =9.1 | Jul dew point C =11.0 | Aug dew point C =8.8 | Sep dew point C =7.2 | Oct dew point C =4.0 | Nov dew point C =0.8 | Dec dew point C =-2.3 | Jan sun =152 | Feb sun =152 | Mar sun =174 | Apr sun =211 | May sun =272 | Jun sun =325 | Jul sun =342 | Aug sun =342 | Sep sun =289 | Oct sun =248 | Nov sun =175 | Dec sun =144 | year sun = |source = [[NOAA]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iran/CSV/Bojnurd_40723.csv |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Bojnurd-40723 |access-date=18 February 2024 |website=ncei.noaa.gov |publisher=National Oceanic and Atmosoheric Administration |no-pp=y |type=Excel |format=CSV |archive-date=18 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218073738/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iran/CSV/Bojnurd_40723.csv |url-status=dead }}</ref> (Snow and Sleet days 1981–2010)<ref>{{Cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-II/Iran/WMO_Normals_Excel_IRAN_060719.xls |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1981-2010: Bojnurd(WMO number: 40723) |access-date=18 February 2024 |website=ncei.noaa.gov |publisher=National Oceanic and Atmosoheric Administration |type=Excel |format=XLS |quote=Parameter Code 80: Number of Days with Sleet/Snow |archive-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120051914/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-II/Iran/WMO_Normals_Excel_IRAN_060719.xls |url-status=dead }}</ref> }} {{Weather box |width = auto |collapsed =Y |location = Bojnurd (1977–2010) |metric first = Y |single line = Y |Jan high C = 6.2 |Feb high C = 7.8 |Mar high C = 13.0 |Apr high C = 19.8 |May high C = 24.3 |Jun high C = 29.8 |Jul high C = 32.5 |Aug high C = 31.9 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 21.4 |Nov high C = 14.3 |Dec high C = 8.6 |Jan mean C = 1.2 |Feb mean C = 2.6 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 13.3 |May mean C = 17.6 |Jun mean C = 22.5 |Jul mean C = 25.2 |Aug mean C = 24.3 |Sep mean C = 20.3 |Oct mean C = 14.1 |Nov mean C = 8.3 |Dec mean C = 3.6 |Jan low C = -3.7 |Feb low C = -2.6 |Mar low C = 1.4 |Apr low C = 6.7 |May low C = 10.9 |Jun low C = 15.2 |Jul low C = 17.9 |Aug low C = 16.6 |Sep low C = 12.5 |Oct low C = 6.9 |Nov low C = 2.2 |Dec low C = -1.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 25.1 |Feb precipitation mm = 32.2 |Mar precipitation mm = 42.9 |Apr precipitation mm = 39.1 |May precipitation mm = 33.3 |Jun precipitation mm = 9.0 |Jul precipitation mm = 8.7 |Aug precipitation mm = 5.5 |Sep precipitation mm = 9.3 |Oct precipitation mm = 12.4 |Nov precipitation mm = 26.0 |Dec precipitation mm = 24.3 |Jan precipitation days = 10.6 |Feb precipitation days = 11.4 |Mar precipitation days = 12.4 |Apr precipitation days = 10.8 |May precipitation days = 9.8 |Jun precipitation days = 3.8 |Jul precipitation days = 2.4 |Aug precipitation days = 1.9 |Sep precipitation days = 2.8 |Oct precipitation days = 5.3 |Nov precipitation days = 8.1 |Dec precipitation days = 9.9 |Jan humidity = 72 |Feb humidity = 71 |Mar humidity = 68 |Apr humidity = 63 |May humidity = 58 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 46 |Aug humidity = 43 |Sep humidity = 48 |Oct humidity = 57 |Nov humidity = 67 |Dec humidity = 72 |Jan sun = 144.4 |Feb sun = 148.6 |Mar sun = 164.7 |Apr sun = 206.8 |May sun = 267.1 |Jun sun = 309.0 |Jul sun = 328.5 |Aug sun = 331.3 |Sep sun = 281.1 |Oct sun = 243.2 |Nov sun = 178.1 |Dec sun = 142.3 |source 1 =[http://worldweather.wmo.int/114/c01446.htm World Meteorological Organisation] |source 2 =[https://irimo.ir] }} {{notelist-lr}} == ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು == ಬೋಜ್ನೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು:<ref>{{cite web | title=دانستنیهایی از استان خراسان شمالی | url=http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/شهرها_و_روستاها/شهرهای_مناطق_کویری_و_بیابانی/استانهای_خراسان_شمالی،_جنوبی_و_رضوی/مطالب_مرتبط_با_استان_خراسان/دانستنیهایی_از_استان_خراسان_شمالی.htm }}</ref> - ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ * ನಾರ್ತ್ ಖೊರಾಸನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ * ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಜಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೋಜ್ನೌರ್ಡ್ ಶಾಖೆ * [http://www.eshragh.ac.ir/ ಎಸ್ರಾಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್, ಉತ್ತರ ಖೊರಾಸನ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203110213/https://www.eshragh.ac.ir/ |date=2024-12-03 }} * [http://bojnurd.pnu.ac.ir/ ಪಾಯಮ್ ನೂರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20150902234535/http%3A//bojnurd.pnu.ac.ir/Portal/Home/ |date=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 }} * ಕೋಸರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ==ಗಮನಾರ್ಹ ಜನರು== [[File:Official Portrait of Teymourtash.jpg|thumb| 20 ನೇ ಶತಮಾನದ (ಪಹ್ಲವಿ ರಾಜವಂಶ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಇರಾನಿನ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅಬ್ದೊಲ್ಹೊಸೈನ್ ತೈಮೌರ್ತಾಶ್ (ಸರ್ದಾರ್ ಮೊಝಾಮ್ ಖೊರಾಸಾನಿ) ಬೊಜ್ನೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು|232x232px]] * ಅಬ್ದೋಲ್ಹೊಸೈನ್ ತೈಮೌರ್ತಾಶ್ (ಸರ್ದಾರ್ ಮೊಝಾಮ್ ಖೊರಾಸಾನಿ), 20 ನೇ ಶತಮಾನದ (ಪಹ್ಲವಿ ರಾಜವಂಶ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿ * ಅಲಿ-ಅಕ್ಬರ್ ದಾವರ್, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನ ಆಧುನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ * ಕಾಜೆಮ್ ಮೌಸವಿ-ಬೊಜ್ನೌರ್ಡಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ (1997-2005) * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ದವಾರಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ, 2009-10ರ ಇರಾನಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು * ಮುಸ್ತಫಾ ತಬ್ರಿಜಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ {| | | |[[File:Rainy spring day of Bojnord - 14 April 2018 05.jpg|alt=A rainy spring day in Bojnord|center|thumb|318x318px|ಬೋಜ್ನೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ವಸಂತಕಾಲದ ದಿನ]] |} ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{commons category-inline|Bojnord }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾನ್‍ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] 8r7ey5bijc5qvjadyn31tu3yrqu151q 2 179308 1377959 1377641 2026-08-01T08:55:09Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1377959 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಚಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಕಾಪಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನೀಡುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ಗಣೇಶ್ ಎಂ (ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ.ಎಲ್ ನಿವ್ರತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಬಂದಕ) "ಮಧುರ" ಮನೆ ನಂಬ್ರ ೧-೫೦/೬, ಮಾದರಿಬೆಟ್ಟು ರೋಡು, ಕಾನ ಕಡಂಬೋಡಿ, ಸುರತ್ಕಲ್-೫೭೫೦೧೪ ಮೊಬೈಲ್ ನಂ. ೯೪೪೯೩೯೦೪೭೬ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತಯಾರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ, ತಿಳಿದಿದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನ ಕಣಕಣದ ವಿಶೇಷ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕೊಡುವರಿವರು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ನೀಡುವರಿವರು ಹಗಲಿರುಳು ಬದ್ಧತೆ. ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವರು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವರು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ನಿರ್ದೇಶನ. ತುತ್ತಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬ್ರಮಿಸಿದಿರಿ ಜೀವಾನಾನಂದ, ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮಿತಾನಂದ. ಸತೀಷನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿರುವುದು ನಿರ್ವಾತಾ, ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಂಬಲಿಸುವರು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರು ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ. ನಗುತ್ತಾ ನಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾಳಿ ನೂರು ವರುಷಾ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿರಲಿ ಭಗವಂತನ ಕ್ರಪಾಕಟಾಕ್ಷಾ. ಗಣೇಶ್ ಎಂ ಆಧ್ಯಕ್ಷ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ್ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿರಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಗೆಲುವಿನ ವರುಷ ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಲಹೆಗಳೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಆಶಿರ್ವಾದದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಸಹನೆ ಸಂಯಮ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾದರಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ಅಭಾರಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ನಿಮ್ಮ ಅಂಬಲಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಯಶಸ್ವೀ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಿರೀಟಕ್ಕೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಗರಿ ಸರ್ವೇಸ್ವರನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರೆಯಲಿ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಐಸಿರಿ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಯೋಧರ ಕದರ್ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು ನರಿ ಬುದ್ಧಿ ಮಾತಿನ ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್. ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ ಕಥಾ ವರ್ಣ ಬಾನಾಡಿ ಹಾರಿದ ನಿತ್ಯ ಚೇತನ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯದ ರೂವಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಕ್ರಂ ಬಾತ್ರ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಪಾತ್ರ. ಕಂಡರು ಶಿಖರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣದ ನಡುವೆ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದರು ವಿಕ್ರಂ ಗೆಲುವಿನ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ. ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ನಮ್ಮ ಮಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಗಿರಿಧರ್ ಸಾಲಿಯಾನ್ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂದ ಗೌರವ, ಭಾರತ ರತ್ನ ಸಮ್ಮಾನ ತೈಪೆಯಲ್ಲೂ ಬಂಗಾರ ಮಿಂಚು ನೀವೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀವೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಜಾವಲಿನ್ ಎಸೆತಗಾರ ಮಾತಿಗಿಳಿದರೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಾತುಗಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಬೋಧನಾ ತರಬೇತುದಾರ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹೆಗಾರ ನಾವು ಕಂಡೆವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವೆವು ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ಮೇಸ್ಟ್ರು ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಬಾಳಿಲ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ಶ್ರೀ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಎತ್ತಿದ ಕೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ನೀವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಲುಮೆ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಕ್ಷಿ. ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರು. ಕಠಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ದಾರಿ, ಉದಯೋನ್ಮುಕ ಯುವ ಉದ್ಯಮದಾರರಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಮಾದರಿ. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ನೇತಾರರು, ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಜನಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ನಂಬಿದ ದೈವಗಳ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವಂತಾಗಳಲಿ ಜನ್ಮದಿನದ ಶತಾಬ್ದಿ. ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿದೋ ಜನ್ಮದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು ಕಟೀಲಮ್ಮನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರಕಲಿ ಸುಖಸಂತೋಷದ ನೂರು ವಸಂತಗಳು ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜೆರ್ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿದ ಪಿರಾಕ್ ದ ರಡ್ಡನೆ ಗುರಿಕಾರೆರ್, ನಮ್ಮ ಮಾತ ಮೊಕೆದ ಅರ್ತಿ ಪಿರ್ತಿದ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರ್ ಕಷ್ಟೊಡು ಬೆಗರ್ ಸೀಂಟ್ ದ್ ಉದ್ಯಮೊಡು ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿ ಉದ್ಯಮದ ಬಗ್ಯೆ ಜಕ್ ಜವನಿಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಲ್ಂಬೇಗ್ ದ ಬುದ್ಧಿ. ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆತಿನ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ಪೆರ್ಮೆದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬೇದದಾಂತಿ ಇರ್ನ ಜನಸೇವೆನ್ ತೂಯರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ರೋಟರಿ ಸಂಸಾರ ಬೊಕ್ಕ ದೊಸ್ತಿನಕ್ಲ್ನನ ಸಮುಕೊಡು ಇರ್ನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ಈರ್ ನಂಬುದಿನ ದೈವದೇವೆರೆನ ದಯೆಟ್ ಯಂಕ್ಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಇರ್ನ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿ. ದೋಸ್ತಿನಕುಲೆನ ಮೋಕೆದ ಸಂಸಾರದ ನಡುಟು ಇರೆಗ್ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲು ಕಟೀಲಪ್ಪೆನ ದಯೆಟ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಇರೆಗ್ ಸುಖ ಸಂತೋಸದ ನೂದು ಬಿಸು ಪರ್ಬೊಲು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನನ್ನ ಕಥೆ ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಉಳ್ಳಾಲ ನೇತ್ರಾವತಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಕೇರಳ ಗಡಿ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಮಂಗಳೂರು ಕೇರಳ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸೇತುವೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟ್ಟಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಜಪ್ಪು ಮೋರ್ಗನ್ ಗೇಟಿನಿಂದ ಕಲ್ಲಾಪಿನ ತನಕ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆಮೇಲೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವೇ ರೈಲ್ವೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯ ಮೂವರು ಮಾವಂದಿರು ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರು ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸದೃಢವಾಗಿ ಇದ್ದ. ಸುಮಾರು ಎರಡು- ಎರಡುವರೆ ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆಯ ಮಾವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಜ್ವರ ಬಂದು, ಒಂದು ಮಗು ಕೈಕಾಲು ಸ್ವಾಧೀನವಿಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡು ವಾರ ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಕೈಕಾಲು ಬಲ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡವು. ಮಕ್ಕಳು ಜ್ವರದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಲ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಮಂತ್ರವಾದಿ ಹಾಗೂ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಪಂಡಿತರ ಮೊರೆ ಹೋದರೇ ವಿನಹ: ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮಹಾಮಾರಿ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಯುವ, ಮದ್ದು ಮಾಡುವ ಇಲ್ಲವೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೋಗ ಬರದಂತೆ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ಕೊಡುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಜಯರಾಮನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಎಡಕೈ ಹಾಗೂ ಎಡಕಾಲು ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಮಗುವಿಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಇಡೀ ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲೋಪತಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ತೋರಿಸಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಅನಾಹುತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೇಳಿದರು ಭಾಗಶಃ ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಊರಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೋಲಿಯೋ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಗುವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಡಾಕ್ಟರುಗಳು ಮಗುವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಮಗುವಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪೋಲಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಅದೃಷ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಮುಂಚಿನಂತೆ ಆಗಲೂಬಹುದು, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ವೈರಸ್ ದಾಳಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅಂಗ ಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲೇ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಗುವಿಗೇನು ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಮಗುವಿನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಒಳ ರೋಗಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಗುವಿಗೆ ಎಡಗೈಗೆ ಹಾಗೂ ಎಡ ಕಾಲಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಪ್ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕಿದರು. ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆಯುವ 21 ದಿನಗಳ ಕಾಲ, ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಪಾಡು ಹೇಳುತೀರದು. ಅವರ ಕೈಯ ತೋಳಿನ ಹಾಗೂ ಕಾಲಿನ ತೊಡೆ ಭಾಗದ ಚರ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡಾಗ ಹಾಗೂ ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಉಜ್ಜಿ ಚರ್ಮ ಕಿತ್ತು ಬಂದು ಗಾಯಗಳಾಗಿತ್ತು. 21 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆದಾಗ ಎಡ ಕಾಲು ವೈರಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗದೆ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಎಡಗೈ ಭುಜದ ಮೇಲಿನ ಮಾಂಸಖಂಡದ ಮೇಲೆ ವೈರಸ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರಿಂದ, ಎಡಗೈ ಮನಗಂಟಿನಿಂದ ಭುಜದವರೆಗೆ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಕರಗಿ ಎಡಗೈ ಭಾಗಶಃ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕಳಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜಯರಾಮನಿಗೆ 5 ವರ್ಷ ಆದ ನಂತರ ಆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಗಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಭುಜದ ನ್ಯೂನತೆ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಬಲ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಡ ಕೈಯನ್ನು ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿದ ಕೂಡಲೇ ಕಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರವನ್ನು ಎಡಗೈ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ, ಎರಡು ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಭಾರವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಭುಜದ ತನಕ ಭಾರ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾವಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಹಾಗೆ ನೀರು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ. ಬುಜದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಡಗೈ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಬಾರ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಶಾಲಾ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮರದ ಡಂಬಲ್ಸ್ ಹಿಡಿದು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ಜಯರಾಮನು ಕೂಡ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಡಂಬಲ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವಾಗ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ, ಭಜದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಡಂಬಲ್ಸ್ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಆಗ ಶಾಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು ನಾಗರಬೆತ್ತದಿಂದ ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಹೊಡೆದು ನಿನಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಯಾಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತೀಯ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೆದುರಿಗೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದರು. ವ್ಯಾಯಾಮದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನೇ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೇ ಕೂರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಎಡಗೈಯಿಂದ ಆಗದ ಕಾರಣ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೂ ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮನೋಬಲ ಎಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಜಯರಾಮನು ಲೀಲಜಾಲವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೆಲವೂಂದು ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ ವಾಲಿಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಡಲು ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೆನೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಬರುವ ‌ಬಾಲ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಕೈ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯಿಂದ ತಂಡ ಸೋಲಬಾರದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ ಓಟ, ಊದ್ಧ ಜಿಗಿತ, ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಶಟಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಓಟ ಆಗು ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಎಸ್ ಎಸ್ ಎಲ್ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾಲಿಟೆಕ್ಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೋಮೋ ಪಡೆದು, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ತದನಂತರ ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವೊಂದು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯದೆ ಕೇವಲ ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನುಭವದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದನು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಮಯದ ಕೊರತೆ, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾದ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು 40 ವರ್ಷ ಆದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಯರಾಮನು ಕೂಡ 40 ರ ನಂತರ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ರಕ್ತದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿದ ವೈದ್ಯರು 2 ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾತ್ರೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಎರಡನೆಯದು ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಜಯರಾಮನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಜಯರಾಮನ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ಸದ್ರಡ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತೂಕವನ್ನು ಸುಮಾರು 100 ಕೆಜಿಯಿಂದ 75 ಕೆಜಿಗೆ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ಓಡಲು ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ 200 ಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತನ್ನೊಳಗೆಯೇ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ. ಅವನು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮೊದಲ ದಿನದ ಓಟವನ್ನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ "ಮೊದಲ ದಿನದ ಓಟ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸಕರವಾಗಿತ್ತು, ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ ಓಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬೆವರುತ್ತಿತ್ತು ಓಟವನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮನೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಾಗ, ಸಹ-ಓಟಗಾರರು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಛಲ ಬಿಡದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಹಾಗೆ ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಉಸಿರಾಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಓಡಲು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡವು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದಿನಾಲೂ ಓಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಜಯರಾಮನ ಸಹೋದ್ಯೊಗಿಯೊಬ್ಬರು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‍ನ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜಯರಾಮನು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತಿದಿನ 500 ಮೀಟರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ 5000 ಮೀಟರ್‌‍ಗಳ ನಿರಂತರ ಓಟದ ಕಠಿಣ ಗುರಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದ. ಹೆಂಡತಿಯೂ ಅವನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದಳು, ಅವನು ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೂ ಅವನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜಯರಾಮ ಓಡುವಾಗ, ಅವಳು ನಡೆದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಜಯರಾಮನು ತನ್ನ 5000 ಮೀಟರ್ ನಿರಂತರ ಓಟದ ಗುರಿಯನ್ನು (13 ಸುತ್ತುಗಳು, ಒಂದು ಸುತ್ತು 400 ಮೀಟರ್) ತಲುಪಿದ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ 7 ಸುತ್ತುಗಳ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಜಯರಾಮನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. ಮೊದಲ 2 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪೋಡಿಯಂ ಫಿನಿಷ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಶ್ರೇಯಾಂಕ 5 ಅಥವಾ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿಯಮಿತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಾರದಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ. ಓಟವನ್ನು ಹಾಗೂ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಓಟದ ಗುರಿಯನ್ನು 5 ಕಿ.ಮೀ. ಸೌಕರ್ಯ ವಲಯದಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಜಯರಾಮನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (13.2 ಕಿ.ಮೀ) ಓಟದಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ, ನಂತರ ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೀಟ್‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 10K ಓಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ 70ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪೋಡಿಯಂ ಫಿನಿಷ್ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಾವ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನಾ, ಅದೇ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸನ್ಮಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದನು. ಜಯರಾಮನು ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಯಾವತ್ತೂ ಮೀಸಲಾತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಪಡೆದವನಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿದ. ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತನೆ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ. ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿ, ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಪೋಲಿಯೋ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇ ವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು 5 ವರ್ಷದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವ ಅಭಿಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದಾನೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತವನ್ನು ಪೋಲಿಯೊ ಮುಕ್ತ ದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಕುಶಿ ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನೂ ಒಬ್ಬ. ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಂಗದ ಉದ್ಯೊಗದಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಿತೈಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು "ನೀವು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇನ್ನೂ ಏನಿದೆಯೋ ಅದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ" ಚಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಅಂಗಹೀನತೆಯಿಂದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ನಿಂದನೆ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೋಬಲದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ ಜಯರಾಮನ ಜೀವನದ ಜಯದ ಕಥೆ. 1.ಉಪ್ಪಡ್ - ಗ್ರೀಷ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ್ 2.ತಿಮರೆದ ,ಕೊಳ್ಳತರು ಚಟ್ನಿ,- ಸುಪ್ರೀತಾ ಮಹೇಶ್ ಕುಡುತ ಚಟ್ನಿ, ಪೂಂಬೆ ಚಟ್ನಿ, 3.ತೋಜಂಕ್ ಪೆಲತಾರಿ 4.ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿರ್ - ದೀಪ್ತಿ ರಾಜು 5. ಮೆಂತೆ ಗಂಜಿ - ಕವಿತಾ ಪುಷ್ಪಾರಾಜ್ 6. ಮಂಜಲ್ದಾ ಇರೆತ ಅಡ್ಯೆ - ಕವಿತಾ ಗಣೇಶ್ 7. ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಡ್ಯೆ - ನಂದನ ಹರೀಶ್ 8. ಪತ್ರೊಡೆ - ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಭು 5. ಅರೆಪು ಪುಂಡಿ - ಮಮತಾ ಗಂಗಾಧರ್ 9. ಮರುವಾಯಿ ಪಲ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರವೀಣ್ /ಅಂಜನಾ ಶಶಿಧರ್ 10. ಬುತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ - ಪ್ರೀತಿ ವಿನೀತ್ 11. ಸಾರ್ನಡ್ದೆ ಪಾಯಸ - ಕೇಸರಿ ಪೂಂಜ / ನೂತನ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ 12. ಕಡ್ಲೆ ಸಲಾಯಿ ಪಾಯಸ ಪೂರ್ಣಿಮ ಹೆಗ್ಡೆ / ಅಕ್ಷಿತಾ ಗಣೇಶ ಪ್ರಸಾದ್ 13. ಕುಡುತ್ತ ಸಾರ್ - ದೀಪ್ತಿ 14. ಎಟ್ಟಿ ಚಟ್ನಿ - ಶಿಪ್ರಾ ಲೊಕನಾಥ್ 15. ಗಂಜಿ - ಅನುಶ್ರೀ 16. ಪದೆಂಗಿ ಅಂಬಡೆ ಕಜಿಪು - ಶರ್ಮಿಳಾ ಭರತ್ 17. ತೆಟ್ಲಾ ಅಂಬಡೆ - ಕೇಸರಿ ಪೂಂಜ 18. ಮಣ್ಣಿ - ಲತಾ ಹರೀಶ್ ಸನಿಲ್ 19. ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಕಷಾಯ - ಪ್ರಜ್ಞಾ . ಕುಡು ಅರಿ 20. ಮಾವಿನ ಚಟ್ನಿ - ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ 21. ಪೆಜಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ - ಅಮಿತಾ ಸತೀಶ್ 22. ಕೊಂಕಣಿತೊವೆ - ಉಷಾ ಯೋಗೀಶ 23. ಚಿಕನ್ ಸುಕ್ಕ - ರೇಷ್ಮಾ ಶಬರಿ ಶಂಕರ್/ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶಶಿಕುಮಾರ್ 24. ⁠ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ- ಗ್ರೀಷ್ಮ 25 ತೋಜಂಕ್ ಅಂಬಡೇ- ಕನ್ನಿಕಾ 26 . ⁠ಮಸಾಲಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ- ಕನ್ನಿಕಾ 27. ನೀರ್ ದೋಸೆ- ಕಾಜಲ್ ನವೀನ್ 28. ಎಟ್ಟಿ ಸುಕ್ಕ - ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ 29. ಅರಿತ ಪಾಯಸಾ - ಪ್ರೀತಾ ದಿನೇಶ್ 30. ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪೇರ್- ಜ್ಯೋತಿ ಶೆಟ್ಟಿ 31. ಕಡ್ಲೆ ಬಲ್ಯಾರ್ ಸುಕ್ಕ- ಅಕ್ಷ ಆಶ್ರಯ 32. ಪುಂಡಿ , ನುಂಗೆಲ್ ಅಂಬಡೆ ಕಜಿಪು - ಆಶಾ ಜಗನ್ನಾಥ್ ಅಕ್ಕ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವ ಚುಟುಕು ಕವನ tsr6a2iyx6z6xbr5pub2z7s9jaw6cqj 1377961 1377959 2026-08-01T09:07:27Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1377961 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಚಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಕಾಪಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನೀಡುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ಗಣೇಶ್ ಎಂ (ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ.ಎಲ್ ನಿವ್ರತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಬಂದಕ) "ಮಧುರ" ಮನೆ ನಂಬ್ರ ೧-೫೦/೬, ಮಾದರಿಬೆಟ್ಟು ರೋಡು, ಕಾನ ಕಡಂಬೋಡಿ, ಸುರತ್ಕಲ್-೫೭೫೦೧೪ ಮೊಬೈಲ್ ನಂ. ೯೪೪೯೩೯೦೪೭೬ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತಯಾರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ, ತಿಳಿದಿದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನ ಕಣಕಣದ ವಿಶೇಷ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕೊಡುವರಿವರು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ನೀಡುವರಿವರು ಹಗಲಿರುಳು ಬದ್ಧತೆ. ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವರು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವರು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ನಿರ್ದೇಶನ. ತುತ್ತಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬ್ರಮಿಸಿದಿರಿ ಜೀವಾನಾನಂದ, ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮಿತಾನಂದ. ಸತೀಷನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿರುವುದು ನಿರ್ವಾತಾ, ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಂಬಲಿಸುವರು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರು ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ. ನಗುತ್ತಾ ನಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾಳಿ ನೂರು ವರುಷಾ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿರಲಿ ಭಗವಂತನ ಕ್ರಪಾಕಟಾಕ್ಷಾ. ಗಣೇಶ್ ಎಂ ಆಧ್ಯಕ್ಷ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ್ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿರಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಗೆಲುವಿನ ವರುಷ ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಲಹೆಗಳೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಆಶಿರ್ವಾದದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಸಹನೆ ಸಂಯಮ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾದರಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ಅಭಾರಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ನಿಮ್ಮ ಅಂಬಲಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಯಶಸ್ವೀ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಿರೀಟಕ್ಕೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಗರಿ ಸರ್ವೇಸ್ವರನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರೆಯಲಿ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಐಸಿರಿ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಯೋಧರ ಕದರ್ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು ನರಿ ಬುದ್ಧಿ ಮಾತಿನ ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್. ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ ಕಥಾ ವರ್ಣ ಬಾನಾಡಿ ಹಾರಿದ ನಿತ್ಯ ಚೇತನ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯದ ರೂವಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಕ್ರಂ ಬಾತ್ರ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಪಾತ್ರ. ಕಂಡರು ಶಿಖರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣದ ನಡುವೆ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದರು ವಿಕ್ರಂ ಗೆಲುವಿನ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ. ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ನಮ್ಮ ಮಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಗಿರಿಧರ್ ಸಾಲಿಯಾನ್ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂದ ಗೌರವ, ಭಾರತ ರತ್ನ ಸಮ್ಮಾನ ತೈಪೆಯಲ್ಲೂ ಬಂಗಾರ ಮಿಂಚು ನೀವೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀವೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಜಾವಲಿನ್ ಎಸೆತಗಾರ ಮಾತಿಗಿಳಿದರೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಾತುಗಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಬೋಧನಾ ತರಬೇತುದಾರ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹೆಗಾರ ನಾವು ಕಂಡೆವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವೆವು ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ಮೇಸ್ಟ್ರು ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಬಾಳಿಲ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ಶ್ರೀ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಎತ್ತಿದ ಕೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ನೀವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಲುಮೆ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಕ್ಷಿ. ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರು. ಕಠಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ದಾರಿ, ಉದಯೋನ್ಮುಕ ಯುವ ಉದ್ಯಮದಾರರಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಮಾದರಿ. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ನೇತಾರರು, ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಜನಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ನಂಬಿದ ದೈವಗಳ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವಂತಾಗಳಲಿ ಜನ್ಮದಿನದ ಶತಾಬ್ದಿ. ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿದೋ ಜನ್ಮದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು ಕಟೀಲಮ್ಮನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರಕಲಿ ಸುಖಸಂತೋಷದ ನೂರು ವಸಂತಗಳು ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜೆರ್ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿದ ಪಿರಾಕ್ ದ ರಡ್ಡನೆ ಗುರಿಕಾರೆರ್, ನಮ್ಮ ಮಾತ ಮೊಕೆದ ಅರ್ತಿ ಪಿರ್ತಿದ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರ್ ಕಷ್ಟೊಡು ಬೆಗರ್ ಸೀಂಟ್ ದ್ ಉದ್ಯಮೊಡು ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿ ಉದ್ಯಮದ ಬಗ್ಯೆ ಜಕ್ ಜವನಿಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಲ್ಂಬೇಗ್ ದ ಬುದ್ಧಿ. ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆತಿನ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ಪೆರ್ಮೆದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬೇದದಾಂತಿ ಇರ್ನ ಜನಸೇವೆನ್ ತೂಯರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ರೋಟರಿ ಸಂಸಾರ ಬೊಕ್ಕ ದೊಸ್ತಿನಕ್ಲ್ನನ ಸಮುಕೊಡು ಇರ್ನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ಈರ್ ನಂಬುದಿನ ದೈವದೇವೆರೆನ ದಯೆಟ್ ಯಂಕ್ಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಇರ್ನ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿ. ದೋಸ್ತಿನಕುಲೆನ ಮೋಕೆದ ಸಂಸಾರದ ನಡುಟು ಇರೆಗ್ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲು ಕಟೀಲಪ್ಪೆನ ದಯೆಟ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಇರೆಗ್ ಸುಖ ಸಂತೋಸದ ನೂದು ಬಿಸು ಪರ್ಬೊಲು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನನ್ನ ಕಥೆ ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಉಳ್ಳಾಲ ನೇತ್ರಾವತಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಕೇರಳ ಗಡಿ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಮಂಗಳೂರು ಕೇರಳ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸೇತುವೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟ್ಟಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಜಪ್ಪು ಮೋರ್ಗನ್ ಗೇಟಿನಿಂದ ಕಲ್ಲಾಪಿನ ತನಕ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆಮೇಲೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವೇ ರೈಲ್ವೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯ ಮೂವರು ಮಾವಂದಿರು ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರು ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸದೃಢವಾಗಿ ಇದ್ದ. ಸುಮಾರು ಎರಡು- ಎರಡುವರೆ ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆಯ ಮಾವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಜ್ವರ ಬಂದು, ಒಂದು ಮಗು ಕೈಕಾಲು ಸ್ವಾಧೀನವಿಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡು ವಾರ ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಕೈಕಾಲು ಬಲ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡವು. ಮಕ್ಕಳು ಜ್ವರದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಲ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಮಂತ್ರವಾದಿ ಹಾಗೂ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಪಂಡಿತರ ಮೊರೆ ಹೋದರೇ ವಿನಹ: ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮಹಾಮಾರಿ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಯುವ, ಮದ್ದು ಮಾಡುವ ಇಲ್ಲವೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೋಗ ಬರದಂತೆ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ಕೊಡುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಜಯರಾಮನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಎಡಕೈ ಹಾಗೂ ಎಡಕಾಲು ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಮಗುವಿಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಇಡೀ ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲೋಪತಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ತೋರಿಸಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಅನಾಹುತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೇಳಿದರು ಭಾಗಶಃ ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಊರಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೋಲಿಯೋ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಗುವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಡಾಕ್ಟರುಗಳು ಮಗುವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಮಗುವಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪೋಲಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಅದೃಷ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಮುಂಚಿನಂತೆ ಆಗಲೂಬಹುದು, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ವೈರಸ್ ದಾಳಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅಂಗ ಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲೇ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಗುವಿಗೇನು ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಮಗುವಿನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಒಳ ರೋಗಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಗುವಿಗೆ ಎಡಗೈಗೆ ಹಾಗೂ ಎಡ ಕಾಲಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಪ್ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕಿದರು. ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆಯುವ 21 ದಿನಗಳ ಕಾಲ, ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಪಾಡು ಹೇಳುತೀರದು. ಅವರ ಕೈಯ ತೋಳಿನ ಹಾಗೂ ಕಾಲಿನ ತೊಡೆ ಭಾಗದ ಚರ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡಾಗ ಹಾಗೂ ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಉಜ್ಜಿ ಚರ್ಮ ಕಿತ್ತು ಬಂದು ಗಾಯಗಳಾಗಿತ್ತು. 21 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆದಾಗ ಎಡ ಕಾಲು ವೈರಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗದೆ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಎಡಗೈ ಭುಜದ ಮೇಲಿನ ಮಾಂಸಖಂಡದ ಮೇಲೆ ವೈರಸ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರಿಂದ, ಎಡಗೈ ಮನಗಂಟಿನಿಂದ ಭುಜದವರೆಗೆ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಕರಗಿ ಎಡಗೈ ಭಾಗಶಃ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕಳಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜಯರಾಮನಿಗೆ 5 ವರ್ಷ ಆದ ನಂತರ ಆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಗಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಭುಜದ ನ್ಯೂನತೆ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಬಲ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಡ ಕೈಯನ್ನು ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿದ ಕೂಡಲೇ ಕಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರವನ್ನು ಎಡಗೈ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ, ಎರಡು ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಭಾರವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಭುಜದ ತನಕ ಭಾರ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾವಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಹಾಗೆ ನೀರು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ. ಬುಜದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಡಗೈ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಬಾರ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಶಾಲಾ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮರದ ಡಂಬಲ್ಸ್ ಹಿಡಿದು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ಜಯರಾಮನು ಕೂಡ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಡಂಬಲ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವಾಗ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ, ಭಜದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಡಂಬಲ್ಸ್ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಆಗ ಶಾಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು ನಾಗರಬೆತ್ತದಿಂದ ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಹೊಡೆದು ನಿನಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಯಾಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತೀಯ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೆದುರಿಗೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದರು. ವ್ಯಾಯಾಮದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನೇ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೇ ಕೂರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಎಡಗೈಯಿಂದ ಆಗದ ಕಾರಣ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೂ ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮನೋಬಲ ಎಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಜಯರಾಮನು ಲೀಲಜಾಲವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೆಲವೂಂದು ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ ವಾಲಿಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಡಲು ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೆನೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಬರುವ ‌ಬಾಲ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಕೈ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯಿಂದ ತಂಡ ಸೋಲಬಾರದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ ಓಟ, ಊದ್ಧ ಜಿಗಿತ, ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಶಟಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಓಟ ಆಗು ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಎಸ್ ಎಸ್ ಎಲ್ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾಲಿಟೆಕ್ಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೋಮೋ ಪಡೆದು, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ತದನಂತರ ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವೊಂದು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯದೆ ಕೇವಲ ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನುಭವದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದನು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಮಯದ ಕೊರತೆ, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾದ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು 40 ವರ್ಷ ಆದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಯರಾಮನು ಕೂಡ 40 ರ ನಂತರ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ರಕ್ತದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿದ ವೈದ್ಯರು 2 ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾತ್ರೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಎರಡನೆಯದು ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಜಯರಾಮನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಜಯರಾಮನ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ಸದ್ರಡ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತೂಕವನ್ನು ಸುಮಾರು 100 ಕೆಜಿಯಿಂದ 75 ಕೆಜಿಗೆ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ಓಡಲು ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ 200 ಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತನ್ನೊಳಗೆಯೇ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ. ಅವನು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮೊದಲ ದಿನದ ಓಟವನ್ನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ "ಮೊದಲ ದಿನದ ಓಟ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸಕರವಾಗಿತ್ತು, ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ ಓಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬೆವರುತ್ತಿತ್ತು ಓಟವನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮನೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಾಗ, ಸಹ-ಓಟಗಾರರು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಛಲ ಬಿಡದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಹಾಗೆ ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಉಸಿರಾಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಓಡಲು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡವು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದಿನಾಲೂ ಓಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಜಯರಾಮನ ಸಹೋದ್ಯೊಗಿಯೊಬ್ಬರು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‍ನ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜಯರಾಮನು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತಿದಿನ 500 ಮೀಟರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ 5000 ಮೀಟರ್‌‍ಗಳ ನಿರಂತರ ಓಟದ ಕಠಿಣ ಗುರಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದ. ಹೆಂಡತಿಯೂ ಅವನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದಳು, ಅವನು ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೂ ಅವನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜಯರಾಮ ಓಡುವಾಗ, ಅವಳು ನಡೆದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಜಯರಾಮನು ತನ್ನ 5000 ಮೀಟರ್ ನಿರಂತರ ಓಟದ ಗುರಿಯನ್ನು (13 ಸುತ್ತುಗಳು, ಒಂದು ಸುತ್ತು 400 ಮೀಟರ್) ತಲುಪಿದ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ 7 ಸುತ್ತುಗಳ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಜಯರಾಮನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. ಮೊದಲ 2 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪೋಡಿಯಂ ಫಿನಿಷ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಶ್ರೇಯಾಂಕ 5 ಅಥವಾ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿಯಮಿತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಾರದಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ. ಓಟವನ್ನು ಹಾಗೂ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಓಟದ ಗುರಿಯನ್ನು 5 ಕಿ.ಮೀ. ಸೌಕರ್ಯ ವಲಯದಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಜಯರಾಮನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (13.2 ಕಿ.ಮೀ) ಓಟದಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ, ನಂತರ ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೀಟ್‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 10K ಓಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ 70ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪೋಡಿಯಂ ಫಿನಿಷ್ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಾವ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನಾ, ಅದೇ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸನ್ಮಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದನು. ಜಯರಾಮನು ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಯಾವತ್ತೂ ಮೀಸಲಾತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಪಡೆದವನಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿದ. ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತನೆ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ. ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿ, ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಪೋಲಿಯೋ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇ ವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು 5 ವರ್ಷದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವ ಅಭಿಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದಾನೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತವನ್ನು ಪೋಲಿಯೊ ಮುಕ್ತ ದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಕುಶಿ ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನೂ ಒಬ್ಬ. ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಂಗದ ಉದ್ಯೊಗದಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಿತೈಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು "ನೀವು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇನ್ನೂ ಏನಿದೆಯೋ ಅದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ" ಚಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಅಂಗಹೀನತೆಯಿಂದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ನಿಂದನೆ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೋಬಲದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ ಜಯರಾಮನ ಜೀವನದ ಜಯದ ಕಥೆ. 1.ಉಪ್ಪಡ್ - ಗ್ರೀಷ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ್ 2.ತಿಮರೆದ ,ಕೊಳ್ಳತರು ಚಟ್ನಿ,- ಸುಪ್ರೀತಾ ಮಹೇಶ್ ಕುಡುತ ಚಟ್ನಿ, ಪೂಂಬೆ ಚಟ್ನಿ, 3.ತೋಜಂಕ್ ಪೆಲತಾರಿ 4.ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿರ್ - ದೀಪ್ತಿ ರಾಜು 5. ಮೆಂತೆ ಗಂಜಿ - ಕವಿತಾ ಪುಷ್ಪಾರಾಜ್ 6. ಮಂಜಲ್ದಾ ಇರೆತ ಅಡ್ಯೆ - ಕವಿತಾ ಗಣೇಶ್ 7. ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಡ್ಯೆ - ನಂದನ ಹರೀಶ್ 8. ಪತ್ರೊಡೆ - ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಭು 5. ಅರೆಪು ಪುಂಡಿ - ಮಮತಾ ಗಂಗಾಧರ್ 9. ಮರುವಾಯಿ ಪಲ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರವೀಣ್ /ಅಂಜನಾ ಶಶಿಧರ್ 10. ಬುತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ - ಪ್ರೀತಿ ವಿನೀತ್ 11. ಸಾರ್ನಡ್ದೆ ಪಾಯಸ - ಕೇಸರಿ ಪೂಂಜ / ನೂತನ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ 12. ಕಡ್ಲೆ ಸಲಾಯಿ ಪಾಯಸ ಪೂರ್ಣಿಮ ಹೆಗ್ಡೆ / ಅಕ್ಷಿತಾ ಗಣೇಶ ಪ್ರಸಾದ್ 13. ಕುಡುತ್ತ ಸಾರ್ - ದೀಪ್ತಿ 14. ಎಟ್ಟಿ ಚಟ್ನಿ - ಶಿಪ್ರಾ ಲೊಕನಾಥ್ 15. ಗಂಜಿ - ಅನುಶ್ರೀ 16. ಪದೆಂಗಿ ಅಂಬಡೆ ಕಜಿಪು - ಶರ್ಮಿಳಾ ಭರತ್ 17. ತೆಟ್ಲಾ ಅಂಬಡೆ - ಕೇಸರಿ ಪೂಂಜ 18. ಮಣ್ಣಿ - ಲತಾ ಹರೀಶ್ ಸನಿಲ್ 19. ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಕಷಾಯ - ಪ್ರಜ್ಞಾ . ಕುಡು ಅರಿ 20. ಮಾವಿನ ಚಟ್ನಿ - ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ 21. ಪೆಜಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ - ಅಮಿತಾ ಸತೀಶ್ 22. ಕೊಂಕಣಿತೊವೆ - ಉಷಾ ಯೋಗೀಶ 23. ಚಿಕನ್ ಸುಕ್ಕ - ರೇಷ್ಮಾ ಶಬರಿ ಶಂಕರ್/ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶಶಿಕುಮಾರ್ 24. ⁠ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ- ಗ್ರೀಷ್ಮ 25 ತೋಜಂಕ್ ಅಂಬಡೇ- ಕನ್ನಿಕಾ 26 . ⁠ಮಸಾಲಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ- ಕನ್ನಿಕಾ 27. ನೀರ್ ದೋಸೆ- ಕಾಜಲ್ ನವೀನ್ 28. ಎಟ್ಟಿ ಸುಕ್ಕ - ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ 29. ಅರಿತ ಪಾಯಸಾ - ಪ್ರೀತಾ ದಿನೇಶ್ 30. ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪೇರ್- ಜ್ಯೋತಿ ಶೆಟ್ಟಿ 31. ಕಡ್ಲೆ ಬಲ್ಯಾರ್ ಸುಕ್ಕ- ಅಕ್ಷ ಆಶ್ರಯ 32. ಪುಂಡಿ , ನುಂಗೆಲ್ ಅಂಬಡೆ ಕಜಿಪು - ಆಶಾ ಜಗನ್ನಾಥ್ ಅಕ್ಕ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವ ಚುಟುಕು ಕವನ lr3nadk8yi48h1p6abvjiqhwzzacmvy 0 179802 1377889 1377344 2026-07-31T13:49:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1377889 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=April 2018}} {{Use Indian English|date=April 2018}} {{Infobox Hindu temple | name = ಚೂರಕ್ಕೊಟ್ಟುಕಾವು ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = SreeRama Navami 2011 (Ramanchira temple, Thrissur) 12042011814.jpg | image_alt = | caption = | map_type = <!-- India Kerala --> | map_caption = Location in Kerala | coordinates = {{coord|10.559567|76.177383|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | country = [[ಭಾರತ]] | state = [[ಕೇರಳ]] | district = [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] | location = [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ನಗರ | elevation_m = | deity = | festivals= [[Thrissur Pooram]], Karthika Vilakku | architecture = [[ಕೇರಳ]] }} {{databox}} '''ಚೂರಕ್ಕೊಟ್ಟುಕಾವು ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ'''ವು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ '''ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ''' ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://thrissurpooramfestival.com/choorakkattukkavu_temple.html |title=Choorakkottukavu Durga Temple |publisher=Thrissur Pooram Festival |access-date=2013-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602092742/http://thrissurpooramfestival.com/choorakkattukkavu_temple.html |archive-date=2 June 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2005/04/20/stories/2005042013230300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20050428095823/http://www.hindu.com/2005/04/20/stories/2005042013230300.htm |url-status=dead |archive-date=2005-04-28 |work=[[The Hindu]] |title=Thrissur all set for Pooram |date=2005-04-20 |access-date=2013-04-07}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/preparations-for-pooram-on/article4590682.ece |title=Preparations for Pooram on |work=The Hindu |date=6 April 2013 |access-date=2013-04-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/kerala/article518362.ece?service=print |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205740/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article518362.ece?service=print |url-status=dead |archive-date=4 March 2016 |title=Colourful finale to Thrissur Pooram |publisher=The New Indian Express |access-date=2013-04-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.keralatravelandtourism.in/thrissurpooram.htm |title=Thrissur Pooram |publisher=Kerala Travel and Tourism |access-date=2013-04-07 |archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930021818/http://www.keralatravelandtourism.in/thrissurpooram.htm |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯು ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ [[ದುರ್ಗಾ]] ದೇವಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ದೇವಿಯು ಒಂದು [[ಆನೆ]] ಮತ್ತು ನಾದಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ [[ವಡಕ್ಕುಮ್ನಾಥನ್]] ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾಳೆ. ನಡುವಿಲಾಲ್ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಆನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 14 ಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಾಂಡಿ ಮೇಲಂ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. == ಚಿತ್ರಗಳು == <gallery> ಚಿತ್ರ:Choorakkattukara_karthika_festival_2011_DSCN1234.JPG|alt=Karthika Vilakku| ಕಾರ್ತಿಕ ವಿಳಕ್ಕು ಚಿತ್ರ:Choorakkattukara_Temple_DSCN1800.JPG|alt=Nanayappara| ನಾಣಯಪ್ಪರ ಚಿತ್ರ:901_Aarattu_By_ManojK.JPG|alt=Kshethra Kulam, Arattu| ಕ್ಷೇತ್ರ ಕುಲಂ, ಅರಟ್ಟು ಚಿತ್ರ:4_Choorakkottukavu_By_ManojK.JPG|alt=Pooram kodiyeettam, Meelam (2012)| ಪೂರಂ ಕೊಡಿಯಟ್ಟಂ, ಮೀಳಂ (2012) ಚಿತ್ರ:5_Pooram_Kodiyeettam_By_ManojK.JPG|alt=Pooram Kodiyeettam| ಪೂರಂ ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂ ಚಿತ್ರ:902_Choorakkottukavu_By_ManojK.JPG|alt=Morning Meelam| ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಮೀಲಂ ಚಿತ್ರ:9_Aarattu_By_ManojK.JPG ಚಿತ್ರ:909_Pooram_Purappadu_By_ManojK.JPG|alt=Pooram Purappadu| ಪೂರಂ ಪುರಪ್ಪಡು ಚಿತ್ರ:910_A_Pooram_Yathra_By_ManojK.JPG|alt=Parayeduppu| ಪರಾಯೆಡುಪ್ಪು ಚಿತ್ರ:911_Pooram_Parayeduppu_By_ManojK.JPG ಚಿತ್ರ:917_Cheru_Pooram_Choorakkottukaavu_By_ManojK.JPG|alt=at Padinjare Nada, Thrissur Pooram| ಪಡಿಂಜರೆ ನಾಡದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|Choorakkattukara Sree Durga Temple}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದು ದೇವಸ್ಥನ ತ್ರಿಶೂರ್]] [[ವರ್ಗ:ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ]] [[ವರ್ಗ:ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೇರಳ]] dbu48b73wogujcarzofq1c5ah553ctt 3 179947 1377898 2026-07-31T17:05:07Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377898 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Balakrishna shibarla}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೫, ೩೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) ix5fo4aedqp8h1qculre4wcznk6lv2m 2 179948 1377899 2026-07-31T17:10:12Z Balakrishna shibarla 100843 ಹೆಸರು: ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶಿಬಾರ್ಲ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು: ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು: ಜಾನಕಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ: ಜುಲೈ 1, 1978 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಜತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಶಿಬಾರ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ದಂಪತಿಗೆ ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇವರು ಇವರು. ಅಕ್ಕ ಚಂದ್ರಕಲಾ, ತಮ್ಮ ಜಗದೀಶ, ತಂಗಿ ರಜನಿ, ತಮ್ಮ ಮನೋಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. 2010ರಲ್ಲಿ ಕಾಪು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೈಪುಂಜಾಲಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಶುಭಾ ಎಸ್‌. ಕೋಟ್ಯಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ಯ ಎಂಬ ಮಗನ ಜನನ. ಬಜತ್ತೂರು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ವಳಾಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಏಳನೇ ತರಗ 1377899 wikitext text/x-wiki ಹೆಸರು: ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶಿಬಾರ್ಲ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು: ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು: ಜಾನಕಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ: ಜುಲೈ 1, 1978 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಜತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಶಿಬಾರ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ದಂಪತಿಗೆ ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇವರು ಇವರು. ಅಕ್ಕ ಚಂದ್ರಕಲಾ, ತಮ್ಮ ಜಗದೀಶ, ತಂಗಿ ರಜನಿ, ತಮ್ಮ ಮನೋಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. 2010ರಲ್ಲಿ ಕಾಪು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೈಪುಂಜಾಲಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಶುಭಾ ಎಸ್‌. ಕೋಟ್ಯಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ಯ ಎಂಬ ಮಗನ ಜನನ. ಬಜತ್ತೂರು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ವಳಾಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಏಳನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಕಾಂಚನ ವೆಂಕಟಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 8ರಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ನೆಲ್ಯಾಡಿಯ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1ರಂದು ಪುತ್ತೂರು ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂಬ ತಾಲ್ಲೂಕು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸುಳ್ಯದ ಪಯಸ್ವಿನಿ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಆಂದೋಲನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂಕಾಲು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಂದು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಂಗಳೂರು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕವು ಅವರನ್ನು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ 8 ವರ್ಷ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಹಲವು ಮಾನವೀಯ, ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿ ನೀಡಿದ ಒಳನೋಟದ ವರದಿಯು ನಕ್ಸಲರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ನಡುವೆ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದೇ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ.ಗೋ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಅರಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. 2016ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಪ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ಆನಂತರ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದರು. 2023ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬರೆದ ಮಕ್ಕಳ ‘ಚಾಕ್ಯಬಾಬಾ’ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳು ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ‘ಕಾಪ’ ಎಂಬ ತುಳು ನಾಟಕವು ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಬಹುರೂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಳಿ ಸುರುಳಿ ಎಂಬ ತುಳು ಅನುವಾದಿತ ನಾಟಕ, ಯೇಸ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಹದಿಯರೆಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಳಾಲು ಶ್ರೀನಿಧಿ ಯುವಕ ಮಂಡಲದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ‍ಪುತ್ತೂರು ಆನಂತರ, ಸುಳ್ಯ, ಬಳಿಕ ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ದಾವಣಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿಯ ಸುಮನಸಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಲಾವಿದರೇ ಇವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಕಥೆ, ಕವನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1o2zpc8vx56eke6ms7afhr6swb3fnl5 1377900 1377899 2026-07-31T17:10:53Z Quinlan83 70095 Requesting deletion 1377900 wikitext text/x-wiki {{delete|Out of project scope}}ಹೆಸರು: ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶಿಬಾರ್ಲ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು: ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು: ಜಾನಕಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ: ಜುಲೈ 1, 1978 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಜತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಶಿಬಾರ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ದಂಪತಿಗೆ ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇವರು ಇವರು. ಅಕ್ಕ ಚಂದ್ರಕಲಾ, ತಮ್ಮ ಜಗದೀಶ, ತಂಗಿ ರಜನಿ, ತಮ್ಮ ಮನೋಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. 2010ರಲ್ಲಿ ಕಾಪು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೈಪುಂಜಾಲಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಶುಭಾ ಎಸ್‌. ಕೋಟ್ಯಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ಯ ಎಂಬ ಮಗನ ಜನನ. ಬಜತ್ತೂರು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ವಳಾಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಏಳನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಕಾಂಚನ ವೆಂಕಟಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 8ರಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ನೆಲ್ಯಾಡಿಯ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1ರಂದು ಪುತ್ತೂರು ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂಬ ತಾಲ್ಲೂಕು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸುಳ್ಯದ ಪಯಸ್ವಿನಿ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಆಂದೋಲನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂಕಾಲು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಂದು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಂಗಳೂರು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕವು ಅವರನ್ನು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ 8 ವರ್ಷ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಹಲವು ಮಾನವೀಯ, ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿ ನೀಡಿದ ಒಳನೋಟದ ವರದಿಯು ನಕ್ಸಲರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ನಡುವೆ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದೇ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ.ಗೋ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಅರಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. 2016ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಪ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ಆನಂತರ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದರು. 2023ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬರೆದ ಮಕ್ಕಳ ‘ಚಾಕ್ಯಬಾಬಾ’ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳು ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ‘ಕಾಪ’ ಎಂಬ ತುಳು ನಾಟಕವು ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಬಹುರೂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಳಿ ಸುರುಳಿ ಎಂಬ ತುಳು ಅನುವಾದಿತ ನಾಟಕ, ಯೇಸ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಹದಿಯರೆಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಳಾಲು ಶ್ರೀನಿಧಿ ಯುವಕ ಮಂಡಲದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ‍ಪುತ್ತೂರು ಆನಂತರ, ಸುಳ್ಯ, ಬಳಿಕ ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ದಾವಣಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿಯ ಸುಮನಸಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಲಾವಿದರೇ ಇವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಕಥೆ, ಕವನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 5lubhq754y9jwwi5my1n1dr7qj66u43 1377901 1377900 2026-07-31T17:37:38Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Quinlan83|Quinlan83]] ([[User talk:Quinlan83|talk]]): @[[User:Quinlan83]] content seem fine for userpage, if there any other concerns about userpage please let me know on ny talkpage(TwinkleGlobal) 1377901 wikitext text/x-wiki ಹೆಸರು: ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶಿಬಾರ್ಲ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು: ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು: ಜಾನಕಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ: ಜುಲೈ 1, 1978 ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಬಜತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಶಿಬಾರ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜನನ. ಬೇಬಿ ಪೂಜಾರಿ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ದಂಪತಿಗೆ ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇವರು ಇವರು. ಅಕ್ಕ ಚಂದ್ರಕಲಾ, ತಮ್ಮ ಜಗದೀಶ, ತಂಗಿ ರಜನಿ, ತಮ್ಮ ಮನೋಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. 2010ರಲ್ಲಿ ಕಾಪು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೈಪುಂಜಾಲಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಶುಭಾ ಎಸ್‌. ಕೋಟ್ಯಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮದುವೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ಶಾಕ್ಯ ಎಂಬ ಮಗನ ಜನನ. ಬಜತ್ತೂರು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ವಳಾಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಏಳನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಕಾಂಚನ ವೆಂಕಟಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 8ರಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ನೆಲ್ಯಾಡಿಯ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1ರಂದು ಪುತ್ತೂರು ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂಬ ತಾಲ್ಲೂಕು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ. 2002ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸುಳ್ಯದ ಪಯಸ್ವಿನಿ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಆಂದೋಲನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂಕಾಲು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಂದು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಂಗಳೂರು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕವು ಅವರನ್ನು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ 8 ವರ್ಷ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಹಲವು ಮಾನವೀಯ, ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮಾಡಿ ನೀಡಿದ ಒಳನೋಟದ ವರದಿಯು ನಕ್ಸಲರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರ ನಡುವೆ ನಲುಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದೇ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ.ಗೋ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೂಡ ಅರಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತ್ತು. 2016ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ಕ್ಕೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಪ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅವರು ಆನಂತರ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದ್ದರು. 2023ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಬರೆದ ಮಕ್ಕಳ ‘ಚಾಕ್ಯಬಾಬಾ’ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳು ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ‘ಕಾಪ’ ಎಂಬ ತುಳು ನಾಟಕವು ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಬಹುರೂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಳಿ ಸುರುಳಿ ಎಂಬ ತುಳು ಅನುವಾದಿತ ನಾಟಕ, ಯೇಸ ಎಂಬ ನಾಟಕಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಹದಿಯರೆಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಳಾಲು ಶ್ರೀನಿಧಿ ಯುವಕ ಮಂಡಲದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ‍ಪುತ್ತೂರು ಆನಂತರ, ಸುಳ್ಯ, ಬಳಿಕ ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ, ದಾವಣಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿಯ ಸುಮನಸಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಕಲಾವಿದರೇ ಇವರ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಕಥೆ, ಕವನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1o2zpc8vx56eke6ms7afhr6swb3fnl5 10 179949 1377913 2023-07-20T18:01:22Z meta>MusikBot II 0 Changed protection settings for "[[Template:Langswitch]]": High-risk template or module ([[User:MusikBot II/TemplateProtector|more info]]) ([Edit=Allow only administrators] (indefinite) [Move=Allow only administrators] (indefinite)) 1377913 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Template:LangSwitch]] 72okpw00klmlmxwsrq949zsm9h487g7 1377914 1377913 2026-08-01T05:03:31Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:meta:Template:Langswitch]] 1377913 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Template:LangSwitch]] 72okpw00klmlmxwsrq949zsm9h487g7 3 179950 1377915 2026-08-01T05:05:04Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377915 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Ramakumar H K}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೫, ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) rl4uf5151iym9sf8tn0f3raxbj506ba 3 179951 1377931 2026-08-01T06:49:04Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377931 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Siddharoodh irodagi}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೯, ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 0df6moq5eoxqrntgt9uxgrzqm1205uk 0 179952 1377946 2026-08-01T07:35:24Z Kavitha G. Kana 30404 "[[:en:Special:Redirect/revision/1301902689|Sabeena Rafi]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1377946 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಬೀನ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = [[ಗೊತುರುತ್]], ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = Essayist, historian | notable_works = {{ubl|''Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam''|''Marxism, Oru Thirinjunottam''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕೆರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಫ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 - 22 ಜೂನ್ 1990) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರೆ ಪದನಂ'', ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ, ಒಂದು ಒಪೆರಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಯಾದ ''ಕಲಿಯುಗಂ'' ನಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಸಬೀನಾ 1918 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತುರುತ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm |access-date=2019-04-09 |website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal}}</ref> ಅವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Sabeena Rafi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web |last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ |first=കെ |title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ? |url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}</ref> ಅವರು ಜೂನ್ 22, 1990 ರಂದು ತಮ್ಮ 65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web |title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്? |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html |access-date=2019-04-10 |website=ManoramaOnline}}</ref> ರಫಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಬೀನ್ ರಫಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಐದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಿತುಮಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನಂ'' ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="List of works">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=List of works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm |access-date=2019-04-09 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ 1964 ರ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web |title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala |url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0 |access-date=2019-04-10 |website=www.sahapedia.org}}</ref> ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದ ''"ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ, ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊಟ್ಟಂ'' " ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯ]] ''ತಾಯಿಯ'' ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Marxism Oru Thirinjunottam |url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=www.indulekha.com}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿಯವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ರಚನೆಯಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಯುಗಗಳ ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm "Ponjikkara Rafi - Veethi profile"]. ''veethi.com''. 10 April 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 April</span> 2019</span>.</cite></ref> ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} == ಸಹ ನೋಡಿ ==    == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |date=2019-04-05 |title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm |access-date=2019-04-05 |website=Kerala Sahitya Akademi}} * {{Cite web |last=WEB ONE MEDIA |date=2019-01-19 |title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER |url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U |access-date=2019-04-10 |website=[[YouTube]]}} [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] rm00c1gq566f4fvysic868gt1cos0xk 1377947 1377946 2026-08-01T07:35:57Z Kavitha G. Kana 30404 "[[:en:Special:Redirect/revision/1301902689|Sabeena Rafi]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1377947 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಬೀನ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = [[ಗೊತುರುತ್]], ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = Essayist, historian | notable_works = {{ubl|''Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam''|''Marxism, Oru Thirinjunottam''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕೆರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಫ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 - 22 ಜೂನ್ 1990) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರೆ ಪದನಂ'', ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ, ಒಂದು ಒಪೆರಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಯಾದ ''ಕಲಿಯುಗಂ'' ನಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಸಬೀನಾ 1918 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತುರುತ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm |access-date=2019-04-09 |website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal}}</ref> ಅವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Sabeena Rafi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web |last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ |first=കെ |title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ? |url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}</ref> ಅವರು ಜೂನ್ 22, 1990 ರಂದು ತಮ್ಮ 65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web |title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്? |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html |access-date=2019-04-10 |website=ManoramaOnline}}</ref> ರಫಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಬೀನ್ ರಫಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಐದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಿತುಮಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನಂ'' ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="List of works">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=List of works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm |access-date=2019-04-09 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ 1964 ರ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web |title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala |url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0 |access-date=2019-04-10 |website=www.sahapedia.org}}</ref> ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದ ''"ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ, ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊಟ್ಟಂ'' " ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯ]] ''ತಾಯಿಯ'' ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Marxism Oru Thirinjunottam |url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=www.indulekha.com}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿಯವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ರಚನೆಯಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಯುಗಗಳ ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile" /> ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} == ಸಹ ನೋಡಿ ==    == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |date=2019-04-05 |title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm |access-date=2019-04-05 |website=Kerala Sahitya Akademi}} * {{Cite web |last=WEB ONE MEDIA |date=2019-01-19 |title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER |url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U |access-date=2019-04-10 |website=[[YouTube]]}} [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] 0e5pklxsovgrkpmlaeca9urlibhc7eq 1377948 1377947 2026-08-01T07:37:23Z Kavitha G. Kana 30404 1377948 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಬೀನ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = [[ಗೊತುರುತ್]], ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = Essayist, historian | notable_works = {{ubl|''Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam''|''Marxism, Oru Thirinjunottam''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕೆರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಫ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 - 22 ಜೂನ್ 1990) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರೆ ಪದನಂ'', ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ, ಒಂದು ಒಪೆರಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಯಾದ ''ಕಲಿಯುಗಂ'' ನಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಸಬೀನಾ 1918 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತುರುತ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm |access-date=2019-04-09 |website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal}}</ref> ಅವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Sabeena Rafi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web |last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ |first=കെ |title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ? |url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}</ref> ಅವರು ಜೂನ್ 22, 1990 ರಂದು ತಮ್ಮ 65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web |title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്? |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html |access-date=2019-04-10 |website=ManoramaOnline}}</ref> ರಫಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಬೀನ್ ರಫಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಐದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಿತುಮಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನಂ'' ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="List of works">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=List of works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm |access-date=2019-04-09 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ 1964 ರ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web |title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala |url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0 |access-date=2019-04-10 |website=www.sahapedia.org}}</ref> ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದ ''"ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ, ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊಟ್ಟಂ'' " ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯ]] ''ತಾಯಿಯ'' ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Marxism Oru Thirinjunottam |url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=www.indulekha.com}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿಯವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ರಚನೆಯಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಯುಗಗಳ ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile" /> ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} == ಸಹ ನೋಡಿ ==    == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |date=2019-04-05 |title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm |access-date=2019-04-05 |website=Kerala Sahitya Akademi}} * {{Cite web |last=WEB ONE MEDIA |date=2019-01-19 |title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER |url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U |access-date=2019-04-10 |website=[[YouTube]]}} [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] kjv04e2xg4efkdoo9rlrzi1ktpv1zdx 1377949 1377948 2026-08-01T07:38:03Z Kavitha G. Kana 30404 1377949 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಬೀನ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = [[ಗೊತುರುತ್]], ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = Essayist, historian | notable_works = {{ubl|''Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam''|''Marxism, Oru Thirinjunottam''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕೆರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಫ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 - 22 ಜೂನ್ 1990) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರೆ ಪದನಂ'', ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ, ಒಂದು ಒಪೆರಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಯಾದ ''ಕಲಿಯುಗಂ'' ನಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಸಬೀನಾ 1918 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತುರುತ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm |access-date=2019-04-09 |website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal}}</ref> ಅವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Sabeena Rafi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web |last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ |first=കെ |title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ? |url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}</ref> ಅವರು ಜೂನ್ 22, 1990 ರಂದು ತಮ್ಮ 65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web |title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്? |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html |access-date=2019-04-10 |website=ManoramaOnline}}</ref> ರಫಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಬೀನ್ ರಫಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಐದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಿತುಮಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನಂ'' ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="List of works">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=List of works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm |access-date=2019-04-09 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ 1964 ರ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web |title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala |url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0 |access-date=2019-04-10 |website=www.sahapedia.org}}</ref> ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದ ''"ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ, ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊಟ್ಟಂ'' " ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯ]] ''ತಾಯಿಯ'' ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Marxism Oru Thirinjunottam |url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=www.indulekha.com}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿಯವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ರಚನೆಯಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಯುಗಗಳ ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile" /> ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |date=2019-04-05 |title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm |access-date=2019-04-05 |website=Kerala Sahitya Akademi}} * {{Cite web |last=WEB ONE MEDIA |date=2019-01-19 |title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER |url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U |access-date=2019-04-10 |website=[[YouTube]]}} [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] jbd59qife9mf5o5k0kz43tuuwya810v 1377952 1377949 2026-08-01T08:00:06Z Kavitha G. Kana 30404 1377952 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಬೀನ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = [[ಗೊತುರುತ್]], ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = Essayist, historian | notable_works = {{ubl|''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರಾ ಪದನಂ''|''ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದ - ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊತ್ತಮ್''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕೆರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಫ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 - 22 ಜೂನ್ 1990) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರೆ ಪದನಂ'', ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ, ಒಂದು ಒಪೆರಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಯಾದ ''ಕಲಿಯುಗಂ'' ನಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಸಬೀನಾ 1918 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತುರುತ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm |access-date=2019-04-09 |website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal}}</ref> ಅವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Sabeena Rafi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web |last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ |first=കെ |title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ? |url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}</ref> ಅವರು ಜೂನ್ 22, 1990 ರಂದು ತಮ್ಮ 65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web |title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്? |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html |access-date=2019-04-10 |website=ManoramaOnline}}</ref> ರಫಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಬೀನ್ ರಫಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಐದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಿತುಮಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನಂ'' ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="List of works">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=List of works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm |access-date=2019-04-09 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ 1964 ರ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web |title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala |url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0 |access-date=2019-04-10 |website=www.sahapedia.org}}</ref> ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದ ''"ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ, ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊಟ್ಟಂ'' " ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯ]] ''ತಾಯಿಯ'' ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Marxism Oru Thirinjunottam |url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=www.indulekha.com}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿಯವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ರಚನೆಯಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಯುಗಗಳ ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile" /> ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |date=2019-04-05 |title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm |access-date=2019-04-05 |website=Kerala Sahitya Akademi}} * {{Cite web |last=WEB ONE MEDIA |date=2019-01-19 |title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER |url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U |access-date=2019-04-10 |website=[[YouTube]]}} [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] g0uot14y1qx8bkwi90h07sqxy3nn1ev 1377954 1377952 2026-08-01T08:02:34Z Kavitha G. Kana 30404 /* ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು */ 1377954 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸಬೀನ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = [[ಗೊತುರುತ್]], ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = Essayist, historian | notable_works = {{ubl|''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರಾ ಪದನಂ''|''ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದ - ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊತ್ತಮ್''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕೆರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಫ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 - 22 ಜೂನ್ 1990) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಗಳು, ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರೆ ಪದನಂ'', ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ, ಒಂದು ಒಪೆರಾ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರ ಪತಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದ ತಾತ್ವಿಕ ಕೃತಿಯಾದ ''ಕಲಿಯುಗಂ'' ನಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == ಸಬೀನಾ 1918 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಇಂದಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತುರುತ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm |access-date=2019-04-09 |website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal}}</ref> ಅವರು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Sabeena Rafi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web |last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ |first=കെ |title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ? |url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411 |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=Mathrubhumi |language=en}}</ref> ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile |url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm |access-date=2019-04-10 |website=veethi.com}}</ref> ಅವರು ಜೂನ್ 22, 1990 ರಂದು ತಮ್ಮ 65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web |title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്? |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html |access-date=2019-04-10 |website=ManoramaOnline}}</ref> ರಫಿ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಸಬೀನ್ ರಫಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಐದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಿತುಮಾಸ್ ಸಮ್ಮಾನಂ'' ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="List of works">{{Cite web |date=2019-04-09 |title=List of works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm |access-date=2019-04-09 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ 1964 ರ ಆಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ, [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಎರ್ನಾಕುಲಂನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web |title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala |url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0 |access-date=2019-04-10 |website=www.sahapedia.org}}</ref> ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರೆದ ''"ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ - ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊಟ್ಟಂ'' " ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ; ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಂ ಗಾರ್ಕಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯ]] ''ತಾಯಿಯ'' ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Marxism Oru Thirinjunottam |url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D |archive-date=10 April 2019 |access-date=2019-04-10 |website=www.indulekha.com}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿಯವರ ಜೊತೆ ಸಹ-ರಚನೆಯಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಆರಂಭಿಕ ಯುಗಗಳ ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile" /> ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಅವರಿಗೆ 1972 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಡುವ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web |date=2019-04-10 |title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm |access-date=2019-04-10 |website=Kerala Sahitya Akademi}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web |date=2019-04-05 |title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm |access-date=2019-04-05 |website=Kerala Sahitya Akademi}} * {{Cite web |last=WEB ONE MEDIA |date=2019-01-19 |title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER |url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U |access-date=2019-04-10 |website=[[YouTube]]}} [[ವರ್ಗ:೧೯೯೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] nm1vh3zl09eh6n6pq3o4jw93ppqa7ch 3 179953 1377956 2026-08-01T08:34:46Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377956 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸದಾಪುರ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೪, ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) nqqqtijkadwq418mjdabz4or5ux3c27 3 179954 1377967 2026-08-01T10:28:04Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1377967 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಶ್ರೀ ನಲ್ಕೆತ್ತಾಯ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೮, ೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) hv6b3p034ogksuu6y81ivsjbebzlgyl