ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 2173 1382035 1380907 2026-08-12T16:12:13Z SpinnerLaserzthe2nd 71046 ([[c:GR|GR]]) [[File:Neuchatel-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Canton de Neuchâtel COA.svg]] 1382035 wikitext text/x-wiki {{use dmy dates}} {{Infobox Country |native_name = {{lang|la|Confoederatio Helvetica}} {{languageicon|la|[[Latin|la]]}} <br /> {{lang|de|Schweizerische Eidgenossenschaft}} {{languageicon|de|[[Swiss-German language|de]]}} <br /> {{lang|fr|Confédération suisse}} {{languageicon|fr|[[French language|fr]]}} <br />{{lang|it|Confederazione Svizzera}} {{languageicon|it|[[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|it]]}} <br /> {{lang|rm|Confederaziun svizra}} {{languageicon|rm|[[Romansh language|rm]]}} |conventional_long_name = Swiss Confederation |common_name = Switzerland |image_flag = Flag of Switzerland (Pantone).svg |image_coat = Coat of Arms of Switzerland (Pantone).svg |image_map = Location Switzerland Europe.png |map_caption = {{map caption|location_color=green|region=[[Europe]]|region_color=dark grey|legend=Location Switzerland Europe.png}} |national_motto = ''(unofficial)'' "[[One for all, all for one]]"<br />{{lang-de|Einer für alle, alle für einen}}<br />{{lang-fr|Un pour tous, tous pour un}}<br />{{lang-it|Uno per tutti, tutti per uno}} |national_anthem = "[[Swiss Psalm|Schweizerpsalm]]"{{spaces|2}}<small>(German)<br />"''Swiss Psalm''"</small> |official_languages = [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]],<br />[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]],<br />[[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]],<br />[[Romansh language|Romansh]]<ref>[http://www.admin.ch/ch/d/sr/101/a4.html?lang=en Federal Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091101024339/http://www.admin.ch/ch/d/sr/101/a4.html?lang=en |date=1 ನವೆಂಬರ್ 2009 }}, article 4, "National languages" : ''National languages'' are German, French, Italian and Romansh; [http://www.admin.ch/org/polit/00083/index.html?lang=en Federal Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919134534/http://www.admin.ch/org/polit/00083/index.html?lang=en |date=19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 }}, article 70, "Languages", paragraph 1: The ''official languages'' of the Confederation are German, French and Italian. Romansh shall be an official language for communicating with persons of Romansh language.</ref> |demonym = Swiss |capital = [[ಚಿತ್ರ:CHE Bern COA.svg|20px]] [[Bern]]<ref>''De jure'' "federal city"; ''de facto'' capital. Because of historical federalist sensibilities, Swiss law does not designate a formal capital, and some federal institutions such as courts are located in other cities.</ref> |latd=46 |latm=57 |latNS=N |longd=7 |longm=27 |longEW=E |largest_city = [[ಚಿತ್ರ:Wappen Zürich matt.svg||20px]] [[Zürich]] |legislature = [[Federal Assembly of Switzerland|Federal Assembly]] |upper_house = [[Swiss Council of States|Council of States]] |lower_house = [[National Council of Switzerland|National Council]] |government_type = [[Direct democracy]]<br />[[Federation|Federal]] [[parliamentary republic]] |leader_title1 = [[Swiss Federal Council|Federal Council]] |leader_name1 = <!--Ordered by seniority:-->[[Moritz Leuenberger|M. Leuenberger]] <br />[[Pascal Couchepin|P. Couchepin]]<br />[[Micheline Calmy-Rey|M. Calmy-Rey]] <br />[[Hans-Rudolf Merz|H.-R. Merz]] <small>([[President of the Confederation (Switzerland)|Pres. 09]])</small> <br />[[Doris Leuthard|D. Leuthard]] <small>([[Vice President|V]][[President of the Confederation (Switzerland)|P 09]])</small><br />[[Eveline Widmer-Schlumpf|E. Widmer-Schlumpf]]<br />[[Ueli Maurer|U. Maurer]] |leader_title2 = [[Federal Chancellor of Switzerland|Federal Chancellor]] |leader_name2 = <!--Ordered by seniority:-->[[Corina Casanova|C. Casanova]] |area_sq_mi = 15,940 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = 136th |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 41,284 |percent_water = 4.2 |population_estimate = 7,725,200<ref name="Population">{{cite web|url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/02/blank/key/bevoelkerungsstand.html|title=Bevölkerungsstand und -entwicklung|date=2009|work=Statistik Schweiz |publisher=Bundesamt für Statistik, Neuchâtel|language=German|accessdate=2009-06-25}}</ref> |population_growth (2009) = +1.4% |population_estimate_year = 2009 |population_estimate_rank = 94th |population_density_km2 = 186.5 |population_density_sq_mi = 477.4 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 65st |population_census = 7,593,500 |population_census_year = 2007 |GDP_PPP = $312.753 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=146&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=40&pr.y=5 |title=Switzerland|publisher=International Monetary Fund|accessdate=22 April 2009}}</ref> |GDP_PPP_year = 2008 |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = $42,783<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = 7th |GDP_nominal = $492.595 billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = 2008 |GDP_nominal_per_capita = $67,384<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = 4th |HDI_year = 2006 |HDI = {{increase}} 0.955<ref>[http://hdrstats.undp.org/en/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_CHE.html HDI of Switzerland]. Retrieved 10 July 2009.</ref> |HDI_rank = 10th |HDI_category = <span style="color:#009900;">high</span> |Gini = 33.7 |Gini_year = 2000 |Gini_category = <span style="color:#ffcc00;">medium</span> |sovereignty_type = [[Independence]] |established_event1 = [[History of Switzerland|Foundation date]] |established_event2 = [[Treaty of Basel (1499)|''de facto'']] |established_event3 = [[Peace of Westphalia|Recognized]] |established_event4 = [[Restauration (Switzerland)|Restored]] |established_event5 = [[Switzerland as a federal state|Federal state]] |established_date1 = 1 August<ref>Traditional. The [[Federal Charter]] only mentions "early August" and the treaty is a renewal of an older one, now lost.</ref> 1291 |established_date2 = 22 September 1499 |established_date3 = 24 October 1648 |established_date4 = 7 August 1815 |established_date5 = 12 September 1848<ref>A [http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48.htm solemn declaration of the Tagsatzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714130910/http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48.htm |date=14 ಜುಲೈ 2016 }} declared the Federal Constitution adopted on 12 September 1848. A [http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48-2.htm resolution of the Tagsatzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714130818/http://www.verfassungen.de/ch/tagsatzungsbeschluss48-2.htm |date=14 ಜುಲೈ 2016 }} of 14 September 1848 specified that the powers of the institutions provided for by the 1815 Federal Treaty would expire at the time of the constitution of the [[Swiss Federal Council|Federal Council]], which took place on 16 November 1848.</ref> |currency = [[Swiss franc]] |currency_code = CHF |time_zone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |drives_on = right |cctld = [[.ch]] |calling_code = [[+41]] |footnotes = }} '''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌''' ({{lang-de|[[:wikt:Schweiz|die Schweiz]]}} <ref>[[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌]] ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ''ಸ್ಕ್ವೆಜ್‌'' ಅಥವಾ ''ಸ್ಕ್ವಿಜ್'' ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ (ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೂಡ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.</ref> {{lang-fr|[[:wikt:Suisse|la Suisse]]}}, {{lang-it|[[:wikt:Svizzera|Svizzera]]}}, {{lang-rm|Svizra}}), ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಸ್ವಿಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ''' ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆ|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಕಾನ್‌ಪೊಡೆರೇಷ್ಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ'', ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆ|ISO]] ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ದತ್ತ ಸಂಕೇತಗಳು‌#ರಾಷ್ಟ್ರ|CH ಮತ್ತು CHE]]ಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ), ಸುತ್ತಲೂ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತ|ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತವಾದ]] [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌|ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ]] ಸುಮಾರು 7.7 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(2009ರಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 41,285&nbsp;km²ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌]]ನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳೆಂದು]] ಕರೆಯಲಾಗುವ 26 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಬರ್ನ್‌]] ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇದರ ಎರಡು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಾನಗರ|ಜಾಗತಿಕ ಮಹಾನಗರಗಳಾದ]] [[ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]]ಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಕನಿಷ್ಟ ತಲಾವಾರು GDP $67,384ನ್ನು ಹೊಂದಿ [[ತಲಾ]] [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ]]ದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ [[ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="imf2"/> ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಜಿನೀವಾಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಉನ್ನತ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.citymayors.com/features/quality_survey.html ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌ ನಗರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಗರಗಳೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ]</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ನು]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಲೀಚ್‌ಟೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌|ಲಿಯೆಕ್‌ಟೆನ್ಸ್ಟೀನ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ಗಳನ್ನು ಗಡಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ [[ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ]] ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ—1815ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿಲ್ಲ — ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌ ಸಮಿತಿ|ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌]], [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಕಚೇರಿ|U.N.ನ ಎರಡು ಐರೋಪ್ಯ ಶಾಖೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆತಿಥೇಯನಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಭಾಗವಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ, ಇದು [[ಷೆಂಗೆನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ|ಷೆಂಗನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನ್‌, ಫ್ರೆಂಚ್‌, ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು [[ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮನ್ಷ್‌]] ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬಹುಭಾಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಔಪಚಾರಿಕ ಹೆಸರು ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ {{lang|de|Schweizerische [[Eidgenossenschaft]]}}, ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|fr|Confédération suisse}}, ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ {{lang|it|Confederazione Svizzera}} ಮತ್ತು ರೋಮಾನ್ಷ್‌ನಲ್ಲಿ {{lang|rm|Confederaziun svizra}} ಎಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯು 1291ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1ರಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ; [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ]]ವನ್ನು ಅಂದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌'' ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲ ಹೆಸರು [[ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರಿಕರು|ಸ್ವಿಸ್‌]]ನ [[16ನೇ ಶತಮಾನ|16ರಿಂದ]] [[19ನೇ ಶತಮಾನ|19ನೇ]] ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ರೂಪಾಂತರ ''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌'' ಪದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಾಗಿದೆ.<ref>[[OED]] [http://www.etymonline.com/index.php?term=Swiss ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಬ್ಧಕೋಶ] ವನ್ನು etymonline.com.ಗೆ 2009-06-25ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> ಆಂಗ್ಲ ಪದ ''ಸ್ವಿಸ್'' ಎಂಬುದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಿಂದ ಕಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ''{{lang|fr|Suisse}}'', 16ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಣವಾಚಕವಾಗಿದೆ. ''ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್‌ ಜರ್ಮನ್‌|ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್‌]] ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು ''{{lang|gsx|Schwiizer}}'', ''[[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]]'' ಅದರ [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ ವಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಟ್ಟೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಹಳೆಯ ಉನ್ನತ ಜರ್ಮನ್‌]] ''{{lang|goh|Suittes}}'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಸ್ಥಳನಾಮವನ್ನು [[972]]ರಲ್ಲೇ ದೃಢೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬಹುಶಃ "ದಹಿಸಲು"''{{lang|goh|suedan}}'' ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ದಹಿಸಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದನ್ನು<ref>ರೂಮ್‌‌‌, ಆಡ್ರಿಯಾನ್‌. ''ಪ್ಲೇಸ್‌ ನೇಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌''. ಲಂಡನ್‌: ಮ್ಯಾಕ್‌ಫಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಕಂ., ಇಂಕ್‌., 1997.</ref> ನೆನಪಿಸಲು ಇರಬಹುದು. ಈ ಹೆಸರು ನಂತರ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ''ಒಂದು ಭಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ'' ಬಳಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 1499ರ [[ಸ್ವಾಬಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ಇದು ಇಡೀ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಇದೇ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯಲಾಯಿತು.ರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌]] ಹೆಸರು ''{{lang|gsx|Schwiiz}}'' ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ(ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ''{{lang|gsx|d'Schwiiz}}'', ಆದರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ''{{lang|gsx|Schwiiz}}'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ). ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ನ [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರಳಿ [[ನವ-ಲ್ಯಾಟಿನ್‌|ನವೀನ-ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಹೆಸರಾದ ''ಕಾನ್‌ಫೊಡರೇಷಿಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ'' ಎಂಬುದನ್ನು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದಂತೆ|ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯಾದ 1848ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. [[ರೋಮನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ರೋಮನ್‌ ಯುಗದ]] ಮುನ್ನ [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ [[ಸೆಲ್ಟ್ಸ್‌|ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌]] ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ''[[ಹೆಲ್ವೆಟೀ]]'' ಎಂಬುದು ಈ ಹೆಸರಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ''ಹೆಲ್ವೆಟೀ'' ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್‌ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ರಸ್ಕನ್‌]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಬದ್ಧವಾಗಿ, ಸುಮಾರು 300 BC ಕಾಲದ ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>R.C. ದಿ ಮರಿನಿಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ, ''ಗ್ಲಿ ಎಟ್ರುಷಿ ಅ ನಾರ್ಡ್‌ ದೆಲ್‌ ಪೊ'', ಮನ್ಟೋವ, 1986.</ref> ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಇತಿಹಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು 2ನೇ ಶತಮಾನ BCಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ, [[ಪೋಸಿಡೊನಿಯಸ್‌]] ರಚಿತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೋಹಾನ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್‌ ವೇಸನ್‌ಬಕ್‌ ಎಂಬಾತನ 1672ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ''[[ಹೆಲ್ವೇಷಿಯಾ|ಹೆಲ್ವೆಟಿಯಾ]]'' ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == 1848ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಳವಡಿಕೆಯ ನಂತರ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಪ್ರಸಕ್ತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ. 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪೂರ್ವಿಕರು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಡಿಲ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. === ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ === ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹುಗಳು 150,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವು.<ref name="Early">swissworld.orgನಲ್ಲಿ [http://www.swissworld.org/en/history/prehistory_to_romans/prehistoric_times/ ಚರಿತ್ರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419174957/http://www.swissworld.org/en/history/prehistory_to_romans/prehistoric_times/ |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 }} 2009-06-27ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ [[ಗ್ಯಾಕ್‌ಲಿಂಗೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಕೃಷಿ ನೆಲೆಯೇ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಪರಿಚಿತ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 5300 BCಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ.<ref name="Early"/> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಗೊತ್ತಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೆಂದರೆ [[ಹಾಲ್‌ಸ್ಟಟ್‌‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಹಾಲ್‌ಸ್ಟಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲಾ ಟೆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಲಾ ಟೆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು]]. ಲಾ ಟೆನೆ [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಸರೋವರ]]ದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಖನನ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಲಾ ಟೆನೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು [[ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]]ದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು [[450 BC]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ,<ref name="Early"/> [[ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌|ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆ|ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್‌]] ನಾಗರೀಕತೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತು. ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದೆಂದರೆ [[ಹೆಲ್ವೆಟೀ]]. 58ನೇ ಇಸವಿ BCಯಲ್ಲಿ, [[ಬಿಬ್ರಾಕ್ಟ್‌‌ನ ಕಾಳಗ|ಬಿಬ್ರಾಕ್ಟ್‌‌ ಕಾಳಗ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್‌ ಸೀಜರ್‌]]'ನ ಸೇನೆಯು ಹೆಲ್ವೆಟೀಯನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Early"/> 15 BC ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನ ಎರಡನೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ, [[ಟಿಬೆರಿಯಸ್‌‌|ಟಿಬೆರಿಯಸ್‌]] I, ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದರ, [[ನೇರೊ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್‌ ಡ್ರುಸ್ಸಸ್‌|ಡ್ರೂಸಸ್‌]], ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು [[ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಹೆಲ್ವೆಟೀ]]ಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶ—ನಂತರದ ''ಕಾನ್‌ಫೊಡರೇಷಿಯೋ ಹೆಲ್ವೆಟಿಕಾ'' ದ ನಾಮ ಮಾತ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ —ಮೊದಲು ರೋಮ್‌ನ [[ಗಲ್ಲಿಯ ಬೆಲ್ಜಿಕಾ|ಗಲ್ಲಿಯಾ ಬೆಲ್ಜಿಕಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಆಗಿನ ತನ್ನ [[ಉನ್ನತ ಜರ್ಮೇನಿಯಾ|ಜರ್ಮೇನಿಯಾ ಸುಪೀರಿಯರ್‌]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು [[ರಯೇಶ್ಯಾ]] ಎಂಬ [[ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ರೋಮ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Theater Kaiseraugst.jpg|thumb|left|ಕ್ರಿ.ಪೂ ೪೪ರಲ್ಲಿ ರೈನ್‌‌ ದಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಗಸ್ಟ ರೌರಿಕ ಒಂದು ಮೊದಲ ರೋಮನ್‌ ವಸಾಹತು ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಖನನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] [[ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ, [[4ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಿಂದ, ಆಧುನಿಕ-ಕಾಲದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಹರವಿನ ಪ್ರದೇಶವು [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬರ್ಗಂಡಿಯನ್‌ ಅರಸರ]] ಸೀಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿ]]ಗಳು [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಸ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[5ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡರೆ, [[ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಗಳು ‌|ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ]] [[8ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿಯಾ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ-ಕಾಲದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅಲೆಮಾನ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಬರ್ಗಂಡಿ (ಪ್ರದೇಶ)|ಬರ್ಗಂಡಿ]] ಅಧಿಪತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="Early"/> [[6ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವು, 504 ADಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೋವಿಸ್‌‌ I|ಕ್ಲೋವಿಸ್‌ I]]ನ [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿ]]ಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಟೋಲ್‌‌ಬಿಯಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಬರ್ಗಂಡಿಯನ್ನರ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. [[6ನೇ ಶತಮಾನ|6ನೇ]], [[7ನೇ ಶತಮಾನ|7ನೇ]] ಮತ್ತು [[8ನೇ ಶತಮಾನ|8ನೇ]] ಶತಮಾನಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಅಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದವು ([[ಮೆರೊವಿಂಜಿಯನ್ಸ್‌|ಮೆರೊವಿಂಜಿಯನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾರೋಲಿಂಜಿಯನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕ್ಯಾರೋಲಿಂಜಿಯನ್‌]] ಅಧಿಪತ್ಯಗಳು). ಆದರೆ [[ಮಹಾನ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಮಹಾನ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌</span>]]ನ ನೇತೃತ್ವದ ತನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ನಂತರ ಫ್ರಾಂಕಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ [[ವರ್ಡನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಿಂದಾಗಿ 843ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.<ref name="Early"/> ಪ್ರಸಕ್ತ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಈಗಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು [[ಮಧ್ಯ ಫ್ರಾನ್ಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಫ್ರಾನ್ಷಿಯಾ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾದವು. [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] 1000 ADಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರ ಮರು ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡವು.<ref name="Early"/>[[1200]]ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು [[ಸವಾಯ್‌ ಮನೆ|ಸೆವಾಯ್]]‌, [[ಝಹ್ರಿಂಗರ್‌‌|ಝಹ್ರಿಂಗರ್‌]], [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಿಬರ್ಗ್‌ ಕೌಂಟ್‌ಗಳು|ಕಿಬರ್ಗ್‌]] ಆಡಳಿತಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Early"/> ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ([[ಯೂರಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಯೂರಿ]], [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]], ನಂತರ ''ವಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಟಾಟೆನ್‌'' ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಅಂಟರ್‌ವಾಲ್ಡನ್‌‌|ಅಂಟರ್‌ವಾಲ್ಡನ್‌]]ಗಳು) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಗುವ ಹಾಗೆ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. 1264 ADಯಲ್ಲಿ ಕಿಬರ್ಗ್‌ ರಾಜವಂಶವು ಕುಸಿದಾಗ, ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್‌ [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ರುಡಾಲ್ಫ್‌ I|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರುಡಾಲ್ಫ್‌ I]]ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ (1273ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ) ಪೂರ್ವ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. === ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ === [[ಚಿತ್ರ:Schweiz Frühmia Adel.svg|thumb|250px|ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೦೦ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಮನೆತನಗಳು]] [[ಹಳೆ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು]] ಮಧ್ಯ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌‌ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಣಿವೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಒಕ್ಕೂಟವು ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿ([[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ|ಸುಂಕ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]])ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಇನ್ನಿತರ ಮೈತ್ರಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದಾದರೂ, [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಗ|ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯ]]ಗಳಾದ [[ಯೂರಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಯೂರಿ]], [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]], ಮತ್ತು [[ನಿಡ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[1291ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಪತ್ರ]]ವು ಒಕ್ಕೂಟ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="schwabe">ಶ್ವಬೆ ಅಂಡ್ ಕಂ.: ''ಗೆಷಿಛೆ ದರ್ ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌‌ ಅಂಡ್ ದರ್ ಷ್ವಿಜೆರ್‌'', ಶ್ವಬೆ ಅಂಡ್ ಕಂ 1986/2004. ಪದ್ಧತಿ ISBN 3-7965-2067-7 {{de icon}}</ref><ref name="Brief">2009-06-22ರಂದು[http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/ocea/vaus/infoch/chhist.html ಸ್ವಿಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಮೀಕ್ಷೆ ] admin.chನಲ್ಲಿ, ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bundesbrief.jpg|thumb|left|1291ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಪತ್ರ]] 1353ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಮೂಲ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು]] ಎಂದರೆ [[ಗ್ಲೇರಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಗ್ಲಾರಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಝಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‍‌|ಝಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌‌|ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು, [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ನ್‌]] ನಗರರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ [[15ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ "ಹಳೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ"ವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಈ ವಿಸ್ತರಣವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಯಿತು.<ref name="Brief"/> 1460ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಜೂರಾ ಪರ್ವತಗಳವರೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್‌ಗಳ ([[ಸೆಂಪಾಕ್ ಕಾಳಗ‌|ಸೆಂಪಾಕ್‌ ಕಾಳಗ]], ನ್ಯಾಫೆಲ್ಸ್‌ಗಳ ಕಾಳಗ) [[ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್‌|ಬರ್ಗಂಡಿ]]ಯ [[ದಿಟ್ಟ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌|ದಿಟ್ಟ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌]] ಮೇಲಿನ 1470ರಲ್ಲಿನ ವಿಜಯದಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್ ಕೂಲಿ ಸಿಪಾಯಿಗಳು|ಸ್ವಿಸ್ ಕೂಲಿ ಸಿಪಾಯಿ]]ಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.1499ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವಾಬಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] [[ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲ್ಲನ್‌ I, ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್‌ I]]ನ [[ಸ್ವಾಬಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಮೇಲಿನ ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜಯವು [[ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದೊಳಗೆ ''ವಸ್ತುತಃ '' ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Brief"/> ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮುಂಚಿನ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಜೇಯತೆಯ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ [[ಹಳೆ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸ್ತರಣೆ]] ಮಾಡುವಾಗ 1515ರಲ್ಲಿ [[ಮಾರಿಗ್ನಾನೋ ಕಾಳಗ]]ದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಿಸ್ ಸೋಲು ಹಿನ್ನಡೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಿಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ "ಧೀರ" ಯುಗದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.<ref name="Brief"/> [[ಝ್ವಿಂಗ್ಲಿ]]ಯ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ‌|ಸುಧಾರಣೆ]]ಯ ಯಶಸ್ಸು ಕೆಲ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 1529 ಮತ್ತು 1531ರಲ್ಲಿ (''ಕಪ್ಪೆಲರ್‌ ಕ್ರೀಗ್‌'' ) ಅಂತರ-ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದ ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ನಂತರವೇ, 1648ರಲ್ಲಿ, [[ವೆಸ್ಟ್‌ಫಾಲಿಯಾ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಅಂಗವಾಗಿ, ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪವಿತ್ರ ರೋಮ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ [[ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ]]({{lang|fr|''ancien régime''}})ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದವು. ಸ್ವಿಸ್ ಚರಿತ್ರೆಯ [[ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಪೂರ್ವ ಆಧುನಿಕ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ|ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿತನ]]ವು [[ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು [[1653ರ ಸ್ವಿಸ್ ರೈತರ ದಂಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ, [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಂ|ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಮುಂದುವರಿದು, 1656 ಮತ್ತು 1712ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವಿಲ್‌ಮರ್ಗನ್‌ ಕಾಳಗಗಳು|ವಿಲ್‌ಮರ್ಗನ್‌ ಕಾಳಗಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು.<ref name="Brief"/> === ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Acte de Médiation mg 0643.jpg|right|thumb|ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಾಯಿದೆಯು ಹಳೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌ನ ಪ್ರಯತ್ನ.]] 1798ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸೇನೆಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಏಕೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇರಿತು.<ref name="Brief"/> ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಏಕೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮುಲ್‌ಹಾಸನ್‌ ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ಟೆಲ್ಲಿನಾ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು. [[ಹೆಲ್ವೆಟಿಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಎಂದೆನಿಸಿದ ಹೊಸ [[ಆಳ್ವಿಕೆ ಪದ್ದತಿ|ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವು, ಬಹಳವೇ ಅಪಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿದೇಶೀ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ನಾಶವಾಗಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪರಾಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತು. ನಿಡ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌ ದಂಗೆಯನ್ನು 1798ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೇನೆಯು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ ಸಂಗತಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೇನೆಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಸೇನೆಯ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ಇದ್ದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.[[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ, [[ರಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] ಸೇನೆಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹೆಲ್ವೆಟಿಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರ ಪರ ಹೋರಾಡಲು ಸ್ವಿಸ್ ಸಮ್ಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. 1803ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನೆಪೋಲಿಯನ್ I|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌]] ಎರಡೂ ಪಂಗಡಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಕರೆಸಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಕಾಯಿದೆ]]ಯು ಜಾರಿಯಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು 19 ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="Brief"/> ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜಕೀಯದ ಬಹುಪಾಲು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. 1815ರಲ್ಲಿ [[ವಿಯೆನ್ನಾದ ಸಭೆ|ವಿಯೆನ್ನಾದ ಆಡಳಿತ]] ಸ್ವಿಸ್ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಐರೋಪ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವಿಸ್ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು.<ref name="Brief"/> ಸ್ವಿಸ್ ಪಡೆಗಳು 1860ರ [[ಗೇಟಾನ ಮುತ್ತಿಗೆ(1860)|ಗೇಟಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟದವರೆಗೂ ವಿದೇಶೀ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು [[ವಲಾಯಿಸ್‌|ವಲಾಯಿಸ್‌‌]], [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜಿನೀವಾ]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಆಗಿನಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಗಡಿಗಳು ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. === ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ದೇಶ === [[ಚಿತ್ರ:Bern, Federal Palace, 1857.jpg|thumb|left|ಬರ್ನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಒಕ್ಕೂಟ ಅರಮನೆ (1857).]] ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್, ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌ ಮತ್ತು ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಟಗ್‌ಸಟ್ಸುಂಗ್‌‌|ಟಾಗ್ಸಾಟ್ಸುಂಗ್‌]] (ಹಿಂದಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ)ನ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ವಹಿಸಿದ ಮೂರು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1848ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನೇ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷಿಕರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸನಿಹವಿರುವುದರಿಂದ, ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{HDS|10102|Bundesstadt}}</ref> ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅಧಿಕಾರ [[ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪನೆ (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌)|ಪುರ್ನಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. 1839ರ ಜ್ಯೂರಿಪುಟ್ಷ್‌ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, 1847ರಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ(ಸೋಂಡರ್‌ಬಂಡ್ಸ್‌ಕ್ರೇಗ್‌)ವನ್ನು ರಚಿಸಲು ನೋಡಿದಾಗ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು.<ref name="Brief"/> ಈ ಕಲಹವು ನೂರರ ಆಸುಪಾಸಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀವಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸುಮಾರು ಕೆಲ ವಾರಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ [[ತಿರುಗುಬಾಣವಾದ ಆಕ್ರಮಣ|ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ತಿರುಗುಬಾಣ]]ವಾದುದರಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದವು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇತರೆ ಐರೋಪ್ಯ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸೋಂಡರ್‌ಬಂಡ್ಸ್‌ಕ್ರೇಗ್‌ನ ದಂಗೆ ಎಷ್ಟೇ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾದರೂ ಸ್ವಿಸ್ ಜನರ ಮನಃಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಇಡೀ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಐರೋಪ್ಯ ನೆರೆಹೊರೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಬಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಸಿತು. ಸ್ವಿಸ್ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳ ಜನರು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌, ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌, ಪ್ರಗತಿಪರ ಇಲ್ಲವೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಾವುದೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿದರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡರು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು|ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೋಲಾಹಲ ಮತ್ತು ಗಲಭೆಗಳಿಂದ ನಲುಗು]]ತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ಸ್ವಿಸ್‌ ಜನರು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸಂವಿಧಾನ|ಅಮೇರಿಕದ ಶೈಲಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಒಂದು [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ|ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿ ಉಳಿದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು. ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದವರಿಗೆ ಮನ್ನಣೆಯೊಂದಿಗೆ (ಸೋಂಡರ್‌ಬಂಡ್‌ ಕಂಟೋನ್‌), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು [[ಮೇಲ್ಮನೆ]] ( [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ|ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]], ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಹಾಗೆ) ಮತ್ತು [[ಕೆಳ ಮನೆ|ಕೆಳಮನೆ]]ಯೆಂದು ([[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು) ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ ಯಾವುದೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ|ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ]] ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೀಕೃತ ತೂಕ ಮಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅಳತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1850ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್|ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌]] ಅನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಏಕೈಕ ನಾಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ 11ನೇ ಅನುಚ್ಛೇದವು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿದರೂ, ಆಗಲೂ [[ಸಿಸಿಲೀಸ್‌ನ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ II|ಎರಡು ಸಿಸಿಲೀಸ್‌ನ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ II]]ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ [[ಗೇಟಾ ಮುತ್ತಿಗೆ (1860)|1860ರ ಗೇಟಾನ ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸ್ವಿಸ್ ಜನರು ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಹಾಡಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Gotthard Eröffnungszug Bellinzona.jpg|thumb|1882ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಗಾತ್ಥರ್ಡ್ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗವು, ಟಿಕಿನೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಿಯು ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ಇಡೀ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="HistoiredelaSuisse">''ಹಿಸ್ಟೋರಿಯೆ ದೆ ಲಾ ಸ್ಯುಸ್ಸೆ'', ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಫ್ರಗ್ನಿರೆ, ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌</ref> ಈ ವಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣಿಸಿತು. 1872ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪರೇಖೆಯು ಸಮುದಾಯದಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ 1874ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡಿತು.<ref name="Brief"/> ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅನುಜ್ಞಾತ್ಮಕ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು.1891ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿರುವ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ದೃಢವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Brief"/> === ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆ === [[ಚಿತ್ರ:VZ Kipfenschlucht 1900.jpg|thumb|left|19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಇಲ್ಲಿ ರೈಲು ಝರ್ಮತ್ತ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ (1891).]] ಎರಡೂ [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ವಿಶ್ವಸಮರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]]ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಇಲ್ಲಿಯಿಚ್‌ ಉಲ್ಯಾನೊವ್‌ ([[ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ್‌]])ಗೆ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಆತ 1917ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದ.<ref>ನೋಡಿರಿ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ ಲೆನಿನ್‌]]</ref> ಸ್ವಿಸ್ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯು 1917ರ [[ಗ್ರಿಮ್‌-ಹಾಫ್‌ಮನ್‌ ವ್ಯವಹಾರಗಳು|ಗ್ರಿಮ್‌-ಹಾಫ್‌ಮನ್‌ ವ್ಯವಹಾರ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರೂ, ಈ ವಿರೋಧವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. 1920ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಯಾವುದೇ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಬಂಧನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಲೀಗ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತು. [[IIನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ವಿಶ್ವಸಮರ IIರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]], ಜರ್ಮನ್ನ<ref>''ಲೆಟ್ಸ್‌ ಸ್ವಾಲೊ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌'' ಕ್ಲಾಸ್‌ ಯು‌ರ್ನರ್‌ (ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಬುಕ್ಸ್, 2002).</ref> ರು ಈ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಲು ದೀರ್ಘ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Brief"/> ಸೇನಾಬಲದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದ ವಿರೋಧ, ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಮಾತುಕತೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ದಾಳಿ ನಡೆಯದಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ಅದೃಷ್ಟ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ತನ್ನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪುಟ್ಟ [[ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ]]ವು ಮಾಡಿದ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಸ್ವಿಸ್ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮವು [[ತೃತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ತೃತೀಯ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು, ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾರಿ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರರನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸುವಂತೆ ಬಲವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಜನರಲ್‌ [[ಹೆನ್ರಿ ಗುಸನ್‌]]ರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಾಯೀ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರಂತರ ಸವೆಸುವ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ರೆದೈತ್|ರೀಡ್ಯುಟ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸದೃಢ ಉತ್ತಮ ಆಯುಧ ದಾಸ್ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಮಾದರಿಯ ನೂತನ ಯುದ್ಧನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ ಪಡೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಜಿನೀವಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌]] ಸಂಘಟನೆಯು ಈ ತರಹದ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮವನ್ನು [[IIನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ದೇಶಗಳು|ಆಕ್ಸಿಸ್‌]] ದೇಶಗಳೆರಡೂ ದಿಗ್ಬಂಧಿಸಿದ್ದವು. [[ತೃತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಜರ್ಮನಿಯ ತೃತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣದ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಾಲುದಾರ ದೇಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು [[ವಿಚಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವೊಂದನ್ನು 1942ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಿತು. ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 104,000 ಮಂದಿ ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 300,000 ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು [[ಹೇಗ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು (1899 ಮತ್ತು 1907)|ಹೇಗ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ''ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬಾಧ್ಯತೆ'' ಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿತು. ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ 60,000 ಜನರು ನಾಜಿಗಳ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ 26,000ರಿಂದ 27,000 ಮಂದಿ ಯಹೂದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ ನೀತಿಗಳು ವಾದವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref>[http://www.uek.ch/en/ ಬರ್ಗಿಯರ್‌ ಮಂಡಳಿಯ ಅಂತಿಮ ವರದಿ], ಪುಟ 117.</ref> ಯುದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಸ್ ವಾಯುದಳವು ಎರಡೂ ಪಡೆಗಳ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿತಲ್ಲದೇ 11 ಒಳನುಗ್ಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಲುಫ್ಟ್‌ವಾಫ್ಫೆ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು 1940ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು. ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ಬೆದರಿಕೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ ನಂತರ ಯುದ್ಧನೀತಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಇನ್ನಿತರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ನೆಲಕಚ್ಚಿಸಿತು. ಸಮರದಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಬಾಂಬರ್‌ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1944-45ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಾಂಬರ್‌ ವಿಮಾನಗಳು ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್‌ ಸ್ವಿಸ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ [[ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌]] ( 40 ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ), [[ಸ್ಟೇನ್‌ ಆಮ್‌ ರೇಯ್ನ್‌]], [[ವಾಲ್ಸ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ವಾಲ್ಸ್‌]], [[ರಫ್ಸ್|ರಫ್ಸ್‌‌]] (18 ಮಂದಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು)ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು ಮತ್ತು 1945ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 4ರಂದು [[ಬಸೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಖ್ಯಾತ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Bundeshaus COA Jura.jpg|thumb|left|ಜೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕೋಠಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಮನೆಯ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್ 1978ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1979ರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.]] 1959ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸ್ವಿಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು [[ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು]] ಪಡೆದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 1971<ref name="Brief"/> ರಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ವಿರೋಧದ ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ [[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌|ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಈ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು]] ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಹುಬೇಗ ಏರಿದರು. ಏಳು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರ [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ|ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾರ್ಯಾಂಗ]]ದ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಕೊಪ್‌]] ಎಂಬಾಕೆ 1987-1989ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="Brief"/> ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ [[ರುತ್‌ ಡ್ರೇಫಸ್‌‌|ರುತ್‌ ಡ್ರೇಫಸ್‌]]ರು 1999ನೇ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು 1998ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. (ಸ್ವಿಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಏಳು ಜನ ಸದಸ್ಯರ ಉಚ್ಚ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ). ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಮಿಷೆಲಿನ್‌ ಕಾಲ್ಮಿ-ರೇ]] ಎಂಬಾಕೆ ಉಚ್ಚ ಹುದ್ದೆಯನ್ನೇರಿದರು. ಆಕೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷಿಕ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ ಆದ (ಜೆನ್‌ಫ್‌ ಎಂದು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಜಿನರ್ವಾ ಎಂದು ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ) [[ಜೆನೆವ್‌‌|ಜೆನೆವ್‌]]ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಮೂಲದವರು. ಆಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಏಳು ಜನ ಸದಸ್ಯರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ/ಉಚ್ಚ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಎಂದರೆ, [[ಆರ್ಗಾವ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ [[ಡೋರಿಸ್‌ ಲ್ಯೂಥರ್ಡ್‌‌|ಡೋರಿಸ್‌ ಲ್ಯೂಥರ್ಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ [[ಎವೆಲಿನ್‌ ವಿಡ್ಮರ್‌-ಷ್ಲುಂಫ್‌]]ರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ [[ಯುರೋಪ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿ|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಯೂರೋಪ್‌ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಿ</span>]]ಗೆ 1963ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಬರ್ನ್‌]] ಜನರಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದು [[ಜ್ಯೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜ್ಯೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌]] ಎಂಬ ಹೊಸದೊಂದು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌ನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡವು. 1999ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 18ರಂದು ಜನಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ|ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.<ref name="Brief"/>[[ಚಿತ್ರ:20020717 Expo Neuenburg 15.JPG|thumb|2002ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ]] 2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಪವಿತ್ರ ಪೀಠ(ಆಸ್ಥಾನ)|ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌]] ಮಾತ್ರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರದ ಕೊನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ [[ಐರೋಪ್ಯ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟ|EFTA]]ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, [[ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ]]ದ ಸದಸ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಲು 1992ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1992<ref name="Brief"/> ರಲ್ಲಿ EEAಯು ತಿರಸ್ಕೃತವಾದಾಗಿನಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ EEAಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಿದ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ EU ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಿತಾದರೂ ಜನಸಮುದಾಯದಿಂದ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾದುದರಿಂದ ಈ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅರ್ಜಿಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಸನವು EUಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವ ಹಾಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆ ಅನೇಕ [[ಇಬ್ಬಗೆಯ ವಾದ|ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಲೀಚ್‌ಟೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]ಗಳು 1995ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಪಡೆದ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ EU ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2005ರ ಜೂನ್‌ 5ರಂದು [[ಷೆಂಗೆನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು 55% ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಮತದಾರರು ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಇದನ್ನು EU ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ, ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅಥವಾ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ]]ಯ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತವಿದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ರಾಜಕೀಯ == [[ಚಿತ್ರ:Bundesrat der Schweiz 2009.jpg|thumb|೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ. ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕರಾದ ಮಾರೆರ್‌‌, ಮಿಷೆಲಿನ್‌ ಕಾಲ್ಮಿ-ರೇ, ಮೊರಿಟ್ಜ್ ಲ್ಯುಎನ್‌ಬರ್ಜರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾನ್ಸ್‌-ರುಡಾಲ್ಫ್‌ ಮರ್ಜ್‌, ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕ ಡೋರಿಸ್‌ ಲ್ಯೂಥರ್ಡ್‌ (ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ), ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕ ಪ್ಯಾಸ್ಕಲ್ ಕಷೆಪನ್‌, ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸಕ ಎವೆಲಿನ್‌ ವಿಡ್ಮರ್‌-ಷ್ಲುಂಫ್‌. ಒಕ್ಕೂಟ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೊರಿನ ಕ್ಯಾಸನೋವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.]] 1848ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ|ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ಆಧುನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಶಾಸನಾಧಾರ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಹಳೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದಾಗಿದೆ.<ref name="Politics">^ [http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/ocea/vaus/infoch/chpoli.html ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] admin.chನಲ್ಲಿ, 2009-06-22ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> 1999ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಅದು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳಿದ್ದವು. ಅವೆಂದರೆ :<ref>{{cite web |url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/topics/counz/infoch/chpoli.html |title=Political System |publisher=Federal Department of Foreign Affairs}}</ref> ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಸಂಸತ್ತು (ಶಾಸಕಾಂಗ), ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ (ಕಾರ್ಯಾಂಗ) ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (ನ್ಯಾಯಾಂಗ). [[ಚಿತ್ರ:Swiss parlement house South 001.jpg|thumb|left|ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸತ್ತು‌ (ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸತ್ತು) ಮತ್ತು ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ(ಕಾರ್ಯಾಂಗ) ಇರುವ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಅರಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.]] [[ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಸತ್ತು]] ಎರಡು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ 46 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ (ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಸೇರಿದಂತೆ) [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ|ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಮಿತಿ]], ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ [[ಅನುಪಾತಾಧರಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 200 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು 4 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳು ಜಂಟಿ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸತ್ತು|ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನ ಸಭೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ|ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ, ನಾಗರಿಕರು ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಮಸೂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು [[ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆ|ಶಾಸನಹಕ್ಕು]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ನೇರ ಪ್ರಜಾ ಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Politics"/> [[ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಂಡಳಿ|ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ]]ಯು ಒಕ್ಕೂಟ [[ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಡಳಿತ|ಒಕ್ಕೂಟ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಒಕ್ಕೂಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೇತಾರ]]ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಸಭೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಏಳು ಮಂದಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಮೇಲೆ ಶಾಸನಸಭೆಯು [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ]] ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಏಳು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರನ್ನಾಗಿ ಶಾಸನಸಭೆಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Politics"/> 1959ರಿಂದ ಸ್ವಿಸ್ ಸರಕಾರವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯದ ಬಲವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. 1959ರಿಂದ 2003ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ 2 ಸ್ಥಾನಗಳು CVP/PDCಗೆ, 2 ಸ್ಥಾನಗಳು SPS/PSSಗೆ, 2 ಸ್ಥಾನಗಳು FDP/PRDಗೆ ಮತ್ತು 1 ಸ್ಥಾನ SVP/UDCಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು "ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸೂತ್ರ"ವೆಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[2007ರ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ ಚುನಾವಣೆ|2007ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮಿತಿಯ ಏಳು ಸ್ಥಾನಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದವು : :[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸೋಷಿಯಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷ|ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ (SPS/PSS)]] 2 ಸ್ಥಾನಗಳು, ::[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷ|ಉದಾರವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ (FDP/PRD)]] 2 ಸ್ಥಾನಗಳು, :::[[ಸ್ವಿಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿಗೆ (SVP/UDC)]] 2 ಸ್ಥಾನಗಳು,<ref>SVP/UDC, [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]] (BDP/PBD) ಎಲ್ಲ ಸಭಾಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಒಡಕನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. 2009ರಂತೆ, [[ಉಯೆಲಿ ಮಾರೆರ್‌|ಯೂಲಿ ಮಾರೆರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, SVP/UDC ಮತ್ತು BDP/PBD ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ಸೀಟನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.</ref> ::::[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಪಕ್ಷ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ (CVP/PDC)]] 1 ಸ್ಥಾನ. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಇತರೆ ಒಕ್ಕೂಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನಸಭೆಯಿಂದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. === ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ === [[ಚಿತ್ರ:Landsgemeinde Glarus 2006.jpg|thumb|ಲೆಂಡ್ಸ್‌ಜೆಮಿನೈಡ್‌ ಎಂಬುದು ಹಳೆ ರೀತಿಯ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ. ಈಗಲೂ ಎರಡು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ]] ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರೀಕರು ಮೂರು ಹಂತದ ಕಾನೂನುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ : ಅವೆಂದರೆ ಪಂಗಡ, ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಹಂತಗಳು. 1848ರ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನವು [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ ([[ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇದರ ಭಾಗವಾದುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಅರೆ-ನೇರ'' ಅಥವಾ [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವೆಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಪೌರ ಹಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದಸ್ತೈವಜುಗಳು, (''ವೊಲ್ಕ್ಸರೆಚ್ಟ್‌'', ''ಡ್ರಾಯಿಟ್ಸ್‌ ಸಿವಿಕ್ಸ್‌'' ), ''ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಶಾಸನಹಕ್ಕು'' ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ''ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು'' ದಾಖಲಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇವೆರಡೂ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Politics"/> ನಾಗರೀಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಒಕ್ಕೂಟದ ''ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ'' ಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಶಾಸನವೊಂದನ್ನು ಅದು ಅಂಗೀಕೃತವಾದ 100 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ವಿರೋಧಿಸುವ 50,000 ಮಂದಿಯ ಸಹಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಹುಮತ|ಸರಳ ಬಹುಮತ]]ದ ಮೂಲಕ ಮತದಾರರು ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರ ಇಲ್ಲವೇ ತಿರಸ್ಕಾರ ಸೂಚಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಎಂಟು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಒಕ್ಕೂಟ ಶಾಸನದ ವಿರುದ್ಧ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಕೋರುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಹಾ ಇದೆ.<ref name="Politics"/> ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ''ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು'' ಗಳು ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮುಖಾಂತರ 18 ತಿಂಗಳುಗಳೊಳಗೆ 100,000 ಮತದಾರರ ಸಹಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ [[ಸಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಗಳನ್ನೂ ಸಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಹಾಕಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>1999ರಿಂದ,ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಈ ಮಾದರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.</ref> ಸಂಸತ್ತು ಹೀಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಪೂರಕ ಪ್ರತಿ-ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳು ಅಂಗೀಕೃತವಾದರೆ ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಸನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಆದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮತ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಆಂತರಿಕ ಮತಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ [[ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಬಹುಮತ|ಉಭಯ ಬಹುಮತ]] ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.<ref>ಪ್ರಮುಖ ಮತ ಆರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು#ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳ ಮತಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮತಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಣಾಮ 23 ಕಂಟೋನಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮತಗಳು ದೊರೆತವು.</ref><ref>ಟ್ರೆಮ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಬ್ಲೆ; ಲೆಕೋರ್ಸ್‌; ಎಟ್‌ ಆಲ್‌. (2004) ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು. ಟೊರಂಟೊ: ನೆಲ್ಸನ್‌.</ref><ref>ಟರ್ನರ್‌‌; ಬರ್ರಿ (2001). ಹೇಳಿಕೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಸ್ತಕ. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌: ಮ್ಯಾಕ್‌ ಮಿಲನ್‌ ಮುದ್ರಣ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌.</ref><ref>ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ಆರ್ಥರ್‌ (2006). ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2005-2006. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌: Cq ಪ್ರೆಸ್‌.</ref> === ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು === ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ 26 ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="Politics"/> {{Switzerland Cantons Labelled Map|float=left}} {| class="toccolours" style="float: auto; text-align:right; font-size:75%; width:40%; background:F5F5F5; " |- align=center style="background:lavender; font-weight:bold;" ! !! ಕ್ಯಾಂಟನ್ !! ರಾಜಧಾನಿ !! !! ಕ್ಯಾಂಟನ್ !! ರಾಜಧಾನಿ |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Aargau matt.svg|10px|border]]|| style="background:#f0f0f0;" align=left |'''[[ಆರ್ಗಾವ್‌]]''' || align=left | [[ಆರಾವ್‌‌|ಆರಾವ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Nidwald-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |*'''[[ನಿಡ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌]]''' || align=left| [[ಸ್ಟಾನ್ಸ್|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಗಳು]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Appenzell Ausserrhoden matt.svg|10px|border]]|| style="background:#f0f0f0;" align=left |*'''[[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಆಸ್ಸರ್‌ಹೋಡೆನ್‌]]''' || align=left | [[ಹೆರಿಸಾವ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Obwald-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |*'''[[ಓಬ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌ಡೆನ್‌|ಓಬ್‌ವಾಲ್ಡೆನ್‌]]''' || align=left| [[ಸಾರ್ನೆನ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Appenzell Innerrhoden matt.svg|10px]]|| style="background:#f0f0f0;" align=left |*'''[[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌]]''' || align=left| [[ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ (ಪಟ್ಟಣ)|ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Schaffhouse-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌]]''' || align=left| [[ಸ್ಕಾಫ್‌ಹಾಸೆನ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- align=center style="background:#f0f0f0;" |[[ಚಿತ್ರ:Wappen Basel-Stadt matt.svg|10px|border]] || align=left style="background:#f0f0f0;" |*'''[[ಬಸೆಲ್‌ -ನಗರ]]''' || align=left| [[ಬಸೆಲ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:CHE Schwyz SZ COA.svg|10px]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" | '''[[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]] ''' || align=left| [[ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:BaleCampagne-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |*'''[[ಬಸೆಲ್‌ -ರಾಷ್ಟ್ರ|ಗ್ರಾಮೀಣ-ಬಸೆಲ್‌]] ''' || align=left| [[ಲೀಸ್ಟಲ್‌]]|| align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Solothurn-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಸೋಲೋಥರ್ನ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸೋಲೋಥರ್ನ್‌]] ''' || align=left| [[ಸೋಲೋಥರ್ನ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:CHE Bern COA.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಬರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಬರ್ನ್‌]] ''' || align=left| [[ಬರ್ನ್|ಬರ್ನ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Coat of arms of canton of St. Gallen.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್‌]]''' || align=left| [[ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್|ಸೇಂಟ್‌ ಗ್ಯಾಲೆನ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Freiburg matt.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌]] ''' || align=left| [[ಫ್ರೈಬೋರ್ಗ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Thurgovie-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಥುರ್ಗೌ]]''' || align=left| [[ಫ್ರಾನ್‌ಫೆಲ್ಡ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" |[[ಚಿತ್ರ:Wappen Genf matt.svg|10px|border]] || align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಜಿನೀವಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜಿನೀವಾ]]''' || align=left| [[ಜಿನಿವಾ|ಜಿನೀವಾ]] || align=center style="background:#f0f0f0;" |[[ಚಿತ್ರ:Tessin-coat of arms.svg|10px|border]] || align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಟಿಕಿನೊ]]''' || align=left| [[ಬೆಲ್ಲಿನ್‌ಜೋನಾ]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Glaris-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಗ್ಲಾರಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಗ್ಲೇರಸ್‌]] ''' || align=left| [[ಗ್ಲಾರಸ್‌|ಗ್ಲೇರಸ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Uri matt.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಯೂರಿ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಯೂರಿ]]''' || align=left| [[ಆಲ್ಟ್‌ಡಾರ್ಫ್‌, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಆಲ್ಟ್‌ಡಾರ್ಫ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:CHE Graubünden COA.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]]''' || align=left| [[ಚುರ್|ಛುರ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Wallis matt.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ವಲಾಯಿಸ್‌]]''' || align=left| [[ಸಿಯಾನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸಿಯಾನ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Jura-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಜೂರಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜ್ಯೂರಾ]]''' || align=left| [[ಡೆಲೆಮಾಂಟ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Waadt matt.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ವಾಡ್|ವಾಡ್‌‌]]''' || align=left| [[ಲಾಸನ್ನೆ]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Lucerne-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಲ್ಯೂಸರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಲ್ಯೂಸರ್ನೆ]]''' || align=left| [[ಲ್ಯೂಸರ್ನ‌್‌|ಲ್ಯೂಸರ್ನೆ]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Zug-coat of arms.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಝಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಝುಗ್‌]]''' || align=left| [[ಝಗ್|ಝುಗ್‌]] |- !style="background:#f0f0f0;" colspan="6"| |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:CHE Canton de Neuchâtel COA.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]]''' || align=left| [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]] || align=center style="background:#f0f0f0;" | [[ಚಿತ್ರ:Wappen Zürich matt.svg|10px|border]]|| align=left style="background:#f0f0f0;" |'''[[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ''' || align=left| [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] |} <nowiki>*</nowiki><small> [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಿತಿ|ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಓರ್ವ ಶಾಸಕ (ಇಬ್ಬರ ಬದಲಿಗೆ) ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ([[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು#ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] [[ಅರೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಅರೆ-ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ).</small> ಅವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 15,000ದಿಂದ (ಅಪ್ಪೆನ್‌ಜೆಲ್‌ ಇನ್ನರ್‌ಹೋಡೆನ್‌) 1,253,500ದ ವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದರೆ (ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ), ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 37&nbsp;km²ರಿಂದ (ಬಸೆಲ್‌ -ಸ್ಟಾಡ್ಟ್‌) 7,105&nbsp;km²ವರೆಗೆ (ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌) ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು 2,889 ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನೊಳಗೇ ಎರಡು [[ಪರಾಧೀನ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ : [[ಬುಸಿಂಗೆನ್‌]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರೆ, [[ಇಟಲಿಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌|ಕ್ಯಾಂಪಿಯೋನೆ ಡಿ'ಇಟಾಲಿಯಾ]] ಇಟಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದ್ದ [[ವೋರಾರ್ಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ 1919ರ ಮೇ 11ರಂದು ನಡೆದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ 80%ಗೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಈ ವಿಲೀನವನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಥಮ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ]], [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ Iರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಮಿತ್ರದೇಶಗಳು]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು|ಸ್ವಿಸ್‌ ಉದಾರವಾದಿ]]ಗಳು, ಸ್ವಿಸ್-ಇಟಾಲಿಯನ್‌ರು ([[ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಿಸ್ ದೇಶೀಯರು‌, ನಕ್ಷೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ) ಮತ್ತು [[ರೊಮ್ಯಾಂಡಿ|ರೋಮಂಡ್‌ಗಳು]] (ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್‌-ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಿಸ್ ದೇಶೀಯರು‌, ನಕ್ಷೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ) ಮುಂತಾದವರು ತಡೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.c2d.ch/?entit=10&vote=101&lang= |title=unige.ch - ವಿಶ್ವದ ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ |access-date=24 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |archive-date=5 ಜನವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105105300/http://www.c2d.ch/?entit=10&vote=101&lang= |url-status=dead }}</ref> === ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸೇನಾ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ನೇರ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಮೈತ್ರಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿದೆ. 1515ರಲ್ಲಿ ಅದರ [[ಹಳೆಯ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ವಿಸ್ತರಣೆ]]ಯಾದ ನಂತರದಿಂದ ಅಲಿಪ್ತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Neutrality">[http://www.swissworld.org/en/politics/foreign_policy/neutrality_and_isolationism/ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾನೀತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620111347/http://www.swissworld.org/en/politics/foreign_policy/neutrality_and_isolationism/ |date=20 ಜೂನ್ 2009 }} ಯನ್ನು swissworld.orgನಲ್ಲಿ, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಕೇವಲ 2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಿತಾದರೂ,<ref name="Neutrality"/> ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.<ref name="Neutrality"/> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರಿಕರು [[1990ರ ದಶಕ|1990ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ]]ದಿಂದಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Neutrality"/> ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]], ಭಾಗಶಃ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. 1863ರಲ್ಲಿ [[ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌|ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಈಗಲೂ ಅದರ ಸಾಂಘಿಕ ಕೇಂದ್ರವು ಅದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. [[ಜಿನೀವಾ]]ನಲ್ಲಿ [[ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರಸರಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ ಸಹಾ, ಜಿನೀವಾ ನಗರವು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಲೀಗ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌]]‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಜಿನೀವಾ ಅನೇಕ UN ಉಪಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ([[WHO]]), ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಒಕ್ಕೂಟ([[ITU]]) ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸುಮಾರು 200 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Neutrality"/> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಸ್‌‌ ಹಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಂತಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ [[ಲಾಸನ್ನೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಸಮಿತಿ]], ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[FIFA]] (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಘಿಕ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ), ಮತ್ತು [[UEFA]] (ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ). [[ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]]ವು [[ಜಿನೀವಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ದಾವೋಸ್‌|ಡಾವೋಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಧುರೀಣರನ್ನೂ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜ್ವಲಂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸ್ವಿಸ್ ಶಸ್ತ್ರ ಸನ್ನದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:F-18 steigt.jpg|thumb|left|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ F/A-18 ಹಾರ್ನೆಟ್‌ ವಿಮಾನ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು.]] ಪದಾತಿ ದಳ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್ ವಾಯುದಳ|ವಾಯುದಳ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಸ್ವಿಸ್ ಸೇನಾದಳಗಳು|ಸ್ವಿಸ್ ಸೇನಾ ಪಡೆ]]ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ದಾಖಲಾತಿ|ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿದವರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ]]. ವೃತ್ತಿಪರ ಸೈನಿಕರ ಸೇನಾಪಡೆಯ 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಇದ್ದು, ಉಳಿದವರೆಲ್ಲಾ ಬಲವಂತದಿಂದ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 20ರಿಂದ 34(ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 50) ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿಯ ನಾಗರಿಕರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತವಾದ|ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ]] ಇಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರೋವರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೇನಾ ಗಸ್ತು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ವೆಟಿಕನ್|ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯ [[ಸ್ವಿಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ|ಸ್ವಿಸ್ ಪಹರೆದಾರಿಕೆ]] ಬಿಟ್ಟರೆ ಇತರೆ ವಿದೇಶೀ ಸೇನೆಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸ್ವಿಸ್‌ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಸೇನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯು ಅಲ್ಲಿನ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>[http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/ ಈ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430182555/http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/organisationen.html |date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ರ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸೇನಾರಹಿತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಮೂಹ|GSoA]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹಸಿರು ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಪಕ್ಷ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸೋಷಿಯಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] [http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/organisationen.html ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430182555/http://www.schutz-vor-waffengewalt.ch/organisationen.html |date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವಂತೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹಕರಿಸಿದವು.</ref> [[ದಾಖಲಾತಿ|ಸೇನೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೇರಲೇಬೇಕೆಂಬ ನಿಬಂಧನೆ]] ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷ ಸ್ವಿಸ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅವರು 19ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆದೇಶ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯುವ ಸ್ವಿಸ್‌ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸೇವೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಲು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ; ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯದವರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸೇವೆಯೂ ಸಹಾ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web |url=http://www.nzz.ch/nachrichten/schweiz/zwei_drittel_der_rekruten_diensttauglich_1.687233.html |title=Zwei Drittel der Rekruten diensttauglich (Schweiz, NZZ Online) |format= |work= |accessdate=23 February 2009}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 20,000 ಮಂದಿ 18ರಿಂದ 21 ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಸೇನೆ XXI" ಎಂಬ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಮತದ ಮೇರೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, "ಸೇನೆ 95" ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ಗಣನೆಯನ್ನು 400,000ರಿಂದ 200,000ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 120,000 ಮಂದಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರೆ 80,000 ಮಂದಿ ಮೀಸಲು ಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದವರು.<ref>[http://www.vbs.admin.ch/internet/vbs/de/home/documentation/armeezahlen/eff.html ಅರ್ಮಿಜಹೆಲ್ನ್ www.vbs.admin.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909112719/http://www.vbs.admin.ch/internet/vbs/de/home/documentation/armeezahlen/eff.html |date=9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 }} (ಜರ್ಮನ್‌)</ref> [[ಚಿತ್ರ:SKdt-Fahrzeug - Schweizer Armee - Steel Parade 2006.jpg|thumb|ಮಿಲಿಟರಿ ಪೆರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ MOWAG ಈಗಲ್ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಖಂಡತೆ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಇದುವರೆವಿಗೆ ಮೂರು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು 1870-71ರ [[ಪ್ರಾಂಕೊ-ಪ್ರಷ್ಯನ್‌ ಯುದ್ಧ|ಫ್ರಾಂಕೋ-ಪ್ರಷ್ಯನ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1914ರಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್‌ ಘೋಷಣೆಯಾದ [[ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಎರಡನೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 1939ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಮೂರನೇ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೋಲೆಂಡ್‌ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿದ್ದುದಾಗಿತ್ತು; ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ [[ಹೆನ್ರಿ ಗುಸನ್‌|ಹೆನ್ರಿ ಗ್ಯುಸೆನ್‌]] ಅವರನ್ನು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೇನೆಯು ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿನ ಸೇನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ನಿಯೋಗಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಸ್ವಿಸ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು [[ಓನಿಕ್ಸ್‌ (ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|ಓನಿಕ್ಸ್‌]] ಗೂಢಚಾರಿ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇಲ್ಲವೇ ಸಮಗ್ರ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನೇ ನಿಷೇಧಿಸಲು ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು ([[ಸೇನಾಪಡೆ ರಹಿತ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಮೂಹ|ಸೇನಾಪಡೆ ರಹಿತ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಾಗಿ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡಿ]]). 1989ರ ನವೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆದಾಗ ಈ ವಿಚಾರ ಸೋಲು ಕಂಡರೂ ಸಹಾ, ಈ ಬಗೆಗೆ ಜನರ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು.<ref>''ಲ್‌'ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ದೆ ಲಾ ಪೊಲಿಟಿಕೆ ದೆ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟೈ ದೆ ಲಾ ಸ್ಯುಸ್ಸೆ'' ("ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಪಾಲಿಸೀಸ್") ಮ್ಯಾನ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ರಾಷ್‌ [http://www.nato.int/docu/revue/1993/9306-05.htm http://www.nato.int/docu/revue/1993/9306-05.htm]</ref> ಹಿಂದೆಯೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಆದರೆ [[9/11 ದಾಳಿಗಳು|9/11 ದಾಳಿ]]ಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು 77%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಳಿಂದ ಸೋಲು ಕಂಡಿತು. == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:Satellite image of Switzerland in September 2002.jpg|thumb|250px|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]] [[ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌, ಕೇವಲ 41,285 [[ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌]]ಗಳ (15,940 [[ಚದರ ಮೈಲಿ|ಚ ಮೈ]]) ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾದರಿಯ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Geo">[http://www.swissworld.org/en/geography/swiss_geography/contrasts/ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಗೋಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150301012055/http://www.swissworld.org/en/geography/swiss_geography/contrasts/ |date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2015 }} ವನ್ನು swissworld.org, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಸರಾಸರಿ [[ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ|ಜನಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌(622/ಚ ಮೈ)ಗೆ 240 ಮಂದಿಯ ಹಾಗೆ ಸುಮಾರು 7.6&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Geo"/><ref name="Landscape">{{cite web|url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/ocea/vaus/infoch/chgeog.html|title=Landscape and Living Space |date=2007-07-31|work=Federal Department of Foreign Affairs|publisher=Federal Administration admin.ch|accessdate=2009-06-25}}</ref><ref name="maps">ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ವಯಂಚಲಿ‌ ಭೂಪಟವು [http://www.swissinfo-geo.org/ swissinfo-geo.org] ಅಥವಾ [http://www.swissgeo.ch/ swissgeo.ch] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ; ವಿಸ್ತರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ವಯಂಚಲಿ‌ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರವು [http://map.search.ch/ map.search.ch] ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.</ref> ಆದರೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಮೇಲ್ಕಂಡ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿಬಿಡತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊನೆಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಭಾಗಶಃ ಅರಣ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಅರಣ್ಯಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳೂ ಇರುವ ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref name="Geo"/> {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 180 | image1 = Hauteroute.jpg | caption1 = | image2 = Val Trupchun.jpg | caption2 = | image3 = Panoramic view from Mount Pilatus of Lake Lucerne, Mount Rigi, Lake Zug and the city of Lucerne.jpg | caption3 = Contrasted landscapes between the 4,000 metres of the high Alps ([[Matterhorn]] on the left), the [[Swiss National Park|National Park]] and the plateau at [[Lake Lucerne]] }} ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮೂರು ವಿಧದ ಮೂಲಭೂತ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಭೂಲಕ್ಷಣ</span>ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]], [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಅಥವಾ "ಮಧ್ಯನಾಡು", ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಜೂರಾ ಪರ್ವತಗಳು|ಜ್ಯೂರಾ ಪರ್ವತಗಳು]].<ref name="Geo"/> ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪರ್ವತಗಳು ಸುಮಾರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 60%ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಶೃಂಗಗಳಲ್ಲಿ, 4,634 ಮೀಟರ್‌(15,203 [[30.48 cm|ಅಡಿ]])ಗಳ <ref name="Geo"/> ಎತ್ತರವಿರುವ [[ಡುಪೋರ್‌ಸ್ಪಿಟ್ಸ್‌]] ಅತಿ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಹಿಮನದಿ]] ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಐರೋಪ್ಯ ನದಿಗಳಾದ [[ರೈನ್‌|ರೈನ್]]‌, [[ರೋನ್‌ ನದಿ|ರೋನ್]]‌, [[ಇನ್‌ ನದಿ|ಇನ್]]‌, [[ಆರೆ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಕಿನೊ ನದಿ|ಟಿಕಿನೊ]] ನದಿಗಳ ಮೂಲತೊರೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಿಸ್ ಸರೋವರಗಳಾದ [[ಜಿನೀವಾ ಸರೋವರ]] (ಲಾಕ್‌ ಲೆಮನ್‌), [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಸರೋವರ]], [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಸರೋವರ]], ಮತ್ತು [[ಸರೋವರ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾನ್ಸ್|ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾನ್ಸ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.<ref name="Geo"/> {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 180 | image1 = Aletschhorn from Konkordiaplatz.jpg | caption1 = | image2 = Barme.jpg | caption2 = | image3 = Lago di Lugano3.jpg | caption3 = Contrasted climates between the valleys of the [[Aletsch Glacier]] (most glaciated area in western Eurasia<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/1037/ Swiss Alps Jungfrau-Aletsch] unesco.org</ref>), the Alpine foothills of [[Champéry]] and the southern canton of Ticino ([[Lake Lugano]]) }} ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪರ್ವತವೆಂದರೆ [[ವಲಾಯಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮ್ಯಾಟ್ಟರ್‌ಹಾರ್ನ್‌]] (4,478&nbsp;ಮೀ) ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಪೈನ್ನೈನ್‌ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌|ಪೆನ್ನೈನ್‌ ಆಲ್ಫ್ಸ್]]‌. ಇನ್ನೂ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಡುಪೋರ್‌ಸ್ಪಿಟ್ಸ್‌]] (4,634 ಮೀ), [[ಡೊಮ್‌ (ಮಿಷಬೆಲ್)|ಡಾಮ್‌]] (4,545 ಮೀ) ಮತ್ತು [[ವೇಯಿಸ್‌ಹಾರ್ನ್‌]] (4,506 ಮೀ). ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳಿರುವ [[ಲಾಟರ್‌ಬ್ರುನೆನ್|ಲಾಟರ್‌ಬ್ರುನೆನ್‌]] ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲಿರುವ [[ಬರ್ನೀಸ್‌ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌|ಬರ್ನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]] ಭಾಗವು 72 ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಜುಂಗ್‌ಫ್ರಾವ್‌]] (4,158 ಮೀ) ಮತ್ತು [[ಐಗರ್‌]], ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರೋಪಮವಾದ ಕಣಿವೆಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌‌ನ [[St. ಮೊರಿಟ್ಜ್|St. ಮೋರಿಟ್ಜ್‌]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಎಂಗಡಿನ್|ಎಂಗಾಡಿನ್‌]] ಕಣಿವೆಯಿದೆ; ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಬರ್ನಿನಾ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌]]ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೃಂಗವೆಂದರೆ [[ಪಿಜ್‌ ಬರ್ನಿನಾ]] (4,049&nbsp;ಮೀ).<ref name="geography">{{cite book | last = Herbermann | first = Charles George | coauthors = | title = The Catholic Encyclopedia | publisher = Encyclopedia Press |year=1913 | location = | pages = [https://archive.org/details/catholicencyclo05herbgoog/page/358 358] | url =https://archive.org/details/catholicencyclo05herbgoog| doi = | id = | isbn = }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 30% ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮಧ್ಯನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಉನ್ನತ ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವಿರುವ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾಗಶಃ ಅರಣ್ಯವನ್ನು, ಭಾಗಶಃ ಮೇಯುತ್ತಿರುವ ಪಶುಹಿಂಡುಗಳಿರುವ ಮುಕ್ತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬೆಳೆಯುವ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇದು ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಿಸ್ ಮಹಾನಗರಗಳೂ ಸಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="geography"/> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ [[ಸರೋವರ ಜಿನೀವಾ|ಜಿನೀವಾ ಸರೋವರ]](ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಕ್‌ ಲೆಮನ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ)ವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. [[ರೋನ್‌ ನದಿ]]ಯು ಜಿನೀವಾ ಸರೋವರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್ [[ಹವಾಗುಣ]]ವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಗುಣ|ಸಮಶೀತೋಷ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪರ್ವತದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಪರೀತ ಶೈತ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಹವಾಗುಣ]]ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಪ್ರದೇಶ<ref name="Climate">[118] ^ [http://www.about.ch/geography/climate/index.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಹವಾಗುಣ] about.ch, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಆವರ್ತಕ ಮಳೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಹಾಗೂ ಮೇಯುವಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು [[ಹಿಮವರ್ಷ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇತ್ತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಡ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬನಿಗಳಿಂದಾವೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಟಲಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಬೀಸು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ [[ತೆಂಕಣ ಬಿಸಿಗಾಳಿ|ಫಾನ್]]‌<ref name="Climate"/> ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವಾತಾವರಣದ ವಿದ್ಯಮಾನವು ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. [[ವಲಾಯಿಸ್‌|ವಲಾಯಿಸ್]]‌‌<ref name="Climate"/> ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಕೇಸರಿ]] ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಅನೇಕ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌ ಸಹಾ ಒಣ ಹವಾಗುಣ<ref name="Climate"/> ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿದ್ದರೂ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಮಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ದ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಆಲ್ಫ್ಸ್‌ನ ಶೃಂಗ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಟಿಕಿನೊ]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಿಸಿಲಿದ್ದರೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಜೋರು ಮಳೆಯೂ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Climate"/> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ತಂಪಾಗಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಂಪಾದ ಹವೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಿಮಪಾತವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಶರತ್ಕಾಲವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಣ ಋತುವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಹವಾಗುಣದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಇತರೆ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳ ಭೇಟಿಗೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಶಕರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವೃಕ್ಷಗಳ ಸಾಲು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಭಾಗ{{convert|1000|ft|m|abbr=on}}ಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಪಶುಗಳ ಹಿಂಡಿನ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮೇಯುವಿಕೆಯಿಂದುಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒತ್ತಡದ ಇಳಿಕೆ. == ವಾಣಿಜ್ಯ == ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌]]ನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎರಡನೇ ಉನ್ನತ ಐರೋಪ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು [[ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ(ಪರಿವಿಡಿ)|ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ 2008ರ ಪಟ್ಟಿ(ಪರಿವಿಡಿ)]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ತಲಾ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್‌, ನಾರ್ವೆ, ಕತಾರ್‌, ಐಸ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ಗಳ ನಂತರ 6ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Zurich-panorama2.jpg|thumb|left|ಗ್ರೇಟರ್‌ ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಪ್ರದೇಶ, 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು 150,000 ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ, ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಜೀವನ ಮಟ್ಟದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. [126]]] [[ಚಿತ್ರ:Engadine.jpg|thumb|left|ಎಂಗಾಡಿನ್‌ ಕಣಿವೆಯಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಕೈಗಾರೀಕೃತ ಆಲ್ಪೈನ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ]] [[ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ]]ಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದರೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ತಲಾ GDPಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 15ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-ವಿಶ್ವ -factbook/rankorder/2004rank.html CIA World Factbook]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘಟನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯ ವರದಿಯು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>[http://www.weforum.org/en/initiatives/gcp/Global%20Competitiveness%20Report/index.htm ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ- ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವರದಿ]</ref> [[20ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸ<ref name="westeuro">{{cite book | last = Taylor & Francis Group | first = | coauthors = | title = Western Europe | publisher = Routledge |year=2002 | location = | pages = [https://archive.org/details/westerneurope2000000unse/page/645 645]–646 | url =https://archive.org/details/westerneurope2000000unse| doi = | id = | isbn = 1857431529 }}</ref> ದೊಂದಿಗೆ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಮ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು 95,000 [[CHF]] ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೋಲಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 81,000 USD (ನವೆಂ. 2008ರ ವಿನಿಮಯ ದರದಂತೆ)ರಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಂತಹಾ ಶ್ರೀಮಂತ [[U.S. ರಾಜ್ಯ|ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ]] ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Median_household_income#International_statistics ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Omega Speedmaster Rueckseite-2.jpg|thumb|upright|ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿಶ್ವದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [132] (ಓಮೇಗಾ ''ಸ್ಪೀಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌''ಅನ್ನು, NASAದವರು ಅಪೊಲೊ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು)]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅನೇಕ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಿಸ್ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ಲೆನ್‌ಕೋರ್‌]], [[ನೆಸ್ಲೆ]], [[ನೊವಾರ್ಟಿಸ್|ನೊವಾರ್ಟಿಸ್‌]], [[ಹಾಫ್‌ಮನ್‌-ಲಾ ರೋಕೆ]], [[ABB ಏಷಿಯಾ ಬ್ರೌನ್‌ ಬೊವೆರಿ|ABB]] ಮತ್ತು [[ಅಡೆಕ್ಕೋ]]ಗಳು.<ref>{{cite news|url=http://www.swissinfo.ch/eng/business/detail/Six_Swiss_companies_make_European_Top_100.html?siteSect=161&sid=7174196&cKey=1161172317000|title=Six Swiss companies make European Top 100|date=18 October 2008|publisher=swissinfo.ch|accessdate=22 July 2008}}</ref> ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಉಳಿದ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[UBS AG]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಗಳು]], [[ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಸ್ಯೂಸ್ಸೆ]], [[ಸ್ವಿಸ್ ರೇ]], ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾಚ್‌ ಸಮೂಹ]]. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಶಕ್ತವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="westeuro"/> [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ|ರಾಸಾಯನಿಕ]], [[ಔಷಧೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ]], [[ಅಳತೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು]], [[ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ|ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣಗಳು]], [[ಭೂ ವ್ಯವಹಾರ|ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ]], [[ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಮೆ]], [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]], ಮತ್ತು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾಗುವ ಸರಕೆಂದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ರಫ್ತಾಗುವ ಸರಕುಗಳ 34%ರಷ್ಟು), ಯಂತ್ರಗಳು/ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣಗಳು (20.9%ರಷ್ಟು), ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಅಳತೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು/ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು (16.9%ರಷ್ಟು).<ref name="yearbook2008"/> ರಫ್ತಾಗುವ ಸೇವೆಗಳು ರಫ್ತಾಗುವ ಸರಕುಗಳ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ವಿನಿಮಯ ಗಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="yearbook2008">ಸ್ವಿಸ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಾರ್ಷಿಕಪುಸ್ತಕ 2008 [[ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಯುಕ್ತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ|ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ]]</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3.8 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಂದಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ [[ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]]ದ ಪ್ರಮಾಣವು ಜೂನ್‌ 2000ರಲ್ಲಿನ 1.7%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ, 3.9%ರಷ್ಟು ಶೃಂಗ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿತು. ಇದು ಭಾಗಶಃ 2003ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಿಂದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಕ್ತ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರ ಗಣನೆಯಂತೆ 3.4%ರಷ್ಟಿದೆ. ವಲಸೆಯಿಂದಾದ ನಿವ್ವಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಏರಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು 2004ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.52%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="yearbook2008"/> [[ವಲಸೆ ಜನರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿದೇಶಿ ನಾಗರಿಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು 2004<ref name="yearbook2008"/> ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 21.8%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. [[GDPಯ (PPP) ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಯ GDPಯು]] ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 17ನೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, 2006ರಲ್ಲಿ 27.44 [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಾಲರ್|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಾಲರ್‌]]ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅಗಾಧವಾದ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[GDPಯ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾವಾರು ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಒಟ್ಟಾರೆ ತೆರಿಗೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಉದ್ದಿಮೆ ನಡೆಸಲು ಸುಲಭವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ; [[ಸರಾಗ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಪಟ್ಟಿ(ಪರಿವಿಡಿ)|ಸರಾಗ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ 178 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ ಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 2000ನೇ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿತು ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="economicsurvey2007">[https://web.archive.org/web/20080624200128/http://www.oecd.org/dataoecd/39/8/39539300.pdf ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ನಿಯಮಗಳು: ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ, 2007] (326 [[KiB]]), [[OECD]]</ref><ref>[http://www.oecd.org/dataoecd/29/49/40202407.pdf ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: 2008ರಲ್ಲಿ - ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ದೇಶದ ಟಿಪ್ಪಣಿ] (45 [[KiB]])</ref> [[ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಸ್ಯೂಸ್ಸೆ]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 37%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಂತ ಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ [[ಮನೆ ಒಡೆತನ|ಗೃಹ ಮಾಲಿಕತ್ವ]]ದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ 113% ಮತ್ತು 104%ರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಗೃಹಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಬೆಲೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 2007ರಲ್ಲಿನ [[EU-25]] ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ 171% ಮತ್ತು 145%ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="yearbook2008"/> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀತಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[OECD]]<ref name="economicsurvey2007"/> ಯ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಉದಾರೀಕರಣವು ಅನೇಕ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ|EU ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದರೂ, ದೇಶೀಯ [[ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.locationswitzerland‌.ch/internet/osec/en/home/invest/factors/infrastructure/live/costs.-RelatedBoxSlot-47301-ItemList-89920-File.File.pdf/C:%5CDokumente%20und%20Einstellungen%5Cfum%5CDesktop%5CInvestieren%5C3%20Erfolgsfaktoren%5C6%20Infrastruktur%20&amp;%20Lebensqualit??t\Domestic%20purchasing%20power%20of%20wages%20E.pdf Domestic purchasing power of wages]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (68 [[KiB]])</ref> ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಐರೋಪ್ಯ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘದ (EFTA) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. === ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Swiss scientists.jpg|thumb|160px|ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದರೆ: ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ಯೂಲರ್ (ಗಣಿತ) ಲೂಯಿಸ್ ಅಗಸ್ಸಿಸ್ (ಹಿಮನದಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಅಗಸ್ಟೆ ಪಿಕ್ಕಾರ್ಡ್‌ (ವಾಯುಯಾನ ವಿಜ್ಞಾನ)]] [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳಿಗೆ ವಹಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ‌ಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Education">[146] ^ [http://www.swissworld.org/en/education/general_overview/the_swiss_education_system/ ಸ್ವಿಸ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531025700/http://www.swissworld.org/en/education/general_overview/the_swiss_education_system |date=31 ಮೇ 2009 }} swissworld.orgನಲ್ಲಿ, 2009-06-23ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಎರಡೂ ಮಾದರಿಯ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು ಆರು ವರ್ಷಗಳೆಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Education"/> ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ (2000ರಲ್ಲಿ) ಕೆಲ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವು.<ref name="Education"/> ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊನೆಗೆ (ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಅನೇಕ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೂರು) ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ವೇಗವಾಗಿ ಕಲಿಯಬಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ [[ಮತುರಾ]]<ref name="Education"/> ಗೆಂದು ತಯಾರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅವರವರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Eidgenössische Technische Hochschule (ETH), main building Zürich, 2006.jpg|thumb|left|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌‌ನ ETH "ಝೆಂತ್ರಮ್‌" ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [150] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ್ದರು.]] [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 12 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವಿವಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಂಟನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಸೆಲ್‌]] ನಲ್ಲಿ [[ಬಸೆಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು 1460ರಲ್ಲಿ (ಔಷಧೀಯ ಬೋಧನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಗರವು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ‌‌ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 25,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವ [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ (1855ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ)[[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]]ನ [[ETHZ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಸನ್ನೆ]]ಯ [[EPFL]] (1969ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೊದಲು ಲಾಸನ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು). ಇವೆರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ನ ETH ''ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ'' ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು|ಶಾಂಘಾಯ್‌ ವಿಶ್ವದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ<ref>[http://ed.sjtu.edu.cn/ARWU-FIELD2008/SCI2008.htm ಶಾಂಘೈ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 2008ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160112131659/http://ed.sjtu.edu.cn/ARWU-FIELD2008/SCI2008.htm |date=12 ಜನವರಿ 2016 }} ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.</ref> ದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 15ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಲಾಸನ್ನೆಯ EPFL ''ತಾಂತ್ರಿಕತೆ/ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ'' ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 18ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು. ಇವುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ [[ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು|ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳೂ ಇವೆ. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.ecs.org/html/offsite.asp?document=http%3A%2F%2Fwww%2Eoecd%2Eorg%2Fdataoecd%2F20%2F25%2F35345692%2Epdf ಶಿಕ್ಷಣದತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದರೆ 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723201800/http://www.ecs.org/html/offsite.asp?document=http%3A%2F%2Fwww.oecd.org%2Fdataoecd%2F20%2F25%2F35345692.pdf |date=23 ಜುಲೈ 2013 }} [[OECD]]: ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು.</ref> ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]ರು ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ [[ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ [[ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಸ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ ಪ್ರೆಲಾಗ್‌|ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಪ್ರಿಲಾಗ್‌]], [[ಹೆನ್ರಿಚ್ ರೊರರ್‌|ಹೇನ್‌ರಿಕ್‌ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್]]‌, [[ರಿಚರ್ಡ್ R. ಅರ್ನ್‌ಸ್ಟ್|ರಿಚರ್ಡ್‌ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌]], [[ಎಡ್ಮಂಡ್ H. ಫಿಷರ್|ಎಡ್ಮಂಡ್‌ ಫಿಶರ್]]‌, [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಜಿಂಕರ್‌ನ್ಯಾಗೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕುರ್ಟ್‌ ವುತ್ರಿಚ್|ಕುರ್ಟ್‌ ವುತ್ರಿಚ್‌]]ಗಳು ಸಹಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌<ref>ನೋಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ವಿಜ್ಞಾನವಲ್ಲದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 113 ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ 9 ಬಾರಿ [[ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಂದಿದೆ.<ref name="urlMueller Science - Spezialitaeten: Schweizer Nobelpreisträger">{{cite web |url=http://www.muellerscience.com/SPEZIALITAETEN/Schweiz/SchweizerNobelpreistraeger.htm |title=Mueller Science - Spezialitaeten: Schweizer Nobelpreisträger |format= |work= |accessdate=31 July 2008}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:LHC, CERN.jpg|thumb|LHC ಸುರಂಗ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಜಿನೀವಾ]] [[ಜಿನೀವಾ]] [[ಕಣ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆಂದು ಮೀಸಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]ವಾದ [[CERN]]<ref>{{Cite web |url=http://www.swissworld.org/en/switzerland/resources/story_switzerland/cern_the_largest_laboratory_in_the_world/ |title=CERN - ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆ www.swissworld.org |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100429221447/http://www.swissworld.org/en/switzerland/resources/story_switzerland/cern_the_largest_laboratory_in_the_world |url-status=dead }}</ref> ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ [[ಪಾಲ್‌ ಷೆರ್ರರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]. ಗಮನಾರ್ಹ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳೆಂದರೆ [[ಲಿಸರ್ಜಿಕ್‌ ಆಸಿಡ್‌ ಡೈಥೈಲಮೈಡ್‌]] (LSD), [[ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್‌ ಟನಲಿಂಗ್‌ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]] (ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ) ಅಥವಾ ಬಹು ಜನಪ್ರಿಯ [[ವೆಲ್ಕ್ರೋ]]. [[ಆಗಸ್ಟೆ ಪಿಕ್ಕಾರ್ಡ್‌]]ನ ಒತ್ತಡೀಕೃತ ಬಲೂನ್‌ ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಕ್ವಿಸ್‌ ಪಿಕ್ಕಾರ್ಡ್‌]]ಗೆ ವಿಶ್ವದ ಸಾಗರಗಳ ಆಳದ ತಾಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದ [[ಬ್ಯಾಥಿಸ್ಕೇಫ್‌]]ನಂತಹಾ ಕೆಲವೊಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು [[ನವ ವಿಶ್ವಗಳು|ಹೊಸದೊಂದು ಲೋಕ]]ವನ್ನೇ ತೆರೆದವು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ [[ಸ್ವಿಸ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಚೇರಿ]]ಯು ಅನೇಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 10 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ESAನ ಒಟ್ಟು ಆಯವ್ಯಯದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಣಿಗೆದಾರನಾಗಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಓರ್ಲಿಕೊನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌]] <ref>{{Cite web |url=http://www.oerlikon.com/ecomaXL/index.php?site=SPACE_EN_company_overview |title=ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127232253/http://www.oerlikon.com/ecomaXL/index.php?site=SPACE_EN_company_overview |url-status=deviated |archivedate=27 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091127232253/http://www.oerlikon.com/ecomaXL/index.php?site=SPACE_EN_company_overview }}</ref> ಅಥವಾ ಗಗನ ನೌಕೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.maxonmotor.ch/ch/en/media_releases_5619.html |title=ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸುದ್ದಿ ಬಿತ್ತರಗಳು maxonmotor.ch |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430001717/http://www.maxonmotor.ch/ch/en/media_releases_5619.html |url-status=dead }}</ref> ನಂತಹ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿವೆ. === ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ === ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌, [[ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ|ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ]] ಸದಸ್ಯತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಹಾಕಿತು, ಆದರೂ ಇದು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ(EU) ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2001ರಲ್ಲಿ, EU<ref>{{cite web | title = The contexts of Swiss opposition to Europe | author = Prof Clive Church | publisher = Sussex European Institute | year = 2003 | month = may | url = http://www.sussex.ac.uk/sei/documents/wp64.pdf | format = PDF, 124 [[KiB]] | pages =p. 12 | accessdate = 13 June 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624200130/http://www.sussex.ac.uk/sei/documents/wp64.pdf|archivedate=24 June 2008}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಲು ನಡೆಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್ ಜನರು ಮತ ಹಾಕಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಸ್ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ EUನ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3%ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ#ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸಂಪೂರ್ಣ EU ಸದಸ್ಯತ್ವ]]ವೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು [[ಸ್ವಿಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಪಕ್ಷ|SVP]] ಇದರ ವಿರುದ್ದ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಫ್ರೆಂಚ್-ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಕೆಲವು ನಗರ ವಲಯಗಳು EU ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ನಗಣ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/17/03/blank/key/2001/01.Document.22675.pdf |title=''Volksinitiative «Ja zu Europa!»'' (Initiative «Yes to Europe!») |date= 13 February 2003 |format= PDF, 1.1 [[MiB]] |publisher= BFS/OFS/UST |language= German |accessdate=15 June 2008}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/17/03/blank/key/2001/01.Document.85488.xls |title= ''Volksinitiative "Ja zu Europa!", nach Kantonen.'' (Initiative "Yes to Europe!" by Canton). |date= 16 January 2003 |format= XLS |publisher= BFS/OFS/UST |language= German |accessdate=15 June 2008}}</ref> ಏಕೀಕರಣದ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ|ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕ ಇಲಾಖೆ|ಆರ್ಥಿಕ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳಡಿ ಬರುವಂತೆ ರಚಿಸಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣದಿಂದಾಗುವ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಯುರೋಪ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗ, ಬರ್ನ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. 1999ರಲ್ಲೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತಾದರೂ 2001ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಸರಣಿಯ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆ ಸರಣಿಯು [[ಷೆಂಗೆನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ|ಷೆಂಗೆನ್‌‌‌‌ ಸಂಧಾನ]] ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲಿನ್ ಅಧಿವೇಶನ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೊಪ್|ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಬಡ ದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ EUನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರಗಳ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಫ್ರಾಂಕ್‍ಗಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು‌. ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ದೊರೆತ ನಂತರ ರೊಮೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾಗಳಿಗೆ 300 ದಶಲಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಗಳ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ವಿಸ್‌, ತೆರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ದತ್ತದ ರಹಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ EUನಾದ್ಯಂತ ಸಮಾನತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ EU ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಒತ್ತಡ ಹೇರಿವೆ. ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವುದು, ಐರೋಪ್ಯ GNSS [[ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಸ್ಥಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೆಲಿಲಿಯೋ]] ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವುದು, ಐರೋಪ್ಯ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ ದೃಢೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಗೃಹ ಖಾತೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12 2008ರಿಂದ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ಗೆ ಷೆಂಗೆನ್‌‌ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮುಕ್ತ ವಲಯದ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನವಂಬರ್ 27 2008ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. [[ಭೂ-ಗಡಿಯ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳು|ಭೂ-ಗಡಿಯ ತಪಾಸಣಾ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿನ]] ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸರಕು ಸಾಗಾಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು ಜನರ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 29 ಮಾರ್ಚ್ 2009ರ ತನಕ ಷೆಂಗೆನ್‌‌ ದೇಶದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು [[ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌|ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಹೊಂದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಪಾಸಣೆಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ === [[ಚಿತ್ರ:Niedergoesgen rigardo al la nuklea centralo Goesgen 393.JPG|thumb|ಗಸ್‌ಜೆನ್‌ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರವು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ 56% [[ಜಲವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]]ಯಿಂದ 39% [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ|ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]]ಯಿಂದ, ಮತ್ತು 5%ರಷ್ಟು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಬಹುಪಾಲು ಇದು CO₂-ಮುಕ್ತ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ-ಉತ್ಪಾದನಾ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. 18 ಮೇ 2003ರಲ್ಲಿ, ''ಮೊರಾಟೋರಿಯಂ ಪ್ಲಸ್‌'' ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಹೊಸ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳು|ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರ]](41.6% ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು 58.4% ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ)<ref>{{cite web |url=http://www.admin.ch/ch/d/pore/va/20030518/det502.html |title=Vote No. 502 – Summary |date=18 May 2003 |language=German}}</ref> ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ (33.7% ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು 66.3% ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ) ಇವೆರಡೂ [[ಪರಮಾಣು ವಿರೋಧಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು.<ref>{{cite web |url=http://www.admin.ch/ch/d/pore/va/20030518/det501.html |title=Vote No. 501 – Summary |date=18 May 2003 |language=German}}</ref> ಹೊಸ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೇರಿದ್ದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧವು 1990ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ [[ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆ]]ಯ ಫಲವಾಗಿ 54.5% ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ 45.5% ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಆಗಿದೆ. ಹೊಸ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಾವರವನ್ನು [[ಬರ್ನ್‌‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಬರ್ನ್‌‌‌‌‌‌‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪರಿಸರ, ಸಾರಿಗೆ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ (DETEC) ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ದಿ ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ(SFOE) ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯೋಗವು 2050ರೊಳಗೆ ದೇಶದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು [[2000-ವ್ಯಾಟ್‌ ಸಮುದಾಯ]] ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bfe.admin.ch/forschungnetze/01223/index.html?lang=en |title=Federal government energy research|date=16 January 2008}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lötschberg Tunnel.jpg|thumb|left|ಲಾಟ್ಷ್‌ಬರ್ಗ್ ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವಾದ, ಹೊಸ ಲಾಟ್ಷ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೂಲ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ. ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಥಮ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ]] ಸ್ವಿಸ್ ಖಾಸಗಿ-ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಭೂ ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು [[ರಸ್ತೆ ಸುಂಕ]] ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಜರ್ಮನಿ /ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮಾದರಿಯ ಮೋಟಾರು ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸಲು ಕಾರು ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಾಹನಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೇರಿ—ವಾರ್ಷಿಕ 40 [[ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌]] ಕೊಟ್ಟು [[ವಿಗ್ನೆಟ್ಟೆ (ರಸ್ತೆ ಸುಂಕ )|ವಿಗ್ನೆಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು (ಸುಂಕದ ಚೀಟಿಗಳು) ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಜರ್ಮನಿ ಮಾದರಿಯ ಮೋಟಾರು ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 1,638&nbsp;km(2000ರ ಗಣನೆಯಂತೆ) ಮತ್ತು, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 41,290&nbsp;km² ಇದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ [[ಮೋಟಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು|ಮೋಟಾರು ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಧಾಣ|ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, 2007ರಲ್ಲಿ 20.7 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. [[ಜಿನೀವಾ ಕಾಯಿಂಟ್ರಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಧಾಣ|ಜಿನೀವಾ ಕಾಯಿಂಟ್ರಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 10.8 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಯುರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬಸೆಲ್-ಮ್ಯೂಲ್‌ಹೌಸ್-ಫೈರ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 4.3 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಇವೆರಡೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ನ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವು 5,063&nbsp;km ಉದ್ದವಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕ 350 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/11/05/blank/key/verkehrsleistungen/mengen.html ವೆರ್ಖೆರ್ಸ್ಲೆತ್ಸುನ್ಜೆನ್‌– ದತೆನ್‌, Indikatoren admin.ch (ಜರ್ಮನ್‌)]</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 2,103&nbsp;kmಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕ ರೈಲ್ವೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.bav.admin.ch/dokumentation/publikationen/00475/01623/01624/index.html?lang=de ಷೆನ್ವೆರ್ಖೆರ್‌] admin.ch (ಜರ್ಮನ್‌)</ref> 366&nbsp;km ಉದ್ದದ [[ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್|ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜಿನ ರೈಲ್ವೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು [[ರೇಟಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ‌ಸ್‌|ರೇಟಿಯನ್ ರೈಲ್ವೇಸ್‌‌]]ನವರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು [[SBB-CFF-FFS|ಒಕ್ಕೂಟ ರೈಲ್ವೇಸ್‌‌]]ನವರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/1276/ ರೇಟಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಅಲ್ಬುಲ/ಬರ್ನಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು] unesco.org</ref> ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯಾಣ ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ, ಅಂದರೆ 66% ರಿಂದ 96% ನಷ್ಟು ಪುನರ್ಬಳಸಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪುನರ್ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.swissrecycling.ch/deutsch/wregel.htm |title=ಸ್ವಿಸ್ ಪುನರ್‌ಬಳಕೆ |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423183826/http://swissrecycling.ch/deutsch/wregel.htm |url-status=deviated |archivedate=23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100423183826/http://swissrecycling.ch/deutsch/wregel.htm }}</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗೃಹ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಸವನ್ನು (ಬ್ಯಾಟರಿಯಂತಹ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ರಸೀದಿ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿರುವ, ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಣಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಿರುವ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.stadtreinigung-bs.ch/page.php?lang=0&amp;sel=114 ಬಸೆಲ್‌ -ನಗರದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701210357/http://www.stadtreinigung-bs.ch/page.php?lang=0&sel=114 |date=1 ಜುಲೈ 2007 }}—ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿ ಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ಚೀಟಿಗಳು</ref> ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಪುನರ್ಬಳಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಿನಿಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4620041.stm |title=Recycling around the world |date=25 June 2005 |accessdate=24 April 2006}}</ref> ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸದಿದ್ದ ಚೀಲಗಳೇನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸರು ಅವುಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಸುಳಿವುಗಳು ಅಂದರೆ ಹಳೆ ರಶೀದಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ಸುಮಾರು 200 ರಿಂದ 500 [[ಸ್ವಿಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌|CHF]]ಗಳನ್ನು ದಂಡವಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20091124201644/http://www.stadtreinigung-bs.ch/data/0d1b64Sauberbuch2004.pdf ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ(ಬಸೆಲ್‌ -ನಗರದ ಕಾಂಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ )] (1.6 [[MiB]])—ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು... ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಕೂಡ ಉಮ್ಟ್ರೈಬ್ಸಗೆಬರ್ಗ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್‌ 200ಗಳಷ್ಟು - ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪುಟ 90)</ref> == ಜನಗಣತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Sprachen CH 2000 EN.svg|thumb|250px|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು]] ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಗಳಿವೆ: ಜರ್ಮನ್ (ಒಟ್ಟು ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 63.7%, ಜೊತೆಗೆ ವಿದೇಶೀ ವಲಸಿಗರು; ಅದರಲ್ಲಿ 72.5% [[ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ನಿಯಮ|ಸ್ವಿಸ್ ಪೌರತ್ವ]] ಹೊಂದಿದ ವಲಸಿಗರು, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಂತೆ) ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ; ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಫ್ರೆಂಚ್ (20.4%; 21.0%); ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ (6.5%; 4.3%).<ref name="federalstatistics"/> [[ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮಾಂಶ್‌]], [[ರೋಮನ್ಸ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮನ್ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರು ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನ [[ಗ್ರಾವುಬುಂಡೆನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ(0.5%; 0.6%), ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನವು ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ (ಶಾಸನದ 4ನೇ ಕಲಮು) ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ (70ನೇ ಕಲಮು)ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಈ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಒಕ್ಕೂಟ ಸರಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕ ಭಾಷಾಂತರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌ (ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ)|ಸ್ವಿಸ್‌ ಜರ್ಮನ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಭಾಷೆಯು [[ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಅಲೆಮಾನ್ನಿಕ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಭಾಷೆ]]ಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮುಂದಾಳು ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಗಳೂ [[ಸ್ವಿಸ್ ದರ್ಜೆಯ ಜರ್ಮನ್‌|ಸ್ವಿಸ್ ದರ್ಜೆಯ ಜರ್ಮನ್‌‌]]ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಫ್ರಾಂಕೊ-ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಭಾಷೆ|ಫ್ರಾಂಕೊ-ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು"ಸ್ಯೂಸ್ಸಿ ರೋಮ್ಯಾಂಡೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ವಾಡೋಯಿಸ್, ಗ್ರೂಎರಿಯನ್, ಜುರಾಸ್ಸಿಯನ್, ಎಂಪ್ರೊ, ಫ್ರೆಬರ್ಗಿಸ್, ನ್ಯೂಚಾಟೆಲೋಯಿಸ್, ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಾತನಾಡುವಲ್ಲಿ, [[ಟಿಕಿನೀಸ್‌|ಟಿಕಿನೀಸ್]] ([[ಲಂಬಾರ್ಡ್‌ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆ|ಲಂಬಾರ್ಡ್‌]]ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆ). ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು (ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್) ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಹೊರಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಉದಾ., ಪದಗಳ ಭಾಷೆಯಿಂದ (ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ನಿಂದ ಜರ್ಮನ್ ''ಬಿಲೆಟ್ಟೆ'' <ref name="billete">[http://mct.sbb.ch/mct/reisemarkt/billette/online-ticket.htm SBB: ಬಿಲ್ಲಿಟ್ಟೆ - ಆನ್‌‌ಲೈನ್ ಚೀಟಿಗಳು]</ref> ), ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ (ಇಟಾಲಿಯನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ''ಅಜಿಯಾನೆ'' ಯನ್ನು ''ಆಕ್ಟ್'' ಬದಲು ಜರ್ಮನ್‌ನ ''ಅಕಿಟೋನ್'' ನಂತೆ ''ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್'' ಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ). ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ [[ಬಹುಭಾಷಾ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ|ಎರಡು ಭಾಷೆ]]ಗಳನ್ನಾದರೂ ಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶಿ ನಾಗರೀಕರು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿದೇಶಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 22%ನಷ್ಟಿದ್ದು,<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶೀಯರು - 2008ರ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಜರ್ಮನ್‌)] (1196 [[KiB]]), ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ, ಪುಟ 12.</ref> ಇವರೆಲ್ಲರೂ (60%) ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಥವಾ [[EFTA]] ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="bfs.admin.ch">[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.114724.pdf ಸ್ಕ್ವಿಜ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶೀಯರು - 2008ರ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಜರ್ಮನ್‌)] (1196 [[KiB]]), ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ, ಪುಟ 72.</ref> ಒಟ್ಟು ವಿದೇಶೀಯರಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು|ಇಟಲಿ]]ಯವರು 17,3%ರಷ್ಟು ಇದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ನರು|ಜರ್ಮನ್‌‌]]ರು (13,2%), [[ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟೆನಿಗ್ರೋ]] (11,5%) ಮತ್ತು ಪೊರ್ಚುಗಲ್ (11,3%) ಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="bfs.admin.ch"/> ಏಷಿಯನ್‌ ಮೂಲದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ತಮಿಳು ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/07/blank/key/01/01.Document.67321.xls ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟೀಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, 1980–2006 (ಜರ್ಮನ್‌)], ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿ.</ref> 2000ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಲಸಿಗರು ಕಂಡು [[ಕ್ಸೆನೋಫೋಬಿಯಾ]] ಬಂದವರಂತೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಜೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದೇಶೀಯರು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>[http://www.humanrights.ch/home/en/Switzerland/Policy/Racism/Studies/idart_5119-content.html UN ನಿಪುಣರಿಂದ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯು ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} humanrights.ch</ref> === ಆರೋಗ್ಯ === 2006ರ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಜನ್ಮಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿ ಗಂಡಿಗೆ 79 ವರ್ಷಗಳಾದರೆ, ಹೆಣ್ಣಿಗೆ 84 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು,<ref name="WHO">[http://www.who.int/countries/che/en/index.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] ಅನ್ನು who.int.ನಲ್ಲಿ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>[http://apps.who.int/whosis/database/country/compare.cfm?strISO3_select=CHE&amp;strIndicator_select=LEX0Male,LEX0Female&amp;language=english&amp;order_by=FirstValue%20DESC ಜನ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿತಾವಧಿ, 2006] ರಂತೆ who.int. 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref>[http://www.oecd.org/dataoecd/29/52/36960035.pdf OECD ಆರೋಗ್ಯ ದತ್ತವನ್ನು 2006] oecd.org.ನಲ್ಲಿ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಮುಂದುವರಿದ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಸೇವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1990ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು 2003ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯ 11.5%ಯಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು, ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ<ref name="OECD">[http://www.oecd.org/document/47/0,2340,en_2649_201185_37562223_1_1_1_1,00.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ OECD ಮತ್ತು WHO ಸಮೀಕ್ಷೆ] oecd.org.ನಲ್ಲಿ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಶುಲ್ಕ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಸ್ತಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ನಾಗರೀಕರ ವಯೋಗುಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಬಂದಂತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="OECD"/> === ನಗರೀಕರಣ === ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ<ref>[http://www.swissworld.org/en/geography/town_and_country_planning/where_people_live/ ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627071544/http://www.swissworld.org/en/geography/town_and_country_planning/where_people_live/ |date=27 ಜೂನ್ 2009 }} swissworld.org.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref><ref name="Cities">[http://www.are.admin.ch/dokumentation/00121/00224/index.html?lang=de&amp;msg-id=27412 ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815054502/http://www.are.admin.ch/dokumentation/00121/00224/index.html?lang=de&msg-id=27412 |date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 }} admin.ch.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಕೇವಲ 70 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಳ್ಳಿಗಳೆಲ್ಲ ನಗರಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 2,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಾಗಿದ್ದಷ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು 1935ರಿಂದೀಚೆಗೆ ನಗರೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ನಡೆದಿವೆ. [[ನಗರಗಳ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ-ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಜ್ಯೂರಾ ಮತ್ತು ಆಲ್ಪೈನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆಯಲ್ಲದೆ <ref>[http://www.swissinfo.ch/eng/front/Swiss_countryside_succumbs_to_urban_sprawl.html?siteSect=106&amp;sid=9823369&amp;cKey=1223485367000&amp;ty=st ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120316174638/http://www.swissinfo.ch/eng/front/Swiss_countryside_succumbs_to_urban_sprawl.html?siteSect=106&sid=9823369&cKey=1223485367000&ty=st |date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2012 }} swissinfo.ch. 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಭೂ-ಬಳಕೆಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.gfs-zh.ch/content.php?pid=201%0A ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಗರೀಕರಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ಪ್ರೋನ್ಯಾಚುರಾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430115919/http://www.gfs-zh.ch/content.php?pid=201%0A |date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} gfs-zh.ch.ನಿಂದ 2009-06-30ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿಗಿಂತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.<ref name="Cities"/> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಗರಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ, ಮಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿವೆ.<ref name="Cities"/> [[ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯು ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಾಂದ್ರಿತ ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ km²ಗೆ 450 ಜನರಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>^ [http://www.swissworld.org/en/geography/the_three_regions/the_swiss_plateau/ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225100547/http://www.swissworld.org/en/geography/the_three_regions/the_swiss_plateau/ |date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }} swissworld.org.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ನಗರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ, [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]], [[ಜಿನೀವಾ]] -[[ಲಾಸನ್ನೆ]], [[ಬಸೆಲ್‌|ಬಸೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ನ್‌|ಬರ್ನ್]] ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.<ref name="Cities"/> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Cities"/> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ನಗರಗಳಾದ ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಜಿನೀವಾ, ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.mercer.com/qualityofliving ಜೀವನ ಮಟ್ಟ] ವನ್ನು mercer.com.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:Sion Valere Castle 20070730.jpg|thumb|right|ಸಿಯಾನ್‌ನ ಬಸಿಲಿಕೆ ಡಿ ವಲೆರೆ (12ನೇ ಶತಮಾನ)]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ‌ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮ]]ವಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಕೆಲವು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು|ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು]] ([[ಜಿನೀವಾ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಟನ್|ನ್ಯೂಚಾಟೆಲ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಸುಧಾರಿತ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಸುಧಾರಿತ ಚರ್ಚು]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚರ್ಚುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಚರ್ಚುಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಳೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಯೆಹೂದ್ಯರು|ಯಹೂದ್ಯ]] ಸಮುದಾಯಗಳು, ಮತಾನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35487.htm ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವರದಿ 2004 – ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌], U.S. ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ.</ref> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ವು ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌|ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌]] (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 41.8% ) ಮತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ (35.3%) ಪಂಥಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] (4.3%, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕೊಸೊವೊ|ಕಸೊವರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ತುರ್ಕರು|ತುರ್ಕರು]]) ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ|ಪೂರ್ವದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ]] (1.8%) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಧರ್ಮಗಳು ತಕ್ಕಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವೆ.<ref name="people">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world -factbook/geos/sz.html#People CIA World Factbook section on Switzerland]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2005ರ ಯುರೊಬಾರೊಮೀಟರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ <ref>[216], ಯುರೊಬಾರೋಮೀಟರ್‌, ಜೂನ್‌ 2005.</ref> 48% [[ಆಸ್ತಿಕ|ಆಸ್ತಿಕರು]], 39% "ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು" ನಂಬುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ, 9% [[ನಾಸ್ತಿಕ|ನಾಸ್ತಿಕರು]] ಮತ್ತು 4% [[ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ]]ಗಳಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಬಹುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಹರಡಿ ಹೋಗಿರುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಅಪ್ಪೆನ್ಜೆಲ್‌‌ ‌‌‌ಎಂಬ ಒಂದು ಕ್ಯಾಂಟನ್, 1597ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಭಾಗ‌ಗಳೆಂದು ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite book | last = Reclus | first = Élisée | coauthors = | title = The Earth and Its Inhabitants | publisher = D. Appleton and Company |year=1881 | location = | pages = 478 | url = | doi = | id = | isbn = }}</ref> ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ (ಬರ್ನ್, ಜ್ಯೂರಿಚ್‌ ಮತ್ತು ಬಸೆಲ್) ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಪ್ರಬಲವಾದರೆ, [[ಮಧ್ಯ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]] ಹಾಗೂ ಟಿಕಿನೊ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌‌ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಸಾಂಡರ್‌ಬಂಡ್ಸ್‌ಕ್ರೀಗ್‌]] ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌ಗಳ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಸರ್ಕಾರವು 1848ರ [[ಸ್ವಿಸ್ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನ|ಸ್ವಿಸ್ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌‌ಗಳ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಚರ್ಚುಗಳ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿಂಗಡಣೆ]]ಯು, ಕೇವಲ 21.1% ಮತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Vals06.JPG|thumb|ವಾಲ್ಸ್‌‌ನ ಆಲ್ಫೋರ್ನ್‌ ಕಛೇರಿ]] ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮೇಲೆ ನೆರೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ವರ್ಷ ಕಳೆದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಲಿದ್ದು [[EU]] ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಮಾನವಿಕ]] ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ, ಕಾರಣ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ [[ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌|ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್‍‌]] ಚಳುವಳಿಯ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ|ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]]ಯ ತವರು. [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌]] ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು [[ಜರ್ಮನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯತ್ತ ವಾಲಿದರೂ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಾದ [[ಉನ್ನತ ಜರ್ಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌|ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌‌‌‌‌‌‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಜರ್ಮನ್-ಭಾಷಿಕ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಿಸ್‌ಗಳೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್‌-ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಇಟಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ತನ್ನ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಸಂಬಂಧವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೂರ್ವ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ರೋಮಾಂಶ್‌ ಭಾಷೆ|ರೋಮಾಂಶ್‌‌ ‌]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ದೃಢವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಅಪರೂಪದ ಭಾಷಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೀ ರೆಸಾರ್ಟ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಹೈಕಿಂಗ್‌ (ಪರ್ಯಟನ)|ಹೈಕಿಂಗ್‌]] (ಪರ್ಯಟನ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮನರಂಜನಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿದ್ದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ, ವಸಂತ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿದ್ದರೂ ಸ್ವಿಸ್‌‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ದನಗಾಹಿಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ತೋಟಗಳು ನಗರಗಳ ಹೊರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಿರ್ಮಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಲಾಭಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಕಾವ್ಯ, ಮರಗೆಲಸ ಮತ್ತು ಕಸೂತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. [[ಆಲ್ಫೋರ್ನ್]], ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಹಳೆ-ಮಾದರಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವು, ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕತೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಪಾರಂಪರಿಕ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್‌‌ನ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿದ್ದು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಗೀತ|ಸ್ವಿಸ್ ಸಂಗೀತ]]ಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Rousseau Geneve.JPG|thumb|upright|ಜೀನ್‌-ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ರವ್‌ಸ್ಸಾವ್‌ ಬರಹಗಾರರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಮುಖ ಹದಿನೆಂಟನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು (ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ)]] ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 1291ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆಗಿನಿಂದ ಜರ್ಮನ್‌-ಭಾಷಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಾಚೀನ ರೂಪಗಳು ಕೂಡ ಜರ್ಮನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ ಬರ್ನ್ ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ‌ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ದರಿಂದ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ಮಿತ್ರ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸ್ವಿಸ್ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದವರು [[ಜರೇಮಿಯಾಸ್ ಗಥೆಲ್ಫ್‌]] (1797-1854) ಮತ್ತು [[ಗಾಟ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಕೆಲ್ಲರ್‌]] (1819-1890). 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ವಿಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾದ ದೈತ್ಯಕೃತಿಗಳೆಂದರೆ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಫ್ರಿಷ್‌]]‌ (1911-91) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡ್ಯುರೆನ್‌ಮ್ಯಾಟ್ (1921-90), ಕೃತಿಗಳಾದ ದೈ ಫಿಸಿಕೆರ್‌([[ದಿ ಫಿಸಿಸಿಸ್ಟ್]]) ಮತ್ತು ದಾಸ್ ವರ್ಸ್‌ಪ್ರಚೆನ್‌ ([[:ದ ಪ್ಲೆಡ್ಜ್: ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಚರಮ ಗೀತೆ|ದ ಪ್ಲೆಡ್ಜ್]]), 2001ರಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು.<ref name="Literature">[http://www.swissworld.org/en/culture/literature/german_speaking_authors/ ಸಾಹಿತ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090611004600/http://www.swissworld.org/en/culture/literature/german_speaking_authors/ |date=11 ಜೂನ್ 2009 }} ವನ್ನು swissworld.orgನಿಂದ, 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಪ್ರಸಿದ್ದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ಬರಹಗಾರರೆಂದರೆ [[ಜೀನ್‌-ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ರವ್‌ಸ್ಸಾವ್‌]] (1712-1778) ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮೈನೇ ಡಿ ಸ್ಟೀಲ್‌]] (1766-1817). ಇತ್ತೀಚಿನ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ರಾಮುಜ್‌]] (1878-1947) ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ, ರೈತಾಪಿ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನಗಳು ನಡೆಸುವ ಕಷ್ಟಕರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೇಸ್‌ ಸೆಂಡ್ರಾರ್ಸ್]] (ಮೊದಲು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಸ್ಹಾಸರ್‌, 1887-1961).<ref name="Literature"/> ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಶ್‌-ಭಾಷಿಕ ಲೇಖಕರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ಸ್ವಿಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಯೆಂದರೆ, ''[[ಹೈಡಿ]]'', ತನ್ನ ತಾತನ ಜೊತೆ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಅನಾಥ ಹುಡುಗಿಯ ಕಥೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮಕ್ಕಳ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಅದರ ಲೇಖಕಿಯಾದ, [[ಜೊಹಾನ ಸ್ಪೈರಿ]] (1827-1901), ಅದೇ ರೀತಿಯ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Literature"/> === ಮಾಧ್ಯಮ === ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೊಟ್ಟಿದೆ‌.<ref name="Media">[http://www.ch.ch/private/00085/00090/00479/00480/index.html?lang=en ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204150520/http://www.ch.ch/private/00085/00090/00479/00480/index.html?lang=en |date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 }} ch.ch.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಸ್ವಿಸ್ ವಾರ್ತಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] (SNA) ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ—ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ದಿನದ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. SNAಯು ಎಲ್ಲ ಸ್ವಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಹಲವು ವಿದೇಶೀ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ತರಹದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Media"/> ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.<ref name="Press">[http://www.pressreference.com/Sw-Ur/Switzerland.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪತ್ರಿಕೆ‌] ಗಳನ್ನು pressreference.com.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಬಹಳ ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಜರ್ಮನ್‌-ಭಾಷೆಯ [[ತಜಸ್‌-ಅನ್ಸಿಜರ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯೆ ಜಷೆರ್‌ ಗ್ಸೈಟುಂಗ್‌|ನ್ಯೂಯೆ ಜ್ಯುಚೆರ್‌‌ ಗ್ಸೈಟುಂಗ್]] NZZ, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷೆಯ [[ಲಿ ಟೆಂಪ್ಸ್|ಲಿ ಟೆಂಪ್ಸ್‌]], ಇದಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Press"/> ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಸರಣಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Press"/> ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು [[SRG SSR idée suisse|SRG SSR ಇದೀ ಸ್ಯುಸ್ಸೆ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. SRG SSR ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಘಟಕವು ಅನೇಕ ಭಾಷಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆರು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು [[ಜಿನೀವಾ]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲುಗಾನೊ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಕೇಬಲ್ ಜಾಲವಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವಾಗಿದೆ.<ref name="Press"/> === ಕ್ರೀಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:Picswiss VS-67-20.jpg|thumb|left|ಲಟ್ಷೆನ್‌ತಲ್‌ ಹಿಮನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ಕೀ ಪ್ರದೇಶ]] [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. [[ಹಾಟ್ ರೂಟ್]] ಅಥವಾ [[ಪಟ್ರೌಲಿ ಡೆಸ್ ಹಿಮನದಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಅನೇಕ ಸ್ವಿಸ್‌ಗಳು [[ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಅಥವಾ '[[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ|Nati]]'ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ಫೈನಲ್ಸ್‌‌ಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಸೋತರೂ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌,‌ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ [[ಯುರೋ 2008|ಯುರೊ 2008]]ರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡವು 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೀಚ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುರೊ ಬೀಚ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕಪ್|ಯುರೊ ಬೀಚ್ ಸಾಕರ್‌ ಕಪ್]]ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಬೀಚ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಬೀಚ್ ಸಾಕರ್‌‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಆದರು. [[ಚಿತ್ರ:Federer Cincinnati (2007).jpg|thumb|upright|ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಚರಿತ್ರೆ ಕಂಡ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಈಗಿನ ATP ಟೆನ್ನಿಸ್‌‌ನ ಒಂದನೇ ಶ್ರೆಯಾಂಕದ ಆಟಗಾರನೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ]] ಅನೇಕ ಸ್ವಿಸ್‌ಗಳು [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]]ಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 12 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ A|ಲೀಗ್ A]]ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[2009 IIHF ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌|2009ರ IIHF ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಅನ್ನು ಸತತ 10ನೇ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.iihf.com/channels/iihf-world-championship-oc09/home/tournament-information.html |title=IIHF ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ 2009 ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ |access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-date=16 ಮೇ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516111557/http://www.iihf.com/channels/iihf-world-championship-oc09/home/tournament-information.html |url-status=dead }}</ref> ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ [[1953 ವಿಶ್ವ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌ಗಳು|1953]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐಸ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ, ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌[[ಅಲಿಂಗಿ]] ಎಂಬ ದೋಣಿ ನಡೆಸುವ ತಂಡ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು 2003ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಪ್‌]]ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು, 2007ರಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕರ್ಲಿಂಗ್‌]] ಜನಪ್ರಿಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಿಸ್ ತಂಡಗಳು 2 ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು 3 ವಿಶ್ವ ಪುರುಷರ ಕರ್ಲಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಗಾನೊ ಚಳಿಗಾಲದ ಓಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಪುರುಷರ ತಂಡವು [[ಡೊಮಿನಿಕ್ ಆಂಡ್ರೆಸ್‌]] ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] ಕ್ರೀಡೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, 35ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಆಟಗಾರರಾದ [[ರೋಜರ್ ಫೆಡರರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನಾ ಹಿಂಗಿಸ್|ಮಾರ್ಟಿನಾ ಹಿಂಗಿಸ್‌‌]], ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಲಾಮ್‌ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌‌ಶಿಪ್‌‌ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗಿನ ಐಸ್ ಸ್ಕೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಸ್ಟೀಪನ್ ಲಾಂಬಿಯೆಲ್‌|ಸ್ಟೀಫನ್ ಲಾಂಬಿಯೆಲ್‌]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಆಂಡ್ರೆ ಬಸ್ಸರ್ಟ್‌]] ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Innenaufnahme Vaillant Arena Davos.JPG|thumb|left|ದಾವೋಸ್‌ನ ಸ್ಪನ್‌ಗ್ಲೆರ್ ಕಪ್‌]] ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಸ್ವಿಸ್ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳಾದ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್‌‌ ([[ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಫಿಶರ್]]), ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್‌ ([[ಫ್ಯಾಬಿಯನ್ ಕೆನ್ಸೆಲ್ಲಾರ]]), ವ್ಹೈಟ್‌ವಾಟರ್ ಸ್ಲಾಲಮ್‌ (ರೊನ್ನಿಯೇ ದುರೆನ್ಮತ್—ಕೆನೋಯೆ, ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ರಾತೆನ್ಮಂಡ್—ಕಾಯಕ್), ಐಸ್ ಹಾಕಿ (ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್), ಬೀಚ್ ವಾಲಿಬಾಲ್‌ ([[ಸಾಶ ಹ್ಯೇಯರ್]], [[ಮಾರ್ಕಸ್‌ ಎಗ್ಗೆರ್]], [[ಪಾವೆಲ್ ಲಸಿಗ|ಪಾವೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲಸಿಗ]]), ಮತ್ತು ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌, (ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ರಸ್ಸಿ, [[ಪಿರ್ಮಿನ್ ಜರ್‍‌‌ಬ್ರಿಗೆನ್ನ್]], [[ಡಿಡಿಯರ್ ಕ್ಯುಷೆ]])ಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. [[1955ರ ಲೀ ಮಾನ್ಸ್ ದುರ್ಘಟನೆ]]ಯ ನಂತರ [[ಪರ್ವತಾರೋಹಣ]] ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ [[ಮೋಟರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌]] ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{citeweb | title = Switzerland lifts ban on motor racing | url = http://en.wikinews.org/wiki/Switzerland_lifts_ban_on_motor_racing | publisher = GrandPrix.com & DueMotori.com | date = 6 June 2007 | accessdate = 23 September 2008}}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ, ದೇಶವು ಯಶಸ್ವೀ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಚಾಲಕರುಗಳಾದ [[ಕ್ಲೆ ರೆಗ್ಗಾಜೋನಿ]], [[ಜೊ ಸಿಫರ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ಟೂರಿಂಗ್ ಕಾರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]]ನ ಯಶಸ್ವೀ ಚಾಲಕ [[ಅಲೆನ್ ಮೆನು]]ರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ A1 ತಂಡ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಚಾಲಕ [[ನೀಲ್ ಜಾನಿ]]ಯವರು [[2007-08 A1 ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ ಋತು|2007-08]]ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[A1 ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌|A1GP ವಿಶ್ವ ಮೋಟಾರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಪ್‌]] ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಮೋಟರ್‌ಸೈಕಲ್ ರೇಸರ್|ಮೋಟಾರ್‌ ಸೈಕಲ್ ರೇಸರ್‌]] [[ಥಾಮಸ್‌ ಲೂಥಿ]] 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[MotoGP|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">MotoGP</span>]] 125cc ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌‍‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ರ್ಯಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]]ನ ವಿಖ್ಯಾತ ಚಾಲಕರಾದ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಷೂಮೇಕರ್]], [[ನಿಕ್‌ ಹೇಯ್ಡ್‌ಫಿಲ್ಡ್|ನಿಕ್‌ ಹೇಯ್ಡ್‌ಫೆಲ್ಡ್ಡ್]], [[ಕಿಮಿ ರಾಯ್ಕೊನೆನ್‌]], [[ಫರ್ನ್ಯಾಂಡೊ ಅಲನ್ಸೊ]], [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೆಬ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್‌‌ ಲೋಬ್‌‌|ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌ ಲೋಬ್‌]] ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌<ref>{{Cite web |url=http://www.sebastienloeb.com/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=20&Itemid=35&lang=en |title=ಸೆಬ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್‌‌ ಲೋಬ್‌‌ ಗುರುತು ಚೀಟಿ |access-date=1 ಜುಲೈ 2024 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716030043/http://www.sebastienloeb.com/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=20&Itemid=35&lang=en |url-status=dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲ ಬಾರಿ ತೆರಿಗೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿಯಾದರೂ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7068001.stm BBC ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು]</ref><ref>[239] ^ [http://www.high-end-travel-switzerland.com/Celebrities-in-Switzerland.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು - ಟೀನಾ ಟರ್ನರ್‌ ಮತ್ತು ಕಂ. ಇದ್ದ ಸ್ಥಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827040713/http://www.high-end-travel-switzerland.com/Celebrities-in-Switzerland.html |date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Turnerundsennenschwinger.jpg|thumb|ಪುರಾತನ ಕುಸ್ತಿ]] ಪುರಾತನ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ಕುಸ್ತಿ ಅಥವಾ "[[ಶ್ವಿನ್‌ಜೆನ್‌]]" ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದ್ದು ಮಧ್ಯ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಹಾರ್ನುಸ್ಸೆನ್‌]] ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್‌ನ ಮಿಶ್ರಣದಂತಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್‌ನ [[ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್ಟೊಸ್ಸೆನ್‌‌|ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್ಟಾಸ್ಸೆನ್‌]]‌ [[ಗುಂಡು ಎಸೆತ]] ಪಂದ್ಯದಂತೆಯೇ ಇದ್ದು, ಭಾರದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್ಟಾಸ್ಸೆನ್‌ [[ಪ್ರಾಚೀನತೆ|ಪುರಾತನ ಕಾಲ]]ದಿಂದಲೂ ಕೇವಲ ಆಲ್ಪೈನ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಬಸೆಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 1805ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಉನ್‌ಸ್ಪನ್ನೆನ್‌ಫೆಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, 83.5&nbsp;kg ಭಾರದ ಕಲ್ಲಿಗೆ ''ಉನ್‌ಸ್ಪನ್ನೆನ್‌‌ಸ್ಟೆನ್‌'' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. === ಆಹಾರ === ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಬಹು-ಪಾಕ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಾದ ಫಂಡ್ಯು, ರಾಕ್ಲೆಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ರೊಸ್ಟಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶವು ಹವಾಗುಣ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯಂತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಭೋಜನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರೂಢಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.theworldwidegourmet.com/countries/flavors-of-switzerland/ ಫ್ಲೇವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090720054343/http://www.theworldwidegourmet.com/countries/flavors-of-switzerland/ |date=20 ಜುಲೈ 2009 }} theworld widegourmet.com.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವಿಸ್ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರೆ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ರೀತಿಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಣ್ಣೆಯಂತಹ [[ಗ್ರುಯರೆ (ಬೆಣ್ಣೆ)|ಗ್ರುಯರೆ]] ಅಥವಾ [[ಎಮೆಂಟಲ್‌ (ಬೆಣ್ಣೆ)|ಎಮೆಂಟಲ್‌]]ಅನ್ನು, [[ಗ್ರುಯರೆ]] ಮತ್ತು [[ಎಮೆಂಟಲ್‌|ಎಮೆಂಟಲ್]] ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ‌ನಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ [[ಸ್ವಿಸ್ ಚಾಕೊಲೇಟ್|ಚಾಕೋಲೆಟ್]] ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಾದ [[ಕಂಚಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚಾಕೊಲೇಟ್‌#ಹದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|ಟೆಂಪರಿಂಗ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ. 1875ರಲ್ಲಿ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಪೀಟರ್‌‌|ಡೇನಿಯಲ್‌ ಪೀಟರ್‌]] ಹಾಲಿನ ಚಾಕೋಲೆಟ್‌ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು.<ref>[http://www.swissworld.org/en/switzerland/swiss_specials/swiss_chocolate/swiss_breakthroughs/ ಚಾಕೋಲೆಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903200443/http://www.swissworld.org/en/switzerland/swiss_specials/swiss_chocolate/swiss_breakthroughs/ |date=3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 }} ಅನ್ನು swissworld.org.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಸ್ವಿಸ್ ಮದ್ಯ|ಸ್ವಿಸ್ ವೈನ್‌]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ವಲಾಯಿಸ್‌ (ಮದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ )|ವಲಾಯಿಸ್‌]], [[ವಾಡ್‌]] ([[ಲಾವಾಕ್ಸ್‌]]), [[ಜಿನೀವಾ (ಮದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ )|ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಕಿನೊ (ಮದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ )|ಟಿಕಿನೊ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ವೈನ್‌ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ದ್ರಾಕ್ಷಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ‌ ರೋಮ್‌ನ ಕಾಲದಿಂದರೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಚಾಸ್ಸೆಲಾಸ್ (ವಲಾಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಫೆನ್‌ಡಾಂಟ್‌|ಫೆನ್‌ಡೆಂಟ್]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು [[ಪಿನಾಟ್‌ ನಾರ್ಯ್‌|ಪಿನೋಟ್ ನಾಯಿರ್‌]]. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕಿನೊದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ [[ಮೆರ್ಲಾಟ್‌|ಮೆರ್ಲೊಟ್‌]] ಪ್ರಮುಖ ವಿಧವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.swisswine.ch/english/bienv/main.asp ವೈನ್‌-ಉತ್ಪಾದಕ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಅನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090409084726/http://www.swisswine.ch/english/bienv/main.asp |date=9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 }} swisswine.ch.ನಿಂದ 2009-06-29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> == ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ == * [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌-ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ‌-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ]] == ಆಕರಗಳು == <div class="reflist4" style="height:250;overflow:auto;padding:3px"> {{reflist|2}} </div> {{refbegin}} * ಚರ್ಚ್‌‌‌, ಕ್ಲೈವ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌ H. (2004) '''' ಮತ್ತು ದ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌.ಪಾಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್‌‌‌ ISBN 0-333-69277-2. * ಡಾಲ್ಟನ್‌, O.M. (1927) ''ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌‌ ದ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್, ಬೈ ಗ್ರೆಗರಿ ಆಫ್ ಟೂರ್ಸ್''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. * ಫಹ್‌ರ್ನಿ, ಡೈಯೆಟರ್‌‍‌‍‌. (2003) ''ಆನ್ ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌. '' ''ಫ್ರಮ್‌ ದ ಆರಿಜಿನ್ಸ್‌ ಟು ದ ಪ್ರಸೆಂಟ್‌ ಡೇ''. 8ನೇ ವಿಸ್ತೃತ ಆವೃತ್ತಿ. ಪ್ರೊ ಹೆಲ್ವೇಶಿಯಾ, ಜ್ಯೂರಿಚ್‌. ISBN 3-908102-61-8 * [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪದಕೋಶ|ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]] (2002–). ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಮೂರು ರಾಷ್ಟೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ‌ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == ಸರ್ಕಾರ * [http://www.admin.ch/ ಸ್ವಿಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/switzerland.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114085557/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-s/switzerland.html |date=14 ಜನವರಿ 2009 }} * [http://www.presence.ch/e/100/100.php ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಇರುವಿಕೆ ‌] ** [http://www.swissworld.org/ swissworld.org, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಾಹಿತಿ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040626090054/http://www.swissworld.org/ |date=26 ಜೂನ್ 2004 }} * [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index.html ಸ್ವಿಸ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು], ಸ್ವಿಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ;Reference * {{CIA World Factbook link|SZ|Switzerland}} * ''[[ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದ ವಿಶ್ವಕೋಶ|ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ]]'' ದಲ್ಲಿ [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/577225/Switzerland ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] ನ ಉಲ್ಲೇಖ * ''UCB ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಕಾಶನಗಳಲ್ಲಿ '' [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/switzerland.htm ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌] * {{dmoz|Regional/Europe/Switzerland}} ;ಭೂಗೋಳ * {{wikiatlas|Switzerland}} * {{wikivoyage|Switzerland}} * [http://www.swisstopo.ch/ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭೂಲಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಛೇರಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012150754/http://www.swisstopo.ch/ |date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 }} * [http://map.search.ch/ ಪರಸ್ಪರ ಶೋಧ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ನಕ್ಷೆಗಳು (search.ch)] ;ಇತಿಹಾಸ * [http://www.hls-dhs-dss.ch/index.php ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅರ್ಥಕೋಶ ‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217091108/http://www.hls-dhs-dss.ch/index.php |date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }} {{de icon}} {{fr icon}} {{it icon}} * [http://history-switzerland.geschichte-schweiz.ch/index.html ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ‌ ಚರಿತ್ರೆ] ;ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮ * [http://nzz.ch/eng/index.html ನ್ಯೂಯೆ ಜಷೆರ್‌ ಗ್ಸೈಟುಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214061435/http://www.nzz.ch/eng/index.html |date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }} {{de icon}}, ಸ್ವಿಸ್ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ * [http://www.letemps.ch/ ಲೀ ಟೆಂಪ್ಸ್‌] {{fr icon}}, ಸ್ವಿಸ್ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ * [http://www.cdt.ch/ ಕರ್ರೇರೆ ದೆಲ್‌ ಟಿಕಿನೊ] {{it icon}}, ಸ್ವಿಸ್ ದೈನಿಕ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ * [http://www.swissinfo.ch/ swissinfo.ch, ಸ್ವಿಸ್ ಸಮಾಚಾರಗಳು - ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ] * [http://expatinch.com/html/media_tv_telephony.html expatinch.com, ಸ್ವಿಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪುಟ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120917111519/http://expatinch.com/html/media_tv_telephony.html |date=17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 }} ;ಶಿಕ್ಷಣ * [http://www.educa.ch/ ಸ್ವಿಸ್‌ನ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ] * [http://www.swissuniversity.ch/ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು] ;ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ * [http://www.myscience.ch/ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.sbf.admin.ch/ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿ, SER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114023631/http://www.sbf.admin.ch/ |date=14 ನವೆಂಬರ್ 2012 }} * [http://wwww.snf.ch/ ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729223551/http://wwww.snf.ch/ |date=29 ಜುಲೈ 2013 }} * [http://www.bbt.admin.ch/kti/ CTI, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನವೀನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಆಯೋಗ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222020711/http://www.bbt.admin.ch/kti/ |date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} {{clear}} {| width="100%" class="collapsible" style="background:transparent;margin:1em 0 0" | {{resize|130%|Templates}} | {{Switzerland topics|state=expanded}}{{Template group |title=[[ಚಿತ್ರ:Gnome-globe.svg|30px]]&nbsp;Geographic locale |list = {{Countries of Europe}} }}{{Template group |title = International membership |list = {{United Nations}} {{Council of Europe members}} {{WTO}} {{La Francophonie}} {{OECD}} {{OSCE}} }} |} {{coord|46|50|00|N|8|20|00|E|region:CH_type:country(7508700)_scale:2000000|display=title}} {{sisterlinks|Switzerland}} {{cookbook}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ರೆಂಚ್‌ -ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್‌-ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್‌-ಭಾಷಿಕ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೨೯೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ]] 1bpudr4mrl6jknfci5f1dmtznw0wr7s 0 19440 1382218 1337887 2026-08-13T10:08:03Z A826 72368 1382218 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox musical artist<!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | birth_name = ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್ | image = Ilaiyaraaja at Merku Thodarchi Malai Press Meet (cropped).jpg | caption = ಇಳಯರಾಜ 2017ರಲ್ಲಿ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1943|06|03}}{{efn|name="birthdate"}} | birth_place = [[ಪನ್ನೈಪುರಂ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]] | alias = {{unbulleted list|ಇಸೈಞಾನಿ|ಮೇಸ್ಟ್ರೋ}} | education = [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಲ್ಯಾಬನ್]] ([[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್]]) | genre = {{flat list| *[[ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್]] *[[ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ]] *ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ *[[ಒರಟೋರಿಯೊ]] *[[ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜಾನಪದ]] *ರಾಕ್ *[[ಜಾಝ್]] }} | occupations = {{flat list| *ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ *ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ *ವಾಹಕ *ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ *ವಾದ್ಯಗಾರ *ಗೀತರಚನೆಕಾರ *ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ *ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ }} | instruments = {{flat list| *ಗಾಯನ ([[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]]) *[[ಗಿಟಾರ್]] *[[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್|ಕೀಬೋರ್ಡ್]] *[[ಪಂಪ್ ಆರ್ಗನ್|ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] *[[ಕೊಳಲು]] *[[ಸಿಂಥಸೈಜರ್]] *[[ಪೈಪ್ ಆರ್ಗನ್|ಆರ್ಗನ್]] *[[ಪಿಯಾನೋ]] *[[ಪಿಟೀಲು]] *[[ಚೆಲ್ಲೋ]] *[[ಮೃದಂಗಮ್]] *[[ತಬಲಾ]] *[[ಘಟಂ]] *[[ಡ್ರಮ್ಸ್]] }} | years_active = 1976–ಪ್ರಸ್ತುತ | associated_acts = {{flat list| *[[ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿ]] *[[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] *[[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] *[[ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್]] *[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] (ಪುತ್ರ) *[[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] *[[ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ]] }} | website = {{Official URL}} {{Infobox officeholder | embed = yes | spouse = ಜೀವ ರಾಜಯ್ಯ | children = [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]]<br>[[ಭವತಾರಿಣಿ]]<br>[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] | office = [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] | constituency = [[ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ]] ([[ಕಲೆಗಳು]]) | nominator = [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] | term_start = 7 ಜುಲೈ 2022 | term_end = }} }} '''ಇಳಯರಾಜ''' (ಜನನ '''ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್''')<ref name="Valiant1" /> ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಯೋಜಕ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ವಾಹಕ, ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ, ಬಹು-ವಾದ್ಯಗಾರ, ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]ರಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] ಜೊತೆಗೆ [[ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ|ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿರುವ ಇವರು, ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, 5000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ಕೋರ್ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Valiant">{{cite news |title=Rajya Sabha felicitates Ilaiyaraaja for composing English classical symphony 'Valiant' |access-date=3 June 2025 |agency=THE HINDU BUREAU |work=The Hindu |date=19 March 2025 |url=https://www.thehindu.com/news/national/rajya-sabha-felicitates-ilaiyaraaja-for-composing-english-classical-symphony-valiant/article69345495.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410045552/https://www.thehindu.com/news/national/rajya-sabha-felicitates-ilaiyaraaja-for-composing-english-classical-symphony-valiant/article69345495.ece |archive-date=10 April 2025}}</ref> ಮತ್ತು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="thehindu_200506190401">{{cite web |title=No point in classifying music, says Ilayaraja |date=2005-06-19 |access-date=2022-09-15 |url=http://www.thehindu.com/2005/06/19/stories/2005061904010500.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184423/http://www.thehindu.com/2005/06/19/stories/2005061904010500.htm |url-status=dead |website=[[The Hindu]] |archive-date=17 January 2016}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110">Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 110).</ref> ಇವರನ್ನು "ಇಸೈಞಾನಿ" (ಸಂಗೀತ ಋಷಿ) ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್]]ನ [[ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ "[[ಮೇಸ್ಟ್ರೋ]]" ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="huffingtonpost.in">{{Cite web|date=7 June 2020|title=To Appreciate Ilaiyaraaja's Anti-Caste Politics, You Have To Listen To His Music|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|website=HuffPost India|language=en|access-date=24 June 2020|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406072615/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|url-status=live}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಿಕ್ರಮ್ (1986 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ವಿಕ್ರಮ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="m.behindwoods.com">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|title=10 Technologies brought in by Tamil Cinema|date=21 November 2016|website=Behindwoods|access-date=10 May 2020|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911020036/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|url-status=live}}</ref> 2013ರಲ್ಲಿ, [[CNN-IBN]] [[ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ]]ದ 100 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಇಳಯರಾಜ 49% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name=indiatimes_37560912>{{cite web|date=8 March 2013|title=NTR is the greatest Indian actor|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/NTR-is-the-greatest-Indian-actor/articleshow/18860418.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331080613/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560912_1_vote-share-greatest-actor-indian-cinema|url-status=live|archive-date=31 March 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=12 April 2013}}</ref> 2025ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಿಂಫನಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="Valiant1" /><ref name="Valiant" /> ಅವರು ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ|ತಿರುವಾಸಗಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' (2006) - ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]]ವನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="finndian.com">{{Cite web|url=http://www.finndian.com/cd-review-ilaiyaraaja|title=CD Review: Ilaiyaraaja / Thiruvasagam &#124; Finndian|access-date=29 April 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430045320/http://www.finndian.com/cd-review-ilaiyaraaja|url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಇಳಯರಾಜ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 2012ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ, [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು [[ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು|ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. 2010ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು, ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜುಲೈ 2022ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಉಚ್ಚ ಸಭೆ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Music maestro Ilaiyaraaja nominated to the Rajya Sabha|url=https://www.thenewsminute.com/article/music-maestro-ilaiyaraaja-nominated-rajya-sabha-165614 |website=The Newsminute |date=6 July 2022 |access-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125091449/https://www.thenewsminute.com/article/music-maestro-ilaiyaraaja-nominated-rajya-sabha-165614 |archive-date=25 November 2022}}</ref><ref name="Valiant"/> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಇಳಯರಾಜ ಅವರು 1943 ಜೂನ್ 3ರಂದು ಭಾರತದ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಪನ್ನೈಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು.{{efn|name="birthdate"}}<ref name="Valiant1">{{cite news |title=Ilaiyaraaja debuts symphony 'Valiant' in London's Eventim Apollo Theatre; fans call it 'a surreal experience' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-debuts-symphony-valiant-in-londons-eventim-apollo-theatre-fans-call-it-a-surreal-experience/article69312346.ece |access-date=3 June 2025 |agency=THE HINDU BUREAU |work=The Hindu |date=10 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409081026/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-debuts-symphony-valiant-in-londons-eventim-apollo-theatre-fans-call-it-a-surreal-experience/article69312346.ece |archive-date=9 April 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/india/controversy-ilayaraja-sanctum-entry-restrictions-temple-protocol-9727690/|title=Ilayaraja slams 'false rumours' after controversy over temple sanctum entry restrictions|work=Indian express|date=17 December 2024|access-date=7 April 2025}}</ref><ref name="thenewsminute_102837">{{Cite web |date=21 May 2019 |title=Casteist message in Ilaiyaraaja's name is fake, composer's lawyer clarifies |url=https://www.thenewsminute.com/article/casteist-message-ilaiayaraajas-name-fake-composers-lawyer-clarifies-102837 |access-date=4 January 2021 |website=The News Minute |language=en |archive-date=8 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210208152510/https://www.thenewsminute.com/article/casteist-message-ilaiayaraajas-name-fake-composers-lawyer-clarifies-102837 |url-status=live }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಜೂನ್ 2ರಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು [[ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವೂ ಜೂನ್ 3ಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರೇ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ "ಇಸೈಞಾನಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದವರು.<ref name=ToI020620>{{Cite web|date=2 June 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/this-is-why-june-2-became-ilaiyaraajas-birthday/articleshow/76158934.cms|title=This is why June 2 became Ilaiyaraaja's birthday – The Times of India|website=The Times of India|access-date=3 June 2022|archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603061207/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/this-is-why-june-2-became-ilaiyaraajas-birthday/articleshow/76158934.cms|url-status=live}}</ref>{{efn|ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಜನ್ಮದಿನ ಜೂನ್ 3. ಇಳಯರಾಜ ಮತ್ತು [[ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ|ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಇಬ್ಬರ ಜನ್ಮದಿನಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಅಂದರೆ ಜೂನ್ 3ಕ್ಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಅದನ್ನು ಜೂನ್ 2ರಂದು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜನರು ಜೂನ್ 3ರಂದು ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬಹುದು. ಕರುಣಾನಿಧಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ "ಇಸೈಞಾನಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name=ToI020620/>|name="birthdate"}} ಇಳಯರಾಜ [[ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ#ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="Ilaiyarajacomposerasphenomenon">Mohan, A. 1994. Ilaiyaraja: composer as phenomenon in [[Tamil film]] culture. M.A. thesis, Wesleyan University (pp. 106–107).</ref> 14 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ಪವಳಾರ್ ವರದರಾಜನ್]] ನೇತೃತ್ವದ "ಪವಳಾರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್" ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಶಕವನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref name=":0">{{Cite book|last1=Rajadhyaksha|first1=Ashish|url=https://books.google.com/books?id=rF8ABAAAQBAJ&q=pavalar+brothers&pg=PA1777|title=Encyclopedia of Indian Cinema|last2=Willemen|first2=Paul|date=10 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-94325-7|language=en|access-date=22 October 2020|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043130/https://books.google.com/books?id=rF8ABAAAQBAJ&q=pavalar+brothers&pg=PA1777#v=snippet&q=pavalar%20brothers&f=false|url-status=live}}</ref> ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳು [[ಕವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಕಣ್ಣದಾಸನ್]] ಬರೆದ [[ವಿಲಾಪ]]ದ ಸಂಗೀತ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು.<ref name=hinduonnet_200407090231>Rangarajan, M. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070216034838/http://www.hinduonnet.com/fr/2004/07/09/stories/2004070902310400.htm "Memorable evening in many ways".]}} ''The Hindu''. 9 July 2004. Retrieved 19 November 2006.</ref><ref name=thehindu_24080492>{{Cite news|last1=Ananthakrishnan|first1=G.|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/performance-is-an-important-component-of-a-musical-composition-ilaiyaraaja/article24080492.ece|title=Performance is an important component of a musical composition: Ilaiyaraaja|date=4 June 2018|work=The Hindu|access-date=8 April 2020|last2=Ramani|first2=Srinivasan|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109033030/https://www.thehindu.com/entertainment/music/performance-is-an-important-component-of-a-musical-composition-ilaiyaraaja/article24080492.ece|url-status=live}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಪವಳಾರ್ ವರದರಾಜನ್ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು [[ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=India/> ನಂತರ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಸಹೋದರ ಭಾಸ್ಕರ್ ಜೊತೆಗೆ [[ಮದ್ರಾಸ್]] (ಈಗಿನ ಚೆನ್ನೈ) ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರ ಬಳಿ ಕೇವಲ 400 ರೂಪಾಯಿಗಳಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಅವರ ತಾಯಿ ಮನೆಯ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಮಾರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹಾಡಿ ಸಿಗುವ ಸಂಭಾವನೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name=India/> [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಧನರಾಜ್]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು, ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು.<ref name=India/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ [[ಲಂಡನ್]]ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಲ್ಯಾಬನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೊಯಿರ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್|ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಗ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="Valiant"/> ಅವರು [[ಟಿ. ವಿ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನೂ ಕಲಿತರು.<ref name=":0" /><ref name=google_20170825>{{Cite book|first=Vijaya|last=Ramaswamy|url=https://books.google.com/books?id=ALUvDwAAQBAJ&q=ilayaraja+communist&pg=PA155|title=Historical Dictionary of the Tamils|date=25 August 2017|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-5381-0686-0|pages=155|language=en|access-date=22 October 2020|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043130/https://books.google.com/books?id=ALUvDwAAQBAJ&q=ilayaraja+communist&pg=PA155#v=snippet&q=ilayaraja%20communist&f=false|url-status=live}}</ref><ref name=indiatimes_38767109>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/T-V-Gopalakrishnan-gets-Sangita-Kalanidhi-award/articleshow/38767109.cms|title=T V Gopalakrishnan gets Sangita Kalanidhi award|date=21 July 2014|website=The Times of India|language=en|access-date=8 April 2020|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126052309/http://timesofindia.indiatimes.com/City/Chennai/T-V-Gopalakrishnan-gets-Sangita-Kalanidhi-award/articleshow/38767109.cms|url-status=live}}</ref> ===ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳು=== ಅವರು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಅವರ ತಂದೆ ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಮಸಾಮಿ<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=L5g4lEc2gNc&t=521s |title=திமுகவில் இணையும்.. தமிழக பாஜகவின் கங்கை அமரன் -அதிரடி அரசியல் திருப்பம்{{!}}Gangai Amaran {{!}} Nerukku Ner |date=2023-01-14 |last=Sathiyam News |access-date=2024-12-23 |via=YouTube}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?t=529&v=L5g4lEc2gNc&feature=youtu.be |title=திமுகவில் இணையும்.. தமிழக பாஜகவின் கங்கை அமரன் -அதிரடி அரசியல் திருப்பம்{{!}}Gangai Amaran {{!}} Nerukku Ner |date=2023-01-14 |last=Sathiyam News |access-date=2025-01-27 |via=YouTube}}</ref>{{explain|ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. |date=June 2026}} ರಿಂದ "ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಸಪ್ಪ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು "ರಾಸಯ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name=maalaimalar_01225356>{{cite web |url=http://www.maalaimalar.com/2013/02/01225356/Illayaraja-songs-created-on-th.html |title=திரை இசையில் திருப்பம் உண்டாக்கிய இளையராஜா கிராமிய இசைக்கு புத்துயிர் அளித்தார் |publisher=[[Maalai Malar]] |access-date=1 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104182309/http://www.maalaimalar.com/2013/02/01225356/Illayaraja-songs-created-on-th.html |archive-date=4 January 2015}}</ref> ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಧನರಾಜ್|ಧನರಾಜ್ ಮಾಸ್ಟರ್]] ಬಳಿ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು "ರಾಸಯ್ಯ" ನಿಂದ "ರಾಜ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=About Raja | url=http://www.ilayaraja.freeservers.com/aboutraja.htm }}</ref> ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣಕಿಲಿ]]'' (1976) ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಪಂಚು ಅರುಣಾಚಲಂ]] ಅವರು "ರಾಜ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ "ಇಳಯ" (ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕಿರಿಯ' ಎಂದರ್ಥ) ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು "ಇಳಯರಾಜ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು, [[ಎ. ಎಂ. ರಾಜ]].<ref name=deccanherald_322751>{{cite web |url=http://www.deccanherald.com/content/322751/raja-his-rule.html |title=Raja and his rule |website=Deccan Herald |date=30 March 2013 |access-date=31 May 2017 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528161251/https://www.deccanherald.com/content/322751/raja-his-rule.html |url-status=live }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ=== 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿ]] ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ [[ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ|ಸೆಷನ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ]], ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಾದಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಗನ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=hinduonnet_200411230058>Gautam, S. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20071016115625/http://hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/11/23/stories/2004112300580100.htm "'Suhana safar' with Salilda".]}} ''The Hindu''. 13 November 2004. Retrieved 13 October 2006.</ref><ref name=hindu_200511200034>Chennai, S. [http://www.hindu.com/mag/2005/11/20/stories/2005112000340500.htm "Looking back: flawless harmony in his music".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107163412/http://www.hindu.com/mag/2005/11/20/stories/2005112000340500.htm |date= 7 November 2012}} ''The Hindu''. 20 November 2005. Retrieved 15 November 2006.</ref><ref name=archive_200611171852>Choudhury, R. 2005. [http://www.salilda.com/filmsongs/films.asp The films of Salil Chowdhury: Introduction] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061117185255/http://www.salilda.com/filmsongs/films.asp |date=17 November 2006}}. Retrieved 16 November 2006.</ref><ref name=thehindu_3752336>{{cite news |title=One of a kind |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |work=The Hindu |date=11 August 2012 |access-date=11 August 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184421/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |archive-date=17 January 2016|last1=Mujumdar |first1=Neha }}</ref> ಚೌಧರಿ ಒಮ್ಮೆ "[ಇಳಯರಾಜ] ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="One of a kind">{{cite news |title=One of a kind |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |work=The Hindu |date=11 August 2012 |access-date=11 August 2012 |last1=Mujumdar |first1=Neha |archive-date=17 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184421/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |url-status=live }}</ref> "ಮದ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜಕ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Salil">{{cite news|title=Why many Ilaiyaraaja songs sound as if they emerged from a jam session with Salil Chowdhury|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/why-many-ilaiyaraaja-songs-sound-as-if-they-emerged-from-a-jam-session-with-salil-chowdhury/article23384713.ece|date=31 March 2018|access-date=22 September 2022|archive-date=19 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919050422/https://www.thehindu.com/entertainment/music/why-many-ilaiyaraaja-songs-sound-as-if-they-emerged-from-a-jam-session-with-salil-chowdhury/article23384713.ece|url-status=live}}</ref> [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಸಂಯೋಜಕ [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ 200 ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=archive_200802010240>Vijayakar, R. [http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=13039 "The prince in Mumbai".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201024013/http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=13039 |date= 1 February 2008}} ''Screen''. 21 July 2006. Retrieved 6 February 2007.</ref> ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಧುರ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು [[ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ|ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು]], ಮತ್ತು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಕೋರ್ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು, ಅವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ [[ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ]]ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಕೋರ್ಗಳಿಂದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Session musician and film orchestrator |url=https://www.tamilselvi.com/Ilaiyaraaja-Fame.html |access-date=2024-06-15 |website=www.tamilselvi.com}}</ref> ===ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕ=== [[File:Ilaiyaraaja at the TFPC Press Meet Held Ahead Of The ‘Ilaiyaraaja 75’ Concert.jpg|thumb|left|ಟಿಎಫ್ಪಿಸಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ]] ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕಲಿಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರೂ, "ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ." ಆದಾಗ್ಯೂ, 1975ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಪಂಚು ಅರುಣಾಚಲಂ ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದಾಗ, ಅವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣಕಿಲಿ]]'' (1976) ಗಾಗಿ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref name=hindu_200704200023>{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2007/04/20/stories/2007042000230200.htm |location=Chennai, India |title=Let down by screenplay—Maayakkannaadi |date=20 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109103504/http://www.hindu.com/fr/2007/04/20/stories/2007042000230200.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=9 November 2012}}</ref> ಧ್ವನಿಪಥಕ್ಕಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಆಧುನಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಮಿಳು [[ಜಾನಪದ ಕವಿತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ ಹಾಡು]]ಗಳ ಮಧುರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರು. ಇದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅವರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1976ರಲ್ಲಿ ''ಅಣ್ಣಕಿಲಿ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಸಂಗೀತವು ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು. ತಮ್ಮ ನಂತರದ 12 ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಅಲೆಯು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅವರು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>Greene, P.D. 2001. "Authoring the Folk: the crafting of a rural popular music in south India". ''Journal of Intercultural Studies'' 22 (2): 161–172.</ref><ref>Sivanarayanan, A. 2004. Translating Tamil poetry. ''World Literature Today'' 78(2): 56–58.</ref><ref>{{cite news |title=The Ilaiyaraaja interview: 'Why should filmmakers know about music creation?' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tamil-film-composer-ilayaraaja-interview-on-his-75th-birthday/article59851815.ece |date=4 June 2018 |access-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926210416/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tamil-film-composer-ilayaraaja-interview-on-his-75th-birthday/article59851815.ece|archive-date=26 September 2022 |url-status=live }}</ref> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ತುಂಬಿತು.<ref name="musicforthepeople">Baskaran, S.T. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070204030750/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2002/01/06/stories/2002010600150500.htm "Music for the people".]}} ''The Hindu''. 6 January 2002. Retrieved 15 November 2006.</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="filmmusicsouthernareap.544">Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (p. 544).</ref> ಅವರು [[ಕಣ್ಣದಾಸನ್]], [[ವಾಲಿ (ಕವಿ)|ವಾಲಿ]], [[ವೈರಮುತ್ತು]], [[ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್]], [[ಶ್ರೀಕುಮಾರನ್ ತಂಪಿ]], [[ವೇಟುರಿ]], [[ಆಚಾರ್ಯ ಆತ್ರೇಯ]], [[ಸಿರಿವೆನ್ನೆಲ ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]], [[ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಗುಲ್ಜಾರ್]] ಮುಂತಾದ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ]] ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/columns/straight-talk/2017/03/23/ilayaraja-royalty-ban-spb-tamil-songs-salim-kumar.html|title=Long Live Ilayaraja!' Salim Kumar's case for immortal music...|publisher=onmanorma|access-date=15 December 2023|archive-date=15 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215052327/https://www.onmanorama.com/news/columns/straight-talk/2017/03/23/ilayaraja-royalty-ban-spb-tamil-songs-salim-kumar.html|url-status=live}}</ref> ===ಸಿನಿಮಾ-ಅಲ್ಲದ ನಿರ್ಮಾಣ=== [[File:Ilaiyaraaja and Vikram at the Nadigar Sangam Protest.jpg|thumb|right|ನಟ ಸಂಘದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮ್]] ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ''[[ಹೌ ಟು ನೇಮ್ ಇಟ್?]]'' (1986), ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ [[ತ್ಯಾಗರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಜೋಹಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬಾಚ್|ಜೆ. ಎಸ್. ಬಾಚ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ''[[ರಾಗ]]''ಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ಬಾಚ್ ''[[ಪಾರ್ಟಿಟಾ]]''ಗಳು, ''[[ಫ್ಯೂಗ್]]''ಗಳು ಮತ್ತು [[ಬರೋಕ್]] ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (pp. 544–545).</ref> ಎರಡನೆಯದು, ''ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ವಿಂಡ್'' (1988), ಕೊಳಲು ವಾದಕ [[ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ]] ಮತ್ತು 50 ಸದಸ್ಯರ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಸಂಗೀತವು "ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ" ಎಂದು.<ref name=archive_200611060940>Oriental Records. Undated. [http://www.orientalrecords.com/productdetails.php?id=123 Nothing But Wind] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106094012/http://www.orientalrecords.com/productdetails.php?id=123 |date=6 November 2006}}. Retrieved 19 November 2006.</ref> ಅವರು ''ಇಳಯರಾಜಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್'' (1994) ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ವಾದಕ [[ಯು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ''[[ಕೃತಿ (ಸಂಗೀತ)|ಕೃತಿಗಳು]]'' ಗಳ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಳಯರಾಜ ಧಾರ್ಮಿಕ/[[ಭಕ್ತಿ|ಭಕ್ತಿ]] ಹಾಡುಗಳ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ''ಗುರು ರಮಣ ಗೀತಮ್'' (2004) ಹಿಂದೂ ರಹಸ್ಯವಾದಿ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹಾಡುಗಳ ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ]]: ಎ ಕ್ರಾಸ್ಓವರ್'' (2005) ಅಮೇರಿಕನ್ ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್]] ಭಾಗಶಃ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಲೇಖಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.<ref name=hinduonnet_200507290041>Viswanathan, S. 2005. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070707012650/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2215/stories/20050729004110200.htm A cultural crossover]}}. ''Frontline'' 22 (15), 16–29 July. Retrieved 13 October 2006.</ref><ref name=hinduonnet_200411260303>Parthasarathy, D. 2004. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20071016115605/http://hinduonnet.com/thehindu/2004/11/26/stories/2004112603032000.htm Thiruvasagam in 'classical crossover']}}. The Hindu, Friday, 26 November. Retrieved 1 March 2007.</ref> ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯು ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮೆಸ್ಸಿಯಾ'' (2006) ಎಂಬ ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ-ಆಧಾರಿತ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ.<ref name=hindu_200612300600>Soman, S. 2006. [http://www.hindu.com/2006/12/30/stories/2006123006000200.htm 'The Music Messiah'] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070105090625/http://www.hindu.com/2006/12/30/stories/2006123006000200.htm |date=5 January 2007}}. The Hindu, Saturday, 30 December. Retrieved 27 February 2007.</ref> 2025ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿಂಫನಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಎನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Mullappilly |first=Sreejith |date=2025-03-09 |title=Ilaiyaraaja becomes first Asian to present western classical symphony in London |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Mar/09/ilaiyaraaja-becomes-first-asian-to-present-western-classical-symphony-in-london |access-date=2026-04-11 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿಂಫನಿ "ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್" ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Tw0zz6SRVJk |title=Ilaiyaraaja Symphony No. 1 - (Valiant) - BTS Video - Maestro Ilaiyaraaja - Mercuri |date=2025-01-24 |last=Mercuri Live |access-date=2025-02-03 |via=YouTube}}</ref> ಮೇ 2020ರಲ್ಲಿ, [[COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]ದ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ''ಭಾರತ್ ಭೂಮಿ'' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.<ref name=thehindu_31709650>{{Cite news|author=The Hindu Net Desk|date=30 May 2020|title=Ilaiyaraaja and SPB join hands for 'Bharath Bhoomi'|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraajas-tribute-song-on-covid-19/article31709650.ece|access-date=2 June 2020|issn=0971-751X|archive-date=29 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629064035/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraajas-tribute-song-on-covid-19/article31709650.ece|url-status=live}}</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಇಳಯರಾಜ ಅವರು 2020 ಮೇ 30ರಂದು ತಮ್ಮ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name=deccanchronicle_310520>{{Cite web|date=31 May 2020|title=A song of tribute: Ilayaraja's salute to COVID-19 warriors|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/310520/a-song-of-tribute-ilayarajas-salute-to-covid-19-warriors.html|access-date=2 June 2020|website=Deccan Chronicle|language=en|archive-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814093713/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/310520/a-song-of-tribute-ilayarajas-salute-to-covid-19-warriors.html|url-status=live}}</ref><ref name=newindianexpress_2149984>{{Cite web|title=Maestro Ilaiyaraaja pays tribute to COVID-19 warriors, releases song sung by SPB|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/may/30/maestro-ilaiyaraaja-pays-tribute-to-covid-19-warriors-releases-song-sung-by-spb-2149984.html|access-date=2 June 2020|website=The New Indian Express|date=30 May 2020 |archive-date=19 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819230248/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/may/30/maestro-ilaiyaraaja-pays-tribute-to-covid-19-warriors-releases-song-sung-by-spb-2149984.html|url-status=live}}</ref> 2020ರ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ 'ಇಸೈ ಒಟಿಟಿ' [[ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್|ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್]]ನ ಶೀಘ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕೇವಲ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಪ್ರತಿ ಹಾಡು ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ತೆರೆಮರೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name=thehindu_31734573>{{Cite news|date=2 June 2020|title=Ilaiyaraaja to launch OTT app soon|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilaiyaraaja-to-launch-ott-app-soon/article31734573.ece|access-date=30 June 2020|issn=0971-751X|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702140910/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilaiyaraaja-to-launch-ott-app-soon/article31734573.ece|url-status=live}}</ref> 1981ರ ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ (ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]]'' ರ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ 'ನಾನ್ತಾನ್ ಉಂಗಪ್ಪಂಡ' ಹಾಡು [[2012 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]]ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದ ಪ್ಲೇಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=2017-01-15 |title=Ilayaraja song for london Olympics |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ilayaraja-song-for-london-olympics/articleshow/14319043.cms?from=mdr |access-date=2024-02-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-06-20 |title=Lesser-known Ilayaraja number at Olympics opener |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/lesserknown-ilayaraja-number-at-olympics-opener/article3547902.ece |access-date=2024-02-11 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=23 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123133348/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/lesserknown-ilayaraja-number-at-olympics-opener/article3547902.ece |url-status=live }}</ref> ಇವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾದ ''ಪಾಯುಂ ಪುಲಿ ಟೈಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' ಮತ್ತು ''ಇಳಮೈ ಇಥೋ'' ಅವು [[ಅಶಿಮ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ]] ಅವರ 2012 [[ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]] ಪ್ರವೇಶ, ''[[ಮಿಸ್ ಲವ್ಲಿ]]'' ನ ಧ್ವನಿಪಥದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://sweetsoundtrack.com/Movies/Miss-Lovely-2012|title=Songs from Miss Lovely|website=sweetsoundtrack.com|access-date=31 May 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213326/http://sweetsoundtrack.com/Movies/Miss-Lovely-2012|url-status=live}}</ref> [[ದಿ ಲವ್ಬರ್ಡ್ಸ್ (2020 ಚಿತ್ರ)|''ದಿ ಲವ್ಬರ್ಡ್ಸ್'']] (2020) ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ರೇಲರ್ನಲ್ಲಿ ''[[ಆನಂದ ಕುಮ್ಮಿ]]'' (1983) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಒರು ಕಿಲಿ" ಧ್ವನಿಪಥದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=YzPq8uVgLe8 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211218/YzPq8uVgLe8 |archive-date=2021-12-18 |url-status=live|title=The Lovebirds (2020) – Official Trailer|date=16 January 2020 |via=YouTube}}{{cbignore}}</ref> [[ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐಡ್ ಪೀಸ್]] ''ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ'' (1985) ರಿಂದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಉನಕ್ಕುಂ ಎನ್ನಕ್ಕುಂ" ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ''[[ಎಲಿಫಂಕ್]]'' (2003) ನಲ್ಲಿನ "ದಿ ಎಲಿಫಂಕ್ ಥೀಮ್" ಹಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name=hindu_200710175053>Mehar, R. 2007. [http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101750530200.htm Hip-hopping around the world] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080316003456/http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101750530200.htm |date=16 March 2008}}. The Hindu, 17 October. Retrieved 14 March 2008.</ref> [[ವಾ಴್ಕೈ (1949 ಚಿತ್ರ)|ವಾ಴್ಕೈ]] ನಿಂದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಎನ್ನೈತೊಟ್ಟು" ಹಾಡನ್ನು ರ್ಯಾಬಿಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ''ಸೆಂಪೊಯ್'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.whosampled.com/Rabbit-Mac/Sempoi/|title=Sempoi by Rabbit Mac|website=[[WhoSampled]]|access-date=2022-09-21|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921125812/https://www.whosampled.com/Rabbit-Mac/Sempoi/|url-status=live}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಪರ್ [[ಮೀಕ್ ಮಿಲ್]] ''ಇಂಡಿಯನ್ ಬೌನ್ಸ್'' ಗಾಗಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಒಂದು ಹಿಟ್ ಹಾಡನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಪರ್ಯಾಯ ಕಲಾವಿದ [[ಎಂ.ಐ.ಎ. (ಕಲಾವಿದ)|ಎಂ.ಐ.ಎ.]] ''ಥಲಪತಿ'' (1991) ಚಿತ್ರದ "ಕಾಟುಕುಯಿಲು" ಅನ್ನು ''[[ಕಾಲ (ಆಲ್ಬಂ)|ಕಾಲ]]'' (2007) ಆಲ್ಬಂನ "ಬಾಂಬೂ ಬಂಗಾ" ಹಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite magazine |last=Christgau |first=Robert |date=2007-08-23 |title=Kala |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/kala-248078/ |access-date=2024-05-17 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> ಆಲ್ಫಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ''ಅನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡ್ರೀಮ್'' ಹಾಡಿಗೆ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=https://m.soundcloud.com/alphant/an-indian-dream|title=Alphant – An Indian Dream (Original Mix)|access-date=2022-09-21|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921140800/https://m.soundcloud.com/alphant/an-indian-dream|url-status=live}}</ref> [[ಗೊಂಜಸುಫಿ]] ''[[ಸದ್ಮಾ]]'' ಚಿತ್ರದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಯೇ ಹವಾ ಯೇ ಫಿಜಾ" ಅನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |title=GonjaSufi's 'Sheep' sample of Asha Bhosle and Suresh Wadkar's 'Yeh Hawa Yeh Fiza' |url=https://www.whosampled.com/sample/58292/GonjaSufi-Sheep-Asha-Bhosle-Suresh-Wadkar-Yeh-Hawa-Yeh-Fiza/ |access-date=18 May 2024 |website=WhoSampled}}</ref> ===ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು=== [[File:Maestro Ilayaraaja with fellow musicians.jpg|thumb|left|91ನೇ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ]] ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರದ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನವು 2005 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಂದು ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಚೆನ್ನೈ|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name=hinduonnet_200510210014>Rangarajan, M. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20060910163021/http://www.hinduonnet.com/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm "The Raja still reigns supreme".]}} ''The Hindu''. 21 October 2005. Retrieved 13 October 2006.</ref> ಅವರು 2004ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಟಿಯಾಟ್ರೊ ಕಮ್ಯುನೇಲ್ ಡಿ ಮೊಡೆನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಇದು ಆಂಜೆಲಿಕಾ, ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನೇಲ್ ಡಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಾದ 14ನೇ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಸಮಾರಂಭ-ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್'ಆಲ್ಟ್ರೊ ಸುಯೋನೊ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.<ref name=archive_200709280227>Van Ryssen, S. [http://leonardo.info/reviews/dec2005/llaiy_ryssen.html "Ilaiyaraaja's Musical Journey".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928022757/http://leonardo.info/reviews/dec2005/llaiy_ryssen.html |date=28 September 2007}} ''Leonardo Digital Review''. December 2005. Retrieved 7 March 2007.</ref> ''ಇಥು ಇಳಯರಾಜ'' ("ಇವರೇ ಇಳಯರಾಜ") ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನದ ಹಿಂಜೋಟೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref name=archive_200507010242>[http://www.hindu.com/fr/2005/07/01/stories/2005070102420400.htm "Ithu Ilaiyaraja".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001045314/http://www.hindu.com/fr/2005/07/01/stories/2005070102420400.htm |date= 1 October 2007}} ''The Hindu''. 1 July 2005. Retrieved 13 October 2006.</ref> ಅವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ''[[ಧೋನಿ (ಚಿತ್ರ)|ಧೋನಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 2011 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಚೆನ್ನೈನ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಜಯ ಟಿವಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ''ಎನ್ರೆಂದ್ರುಂ ರಾಜ'' ("ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ") ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2012 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್]] ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು; ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ನೀತಾನೇ ಎನ್ ಪೊನ್ವಸಂತಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯೇಟೊ ವೆಲ್ಲಿಪೊಯಿಂಧಿ ಮನಸು]]'' ನ ಸಂಗೀತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name=ibs>{{Cite web|date=2012-09-05|url=https://www.idlebrain.com/news/functions/concert-ilayaraja2012.html|title=Ilayaraja concert and Yeto Velli Poyindi music launch – idle brain|website=idlebrain.com|access-date=2023-06-03|archive-date=3 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603170445/https://www.idlebrain.com/news/functions/concert-ilayaraja2012.html|url-status=live}}</ref> 2012 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು, ಅವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2013 ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊದ [[ರೋಜರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="archive_201303011341">Trinity Events [http://www.trinityeventsonline.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130301134143/http://www.trinityeventsonline.com/|date=1 March 2013}} Retrieved 24 February 2013.</ref> ಟೊರೊಂಟೊ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಟಿವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಆಡಿಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಎಸ್ಎವಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ PA+ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ, ಇಳಯರಾಜ 2013 ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ನೆವಾರ್ಕ್ನ [[ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2013 ಮಾರ್ಚ್ 1ರಂದು [[ಎಚ್ಪಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಅಟ್ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು 2013 ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್ನ [[ದಿ O2 ಅರೇನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.theo2.co.uk/event/ilaiyaraaja-20130825.html |title=Ilaiyaraaja's live concert – Raja the Raja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213232218/http://www.theo2.co.uk/event/ilaiyaraaja-20130825.html |archive-date=13 December 2013 |access-date=7 June 2021}}</ref> ==ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ== {{Quote box | quote = "ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದಾಗ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ಅದು ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಮಾತ್ರ. ನಾನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜನರು ಅದನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಲೋಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ನನಗೆ, ಅದು ನಾನು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ವಿಷಯ." | author = ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ<ref name="musicreligion">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-recounts-musical-journey/article26112431.ece |title=Ilaiyaraaja: Music is my religion |first=Surendran Anusha |last= Ramamoorthy Preethi |work=The Hindu |date=28 January 2019 |access-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421205021/https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-recounts-musical-journey/article26112431.ece |archive-date=21 April 2022 |url-status=live}}</ref> | width = 33% | align = right }} ಇಳಯರಾಜ, ಒಮ್ಮೆ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ "ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ" ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಅವು "ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ — ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇದು ಗಣಿತ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್]] ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ರಹಸ್ಯವಾದದಂತೆಯೇ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ತಮಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಂತಲ್ಲದೆ, ತಮಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಕ್ಷಣ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು — "ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಕಲೆಯ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-the-maestro-who-hears-unheard-melodies/article24062128.ece |title=Ilaiyaraaja, the maestro who hears unheard melodies |work=The Hindu |date=2 June 2018 |access-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005073013/https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-the-maestro-who-hears-unheard-melodies/article24062128.ece |archive-date=5 October 2022 |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ "ಆಂತರಿಕ ಕಣ್ಣನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು", ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು, "ನನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ರಾತ್ರಿ 11 ರವರೆಗೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಊಟ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ 2 ರವರೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4ಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ನನ್ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7ಕ್ಕೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸಂಗೀತವೇ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಾ. ಪಿಯಾನೋದಲ್ಲಿ ಸಿ [[ಮೇಜರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ 27 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name=India/> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಸಹೋದರ ಅದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಹೋದರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, "ಹೀಗೆಯೇ ನಾನು ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂಗೆ ಅದು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ನನಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ."<ref name="musicreligion"/> ಈ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಎಂಬತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ibs"/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯು [[ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿರುವ ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಭಾರತೀಯ ವಾದ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮೋಡ್ (ಸಂಗೀತ)|ಮೋಡ್ಗಳು]] ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಸಿಂಥಸೈಜರ್ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಗಿಟಾರ್ಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್|ಕೀಬೋರ್ಡ್ಗಳು]], ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳು, ಲಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[MIDI]] ಅನ್ನು ''[[ವೀಣೆ]]'', ''[[ವೇಣು]]'', ''[[ನಾದಸ್ವರಂ]]'', ''[[ಢೋಲಕ್]]'', ''[[ಮೃದಂಗಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ತಬಲಾ]]'' ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಇಳಯರಾಜ "ನಾನು ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲೆ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸಂಗೀತವು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನನಗೆ ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಮಾನವ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು. ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಪರಿಚಿತ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ವಿಷಯ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="India"/> [[File:Music Maestro Ilayaraja speaking after receiving the centenary award at the inauguration of the 46th International Film Festival of India (IFFI-2015), in Panaji, Goa. The Union Minister for Finance.jpg|thumb|[[46ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಭಾರತ]] (IFFI-2015) ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ [[ಪಣಜಿ, ಗೋವಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಇಳಯರಾಜ|left]] ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Salil"/> "ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಬಲ್ಲೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇಳಯರಾಜ ಮೊದಲು ''[[ಅವಲುಕೆಂದ್ರು ಒರ್ ಮನಂ]]'' ಚಿತ್ರದ ''ಮಲರ್ ಎಥು ಕಂಕಲ್ ಥಾನ್'' ಹಾಡಿಗೆ ಎಂಎಸ್ವಿಗಾಗಿ ಆರ್ಗನ್ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅವರ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="MSV">{{cite news |last1=Kolappanand |first1=B. |title=I owe it to MSV, says Ilayaraja |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/i-owe-it-to-msv-says-ilayaraja/article7427233.ece |access-date=3 June 2025 |work=The Hindu |date=16 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216042542/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/i-owe-it-to-msv-says-ilayaraja/article7427233.ece |archive-date=16 December 2024}}</ref> ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು [[ನೌಶಾದ್]], [[ರೋಶನ್ (ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ರೋಶನ್]], [[ಮದನ್ ಮೋಹನ್]], ಮತ್ತು [[ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರರನ್ನು "ಮಹಾನ್ ಗುರುಗಳು" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name=India>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/theres-india-in-his-music/article24094187.ece|title=There's India in Ilaiyaraja's music|first=Deepa|last=Ganesh|date=6 June 2018|work=The Hindu|access-date=30 April 2021|archive-date=7 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607184950/https://www.thehindu.com/entertainment/music/theres-india-in-his-music/article24094187.ece|url-status=live}}</ref> [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Salil"/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರನ್ನು "ಇಸೈಞಾನಿ" (ಸಂಗೀತ ಋಷಿ) ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಲೈಞಾರ್ ಕರುಣಾನಿಧಿ ನೀಡಿದ ಬಿರುದು. ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಮೇಸ್ಟ್ರೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಂಡನ್ನ [[ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ನೀಡಿದ ಬಿರುದು.<ref name="huffingtonpost.in">{{Cite web|date=7 June 2020|title=To Appreciate Ilaiyaraaja's Anti-Caste Politics, You Have To Listen To His Music|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|website=HuffPost India|language=en|access-date=24 June 2020|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406072615/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110">Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 110).</ref> ಇದು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಥೀಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಗಮನ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 111).</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಧಾನದಿಂದ, ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ತಂತ್ರದಿಂದ, ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110" /> ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯು ಅವರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತ, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಸಂಗೀತ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು".<ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ]] ಅಂಶಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಯನ್ನು ಅದರ [[ಲಯ]]ಬದ್ಧ ಜಾನಪದ ಗುಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ''[[ರಾಗಗಳು|ರಾಗ]]''ಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಗರವಾಸಿಯನ್ನು ಅದರ ಆಧುನಿಕ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (p. 545).</ref> ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅವರ ದೃಶ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಕೋರ್ ಮೂಲಕ ರಸಭರಿತವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಥನಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿಸುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇತರರು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="musical_man">S. Theodore Baskaran [http://www.outlookindia.com/article.aspx?231674 "Jnana To Gana: Consistent eclecticism has kept Tamil film music virile"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116115029/http://outlookindia.com/article.aspx?231674 |date=16 November 2010}}. Outlookindia.com, 26 June 2006.</ref> ಅವರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯೋಜನಾ ತಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಮಧುರ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Ilaiyarajacomposerasphenomenon" /><ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ==ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== {{Main|ಇಳಯರಾಜ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} [[File:He President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Illaiyaraja.JPG|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರಿಂದ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಳಯರಾಜ]] 2010ರಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು [[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಭಾರತ]] ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಭಾರತೀಯ ಗೌರವ ಪದ್ಧತಿ|ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|date=25 January 2018|title=Ilaiyaraaja gets Padma Vibhushan|website=Behindwoods.com|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ilayaraja-gets-padma-vibhushan-award.html|access-date=25 January 2018|archive-date=26 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180126125652/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ilayaraja-gets-padma-vibhushan-award.html|url-status=live}}</ref><ref name="news18_1642129">{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/award-shows-modi-govt-respects-tamil-people-a-lot-ilayaraja-on-getting-padma-vibhushan-1642129.html|title=Award Shows Modi Govt Respects Tamil People a Lot: Ilayaraja on Getting Padma Vibhushan|date=25 January 2018|website=news18.com|access-date=7 June 2021|archive-date=7 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607184952/https://www.news18.com/news/india/award-shows-modi-govt-respects-tamil-people-a-lot-ilayaraja-on-getting-padma-vibhushan-1642129.html|url-status=live}}</ref> 2022 ಜುಲೈ 6ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರು [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಗೆ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Shashwat |date=6 July 2022 |title=Celebrated athlete PT Usha, Philanthropist Veerendra Heggade among 4 nominated for Rajya Sabha |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/pt-usha-ilaiyaraaja-veerendra-heggade-vijayendra-prasad-garu-nominated-for-rajya-sabha-modi-congratulates-2022-07-06-790172 |access-date=2022-07-06 |website=www.indiatvnews.com |language=en |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706154659/https://www.indiatvnews.com/news/india/pt-usha-ilaiyaraaja-veerendra-heggade-vijayendra-prasad-garu-nominated-for-rajya-sabha-modi-congratulates-2022-07-06-790172 |url-status=live }}</ref> 2022 ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ದಿಂಡಿಗಲ್]]ನ [[ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ 36ನೇ ಪದವಿ ದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tamil-nadu-pm-modi-presents-honorary-doctorate-to-music-maestro-ilaiyaraaja-2296175-2022-11-11 |title=PM Modi confers honorary doctorate to music maestro Ilaiyaraaja |date=11 November 2022 |access-date=15 December 2023 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124115607/https://www.indiatoday.in/india/story/tamil-nadu-pm-modi-presents-honorary-doctorate-to-music-maestro-ilaiyaraaja-2296175-2022-11-11 |url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಐದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಲಭಿಸಿವೆ—ಮೂರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ|ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ಗಾಗಿ.<ref name="Valiant"/><ref name="archive_200704181746">Ministry of Information and Broadcasting, India. 2006. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418174624/http://mib.nic.in/dff/welcome.html|date=18 April 2007|title=Directorate of Film Festivals}}. Archived from [http://mib.nic.in/dff/welcome.html the original] on 18 April 2007. Retrieved 22 November 2006.</ref> 2012ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.<ref name="thehindu_4234942">{{cite web|agency=Press Trust of India|date=24 December 2012|title=Ilayaraja gets Sangeet Natak Akademi award|url=http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilayaraja-gets-sangeet-natak-akademi-award/article4234942.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330161248/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilayaraja-gets-sangeet-natak-akademi-award/article4234942.ece|archive-date=30 March 2013|access-date=12 April 2013|work=The Hindu}}</ref> ಅವರು ಲಂಡನ್ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]ನಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Valiant"/> 2013ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿ [[CNN-IBN]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ 100 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವರು 49% ಜನರ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; [[ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] 29% ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="indiatimes_37560912" /> ಇಳಯರಾಜ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |date=3 May 2016 |title=Award Winning Composer ilayaraja's Film Soundtrack Released : Love and Love Only Film Score Available Ahead of Indian-Australian Film Debut—The Indian Telegraph |url=http://theindiantelegraph.com.au/award-winning-composer-ilayarajas-film-soundtrack-released-love-and-love-only-film-score-available-ahead-of-indian-australian-film-debut/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180507003435/http://theindiantelegraph.com.au/award-winning-composer-ilayarajas-film-soundtrack-released-love-and-love-only-film-score-available-ahead-of-indian-australian-film-debut/ |archive-date=7 May 2018 |access-date=6 May 2018 |website=theindiantelegraph.com.au}}</ref> ಅವರು 8,600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು 1,523 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸ್ಕೋರ್ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Valiant"/> ಮತ್ತು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆರೋಹಣ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಸಂಗೀತಗಾರ ಇವರು.<ref name="hindustantimes.com">{{cite web |date=13 March 2018 |title=Ilayaraja performs for the first time in Houston |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/music/ilayaraja-performs-for-the-first-time-in-houston/story-kP8qfMJIhlJEsiFxyLZMVM.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180412103314/https://www.hindustantimes.com/music/ilayaraja-performs-for-the-first-time-in-houston/story-kP8qfMJIhlJEsiFxyLZMVM.html |archive-date=12 April 2018 |access-date=12 April 2018}}</ref><ref name="Baskaran2009">{{cite book |last=Baskaran |first=Sundararaj Theodore |url=https://books.google.com/books?id=fNgqAQAAIAAJ |title=History through the lens: perspectives on South Indian cinema |date=1 January 2009 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-3520-6 |page=82 |access-date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107175235/http://books.google.com/books?id=fNgqAQAAIAAJ |archive-date=7 January 2014 |url-status=live}}</ref><ref name="Das2010">{{cite book |author=Emmanuel Anthony Das |url=https://books.google.com/books?id=05oSduutr-IC&pg=RA2-PA7 |title=The Bestconferred is Yet to Be |date=1 September 2010 |publisher=Pustak Mahal |isbn=978-81-223-1144-0 |page=7 |access-date=1 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621193918/http://books.google.com/books?id=05oSduutr-IC&pg=RA2-PA7 |archive-date=21 June 2013 |url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110" /> ಅವರು 1984ರ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಮೈ ಡಿಯರ್ ಕುಟ್ಟಿಚಾತನ್]]'' ನ ಸ್ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ 3D ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jijo-and-his-3d-dream-that-resulted-in-my-dear-kuttichathan/article23415321.ece|title=Jijo and his 3D dream that resulted in 'My Dear Kuttichathan|work=The Hindu|date=2 April 2018|access-date=21 September 2022|last1=Chelangad|first1=Saju|archive-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114163829/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jijo-and-his-3d-dream-that-resulted-in-my-dear-kuttichathan/article23415321.ece|url-status=live}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಿಕ್ರಮ್ (1986 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ವಿಕ್ರಮ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="m.behindwoods.com">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|title=10 Technologies brought in by Tamil Cinema|date=21 November 2016|website=Behindwoods|access-date=10 May 2020|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911020036/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|url-status=live}}</ref> ಅವರು ''[[ನಾಯಕನ್]]'' (1987) ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು [[ಟೈಮ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|''ಟೈಮ್'']] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು.<ref>TIME Magazine. 2005. [http://www.time.com/time/2005/100movies/0, 23220, nayakan, 00.html All-TIME 100 Movies]{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}. Retrieved 13 October 2006.</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಆರ್. ಕೆ. ಸೆಲ್ವಮಣಿ]] ತಮ್ಮ ''[[ಚೆಂಬರುತಿ]]'' (1992) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಕೇವಲ 45 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name=thenewsminute_20190108>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ilaiyaraaja-75-tribute-music-icon-be-held-feb-2-and-3-chennai-94684|title='Ilaiyaraaja 75': A tribute to the music icon to be held on Feb 2 and 3 in Chennai|date=8 January 2019|website=The News Minute|access-date=27 April 2019|archive-date=5 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190205034939/https://www.thenewsminute.com/article/ilaiyaraaja-75-tribute-music-icon-be-held-feb-2-and-3-chennai-94684|url-status=live}}</ref> ನಟ [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] ಇಳಯರಾಜ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ [[ರೀ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ)|ರೀ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಂಯೋಜಕರು ಒಂದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 30 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|title=Ilayaraja 75: AR Rahman, Kamal Haasan, Rajinikanth attend celebration of legendary composer's illustrious career|url=https://www.firstpost.com/entertainment/ilayaraja-75-ar-rahman-kamal-haasan-rajinikanth-attend-celebration-of-legendary-composers-illustrious-career-6030541.html|publisher=Firstpost|date=5 February 2019|access-date=9 November 2020|archive-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120134700/https://www.firstpost.com/entertainment/ilayaraja-75-ar-rahman-kamal-haasan-rajinikanth-attend-celebration-of-legendary-composers-illustrious-career-6030541.html|url-status=live}}</ref> 2025 ಮಾರ್ಚ್ 9ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಿಂಫನಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="Valiant" /><ref name="Valiant1" /> ಅವರು ಇಡೀ ಸಿಂಫನಿಯನ್ನು 34 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Valiant" /><ref name="youtube.com">{{cite web |date=19 October 2015 |title=Mr.Viji Manuel talks about Symphony by Isaignani Ilaiyaraaja |url=https://youtube.com/watch/fFPjQlXXaio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430182824/https://www.youtube.com/watch/fFPjQlXXaio |archive-date=30 April 2021 |access-date=20 October 2015 |via=YouTube}}</ref><ref name="thehindu_200211220228">{{cite web |title=The Hindu : Ilayaraja's books |url=http://www.thehindu.com/thehindu/lf/2002/11/22/stories/2002112202280200.htm |website=The Hindu}}</ref> ಅವರು ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' (2006) ಅನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] ಆಗಿದೆ.<ref name="finndian.com" /> ದಶಕಗಳ ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ, ಇಳಯರಾಜ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು.<ref name="Valiant1"/> ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ಅಚಿಲ್ಲೆ ಫೋರ್ಲರ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು, "ಕಳೆದ 40 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೃತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 10 ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲೋ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲಾಯ್ಡ್ ವೆಬರ್]] ($1.2 ಬಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು [[ಮಿಕ್ ಜಾಗರ್]] ($300 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ನಡುವೆ."<ref name="thehindu_17682511">{{cite web|last=Forler|first=Achille|date=28 March 2017|title=My songs, my royalties|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/ilaiyaraaja-sp-balasubrahmanyan-royalty-issue-my-songs-my-royalties/article17682511.ece|work=The Hindu|access-date=7 April 2018|archive-date=27 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327212414/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/ilaiyaraaja-sp-balasubrahmanyan-royalty-issue-my-songs-my-royalties/article17682511.ece|url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಆಂಡಿ ವೊಟೆಲ್]], ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, "ನೀವು ಇಷ್ಟಪಡಲು/ ಪ್ರೀತಿಸಲು/ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು/ ರಕ್ಷಿಸಲು/ ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲು/ ಅತಿ-ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗೊಳಿಸಲು/ ದ್ವೇಷಿಸಲು/ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಅಥವಾ ಆನಂದಿಸುವಂತೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ "ಪ್ರಕಾರ"ದ ಸಂಗೀತವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Salil" /> ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯಕ [[ಟಿ. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರೂ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಧಾನವು "ಅಗಾಧ"ವಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ" ಎಂದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|title=An Artiste of the Millennium: Ilaiyaraaja at 75|url=https://m.thewire.in/article/the-arts/an-artiste-of-the-millennium-ilaiyaraaja-at-75|publisher=The Wire|date=10 September 2018|access-date=15 September 2022|archive-date=15 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220915113344/https://m.thewire.in/article/the-arts/an-artiste-of-the-millennium-ilaiyaraaja-at-75|url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]], ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು: "ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಭೀತರಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ರಹಸ್ಯ. ಇಳಯರಾಜ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಇಳಯರಾಜ ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಮರೆಸುತ್ತದೆ."<ref name="India"/> 1991ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಥಲಪತಿ]]'' ನ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಧ್ವನಿಪಥವು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ನ ''100 ಆಲ್ಬಂಗಳು ನೀವು ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ಕೇಳಬೇಕಾದವು'' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |title=100 Best Albums Ever |url=http://www.rocklistmusic.co.uk/guardian100.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813104430/http://www.rocklistmusic.co.uk/guardian100.htm |archive-date=13 August 2017 |access-date=3 February 2010 |website=[[The Guardian]]}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, [[BBC]] ನಡೆಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 165 ದೇಶಗಳ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ, ''ಥಲಪತಿ'' ನ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆ "[[ರಕ್ಕಮ್ಮ ಕೈಯ ತಟ್ಟು]]" ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಗ್ರ 10 ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="archive_201503300739">{{cite web |title=THE WORLD'S TOP TEN |url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150330073900/http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ |archive-date=30 March 2015 |access-date=7 June 2021 |website=BBC World Service.com}}</ref> ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [[ಸಂತೋಷ್ ಶಿವನ್]] ಇಳಯರಾಜ ''ಥಲಪತಿ'' ಚಿತ್ರದ ಇಡೀ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು "ಅರ್ಧ ದಿನ"ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.{{sfn|Ramachandran|2014|p=140}} ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಆರ್.ಡಿ. ಬರ್ಮನ್]] ಅವರ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ''ಥಲಪತಿ'' ಚಿತ್ರದ "ಸುಂದರಿ" ಹಾಡಿನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಓವೇಶನ್ ನೀಡಿದರು.<ref name=thehindu_200510210014>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm |title=The Raja still reigns supreme |date=21 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831055436/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm |archive-date=31 August 2015 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=17 July 2015}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳು ಜೀವಾ (2011ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು<ref>{{cite web | title=Illayaraja's wife dies of heart attack | work=The Times of India | date=November 2011 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/illayarajas-wife-dies-of-heart-attack/articleshow/10563331.cms#:~:text=This%20story%20is%20from%20November,(singer%20and%20music%20director) }}</ref>) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಆಕೆಯಿಂದ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ—[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]], [[ಭವತಾರಿಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]]—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಗಾಯಕರು.<ref name=hindu_200701130159>{{cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2007/01/13/stories/2007011301591200.htm |title=Music from the past |website=The Hindu.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107163353/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2007/01/13/stories/2007011301591200.htm |archive-date=7 November 2012 |url-status=dead |access-date=7 June 2021}}</ref><ref name=hindu_200508050167>Staff reporter. [http://www.hindu.com/2005/08/05/stories/2005080501670200.htm "Ilaiyaraja's daughter gets engaged".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429073520/http://www.hindu.com/2005/08/05/stories/2005080501670200.htm |date=29 April 2007}} ''The Hindu''. 5 August 2005. Retrieved 3 March 2007.</ref> ಜೀವಾ 2011 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref name=thehindu_2587916>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2587916.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=Music maestro Ilayaraja's wife passes away |date=1 November 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210151421/http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2587916.ece |archive-date=10 December 2011}}</ref> ಅವರ ಸಹೋದರ, [[ಗಂಗೈ ಅಮರನ್]], ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಯೋಜಕರು ಅಮರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಗಳದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಫೆಬ್ರವರಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/musical-brothers-ilaiyaraaja-and-gangai-amaren-reunite-after-13-years/articleshow/89633355.cms|title=Musical brothers Ilaiyaraaja and Gangai Amaren reunite after 13 years|website=The Times of India|access-date=4 May 2022|archive-date=4 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220504113825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/musical-brothers-ilaiyaraaja-and-gangai-amaren-reunite-after-13-years/articleshow/89633355.cms|url-status=live}}</ref> ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ಭವತಾರಿಣಿ 2024 ಜನವರಿ 25ರಂದು ಯಕೃತ್ತಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |title=Ilaiyaraaja's daughter and playback singer Bhavatharini dies of cancer |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/ilaiyaraajas-daughter-and-playback-singer-bhavatharini-dies-of-cancer-2493685-2024-01-25 |access-date=2024-01-25 |website=India Today |date=25 January 2024 |language=en |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125155226/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/ilaiyaraajas-daughter-and-playback-singer-bhavatharini-dies-of-cancer-2493685-2024-01-25 |url-status=live }}</ref> ಕ್ರೈಸ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರೂ<ref>{{cite web | title=Happy Birthday Ilayaraja: Assistant to maestro, here are some lesser known facts about Isai Gnani Ilayaraja's musical journey | work=The Times of India | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-ilayaraja-assistant-to-maestro-here-are-some-lesser-known-facts-about-isai-gnani-ilayarajas-musical-journey/articleshow/76137497.cms }}</ref>, ಇಳಯರಾಜ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಹಿಂದೂ ಋಷಿ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=India/> ==ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು== [[File:Rajinikanth, Kamal Haasan and Ilaiyaraaja At The Nadigar Sangam Protest.jpg|thumb|2018ರ [[ನಟ ಸಂಘ]] ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] (ಎಡ) ಮತ್ತು [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] (ಬಲ) ಜೊತೆಗೆ ಇಳಯರಾಜ (ಮಧ್ಯ)]] 2017ರಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿ, ಇಳಯರಾಜ ಗಾಯಕರು, [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಎಸ್. ಪಿ. ಚರಣ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ|ಚಿತ್ರ]] ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಅಪಾರ [[ರಾಯಧನ]]ವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref name=hindustantimes_20170320>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/music/illayaraja-s-legal-notice-to-spb-sp-balasubrahmanyam-says-he-will-obey-the-law/story-hulhkHFbDsrOBOu3kiu1EN.html |title=Illayaraja's legal notice to SPB: SP Balasubrahmanyam says he will obey the law |work=Hindustan Times |date=20 March 2017 |access-date=31 May 2017 |archive-date=24 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524181700/http://www.hindustantimes.com/music/illayaraja-s-legal-notice-to-spb-sp-balasubrahmanyam-says-he-will-obey-the-law/story-hulhkHFbDsrOBOu3kiu1EN.html |url-status=live }}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಹೋದರ ಗಂಗೈ ಅಮರನ್ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಎಸ್ಪಿಬಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು 'ಮೂರ್ಖತನ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url=https://www.thenewsminute.com/article/gangai-amaran-slams-brother-ilaiyaraaja-says-legal-notice-spb-foolishness-58886 | title=Gangai Amaran slams brother Ilaiyaraaja, says legal notice to SPB is 'foolishness' | date=20 March 2017 | access-date=4 May 2022 | archive-date=20 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220520140613/https://www.thenewsminute.com/article/gangai-amaran-slams-brother-ilaiyaraaja-says-legal-notice-spb-foolishness-58886 | url-status=live }}</ref> 2018ರಲ್ಲಿ, USನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟಾಕ್ ಶೋ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನ|ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಂತ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು, "ನಾನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯೇಸು ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Ilayaraja says no proof for Jesus' resurrection, sparks controversy | website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] | url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2018/03/27/ilayaraja-says-no-proof-for-jesus-resurrection-sparks-controversy.html?fromNewsdog=1 }}</ref> ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಂಪು [[ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ|ತಿರುಚಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಇಳಯರಾಜ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು, "ಕ್ರೈಸ್ತರ ಅಂತಿಮ ನಂಬಿಕೆ" ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.<ref>{{cite news|title=Christ remark: Plaint filed against Ilayaraja|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/christ-remark-plaint-filed-against-ilayaraja/articleshow/63523573.cms|date=29 March 2018|access-date=22 September 2022|archive-date=15 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220315085146/https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/christ-remark-plaint-filed-against-ilayaraja/articleshow/63523573.cms|url-status=live}}</ref> 2022ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಇಳಯರಾಜ "ಇಂದು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಯೋಜಕರಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಗಳಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|title=Ilaiyaraaja: 'There are no composers today, only programmers'|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-no-composers-today-only-programmers/article65230243.ece|date=16 March 2022|access-date=22 September 2022|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922055454/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-no-composers-today-only-programmers/article65230243.ece|url-status=live}}</ref> 2022 ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ, "ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ & ಮೋದಿ—ರಿಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಐಡಿಯಾಸ್" ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇಳಯರಾಜ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜಾತಿವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ [[ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. ಜಾತಿವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, "ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಅವಮಾನವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=Elangovan's tirade against Ilaiyaraaja goes viral | work=The Hindu | date=24 April 2022 | url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/elangovans-tirade-against-ilaiyaraaja-goes-viral/article65351346.ece/ }}</ref> ಮೋದಿ ಅವರ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲಿಗರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=The sound of criticism: How Ilaiyaraaja's comparison of Ambedkar and Modi triggered a political row|publisher=Firstpost|url=https://www.firstpost.com/india/the-sound-of-criticism-how-ilaiyaraajas-comparison-of-ambedkar-and-modi-triggered-a-political-row-10572601.html|date=19 April 2022|access-date=22 September 2022|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922130557/https://www.firstpost.com/india/the-sound-of-criticism-how-ilaiyaraajas-comparison-of-ambedkar-and-modi-triggered-a-political-row-10572601.html|url-status=live}}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು== ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ 380ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=List of songs sung by ILAIYARAAJA|url=http://www.lakshmansruthi.com/profilesmusic/ilayaraja-songs.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022002548/http://www.lakshmansruthi.com/profilesmusic/ilayaraja-songs.asp|url-status=usurped|archive-date=22 October 2010|publisher=lakshmansruthi|accessdate=2014-04-12}}</ref> [[File:Ilaiyaraaja_at_the_TFPC_Press_Meet_Held_Ahead_Of_The_‘Ilaiyaraaja_75’_Concert.jpg|thumb]] === 1977 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[16 ವಯಧಿನಿಲೆ]]''|| "ಸೊಳಂ ವಿಧೈಕ್ಕೈಯಿಲೆ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="2" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''ಒಡಿ ವಿಳಯಾಡು ಥಾತಾ''|| "ಒರು ಕೋಡಿ ಪೊಯ್ಯೈ" || |} === 1978 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಕಣ್ಣನ್ ಒರು ಕೈ ಕುಳಂದೈ]]''|| "ವಯಿತ್ರಿಲ್ ಸುಮಂದವಳ್"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="4" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಕಿ಴ಕೆ ಪೋಗುಂ ರೈಲ್]]''|| "ಯೇಧೋ ಪಾಟ್ಟು ಯೇಧೋ ರಾಗಂ"|| |- | ''[[ಮುಲ್ಲುಂ ಮಲರುಂ]]''|| "ಮಾನ್ ಇನಮೇ ಮುಳ್ಳೈ ಪೂವಣ್ಣಮೇ"|| |- | ''ತಿರುಪುರಸುಂದರಿ''|| "ಒಡಂ ಒಂದ್ರು ಕಾಟ್ರಿಲ್"|| |} === 1979 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಅನ್ಬೆ ಸಂಗೀತಾ''|| "ಕಂಧನುಕ್ಕು ರೆಂಡು"|| rowspan="16" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="16" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | rowspan="2" | ''[[ಚಕ್ಕಳಾತಿ]]''|| "ಎನ್ನ ಪಾಟ್ಟು ಪಾಡ"|| |- | "ವಾಡ ವಾಟ್ಟುದು"|| |- | ''[[ಧರ್ಮ ಯುದ್ಧಂ]]'' || "ಕಣ್ಣೀರಿನಾಲ್ (ಒರು ಥಂಗ ರಧತಿಲ್ ನ ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿ)" || |- | ''[[ಕಡವುಲ್ ಅಮೈತ ಮೇಡೈ]]''|| "ಯೇಯ್ ಥನ್ನಿ ನೀ ನೀರಾಡ"|| |- | ''[[ಕವರಿ ಮಾನ್]]''|| "ಉಲ್ಲಂಗಳ್ ಇನ್ಬತಿಲ್ ಆಡಟ್ಟುಂ"|| |- | ''ಲಕ್ಷ್ಮೀ''|| "ಥೆನ್ನ ಮರಥಿಲೆ ಥೆಂದ್ರಲ್ ಅಡಿಕ್ಕುಧು"|| |- | ''ಮಣಿಪೂರ್ ಮಾಮಿಯಾರ್''|| "ರಸಿಗನೆ ಎನ್ ಅರುಗಿಲ್ ವಾ"|| |- | ''[[ಪಗಳಿಲ್ ಒರು ಇರವು]]''|| "ತೊಟ್ಟಂ ಕೊಂಡ ರಾಸವೇಯ್"|| |- | rowspan="5" | ''[[ಪೊನ್ನು ಊರಕ್ಕು ಪುದುಸು]]'' || "ಒರಂ ಪೋ ಒರಂ ಪೋ" || |- | "ಒರು ಮಂಜ ಕುರುವಿ" || |- | "ಸಾಮಕೋಳಿ ಕೂವುಧಮ್ಮ" || |- | "ಉನಕ್ಕೆನ ತಾನೇ ಇನ್ನೆರಮಾ" || |- | "ವೀಟ್ಟುಕ್ಕೊರು ಮಗನ ಪೋಲ" || |- | ''[[ಪುಧಿಯ ವಾರ್ಪುಗಳ್]]''|| "ತಿರುವಿಳ ಕೂತು"|| |- |''[[ಉತಿರಿಪೂಕ್ಕಳ್]]'' |"ಏಯ್ ಇಂಧ ಪೂಂಗಾಟ್ರು ಥಾಳಾಟ್ಟ" | |} === 1980 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ರುಸಿ ಕಂಡ ಪೂನೈ]]''|| "ಅನ್ಬು ಮುಗಂ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1981 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಅಲೈಗಳ್ ಒಯ್ವಥಿಲ್ಲೈ]]''|| "ವಾ಴್ವೆಲ್ಲಾಂ ಆನಂದಮೇ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ವಿಳಿಯಿಲ್ ವಿಳುಂಧು"|| |- | ''[[ಸೀತಕೋಕ ಚಿಲುಕ (1981 ಚಿತ್ರ)|ಸೀತಕೋಕ ಚಿಲುಕ]]''|| "ಅಲಾಲು ಕಲಾಲು"|| [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]|| |} === 1982 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಸಕಲಕಲ ವಲ್ಲವನ್ (1982 ಚಿತ್ರ)|ಸಕಲಕಲ ವಲ್ಲವನ್]]''|| "ಅಮ್ಮನ್ ಕೋಯಿಲ್ ಕಿ಴ಕ್ಕಾಲೆ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1983 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಆಯಿರಂ ನಿಲವೇ ವಾ]]''|| "ಅಚ್ಚುವೆಲ್ಲಂ ಪಚ್ಚರಿಸಿ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಮಣ್ ವಾಸನೈ]]''|| "ಇಂಧ ಭೂಮಿ ವೇಧ ಪೋಟಾ"|| |- | ''[[ಮುಂದಾನೈ ಮುಡಿಚು]]''|| "ವೆಳಕ್ಕು ವೇಚ ನೆರಥಿಲೆ"|| |- | ''[[ಕಣ್ ಶಿವಂತಾಲ್ ಮಣ್ ಶಿವಕ್ಕುಂ]]''|| "ವಂದಾಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಪೂ"|| |- | ''[[ಈರ ವಿಳಿ ಕಾವಿಯಂಗಳ್]]''|| "ಎನ್ ಗಾನಂ ಎಂಗು ಅರಂಗೆರುಂ"|| |} === 1984 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪುಧುಮೈ ಪೆನ್ (1984 ಚಿತ್ರ)|ಪುಧುಮೈ ಪೆನ್]]''|| "ಯೆರಿಗಿಂದ್ರ ಧೀಪಂ"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="4" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಪೂವಿಲಂಗು]]''|| "ಆಥಾಡಿ ಪಾವಾಡ ಕಾಥಾಡಾ"|| |- | ''[[ವಾ಴್ಕೈ (1949 ಚಿತ್ರ)|ವಾ಴್ಕೈ]]''|| "ಎಧಿರ್ಕಾಲಂ ಉನಕಾಗ"|| |- |''[[ವೈದೇಹಿ ಕಾತಿರುಂತಾಲ್]]'' |"ಮೇಗಂ ಕರುಕಯಿಲೆ" | |} === 1985 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮನಿಥನ್ (1985 ಚಿತ್ರ)|ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮನಿಥನ್]]''|| "ಎಲ್ಲಾರುಮೆ ತಿರುದಂಗಥಾನ್"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1986 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಗೀತರಚನೆಕಾರ !!ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಮುಥಲ್ ವಸಂತಂ]]''|| "ಆರುಂ ಅಥು ಆಳಂ ಇಲ್ಲೈ"|| rowspan="6" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="6" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| | |- | rowspan="2" | ''[[ಕಡಲೋರ ಕವಿತೈಗಳ್]]''|| "ಅಡಿ ಆಥಾಡಿ (ಸಂತೋಷದ ಆವೃತ್ತಿ)"|| ವೈರಮುತ್ತು | |- | "ದಾಸ್ ದಾಸ್ ಚಿನ್ನಪ್ಪದಾಸ್"|| ಇಳಯರಾಜ | |- | ''[[ಕರಿಮೇಡು ಕರುವಾಯನ್]]''|| "ಅಡಿ ಕಧ ಕೇಳು ಕಧ ಕೇಳು"|| | |- | ''[[ಥಾಯ್ಕು ಒರು ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಅಲೈಯಿಲ್ ಮಿಧಂಧ ಒರು"|| | |- | ''[[ಪಾರು ಪಾರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪಾರು]]''|| "ಯೇ ಜೋಸಿಯಂ ಸೊಳ್ಗಿರೇನ್"|| | |} === 1987 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಗ್ರಾಮತ್ತು ಮಿನ್ನಲ್''|| "ವಡ್ಡಿ ಎದುಥ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1988 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪಾಡಾತ ತೇನಿಕ್ಕಳ್]]''|| "ಆಥಿ ಅಂಥಂ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಸೊಲ್ಲ ತುಧಿಕ್ಕುಧು ಮನಸು]]''|| "ವಾಯಕ್ಕಟ್ಟಿ ವಯಿತ ಕಟ್ಟಿ"|| |- | ''[[ಎನ್ ಬೊಮ್ಮುಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮಾವುಕ್ಕು]]''|| "ಯೈ ಯಯ್ಯಯ್ಯ ಯೈ ಯಯ್ಯಯ್ಯ"|| |- | ''[[ಶೆಂಬಗಮೇ ಶೆಂಬಗಮೇ]]''|| "ವೆಳುತು ಕಟ್ಟಿಕ್ಕಡಾ"|| |- | ''ಸಕ್ಕರೈ ಪಂಧಾಲ್''|| "ವೇದಂ ಒಂಗ"|| |} === 1989 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪೊರೂಥಾತು ಪೋತುಂ]]''|| "ಆರಾರೋ ಪಾಡ ವಂಥೇನೇಯ್"|| rowspan="7" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="8" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಶಿವ (1989 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಶಿವ]]''|| "ವೆಳ್ಳಿ ಕಿಳಮಾ"|| |- | ''[[ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ಥಂಗಳ್ (ಚಿತ್ರ)|ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ಥಂಗಳ್]]''|| "ಎದುತು ನಾನ್ ವಿಡ ವಾ ಎನ್ ಪಾಟ್ಟೈ ತೊಳಾ"|| |- | ''[[ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕು ಒರು ಥಲೈವನ್]]''|| "ಎಲ್ಲೋರುಡೈಯ ವಾ಴್ಕ್ಕೈಯಿಲುಂ"|| |- | ''[[ಎನ್ನೆ ಪೆಥ ರಾಸ]]'' | "ಎಲ್ಲೋರುಕ್ಕುಂ ನಲ್ಲವೆನ್ನು ಪೇರ ವಾಂಗನುಂ"|| |- | ''[[ಎನ್ನೈ ವಿಟ್ಟು ಪೋಗಾತೆ]]''|| "ದರಿಸನಂ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ"|| |- | ''[[ಎಂಗ ಊರು ಮಾಪ್ಪಿಳ್ಳೈ]]''|| "ಎನ್ ಕಾವೇರಿಯೇ ಕಣ್ಣೀರ್ ಎಥರ್ಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]''|| "ಧರ್ಮಲ ಲೋಗಿಲಿಲೋ" || [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ | ತೆಲುಗು]] || |} === 1990 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" | ''[[ಪುಧು ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಉನ್ ಪಾರ್ವೈಯಾಲ್"|| rowspan="35" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="35" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಎಂಗ ಊರು ಕಾಧಲ ಪಥಿ ಎನ್ನ ನೆನೈಕಿರೆ"|| |- | "ನೆಥು ಒರುಥರ ಒರುಥರ ಪಾಥೋಂ"|| |- | ''[[ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್ ತಿರುವಿಳಾ]]''|| "ದೈವಂ ಥಂಧ ವಾ಴್ವುಕ್ಕೆಲ್ಲಂ"|| |- | ''[[ಆನಂದ ಕುಮ್ಮಿ]]''|| "ಧರ್ಮದುರೈ ಪೋಲ್ ಯೆವನಡ"|| |- | ''[[ಉರುಧಿ ಮೊಳಿ]]''|| "ಧಿನಕ್ಕು ಧಿನಕ್ಕು ಧಂ"|| |- | ''[[ವೆಲ್ಲೈಯ ಥೇವನ್]]''|| "ಎಥಿ ವಚ್ಚ ಕುತು ವಿಳಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಶಿರೈಯಿಲ್ ಶಿಲ ರಾಗಂಗಳ್]]''|| "ಎಳು ಸ್ವರಂ"|| |- | ''[[ಪುಲನ್ ವಿಶರನೈ]]''|| "ಇದುಥಾನ್ ಇದುಕ್ಕುಥಾನ್"|| |- | ''[[ಕರಗಟ್ಟಕರನ್]]''|| "ಇಂದಮಾನ್ ಉಂಧನ್ ಸೊಂಧಮಾನ್"|| |- | ''ಪೆರಿಯಮ್ಮ''|| "ಇವಲ್ ಥಾನೇ ಪೆನ್ಮನಿ"|| |- | ''[[ಕವಲುಕ್ಕು ಕೆಟ್ಟಿಕರನ್]]''|| "ಕಾವಲುಕ್ಕು ಗಟ್ಟಿಕ್ಕಾರನ್"|| |- | ''[[ಚೆಂಬರುತಿ]]''|| "ಕಡಲಿಲೇಯ್ ಎಳುಂಬುರ ಅಲೈಗಳ"|| |- | ''[[ಮೈಕೆಲ್ ಮದನ ಕಾಮ ರಾಜನ್]]''|| "ಕಧ ಕೇಳು ಕಧ ಕೇಳು"|| |- | ''[[ಶಿರೈಯಿಲ್ ಶಿಲ ರಾಗಂಗಳ್]]''|| "ಕಲ್ಲುಡೈಕ ಆಳಿಲ್ಲಾಮಲ್"|| |- | ''[[ಉನ್ನೈ ಸೊಲ್ಲಿ ಕುಟ್ರಮಿಲ್ಲೈ]]''|| "ಕೆಟ್ಟುಂ ಪಟ್ಟನಂ ಪೊಯ್ ಸೇರ್ ಎನ್ರು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಎನ್ ಉಯಿರ್ ತೊಳನ್]]''|| "ಮಚ್ಚಿ ಮಣ್ಣಾರು ಎನ್ ಮನಸುಕ್ಕುಲೆ"|| |- | "ಥಂಬಿ ನೀ ನಿಮಿರ್ನ್ಧು ಪಾರಡ"|| |- | ''[[ಪಗಳಿಲ್ ಪೌರ್ಣಮಿ]]''|| "ಮನಮೇ ಅವನ್ ವಾ಴ುಂ"|| |- | ''[[ಇನ್ನಿಸೈ ಮಳೈ]]''|| "ಮಂಗೈ ನೀ ಮಾಂಗನೀ"|| |- | ''ಗೀತ ವಾ಴ಿಪಾಡು''|| "ಮಾಣಿಕ್ಕ ಚಿಲೈಯೇ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್ ತಿರುವಿಳಾ]]''|| "ಮಂಜೋಲ ಕಿಳಿಯಿರುಕ್ಕು"|| |- | "ನಾನ್ ಸೊನ್ನಾಲ್ ಕೆಳಮ್ಮ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪಣಕ್ಕರನ್]]''|| "ಮರಥ ವಚ್ಚವನ್ ಥನ್ನಿ ಊತುವಾನ್"|| |- | "ಉಳ್ಳುಕ್ಕುಳ್ಳ ಚಕ್ಕರವರ್ತಿ"|| |- | ''[[ರಾಜ ಕೈಯ ವಾಚ]]''|| "ಮರುಥಾನೀ ಅರಚನೇ"|| |- | ''[[ಮೈ ಡಿಯರ್ ಮಾರ್ಥಂಡನ್]]''|| "ಮೈ ಡಿಯರ್ ಮಾರ್ಥಂಡ"|| |- | ''[[ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ (1993 ಚಿತ್ರ)|ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ]]''|| "ಪೆತು ಪೊಟ್ಟಧಾರೋ"|| |- | ''[[ಎಧಿರ್ ಕಾಟ್ರು]]''|| "ಸಾಮಿಯಾರ ಪೊನವನುಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಮರುಥು ಪಾಂಡಿ]]''|| "ಸಿಂಗಾರ ಸೆಲ್ವಂಗಳೇ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು ಪಡವ]]''|| "ಸೊಂಧಂ ಎಂದ್ರು ವಂಧವಳೇ"|| |- | ''[[ಊರು ವಿಟ್ಟು ಊರು ವಂಧು]]''|| "ಸೊರ್ಗಮೇ ಎಂದ್ರಾಲುಂ"|| |- | ''[[ಪೆರಿಯ ವೀಟು ಪಣಕ್ಕರನ್]]''|| "ವಂಧಾರೈ ವಾ಴ ವೈಕ್ಕುಂ"|| |- | ''[[ಕಿ಴ಕ್ಕು ವಾಸಲ್]]''|| "ವೀಟ್ಟುಕ್ಕು ವೀಟ್ಟುಕ್ಕು ವಾಸಪ್ಪಡಿ"|| |- | ''[[ಪೊಂಡಾಟ್ಟಿ ಥೇವೈ]]''|| "ಯಾರಡಿ ನಾನ್ ಥೇದುಂ ಕಾಧಲಿ"|| |} === 1991 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಗುಣ]]''|| "ಅಪ್ಪನ್ ಎಂದ್ರುಂ ಅಮ್ಮೈಯೆಂದ್ರುಂ"|| rowspan="10" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="23" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಚಿನ್ನ ಕುಯಿಲ್ ಪಾಡುಧು]]''|| "ಅಪ್ಪವುಕ್ಕು ಪಯ್ಯನ್ ವಂಧು ಪೊನ್ನು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಇದಯಂ (ಚಿತ್ರ)|ಇದಯಂ]]''|| "ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಯಿಲೆ"|| |- | "ಪೊಟ್ಟು ವೈತ ಒರು ವಟ್ಟ ನಿಲ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪುಧು ನೆಲ್ಲು ಪುಧು ನಾಥು]]''|| "ಭರಣಿ ಭರಣಿ ಪಾಡಿ ವರುಂ"|| |- | "ಸಳಂಗಚಥಂ ಕೇಕ್ಕುಧಡಿ"|| |- | ''[[ಕುಂಬಕರೈ ಥಂಗಯ್ಯ]]''|| "ಎನ್ನೈ ಒರುವನ್ ಪಾಡ ಛೊನ್ನಾನ್"|| |- | ''ಕಣ್ಣುಕ್ಕೊರು ವಣ್ಣಕಿಲಿ''|| "ಗಾನಂ ಥಾನ್ ಕಾಟ್ರೋಡು"|| |- | ''[[ಎನ್ನರುಕಿಲ್ ನೀ ಇರುಂದಾಲ್]]''|| "ಇಂದಿರ ಸುಂದರಿಯೇ ಸೊಂಧಂ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು ಕೆಟ್ಕುತಮ್ಮ]]''|| "ಕಾಲಂ ಎನುಂ ನೂಲಿಲೇಯ್"|| |- | ''[[ಕೂಲಿ ನಂ. 1 (ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ)|ಕೂಲಿ ನಂ. 1]]''|| "ಕಳಯ ನಿಜಮ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ಕೀಚು ರಾಳ್ಳು''|| "ಕಳಿಶಿಥಂ ಕಳಿಶಿಥಂ"|| [[ಕೇರಳದ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]]|| |- | rowspan="3" | ''[[ಎನ್ ರಾಸಾವಿನ್ ಮನಸಿಲೆ]]''|| "ಕುಯಿಲ್ ಪಾಟ್ಟು (ಶೋಕ)"|| rowspan="11" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | "ಪೆನ್ ಮನಸು ಆಳಮೆನ್ರು"|| |- | "ಸೊಲೈ ಪಸುಂಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''[[ಸಾಮಿ ಪೊಟ್ಟ ಮುಡಿಚು]]''|| "ಮಾಧುಳಂಕಣಿಯೇ"|| |- | ''[[ಪುಧಿಯ ರಾಗಂ]]''|| "ಮಲ್ಲಿಗೈ ಮಾಲೈ ಕಟ್ಟಿ"|| |- | ''[[ಎನ್ನರುಕಿಲ್ ನೀ ಇರುಂದಾಲ್]]''|| "ನಿಲವೇ ನೀ ವರ ವೆಂಡುಂ"|| |- | ''[[ಊರೆಲ್ಲಾಂ ಉನ್ ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಊರೆಲ್ಲಾಂ ಉನ್ ಪಾಟ್ಟುಥಾನ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''ಥಂಬಿಕ್ಕು ಒರು ಪಾಟ್ಟು''|| "ಥಾಯೆಂದ್ರುಂ ಥಂಧೈಯೆಂದ್ರುಂ"|| |- | ''[[ವೇತ್ರಿ ಪಡಿಗಳ್]]''|| "ಉನ್ನೈ ಕಾಕ್ಕುಂ ಥಾಯ್ ಪೋಲ್"|| |- | ''[[ಸರ್ ಐ ಲವ್ ಯು]]''|| "ಉದಿಕ್ಕಿಂದ್ರ ಶೆಂಗಧಿರ್"|| |- | ''ಪುಧಿಯ ಸ್ವರಂಗಳ್''|| "ವಾನಂ ಉಳ್ಳ ಕಾಲಂ ಮಟ್ಟುಂ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |} === 1992 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ನಾಡೋಡಿ ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕರನ್]]''|| "ಆಗಾಯ ಥಾಮರೈ ಅರುಕಿಲ್ ವಂಧಥೇಯ್"|| rowspan="15" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="27" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ವೀರ ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಆಳ ಪಿರಂಥ ಮಹಾರಾಸ"|| |- | ''[[ಆವರಂಪೂ]]''|| "ಆಲೋಲಂ ಪಾಡಿ ಅಸೈಂಧಾಡುಂ ಕಾಟ್ರೇ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ಚಿನ್ನ ಗೌಂಡರ್]]''|| "ಅಂಥ ವಾನಥ ಪೋಲ"|| |- | "ಕಣ್ಣು ಪಡ ಪೋಕುಥಯ್ಯ"|| |- | "ಸೊಲ್ಲಾಲಡಿಚ ಸುಂದರಿ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ಭರಥನ್ (1992 ಚಿತ್ರ)|ಭರಥನ್]]''|| "ಅಳಗೇ ಅಮುಧೇ ಪೂಂತೆಂದ್ರಲ್ ಥಾಳಾಟ್ಟುಂ"|| |- | "ಪುನ್ನಗೈಯಿಲ್ ಮಿನ್ಸಾರಂ"|| |- | "ನಲ್ ವೀನೈ ನಾಧಂ"|| |- | ''ಅಂಥಪುರಂ''|| "ಅಳಗೇ ಉನ್ ಮುಗಂ ಪಾರಾಮಲ್"|| |- | ''[[ಪೊನ್ನುಕೆತ ಪುರುಶನ್]]''|| "ಸಿನೆಮಾ ಸಿನೆಮಾ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ದೈವ ವಾಕ್ಕು]]''|| "ಇಂಧ ಅಮ್ಮನುಕ್ಕು ಎಂಥ ಊರು"|| |- | "ಕಟ್ಟುಥಾಡಿ ರಾಕ್ಕೋಳಿ"|| |- | "ವಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿ ಎನ ವಂಧಾನ್"|| |- | ''ವ ವ ವಸಂತಮೇ''|| "ಇಂಧ ಕಾಥಲ್ ವಂಧು"|| |- | ''ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್''|| "ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯ"|| [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]]|| |- | ''[[ಕಾಲಿಕಾಲಂ (1992 ಚಿತ್ರ)|ಕಾಲಿಕಾಲಂ]]''|| "ಕಾಲಂ ಕಾಲಿಕಾಲಂ"|| rowspan="8" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ವಣ್ಣ ವಣ್ಣ ಪೂಕ್ಕಳ್]]''|| "ಕಣ್ಣಮ್ಮ ಕಾಧಲ್ ಎನುಂ ಕವಿಥೈ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ನಾಡೋಡಿ ಥೆಂದ್ರಲ್]]''|| "ಮಣಿಯೇ ಮಣಿಕುಯಿಲೆ"|| |- |"ಒರು ಕಣಂ ಒರು ಯುಗಮಾಗ"| |- | ''ಉನ್ನ ನೆನಚೇನ್ ಪಾಟ್ಟು ಪಡಿಚೇನ್''|| "ಮುಂಧಿ ಮುಂಧಿ ನಾಯಕರೇ"|| |- | ''ಚಿನ್ನ ಥಾಯಿ''|| "ನಾನ್ ಏರಿ ಕರೈ (ಪಾಥೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | rowspan="2" | ''ನಾಂಗಳ್''|| "ನಮ್ಮ ಬಾಸು"|| |- |"ಪಾರಡಿ ಕುಯಿಲೆ ಪಾಸಮಳರ್ಗಳಿ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"| |- | ''ಮರುತೋಡೆ ನಾ ಮೊಗುಡು''|| "ಓ ರಾಮ ಶಿಲಕ್ಕಮ್ಮ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್''|| "ಪಾಪೋಹಂ ಪಾಪಕರ್ಮ"|| [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]]|| |- | ''ಪಟ್ಟುದಲ''|| "ಸರಂಗಿ ಸರಂಗಿ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |} === 1993 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉಲ್ಲೆ ವೆಳಿಯೇ]]''|| "ಆರಿರಾರೋ ಪಾಡುಂ ಉಳ್ಳಂ"|| rowspan="13" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="12" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಉಡನ್ ಪಿರಪ್ಪು]]''|| "ಚೋಳರ್ ಕುಲ"|| |- | ''ಅರಣ್ಮನೈ ಕಿಲಿ''|| "ಎನ್ ಥಾಯೆನುಂ ಕೋಯಿಲೆ ಕಾಕ್ಕ ಮರಂಥಿತ್ತ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಏನೆಕ್ಕೆನ ಒರುವರುಂ"|| |- | ''[[ವಲ್ಲಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಲ್ಲಿ]]''|| "ಎನ್ನ ಎನ್ನ ಕನವು ಕಂಡಾಯೋ"|| |- | ''[[ಎಳೈ ಜಾತಿ]]''|| "ಇಂಧ ವೀಡು ನಮಕ್ಕು ಸೊಂಧಂ ಇಲ್ಲೈ"|| |- | ''ಚಿನ್ನ ಜಮೀನ್''|| "ನಾನ್ ಯಾರು ಏನಕ್ಕೆಧುಂ"|| |- | ''ಸಕ್ಕರೈ ಥೇವನ್''|| "ನಲ್ಲ ವೆಳ್ಳಿ ಕಿಳಮೈಯಿಲೆ"|| |- | ''ಅರಣ್ಮನೈ ಕಿಲಿ''|| "ರಾಮರೈ ನಿನೈಕ್ಕುಂ ಅನುಮಾರು"|| |- | ''ಐ ಲವ್ ಇಂಡಿಯ''|| "ಪಾಸಂ ವೈತ ಉಳ್ಳಂ"|| |- | ''ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ''|| "ಥಾಳಿ ಎಂಬಧು ಇಂಗೆ"|| |- | ''ಕೋಯಿಲ್ ಕಾಲೈ''|| "ಥಾಯುಂಡು ಥಂಧೈ ಉಂಡು"|| |- | ''[[ಪೊನ್ನುಮಣಿ]]''|| "ಅಡಿಯೇ ವಂಜಿಕೋಡಿ"|| ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ |} === 1994 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಪುಧುಪಟ್ಟಿ ಪೊನ್ನುಥಾಯಿ''|| "ಅಳಗಾನ ನಾಂ ಪಾಂಡಿ ನಾಟ್ಟಿನಿಲೆ"|| rowspan="7" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="7" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಕಣ್ಮಣಿ (ಚಿತ್ರ)|ಕಣ್ಮಣಿ]]''|| "ನೇತ್ರು ವಂಧ ಕಾಟ್ರು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಅಧರ್ಮಂ]]''|| "ನೂರು ವಯಸು ವಾಳ ವೆಂಡುಂ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | "ಒರು ಪಕ್ಕಂ ಒರು ನ್ಯಾಯಂ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪ್ರಿಯಾಂಕ (1994 ಚಿತ್ರ)|ಪ್ರಿಯಾಂಕ]]''|| "ನ್ಯಾಬಗಂ ಇಲ್ಲೈಯೋ (ಯುಗಳ)"|| |- | "ನ್ಯಾಬಗಂ ಇಲ್ಲೈಯೋ (ಏಕಾಂತ)"|| |- | ''ಕಾತಿರುಕ್ಕ ನೆರಮಿಲ್ಲೈ''|| "ಒ ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನೇ"|| |} === 1995 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಆನಳಗನ್]]'' |"ನಿಲ್ಲಾಧ ವೆಣ್ಣಿಲ" | rowspan="13" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] | | |- | rowspan="4" | ''[[ಅವಥಾರಂ (1995 ಚಿತ್ರ)|ಅವಥಾರಂ]]''|| "ಅರಿಥಾರಥ ಪೂಸಿಕೊಳ್ಳ ಆಸೈ"|| rowspan="12" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಚಂದಿರರುಂ ಸೂರಿಯರುಂ"|| |- | "ಒರು ಗುಂಡು ಮಣಿ ಕುಳುಂಗುಧಡಿ"|| |- | "ಥೆಂದ್ರಲ್ ವಂಧು ಥೀಂದುಂ ಬೋಧು"|| |- | ''[[ರಾಸಯ್ಯ]]''|| "ದಿಂಡುಕ್ಕಲ್ಲು ದಿಂಡುಕ್ಕಲ್ಲು"|| |- | rowspan="2" | ''ಪಾಟ್ಟು ಪಾಡವ''|| "ನಿಲ್ ನಿಲ್ ನಿಲ್ ಬಧಿಲ್ ಸೊಲ್ ಸೊಲ್ ಸೊಲ್"|| |- | "ವಳಿ ವಿಡು ವಳಿ ವಿಡು"|| |- | ''ಮಾಯ ಬಜಾರ್ 1995''|| "ಒರು ಊರಿಲೆ ಒರು ರಾಜಕುಮಾರನ್"|| |- | ''ಎಲ್ಲಾಮೇ ಎನ್ ರಾಸ ಥಾನ್''|| "ಒರು ಸಂಧನ ಕಾಟ್ಟುಕ್ಕುಳೆ"|| |- | ''ಥೇಡಿ ವಂಧ ರಾಸ''|| "ರಾಸವ ಥೇಡಿ ವಂಧ"|| |- | ''ಪಾಟ್ಟು ವಾಥಿಯಾರ್''|| "ಸರಿಗಮಪಧನಿಸ (ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹಾಡು)"|| |- | ''ಎಲ್ಲಾಮೇ ಎನ್ ರಾಸ ಥಾನ್''|| "ವೀಣೈಕ್ಕಿ ವೀಣ ಕುಂಜು"|| |} === 1996 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಶಿವ ಸೈನ್ಯ''|| "ಚಿಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರ ಒ ಚಿಕ್ಕ ಮಲ್ಲಿಗೆ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| rowspan="8" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''ಪೂಮಣಿ''|| "ಎನ್ ಪಾಟ್ಟು ಎನ್ ಪಾಟ್ಟು"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಪೂಂಚೊಳೈ''|| "ಗಾನ ಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''ಶಿವ ಸೈನ್ಯ''|| "ಜೈಲೈ ಹುಟ್ಟಿ ಬಯಲಿಗೆ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಕಟ್ಟ ಪಂಚಾಯತು''|| "ನಲ್ಲ ಕಾಲಂ ಪೊರಂಧಿದ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಗುಲಾಬಿ''|| "ಒ ಪ್ರೇಮ ದೇವತೇಯ್ (ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ)"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಇರಟ್ಟೈ ರೋಜ''|| "ಪೊಂಬಳೈಂಗ ಕೈಯಿಲೆ ಕುಡುಂಬಂ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಪೂಮಣಿ''|| "ತೋಲ್ ಮೇಲ"|| |} === 1997 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಭೂಮಿಗೀತ]]''|| "ಆ ದೇವರಿಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಭೂಮಿ"|| rowspan="2" | [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| rowspan="15" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಭೂದ್ಯಾವಿಯಾ ಹಬ್ಬ ಹಬ್ಬ"|| |- | rowspan="3" | ''ಪುಣ್ಣಿಯವತಿ''|| "ಅಡಿ ಪನಿಂಜಾ"|| rowspan="3" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- |"ಒರು ಆಳಂ ಪೂವೈ" | |- |"ಉನಕ್ಕೊರುತಿ ಪೊರಂಧುರುಪ್ಪಾ" | |- | ''[[ಥೆಮ್ಮಂಗು ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕರನ್]]''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಾರ್ಥೈಯಿಲೆ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಗೀತ''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಾರ್ಥಯಿಲೇಯ್"|| |- | ''[[ಕಾಧಲುಕ್ಕು ಮರಿಯಾದೈ]]''|| "ಎನ್ನೈ ಥಾಳಾಟ್ಟ ವರುವಾಳೋ"|| |- | rowspan="2" | ''ಎಳುಮಳೈಯನ್ ಮಹಿಮೈ''|| "ಎಂಥ ಜೆನ್ಮಂ"|| |- | "ಕಾಲ ಕಾಲ"|| |- | ''ಗುಲಾಬಿ''|| "ಕೆಳಿಸತೇಯ್ ಪ್ರೇಮ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''[[ದೇವಥೈ]]''|| "ನಾಲ್ ಧೋರುಂ ಎಂಧನ್ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನೀ ಪೌರ್ಣಮಿ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ]]''|| "ಓಂ ಕಾರಾಧಿ ಕಂಡೆ (ಐಆರ್-ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರ ಯುಗಳ)"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''[[ವಾಸುಕೆ]]''|| "ಥಂಗಾಚಿ ಧಾನ್ ಥಂಗ ಪುರಾವ" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ಒರು ಯಾತ್ರಮೊಳಿ]]''|| "ಯೇರಿ ಕನಲ್ ಕಾಟ್ರೇ"|| [[ಕೇರಳದ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]]|| |- |''[[ಉಳ್ಳಾಸಂ]]'' |"ಯಾರೋ ಯಾರ್ಯಾರೋ" |ತಮಿಳು |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] | |} === 1998 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಸೆಂತೂರಂ''|| "ಅಡಿ ಉನ್ನ ಕಾನಾಮ"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="31" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಅಮ್ಮ ನೀಯುಂ"|| |- | ''[[ತಿರುಪ್ಪು ಮುನೈ]]''|| "ಅಮ್ಮಾನ ಸುಮ್ಮ ಇಲ್ಲಡಾ"|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಅಣ್ಣನ್ ಗಾಂಧಿ"|| |- | ''ಅಂಥಪುರಂ''|| "ಅಸಲ್ ಏಮ್ ಗುರುಥುಕು ರಾಧು"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ಕಾಧಲುಕ್ಕು ಮರಿಯಾಧೈ''|| "ಅಯ್ಯ ವೀಡು"|| rowspan="19" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಸೆಂತೂರಂ''|| "ಚಿನ್ನ ಮಣಿಕ್ಕಾಹ"|| |- | ''ಅಲೈಗಳ್ ಒಯ್ವಥಿಲ್ಲೈ''|| "ದರಿಸನಂ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ"|| |- | ''ಥಲೈಮುರೈ''|| "ಎಂಗ ಮಹಾರಾಣಿಕ್ಕೆನ್ನ"|| |- | ''ಕುಂಬಕೋಣಂ ಗೋಪಾಲು''|| "ಎನ್ನ ಜನ್ಮಮಡಿ ಪೆನ್ ಜನ್ಮಂ"|| |- | ''ಥಲೈಮುರೈ''|| "ಎನ್ನ ಪೆಥ ರಾಸ"|| |- | ''ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ''|| "ಎನ್ನೋಡ ಉಲಗಂ ವೇರು"|| |- | ''ಕವಲ ಪಡಾತೇಯ್ ಸಹೋಥರ''|| "ಈಶ್ವರ ಅಲ್ಲಾ ತೇರೆ ನಾಮ್"|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಎಳ ಪಾಳ ಒಳಚು"|| |- | ''[[ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ]]''|| "ಇನಿಯ ಮಳರ್ಗಳ್ ಮಳರುಂ"|| |- | ''[[ಧರ್ಮ (1998 ಚಿತ್ರ)|ಧರ್ಮ]]''|| "ಇರು ಕಂಗಳ್"|| |- | ''[[ವೀರ ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಕಧ ಪೋಲ ಥೋನುಂ ಇಧು ಕಧಯುಂ ಇಲ್ಲ"|| |- | ''[[ಕಾಧಲ್ ಕವಿಥೈ]]''|| "ಕೊಂಜಿ ಪೇಸು ಕೋವಂ ಕೊಂಡ ಕಣ್ಣಮ್ಮ"|| |- | ''[[ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ]]''|| "ಕೂಡ ಪೊರಂಥ ಸೊಂಥಮೇ"|| |- | ''ಕಣ್ಣಾಥಾಲ್''|| "ಮಾಲೈ ವೇಯಿಲ್ ಅಳಗಿ"|| |- | ''ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ''|| "ನಣ್ಬ ನಣ್ಬ"|| |- | ''ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ''|| "ಒರು ಕಥ್ಥರಿಕಾಯ್ಕ್ಕು ಓಥ ರೂಬ"|| |- | ''ಕುಂಬಕೋಣಂ ಗೋಪಾಲು''|| "ಒರು ನಂಧವನ ಕುಯಿಲ್"|| |- | ''ಕವಲೈ ಪಡಾಧೇ ಸಗೋಧಾರ''|| "ಪೊಣ್ಣಿನ್ ತಿರುವೋಣ ತಿರುನಾಳುಂ"|| |- | ''ಹೂಮಳೆ''|| "ಪ್ರೀತಿಯ ಗೆಲ್ಲಾಳು"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಕಂಗಳಿನ್ ವಾರ್ಥೈಗಳ್''|| "ಶ್ರೀ ರಾಮನೇ (ಐಆರ್-ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರ ಯುಗಳ)"|| rowspan="6" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಸೆಂಧೂರಂ''|| "ಉನ್ ಪಕ್ಕಥುಲ ಒರು ಪೂವ"|| |- | ''ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ''|| "ವಾನಥಿಲ್ ಇರುಂಧು"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ಆಳಮರಥು ಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ವಯಸು ಪುಳ್ಳ ವಯಸು ಪುಳ್ಳ"|| |- | ''ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ''|| "ವೆಣ್ಣಿಲವುಕ್ಕು ಆಸೈ ಪಟ್ಟೇನ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |} === 1999 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಕಣ್ಣಾಥಾಲ್''|| "ಅಮ್ಮನ್ ಪುಗಳ್ ಪಾಡ ಏನಕ್ಕು"|| rowspan="13" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="13" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಚಿನ್ನ ರಾಮಸಾಮಿ ಪೆರಿಯ ರಾಮಸಾಮಿ]]''|| "ಅಥಿರಿ ಪಾಚ ಕಥಿರಿ ಕೋಳು"|| |- | ''[[ಸೇತು (ಚಿತ್ರ)|ಸೇತು]]''|| "ಎಂಗೆ ಸೆಲ್ಲುಂ"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ಕಣ್ಮಣಿಕ್ಕು ವಾೞ್ತು"|| |- | ''[[ಮನಂ ವಿರುಂಬುತೆ ಉನ್ನೈ]]''|| "ಕೂಟ್ಟು ಕುಯಿಲೇಯ್"|| |- | ''ಪೊನ್ನು ವೀಟ್ಟುಕಾರನ್''|| "ನಂಧವನ ಕುಯಿಲೆ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''[[ಕುಮ್ಮಿ ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಪೂಂಗುಯಿಲೆ ಪೂಗುಯಿಲೆ"|| |- | ''ತೊದರುಂ''|| "ಸೆರ್ಂಧು ವಾೞುಂ ನೇರಂ"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಪೂಂಗಾತು ಅಧು ಭೂಮಿ ಎಂಗುಂ"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಥನ್ನನ್ ಥನಿಯಾಗ ಒರು ಥೀವುಂಡು"|| |- | ''ಭರಣಿ''|| "ಥೇನಾ ಓಡುಂ ಓಡ ಕರೈಯಿಲ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಥೆಂದ್ರಲೈ ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳ"|| |- | ''ಸೇತು''|| "ವಾರ್ಥೈ ಥವರಿ ವಿಟ್ಟಾಯ್"|| |} === 2000 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಕಕ್ಕೈ ಸಿರಗಿನಿಲೆ]]''|| "ಪಾಡಿ ತಿರಿಂದ ಎನ್ ತೊಳಿ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)" | rowspan="9" |ತಮಿಳು | rowspan="9" |[[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- |''[[ಕರುವೇಲಂ ಪೂಕ್ಕಳ್]]'' |"ಯೇಲೇ ಅಡ" | |- | rowspan="3" |''[[ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ (ಚಿತ್ರ)|ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ]]'' |"ಇನಿ ನಾಳುಂ ತಿರುನಾಳ್" | rowspan="3" | |- | "ಸಾಧಿ ಎನುಂ ಕೊಡುಮೈ" |- | "ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಸೀಮೈಯಿಲೆ" |- | ''[[ಕರಿಸಕ್ಕಾಟ್ಟು ಪೂವೆ]]''|| "ವಾನಂ ಪಾರ್ಥ ಕರಿಸಕ್ಕಾಡು"|| |- | rowspan="3" |''[[ಭಾರತಿ (2000 ಚಿತ್ರ)|ಭಾರತಿ]]'' |"ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್" | rowspan="3" | |- | "ನಲ್ಲಥೋರ್ ವೀನೈ ಸೈಧೇನ್" |- |"ನಿನ್ನೈಚ್ಚರನ್" |} === 2001 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಕಣ್ಣ ಉನ್ನೈ ಥೇಡುಕಿರೇನ್]]''|| "ಕೊಂಜಂ ಕೊಳುಸು ಪಾಟ್ಟು" | rowspan="6" |ತಮಿಳು | rowspan="4" |[[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಊರುರಂಗುಂ ನೇರಥಿಲ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- |''[[ಆಂಡನ್ ಅಡಿಮೈ]]'' |"ಉಂಧನ್ ರಾಜ್ಯಥಿಲ್" | |- |''ಕಾಧಲ್ ಜಾತಿ'' |"ಎನ್ನ ಮರಂಥಾಲುಂ" | |- | rowspan="2" |''[[ನಂದಾ]]'' |"ಎಂಗೆಂಗೋ ಕಾಳ್ಗಳ್ ಸೆಲ್ಲುಂ" | rowspan="2" |[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ಅಮ್ಮಾ ಎಂದ್ರಲ್ಲೇ" |} === 2002 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | [[ಅಳಗಿ (2002 ಚಿತ್ರ)|''ಅಳಗಿ'']]|| "ಉನ್ ಕುಥಮ ಏನ್ ಕುಥಮ" || rowspan="9" | ತಮಿಳು|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | rowspan="2" |[[ದೇವನ್ (ಚಿತ್ರ)|''ದೇವನ್'']] |"ಇಂಥ ಎಳೈ ಗೀತಂ" | rowspan="2" | |- |"ಥಾಳಾಟ್ಟುಂ ಕಾಟ್ರೇ" |- |[[ಆಲ್ಬಮ್ (2002 ಚಿತ್ರ)|''ಆಲ್ಬಮ್'']] |"ತಾೞಂಪೂ" |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] | |- | rowspan="2" |''[[ರಾಮಣ]]'' |"ಊರುಕ್ಕೊರು" | rowspan="6" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ವಾನವಿಲೇಯ್" |- | rowspan="3" |''[[ಸೊಲ್ಲ ಮರಂಧ ಕಧೈ]]'' |"ಅಮ್ಮ ಸೊನ್ನ" | rowspan="3" | |- |"ಪನಂ ಮಟ್ಟುಂ" |- |"ಜಕ್ಕಮ್ಮ" |- |''[[ನಿನು ಚೂಡಕ ನೇನುಂಡಲೇನು]]'' |"ಕೊಮ್ಮಲ್ಲೋ ಕೋಯಿಲ" |ತೆಲುಗು | |} === 2003 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉನ್ನೈ ಚರಣಾದೈಂಧೇನ್]]''|| "ನಟ್ಪು ನಟ್ಪು" || rowspan="2" | ತಮಿಳು|| [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]]|| |- |[[ಪಿಥಾಮಗನ್]] |"ಯಾರಾಧು ಯಾರಾಧು" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2004 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | [[ವಿರುಮಾಂಡಿ]]|| "ಅಂಧ ಕಂಡಮಣಿ" || rowspan="4" | ತಮಿಳು|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]] || rowspan="2" | |- |"ಕರ್ಪಾಗ್ರಹಂ ವಿಟು ಸಾಮಿ ವೆಳಿಯೇರಥು" |- |[[ಕಾಮರಾಜ್ (ಚಿತ್ರ)|''ಕಾಮರಾಜ್'']] |"ಊರುಕ್ಕು ಉೞೈಥವನೇ" | |- |''[[ಕುಡೈಕುಲ್ ಮಳೈ]]'' |"ಅಡಿಯೇ ಕಿಲಿಯೇ" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |- |''[[ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಮು]]'' |"ಬಡವನ ಗುಡಿಸಳನು" |ಕನ್ನಡ |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2005 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಅಧು ಒರು ಕಣ ಕಾಲಂ]]''|| "ಕಾಟು ವಳಿ" || ತಮಿಳು|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]] || |- | rowspan="2" |''[[ಪೊನ್ಮುಡಿಪುೞಯೊರಥು]]'' |"ಮಾಂಕುಟ್ಟಿ ಮೈನಕ್ಕುಟ್ಟಿ" | rowspan="2" |ಮಲಯಾಳಂ | |- |"ಪಂಡಥೆ ನಾಟ್ಟಿನ್ಪುರಂ " | |- |''[[ಒರು ನಾಳ್ ಒರು ಕನವು]]'' |"ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಂ ಗೀಥಮೇ III" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | |- |[[ಕರಗಟ್ಟಕ್ಕಾರಿ]] |"ಎನ್ನಪೇಥ" | |} === 2006 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಪಟ್ಟಿಯಾಲ್]]'' |"ನಮ್ಮ ಕಟ್ಟುಲ ಮಳೈ ಪೆಯುತು" |ತಮಿಳು |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |- | rowspan="3" |[[ಶಿವ (2006 ಚಿತ್ರ)|ಶಿವ]] |"ಶಪಥ್" |ಹಿಂದಿ | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಎನ್ನೋ ತ್ಯಾಗಳ" |ತೆಲುಗು | |- |"ಎಂಗೆ ನಾಂ ದೇಶಂ ಪೋಗುತು" | rowspan="3" |ತಮಿಳು | |- |[[ಮಧು (2006 ಚಿತ್ರ)|ಮಧು]] |"ಕೆಟ್ಕವಿಲ್ಲಯ" | |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಪರವೈ]]''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಣ್ಣಕಿಲಿಕ್ಕೊರು"|| |} === 2007 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಅನುಮಾನಸ್ಪದಂ]]'' |"ರಾ ರಾ ರಾ" |ತೆಲುಗು |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |''[[ಪರುತಿವೀರನ್]]'' |"ಅರಿಯಾಧ ವಯಸು" | rowspan="7" |ತಮಿಳು |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |- | rowspan="3" |''[[ಮಾಯ ಕಣ್ಣಡಿ]]'' |"ಯೇಲೇ ಎಂಗ ವಂಥ" | rowspan="3" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಕಾಧಲ್ ಇಂದ್ರು" | |- |"ಕಾಸು ಕೈಯಿಲ್" | |- |''[[ಮಾಮದುರೈ]]'' |"ಮದುರೈ ಮದುರೈಥಾನ್" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |- |''[[ಇನಿಮೇಯ್ ನಂಗಥನ್]]'' |"ಉನ್ನೈ ಕೆೞ್" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- | ''[[ಕಟ್ಟ್ರಧು ತಮಿೞ್]]''|| "ಪರವೈಯೇ ಎಂಗು ಇರುಕ್ಕಿರಾಯ್" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- |''[[ಆ ದಿನಗಳು]]'' |"ಸಿಹಿ ಗಾಳಿ" |ಕನ್ನಡ |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2008 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" |[[ಉಳಿಯಿನ್ ಓಸೈ]] |"ಪುಳರ್ಕಿಂದ್ರ ಪೊೞುತು" | rowspan="3" |ತಮಿಳು | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಅಲೈಯೆಲ್ಲಂ ಚೋಳವಳ" | |- |"ಅಗಂಥೈಯಿಲ್ ಆಡವಥ" | |- |[[ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ (2008 ಚಿತ್ರ)|''ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್'']] |"ಪೊನಾಥೇವಿಡೆ" |ಮಲಯಾಳಂ | |- |[[ಧನಂ (2008 ಚಿತ್ರ)|''ಧನಂ'']] |"ಕಟ್ಟಿಲುಕ್ಕು ಮತ್ತುಂಥಾನ ಪೊಂಬಳ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | |- | ''[[ಶಿಲಂಬಟ್ಟಂ (ಚಿತ್ರ)|ಶಿಲಂಬಟ್ಟಂ]]''|| "ಮಚಾನ್ ಮಚಾನ್" || ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2009 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |[[ನಾನ್ ಕಡವುಳ್]] |"ಒರು ಕಾಟ್ರಿಲ್ ಅಳೈಯುಂ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- | ''[[ಸರ್ವಂ (ಧ್ವನಿಪಥ)|ಸರ್ವಂ]]''|| "ಅಡಡ ವಾ" || ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2010 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಗೋವಾ (ಧ್ವನಿಪಥ)|ಗೋವಾ]]''|| "ಊರು ನಲ್ಲ ಊರು"|| rowspan="2" | ತಮಿಳು || rowspan="2" | ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- | "ವಾಳಿಬಾ ವಾ ವಾ"|| |- |[[ಜಮಾನ (2010 ಚಿತ್ರ)|''ಜಮಾನ'']] |"ಏಲ್ ಎಲು ಜನ್ಮಕ್ಕು" |ಕನ್ನಡ |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |} === 2011 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಅಳಗಾರ್ಸಾಮಿಯಿನ್ ಕುಥಿರೈ]] ''|| "ಕುಥಿಕ್ಕಿರ ಕುಥಿಕ್ಕಿರ" | ತಮಿಳು|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 2014 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉನ್ ಸಮಯಾಲ್ ಅರೈಯಿಲ್]]''|| "ಕಾಟ್ರು ವೆಳಿಯಿಲ್"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ವೈ ರಾಜ ವೈ]]''|| "ಮೂವ್ ಯುವರ್ ಬಾಡಿ"|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2015 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್ (2015 ಚಿತ್ರ)|ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್]] ''|| "ಉಯಿರೇ ಉನ್ನೈ" | ತಮಿಳು|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 2017 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಮುತ್ತುರಾಮಲಿಂಗಂ]]''|| "ಮನಸಿಲ್ ನಿರಂಜವನೇ" || [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಅನ್ಬನವನ್ ಅಸರಾಧವನ್ ಅಡಂಗಾಧವನ್]]''|| "ರೊಟ್ಟುಲ ವಾಂಡಿ ಊದುಧು" || [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2018 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[18.05.2009]]'' |"ಎಥನೈ ಎಥನೈ ಕೊಡುಮೈ" | rowspan="4" |ತಮಿಳು | rowspan="3" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |''[[ಮೇರ್ಕು ತೊದರ್ಚಿ ಮಲೈ]]'' |"ಕೇಕ್ಕಾಥ ವಾಥಿಯಂ" | |- |''[[60 ವಯದು ಮಾಣಿರಂ]]'' |"ಇರೈವಿನೈ ಥೇಡಿ" | |- |[[ಮಾರಿ 2]] |"ಮಾರಿಸ್ ಆನಂದಿ" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |} === 2019 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಹೀರೋ (2019 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಹೀರೋ]]''|| "ಆಯಿರಂ ಮುಗಂಗಳ್" | ತಮಿಳು|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2022 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" |[[ಕ್ಲಾಪ್ (ಚಿತ್ರ)|''ಕ್ಲಾಪ್'']] |"ಮನಧೈ ಎನ್ ಮೂಡಿನಾಯ್" |ತಮಿಳು | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ಮನಸುಥೋ ಚೂಡಲೇನಿ" |ತೆಲುಗು |- |''[[ಅಕ್ಕ ಕುರುವಿ]]'' |"ಮಾಂಗುಯೆಲುಂ ಕಿೞಿಯುಂ" | rowspan="5" |ತಮಿಳು | |- | rowspan="2" |[[ಮಾಯೋನ್ (ಚಿತ್ರ)|ಮಾಯೋನ್]] |"ಕೃಷ್ಣ ಭಜನ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಾಧನ" | rowspan="2" | |- |"ಗಂಧರ್ವ" |- | ''[[ಮಾಮನಿಥನ್ (2022 ಚಿತ್ರ)|ಮಾಮನಿಥನ್]]''|| "ಥಟ್ಟಿಪುಟ್ಟ" || ಇಳಯರಾಜ, ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- |''[[ವಿರುಮನ್]]'' |"ಆಗಸಂ ಕಣ್ಣುಕ್ಕುಳ್ಳ" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |} === 2023 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ !! ಸಂಯೋಜಕ |- | rowspan="2" | [[ವಿದುಥಲೈ ಭಾಗ 1]] | "ಕಾಟ್ಟುಮಳ್ಳಿ" | rowspan="6" |ತಮಿಳು | rowspan="6" |[[ಇಳಯರಾಜ]] |- | "ಅರುತ್ಪೆರುಂಜೋಧಿ" |- |''[[ತಮಿಳರಸನ್]]'' |"ಪಕ್ಕುರಪ್ಪೋ ಪಕ್ಕುರಪ್ಪೋ" |- | rowspan="2" |''[[ಮಾಡರ್ನ್ ಲವ್ ಚೆನ್ನೈ]]'' |"ನೆಂಜಿಲ್ ಒರು ಮಿಣ್ಣಲ್" |- |"ಥೆಂದ್ರಲ್" |- |''[[ಮಾರ್ಗಳಿ ಥಿಂಗಳ್]]'' |"ಪುಡಿಚುರುಕ್ಕ" (ಆವೃತ್ತಿ 2) |} === 2024 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ !! ಸಂಯೋಜಕ |- |''[[ಸಾಮಣಿಯನ್]]'' |"ಥಟ್ಟಿ ವಾ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | rowspan="2" |[[ಇಳಯರಾಜ]] |- | [[ವಿದುಥಲೈ ಭಾಗ 2]] | "ಧಿನಂ ಧಿನಮುಂ" |} ==ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಹಾಡುಗಳು== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ವರ್ಷ ! ಹಾಡು ! ಆಲ್ಬಮ್ ! ಭಾಷೆ ! ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಆಲ್ಬಮ್ ವಿವರಣೆ |- | rowspan="7" |1989 |ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ | rowspan="7" |''ಗೀತ ವಾೞಿಪಾಡು'' | rowspan="7" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] | rowspan="15" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- |ಅನ್ನೈಯೇ ಅಂಬಿಕೈಯೇ |- |ಆನಂದ ವೆಳ್ಳಂ ನೀಯಂದ್ರೋ |- |ಅಕಿಲಂಡೇಶ್ವರಿ |- |ಎನ್ ಪಾವ ಕಣಕ್ಕುಕ್ಕು |- |ವೆಳ್ಳಿ ಮುಳೈಥಧು ವಾನಂ ವೆಳುಥಧು |- |ವೈಗೈ ನಾಧಿ ಕರೈಯಿಲ್ |- | rowspan="8" | 2000 | ಅರುಣಾಚಲ ಶಿವ | rowspan="8" | ''ರಾಜವಿನ್ ರಮಣ ಮಾಲೈ'' | rowspan="59" | [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |- | ಅರುಣಮಲೈ ಗುರು ರಮಣ |- | ಭಿಕ್ಷೈ ಪಾಥಿರಂ |- | ಏನಧು ಉದಲುಂ |- | ಕಾರಣಂ ಇಂದ್ರಿ |- | ಸಾಧ ಸಾಧ ಉನ್ನೈ ನಿನೈಂಧು ನಿನೈಂಧು |- | ಸುತ್ರುಗುಂದ್ರ ಉಳಗಥಿಲೆ |- | ವಿಣ್ಣೋರ್ ತೊೞುಂ ತಿರು |- | rowspan="6" | 2005 | ಮುತ್ತುನತ್ರಾಮಂ ಪೂ ಮಾಲೈ – ತಿರುಪ್ಪೊರ್ಚುನ್ನಂ | rowspan="6" | ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' | rowspan="6" | [[ಒರಟೋರಿಯೊ]]/ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಪೊಲ್ಲ ವಿನಯೇನ್ – ಶಿವ ಪುರಾಣಂ |- | ಪೂಯೆರುಕೊನುಂ ಪುರಂಧರನುಂ – ತಿರುಕ್ಕೊತುಂಬಿ |- | ಪೂವಾರ್ ಸೆಣ್ಣಿ ಮಣ್ಣನ್ – ಯಾತಿರೈ ಪತ್ತು |- | ಪುತ್ರಿಲ್ ವಾೞ್ ಅರವುಂ – ಅಚ್ಚ ಪತ್ತು |- | ಉಂಬರ್ಕಟ್ ಅರಸೇ – ಪಿಡಿತ್ಥ ಪತ್ತು |- | 2005 | 3 ನೋಟ್ ಹಾಡು | ''ಇಳಯರಾಜ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜರ್ನಿ – ಲೈವ್ ಇನ್ ಇಟಲಿ'' | -- ([[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]. ಇಟಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯು ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇಳಯರಾಜ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಗುನುಗುತ್ತಿದ್ದರು) ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ |- | rowspan="8" | 2006 | ಅರುಣಾಚಲ ಅರುಣಾಚಲ | rowspan="8" | ''ಗುರು ರಮಣ ಗೀತಂ'' | rowspan="8" | ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಚಿನ್ನ ಪಯ್ಯನ್ ಒರುವನ್ |- | ಎಂಗೆ ಸೆಂದ್ರಾಲುಂ |- | ಎನ್ನೈ ಕವರ್ನ್ಧಿೞುಥ |- | ಇಂದ್ರೊರು ನಾಳ್ ಕೞಿಂಧಧು |- | ಇಪ್ಪಿರಪ್ಪಿಲ್ ಎನ್ನ ಸೈಧೇನ್ |- | ಅಣ್ಣಮಲೈಯಾರ್ ಮೇಲ್ ಅನ್ಬು ಕೊಂಡೇನ್ |- | ಏನ್ ಊರು ಶಿವಪುರಂ ಪರಲೋಗ ಪೆರುಂಪುರಂ |- | rowspan="4" | 2007 | ಅನ್ನೈ ಇಲ್ಲೈ ಥಂಧೈ ಇಲ್ಲೈ | rowspan="3" | ''ಶ್ರೀ ರಮಣ ನಾಧ ಅಮುಧಂ'' | ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ ([[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]]ರವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ) |- | ಅಣ್ಣಮಲೈ ಇಧು (ಎಂಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜೊತೆ ಹಾಡಿದ್ದು) | rowspan="21" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಥನ್ನೈಯೇ ಥರುಮ್ ರಮಣರುಕ್ಕು |- | ಏನಕ್ಕುಲ್ ಇರುಪ್ಪಧು | ''ಅಮ್ಮ ಪಾಮಾಲೈ'' |- | rowspan="6" | 2008 | ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಅೞೈಕ್ಕಾಮಲ್ | rowspan="6" | ''ಮಣಿಕಂಧನ್ ಗೀತ ಮಾಲ'' |- | ಭಕ್ತನಿನ್ ಬಾರಂಗಳ್ |- | ಎಂಗುಂ ಭೂಳೋಗಥಿಲ್ |- | ಇರುಮುಡಿ ಕಟ್ಟುಕ್ಕುಳ್ಳೆ |- | ಕಾಟ್ರೇ ಕಾಟ್ರೇ ನಿಲ್ಲು |- | ಉಡಂಬೆಲ್ಲಾಂ ಒರು ರೋಮಾಂಜನಂ |- | rowspan="2" | 2009 | ಇನ್ಬ ಇರುಂಧ ನಿಲೈಯಿಲ್ ನಿಂದ್ರೆ ಮಾಧು | rowspan="2" | ''ಅಣ್ಣಮಲೈ ರಮಣಾಂಡಿ'' |- | ನಾನ್ ಎನ್ನುಂ ಪೊರುಳ್ ನೀ |- | rowspan="2" |2010 | ಇಂಧ ಕೋವಿಲ್ ಮಟ್ಟುಂ | rowspan="2" | ''ಬಾಬ ಪುಗಳ್ ಮಾಲೈ'' |- | ಪೂವಾರಂ ಸೂಟ್ಟಿ |- | rowspan="8" | 2011 | ಎನ್ ಮನಧೈ ಥೇಡಿ ಪಾರ್ಥೇನ್ | rowspan="8" | ''ರಮಣ ಶರಣಂ'' |- | ಎಪ್ಪಡಿ ಪಾಡುವೇನೋ |- | ಕಾನ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ |- | ಮಾಯೈಯಿಲ್ ರಮಣ ಮಾಯನವನ್ |- | ನೀಂಗ ಅಣ್ಣಮಲೈಕ್ಕಿ |- | ಆರಾಧ ಅರುಲ್ ಮರುಂಧು |- | ಉನ್ನೈ ವಿಟ್ಟಾಲ್ ಯಾರುಂ ಇಲ್ಲೈ |- | ನಿನ್ ತಿರುವಡಿಯಿಲ್ ವಿೞುಂ |- |2012 |ಕಂಡೇನ್ ಕಂಡೇನ್ |''ಶ್ರೀವಿಲ್ಲಿಪುತ್ತೂರ್ ಆಂಡಾಳ್'' |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | rowspan="12" | 2013 | ಅಣ್ಣಮಲೈಯಿಲ್ ಒರು ಆಂಡಿ | rowspan="12" | ''ಶ್ರೀ ರಮಣ ಆರಾಂ'' | rowspan="12" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಅರುಣಮಲೈ ನಿನೈಕ್ಕ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಡು |- | ಇರುಕ್ಕುಂ ಉನೈ ಅರಿಯಾ |- | ನೆಂಜೈ ಪಿಸೈಯುಧೆ ಉನ್ ಉರುವಂ |- | ಓಂ ನಮೋ ಭಗವಥೇ ಶ್ರೀ ರಮಣಾಯ |- | ಪಾವಂ ಥೇರ್ತಿದುಂ ಗಂಗೈಯುಂ |- | ಪೋತ್ರಾಡು ನಾಳ್ ಇೞಂಧೇನ್ |- | ರಮಣನ್ ಪೋಲ್ ವಂಧಧು |- | ಉಳಗಾಮ ಉಳ್ಳ ಅಳವುಂ |- | ಯಾರುಂಡು ಲೋಗಥಿಲೆ |- | ನಿನ್ ಚರಣ್ ಏನ ಸೊಲ್ಲುವೇನ್ |- | ನಿನೈಯ ಮನಧಿಲ್ ರಮಣ |- |2014 |ಅನ್ಬುಂ ಶಿವಮುಂ – ತಿರುಮಂಧಿರಂ ನಿರೂಪಣೆ |''ಸ್ವಪ್ನಂ'' |ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ |- |ಅಜ್ಞಾತ | ಆನಂದ ಕಂಡೇಯ್ ನಾನಿಂದು | ''ಹೊನ್ನಿನ ತೇರಿನಾಳಿ'' | [[ಕನ್ನಡ]] |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |} ==ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ== {| class="wikitable sortable" |- | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1970s|ಇಳಯರಾಜಾ 1970]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1980s|ಇಳಯರಾಜಾ 1980]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1990s|ಇಳಯರಾಜಾ 1990]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2000s|ಇಳಯರಾಜಾ 2000]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2010s|ಇಳಯರಾಜಾ 2010]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2020s|ಇಳಯರಾಜಾ 2020]] | [[w:Ilaiyaraaja discography|New / Non-Film]] |} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ===ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ=== {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Ramachandran |first=Naman |title=Rajinikanth: The Definitive Biography |title-link=Rajinikanth: The Definitive Biography |publisher=[[Penguin Books]] |year=2014 |isbn=978-0-14-342111-5 |location=New Delhi |author-link=Naman Ramachandran |orig-date=2012}} {{Refend}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== {{refbegin|2}} *{{cite web | last=Ethirajan | first=Anbarasan | title=Ilaiyaraaja: The Indian maestro still reshaping music 50 years on | website=BBC | date=6 June 2026 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2pldw8x9zo }} *ಇಳಯರಾಜ. 1998 ''ವೆಟ್ಟವೇಲಿ ಥಾನಿಲ್ ಕೊಟ್ಟಿ ಕಿದಕ್ಕುಥು'' (ಅನುವಾದ.: ನನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳು) (3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ.). ಚೆನ್ನೈ: ಕಲೈಞಾನ್ ಪತಿಪಾಗಂ. → ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ *ಇಳಯರಾಜ. 1998 ''ವಾಳಿಥುನೈ''. ಚೆನ್ನೈ: ಸರಲ್ ವೆಲಿಯೇಡು. *ಇಳಯರಾಜ. 1999 ''ಸಂಗೀತ ಕನವುಗಳ್'' (ಅನುವಾದ.: ಸಂಗೀತ ಕನಸುಗಳು) (2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ.). ಚೆನ್ನೈ: ಕಲೈಞಾನ್ ಪತಿಪಾಗಂ. → ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. *ಇಳಯರಾಜ. 2000 ''ಇಳಯರಾಜವಿನ್ ಸಿಂಥನೈಗಳ್'' (ಅನುವಾದ.: ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು). ಚೆನ್ನೈ: ತಿರುವಾಸು ಪುಥಕ ನಿಲಯಂ. *ಪ್ರೇಮ್-ರಮೇಶ್. 1998 ''ಇಳಯರಾಜ: ಇಸೈಯಿನ್ ಥಾತುವಮುಮ್ ಅಲಗಿಯಲುಮ್'' (ಅನುವಾದ.: ಇಳಯರಾಜ: ಸಂಗೀತದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ). ಚೆನ್ನೈ: ಸೆಂಬುಲಂ. *{{cite web |url=http://movies.rediff.com/report/2010/sep/20/south-ilaiyaraja-bio.htm |title=Making Music, Raja-style |author=Srinivasan, Pavithra |date=20 September 2010 |work=Rediff.com |access-date=15 October 2010 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126153207/http://movies.rediff.com/report/2010/sep/20/south-ilaiyaraja-bio.htm |url-status=live}} {{refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category}} *{{official website}} *{{IMDb name|id=0006137}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ಇಳಯರಾಜ}} [[Category:ಇಳಯರಾಜ| ]] [[Category:ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ತಮಿಳು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[Category:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಚೆನ್ನೈನ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಜನರು]] [[Category:ತೆಲುಗು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:1943 ಜನನ]] [[Category:ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರು]] [[Category:ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು]] pyeabhkwz6ehxwr9vva11r3qp5rmjob 1382223 1382218 2026-08-13T10:11:52Z A826 72368 Cleaned up using [[WP:AutoEd|AutoEd]] 1382223 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox musical artist<!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | birth_name = ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್ | image = Ilaiyaraaja at Merku Thodarchi Malai Press Meet (cropped).jpg | caption = ಇಳಯರಾಜ 2017ರಲ್ಲಿ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1943|06|03}}{{efn|name="birthdate"}} | birth_place = [[ಪನ್ನೈಪುರಂ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]] | alias = {{unbulleted list|ಇಸೈಞಾನಿ|ಮೇಸ್ಟ್ರೋ}} | education = [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಲ್ಯಾಬನ್]] ([[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್]]) | genre = {{flat list| * [[ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್]] * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ]] * ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ * [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] * [[ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜಾನಪದ]] * ರಾಕ್ * [[ಜಾಝ್]] }} | occupations = {{flat list| * ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ * ವಾಹಕ * ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ * ವಾದ್ಯಗಾರ * ಗೀತರಚನೆಕಾರ * ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ * ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ }} | instruments = {{flat list| * ಗಾಯನ ([[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]]) * [[ಗಿಟಾರ್]] * [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್|ಕೀಬೋರ್ಡ್]] * [[ಪಂಪ್ ಆರ್ಗನ್|ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] * [[ಕೊಳಲು]] * [[ಸಿಂಥಸೈಜರ್]] * [[ಪೈಪ್ ಆರ್ಗನ್|ಆರ್ಗನ್]] * [[ಪಿಯಾನೋ]] * [[ಪಿಟೀಲು]] * [[ಚೆಲ್ಲೋ]] * [[ಮೃದಂಗಮ್]] * [[ತಬಲಾ]] * [[ಘಟಂ]] * [[ಡ್ರಮ್ಸ್]] }} | years_active = 1976–ಪ್ರಸ್ತುತ | associated_acts = {{flat list| * [[ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿ]] * [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] * [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] * [[ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್]] * [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] (ಪುತ್ರ) * [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] * [[ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ]] }} | website = {{Official URL}} }} {{Infobox officeholder | embed = yes | spouse = ಜೀವ ರಾಜಯ್ಯ | children = [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]]<br>[[ಭವತಾರಿಣಿ]]<br>[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] | office = [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] | constituency = [[ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ]] ([[ಕಲೆಗಳು]]) | nominator = [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] | term_start = 7 ಜುಲೈ 2022 | term_end = }} '''ಇಳಯರಾಜ''' (ಜನನ '''ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್''')<ref name="Valiant1" /> ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಯೋಜಕ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ವಾಹಕ, ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ, ಬಹು-ವಾದ್ಯಗಾರ, ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]ರಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] ಜೊತೆಗೆ [[ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ|ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿರುವ ಇವರು, ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, 5000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ಕೋರ್ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Valiant">{{cite news |title=Rajya Sabha felicitates Ilaiyaraaja for composing English classical symphony 'Valiant' |access-date=3 June 2025 |agency=THE HINDU BUREAU |work=The Hindu |date=19 March 2025 |url=https://www.thehindu.com/news/national/rajya-sabha-felicitates-ilaiyaraaja-for-composing-english-classical-symphony-valiant/article69345495.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410045552/https://www.thehindu.com/news/national/rajya-sabha-felicitates-ilaiyaraaja-for-composing-english-classical-symphony-valiant/article69345495.ece |archive-date=10 April 2025}}</ref> ಮತ್ತು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="thehindu_200506190401">{{cite web |title=No point in classifying music, says Ilayaraja |date=2005-06-19 |access-date=2022-09-15 |url=http://www.thehindu.com/2005/06/19/stories/2005061904010500.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184423/http://www.thehindu.com/2005/06/19/stories/2005061904010500.htm |url-status=dead |website=[[The Hindu]] |archive-date=17 January 2016}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110">Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 110).</ref> ಇವರನ್ನು "ಇಸೈಞಾನಿ" (ಸಂಗೀತ ಋಷಿ) ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್]]ನ [[ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ "[[ಮೇಸ್ಟ್ರೋ]]" ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="huffingtonpost.in">{{Cite web|date=7 June 2020|title=To Appreciate Ilaiyaraaja's Anti-Caste Politics, You Have To Listen To His Music|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|website=HuffPost India|language=en|access-date=24 June 2020|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406072615/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|url-status=live}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಿಕ್ರಮ್ (1986 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ವಿಕ್ರಮ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="m.behindwoods.com">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|title=10 Technologies brought in by Tamil Cinema|date=21 November 2016|website=Behindwoods|access-date=10 May 2020|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911020036/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|url-status=live}}</ref> 2013ರಲ್ಲಿ, [[CNN-IBN]] [[ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ]]ದ 100 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಇಳಯರಾಜ 49% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name=indiatimes_37560912>{{cite web|date=8 March 2013|title=NTR is the greatest Indian actor|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/NTR-is-the-greatest-Indian-actor/articleshow/18860418.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331080613/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560912_1_vote-share-greatest-actor-indian-cinema|url-status=live|archive-date=31 March 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=12 April 2013}}</ref> 2025ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಿಂಫನಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="Valiant1" /><ref name="Valiant" /> ಅವರು ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ|ತಿರುವಾಸಗಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' (2006) - ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]]ವನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="finndian.com">{{Cite web|url=http://www.finndian.com/cd-review-ilaiyaraaja|title=CD Review: Ilaiyaraaja / Thiruvasagam &#124; Finndian|access-date=29 April 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430045320/http://www.finndian.com/cd-review-ilaiyaraaja|url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಇಳಯರಾಜ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 2012ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ, [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು [[ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು|ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. 2010ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು, ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜುಲೈ 2022ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಉಚ್ಚ ಸಭೆ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Music maestro Ilaiyaraaja nominated to the Rajya Sabha|url=https://www.thenewsminute.com/article/music-maestro-ilaiyaraaja-nominated-rajya-sabha-165614 |website=The Newsminute |date=6 July 2022 |access-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125091449/https://www.thenewsminute.com/article/music-maestro-ilaiyaraaja-nominated-rajya-sabha-165614 |archive-date=25 November 2022}}</ref><ref name="Valiant"/> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಇಳಯರಾಜ ಅವರು 1943 ಜೂನ್ 3ರಂದು ಭಾರತದ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಪನ್ನೈಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು.{{efn|name="birthdate"}}<ref name="Valiant1">{{cite news |title=Ilaiyaraaja debuts symphony 'Valiant' in London's Eventim Apollo Theatre; fans call it 'a surreal experience' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-debuts-symphony-valiant-in-londons-eventim-apollo-theatre-fans-call-it-a-surreal-experience/article69312346.ece |access-date=3 June 2025 |agency=THE HINDU BUREAU |work=The Hindu |date=10 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409081026/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-debuts-symphony-valiant-in-londons-eventim-apollo-theatre-fans-call-it-a-surreal-experience/article69312346.ece |archive-date=9 April 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/india/controversy-ilayaraja-sanctum-entry-restrictions-temple-protocol-9727690/|title=Ilayaraja slams 'false rumours' after controversy over temple sanctum entry restrictions|work=Indian express|date=17 December 2024|access-date=7 April 2025}}</ref><ref name="thenewsminute_102837">{{Cite web |date=21 May 2019 |title=Casteist message in Ilaiyaraaja's name is fake, composer's lawyer clarifies |url=https://www.thenewsminute.com/article/casteist-message-ilaiayaraajas-name-fake-composers-lawyer-clarifies-102837 |access-date=4 January 2021 |website=The News Minute |language=en |archive-date=8 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210208152510/https://www.thenewsminute.com/article/casteist-message-ilaiayaraajas-name-fake-composers-lawyer-clarifies-102837 |url-status=live }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಜೂನ್ 2ರಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು [[ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವೂ ಜೂನ್ 3ಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರೇ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ "ಇಸೈಞಾನಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದವರು.<ref name=ToI020620>{{Cite web|date=2 June 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/this-is-why-june-2-became-ilaiyaraajas-birthday/articleshow/76158934.cms|title=This is why June 2 became Ilaiyaraaja's birthday – The Times of India|website=The Times of India|access-date=3 June 2022|archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603061207/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/this-is-why-june-2-became-ilaiyaraajas-birthday/articleshow/76158934.cms|url-status=live}}</ref>{{efn|ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಜನ್ಮದಿನ ಜೂನ್ 3. ಇಳಯರಾಜ ಮತ್ತು [[ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ|ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಇಬ್ಬರ ಜನ್ಮದಿನಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಅಂದರೆ ಜೂನ್ 3ಕ್ಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಅದನ್ನು ಜೂನ್ 2ರಂದು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜನರು ಜೂನ್ 3ರಂದು ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬಹುದು. ಕರುಣಾನಿಧಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ "ಇಸೈಞಾನಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name=ToI020620/>|name="birthdate"}} ಇಳಯರಾಜ [[ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ#ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="Ilaiyarajacomposerasphenomenon">Mohan, A. 1994. Ilaiyaraja: composer as phenomenon in [[Tamil film]] culture. M.A. thesis, Wesleyan University (pp. 106–107).</ref> 14 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ಪವಳಾರ್ ವರದರಾಜನ್]] ನೇತೃತ್ವದ "ಪವಳಾರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್" ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಶಕವನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref name=":0">{{Cite book|last1=Rajadhyaksha|first1=Ashish|url=https://books.google.com/books?id=rF8ABAAAQBAJ&q=pavalar+brothers&pg=PA1777|title=Encyclopedia of Indian Cinema|last2=Willemen|first2=Paul|date=10 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-94325-7|language=en|access-date=22 October 2020|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043130/https://books.google.com/books?id=rF8ABAAAQBAJ&q=pavalar+brothers&pg=PA1777#v=snippet&q=pavalar%20brothers&f=false|url-status=live}}</ref> ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳು [[ಕವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಕಣ್ಣದಾಸನ್]] ಬರೆದ [[ವಿಲಾಪ]]ದ ಸಂಗೀತ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು.<ref name=hinduonnet_200407090231>Rangarajan, M. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070216034838/http://www.hinduonnet.com/fr/2004/07/09/stories/2004070902310400.htm "Memorable evening in many ways".]}} ''The Hindu''. 9 July 2004. Retrieved 19 November 2006.</ref><ref name=thehindu_24080492>{{Cite news|last1=Ananthakrishnan|first1=G.|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/performance-is-an-important-component-of-a-musical-composition-ilaiyaraaja/article24080492.ece|title=Performance is an important component of a musical composition: Ilaiyaraaja|date=4 June 2018|work=The Hindu|access-date=8 April 2020|last2=Ramani|first2=Srinivasan|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109033030/https://www.thehindu.com/entertainment/music/performance-is-an-important-component-of-a-musical-composition-ilaiyaraaja/article24080492.ece|url-status=live}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಪವಳಾರ್ ವರದರಾಜನ್ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು [[ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=India/> ನಂತರ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಸಹೋದರ ಭಾಸ್ಕರ್ ಜೊತೆಗೆ [[ಮದ್ರಾಸ್]] (ಈಗಿನ ಚೆನ್ನೈ) ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರ ಬಳಿ ಕೇವಲ 400 ರೂಪಾಯಿಗಳಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಅವರ ತಾಯಿ ಮನೆಯ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಮಾರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹಾಡಿ ಸಿಗುವ ಸಂಭಾವನೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name=India/> [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಧನರಾಜ್]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು, ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು.<ref name=India/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ [[ಲಂಡನ್]]ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಲ್ಯಾಬನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೊಯಿರ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್|ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಗ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="Valiant"/> ಅವರು [[ಟಿ. ವಿ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನೂ ಕಲಿತರು.<ref name=":0" /><ref name=google_20170825>{{Cite book|first=Vijaya|last=Ramaswamy|url=https://books.google.com/books?id=ALUvDwAAQBAJ&q=ilayaraja+communist&pg=PA155|title=Historical Dictionary of the Tamils|date=25 August 2017|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-5381-0686-0|pages=155|language=en|access-date=22 October 2020|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043130/https://books.google.com/books?id=ALUvDwAAQBAJ&q=ilayaraja+communist&pg=PA155#v=snippet&q=ilayaraja%20communist&f=false|url-status=live}}</ref><ref name=indiatimes_38767109>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/T-V-Gopalakrishnan-gets-Sangita-Kalanidhi-award/articleshow/38767109.cms|title=T V Gopalakrishnan gets Sangita Kalanidhi award|date=21 July 2014|website=The Times of India|language=en|access-date=8 April 2020|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126052309/http://timesofindia.indiatimes.com/City/Chennai/T-V-Gopalakrishnan-gets-Sangita-Kalanidhi-award/articleshow/38767109.cms|url-status=live}}</ref> ===ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳು=== ಅವರು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಅವರ ತಂದೆ ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಮಸಾಮಿ<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=L5g4lEc2gNc&t=521s |title=திமுகவில் இணையும்.. தமிழக பாஜகவின் கங்கை அமரன் -அதிரடி அரசியல் திருப்பம்{{!}}Gangai Amaran {{!}} Nerukku Ner |date=2023-01-14 |last=Sathiyam News |access-date=2024-12-23 |via=YouTube}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?t=529&v=L5g4lEc2gNc&feature=youtu.be |title=திமுகவில் இணையும்.. தமிழக பாஜகவின் கங்கை அமரன் -அதிரடி அரசியல் திருப்பம்{{!}}Gangai Amaran {{!}} Nerukku Ner |date=2023-01-14 |last=Sathiyam News |access-date=2025-01-27 |via=YouTube}}</ref>{{explain|ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. |date=June 2026}} ರಿಂದ "ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಸಪ್ಪ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು "ರಾಸಯ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name=maalaimalar_01225356>{{cite web |url=http://www.maalaimalar.com/2013/02/01225356/Illayaraja-songs-created-on-th.html |title=திரை இசையில் திருப்பம் உண்டாக்கிய இளையராஜா கிராமிய இசைக்கு புத்துயிர் அளித்தார் |publisher=[[Maalai Malar]] |access-date=1 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104182309/http://www.maalaimalar.com/2013/02/01225356/Illayaraja-songs-created-on-th.html |archive-date=4 January 2015}}</ref> ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಧನರಾಜ್|ಧನರಾಜ್ ಮಾಸ್ಟರ್]] ಬಳಿ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು "ರಾಸಯ್ಯ" ನಿಂದ "ರಾಜ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=About Raja | url=http://www.ilayaraja.freeservers.com/aboutraja.htm }}</ref> ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣಕಿಲಿ]]'' (1976) ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಪಂಚು ಅರುಣಾಚಲಂ]] ಅವರು "ರಾಜ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ "ಇಳಯ" (ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕಿರಿಯ' ಎಂದರ್ಥ) ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು "ಇಳಯರಾಜ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು, [[ಎ. ಎಂ. ರಾಜ]].<ref name=deccanherald_322751>{{cite web |url=http://www.deccanherald.com/content/322751/raja-his-rule.html |title=Raja and his rule |website=Deccan Herald |date=30 March 2013 |access-date=31 May 2017 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528161251/https://www.deccanherald.com/content/322751/raja-his-rule.html |url-status=live }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ=== 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿ]] ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ [[ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ|ಸೆಷನ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ]], ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಾದಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಗನ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=hinduonnet_200411230058>Gautam, S. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20071016115625/http://hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/11/23/stories/2004112300580100.htm "'Suhana safar' with Salilda".]}} ''The Hindu''. 13 November 2004. Retrieved 13 October 2006.</ref><ref name=hindu_200511200034>Chennai, S. [http://www.hindu.com/mag/2005/11/20/stories/2005112000340500.htm "Looking back: flawless harmony in his music".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107163412/http://www.hindu.com/mag/2005/11/20/stories/2005112000340500.htm |date= 7 November 2012}} ''The Hindu''. 20 November 2005. Retrieved 15 November 2006.</ref><ref name=archive_200611171852>Choudhury, R. 2005. [http://www.salilda.com/filmsongs/films.asp The films of Salil Chowdhury: Introduction] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061117185255/http://www.salilda.com/filmsongs/films.asp |date=17 November 2006}}. Retrieved 16 November 2006.</ref><ref name=thehindu_3752336>{{cite news |title=One of a kind |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |work=The Hindu |date=11 August 2012 |access-date=11 August 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184421/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |archive-date=17 January 2016|last1=Mujumdar |first1=Neha }}</ref> ಚೌಧರಿ ಒಮ್ಮೆ "[ಇಳಯರಾಜ] ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="One of a kind">{{cite news |title=One of a kind |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |work=The Hindu |date=11 August 2012 |access-date=11 August 2012 |last1=Mujumdar |first1=Neha |archive-date=17 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184421/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |url-status=live }}</ref> "ಮದ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜಕ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Salil">{{cite news|title=Why many Ilaiyaraaja songs sound as if they emerged from a jam session with Salil Chowdhury|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/why-many-ilaiyaraaja-songs-sound-as-if-they-emerged-from-a-jam-session-with-salil-chowdhury/article23384713.ece|date=31 March 2018|access-date=22 September 2022|archive-date=19 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919050422/https://www.thehindu.com/entertainment/music/why-many-ilaiyaraaja-songs-sound-as-if-they-emerged-from-a-jam-session-with-salil-chowdhury/article23384713.ece|url-status=live}}</ref> [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಸಂಯೋಜಕ [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ 200 ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=archive_200802010240>Vijayakar, R. [http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=13039 "The prince in Mumbai".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201024013/http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=13039 |date= 1 February 2008}} ''Screen''. 21 July 2006. Retrieved 6 February 2007.</ref> ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಧುರ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು [[ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ|ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು]], ಮತ್ತು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಕೋರ್ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು, ಅವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ [[ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ]]ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಕೋರ್ಗಳಿಂದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Session musician and film orchestrator |url=https://www.tamilselvi.com/Ilaiyaraaja-Fame.html |access-date=2024-06-15 |website=www.tamilselvi.com}}</ref> ===ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕ=== [[File:Ilaiyaraaja at the TFPC Press Meet Held Ahead Of The ‘Ilaiyaraaja 75’ Concert.jpg|thumb|left|ಟಿಎಫ್ಪಿಸಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ]] ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕಲಿಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರೂ, "ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ." ಆದಾಗ್ಯೂ, 1975ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಪಂಚು ಅರುಣಾಚಲಂ ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದಾಗ, ಅವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣಕಿಲಿ]]'' (1976) ಗಾಗಿ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref name=hindu_200704200023>{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2007/04/20/stories/2007042000230200.htm |location=Chennai, India |title=Let down by screenplay—Maayakkannaadi |date=20 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109103504/http://www.hindu.com/fr/2007/04/20/stories/2007042000230200.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=9 November 2012}}</ref> ಧ್ವನಿಪಥಕ್ಕಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಆಧುನಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಮಿಳು [[ಜಾನಪದ ಕವಿತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ ಹಾಡು]]ಗಳ ಮಧುರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರು. ಇದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅವರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1976ರಲ್ಲಿ ''ಅಣ್ಣಕಿಲಿ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಸಂಗೀತವು ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು. ತಮ್ಮ ನಂತರದ 12 ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಅಲೆಯು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅವರು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>Greene, P.D. 2001. "Authoring the Folk: the crafting of a rural popular music in south India". ''Journal of Intercultural Studies'' 22 (2): 161–172.</ref><ref>Sivanarayanan, A. 2004. Translating Tamil poetry. ''World Literature Today'' 78(2): 56–58.</ref><ref>{{cite news |title=The Ilaiyaraaja interview: 'Why should filmmakers know about music creation?' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tamil-film-composer-ilayaraaja-interview-on-his-75th-birthday/article59851815.ece |date=4 June 2018 |access-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926210416/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tamil-film-composer-ilayaraaja-interview-on-his-75th-birthday/article59851815.ece|archive-date=26 September 2022 |url-status=live }}</ref> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ತುಂಬಿತು.<ref name="musicforthepeople">Baskaran, S.T. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070204030750/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2002/01/06/stories/2002010600150500.htm "Music for the people".]}} ''The Hindu''. 6 January 2002. Retrieved 15 November 2006.</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="filmmusicsouthernareap.544">Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (p. 544).</ref> ಅವರು [[ಕಣ್ಣದಾಸನ್]], [[ವಾಲಿ (ಕವಿ)|ವಾಲಿ]], [[ವೈರಮುತ್ತು]], [[ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್]], [[ಶ್ರೀಕುಮಾರನ್ ತಂಪಿ]], [[ವೇಟುರಿ]], [[ಆಚಾರ್ಯ ಆತ್ರೇಯ]], [[ಸಿರಿವೆನ್ನೆಲ ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]], [[ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಗುಲ್ಜಾರ್]] ಮುಂತಾದ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ]] ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/columns/straight-talk/2017/03/23/ilayaraja-royalty-ban-spb-tamil-songs-salim-kumar.html|title=Long Live Ilayaraja!' Salim Kumar's case for immortal music...|publisher=onmanorma|access-date=15 December 2023|archive-date=15 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215052327/https://www.onmanorama.com/news/columns/straight-talk/2017/03/23/ilayaraja-royalty-ban-spb-tamil-songs-salim-kumar.html|url-status=live}}</ref> ===ಸಿನಿಮಾ-ಅಲ್ಲದ ನಿರ್ಮಾಣ=== [[File:Ilaiyaraaja and Vikram at the Nadigar Sangam Protest.jpg|thumb|right|ನಟ ಸಂಘದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮ್]] ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ''[[ಹೌ ಟು ನೇಮ್ ಇಟ್?]]'' (1986), ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ [[ತ್ಯಾಗರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಜೋಹಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬಾಚ್|ಜೆ. ಎಸ್. ಬಾಚ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ''[[ರಾಗ]]''ಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ಬಾಚ್ ''[[ಪಾರ್ಟಿಟಾ]]''ಗಳು, ''[[ಫ್ಯೂಗ್]]''ಗಳು ಮತ್ತು [[ಬರೋಕ್]] ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (pp. 544–545).</ref> ಎರಡನೆಯದು, ''ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ವಿಂಡ್'' (1988), ಕೊಳಲು ವಾದಕ [[ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ]] ಮತ್ತು 50 ಸದಸ್ಯರ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಸಂಗೀತವು "ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ" ಎಂದು.<ref name=archive_200611060940>Oriental Records. Undated. [http://www.orientalrecords.com/productdetails.php?id=123 Nothing But Wind] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106094012/http://www.orientalrecords.com/productdetails.php?id=123 |date=6 November 2006}}. Retrieved 19 November 2006.</ref> ಅವರು ''ಇಳಯರಾಜಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್'' (1994) ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ವಾದಕ [[ಯು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ''[[ಕೃತಿ (ಸಂಗೀತ)|ಕೃತಿಗಳು]]'' ಗಳ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಳಯರಾಜ ಧಾರ್ಮಿಕ/[[ಭಕ್ತಿ]] ಹಾಡುಗಳ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ''ಗುರು ರಮಣ ಗೀತಮ್'' (2004) ಹಿಂದೂ ರಹಸ್ಯವಾದಿ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹಾಡುಗಳ ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ]]: ಎ ಕ್ರಾಸ್ಓವರ್'' (2005) ಅಮೇರಿಕನ್ ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್]] ಭಾಗಶಃ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಲೇಖಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.<ref name=hinduonnet_200507290041>Viswanathan, S. 2005. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070707012650/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2215/stories/20050729004110200.htm A cultural crossover]}}. ''Frontline'' 22 (15), 16–29 July. Retrieved 13 October 2006.</ref><ref name=hinduonnet_200411260303>Parthasarathy, D. 2004. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20071016115605/http://hinduonnet.com/thehindu/2004/11/26/stories/2004112603032000.htm Thiruvasagam in 'classical crossover']}}. The Hindu, Friday, 26 November. Retrieved 1 March 2007.</ref> ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯು ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮೆಸ್ಸಿಯಾ'' (2006) ಎಂಬ ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ-ಆಧಾರಿತ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ.<ref name=hindu_200612300600>Soman, S. 2006. [http://www.hindu.com/2006/12/30/stories/2006123006000200.htm 'The Music Messiah'] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070105090625/http://www.hindu.com/2006/12/30/stories/2006123006000200.htm |date=5 January 2007}}. The Hindu, Saturday, 30 December. Retrieved 27 February 2007.</ref> 2025ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿಂಫನಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಎನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Mullappilly |first=Sreejith |date=2025-03-09 |title=Ilaiyaraaja becomes first Asian to present western classical symphony in London |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Mar/09/ilaiyaraaja-becomes-first-asian-to-present-western-classical-symphony-in-london |access-date=2026-04-11 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿಂಫನಿ "ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್" ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Tw0zz6SRVJk |title=Ilaiyaraaja Symphony No. 1 - (Valiant) - BTS Video - Maestro Ilaiyaraaja - Mercuri |date=2025-01-24 |last=Mercuri Live |access-date=2025-02-03 |via=YouTube}}</ref> ಮೇ 2020ರಲ್ಲಿ, [[COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]ದ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ''ಭಾರತ್ ಭೂಮಿ'' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.<ref name=thehindu_31709650>{{Cite news|author=The Hindu Net Desk|date=30 May 2020|title=Ilaiyaraaja and SPB join hands for 'Bharath Bhoomi'|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraajas-tribute-song-on-covid-19/article31709650.ece|access-date=2 June 2020|issn=0971-751X|archive-date=29 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629064035/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraajas-tribute-song-on-covid-19/article31709650.ece|url-status=live}}</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಇಳಯರಾಜ ಅವರು 2020 ಮೇ 30ರಂದು ತಮ್ಮ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name=deccanchronicle_310520>{{Cite web|date=31 May 2020|title=A song of tribute: Ilayaraja's salute to COVID-19 warriors|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/310520/a-song-of-tribute-ilayarajas-salute-to-covid-19-warriors.html|access-date=2 June 2020|website=Deccan Chronicle|language=en|archive-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814093713/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/310520/a-song-of-tribute-ilayarajas-salute-to-covid-19-warriors.html|url-status=live}}</ref><ref name=newindianexpress_2149984>{{Cite web|title=Maestro Ilaiyaraaja pays tribute to COVID-19 warriors, releases song sung by SPB|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/may/30/maestro-ilaiyaraaja-pays-tribute-to-covid-19-warriors-releases-song-sung-by-spb-2149984.html|access-date=2 June 2020|website=The New Indian Express|date=30 May 2020 |archive-date=19 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819230248/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/may/30/maestro-ilaiyaraaja-pays-tribute-to-covid-19-warriors-releases-song-sung-by-spb-2149984.html|url-status=live}}</ref> 2020ರ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ 'ಇಸೈ ಒಟಿಟಿ' [[ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್|ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್]]ನ ಶೀಘ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕೇವಲ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಪ್ರತಿ ಹಾಡು ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ತೆರೆಮರೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name=thehindu_31734573>{{Cite news|date=2 June 2020|title=Ilaiyaraaja to launch OTT app soon|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilaiyaraaja-to-launch-ott-app-soon/article31734573.ece|access-date=30 June 2020|issn=0971-751X|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702140910/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilaiyaraaja-to-launch-ott-app-soon/article31734573.ece|url-status=live}}</ref> 1981ರ ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ (ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]]'' ರ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ 'ನಾನ್ತಾನ್ ಉಂಗಪ್ಪಂಡ' ಹಾಡು [[2012 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]]ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದ ಪ್ಲೇಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=2017-01-15 |title=Ilayaraja song for london Olympics |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ilayaraja-song-for-london-olympics/articleshow/14319043.cms?from=mdr |access-date=2024-02-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-06-20 |title=Lesser-known Ilayaraja number at Olympics opener |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/lesserknown-ilayaraja-number-at-olympics-opener/article3547902.ece |access-date=2024-02-11 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=23 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123133348/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/lesserknown-ilayaraja-number-at-olympics-opener/article3547902.ece |url-status=live }}</ref> ಇವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾದ ''ಪಾಯುಂ ಪುಲಿ ಟೈಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' ಮತ್ತು ''ಇಳಮೈ ಇಥೋ'' ಅವು [[ಅಶಿಮ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ]] ಅವರ 2012 [[ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]] ಪ್ರವೇಶ, ''[[ಮಿಸ್ ಲವ್ಲಿ]]'' ನ ಧ್ವನಿಪಥದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://sweetsoundtrack.com/Movies/Miss-Lovely-2012|title=Songs from Miss Lovely|website=sweetsoundtrack.com|access-date=31 May 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213326/http://sweetsoundtrack.com/Movies/Miss-Lovely-2012|url-status=live}}</ref> [[ದಿ ಲವ್ಬರ್ಡ್ಸ್ (2020 ಚಿತ್ರ)|''ದಿ ಲವ್ಬರ್ಡ್ಸ್'']] (2020) ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ರೇಲರ್ನಲ್ಲಿ ''[[ಆನಂದ ಕುಮ್ಮಿ]]'' (1983) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಒರು ಕಿಲಿ" ಧ್ವನಿಪಥದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=YzPq8uVgLe8 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211218/YzPq8uVgLe8 |archive-date=2021-12-18 |url-status=live|title=The Lovebirds (2020) – Official Trailer|date=16 January 2020 |via=YouTube}}{{cbignore}}</ref> [[ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐಡ್ ಪೀಸ್]] ''ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ'' (1985) ರಿಂದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಉನಕ್ಕುಂ ಎನ್ನಕ್ಕುಂ" ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ''[[ಎಲಿಫಂಕ್]]'' (2003) ನಲ್ಲಿನ "ದಿ ಎಲಿಫಂಕ್ ಥೀಮ್" ಹಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name=hindu_200710175053>Mehar, R. 2007. [http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101750530200.htm Hip-hopping around the world] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080316003456/http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101750530200.htm |date=16 March 2008}}. The Hindu, 17 October. Retrieved 14 March 2008.</ref> [[ವಾ಴್ಕೈ (1949 ಚಿತ್ರ)|ವಾ಴್ಕೈ]] ನಿಂದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಎನ್ನೈತೊಟ್ಟು" ಹಾಡನ್ನು ರ್ಯಾಬಿಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ''ಸೆಂಪೊಯ್'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.whosampled.com/Rabbit-Mac/Sempoi/|title=Sempoi by Rabbit Mac|website=[[WhoSampled]]|access-date=2022-09-21|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921125812/https://www.whosampled.com/Rabbit-Mac/Sempoi/|url-status=live}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಪರ್ [[ಮೀಕ್ ಮಿಲ್]] ''ಇಂಡಿಯನ್ ಬೌನ್ಸ್'' ಗಾಗಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಒಂದು ಹಿಟ್ ಹಾಡನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಪರ್ಯಾಯ ಕಲಾವಿದ [[ಎಂ.ಐ.ಎ. (ಕಲಾವಿದ)|ಎಂ.ಐ.ಎ.]] ''ಥಲಪತಿ'' (1991) ಚಿತ್ರದ "ಕಾಟುಕುಯಿಲು" ಅನ್ನು ''[[ಕಾಲ (ಆಲ್ಬಂ)|ಕಾಲ]]'' (2007) ಆಲ್ಬಂನ "ಬಾಂಬೂ ಬಂಗಾ" ಹಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite magazine |last=Christgau |first=Robert |date=2007-08-23 |title=Kala |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/kala-248078/ |access-date=2024-05-17 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> ಆಲ್ಫಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ''ಅನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡ್ರೀಮ್'' ಹಾಡಿಗೆ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=https://m.soundcloud.com/alphant/an-indian-dream|title=Alphant – An Indian Dream (Original Mix)|access-date=2022-09-21|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921140800/https://m.soundcloud.com/alphant/an-indian-dream|url-status=live}}</ref> [[ಗೊಂಜಸುಫಿ]] ''[[ಸದ್ಮಾ]]'' ಚಿತ್ರದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಯೇ ಹವಾ ಯೇ ಫಿಜಾ" ಅನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |title=GonjaSufi's 'Sheep' sample of Asha Bhosle and Suresh Wadkar's 'Yeh Hawa Yeh Fiza' |url=https://www.whosampled.com/sample/58292/GonjaSufi-Sheep-Asha-Bhosle-Suresh-Wadkar-Yeh-Hawa-Yeh-Fiza/ |access-date=18 May 2024 |website=WhoSampled}}</ref> ===ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು=== [[File:Maestro Ilayaraaja with fellow musicians.jpg|thumb|left|91ನೇ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ]] ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರದ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನವು 2005 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಂದು ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಚೆನ್ನೈ|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name=hinduonnet_200510210014>Rangarajan, M. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20060910163021/http://www.hinduonnet.com/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm "The Raja still reigns supreme".]}} ''The Hindu''. 21 October 2005. Retrieved 13 October 2006.</ref> ಅವರು 2004ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಟಿಯಾಟ್ರೊ ಕಮ್ಯುನೇಲ್ ಡಿ ಮೊಡೆನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಇದು ಆಂಜೆಲಿಕಾ, ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನೇಲ್ ಡಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಾದ 14ನೇ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಸಮಾರಂಭ-ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್'ಆಲ್ಟ್ರೊ ಸುಯೋನೊ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.<ref name=archive_200709280227>Van Ryssen, S. [http://leonardo.info/reviews/dec2005/llaiy_ryssen.html "Ilaiyaraaja's Musical Journey".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928022757/http://leonardo.info/reviews/dec2005/llaiy_ryssen.html |date=28 September 2007}} ''Leonardo Digital Review''. December 2005. Retrieved 7 March 2007.</ref> ''ಇಥು ಇಳಯರಾಜ'' ("ಇವರೇ ಇಳಯರಾಜ") ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನದ ಹಿಂಜೋಟೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref name=archive_200507010242>[http://www.hindu.com/fr/2005/07/01/stories/2005070102420400.htm "Ithu Ilaiyaraja".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001045314/http://www.hindu.com/fr/2005/07/01/stories/2005070102420400.htm |date= 1 October 2007}} ''The Hindu''. 1 July 2005. Retrieved 13 October 2006.</ref> ಅವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ''[[ಧೋನಿ (ಚಿತ್ರ)|ಧೋನಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 2011 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಚೆನ್ನೈನ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಜಯ ಟಿವಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ''ಎನ್ರೆಂದ್ರುಂ ರಾಜ'' ("ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ") ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2012 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್]] ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು; ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ನೀತಾನೇ ಎನ್ ಪೊನ್ವಸಂತಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯೇಟೊ ವೆಲ್ಲಿಪೊಯಿಂಧಿ ಮನಸು]]'' ನ ಸಂಗೀತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name=ibs>{{Cite web|date=2012-09-05|url=https://www.idlebrain.com/news/functions/concert-ilayaraja2012.html|title=Ilayaraja concert and Yeto Velli Poyindi music launch – idle brain|website=idlebrain.com|access-date=2023-06-03|archive-date=3 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603170445/https://www.idlebrain.com/news/functions/concert-ilayaraja2012.html|url-status=live}}</ref> 2012 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು, ಅವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2013 ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊದ [[ರೋಜರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="archive_201303011341">Trinity Events [http://www.trinityeventsonline.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130301134143/http://www.trinityeventsonline.com/|date=1 March 2013}} Retrieved 24 February 2013.</ref> ಟೊರೊಂಟೊ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಟಿವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಆಡಿಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಎಸ್ಎವಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ PA+ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ, ಇಳಯರಾಜ 2013 ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ನೆವಾರ್ಕ್ನ [[ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2013 ಮಾರ್ಚ್ 1ರಂದು [[ಎಚ್ಪಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಅಟ್ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು 2013 ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್ನ [[ದಿ O2 ಅರೇನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.theo2.co.uk/event/ilaiyaraaja-20130825.html |title=Ilaiyaraaja's live concert – Raja the Raja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213232218/http://www.theo2.co.uk/event/ilaiyaraaja-20130825.html |archive-date=13 December 2013 |access-date=7 June 2021}}</ref> ==ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ== {{Quote box | quote = "ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದಾಗ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ಅದು ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಮಾತ್ರ. ನಾನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜನರು ಅದನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಲೋಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ನನಗೆ, ಅದು ನಾನು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ವಿಷಯ." | author = ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ<ref name="musicreligion">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-recounts-musical-journey/article26112431.ece |title=Ilaiyaraaja: Music is my religion |first=Surendran Anusha |last= Ramamoorthy Preethi |work=The Hindu |date=28 January 2019 |access-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421205021/https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-recounts-musical-journey/article26112431.ece |archive-date=21 April 2022 |url-status=live}}</ref> | width = 33% | align = right }} ಇಳಯರಾಜ, ಒಮ್ಮೆ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ "ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ" ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಅವು "ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ — ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇದು ಗಣಿತ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್]] ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ರಹಸ್ಯವಾದದಂತೆಯೇ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ತಮಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಂತಲ್ಲದೆ, ತಮಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಕ್ಷಣ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು — "ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಕಲೆಯ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-the-maestro-who-hears-unheard-melodies/article24062128.ece |title=Ilaiyaraaja, the maestro who hears unheard melodies |work=The Hindu |date=2 June 2018 |access-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005073013/https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-the-maestro-who-hears-unheard-melodies/article24062128.ece |archive-date=5 October 2022 |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ "ಆಂತರಿಕ ಕಣ್ಣನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು", ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು, "ನನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ರಾತ್ರಿ 11 ರವರೆಗೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಊಟ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ 2 ರವರೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4ಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ನನ್ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7ಕ್ಕೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸಂಗೀತವೇ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಾ. ಪಿಯಾನೋದಲ್ಲಿ ಸಿ [[ಮೇಜರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ 27 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name=India/> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಸಹೋದರ ಅದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಹೋದರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, "ಹೀಗೆಯೇ ನಾನು ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂಗೆ ಅದು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ನನಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ."<ref name="musicreligion"/> ಈ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಎಂಬತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ibs"/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯು [[ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿರುವ ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಭಾರತೀಯ ವಾದ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮೋಡ್ (ಸಂಗೀತ)|ಮೋಡ್ಗಳು]] ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಸಿಂಥಸೈಜರ್ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಗಿಟಾರ್ಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್|ಕೀಬೋರ್ಡ್ಗಳು]], ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳು, ಲಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[MIDI]] ಅನ್ನು ''[[ವೀಣೆ]]'', ''[[ವೇಣು]]'', ''[[ನಾದಸ್ವರಂ]]'', ''[[ಢೋಲಕ್]]'', ''[[ಮೃದಂಗಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ತಬಲಾ]]'' ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಇಳಯರಾಜ "ನಾನು ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲೆ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸಂಗೀತವು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನನಗೆ ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಮಾನವ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು. ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಪರಿಚಿತ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ವಿಷಯ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="India"/> [[File:Music Maestro Ilayaraja speaking after receiving the centenary award at the inauguration of the 46th International Film Festival of India (IFFI-2015), in Panaji, Goa. The Union Minister for Finance.jpg|thumb|[[46ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಭಾರತ]] (IFFI-2015) ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ [[ಪಣಜಿ, ಗೋವಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಇಳಯರಾಜ|left]] ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Salil"/> "ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಬಲ್ಲೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇಳಯರಾಜ ಮೊದಲು ''[[ಅವಲುಕೆಂದ್ರು ಒರ್ ಮನಂ]]'' ಚಿತ್ರದ ''ಮಲರ್ ಎಥು ಕಂಕಲ್ ಥಾನ್'' ಹಾಡಿಗೆ ಎಂಎಸ್ವಿಗಾಗಿ ಆರ್ಗನ್ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅವರ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="MSV">{{cite news |last1=Kolappanand |first1=B. |title=I owe it to MSV, says Ilayaraja |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/i-owe-it-to-msv-says-ilayaraja/article7427233.ece |access-date=3 June 2025 |work=The Hindu |date=16 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216042542/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/i-owe-it-to-msv-says-ilayaraja/article7427233.ece |archive-date=16 December 2024}}</ref> ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು [[ನೌಶಾದ್]], [[ರೋಶನ್ (ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ರೋಶನ್]], [[ಮದನ್ ಮೋಹನ್]], ಮತ್ತು [[ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರರನ್ನು "ಮಹಾನ್ ಗುರುಗಳು" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name=India>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/theres-india-in-his-music/article24094187.ece|title=There's India in Ilaiyaraja's music|first=Deepa|last=Ganesh|date=6 June 2018|work=The Hindu|access-date=30 April 2021|archive-date=7 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607184950/https://www.thehindu.com/entertainment/music/theres-india-in-his-music/article24094187.ece|url-status=live}}</ref> [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Salil"/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರನ್ನು "ಇಸೈಞಾನಿ" (ಸಂಗೀತ ಋಷಿ) ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಲೈಞಾರ್ ಕರುಣಾನಿಧಿ ನೀಡಿದ ಬಿರುದು. ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಮೇಸ್ಟ್ರೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಂಡನ್ನ [[ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ನೀಡಿದ ಬಿರುದು.<ref name="huffingtonpost.in">{{Cite web|date=7 June 2020|title=To Appreciate Ilaiyaraaja's Anti-Caste Politics, You Have To Listen To His Music|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|website=HuffPost India|language=en|access-date=24 June 2020|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406072615/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110">Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 110).</ref> ಇದು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಥೀಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಗಮನ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 111).</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಧಾನದಿಂದ, ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ತಂತ್ರದಿಂದ, ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110" /> ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯು ಅವರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತ, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಸಂಗೀತ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು".<ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ]] ಅಂಶಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಯನ್ನು ಅದರ [[ಲಯ]]ಬದ್ಧ ಜಾನಪದ ಗುಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ''[[ರಾಗಗಳು|ರಾಗ]]''ಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಗರವಾಸಿಯನ್ನು ಅದರ ಆಧುನಿಕ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (p. 545).</ref> ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅವರ ದೃಶ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಕೋರ್ ಮೂಲಕ ರಸಭರಿತವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಥನಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿಸುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇತರರು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="musical_man">S. Theodore Baskaran [http://www.outlookindia.com/article.aspx?231674 "Jnana To Gana: Consistent eclecticism has kept Tamil film music virile"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116115029/http://outlookindia.com/article.aspx?231674 |date=16 November 2010}}. Outlookindia.com, 26 June 2006.</ref> ಅವರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯೋಜನಾ ತಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಮಧುರ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Ilaiyarajacomposerasphenomenon" /><ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ==ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== {{Main|ಇಳಯರಾಜ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} [[File:He President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Illaiyaraja.JPG|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರಿಂದ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಳಯರಾಜ]] 2010ರಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು [[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಭಾರತ]] ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಭಾರತೀಯ ಗೌರವ ಪದ್ಧತಿ|ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|date=25 January 2018|title=Ilaiyaraaja gets Padma Vibhushan|website=Behindwoods.com|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ilayaraja-gets-padma-vibhushan-award.html|access-date=25 January 2018|archive-date=26 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180126125652/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ilayaraja-gets-padma-vibhushan-award.html|url-status=live}}</ref><ref name="news18_1642129">{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/award-shows-modi-govt-respects-tamil-people-a-lot-ilayaraja-on-getting-padma-vibhushan-1642129.html|title=Award Shows Modi Govt Respects Tamil People a Lot: Ilayaraja on Getting Padma Vibhushan|date=25 January 2018|website=news18.com|access-date=7 June 2021|archive-date=7 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607184952/https://www.news18.com/news/india/award-shows-modi-govt-respects-tamil-people-a-lot-ilayaraja-on-getting-padma-vibhushan-1642129.html|url-status=live}}</ref> 2022 ಜುಲೈ 6ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರು [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಗೆ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Shashwat |date=6 July 2022 |title=Celebrated athlete PT Usha, Philanthropist Veerendra Heggade among 4 nominated for Rajya Sabha |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/pt-usha-ilaiyaraaja-veerendra-heggade-vijayendra-prasad-garu-nominated-for-rajya-sabha-modi-congratulates-2022-07-06-790172 |access-date=2022-07-06 |website=www.indiatvnews.com |language=en |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706154659/https://www.indiatvnews.com/news/india/pt-usha-ilaiyaraaja-veerendra-heggade-vijayendra-prasad-garu-nominated-for-rajya-sabha-modi-congratulates-2022-07-06-790172 |url-status=live }}</ref> 2022 ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ದಿಂಡಿಗಲ್]]ನ [[ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ 36ನೇ ಪದವಿ ದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tamil-nadu-pm-modi-presents-honorary-doctorate-to-music-maestro-ilaiyaraaja-2296175-2022-11-11 |title=PM Modi confers honorary doctorate to music maestro Ilaiyaraaja |date=11 November 2022 |access-date=15 December 2023 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124115607/https://www.indiatoday.in/india/story/tamil-nadu-pm-modi-presents-honorary-doctorate-to-music-maestro-ilaiyaraaja-2296175-2022-11-11 |url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಐದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಲಭಿಸಿವೆ—ಮೂರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ|ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ಗಾಗಿ.<ref name="Valiant"/><ref name="archive_200704181746">Ministry of Information and Broadcasting, India. 2006. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418174624/http://mib.nic.in/dff/welcome.html|date=18 April 2007|title=Directorate of Film Festivals}}. Archived from [http://mib.nic.in/dff/welcome.html the original] on 18 April 2007. Retrieved 22 November 2006.</ref> 2012ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.<ref name="thehindu_4234942">{{cite web|agency=Press Trust of India|date=24 December 2012|title=Ilayaraja gets Sangeet Natak Akademi award|url=http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilayaraja-gets-sangeet-natak-akademi-award/article4234942.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330161248/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilayaraja-gets-sangeet-natak-akademi-award/article4234942.ece|archive-date=30 March 2013|access-date=12 April 2013|work=The Hindu}}</ref> ಅವರು ಲಂಡನ್ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]ನಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Valiant"/> 2013ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿ [[CNN-IBN]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ 100 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವರು 49% ಜನರ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; [[ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] 29% ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="indiatimes_37560912" /> ಇಳಯರಾಜ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |date=3 May 2016 |title=Award Winning Composer ilayaraja's Film Soundtrack Released : Love and Love Only Film Score Available Ahead of Indian-Australian Film Debut—The Indian Telegraph |url=http://theindiantelegraph.com.au/award-winning-composer-ilayarajas-film-soundtrack-released-love-and-love-only-film-score-available-ahead-of-indian-australian-film-debut/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180507003435/http://theindiantelegraph.com.au/award-winning-composer-ilayarajas-film-soundtrack-released-love-and-love-only-film-score-available-ahead-of-indian-australian-film-debut/ |archive-date=7 May 2018 |access-date=6 May 2018 |website=theindiantelegraph.com.au}}</ref> ಅವರು 8,600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು 1,523 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸ್ಕೋರ್ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Valiant"/> ಮತ್ತು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆರೋಹಣ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಸಂಗೀತಗಾರ ಇವರು.<ref name="hindustantimes.com">{{cite web |date=13 March 2018 |title=Ilayaraja performs for the first time in Houston |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/music/ilayaraja-performs-for-the-first-time-in-houston/story-kP8qfMJIhlJEsiFxyLZMVM.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180412103314/https://www.hindustantimes.com/music/ilayaraja-performs-for-the-first-time-in-houston/story-kP8qfMJIhlJEsiFxyLZMVM.html |archive-date=12 April 2018 |access-date=12 April 2018}}</ref><ref name="Baskaran2009">{{cite book |last=Baskaran |first=Sundararaj Theodore |url=https://books.google.com/books?id=fNgqAQAAIAAJ |title=History through the lens: perspectives on South Indian cinema |date=1 January 2009 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-3520-6 |page=82 |access-date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107175235/http://books.google.com/books?id=fNgqAQAAIAAJ |archive-date=7 January 2014 |url-status=live}}</ref><ref name="Das2010">{{cite book |author=Emmanuel Anthony Das |url=https://books.google.com/books?id=05oSduutr-IC&pg=RA2-PA7 |title=The Bestconferred is Yet to Be |date=1 September 2010 |publisher=Pustak Mahal |isbn=978-81-223-1144-0 |page=7 |access-date=1 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621193918/http://books.google.com/books?id=05oSduutr-IC&pg=RA2-PA7 |archive-date=21 June 2013 |url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110" /> ಅವರು 1984ರ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಮೈ ಡಿಯರ್ ಕುಟ್ಟಿಚಾತನ್]]'' ನ ಸ್ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ 3D ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jijo-and-his-3d-dream-that-resulted-in-my-dear-kuttichathan/article23415321.ece|title=Jijo and his 3D dream that resulted in 'My Dear Kuttichathan|work=The Hindu|date=2 April 2018|access-date=21 September 2022|last1=Chelangad|first1=Saju|archive-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114163829/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jijo-and-his-3d-dream-that-resulted-in-my-dear-kuttichathan/article23415321.ece|url-status=live}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಿಕ್ರಮ್ (1986 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ವಿಕ್ರಮ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="m.behindwoods.com">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|title=10 Technologies brought in by Tamil Cinema|date=21 November 2016|website=Behindwoods|access-date=10 May 2020|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911020036/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|url-status=live}}</ref> ಅವರು ''[[ನಾಯಕನ್]]'' (1987) ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು [[ಟೈಮ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|''ಟೈಮ್'']] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು.<ref>TIME Magazine. 2005. [http://www.time.com/time/2005/100movies/0, 23220, nayakan, 00.html All-TIME 100 Movies]{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}. Retrieved 13 October 2006.</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಆರ್. ಕೆ. ಸೆಲ್ವಮಣಿ]] ತಮ್ಮ ''[[ಚೆಂಬರುತಿ]]'' (1992) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಕೇವಲ 45 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name=thenewsminute_20190108>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ilaiyaraaja-75-tribute-music-icon-be-held-feb-2-and-3-chennai-94684|title='Ilaiyaraaja 75': A tribute to the music icon to be held on Feb 2 and 3 in Chennai|date=8 January 2019|website=The News Minute|access-date=27 April 2019|archive-date=5 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190205034939/https://www.thenewsminute.com/article/ilaiyaraaja-75-tribute-music-icon-be-held-feb-2-and-3-chennai-94684|url-status=live}}</ref> ನಟ [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] ಇಳಯರಾಜ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ [[ರೀ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ)|ರೀ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಂಯೋಜಕರು ಒಂದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 30 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|title=Ilayaraja 75: AR Rahman, Kamal Haasan, Rajinikanth attend celebration of legendary composer's illustrious career|url=https://www.firstpost.com/entertainment/ilayaraja-75-ar-rahman-kamal-haasan-rajinikanth-attend-celebration-of-legendary-composers-illustrious-career-6030541.html|publisher=Firstpost|date=5 February 2019|access-date=9 November 2020|archive-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120134700/https://www.firstpost.com/entertainment/ilayaraja-75-ar-rahman-kamal-haasan-rajinikanth-attend-celebration-of-legendary-composers-illustrious-career-6030541.html|url-status=live}}</ref> 2025 ಮಾರ್ಚ್ 9ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಿಂಫನಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="Valiant" /><ref name="Valiant1" /> ಅವರು ಇಡೀ ಸಿಂಫನಿಯನ್ನು 34 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Valiant" /><ref name="youtube.com">{{cite web |date=19 October 2015 |title=Mr.Viji Manuel talks about Symphony by Isaignani Ilaiyaraaja |url=https://youtube.com/watch/fFPjQlXXaio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430182824/https://www.youtube.com/watch/fFPjQlXXaio |archive-date=30 April 2021 |access-date=20 October 2015 |via=YouTube}}</ref><ref name="thehindu_200211220228">{{cite web |title=The Hindu : Ilayaraja's books |url=http://www.thehindu.com/thehindu/lf/2002/11/22/stories/2002112202280200.htm |website=The Hindu}}</ref> ಅವರು ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' (2006) ಅನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] ಆಗಿದೆ.<ref name="finndian.com" /> ದಶಕಗಳ ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ, ಇಳಯರಾಜ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು.<ref name="Valiant1"/> ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ಅಚಿಲ್ಲೆ ಫೋರ್ಲರ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು, "ಕಳೆದ 40 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೃತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 10 ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲೋ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲಾಯ್ಡ್ ವೆಬರ್]] ($1.2 ಬಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು [[ಮಿಕ್ ಜಾಗರ್]] ($300 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ನಡುವೆ."<ref name="thehindu_17682511">{{cite web|last=Forler|first=Achille|date=28 March 2017|title=My songs, my royalties|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/ilaiyaraaja-sp-balasubrahmanyan-royalty-issue-my-songs-my-royalties/article17682511.ece|work=The Hindu|access-date=7 April 2018|archive-date=27 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327212414/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/ilaiyaraaja-sp-balasubrahmanyan-royalty-issue-my-songs-my-royalties/article17682511.ece|url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಆಂಡಿ ವೊಟೆಲ್]], ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, "ನೀವು ಇಷ್ಟಪಡಲು/ ಪ್ರೀತಿಸಲು/ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು/ ರಕ್ಷಿಸಲು/ ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲು/ ಅತಿ-ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗೊಳಿಸಲು/ ದ್ವೇಷಿಸಲು/ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಅಥವಾ ಆನಂದಿಸುವಂತೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ "ಪ್ರಕಾರ"ದ ಸಂಗೀತವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Salil" /> ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯಕ [[ಟಿ. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರೂ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಧಾನವು "ಅಗಾಧ"ವಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ" ಎಂದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|title=An Artiste of the Millennium: Ilaiyaraaja at 75|url=https://m.thewire.in/article/the-arts/an-artiste-of-the-millennium-ilaiyaraaja-at-75|publisher=The Wire|date=10 September 2018|access-date=15 September 2022|archive-date=15 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220915113344/https://m.thewire.in/article/the-arts/an-artiste-of-the-millennium-ilaiyaraaja-at-75|url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]], ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು: "ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಭೀತರಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ರಹಸ್ಯ. ಇಳಯರಾಜ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಇಳಯರಾಜ ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಮರೆಸುತ್ತದೆ."<ref name="India"/> 1991ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಥಲಪತಿ]]'' ನ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಧ್ವನಿಪಥವು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ನ ''100 ಆಲ್ಬಂಗಳು ನೀವು ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ಕೇಳಬೇಕಾದವು'' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |title=100 Best Albums Ever |url=http://www.rocklistmusic.co.uk/guardian100.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813104430/http://www.rocklistmusic.co.uk/guardian100.htm |archive-date=13 August 2017 |access-date=3 February 2010 |website=[[The Guardian]]}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, [[BBC]] ನಡೆಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 165 ದೇಶಗಳ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ, ''ಥಲಪತಿ'' ನ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆ "[[ರಕ್ಕಮ್ಮ ಕೈಯ ತಟ್ಟು]]" ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಗ್ರ 10 ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="archive_201503300739">{{cite web |title=THE WORLD'S TOP TEN |url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150330073900/http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ |archive-date=30 March 2015 |access-date=7 June 2021 |website=BBC World Service.com}}</ref> ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [[ಸಂತೋಷ್ ಶಿವನ್]] ಇಳಯರಾಜ ''ಥಲಪತಿ'' ಚಿತ್ರದ ಇಡೀ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು "ಅರ್ಧ ದಿನ"ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.{{sfn|Ramachandran|2014|p=140}} ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಆರ್.ಡಿ. ಬರ್ಮನ್]] ಅವರ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ''ಥಲಪತಿ'' ಚಿತ್ರದ "ಸುಂದರಿ" ಹಾಡಿನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಓವೇಶನ್ ನೀಡಿದರು.<ref name=thehindu_200510210014>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm |title=The Raja still reigns supreme |date=21 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831055436/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm |archive-date=31 August 2015 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=17 July 2015}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳು ಜೀವಾ (2011ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು<ref>{{cite web | title=Illayaraja's wife dies of heart attack | work=The Times of India | date=November 2011 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/illayarajas-wife-dies-of-heart-attack/articleshow/10563331.cms#:~:text=This%20story%20is%20from%20November,(singer%20and%20music%20director) }}</ref>) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಆಕೆಯಿಂದ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ—[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]], [[ಭವತಾರಿಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]]—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಗಾಯಕರು.<ref name=hindu_200701130159>{{cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2007/01/13/stories/2007011301591200.htm |title=Music from the past |website=The Hindu.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107163353/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2007/01/13/stories/2007011301591200.htm |archive-date=7 November 2012 |url-status=dead |access-date=7 June 2021}}</ref><ref name=hindu_200508050167>Staff reporter. [http://www.hindu.com/2005/08/05/stories/2005080501670200.htm "Ilaiyaraja's daughter gets engaged".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429073520/http://www.hindu.com/2005/08/05/stories/2005080501670200.htm |date=29 April 2007}} ''The Hindu''. 5 August 2005. Retrieved 3 March 2007.</ref> ಜೀವಾ 2011 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref name=thehindu_2587916>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2587916.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=Music maestro Ilayaraja's wife passes away |date=1 November 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210151421/http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2587916.ece |archive-date=10 December 2011}}</ref> ಅವರ ಸಹೋದರ, [[ಗಂಗೈ ಅಮರನ್]], ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಯೋಜಕರು ಅಮರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಗಳದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಫೆಬ್ರವರಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/musical-brothers-ilaiyaraaja-and-gangai-amaren-reunite-after-13-years/articleshow/89633355.cms|title=Musical brothers Ilaiyaraaja and Gangai Amaren reunite after 13 years|website=The Times of India|access-date=4 May 2022|archive-date=4 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220504113825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/musical-brothers-ilaiyaraaja-and-gangai-amaren-reunite-after-13-years/articleshow/89633355.cms|url-status=live}}</ref> ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ಭವತಾರಿಣಿ 2024 ಜನವರಿ 25ರಂದು ಯಕೃತ್ತಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |title=Ilaiyaraaja's daughter and playback singer Bhavatharini dies of cancer |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/ilaiyaraajas-daughter-and-playback-singer-bhavatharini-dies-of-cancer-2493685-2024-01-25 |access-date=2024-01-25 |website=India Today |date=25 January 2024 |language=en |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125155226/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/ilaiyaraajas-daughter-and-playback-singer-bhavatharini-dies-of-cancer-2493685-2024-01-25 |url-status=live }}</ref> ಕ್ರೈಸ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರೂ<ref>{{cite web | title=Happy Birthday Ilayaraja: Assistant to maestro, here are some lesser known facts about Isai Gnani Ilayaraja's musical journey | work=The Times of India | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-ilayaraja-assistant-to-maestro-here-are-some-lesser-known-facts-about-isai-gnani-ilayarajas-musical-journey/articleshow/76137497.cms }}</ref>, ಇಳಯರಾಜ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಹಿಂದೂ ಋಷಿ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=India/> ==ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು== [[File:Rajinikanth, Kamal Haasan and Ilaiyaraaja At The Nadigar Sangam Protest.jpg|thumb|2018ರ [[ನಟ ಸಂಘ]] ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] (ಎಡ) ಮತ್ತು [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] (ಬಲ) ಜೊತೆಗೆ ಇಳಯರಾಜ (ಮಧ್ಯ)]] 2017ರಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿ, ಇಳಯರಾಜ ಗಾಯಕರು, [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಎಸ್. ಪಿ. ಚರಣ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ|ಚಿತ್ರ]] ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಅಪಾರ [[ರಾಯಧನ]]ವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref name=hindustantimes_20170320>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/music/illayaraja-s-legal-notice-to-spb-sp-balasubrahmanyam-says-he-will-obey-the-law/story-hulhkHFbDsrOBOu3kiu1EN.html |title=Illayaraja's legal notice to SPB: SP Balasubrahmanyam says he will obey the law |work=Hindustan Times |date=20 March 2017 |access-date=31 May 2017 |archive-date=24 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524181700/http://www.hindustantimes.com/music/illayaraja-s-legal-notice-to-spb-sp-balasubrahmanyam-says-he-will-obey-the-law/story-hulhkHFbDsrOBOu3kiu1EN.html |url-status=live }}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಹೋದರ ಗಂಗೈ ಅಮರನ್ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಎಸ್ಪಿಬಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು 'ಮೂರ್ಖತನ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url=https://www.thenewsminute.com/article/gangai-amaran-slams-brother-ilaiyaraaja-says-legal-notice-spb-foolishness-58886 | title=Gangai Amaran slams brother Ilaiyaraaja, says legal notice to SPB is 'foolishness' | date=20 March 2017 | access-date=4 May 2022 | archive-date=20 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220520140613/https://www.thenewsminute.com/article/gangai-amaran-slams-brother-ilaiyaraaja-says-legal-notice-spb-foolishness-58886 | url-status=live }}</ref> 2018ರಲ್ಲಿ, USನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟಾಕ್ ಶೋ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಂತ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು, "ನಾನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯೇಸು ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Ilayaraja says no proof for Jesus' resurrection, sparks controversy | website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] | url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2018/03/27/ilayaraja-says-no-proof-for-jesus-resurrection-sparks-controversy.html?fromNewsdog=1 }}</ref> ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಂಪು [[ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ|ತಿರುಚಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಇಳಯರಾಜ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು, "ಕ್ರೈಸ್ತರ ಅಂತಿಮ ನಂಬಿಕೆ" ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.<ref>{{cite news|title=Christ remark: Plaint filed against Ilayaraja|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/christ-remark-plaint-filed-against-ilayaraja/articleshow/63523573.cms|date=29 March 2018|access-date=22 September 2022|archive-date=15 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220315085146/https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/christ-remark-plaint-filed-against-ilayaraja/articleshow/63523573.cms|url-status=live}}</ref> 2022ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಇಳಯರಾಜ "ಇಂದು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಯೋಜಕರಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಗಳಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|title=Ilaiyaraaja: 'There are no composers today, only programmers'|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-no-composers-today-only-programmers/article65230243.ece|date=16 March 2022|access-date=22 September 2022|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922055454/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-no-composers-today-only-programmers/article65230243.ece|url-status=live}}</ref> 2022 ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ, "ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ & ಮೋದಿ—ರಿಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಐಡಿಯಾಸ್" ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇಳಯರಾಜ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜಾತಿವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ [[ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. ಜಾತಿವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, "ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಅವಮಾನವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=Elangovan's tirade against Ilaiyaraaja goes viral | work=The Hindu | date=24 April 2022 | url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/elangovans-tirade-against-ilaiyaraaja-goes-viral/article65351346.ece/ }}</ref> ಮೋದಿ ಅವರ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲಿಗರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=The sound of criticism: How Ilaiyaraaja's comparison of Ambedkar and Modi triggered a political row|publisher=Firstpost|url=https://www.firstpost.com/india/the-sound-of-criticism-how-ilaiyaraajas-comparison-of-ambedkar-and-modi-triggered-a-political-row-10572601.html|date=19 April 2022|access-date=22 September 2022|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922130557/https://www.firstpost.com/india/the-sound-of-criticism-how-ilaiyaraajas-comparison-of-ambedkar-and-modi-triggered-a-political-row-10572601.html|url-status=live}}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು== ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ 380ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=List of songs sung by ILAIYARAAJA|url=http://www.lakshmansruthi.com/profilesmusic/ilayaraja-songs.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022002548/http://www.lakshmansruthi.com/profilesmusic/ilayaraja-songs.asp|url-status=usurped|archive-date=22 October 2010|publisher=lakshmansruthi|accessdate=2014-04-12}}</ref> [[File:Ilaiyaraaja at the TFPC Press Meet Held Ahead Of The ‘Ilaiyaraaja 75’ Concert.jpg|thumb]] === 1977 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[16 ವಯಧಿನಿಲೆ]]''|| "ಸೊಳಂ ವಿಧೈಕ್ಕೈಯಿಲೆ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="2" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''ಒಡಿ ವಿಳಯಾಡು ಥಾತಾ''|| "ಒರು ಕೋಡಿ ಪೊಯ್ಯೈ" || |} === 1978 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಕಣ್ಣನ್ ಒರು ಕೈ ಕುಳಂದೈ]]''|| "ವಯಿತ್ರಿಲ್ ಸುಮಂದವಳ್"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="4" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಕಿ಴ಕೆ ಪೋಗುಂ ರೈಲ್]]''|| "ಯೇಧೋ ಪಾಟ್ಟು ಯೇಧೋ ರಾಗಂ"|| |- | ''[[ಮುಲ್ಲುಂ ಮಲರುಂ]]''|| "ಮಾನ್ ಇನಮೇ ಮುಳ್ಳೈ ಪೂವಣ್ಣಮೇ"|| |- | ''ತಿರುಪುರಸುಂದರಿ''|| "ಒಡಂ ಒಂದ್ರು ಕಾಟ್ರಿಲ್"|| |} === 1979 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಅನ್ಬೆ ಸಂಗೀತಾ''|| "ಕಂಧನುಕ್ಕು ರೆಂಡು"|| rowspan="16" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="16" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | rowspan="2" | ''[[ಚಕ್ಕಳಾತಿ]]''|| "ಎನ್ನ ಪಾಟ್ಟು ಪಾಡ"|| |- | "ವಾಡ ವಾಟ್ಟುದು"|| |- | ''[[ಧರ್ಮ ಯುದ್ಧಂ]]'' || "ಕಣ್ಣೀರಿನಾಲ್ (ಒರು ಥಂಗ ರಧತಿಲ್ ನ ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿ)" || |- | ''[[ಕಡವುಲ್ ಅಮೈತ ಮೇಡೈ]]''|| "ಯೇಯ್ ಥನ್ನಿ ನೀ ನೀರಾಡ"|| |- | ''[[ಕವರಿ ಮಾನ್]]''|| "ಉಲ್ಲಂಗಳ್ ಇನ್ಬತಿಲ್ ಆಡಟ್ಟುಂ"|| |- | ''ಲಕ್ಷ್ಮೀ''|| "ಥೆನ್ನ ಮರಥಿಲೆ ಥೆಂದ್ರಲ್ ಅಡಿಕ್ಕುಧು"|| |- | ''ಮಣಿಪೂರ್ ಮಾಮಿಯಾರ್''|| "ರಸಿಗನೆ ಎನ್ ಅರುಗಿಲ್ ವಾ"|| |- | ''[[ಪಗಳಿಲ್ ಒರು ಇರವು]]''|| "ತೊಟ್ಟಂ ಕೊಂಡ ರಾಸವೇಯ್"|| |- | rowspan="5" | ''[[ಪೊನ್ನು ಊರಕ್ಕು ಪುದುಸು]]'' || "ಒರಂ ಪೋ ಒರಂ ಪೋ" || |- | "ಒರು ಮಂಜ ಕುರುವಿ" || |- | "ಸಾಮಕೋಳಿ ಕೂವುಧಮ್ಮ" || |- | "ಉನಕ್ಕೆನ ತಾನೇ ಇನ್ನೆರಮಾ" || |- | "ವೀಟ್ಟುಕ್ಕೊರು ಮಗನ ಪೋಲ" || |- | ''[[ಪುಧಿಯ ವಾರ್ಪುಗಳ್]]''|| "ತಿರುವಿಳ ಕೂತು"|| |- |''[[ಉತಿರಿಪೂಕ್ಕಳ್]]'' |"ಏಯ್ ಇಂಧ ಪೂಂಗಾಟ್ರು ಥಾಳಾಟ್ಟ" | |} === 1980 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ರುಸಿ ಕಂಡ ಪೂನೈ]]''|| "ಅನ್ಬು ಮುಗಂ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1981 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಅಲೈಗಳ್ ಒಯ್ವಥಿಲ್ಲೈ]]''|| "ವಾ಴್ವೆಲ್ಲಾಂ ಆನಂದಮೇ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ವಿಳಿಯಿಲ್ ವಿಳುಂಧು"|| |- | ''[[ಸೀತಕೋಕ ಚಿಲುಕ (1981 ಚಿತ್ರ)|ಸೀತಕೋಕ ಚಿಲುಕ]]''|| "ಅಲಾಲು ಕಲಾಲು"|| [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]|| |} === 1982 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಸಕಲಕಲ ವಲ್ಲವನ್ (1982 ಚಿತ್ರ)|ಸಕಲಕಲ ವಲ್ಲವನ್]]''|| "ಅಮ್ಮನ್ ಕೋಯಿಲ್ ಕಿ಴ಕ್ಕಾಲೆ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1983 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಆಯಿರಂ ನಿಲವೇ ವಾ]]''|| "ಅಚ್ಚುವೆಲ್ಲಂ ಪಚ್ಚರಿಸಿ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಮಣ್ ವಾಸನೈ]]''|| "ಇಂಧ ಭೂಮಿ ವೇಧ ಪೋಟಾ"|| |- | ''[[ಮುಂದಾನೈ ಮುಡಿಚು]]''|| "ವೆಳಕ್ಕು ವೇಚ ನೆರಥಿಲೆ"|| |- | ''[[ಕಣ್ ಶಿವಂತಾಲ್ ಮಣ್ ಶಿವಕ್ಕುಂ]]''|| "ವಂದಾಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಪೂ"|| |- | ''[[ಈರ ವಿಳಿ ಕಾವಿಯಂಗಳ್]]''|| "ಎನ್ ಗಾನಂ ಎಂಗು ಅರಂಗೆರುಂ"|| |} === 1984 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪುಧುಮೈ ಪೆನ್ (1984 ಚಿತ್ರ)|ಪುಧುಮೈ ಪೆನ್]]''|| "ಯೆರಿಗಿಂದ್ರ ಧೀಪಂ"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="4" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಪೂವಿಲಂಗು]]''|| "ಆಥಾಡಿ ಪಾವಾಡ ಕಾಥಾಡಾ"|| |- | ''[[ವಾ಴್ಕೈ (1949 ಚಿತ್ರ)|ವಾ಴್ಕೈ]]''|| "ಎಧಿರ್ಕಾಲಂ ಉನಕಾಗ"|| |- |''[[ವೈದೇಹಿ ಕಾತಿರುಂತಾಲ್]]'' |"ಮೇಗಂ ಕರುಕಯಿಲೆ" | |} === 1985 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮನಿಥನ್ (1985 ಚಿತ್ರ)|ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮನಿಥನ್]]''|| "ಎಲ್ಲಾರುಮೆ ತಿರುದಂಗಥಾನ್"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1986 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಗೀತರಚನೆಕಾರ !!ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಮುಥಲ್ ವಸಂತಂ]]''|| "ಆರುಂ ಅಥು ಆಳಂ ಇಲ್ಲೈ"|| rowspan="6" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="6" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| | |- | rowspan="2" | ''[[ಕಡಲೋರ ಕವಿತೈಗಳ್]]''|| "ಅಡಿ ಆಥಾಡಿ (ಸಂತೋಷದ ಆವೃತ್ತಿ)"|| ವೈರಮುತ್ತು | |- | "ದಾಸ್ ದಾಸ್ ಚಿನ್ನಪ್ಪದಾಸ್"|| ಇಳಯರಾಜ | |- | ''[[ಕರಿಮೇಡು ಕರುವಾಯನ್]]''|| "ಅಡಿ ಕಧ ಕೇಳು ಕಧ ಕೇಳು"|| | |- | ''[[ಥಾಯ್ಕು ಒರು ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಅಲೈಯಿಲ್ ಮಿಧಂಧ ಒರು"|| | |- | ''[[ಪಾರು ಪಾರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪಾರು]]''|| "ಯೇ ಜೋಸಿಯಂ ಸೊಳ್ಗಿರೇನ್"|| | |} === 1987 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಗ್ರಾಮತ್ತು ಮಿನ್ನಲ್''|| "ವಡ್ಡಿ ಎದುಥ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1988 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪಾಡಾತ ತೇನಿಕ್ಕಳ್]]''|| "ಆಥಿ ಅಂಥಂ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಸೊಲ್ಲ ತುಧಿಕ್ಕುಧು ಮನಸು]]''|| "ವಾಯಕ್ಕಟ್ಟಿ ವಯಿತ ಕಟ್ಟಿ"|| |- | ''[[ಎನ್ ಬೊಮ್ಮುಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮಾವುಕ್ಕು]]''|| "ಯೈ ಯಯ್ಯಯ್ಯ ಯೈ ಯಯ್ಯಯ್ಯ"|| |- | ''[[ಶೆಂಬಗಮೇ ಶೆಂಬಗಮೇ]]''|| "ವೆಳುತು ಕಟ್ಟಿಕ್ಕಡಾ"|| |- | ''ಸಕ್ಕರೈ ಪಂಧಾಲ್''|| "ವೇದಂ ಒಂಗ"|| |} === 1989 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪೊರೂಥಾತು ಪೋತುಂ]]''|| "ಆರಾರೋ ಪಾಡ ವಂಥೇನೇಯ್"|| rowspan="7" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="8" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಶಿವ (1989 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಶಿವ]]''|| "ವೆಳ್ಳಿ ಕಿಳಮಾ"|| |- | ''[[ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ಥಂಗಳ್ (ಚಿತ್ರ)|ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ಥಂಗಳ್]]''|| "ಎದುತು ನಾನ್ ವಿಡ ವಾ ಎನ್ ಪಾಟ್ಟೈ ತೊಳಾ"|| |- | ''[[ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕು ಒರು ಥಲೈವನ್]]''|| "ಎಲ್ಲೋರುಡೈಯ ವಾ಴್ಕ್ಕೈಯಿಲುಂ"|| |- | ''[[ಎನ್ನೆ ಪೆಥ ರಾಸ]]'' | "ಎಲ್ಲೋರುಕ್ಕುಂ ನಲ್ಲವೆನ್ನು ಪೇರ ವಾಂಗನುಂ"|| |- | ''[[ಎನ್ನೈ ವಿಟ್ಟು ಪೋಗಾತೆ]]''|| "ದರಿಸನಂ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ"|| |- | ''[[ಎಂಗ ಊರು ಮಾಪ್ಪಿಳ್ಳೈ]]''|| "ಎನ್ ಕಾವೇರಿಯೇ ಕಣ್ಣೀರ್ ಎಥರ್ಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]''|| "ಧರ್ಮಲ ಲೋಗಿಲಿಲೋ" || [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]] || |} === 1990 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" | ''[[ಪುಧು ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಉನ್ ಪಾರ್ವೈಯಾಲ್"|| rowspan="35" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="35" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಎಂಗ ಊರು ಕಾಧಲ ಪಥಿ ಎನ್ನ ನೆನೈಕಿರೆ"|| |- | "ನೆಥು ಒರುಥರ ಒರುಥರ ಪಾಥೋಂ"|| |- | ''[[ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್ ತಿರುವಿಳಾ]]''|| "ದೈವಂ ಥಂಧ ವಾ಴್ವುಕ್ಕೆಲ್ಲಂ"|| |- | ''[[ಆನಂದ ಕುಮ್ಮಿ]]''|| "ಧರ್ಮದುರೈ ಪೋಲ್ ಯೆವನಡ"|| |- | ''[[ಉರುಧಿ ಮೊಳಿ]]''|| "ಧಿನಕ್ಕು ಧಿನಕ್ಕು ಧಂ"|| |- | ''[[ವೆಲ್ಲೈಯ ಥೇವನ್]]''|| "ಎಥಿ ವಚ್ಚ ಕುತು ವಿಳಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಶಿರೈಯಿಲ್ ಶಿಲ ರಾಗಂಗಳ್]]''|| "ಎಳು ಸ್ವರಂ"|| |- | ''[[ಪುಲನ್ ವಿಶರನೈ]]''|| "ಇದುಥಾನ್ ಇದುಕ್ಕುಥಾನ್"|| |- | ''[[ಕರಗಟ್ಟಕರನ್]]''|| "ಇಂದಮಾನ್ ಉಂಧನ್ ಸೊಂಧಮಾನ್"|| |- | ''ಪೆರಿಯಮ್ಮ''|| "ಇವಲ್ ಥಾನೇ ಪೆನ್ಮನಿ"|| |- | ''[[ಕವಲುಕ್ಕು ಕೆಟ್ಟಿಕರನ್]]''|| "ಕಾವಲುಕ್ಕು ಗಟ್ಟಿಕ್ಕಾರನ್"|| |- | ''[[ಚೆಂಬರುತಿ]]''|| "ಕಡಲಿಲೇಯ್ ಎಳುಂಬುರ ಅಲೈಗಳ"|| |- | ''[[ಮೈಕೆಲ್ ಮದನ ಕಾಮ ರಾಜನ್]]''|| "ಕಧ ಕೇಳು ಕಧ ಕೇಳು"|| |- | ''[[ಶಿರೈಯಿಲ್ ಶಿಲ ರಾಗಂಗಳ್]]''|| "ಕಲ್ಲುಡೈಕ ಆಳಿಲ್ಲಾಮಲ್"|| |- | ''[[ಉನ್ನೈ ಸೊಲ್ಲಿ ಕುಟ್ರಮಿಲ್ಲೈ]]''|| "ಕೆಟ್ಟುಂ ಪಟ್ಟನಂ ಪೊಯ್ ಸೇರ್ ಎನ್ರು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಎನ್ ಉಯಿರ್ ತೊಳನ್]]''|| "ಮಚ್ಚಿ ಮಣ್ಣಾರು ಎನ್ ಮನಸುಕ್ಕುಲೆ"|| |- | "ಥಂಬಿ ನೀ ನಿಮಿರ್ನ್ಧು ಪಾರಡ"|| |- | ''[[ಪಗಳಿಲ್ ಪೌರ್ಣಮಿ]]''|| "ಮನಮೇ ಅವನ್ ವಾ಴ುಂ"|| |- | ''[[ಇನ್ನಿಸೈ ಮಳೈ]]''|| "ಮಂಗೈ ನೀ ಮಾಂಗನೀ"|| |- | ''ಗೀತ ವಾ಴ಿಪಾಡು''|| "ಮಾಣಿಕ್ಕ ಚಿಲೈಯೇ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್ ತಿರುವಿಳಾ]]''|| "ಮಂಜೋಲ ಕಿಳಿಯಿರುಕ್ಕು"|| |- | "ನಾನ್ ಸೊನ್ನಾಲ್ ಕೆಳಮ್ಮ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪಣಕ್ಕರನ್]]''|| "ಮರಥ ವಚ್ಚವನ್ ಥನ್ನಿ ಊತುವಾನ್"|| |- | "ಉಳ್ಳುಕ್ಕುಳ್ಳ ಚಕ್ಕರವರ್ತಿ"|| |- | ''[[ರಾಜ ಕೈಯ ವಾಚ]]''|| "ಮರುಥಾನೀ ಅರಚನೇ"|| |- | ''[[ಮೈ ಡಿಯರ್ ಮಾರ್ಥಂಡನ್]]''|| "ಮೈ ಡಿಯರ್ ಮಾರ್ಥಂಡ"|| |- | ''[[ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ (1993 ಚಿತ್ರ)|ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ]]''|| "ಪೆತು ಪೊಟ್ಟಧಾರೋ"|| |- | ''[[ಎಧಿರ್ ಕಾಟ್ರು]]''|| "ಸಾಮಿಯಾರ ಪೊನವನುಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಮರುಥು ಪಾಂಡಿ]]''|| "ಸಿಂಗಾರ ಸೆಲ್ವಂಗಳೇ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು ಪಡವ]]''|| "ಸೊಂಧಂ ಎಂದ್ರು ವಂಧವಳೇ"|| |- | ''[[ಊರು ವಿಟ್ಟು ಊರು ವಂಧು]]''|| "ಸೊರ್ಗಮೇ ಎಂದ್ರಾಲುಂ"|| |- | ''[[ಪೆರಿಯ ವೀಟು ಪಣಕ್ಕರನ್]]''|| "ವಂಧಾರೈ ವಾ಴ ವೈಕ್ಕುಂ"|| |- | ''[[ಕಿ಴ಕ್ಕು ವಾಸಲ್]]''|| "ವೀಟ್ಟುಕ್ಕು ವೀಟ್ಟುಕ್ಕು ವಾಸಪ್ಪಡಿ"|| |- | ''[[ಪೊಂಡಾಟ್ಟಿ ಥೇವೈ]]''|| "ಯಾರಡಿ ನಾನ್ ಥೇದುಂ ಕಾಧಲಿ"|| |} === 1991 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಗುಣ]]''|| "ಅಪ್ಪನ್ ಎಂದ್ರುಂ ಅಮ್ಮೈಯೆಂದ್ರುಂ"|| rowspan="10" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="23" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಚಿನ್ನ ಕುಯಿಲ್ ಪಾಡುಧು]]''|| "ಅಪ್ಪವುಕ್ಕು ಪಯ್ಯನ್ ವಂಧು ಪೊನ್ನು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಇದಯಂ (ಚಿತ್ರ)|ಇದಯಂ]]''|| "ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಯಿಲೆ"|| |- | "ಪೊಟ್ಟು ವೈತ ಒರು ವಟ್ಟ ನಿಲ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪುಧು ನೆಲ್ಲು ಪುಧು ನಾಥು]]''|| "ಭರಣಿ ಭರಣಿ ಪಾಡಿ ವರುಂ"|| |- | "ಸಳಂಗಚಥಂ ಕೇಕ್ಕುಧಡಿ"|| |- | ''[[ಕುಂಬಕರೈ ಥಂಗಯ್ಯ]]''|| "ಎನ್ನೈ ಒರುವನ್ ಪಾಡ ಛೊನ್ನಾನ್"|| |- | ''ಕಣ್ಣುಕ್ಕೊರು ವಣ್ಣಕಿಲಿ''|| "ಗಾನಂ ಥಾನ್ ಕಾಟ್ರೋಡು"|| |- | ''[[ಎನ್ನರುಕಿಲ್ ನೀ ಇರುಂದಾಲ್]]''|| "ಇಂದಿರ ಸುಂದರಿಯೇ ಸೊಂಧಂ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು ಕೆಟ್ಕುತಮ್ಮ]]''|| "ಕಾಲಂ ಎನುಂ ನೂಲಿಲೇಯ್"|| |- | ''[[ಕೂಲಿ ನಂ. 1 (ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ)|ಕೂಲಿ ನಂ. 1]]''|| "ಕಳಯ ನಿಜಮ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ಕೀಚು ರಾಳ್ಳು''|| "ಕಳಿಶಿಥಂ ಕಳಿಶಿಥಂ"|| [[ಕೇರಳದ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]]|| |- | rowspan="3" | ''[[ಎನ್ ರಾಸಾವಿನ್ ಮನಸಿಲೆ]]''|| "ಕುಯಿಲ್ ಪಾಟ್ಟು (ಶೋಕ)"|| rowspan="11" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | "ಪೆನ್ ಮನಸು ಆಳಮೆನ್ರು"|| |- | "ಸೊಲೈ ಪಸುಂಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''[[ಸಾಮಿ ಪೊಟ್ಟ ಮುಡಿಚು]]''|| "ಮಾಧುಳಂಕಣಿಯೇ"|| |- | ''[[ಪುಧಿಯ ರಾಗಂ]]''|| "ಮಲ್ಲಿಗೈ ಮಾಲೈ ಕಟ್ಟಿ"|| |- | ''[[ಎನ್ನರುಕಿಲ್ ನೀ ಇರುಂದಾಲ್]]''|| "ನಿಲವೇ ನೀ ವರ ವೆಂಡುಂ"|| |- | ''[[ಊರೆಲ್ಲಾಂ ಉನ್ ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಊರೆಲ್ಲಾಂ ಉನ್ ಪಾಟ್ಟುಥಾನ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''ಥಂಬಿಕ್ಕು ಒರು ಪಾಟ್ಟು''|| "ಥಾಯೆಂದ್ರುಂ ಥಂಧೈಯೆಂದ್ರುಂ"|| |- | ''[[ವೇತ್ರಿ ಪಡಿಗಳ್]]''|| "ಉನ್ನೈ ಕಾಕ್ಕುಂ ಥಾಯ್ ಪೋಲ್"|| |- | ''[[ಸರ್ ಐ ಲವ್ ಯು]]''|| "ಉದಿಕ್ಕಿಂದ್ರ ಶೆಂಗಧಿರ್"|| |- | ''ಪುಧಿಯ ಸ್ವರಂಗಳ್''|| "ವಾನಂ ಉಳ್ಳ ಕಾಲಂ ಮಟ್ಟುಂ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |} === 1992 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ನಾಡೋಡಿ ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕರನ್]]''|| "ಆಗಾಯ ಥಾಮರೈ ಅರುಕಿಲ್ ವಂಧಥೇಯ್"|| rowspan="15" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="27" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ವೀರ ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಆಳ ಪಿರಂಥ ಮಹಾರಾಸ"|| |- | ''[[ಆವರಂಪೂ]]''|| "ಆಲೋಲಂ ಪಾಡಿ ಅಸೈಂಧಾಡುಂ ಕಾಟ್ರೇ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ಚಿನ್ನ ಗೌಂಡರ್]]''|| "ಅಂಥ ವಾನಥ ಪೋಲ"|| |- | "ಕಣ್ಣು ಪಡ ಪೋಕುಥಯ್ಯ"|| |- | "ಸೊಲ್ಲಾಲಡಿಚ ಸುಂದರಿ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ಭರಥನ್ (1992 ಚಿತ್ರ)|ಭರಥನ್]]''|| "ಅಳಗೇ ಅಮುಧೇ ಪೂಂತೆಂದ್ರಲ್ ಥಾಳಾಟ್ಟುಂ"|| |- | "ಪುನ್ನಗೈಯಿಲ್ ಮಿನ್ಸಾರಂ"|| |- | "ನಲ್ ವೀನೈ ನಾಧಂ"|| |- | ''ಅಂಥಪುರಂ''|| "ಅಳಗೇ ಉನ್ ಮುಗಂ ಪಾರಾಮಲ್"|| |- | ''[[ಪೊನ್ನುಕೆತ ಪುರುಶನ್]]''|| "ಸಿನೆಮಾ ಸಿನೆಮಾ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ದೈವ ವಾಕ್ಕು]]''|| "ಇಂಧ ಅಮ್ಮನುಕ್ಕು ಎಂಥ ಊರು"|| |- | "ಕಟ್ಟುಥಾಡಿ ರಾಕ್ಕೋಳಿ"|| |- | "ವಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿ ಎನ ವಂಧಾನ್"|| |- | ''ವ ವ ವಸಂತಮೇ''|| "ಇಂಧ ಕಾಥಲ್ ವಂಧು"|| |- | ''ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್''|| "ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯ"|| [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]]|| |- | ''[[ಕಾಲಿಕಾಲಂ (1992 ಚಿತ್ರ)|ಕಾಲಿಕಾಲಂ]]''|| "ಕಾಲಂ ಕಾಲಿಕಾಲಂ"|| rowspan="8" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ವಣ್ಣ ವಣ್ಣ ಪೂಕ್ಕಳ್]]''|| "ಕಣ್ಣಮ್ಮ ಕಾಧಲ್ ಎನುಂ ಕವಿಥೈ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ನಾಡೋಡಿ ಥೆಂದ್ರಲ್]]''|| "ಮಣಿಯೇ ಮಣಿಕುಯಿಲೆ"|| |- |"ಒರು ಕಣಂ ಒರು ಯುಗಮಾಗ"| |- | ''ಉನ್ನ ನೆನಚೇನ್ ಪಾಟ್ಟು ಪಡಿಚೇನ್''|| "ಮುಂಧಿ ಮುಂಧಿ ನಾಯಕರೇ"|| |- | ''ಚಿನ್ನ ಥಾಯಿ''|| "ನಾನ್ ಏರಿ ಕರೈ (ಪಾಥೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | rowspan="2" | ''ನಾಂಗಳ್''|| "ನಮ್ಮ ಬಾಸು"|| |- |"ಪಾರಡಿ ಕುಯಿಲೆ ಪಾಸಮಳರ್ಗಳಿ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"| |- | ''ಮರುತೋಡೆ ನಾ ಮೊಗುಡು''|| "ಓ ರಾಮ ಶಿಲಕ್ಕಮ್ಮ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್''|| "ಪಾಪೋಹಂ ಪಾಪಕರ್ಮ"|| [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]]|| |- | ''ಪಟ್ಟುದಲ''|| "ಸರಂಗಿ ಸರಂಗಿ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |} === 1993 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉಲ್ಲೆ ವೆಳಿಯೇ]]''|| "ಆರಿರಾರೋ ಪಾಡುಂ ಉಳ್ಳಂ"|| rowspan="13" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="12" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಉಡನ್ ಪಿರಪ್ಪು]]''|| "ಚೋಳರ್ ಕುಲ"|| |- | ''ಅರಣ್ಮನೈ ಕಿಲಿ''|| "ಎನ್ ಥಾಯೆನುಂ ಕೋಯಿಲೆ ಕಾಕ್ಕ ಮರಂಥಿತ್ತ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಏನೆಕ್ಕೆನ ಒರುವರುಂ"|| |- | ''[[ವಲ್ಲಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಲ್ಲಿ]]''|| "ಎನ್ನ ಎನ್ನ ಕನವು ಕಂಡಾಯೋ"|| |- | ''[[ಎಳೈ ಜಾತಿ]]''|| "ಇಂಧ ವೀಡು ನಮಕ್ಕು ಸೊಂಧಂ ಇಲ್ಲೈ"|| |- | ''ಚಿನ್ನ ಜಮೀನ್''|| "ನಾನ್ ಯಾರು ಏನಕ್ಕೆಧುಂ"|| |- | ''ಸಕ್ಕರೈ ಥೇವನ್''|| "ನಲ್ಲ ವೆಳ್ಳಿ ಕಿಳಮೈಯಿಲೆ"|| |- | ''ಅರಣ್ಮನೈ ಕಿಲಿ''|| "ರಾಮರೈ ನಿನೈಕ್ಕುಂ ಅನುಮಾರು"|| |- | ''ಐ ಲವ್ ಇಂಡಿಯ''|| "ಪಾಸಂ ವೈತ ಉಳ್ಳಂ"|| |- | ''ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ''|| "ಥಾಳಿ ಎಂಬಧು ಇಂಗೆ"|| |- | ''ಕೋಯಿಲ್ ಕಾಲೈ''|| "ಥಾಯುಂಡು ಥಂಧೈ ಉಂಡು"|| |- | ''[[ಪೊನ್ನುಮಣಿ]]''|| "ಅಡಿಯೇ ವಂಜಿಕೋಡಿ"|| ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ |} === 1994 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಪುಧುಪಟ್ಟಿ ಪೊನ್ನುಥಾಯಿ''|| "ಅಳಗಾನ ನಾಂ ಪಾಂಡಿ ನಾಟ್ಟಿನಿಲೆ"|| rowspan="7" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="7" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಕಣ್ಮಣಿ (ಚಿತ್ರ)|ಕಣ್ಮಣಿ]]''|| "ನೇತ್ರು ವಂಧ ಕಾಟ್ರು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಅಧರ್ಮಂ]]''|| "ನೂರು ವಯಸು ವಾಳ ವೆಂಡುಂ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | "ಒರು ಪಕ್ಕಂ ಒರು ನ್ಯಾಯಂ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪ್ರಿಯಾಂಕ (1994 ಚಿತ್ರ)|ಪ್ರಿಯಾಂಕ]]''|| "ನ್ಯಾಬಗಂ ಇಲ್ಲೈಯೋ (ಯುಗಳ)"|| |- | "ನ್ಯಾಬಗಂ ಇಲ್ಲೈಯೋ (ಏಕಾಂತ)"|| |- | ''ಕಾತಿರುಕ್ಕ ನೆರಮಿಲ್ಲೈ''|| "ಒ ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನೇ"|| |} === 1995 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಆನಳಗನ್]]'' |"ನಿಲ್ಲಾಧ ವೆಣ್ಣಿಲ" | rowspan="13" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] | | |- | rowspan="4" | ''[[ಅವಥಾರಂ (1995 ಚಿತ್ರ)|ಅವಥಾರಂ]]''|| "ಅರಿಥಾರಥ ಪೂಸಿಕೊಳ್ಳ ಆಸೈ"|| rowspan="12" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಚಂದಿರರುಂ ಸೂರಿಯರುಂ"|| |- | "ಒರು ಗುಂಡು ಮಣಿ ಕುಳುಂಗುಧಡಿ"|| |- | "ಥೆಂದ್ರಲ್ ವಂಧು ಥೀಂದುಂ ಬೋಧು"|| |- | ''[[ರಾಸಯ್ಯ]]''|| "ದಿಂಡುಕ್ಕಲ್ಲು ದಿಂಡುಕ್ಕಲ್ಲು"|| |- | rowspan="2" | ''ಪಾಟ್ಟು ಪಾಡವ''|| "ನಿಲ್ ನಿಲ್ ನಿಲ್ ಬಧಿಲ್ ಸೊಲ್ ಸೊಲ್ ಸೊಲ್"|| |- | "ವಳಿ ವಿಡು ವಳಿ ವಿಡು"|| |- | ''ಮಾಯ ಬಜಾರ್ 1995''|| "ಒರು ಊರಿಲೆ ಒರು ರಾಜಕುಮಾರನ್"|| |- | ''ಎಲ್ಲಾಮೇ ಎನ್ ರಾಸ ಥಾನ್''|| "ಒರು ಸಂಧನ ಕಾಟ್ಟುಕ್ಕುಳೆ"|| |- | ''ಥೇಡಿ ವಂಧ ರಾಸ''|| "ರಾಸವ ಥೇಡಿ ವಂಧ"|| |- | ''ಪಾಟ್ಟು ವಾಥಿಯಾರ್''|| "ಸರಿಗಮಪಧನಿಸ (ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹಾಡು)"|| |- | ''ಎಲ್ಲಾಮೇ ಎನ್ ರಾಸ ಥಾನ್''|| "ವೀಣೈಕ್ಕಿ ವೀಣ ಕುಂಜು"|| |} === 1996 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಶಿವ ಸೈನ್ಯ''|| "ಚಿಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರ ಒ ಚಿಕ್ಕ ಮಲ್ಲಿಗೆ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| rowspan="8" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''ಪೂಮಣಿ''|| "ಎನ್ ಪಾಟ್ಟು ಎನ್ ಪಾಟ್ಟು"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಪೂಂಚೊಳೈ''|| "ಗಾನ ಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''ಶಿವ ಸೈನ್ಯ''|| "ಜೈಲೈ ಹುಟ್ಟಿ ಬಯಲಿಗೆ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಕಟ್ಟ ಪಂಚಾಯತು''|| "ನಲ್ಲ ಕಾಲಂ ಪೊರಂಧಿದ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಗುಲಾಬಿ''|| "ಒ ಪ್ರೇಮ ದೇವತೇಯ್ (ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ)"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಇರಟ್ಟೈ ರೋಜ''|| "ಪೊಂಬಳೈಂಗ ಕೈಯಿಲೆ ಕುಡುಂಬಂ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಪೂಮಣಿ''|| "ತೋಲ್ ಮೇಲ"|| |} === 1997 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಭೂಮಿಗೀತ]]''|| "ಆ ದೇವರಿಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಭೂಮಿ"|| rowspan="2" | [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| rowspan="15" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಭೂದ್ಯಾವಿಯಾ ಹಬ್ಬ ಹಬ್ಬ"|| |- | rowspan="3" | ''ಪುಣ್ಣಿಯವತಿ''|| "ಅಡಿ ಪನಿಂಜಾ"|| rowspan="3" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- |"ಒರು ಆಳಂ ಪೂವೈ" | |- |"ಉನಕ್ಕೊರುತಿ ಪೊರಂಧುರುಪ್ಪಾ" | |- | ''[[ಥೆಮ್ಮಂಗು ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕರನ್]]''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಾರ್ಥೈಯಿಲೆ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಗೀತ''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಾರ್ಥಯಿಲೇಯ್"|| |- | ''[[ಕಾಧಲುಕ್ಕು ಮರಿಯಾದೈ]]''|| "ಎನ್ನೈ ಥಾಳಾಟ್ಟ ವರುವಾಳೋ"|| |- | rowspan="2" | ''ಎಳುಮಳೈಯನ್ ಮಹಿಮೈ''|| "ಎಂಥ ಜೆನ್ಮಂ"|| |- | "ಕಾಲ ಕಾಲ"|| |- | ''ಗುಲಾಬಿ''|| "ಕೆಳಿಸತೇಯ್ ಪ್ರೇಮ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''[[ದೇವಥೈ]]''|| "ನಾಲ್ ಧೋರುಂ ಎಂಧನ್ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನೀ ಪೌರ್ಣಮಿ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ]]''|| "ಓಂ ಕಾರಾಧಿ ಕಂಡೆ (ಐಆರ್-ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರ ಯುಗಳ)"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''[[ವಾಸುಕೆ]]''|| "ಥಂಗಾಚಿ ಧಾನ್ ಥಂಗ ಪುರಾವ" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ಒರು ಯಾತ್ರಮೊಳಿ]]''|| "ಯೇರಿ ಕನಲ್ ಕಾಟ್ರೇ"|| [[ಕೇರಳದ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]]|| |- |''[[ಉಳ್ಳಾಸಂ]]'' |"ಯಾರೋ ಯಾರ್ಯಾರೋ" |ತಮಿಳು |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] | |} === 1998 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಸೆಂತೂರಂ''|| "ಅಡಿ ಉನ್ನ ಕಾನಾಮ"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="31" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಅಮ್ಮ ನೀಯುಂ"|| |- | ''[[ತಿರುಪ್ಪು ಮುನೈ]]''|| "ಅಮ್ಮಾನ ಸುಮ್ಮ ಇಲ್ಲಡಾ"|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಅಣ್ಣನ್ ಗಾಂಧಿ"|| |- | ''ಅಂಥಪುರಂ''|| "ಅಸಲ್ ಏಮ್ ಗುರುಥುಕು ರಾಧು"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ಕಾಧಲುಕ್ಕು ಮರಿಯಾಧೈ''|| "ಅಯ್ಯ ವೀಡು"|| rowspan="19" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಸೆಂತೂರಂ''|| "ಚಿನ್ನ ಮಣಿಕ್ಕಾಹ"|| |- | ''ಅಲೈಗಳ್ ಒಯ್ವಥಿಲ್ಲೈ''|| "ದರಿಸನಂ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ"|| |- | ''ಥಲೈಮುರೈ''|| "ಎಂಗ ಮಹಾರಾಣಿಕ್ಕೆನ್ನ"|| |- | ''ಕುಂಬಕೋಣಂ ಗೋಪಾಲು''|| "ಎನ್ನ ಜನ್ಮಮಡಿ ಪೆನ್ ಜನ್ಮಂ"|| |- | ''ಥಲೈಮುರೈ''|| "ಎನ್ನ ಪೆಥ ರಾಸ"|| |- | ''ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ''|| "ಎನ್ನೋಡ ಉಲಗಂ ವೇರು"|| |- | ''ಕವಲ ಪಡಾತೇಯ್ ಸಹೋಥರ''|| "ಈಶ್ವರ ಅಲ್ಲಾ ತೇರೆ ನಾಮ್"|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಎಳ ಪಾಳ ಒಳಚು"|| |- | ''[[ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ]]''|| "ಇನಿಯ ಮಳರ್ಗಳ್ ಮಳರುಂ"|| |- | ''[[ಧರ್ಮ (1998 ಚಿತ್ರ)|ಧರ್ಮ]]''|| "ಇರು ಕಂಗಳ್"|| |- | ''[[ವೀರ ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಕಧ ಪೋಲ ಥೋನುಂ ಇಧು ಕಧಯುಂ ಇಲ್ಲ"|| |- | ''[[ಕಾಧಲ್ ಕವಿಥೈ]]''|| "ಕೊಂಜಿ ಪೇಸು ಕೋವಂ ಕೊಂಡ ಕಣ್ಣಮ್ಮ"|| |- | ''[[ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ]]''|| "ಕೂಡ ಪೊರಂಥ ಸೊಂಥಮೇ"|| |- | ''ಕಣ್ಣಾಥಾಲ್''|| "ಮಾಲೈ ವೇಯಿಲ್ ಅಳಗಿ"|| |- | ''ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ''|| "ನಣ್ಬ ನಣ್ಬ"|| |- | ''ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ''|| "ಒರು ಕಥ್ಥರಿಕಾಯ್ಕ್ಕು ಓಥ ರೂಬ"|| |- | ''ಕುಂಬಕೋಣಂ ಗೋಪಾಲು''|| "ಒರು ನಂಧವನ ಕುಯಿಲ್"|| |- | ''ಕವಲೈ ಪಡಾಧೇ ಸಗೋಧಾರ''|| "ಪೊಣ್ಣಿನ್ ತಿರುವೋಣ ತಿರುನಾಳುಂ"|| |- | ''ಹೂಮಳೆ''|| "ಪ್ರೀತಿಯ ಗೆಲ್ಲಾಳು"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಕಂಗಳಿನ್ ವಾರ್ಥೈಗಳ್''|| "ಶ್ರೀ ರಾಮನೇ (ಐಆರ್-ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರ ಯುಗಳ)"|| rowspan="6" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಸೆಂಧೂರಂ''|| "ಉನ್ ಪಕ್ಕಥುಲ ಒರು ಪೂವ"|| |- | ''ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ''|| "ವಾನಥಿಲ್ ಇರುಂಧು"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ಆಳಮರಥು ಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ವಯಸು ಪುಳ್ಳ ವಯಸು ಪುಳ್ಳ"|| |- | ''ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ''|| "ವೆಣ್ಣಿಲವುಕ್ಕು ಆಸೈ ಪಟ್ಟೇನ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |} === 1999 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಕಣ್ಣಾಥಾಲ್''|| "ಅಮ್ಮನ್ ಪುಗಳ್ ಪಾಡ ಏನಕ್ಕು"|| rowspan="13" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="13" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಚಿನ್ನ ರಾಮಸಾಮಿ ಪೆರಿಯ ರಾಮಸಾಮಿ]]''|| "ಅಥಿರಿ ಪಾಚ ಕಥಿರಿ ಕೋಳು"|| |- | ''[[ಸೇತು (ಚಿತ್ರ)|ಸೇತು]]''|| "ಎಂಗೆ ಸೆಲ್ಲುಂ"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ಕಣ್ಮಣಿಕ್ಕು ವಾೞ್ತು"|| |- | ''[[ಮನಂ ವಿರುಂಬುತೆ ಉನ್ನೈ]]''|| "ಕೂಟ್ಟು ಕುಯಿಲೇಯ್"|| |- | ''ಪೊನ್ನು ವೀಟ್ಟುಕಾರನ್''|| "ನಂಧವನ ಕುಯಿಲೆ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''[[ಕುಮ್ಮಿ ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಪೂಂಗುಯಿಲೆ ಪೂಗುಯಿಲೆ"|| |- | ''ತೊದರುಂ''|| "ಸೆರ್ಂಧು ವಾೞುಂ ನೇರಂ"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಪೂಂಗಾತು ಅಧು ಭೂಮಿ ಎಂಗುಂ"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಥನ್ನನ್ ಥನಿಯಾಗ ಒರು ಥೀವುಂಡು"|| |- | ''ಭರಣಿ''|| "ಥೇನಾ ಓಡುಂ ಓಡ ಕರೈಯಿಲ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಥೆಂದ್ರಲೈ ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳ"|| |- | ''ಸೇತು''|| "ವಾರ್ಥೈ ಥವರಿ ವಿಟ್ಟಾಯ್"|| |} === 2000 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಕಕ್ಕೈ ಸಿರಗಿನಿಲೆ]]''|| "ಪಾಡಿ ತಿರಿಂದ ಎನ್ ತೊಳಿ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)" | rowspan="9" |ತಮಿಳು | rowspan="9" |[[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- |''[[ಕರುವೇಲಂ ಪೂಕ್ಕಳ್]]'' |"ಯೇಲೇ ಅಡ" | |- | rowspan="3" |''[[ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ (ಚಿತ್ರ)|ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ]]'' |"ಇನಿ ನಾಳುಂ ತಿರುನಾಳ್" | rowspan="3" | |- | "ಸಾಧಿ ಎನುಂ ಕೊಡುಮೈ" |- | "ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಸೀಮೈಯಿಲೆ" |- | ''[[ಕರಿಸಕ್ಕಾಟ್ಟು ಪೂವೆ]]''|| "ವಾನಂ ಪಾರ್ಥ ಕರಿಸಕ್ಕಾಡು"|| |- | rowspan="3" |''[[ಭಾರತಿ (2000 ಚಿತ್ರ)|ಭಾರತಿ]]'' |"ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್" | rowspan="3" | |- | "ನಲ್ಲಥೋರ್ ವೀನೈ ಸೈಧೇನ್" |- |"ನಿನ್ನೈಚ್ಚರನ್" |} === 2001 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಕಣ್ಣ ಉನ್ನೈ ಥೇಡುಕಿರೇನ್]]''|| "ಕೊಂಜಂ ಕೊಳುಸು ಪಾಟ್ಟು" | rowspan="6" |ತಮಿಳು | rowspan="4" |[[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಊರುರಂಗುಂ ನೇರಥಿಲ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- |''[[ಆಂಡನ್ ಅಡಿಮೈ]]'' |"ಉಂಧನ್ ರಾಜ್ಯಥಿಲ್" | |- |''ಕಾಧಲ್ ಜಾತಿ'' |"ಎನ್ನ ಮರಂಥಾಲುಂ" | |- | rowspan="2" |''[[ನಂದಾ]]'' |"ಎಂಗೆಂಗೋ ಕಾಳ್ಗಳ್ ಸೆಲ್ಲುಂ" | rowspan="2" |[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ಅಮ್ಮಾ ಎಂದ್ರಲ್ಲೇ" |} === 2002 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | [[ಅಳಗಿ (2002 ಚಿತ್ರ)|''ಅಳಗಿ'']]|| "ಉನ್ ಕುಥಮ ಏನ್ ಕುಥಮ" || rowspan="9" | ತಮಿಳು|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | rowspan="2" |[[ದೇವನ್ (ಚಿತ್ರ)|''ದೇವನ್'']] |"ಇಂಥ ಎಳೈ ಗೀತಂ" | rowspan="2" | |- |"ಥಾಳಾಟ್ಟುಂ ಕಾಟ್ರೇ" |- |[[ಆಲ್ಬಮ್ (2002 ಚಿತ್ರ)|''ಆಲ್ಬಮ್'']] |"ತಾೞಂಪೂ" |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] | |- | rowspan="2" |''[[ರಾಮಣ]]'' |"ಊರುಕ್ಕೊರು" | rowspan="6" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ವಾನವಿಲೇಯ್" |- | rowspan="3" |''[[ಸೊಲ್ಲ ಮರಂಧ ಕಧೈ]]'' |"ಅಮ್ಮ ಸೊನ್ನ" | rowspan="3" | |- |"ಪನಂ ಮಟ್ಟುಂ" |- |"ಜಕ್ಕಮ್ಮ" |- |''[[ನಿನು ಚೂಡಕ ನೇನುಂಡಲೇನು]]'' |"ಕೊಮ್ಮಲ್ಲೋ ಕೋಯಿಲ" |ತೆಲುಗು | |} === 2003 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉನ್ನೈ ಚರಣಾದೈಂಧೇನ್]]''|| "ನಟ್ಪು ನಟ್ಪು" || rowspan="2" | ತಮಿಳು|| [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]]|| |- |[[ಪಿಥಾಮಗನ್]] |"ಯಾರಾಧು ಯಾರಾಧು" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2004 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | [[ವಿರುಮಾಂಡಿ]]|| "ಅಂಧ ಕಂಡಮಣಿ" || rowspan="4" | ತಮಿಳು|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]] || rowspan="2" | |- |"ಕರ್ಪಾಗ್ರಹಂ ವಿಟು ಸಾಮಿ ವೆಳಿಯೇರಥು" |- |[[ಕಾಮರಾಜ್ (ಚಿತ್ರ)|''ಕಾಮರಾಜ್'']] |"ಊರುಕ್ಕು ಉೞೈಥವನೇ" | |- |''[[ಕುಡೈಕುಲ್ ಮಳೈ]]'' |"ಅಡಿಯೇ ಕಿಲಿಯೇ" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |- |''[[ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಮು]]'' |"ಬಡವನ ಗುಡಿಸಳನು" |ಕನ್ನಡ |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2005 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಅಧು ಒರು ಕಣ ಕಾಲಂ]]''|| "ಕಾಟು ವಳಿ" || ತಮಿಳು|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]] || |- | rowspan="2" |''[[ಪೊನ್ಮುಡಿಪುೞಯೊರಥು]]'' |"ಮಾಂಕುಟ್ಟಿ ಮೈನಕ್ಕುಟ್ಟಿ" | rowspan="2" |ಮಲಯಾಳಂ | |- |"ಪಂಡಥೆ ನಾಟ್ಟಿನ್ಪುರಂ " | |- |''[[ಒರು ನಾಳ್ ಒರು ಕನವು]]'' |"ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಂ ಗೀಥಮೇ III" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | |- |[[ಕರಗಟ್ಟಕ್ಕಾರಿ]] |"ಎನ್ನಪೇಥ" | |} === 2006 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಪಟ್ಟಿಯಾಲ್]]'' |"ನಮ್ಮ ಕಟ್ಟುಲ ಮಳೈ ಪೆಯುತು" |ತಮಿಳು |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |- | rowspan="3" |[[ಶಿವ (2006 ಚಿತ್ರ)|ಶಿವ]] |"ಶಪಥ್" |ಹಿಂದಿ | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಎನ್ನೋ ತ್ಯಾಗಳ" |ತೆಲುಗು | |- |"ಎಂಗೆ ನಾಂ ದೇಶಂ ಪೋಗುತು" | rowspan="3" |ತಮಿಳು | |- |[[ಮಧು (2006 ಚಿತ್ರ)|ಮಧು]] |"ಕೆಟ್ಕವಿಲ್ಲಯ" | |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಪರವೈ]]''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಣ್ಣಕಿಲಿಕ್ಕೊರು"|| |} === 2007 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಅನುಮಾನಸ್ಪದಂ]]'' |"ರಾ ರಾ ರಾ" |ತೆಲುಗು |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |''[[ಪರುತಿವೀರನ್]]'' |"ಅರಿಯಾಧ ವಯಸು" | rowspan="7" |ತಮಿಳು |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |- | rowspan="3" |''[[ಮಾಯ ಕಣ್ಣಡಿ]]'' |"ಯೇಲೇ ಎಂಗ ವಂಥ" | rowspan="3" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಕಾಧಲ್ ಇಂದ್ರು" | |- |"ಕಾಸು ಕೈಯಿಲ್" | |- |''[[ಮಾಮದುರೈ]]'' |"ಮದುರೈ ಮದುರೈಥಾನ್" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |- |''[[ಇನಿಮೇಯ್ ನಂಗಥನ್]]'' |"ಉನ್ನೈ ಕೆೞ್" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- | ''[[ಕಟ್ಟ್ರಧು ತಮಿೞ್]]''|| "ಪರವೈಯೇ ಎಂಗು ಇರುಕ್ಕಿರಾಯ್" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- |''[[ಆ ದಿನಗಳು]]'' |"ಸಿಹಿ ಗಾಳಿ" |ಕನ್ನಡ |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2008 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" |[[ಉಳಿಯಿನ್ ಓಸೈ]] |"ಪುಳರ್ಕಿಂದ್ರ ಪೊೞುತು" | rowspan="3" |ತಮಿಳು | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಅಲೈಯೆಲ್ಲಂ ಚೋಳವಳ" | |- |"ಅಗಂಥೈಯಿಲ್ ಆಡವಥ" | |- |[[ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ (2008 ಚಿತ್ರ)|''ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್'']] |"ಪೊನಾಥೇವಿಡೆ" |ಮಲಯಾಳಂ | |- |[[ಧನಂ (2008 ಚಿತ್ರ)|''ಧನಂ'']] |"ಕಟ್ಟಿಲುಕ್ಕು ಮತ್ತುಂಥಾನ ಪೊಂಬಳ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | |- | ''[[ಶಿಲಂಬಟ್ಟಂ (ಚಿತ್ರ)|ಶಿಲಂಬಟ್ಟಂ]]''|| "ಮಚಾನ್ ಮಚಾನ್" || ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2009 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |[[ನಾನ್ ಕಡವುಳ್]] |"ಒರು ಕಾಟ್ರಿಲ್ ಅಳೈಯುಂ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- | ''[[ಸರ್ವಂ (ಧ್ವನಿಪಥ)|ಸರ್ವಂ]]''|| "ಅಡಡ ವಾ" || ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2010 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಗೋವಾ (ಧ್ವನಿಪಥ)|ಗೋವಾ]]''|| "ಊರು ನಲ್ಲ ಊರು"|| rowspan="2" | ತಮಿಳು || rowspan="2" | ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- | "ವಾಳಿಬಾ ವಾ ವಾ"|| |- |[[ಜಮಾನ (2010 ಚಿತ್ರ)|''ಜಮಾನ'']] |"ಏಲ್ ಎಲು ಜನ್ಮಕ್ಕು" |ಕನ್ನಡ |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |} === 2011 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಅಳಗಾರ್ಸಾಮಿಯಿನ್ ಕುಥಿರೈ]] ''|| "ಕುಥಿಕ್ಕಿರ ಕುಥಿಕ್ಕಿರ" | ತಮಿಳು|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 2014 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉನ್ ಸಮಯಾಲ್ ಅರೈಯಿಲ್]]''|| "ಕಾಟ್ರು ವೆಳಿಯಿಲ್"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ವೈ ರಾಜ ವೈ]]''|| "ಮೂವ್ ಯುವರ್ ಬಾಡಿ"|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2015 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್ (2015 ಚಿತ್ರ)|ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್]] ''|| "ಉಯಿರೇ ಉನ್ನೈ" | ತಮಿಳು|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 2017 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಮುತ್ತುರಾಮಲಿಂಗಂ]]''|| "ಮನಸಿಲ್ ನಿರಂಜವನೇ" || [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಅನ್ಬನವನ್ ಅಸರಾಧವನ್ ಅಡಂಗಾಧವನ್]]''|| "ರೊಟ್ಟುಲ ವಾಂಡಿ ಊದುಧು" || [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2018 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[18.05.2009]]'' |"ಎಥನೈ ಎಥನೈ ಕೊಡುಮೈ" | rowspan="4" |ತಮಿಳು | rowspan="3" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |''[[ಮೇರ್ಕು ತೊದರ್ಚಿ ಮಲೈ]]'' |"ಕೇಕ್ಕಾಥ ವಾಥಿಯಂ" | |- |''[[60 ವಯದು ಮಾಣಿರಂ]]'' |"ಇರೈವಿನೈ ಥೇಡಿ" | |- |[[ಮಾರಿ 2]] |"ಮಾರಿಸ್ ಆನಂದಿ" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |} === 2019 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಹೀರೋ (2019 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಹೀರೋ]]''|| "ಆಯಿರಂ ಮುಗಂಗಳ್" | ತಮಿಳು|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2022 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" |[[ಕ್ಲಾಪ್ (ಚಿತ್ರ)|''ಕ್ಲಾಪ್'']] |"ಮನಧೈ ಎನ್ ಮೂಡಿನಾಯ್" |ತಮಿಳು | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ಮನಸುಥೋ ಚೂಡಲೇನಿ" |ತೆಲುಗು |- |''[[ಅಕ್ಕ ಕುರುವಿ]]'' |"ಮಾಂಗುಯೆಲುಂ ಕಿೞಿಯುಂ" | rowspan="5" |ತಮಿಳು | |- | rowspan="2" |[[ಮಾಯೋನ್ (ಚಿತ್ರ)|ಮಾಯೋನ್]] |"ಕೃಷ್ಣ ಭಜನ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಾಧನ" | rowspan="2" | |- |"ಗಂಧರ್ವ" |- | ''[[ಮಾಮನಿಥನ್ (2022 ಚಿತ್ರ)|ಮಾಮನಿಥನ್]]''|| "ಥಟ್ಟಿಪುಟ್ಟ" || ಇಳಯರಾಜ, ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- |''[[ವಿರುಮನ್]]'' |"ಆಗಸಂ ಕಣ್ಣುಕ್ಕುಳ್ಳ" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |} === 2023 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ !! ಸಂಯೋಜಕ |- | rowspan="2" | [[ವಿದುಥಲೈ ಭಾಗ 1]] | "ಕಾಟ್ಟುಮಳ್ಳಿ" | rowspan="6" |ತಮಿಳು | rowspan="6" |[[ಇಳಯರಾಜ]] |- | "ಅರುತ್ಪೆರುಂಜೋಧಿ" |- |''[[ತಮಿಳರಸನ್]]'' |"ಪಕ್ಕುರಪ್ಪೋ ಪಕ್ಕುರಪ್ಪೋ" |- | rowspan="2" |''[[ಮಾಡರ್ನ್ ಲವ್ ಚೆನ್ನೈ]]'' |"ನೆಂಜಿಲ್ ಒರು ಮಿಣ್ಣಲ್" |- |"ಥೆಂದ್ರಲ್" |- |''[[ಮಾರ್ಗಳಿ ಥಿಂಗಳ್]]'' |"ಪುಡಿಚುರುಕ್ಕ" (ಆವೃತ್ತಿ 2) |} === 2024 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ !! ಸಂಯೋಜಕ |- |''[[ಸಾಮಣಿಯನ್]]'' |"ಥಟ್ಟಿ ವಾ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | rowspan="2" |[[ಇಳಯರಾಜ]] |- | [[ವಿದುಥಲೈ ಭಾಗ 2]] | "ಧಿನಂ ಧಿನಮುಂ" |} ==ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಹಾಡುಗಳು== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ವರ್ಷ ! ಹಾಡು ! ಆಲ್ಬಮ್ ! ಭಾಷೆ ! ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಆಲ್ಬಮ್ ವಿವರಣೆ |- | rowspan="7" |1989 |ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ | rowspan="7" |''ಗೀತ ವಾೞಿಪಾಡು'' | rowspan="7" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] | rowspan="15" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- |ಅನ್ನೈಯೇ ಅಂಬಿಕೈಯೇ |- |ಆನಂದ ವೆಳ್ಳಂ ನೀಯಂದ್ರೋ |- |ಅಕಿಲಂಡೇಶ್ವರಿ |- |ಎನ್ ಪಾವ ಕಣಕ್ಕುಕ್ಕು |- |ವೆಳ್ಳಿ ಮುಳೈಥಧು ವಾನಂ ವೆಳುಥಧು |- |ವೈಗೈ ನಾಧಿ ಕರೈಯಿಲ್ |- | rowspan="8" | 2000 | ಅರುಣಾಚಲ ಶಿವ | rowspan="8" | ''ರಾಜವಿನ್ ರಮಣ ಮಾಲೈ'' | rowspan="59" | [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |- | ಅರುಣಮಲೈ ಗುರು ರಮಣ |- | ಭಿಕ್ಷೈ ಪಾಥಿರಂ |- | ಏನಧು ಉದಲುಂ |- | ಕಾರಣಂ ಇಂದ್ರಿ |- | ಸಾಧ ಸಾಧ ಉನ್ನೈ ನಿನೈಂಧು ನಿನೈಂಧು |- | ಸುತ್ರುಗುಂದ್ರ ಉಳಗಥಿಲೆ |- | ವಿಣ್ಣೋರ್ ತೊೞುಂ ತಿರು |- | rowspan="6" | 2005 | ಮುತ್ತುನತ್ರಾಮಂ ಪೂ ಮಾಲೈ – ತಿರುಪ್ಪೊರ್ಚುನ್ನಂ | rowspan="6" | ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' | rowspan="6" | [[ಒರಟೋರಿಯೊ]]/ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಪೊಲ್ಲ ವಿನಯೇನ್ – ಶಿವ ಪುರಾಣಂ |- | ಪೂಯೆರುಕೊನುಂ ಪುರಂಧರನುಂ – ತಿರುಕ್ಕೊತುಂಬಿ |- | ಪೂವಾರ್ ಸೆಣ್ಣಿ ಮಣ್ಣನ್ – ಯಾತಿರೈ ಪತ್ತು |- | ಪುತ್ರಿಲ್ ವಾೞ್ ಅರವುಂ – ಅಚ್ಚ ಪತ್ತು |- | ಉಂಬರ್ಕಟ್ ಅರಸೇ – ಪಿಡಿತ್ಥ ಪತ್ತು |- | 2005 | 3 ನೋಟ್ ಹಾಡು | ''ಇಳಯರಾಜ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜರ್ನಿ – ಲೈವ್ ಇನ್ ಇಟಲಿ'' | -- ([[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]. ಇಟಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯು ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇಳಯರಾಜ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಗುನುಗುತ್ತಿದ್ದರು) ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ |- | rowspan="8" | 2006 | ಅರುಣಾಚಲ ಅರುಣಾಚಲ | rowspan="8" | ''ಗುರು ರಮಣ ಗೀತಂ'' | rowspan="8" | ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಚಿನ್ನ ಪಯ್ಯನ್ ಒರುವನ್ |- | ಎಂಗೆ ಸೆಂದ್ರಾಲುಂ |- | ಎನ್ನೈ ಕವರ್ನ್ಧಿೞುಥ |- | ಇಂದ್ರೊರು ನಾಳ್ ಕೞಿಂಧಧು |- | ಇಪ್ಪಿರಪ್ಪಿಲ್ ಎನ್ನ ಸೈಧೇನ್ |- | ಅಣ್ಣಮಲೈಯಾರ್ ಮೇಲ್ ಅನ್ಬು ಕೊಂಡೇನ್ |- | ಏನ್ ಊರು ಶಿವಪುರಂ ಪರಲೋಗ ಪೆರುಂಪುರಂ |- | rowspan="4" | 2007 | ಅನ್ನೈ ಇಲ್ಲೈ ಥಂಧೈ ಇಲ್ಲೈ | rowspan="3" | ''ಶ್ರೀ ರಮಣ ನಾಧ ಅಮುಧಂ'' | ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ ([[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]]ರವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ) |- | ಅಣ್ಣಮಲೈ ಇಧು (ಎಂಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜೊತೆ ಹಾಡಿದ್ದು) | rowspan="21" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಥನ್ನೈಯೇ ಥರುಮ್ ರಮಣರುಕ್ಕು |- | ಏನಕ್ಕುಲ್ ಇರುಪ್ಪಧು | ''ಅಮ್ಮ ಪಾಮಾಲೈ'' |- | rowspan="6" | 2008 | ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಅೞೈಕ್ಕಾಮಲ್ | rowspan="6" | ''ಮಣಿಕಂಧನ್ ಗೀತ ಮಾಲ'' |- | ಭಕ್ತನಿನ್ ಬಾರಂಗಳ್ |- | ಎಂಗುಂ ಭೂಳೋಗಥಿಲ್ |- | ಇರುಮುಡಿ ಕಟ್ಟುಕ್ಕುಳ್ಳೆ |- | ಕಾಟ್ರೇ ಕಾಟ್ರೇ ನಿಲ್ಲು |- | ಉಡಂಬೆಲ್ಲಾಂ ಒರು ರೋಮಾಂಜನಂ |- | rowspan="2" | 2009 | ಇನ್ಬ ಇರುಂಧ ನಿಲೈಯಿಲ್ ನಿಂದ್ರೆ ಮಾಧು | rowspan="2" | ''ಅಣ್ಣಮಲೈ ರಮಣಾಂಡಿ'' |- | ನಾನ್ ಎನ್ನುಂ ಪೊರುಳ್ ನೀ |- | rowspan="2" |2010 | ಇಂಧ ಕೋವಿಲ್ ಮಟ್ಟುಂ | rowspan="2" | ''ಬಾಬ ಪುಗಳ್ ಮಾಲೈ'' |- | ಪೂವಾರಂ ಸೂಟ್ಟಿ |- | rowspan="8" | 2011 | ಎನ್ ಮನಧೈ ಥೇಡಿ ಪಾರ್ಥೇನ್ | rowspan="8" | ''ರಮಣ ಶರಣಂ'' |- | ಎಪ್ಪಡಿ ಪಾಡುವೇನೋ |- | ಕಾನ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ |- | ಮಾಯೈಯಿಲ್ ರಮಣ ಮಾಯನವನ್ |- | ನೀಂಗ ಅಣ್ಣಮಲೈಕ್ಕಿ |- | ಆರಾಧ ಅರುಲ್ ಮರುಂಧು |- | ಉನ್ನೈ ವಿಟ್ಟಾಲ್ ಯಾರುಂ ಇಲ್ಲೈ |- | ನಿನ್ ತಿರುವಡಿಯಿಲ್ ವಿೞುಂ |- |2012 |ಕಂಡೇನ್ ಕಂಡೇನ್ |''ಶ್ರೀವಿಲ್ಲಿಪುತ್ತೂರ್ ಆಂಡಾಳ್'' |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | rowspan="12" | 2013 | ಅಣ್ಣಮಲೈಯಿಲ್ ಒರು ಆಂಡಿ | rowspan="12" | ''ಶ್ರೀ ರಮಣ ಆರಾಂ'' | rowspan="12" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಅರುಣಮಲೈ ನಿನೈಕ್ಕ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಡು |- | ಇರುಕ್ಕುಂ ಉನೈ ಅರಿಯಾ |- | ನೆಂಜೈ ಪಿಸೈಯುಧೆ ಉನ್ ಉರುವಂ |- | ಓಂ ನಮೋ ಭಗವಥೇ ಶ್ರೀ ರಮಣಾಯ |- | ಪಾವಂ ಥೇರ್ತಿದುಂ ಗಂಗೈಯುಂ |- | ಪೋತ್ರಾಡು ನಾಳ್ ಇೞಂಧೇನ್ |- | ರಮಣನ್ ಪೋಲ್ ವಂಧಧು |- | ಉಳಗಾಮ ಉಳ್ಳ ಅಳವುಂ |- | ಯಾರುಂಡು ಲೋಗಥಿಲೆ |- | ನಿನ್ ಚರಣ್ ಏನ ಸೊಲ್ಲುವೇನ್ |- | ನಿನೈಯ ಮನಧಿಲ್ ರಮಣ |- |2014 |ಅನ್ಬುಂ ಶಿವಮುಂ – ತಿರುಮಂಧಿರಂ ನಿರೂಪಣೆ |''ಸ್ವಪ್ನಂ'' |ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ |- |ಅಜ್ಞಾತ | ಆನಂದ ಕಂಡೇಯ್ ನಾನಿಂದು | ''ಹೊನ್ನಿನ ತೇರಿನಾಳಿ'' | [[ಕನ್ನಡ]] |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |} ==ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ== {| class="wikitable sortable" |- | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1970s|ಇಳಯರಾಜಾ 1970]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1980s|ಇಳಯರಾಜಾ 1980]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1990s|ಇಳಯರಾಜಾ 1990]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2000s|ಇಳಯರಾಜಾ 2000]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2010s|ಇಳಯರಾಜಾ 2010]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2020s|ಇಳಯರಾಜಾ 2020]] | [[w:Ilaiyaraaja discography|New / Non-Film]] |} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ===ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ=== {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Ramachandran |first=Naman |title=Rajinikanth: The Definitive Biography |title-link=Rajinikanth: The Definitive Biography |publisher=[[Penguin Books]] |year=2014 |isbn=978-0-14-342111-5 |location=New Delhi |author-link=Naman Ramachandran |orig-date=2012}} {{Refend}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== {{refbegin|2}} * {{cite web | last=Ethirajan | first=Anbarasan | title=Ilaiyaraaja: The Indian maestro still reshaping music 50 years on | website=BBC | date=6 June 2026 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2pldw8x9zo }} * ಇಳಯರಾಜ. 1998 ''ವೆಟ್ಟವೇಲಿ ಥಾನಿಲ್ ಕೊಟ್ಟಿ ಕಿದಕ್ಕುಥು'' (ಅನುವಾದ.: ನನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳು) (3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ.). ಚೆನ್ನೈ: ಕಲೈಞಾನ್ ಪತಿಪಾಗಂ. → ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ * ಇಳಯರಾಜ. 1998 ''ವಾಳಿಥುನೈ''. ಚೆನ್ನೈ: ಸರಲ್ ವೆಲಿಯೇಡು. * ಇಳಯರಾಜ. 1999 ''ಸಂಗೀತ ಕನವುಗಳ್'' (ಅನುವಾದ.: ಸಂಗೀತ ಕನಸುಗಳು) (2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ.). ಚೆನ್ನೈ: ಕಲೈಞಾನ್ ಪತಿಪಾಗಂ. → ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. * ಇಳಯರಾಜ. 2000 ''ಇಳಯರಾಜವಿನ್ ಸಿಂಥನೈಗಳ್'' (ಅನುವಾದ.: ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು). ಚೆನ್ನೈ: ತಿರುವಾಸು ಪುಥಕ ನಿಲಯಂ. * ಪ್ರೇಮ್-ರಮೇಶ್. 1998 ''ಇಳಯರಾಜ: ಇಸೈಯಿನ್ ಥಾತುವಮುಮ್ ಅಲಗಿಯಲುಮ್'' (ಅನುವಾದ.: ಇಳಯರಾಜ: ಸಂಗೀತದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ). ಚೆನ್ನೈ: ಸೆಂಬುಲಂ. * {{cite web |url=http://movies.rediff.com/report/2010/sep/20/south-ilaiyaraja-bio.htm |title=Making Music, Raja-style |author=Srinivasan, Pavithra |date=20 September 2010 |work=Rediff.com |access-date=15 October 2010 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126153207/http://movies.rediff.com/report/2010/sep/20/south-ilaiyaraja-bio.htm |url-status=live}} {{refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category}} * {{official website}} * {{IMDb name|id=0006137}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ಇಳಯರಾಜ}} [[Category:ಇಳಯರಾಜ| ]] [[Category:ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ತಮಿಳು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[Category:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಚೆನ್ನೈನ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಜನರು]] [[Category:ತೆಲುಗು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:1943 ಜನನ]] [[Category:ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರು]] [[Category:ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು]] 0f1glppb0cpajpzdx15mv7qu7kcm81b 1382229 1382223 2026-08-13T10:41:13Z A826 72368 /* ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು */ 1382229 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox musical artist<!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | birth_name = ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್ | image = Ilaiyaraaja at Merku Thodarchi Malai Press Meet (cropped).jpg | caption = ಇಳಯರಾಜ 2017ರಲ್ಲಿ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1943|06|03}}{{efn|name="birthdate"}} | birth_place = [[ಪನ್ನೈಪುರಂ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]] | alias = {{unbulleted list|ಇಸೈಞಾನಿ|ಮೇಸ್ಟ್ರೋ}} | education = [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಲ್ಯಾಬನ್]] ([[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್]]) | genre = {{flat list| * [[ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್]] * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ]] * ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ * [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] * [[ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜಾನಪದ]] * ರಾಕ್ * [[ಜಾಝ್]] }} | occupations = {{flat list| * ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ * ವಾಹಕ * ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ * ವಾದ್ಯಗಾರ * ಗೀತರಚನೆಕಾರ * ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ * ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ }} | instruments = {{flat list| * ಗಾಯನ ([[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]]) * [[ಗಿಟಾರ್]] * [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್|ಕೀಬೋರ್ಡ್]] * [[ಪಂಪ್ ಆರ್ಗನ್|ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] * [[ಕೊಳಲು]] * [[ಸಿಂಥಸೈಜರ್]] * [[ಪೈಪ್ ಆರ್ಗನ್|ಆರ್ಗನ್]] * [[ಪಿಯಾನೋ]] * [[ಪಿಟೀಲು]] * [[ಚೆಲ್ಲೋ]] * [[ಮೃದಂಗಮ್]] * [[ತಬಲಾ]] * [[ಘಟಂ]] * [[ಡ್ರಮ್ಸ್]] }} | years_active = 1976–ಪ್ರಸ್ತುತ | associated_acts = {{flat list| * [[ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿ]] * [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] * [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] * [[ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್]] * [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] (ಪುತ್ರ) * [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] * [[ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ]] }} | website = {{Official URL}} }} {{Infobox officeholder | embed = yes | spouse = ಜೀವ ರಾಜಯ್ಯ | children = [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]]<br>[[ಭವತಾರಿಣಿ]]<br>[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] | office = [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] | constituency = [[ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರ ಪಟ್ಟಿ|ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ]] ([[ಕಲೆಗಳು]]) | nominator = [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] | term_start = 7 ಜುಲೈ 2022 | term_end = }} '''ಇಳಯರಾಜ''' (ಜನನ '''ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್''')<ref name="Valiant1" /> ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಯೋಜಕ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, ವಾಹಕ, ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ, ಬಹು-ವಾದ್ಯಗಾರ, ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಮತ್ತು [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]ರಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] ಜೊತೆಗೆ [[ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ|ಹಿಂದಿ]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿರುವ ಇವರು, ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, 5000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ಕೋರ್ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Valiant">{{cite news |title=Rajya Sabha felicitates Ilaiyaraaja for composing English classical symphony 'Valiant' |access-date=3 June 2025 |agency=THE HINDU BUREAU |work=The Hindu |date=19 March 2025 |url=https://www.thehindu.com/news/national/rajya-sabha-felicitates-ilaiyaraaja-for-composing-english-classical-symphony-valiant/article69345495.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410045552/https://www.thehindu.com/news/national/rajya-sabha-felicitates-ilaiyaraaja-for-composing-english-classical-symphony-valiant/article69345495.ece |archive-date=10 April 2025}}</ref> ಮತ್ತು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="thehindu_200506190401">{{cite web |title=No point in classifying music, says Ilayaraja |date=2005-06-19 |access-date=2022-09-15 |url=http://www.thehindu.com/2005/06/19/stories/2005061904010500.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184423/http://www.thehindu.com/2005/06/19/stories/2005061904010500.htm |url-status=dead |website=[[The Hindu]] |archive-date=17 January 2016}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110">Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 110).</ref> ಇವರನ್ನು "ಇಸೈಞಾನಿ" (ಸಂಗೀತ ಋಷಿ) ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್]]ನ [[ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಇವರಿಗೆ ನೀಡಿದ "[[ಮೇಸ್ಟ್ರೋ]]" ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="huffingtonpost.in">{{Cite web|date=7 June 2020|title=To Appreciate Ilaiyaraaja's Anti-Caste Politics, You Have To Listen To His Music|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|website=HuffPost India|language=en|access-date=24 June 2020|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406072615/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|url-status=live}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಿಕ್ರಮ್ (1986 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ವಿಕ್ರಮ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="m.behindwoods.com">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|title=10 Technologies brought in by Tamil Cinema|date=21 November 2016|website=Behindwoods|access-date=10 May 2020|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911020036/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|url-status=live}}</ref> 2013ರಲ್ಲಿ, [[CNN-IBN]] [[ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ]]ದ 100 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ಇಳಯರಾಜ 49% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name=indiatimes_37560912>{{cite web|date=8 March 2013|title=NTR is the greatest Indian actor|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/NTR-is-the-greatest-Indian-actor/articleshow/18860418.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20130331080613/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560912_1_vote-share-greatest-actor-indian-cinema|url-status=live|archive-date=31 March 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=12 April 2013}}</ref> 2025ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಿಂಫನಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="Valiant1" /><ref name="Valiant" /> ಅವರು ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ|ತಿರುವಾಸಗಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' (2006) - ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]]ವನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="finndian.com">{{Cite web|url=http://www.finndian.com/cd-review-ilaiyaraaja|title=CD Review: Ilaiyaraaja / Thiruvasagam &#124; Finndian|access-date=29 April 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430045320/http://www.finndian.com/cd-review-ilaiyaraaja|url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಇಳಯರಾಜ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 2012ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ, [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು [[ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು|ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. 2010ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವನ್ನು, ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜುಲೈ 2022ರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಉಚ್ಚ ಸಭೆ [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Music maestro Ilaiyaraaja nominated to the Rajya Sabha|url=https://www.thenewsminute.com/article/music-maestro-ilaiyaraaja-nominated-rajya-sabha-165614 |website=The Newsminute |date=6 July 2022 |access-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125091449/https://www.thenewsminute.com/article/music-maestro-ilaiyaraaja-nominated-rajya-sabha-165614 |archive-date=25 November 2022}}</ref><ref name="Valiant"/> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಇಳಯರಾಜ ಅವರು 1943 ಜೂನ್ 3ರಂದು ಭಾರತದ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಪನ್ನೈಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು.{{efn|name="birthdate"}}<ref name="Valiant1">{{cite news |title=Ilaiyaraaja debuts symphony 'Valiant' in London's Eventim Apollo Theatre; fans call it 'a surreal experience' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-debuts-symphony-valiant-in-londons-eventim-apollo-theatre-fans-call-it-a-surreal-experience/article69312346.ece |access-date=3 June 2025 |agency=THE HINDU BUREAU |work=The Hindu |date=10 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409081026/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-debuts-symphony-valiant-in-londons-eventim-apollo-theatre-fans-call-it-a-surreal-experience/article69312346.ece |archive-date=9 April 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/india/controversy-ilayaraja-sanctum-entry-restrictions-temple-protocol-9727690/|title=Ilayaraja slams 'false rumours' after controversy over temple sanctum entry restrictions|work=Indian express|date=17 December 2024|access-date=7 April 2025}}</ref><ref name="thenewsminute_102837">{{Cite web |date=21 May 2019 |title=Casteist message in Ilaiyaraaja's name is fake, composer's lawyer clarifies |url=https://www.thenewsminute.com/article/casteist-message-ilaiayaraajas-name-fake-composers-lawyer-clarifies-102837 |access-date=4 January 2021 |website=The News Minute |language=en |archive-date=8 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210208152510/https://www.thenewsminute.com/article/casteist-message-ilaiayaraajas-name-fake-composers-lawyer-clarifies-102837 |url-status=live }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಜೂನ್ 2ರಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು [[ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವೂ ಜೂನ್ 3ಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರೇ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ "ಇಸೈಞಾನಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದವರು.<ref name=ToI020620>{{Cite web|date=2 June 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/this-is-why-june-2-became-ilaiyaraajas-birthday/articleshow/76158934.cms|title=This is why June 2 became Ilaiyaraaja's birthday – The Times of India|website=The Times of India|access-date=3 June 2022|archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603061207/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/this-is-why-june-2-became-ilaiyaraajas-birthday/articleshow/76158934.cms|url-status=live}}</ref>{{efn|ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಜನ್ಮದಿನ ಜೂನ್ 3. ಇಳಯರಾಜ ಮತ್ತು [[ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ|ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಇಬ್ಬರ ಜನ್ಮದಿನಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಅಂದರೆ ಜೂನ್ 3ಕ್ಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಅದನ್ನು ಜೂನ್ 2ರಂದು ಆಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜನರು ಜೂನ್ 3ರಂದು ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬಹುದು. ಕರುಣಾನಿಧಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ "ಇಸೈಞಾನಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name=ToI020620/>|name="birthdate"}} ಇಳಯರಾಜ [[ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ#ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="Ilaiyarajacomposerasphenomenon">Mohan, A. 1994. Ilaiyaraja: composer as phenomenon in [[Tamil film]] culture. M.A. thesis, Wesleyan University (pp. 106–107).</ref> 14 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ಪವಳಾರ್ ವರದರಾಜನ್]] ನೇತೃತ್ವದ "ಪವಳಾರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್" ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಶಕವನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref name=":0">{{Cite book|last1=Rajadhyaksha|first1=Ashish|url=https://books.google.com/books?id=rF8ABAAAQBAJ&q=pavalar+brothers&pg=PA1777|title=Encyclopedia of Indian Cinema|last2=Willemen|first2=Paul|date=10 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-94325-7|language=en|access-date=22 October 2020|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043130/https://books.google.com/books?id=rF8ABAAAQBAJ&q=pavalar+brothers&pg=PA1777#v=snippet&q=pavalar%20brothers&f=false|url-status=live}}</ref> ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳು [[ಕವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಕಣ್ಣದಾಸನ್]] ಬರೆದ [[ವಿಲಾಪ]]ದ ಸಂಗೀತ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು.<ref name=hinduonnet_200407090231>Rangarajan, M. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070216034838/http://www.hinduonnet.com/fr/2004/07/09/stories/2004070902310400.htm "Memorable evening in many ways".]}} ''The Hindu''. 9 July 2004. Retrieved 19 November 2006.</ref><ref name=thehindu_24080492>{{Cite news|last1=Ananthakrishnan|first1=G.|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/performance-is-an-important-component-of-a-musical-composition-ilaiyaraaja/article24080492.ece|title=Performance is an important component of a musical composition: Ilaiyaraaja|date=4 June 2018|work=The Hindu|access-date=8 April 2020|last2=Ramani|first2=Srinivasan|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-date=9 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109033030/https://www.thehindu.com/entertainment/music/performance-is-an-important-component-of-a-musical-composition-ilaiyaraaja/article24080492.ece|url-status=live}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಪವಳಾರ್ ವರದರಾಜನ್ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು [[ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=India/> ನಂತರ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಸಹೋದರ ಭಾಸ್ಕರ್ ಜೊತೆಗೆ [[ಮದ್ರಾಸ್]] (ಈಗಿನ ಚೆನ್ನೈ) ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರ ಬಳಿ ಕೇವಲ 400 ರೂಪಾಯಿಗಳಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಅವರ ತಾಯಿ ಮನೆಯ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಮಾರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹಾಡಿ ಸಿಗುವ ಸಂಭಾವನೆಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name=India/> [[ಮದ್ರಾಸ್]]ನಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಧನರಾಜ್]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು, ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು.<ref name=India/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ [[ಲಂಡನ್]]ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಲ್ಯಾಬನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೊಯಿರ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್|ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಗ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="Valiant"/> ಅವರು [[ಟಿ. ವಿ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನೂ ಕಲಿತರು.<ref name=":0" /><ref name=google_20170825>{{Cite book|first=Vijaya|last=Ramaswamy|url=https://books.google.com/books?id=ALUvDwAAQBAJ&q=ilayaraja+communist&pg=PA155|title=Historical Dictionary of the Tamils|date=25 August 2017|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-5381-0686-0|pages=155|language=en|access-date=22 October 2020|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043130/https://books.google.com/books?id=ALUvDwAAQBAJ&q=ilayaraja+communist&pg=PA155#v=snippet&q=ilayaraja%20communist&f=false|url-status=live}}</ref><ref name=indiatimes_38767109>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/T-V-Gopalakrishnan-gets-Sangita-Kalanidhi-award/articleshow/38767109.cms|title=T V Gopalakrishnan gets Sangita Kalanidhi award|date=21 July 2014|website=The Times of India|language=en|access-date=8 April 2020|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126052309/http://timesofindia.indiatimes.com/City/Chennai/T-V-Gopalakrishnan-gets-Sangita-Kalanidhi-award/articleshow/38767109.cms|url-status=live}}</ref> ===ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳು=== ಅವರು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಅವರ ತಂದೆ ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಮಸಾಮಿ<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=L5g4lEc2gNc&t=521s |title=திமுகவில் இணையும்.. தமிழக பாஜகவின் கங்கை அமரன் -அதிரடி அரசியல் திருப்பம்{{!}}Gangai Amaran {{!}} Nerukku Ner |date=2023-01-14 |last=Sathiyam News |access-date=2024-12-23 |via=YouTube}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಜ್ಞಾನತೇಶಿಗನ್<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?t=529&v=L5g4lEc2gNc&feature=youtu.be |title=திமுகவில் இணையும்.. தமிழக பாஜகவின் கங்கை அமரன் -அதிரடி அரசியல் திருப்பம்{{!}}Gangai Amaran {{!}} Nerukku Ner |date=2023-01-14 |last=Sathiyam News |access-date=2025-01-27 |via=YouTube}}</ref>{{explain|ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. |date=June 2026}} ರಿಂದ "ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಸಪ್ಪ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು "ರಾಸಯ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name=maalaimalar_01225356>{{cite web |url=http://www.maalaimalar.com/2013/02/01225356/Illayaraja-songs-created-on-th.html |title=திரை இசையில் திருப்பம் உண்டாக்கிய இளையராஜா கிராமிய இசைக்கு புத்துயிர் அளித்தார் |publisher=[[Maalai Malar]] |access-date=1 April 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104182309/http://www.maalaimalar.com/2013/02/01225356/Illayaraja-songs-created-on-th.html |archive-date=4 January 2015}}</ref> ಅವರು [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಧನರಾಜ್|ಧನರಾಜ್ ಮಾಸ್ಟರ್]] ಬಳಿ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು "ರಾಸಯ್ಯ" ನಿಂದ "ರಾಜ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=About Raja | url=http://www.ilayaraja.freeservers.com/aboutraja.htm }}</ref> ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣಕಿಲಿ]]'' (1976) ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಪಂಚು ಅರುಣಾಚಲಂ]] ಅವರು "ರಾಜ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ "ಇಳಯ" (ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ 'ಕಿರಿಯ' ಎಂದರ್ಥ) ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅವರನ್ನು "ಇಳಯರಾಜ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು, [[ಎ. ಎಂ. ರಾಜ]].<ref name=deccanherald_322751>{{cite web |url=http://www.deccanherald.com/content/322751/raja-his-rule.html |title=Raja and his rule |website=Deccan Herald |date=30 March 2013 |access-date=31 May 2017 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528161251/https://www.deccanherald.com/content/322751/raja-his-rule.html |url-status=live }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ=== 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಸಲೀಲ್ ಚೌಧರಿ]] ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ [[ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ|ಸೆಷನ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ]], ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಾದಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಗನ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=hinduonnet_200411230058>Gautam, S. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20071016115625/http://hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/11/23/stories/2004112300580100.htm "'Suhana safar' with Salilda".]}} ''The Hindu''. 13 November 2004. Retrieved 13 October 2006.</ref><ref name=hindu_200511200034>Chennai, S. [http://www.hindu.com/mag/2005/11/20/stories/2005112000340500.htm "Looking back: flawless harmony in his music".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107163412/http://www.hindu.com/mag/2005/11/20/stories/2005112000340500.htm |date= 7 November 2012}} ''The Hindu''. 20 November 2005. Retrieved 15 November 2006.</ref><ref name=archive_200611171852>Choudhury, R. 2005. [http://www.salilda.com/filmsongs/films.asp The films of Salil Chowdhury: Introduction] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061117185255/http://www.salilda.com/filmsongs/films.asp |date=17 November 2006}}. Retrieved 16 November 2006.</ref><ref name=thehindu_3752336>{{cite news |title=One of a kind |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |work=The Hindu |date=11 August 2012 |access-date=11 August 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184421/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |archive-date=17 January 2016|last1=Mujumdar |first1=Neha }}</ref> ಚೌಧರಿ ಒಮ್ಮೆ "[ಇಳಯರಾಜ] ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಲಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="One of a kind">{{cite news |title=One of a kind |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |work=The Hindu |date=11 August 2012 |access-date=11 August 2012 |last1=Mujumdar |first1=Neha |archive-date=17 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160117184421/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/one-of-a-kind/article3752336.ece |url-status=live }}</ref> "ಮದ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜಕ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Salil">{{cite news|title=Why many Ilaiyaraaja songs sound as if they emerged from a jam session with Salil Chowdhury|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/why-many-ilaiyaraaja-songs-sound-as-if-they-emerged-from-a-jam-session-with-salil-chowdhury/article23384713.ece|date=31 March 2018|access-date=22 September 2022|archive-date=19 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919050422/https://www.thehindu.com/entertainment/music/why-many-ilaiyaraaja-songs-sound-as-if-they-emerged-from-a-jam-session-with-salil-chowdhury/article23384713.ece|url-status=live}}</ref> [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಸಂಯೋಜಕ [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ 200 ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=archive_200802010240>Vijayakar, R. [http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=13039 "The prince in Mumbai".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080201024013/http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=13039 |date= 1 February 2008}} ''Screen''. 21 July 2006. Retrieved 6 February 2007.</ref> ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮಧುರ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು [[ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ|ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು]], ಮತ್ತು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಕೋರ್ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು, ಅವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ [[ಸೆಷನ್ ಸಂಗೀತಗಾರ]]ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಕೋರ್ಗಳಿಂದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Session musician and film orchestrator |url=https://www.tamilselvi.com/Ilaiyaraaja-Fame.html |access-date=2024-06-15 |website=www.tamilselvi.com}}</ref> ===ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕ=== [[File:Ilaiyaraaja at the TFPC Press Meet Held Ahead Of The ‘Ilaiyaraaja 75’ Concert.jpg|thumb|left|ಟಿಎಫ್ಪಿಸಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ]] ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕಲಿಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರೂ, "ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ." ಆದಾಗ್ಯೂ, 1975ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಪಂಚು ಅರುಣಾಚಲಂ ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡಿನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದಾಗ, ಅವರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ''[[ಅಣ್ಣಕಿಲಿ]]'' (1976) ಗಾಗಿ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref name=hindu_200704200023>{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2007/04/20/stories/2007042000230200.htm |location=Chennai, India |title=Let down by screenplay—Maayakkannaadi |date=20 April 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109103504/http://www.hindu.com/fr/2007/04/20/stories/2007042000230200.htm |work=[[The Hindu]] |archive-date=9 November 2012}}</ref> ಧ್ವನಿಪಥಕ್ಕಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಆಧುನಿಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಮಿಳು [[ಜಾನಪದ ಕವಿತೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಪದ ಹಾಡು]]ಗಳ ಮಧುರಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರು. ಇದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆತಂಕದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಅವರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1976ರಲ್ಲಿ ''ಅಣ್ಣಕಿಲಿ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಸಂಗೀತವು ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು. ತಮ್ಮ ನಂತರದ 12 ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹೊಸ ಅಲೆಯು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅವರು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ತೆರೆದರು.<ref>Greene, P.D. 2001. "Authoring the Folk: the crafting of a rural popular music in south India". ''Journal of Intercultural Studies'' 22 (2): 161–172.</ref><ref>Sivanarayanan, A. 2004. Translating Tamil poetry. ''World Literature Today'' 78(2): 56–58.</ref><ref>{{cite news |title=The Ilaiyaraaja interview: 'Why should filmmakers know about music creation?' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tamil-film-composer-ilayaraaja-interview-on-his-75th-birthday/article59851815.ece |date=4 June 2018 |access-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926210416/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tamil-film-composer-ilayaraaja-interview-on-his-75th-birthday/article59851815.ece|archive-date=26 September 2022 |url-status=live }}</ref> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ|ತಮಿಳು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ತುಂಬಿತು.<ref name="musicforthepeople">Baskaran, S.T. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070204030750/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2002/01/06/stories/2002010600150500.htm "Music for the people".]}} ''The Hindu''. 6 January 2002. Retrieved 15 November 2006.</ref> 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಅವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="filmmusicsouthernareap.544">Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (p. 544).</ref> ಅವರು [[ಕಣ್ಣದಾಸನ್]], [[ವಾಲಿ (ಕವಿ)|ವಾಲಿ]], [[ವೈರಮುತ್ತು]], [[ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್]], [[ಶ್ರೀಕುಮಾರನ್ ತಂಪಿ]], [[ವೇಟುರಿ]], [[ಆಚಾರ್ಯ ಆತ್ರೇಯ]], [[ಸಿರಿವೆನ್ನೆಲ ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]], [[ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಗುಲ್ಜಾರ್]] ಮುಂತಾದ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ]] ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.onmanorama.com/news/columns/straight-talk/2017/03/23/ilayaraja-royalty-ban-spb-tamil-songs-salim-kumar.html|title=Long Live Ilayaraja!' Salim Kumar's case for immortal music...|publisher=onmanorma|access-date=15 December 2023|archive-date=15 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231215052327/https://www.onmanorama.com/news/columns/straight-talk/2017/03/23/ilayaraja-royalty-ban-spb-tamil-songs-salim-kumar.html|url-status=live}}</ref> ===ಸಿನಿಮಾ-ಅಲ್ಲದ ನಿರ್ಮಾಣ=== [[File:Ilaiyaraaja and Vikram at the Nadigar Sangam Protest.jpg|thumb|right|ನಟ ಸಂಘದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮ್]] ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ''[[ಹೌ ಟು ನೇಮ್ ಇಟ್?]]'' (1986), ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ [[ತ್ಯಾಗರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಜೋಹಾನ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಬಾಚ್|ಜೆ. ಎಸ್. ಬಾಚ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ''[[ರಾಗ]]''ಗಳ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ಬಾಚ್ ''[[ಪಾರ್ಟಿಟಾ]]''ಗಳು, ''[[ಫ್ಯೂಗ್]]''ಗಳು ಮತ್ತು [[ಬರೋಕ್]] ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (pp. 544–545).</ref> ಎರಡನೆಯದು, ''ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ವಿಂಡ್'' (1988), ಕೊಳಲು ವಾದಕ [[ಹರಿಪ್ರಸಾದ್ ಚೌರಾಸಿಯಾ]] ಮತ್ತು 50 ಸದಸ್ಯರ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಸಂಗೀತವು "ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ" ಎಂದು.<ref name=archive_200611060940>Oriental Records. Undated. [http://www.orientalrecords.com/productdetails.php?id=123 Nothing But Wind] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106094012/http://www.orientalrecords.com/productdetails.php?id=123 |date=6 November 2006}}. Retrieved 19 November 2006.</ref> ಅವರು ''ಇಳಯರಾಜಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್'' (1994) ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮ್ಯಾಂಡೋಲಿನ್ ವಾದಕ [[ಯು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ''[[ಕೃತಿ (ಸಂಗೀತ)|ಕೃತಿಗಳು]]'' ಗಳ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಳಯರಾಜ ಧಾರ್ಮಿಕ/[[ಭಕ್ತಿ]] ಹಾಡುಗಳ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ''ಗುರು ರಮಣ ಗೀತಮ್'' (2004) ಹಿಂದೂ ರಹಸ್ಯವಾದಿ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹಾಡುಗಳ ಚಕ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ]]: ಎ ಕ್ರಾಸ್ಓವರ್'' (2005) ಅಮೇರಿಕನ್ ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್]] ಭಾಗಶಃ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಲೇಖಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.<ref name=hinduonnet_200507290041>Viswanathan, S. 2005. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20070707012650/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2215/stories/20050729004110200.htm A cultural crossover]}}. ''Frontline'' 22 (15), 16–29 July. Retrieved 13 October 2006.</ref><ref name=hinduonnet_200411260303>Parthasarathy, D. 2004. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20071016115605/http://hinduonnet.com/thehindu/2004/11/26/stories/2004112603032000.htm Thiruvasagam in 'classical crossover']}}. The Hindu, Friday, 26 November. Retrieved 1 March 2007.</ref> ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯು ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮೆಸ್ಸಿಯಾ'' (2006) ಎಂಬ ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ-ಆಧಾರಿತ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ.<ref name=hindu_200612300600>Soman, S. 2006. [http://www.hindu.com/2006/12/30/stories/2006123006000200.htm 'The Music Messiah'] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070105090625/http://www.hindu.com/2006/12/30/stories/2006123006000200.htm |date=5 January 2007}}. The Hindu, Saturday, 30 December. Retrieved 27 February 2007.</ref> 2025ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿಂಫನಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್ ಎನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Mullappilly |first=Sreejith |date=2025-03-09 |title=Ilaiyaraaja becomes first Asian to present western classical symphony in London |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Mar/09/ilaiyaraaja-becomes-first-asian-to-present-western-classical-symphony-in-london |access-date=2026-04-11 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿಂಫನಿ "ವ್ಯಾಲಿಯಂಟ್" ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=Tw0zz6SRVJk |title=Ilaiyaraaja Symphony No. 1 - (Valiant) - BTS Video - Maestro Ilaiyaraaja - Mercuri |date=2025-01-24 |last=Mercuri Live |access-date=2025-02-03 |via=YouTube}}</ref> ಮೇ 2020ರಲ್ಲಿ, [[COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]]ದ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿ ''ಭಾರತ್ ಭೂಮಿ'' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.<ref name=thehindu_31709650>{{Cite news|author=The Hindu Net Desk|date=30 May 2020|title=Ilaiyaraaja and SPB join hands for 'Bharath Bhoomi'|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraajas-tribute-song-on-covid-19/article31709650.ece|access-date=2 June 2020|issn=0971-751X|archive-date=29 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629064035/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraajas-tribute-song-on-covid-19/article31709650.ece|url-status=live}}</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] ಅವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಇಳಯರಾಜ ಅವರು 2020 ಮೇ 30ರಂದು ತಮ್ಮ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name=deccanchronicle_310520>{{Cite web|date=31 May 2020|title=A song of tribute: Ilayaraja's salute to COVID-19 warriors|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/310520/a-song-of-tribute-ilayarajas-salute-to-covid-19-warriors.html|access-date=2 June 2020|website=Deccan Chronicle|language=en|archive-date=14 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814093713/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/310520/a-song-of-tribute-ilayarajas-salute-to-covid-19-warriors.html|url-status=live}}</ref><ref name=newindianexpress_2149984>{{Cite web|title=Maestro Ilaiyaraaja pays tribute to COVID-19 warriors, releases song sung by SPB|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/may/30/maestro-ilaiyaraaja-pays-tribute-to-covid-19-warriors-releases-song-sung-by-spb-2149984.html|access-date=2 June 2020|website=The New Indian Express|date=30 May 2020 |archive-date=19 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819230248/https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2020/may/30/maestro-ilaiyaraaja-pays-tribute-to-covid-19-warriors-releases-song-sung-by-spb-2149984.html|url-status=live}}</ref> 2020ರ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದಂದು, ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ 'ಇಸೈ ಒಟಿಟಿ' [[ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್|ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್]]ನ ಶೀಘ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕೇವಲ ಅವರ ಹಾಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಪ್ರತಿ ಹಾಡು ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದರ ತೆರೆಮರೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name=thehindu_31734573>{{Cite news|date=2 June 2020|title=Ilaiyaraaja to launch OTT app soon|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilaiyaraaja-to-launch-ott-app-soon/article31734573.ece|access-date=30 June 2020|issn=0971-751X|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702140910/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilaiyaraaja-to-launch-ott-app-soon/article31734573.ece|url-status=live}}</ref> 1981ರ ಚಿತ್ರ ''[[ರಾಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ (ಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]]'' ರ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ 'ನಾನ್ತಾನ್ ಉಂಗಪ್ಪಂಡ' ಹಾಡು [[2012 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]]ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದ ಪ್ಲೇಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=2017-01-15 |title=Ilayaraja song for london Olympics |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ilayaraja-song-for-london-olympics/articleshow/14319043.cms?from=mdr |access-date=2024-02-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-06-20 |title=Lesser-known Ilayaraja number at Olympics opener |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/lesserknown-ilayaraja-number-at-olympics-opener/article3547902.ece |access-date=2024-02-11 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=23 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123133348/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/lesserknown-ilayaraja-number-at-olympics-opener/article3547902.ece |url-status=live }}</ref> ಇವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾದ ''ಪಾಯುಂ ಪುಲಿ ಟೈಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' ಮತ್ತು ''ಇಳಮೈ ಇಥೋ'' ಅವು [[ಅಶಿಮ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ]] ಅವರ 2012 [[ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]] ಪ್ರವೇಶ, ''[[ಮಿಸ್ ಲವ್ಲಿ]]'' ನ ಧ್ವನಿಪಥದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://sweetsoundtrack.com/Movies/Miss-Lovely-2012|title=Songs from Miss Lovely|website=sweetsoundtrack.com|access-date=31 May 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213326/http://sweetsoundtrack.com/Movies/Miss-Lovely-2012|url-status=live}}</ref> [[ದಿ ಲವ್ಬರ್ಡ್ಸ್ (2020 ಚಿತ್ರ)|''ದಿ ಲವ್ಬರ್ಡ್ಸ್'']] (2020) ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ರೇಲರ್ನಲ್ಲಿ ''[[ಆನಂದ ಕುಮ್ಮಿ]]'' (1983) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಒರು ಕಿಲಿ" ಧ್ವನಿಪಥದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=YzPq8uVgLe8 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211218/YzPq8uVgLe8 |archive-date=2021-12-18 |url-status=live|title=The Lovebirds (2020) – Official Trailer|date=16 January 2020 |via=YouTube}}{{cbignore}}</ref> [[ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐಡ್ ಪೀಸ್]] ''ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ'' (1985) ರಿಂದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಉನಕ್ಕುಂ ಎನ್ನಕ್ಕುಂ" ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ''[[ಎಲಿಫಂಕ್]]'' (2003) ನಲ್ಲಿನ "ದಿ ಎಲಿಫಂಕ್ ಥೀಮ್" ಹಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name=hindu_200710175053>Mehar, R. 2007. [http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101750530200.htm Hip-hopping around the world] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080316003456/http://www.hindu.com/2007/10/17/stories/2007101750530200.htm |date=16 March 2008}}. The Hindu, 17 October. Retrieved 14 March 2008.</ref> [[ವಾ಴್ಕೈ (1949 ಚಿತ್ರ)|ವಾ಴್ಕೈ]] ನಿಂದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಎನ್ನೈತೊಟ್ಟು" ಹಾಡನ್ನು ರ್ಯಾಬಿಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ''ಸೆಂಪೊಯ್'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.whosampled.com/Rabbit-Mac/Sempoi/|title=Sempoi by Rabbit Mac|website=[[WhoSampled]]|access-date=2022-09-21|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921125812/https://www.whosampled.com/Rabbit-Mac/Sempoi/|url-status=live}}</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಪರ್ [[ಮೀಕ್ ಮಿಲ್]] ''ಇಂಡಿಯನ್ ಬೌನ್ಸ್'' ಗಾಗಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಒಂದು ಹಿಟ್ ಹಾಡನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಪರ್ಯಾಯ ಕಲಾವಿದ [[ಎಂ.ಐ.ಎ. (ಕಲಾವಿದ)|ಎಂ.ಐ.ಎ.]] ''ಥಲಪತಿ'' (1991) ಚಿತ್ರದ "ಕಾಟುಕುಯಿಲು" ಅನ್ನು ''[[ಕಾಲ (ಆಲ್ಬಂ)|ಕಾಲ]]'' (2007) ಆಲ್ಬಂನ "ಬಾಂಬೂ ಬಂಗಾ" ಹಾಡಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite magazine |last=Christgau |first=Robert |date=2007-08-23 |title=Kala |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/kala-248078/ |access-date=2024-05-17 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> ಆಲ್ಫಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ''ಅನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡ್ರೀಮ್'' ಹಾಡಿಗೆ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=https://m.soundcloud.com/alphant/an-indian-dream|title=Alphant – An Indian Dream (Original Mix)|access-date=2022-09-21|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921140800/https://m.soundcloud.com/alphant/an-indian-dream|url-status=live}}</ref> [[ಗೊಂಜಸುಫಿ]] ''[[ಸದ್ಮಾ]]'' ಚಿತ್ರದ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಯೇ ಹವಾ ಯೇ ಫಿಜಾ" ಅನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |title=GonjaSufi's 'Sheep' sample of Asha Bhosle and Suresh Wadkar's 'Yeh Hawa Yeh Fiza' |url=https://www.whosampled.com/sample/58292/GonjaSufi-Sheep-Asha-Bhosle-Suresh-Wadkar-Yeh-Hawa-Yeh-Fiza/ |access-date=18 May 2024 |website=WhoSampled}}</ref> ===ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು=== [[File:Maestro Ilayaraaja with fellow musicians.jpg|thumb|left|91ನೇ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ]] ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶದ ನಂತರದ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನವು 2005 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಂದು ಭಾರತದ ಚೆನ್ನೈನ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಚೆನ್ನೈ|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name=hinduonnet_200510210014>Rangarajan, M. {{usurped|[https://web.archive.org/web/20060910163021/http://www.hinduonnet.com/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm "The Raja still reigns supreme".]}} ''The Hindu''. 21 October 2005. Retrieved 13 October 2006.</ref> ಅವರು 2004ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಟಿಯಾಟ್ರೊ ಕಮ್ಯುನೇಲ್ ಡಿ ಮೊಡೆನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಇದು ಆಂಜೆಲಿಕಾ, ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನೇಲ್ ಡಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಾದ 14ನೇ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಸಮಾರಂಭ-ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್'ಆಲ್ಟ್ರೊ ಸುಯೋನೊ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.<ref name=archive_200709280227>Van Ryssen, S. [http://leonardo.info/reviews/dec2005/llaiy_ryssen.html "Ilaiyaraaja's Musical Journey".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928022757/http://leonardo.info/reviews/dec2005/llaiy_ryssen.html |date=28 September 2007}} ''Leonardo Digital Review''. December 2005. Retrieved 7 March 2007.</ref> ''ಇಥು ಇಳಯರಾಜ'' ("ಇವರೇ ಇಳಯರಾಜ") ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನದ ಹಿಂಜೋಟೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref name=archive_200507010242>[http://www.hindu.com/fr/2005/07/01/stories/2005070102420400.htm "Ithu Ilaiyaraja".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001045314/http://www.hindu.com/fr/2005/07/01/stories/2005070102420400.htm |date= 1 October 2007}} ''The Hindu''. 1 July 2005. Retrieved 13 October 2006.</ref> ಅವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ''[[ಧೋನಿ (ಚಿತ್ರ)|ಧೋನಿ]]'' ಚಿತ್ರದ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 2011 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಚೆನ್ನೈನ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಜಯ ಟಿವಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ''ಎನ್ರೆಂದ್ರುಂ ರಾಜ'' ("ಶಾಶ್ವತ ರಾಜ") ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2012 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್]] ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು; ಈ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ನೀತಾನೇ ಎನ್ ಪೊನ್ವಸಂತಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯೇಟೊ ವೆಲ್ಲಿಪೊಯಿಂಧಿ ಮನಸು]]'' ನ ಸಂಗೀತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name=ibs>{{Cite web|date=2012-09-05|url=https://www.idlebrain.com/news/functions/concert-ilayaraja2012.html|title=Ilayaraja concert and Yeto Velli Poyindi music launch – idle brain|website=idlebrain.com|access-date=2023-06-03|archive-date=3 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603170445/https://www.idlebrain.com/news/functions/concert-ilayaraja2012.html|url-status=live}}</ref> 2012 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು, ಅವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. 2013 ಫೆಬ್ರವರಿ 16ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊದ [[ರೋಜರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="archive_201303011341">Trinity Events [http://www.trinityeventsonline.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130301134143/http://www.trinityeventsonline.com/|date=1 March 2013}} Retrieved 24 February 2013.</ref> ಟೊರೊಂಟೊ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಟಿವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಆಡಿಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಎಸ್ಎವಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ PA+ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಟೊರೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ, ಇಳಯರಾಜ 2013 ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ನೆವಾರ್ಕ್ನ [[ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2013 ಮಾರ್ಚ್ 1ರಂದು [[ಎಚ್ಪಿ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಅಟ್ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು 2013 ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್ನ [[ದಿ O2 ಅರೇನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.theo2.co.uk/event/ilaiyaraaja-20130825.html |title=Ilaiyaraaja's live concert – Raja the Raja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213232218/http://www.theo2.co.uk/event/ilaiyaraaja-20130825.html |archive-date=13 December 2013 |access-date=7 June 2021}}</ref> ==ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ== {{Quote box | quote = "ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದಾಗ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮಾತ್ರ ನನ್ನ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ಅದು ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಮಾತ್ರ. ನಾನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜನರು ಅದನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಲೋಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ನನಗೆ, ಅದು ನಾನು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಒಂದು ವಿಷಯ." | author = ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ<ref name="musicreligion">{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-recounts-musical-journey/article26112431.ece |title=Ilaiyaraaja: Music is my religion |first=Surendran Anusha |last= Ramamoorthy Preethi |work=The Hindu |date=28 January 2019 |access-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421205021/https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-recounts-musical-journey/article26112431.ece |archive-date=21 April 2022 |url-status=live}}</ref> | width = 33% | align = right }} ಇಳಯರಾಜ, ಒಮ್ಮೆ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ "ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ" ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಅವು "ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ — ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇದು ಗಣಿತ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಮಾನುಜನ್]] ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ರಹಸ್ಯವಾದದಂತೆಯೇ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ರಾಮಾನುಜನ್ ಅವರು ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ತಮಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದಂತಲ್ಲದೆ, ತಮಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಕ್ಷಣ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು — "ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಕಲೆಯ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-the-maestro-who-hears-unheard-melodies/article24062128.ece |title=Ilaiyaraaja, the maestro who hears unheard melodies |work=The Hindu |date=2 June 2018 |access-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005073013/https://www.thehindu.com/entertainment/music/ilaiyaraaja-the-maestro-who-hears-unheard-melodies/article24062128.ece |archive-date=5 October 2022 |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ತಮ್ಮ "ಆಂತರಿಕ ಕಣ್ಣನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು", ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು, "ನನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ರಾತ್ರಿ 11 ರವರೆಗೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಊಟ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ 2 ರವರೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4ಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು, ನನ್ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7ಕ್ಕೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸಂಗೀತವೇ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಾ. ಪಿಯಾನೋದಲ್ಲಿ ಸಿ [[ಮೇಜರ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಅನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ 27 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೇ", ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name=India/> ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚಿಕ್ಕವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಸಹೋದರ ಅದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅವರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಹೋದರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, "ಹೀಗೆಯೇ ನಾನು ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂಗೆ ಅದು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ನನಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ."<ref name="musicreligion"/> ಈ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಎಂಬತ್ತೈದು ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="ibs"/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯು [[ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಮ್ಮಿಳನವಾಗಿರುವ ವಾದ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಭಾರತೀಯ ವಾದ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮೋಡ್ (ಸಂಗೀತ)|ಮೋಡ್ಗಳು]] ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಸಿಂಥಸೈಜರ್ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಗಿಟಾರ್ಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್|ಕೀಬೋರ್ಡ್ಗಳು]], ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳು, ಲಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[MIDI]] ಅನ್ನು ''[[ವೀಣೆ]]'', ''[[ವೇಣು]]'', ''[[ನಾದಸ್ವರಂ]]'', ''[[ಢೋಲಕ್]]'', ''[[ಮೃದಂಗಮ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ತಬಲಾ]]'' ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ, ಇಳಯರಾಜ "ನಾನು ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲೆ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಸಂಗೀತವು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನನಗೆ ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಮಾನವ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು. ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಪರಿಚಿತ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಒಂದು ವಿಷಯ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="India"/> [[File:Music Maestro Ilayaraja speaking after receiving the centenary award at the inauguration of the 46th International Film Festival of India (IFFI-2015), in Panaji, Goa. The Union Minister for Finance.jpg|thumb|[[46ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಭಾರತ]] (IFFI-2015) ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ [[ಪಣಜಿ, ಗೋವಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಇಳಯರಾಜ|left]] ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Salil"/> "ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಬಲ್ಲೆ," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಇಳಯರಾಜ ಮೊದಲು ''[[ಅವಲುಕೆಂದ್ರು ಒರ್ ಮನಂ]]'' ಚಿತ್ರದ ''ಮಲರ್ ಎಥು ಕಂಕಲ್ ಥಾನ್'' ಹಾಡಿಗೆ ಎಂಎಸ್ವಿಗಾಗಿ ಆರ್ಗನ್ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅವರ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="MSV">{{cite news |last1=Kolappanand |first1=B. |title=I owe it to MSV, says Ilayaraja |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/i-owe-it-to-msv-says-ilayaraja/article7427233.ece |access-date=3 June 2025 |work=The Hindu |date=16 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216042542/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/i-owe-it-to-msv-says-ilayaraja/article7427233.ece |archive-date=16 December 2024}}</ref> ಎಂ.ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು [[ನೌಶಾದ್]], [[ರೋಶನ್ (ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ರೋಶನ್]], [[ಮದನ್ ಮೋಹನ್]], ಮತ್ತು [[ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರರನ್ನು "ಮಹಾನ್ ಗುರುಗಳು" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name=India>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/theres-india-in-his-music/article24094187.ece|title=There's India in Ilaiyaraja's music|first=Deepa|last=Ganesh|date=6 June 2018|work=The Hindu|access-date=30 April 2021|archive-date=7 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607184950/https://www.thehindu.com/entertainment/music/theres-india-in-his-music/article24094187.ece|url-status=live}}</ref> [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Salil"/> ಇಳಯರಾಜ ಅವರನ್ನು "ಇಸೈಞಾನಿ" (ಸಂಗೀತ ಋಷಿ) ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಲೈಞಾರ್ ಕರುಣಾನಿಧಿ ನೀಡಿದ ಬಿರುದು. ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಮೇಸ್ಟ್ರೋ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಂಡನ್ನ [[ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ನೀಡಿದ ಬಿರುದು.<ref name="huffingtonpost.in">{{Cite web|date=7 June 2020|title=To Appreciate Ilaiyaraaja's Anti-Caste Politics, You Have To Listen To His Music|url=https://www.huffingtonpost.in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|website=HuffPost India|language=en|access-date=24 June 2020|archive-date=6 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210406072615/https://www.huffpost.com/archive/in/entry/to-appreciate-ilaiyaraaja-s-anti-caste-politics-you-have-to-listen-to-his-music_in_5eda5614c5b6817661649db5|url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110">Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 110).</ref> ಇದು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಥೀಮ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಗಮನ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>Venkatraman, S. 1995. "Film music: the new intercultural idiom of 20th century Indian music". pp. 107–112 in A. Euba and C.T. Kimberlin (eds.). ''Intercultural Music Vol. I''. Bayreuth: Breitinger (p. 111).</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಧಾನದಿಂದ, ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ತಂತ್ರದಿಂದ, ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110" /> ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ "ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಆಳವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯು ಅವರಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತ, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಸಂಗೀತ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಸಂಗೀತ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು".<ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ]] ಅಂಶಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಯನ್ನು ಅದರ [[ಲಯ]]ಬದ್ಧ ಜಾನಪದ ಗುಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ''[[ರಾಗಗಳು|ರಾಗ]]''ಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಗರವಾಸಿಯನ್ನು ಅದರ ಆಧುನಿಕ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ-ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Greene, P.D. 1997. Film music: Southern area. Pp. 542–546 in B. Nettl, R.M. Stone, J. Porter and T. Rice (eds.). ''The Garland Encyclopedia of World Music. Volume V: South Asia—The Indian Subcontinent''. New York: Garland Pub. (p. 545).</ref> ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅವರ ದೃಶ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಕೋರ್ ಮೂಲಕ ರಸಭರಿತವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಥನಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಳಿಸುವ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇತರರು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="musical_man">S. Theodore Baskaran [http://www.outlookindia.com/article.aspx?231674 "Jnana To Gana: Consistent eclecticism has kept Tamil film music virile"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116115029/http://outlookindia.com/article.aspx?231674 |date=16 November 2010}}. Outlookindia.com, 26 June 2006.</ref> ಅವರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯೋಜನಾ ತಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಮಧುರ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Ilaiyarajacomposerasphenomenon" /><ref name="filmmusicsouthernareap.544" /> ==ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== {{Main|ಇಳಯರಾಜ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} [[File:He President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Illaiyaraja.JPG|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರಿಂದ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಳಯರಾಜ]] 2010ರಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು [[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಭಾರತ]] ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಭಾರತೀಯ ಗೌರವ ಪದ್ಧತಿ|ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|date=25 January 2018|title=Ilaiyaraaja gets Padma Vibhushan|website=Behindwoods.com|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ilayaraja-gets-padma-vibhushan-award.html|access-date=25 January 2018|archive-date=26 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180126125652/https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/ilayaraja-gets-padma-vibhushan-award.html|url-status=live}}</ref><ref name="news18_1642129">{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/award-shows-modi-govt-respects-tamil-people-a-lot-ilayaraja-on-getting-padma-vibhushan-1642129.html|title=Award Shows Modi Govt Respects Tamil People a Lot: Ilayaraja on Getting Padma Vibhushan|date=25 January 2018|website=news18.com|access-date=7 June 2021|archive-date=7 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210607184952/https://www.news18.com/news/india/award-shows-modi-govt-respects-tamil-people-a-lot-ilayaraja-on-getting-padma-vibhushan-1642129.html|url-status=live}}</ref> 2022 ಜುಲೈ 6ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರು [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಗೆ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Shashwat |date=6 July 2022 |title=Celebrated athlete PT Usha, Philanthropist Veerendra Heggade among 4 nominated for Rajya Sabha |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/pt-usha-ilaiyaraaja-veerendra-heggade-vijayendra-prasad-garu-nominated-for-rajya-sabha-modi-congratulates-2022-07-06-790172 |access-date=2022-07-06 |website=www.indiatvnews.com |language=en |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706154659/https://www.indiatvnews.com/news/india/pt-usha-ilaiyaraaja-veerendra-heggade-vijayendra-prasad-garu-nominated-for-rajya-sabha-modi-congratulates-2022-07-06-790172 |url-status=live }}</ref> 2022 ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ದಿಂಡಿಗಲ್]]ನ [[ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ 36ನೇ ಪದವಿ ದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/india/story/tamil-nadu-pm-modi-presents-honorary-doctorate-to-music-maestro-ilaiyaraaja-2296175-2022-11-11 |title=PM Modi confers honorary doctorate to music maestro Ilaiyaraaja |date=11 November 2022 |access-date=15 December 2023 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124115607/https://www.indiatoday.in/india/story/tamil-nadu-pm-modi-presents-honorary-doctorate-to-music-maestro-ilaiyaraaja-2296175-2022-11-11 |url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರಿಗೆ ಐದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಲಭಿಸಿವೆ—ಮೂರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ|ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ಗಾಗಿ.<ref name="Valiant"/><ref name="archive_200704181746">Ministry of Information and Broadcasting, India. 2006. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070418174624/http://mib.nic.in/dff/welcome.html|date=18 April 2007|title=Directorate of Film Festivals}}. Archived from [http://mib.nic.in/dff/welcome.html the original] on 18 April 2007. Retrieved 22 November 2006.</ref> 2012ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕೃತಿಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾರತೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.<ref name="thehindu_4234942">{{cite web|agency=Press Trust of India|date=24 December 2012|title=Ilayaraja gets Sangeet Natak Akademi award|url=http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilayaraja-gets-sangeet-natak-akademi-award/article4234942.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330161248/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/ilayaraja-gets-sangeet-natak-akademi-award/article4234942.ece|archive-date=30 March 2013|access-date=12 April 2013|work=The Hindu}}</ref> ಅವರು ಲಂಡನ್ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]]ನಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಿಟಾರ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Valiant"/> 2013ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿ [[CNN-IBN]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ 100 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅವರು 49% ಜನರ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದೇಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; [[ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] 29% ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.<ref name="indiatimes_37560912" /> ಇಳಯರಾಜ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |date=3 May 2016 |title=Award Winning Composer ilayaraja's Film Soundtrack Released : Love and Love Only Film Score Available Ahead of Indian-Australian Film Debut—The Indian Telegraph |url=http://theindiantelegraph.com.au/award-winning-composer-ilayarajas-film-soundtrack-released-love-and-love-only-film-score-available-ahead-of-indian-australian-film-debut/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180507003435/http://theindiantelegraph.com.au/award-winning-composer-ilayarajas-film-soundtrack-released-love-and-love-only-film-score-available-ahead-of-indian-australian-film-debut/ |archive-date=7 May 2018 |access-date=6 May 2018 |website=theindiantelegraph.com.au}}</ref> ಅವರು 8,600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸುಮಾರು 1,523 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸ್ಕೋರ್ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Valiant"/> ಮತ್ತು 20,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆರೋಹಣ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಸಂಗೀತಗಾರ ಇವರು.<ref name="hindustantimes.com">{{cite web |date=13 March 2018 |title=Ilayaraja performs for the first time in Houston |work=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/music/ilayaraja-performs-for-the-first-time-in-houston/story-kP8qfMJIhlJEsiFxyLZMVM.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180412103314/https://www.hindustantimes.com/music/ilayaraja-performs-for-the-first-time-in-houston/story-kP8qfMJIhlJEsiFxyLZMVM.html |archive-date=12 April 2018 |access-date=12 April 2018}}</ref><ref name="Baskaran2009">{{cite book |last=Baskaran |first=Sundararaj Theodore |url=https://books.google.com/books?id=fNgqAQAAIAAJ |title=History through the lens: perspectives on South Indian cinema |date=1 January 2009 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-3520-6 |page=82 |access-date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107175235/http://books.google.com/books?id=fNgqAQAAIAAJ |archive-date=7 January 2014 |url-status=live}}</ref><ref name="Das2010">{{cite book |author=Emmanuel Anthony Das |url=https://books.google.com/books?id=05oSduutr-IC&pg=RA2-PA7 |title=The Bestconferred is Yet to Be |date=1 September 2010 |publisher=Pustak Mahal |isbn=978-81-223-1144-0 |page=7 |access-date=1 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130621193918/http://books.google.com/books?id=05oSduutr-IC&pg=RA2-PA7 |archive-date=21 June 2013 |url-status=live}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತಿ ವಾದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.<ref name="filmmusicthenewinterculturalidiomp.110" /> ಅವರು 1984ರ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಮೈ ಡಿಯರ್ ಕುಟ್ಟಿಚಾತನ್]]'' ನ ಸ್ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್ 3D ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jijo-and-his-3d-dream-that-resulted-in-my-dear-kuttichathan/article23415321.ece|title=Jijo and his 3D dream that resulted in 'My Dear Kuttichathan|work=The Hindu|date=2 April 2018|access-date=21 September 2022|last1=Chelangad|first1=Saju|archive-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181114163829/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jijo-and-his-3d-dream-that-resulted-in-my-dear-kuttichathan/article23415321.ece|url-status=live}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ, ''[[ವಿಕ್ರಮ್ (1986 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ವಿಕ್ರಮ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="m.behindwoods.com">{{Cite web|url=http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|title=10 Technologies brought in by Tamil Cinema|date=21 November 2016|website=Behindwoods|access-date=10 May 2020|archive-date=11 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911020036/http://m.behindwoods.com/tamil-movies/slideshow/10-technologies-brought-in-by-tamil-cinema/vishwaroopam.html|url-status=live}}</ref> ಅವರು ''[[ನಾಯಕನ್]]'' (1987) ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು [[ಟೈಮ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|''ಟೈಮ್'']] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು.<ref>TIME Magazine. 2005. [http://www.time.com/time/2005/100movies/0, 23220, nayakan, 00.html All-TIME 100 Movies]{{dead link|date=July 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}. Retrieved 13 October 2006.</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಆರ್. ಕೆ. ಸೆಲ್ವಮಣಿ]] ತಮ್ಮ ''[[ಚೆಂಬರುತಿ]]'' (1992) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಇಳಯರಾಜ ಕೇವಲ 45 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು, ಇದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name=thenewsminute_20190108>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/ilaiyaraaja-75-tribute-music-icon-be-held-feb-2-and-3-chennai-94684|title='Ilaiyaraaja 75': A tribute to the music icon to be held on Feb 2 and 3 in Chennai|date=8 January 2019|website=The News Minute|access-date=27 April 2019|archive-date=5 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190205034939/https://www.thenewsminute.com/article/ilaiyaraaja-75-tribute-music-icon-be-held-feb-2-and-3-chennai-94684|url-status=live}}</ref> ನಟ [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] ಇಳಯರಾಜ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ [[ರೀ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ)|ರೀ-ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಸಂಯೋಜಕರು ಒಂದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 30 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|title=Ilayaraja 75: AR Rahman, Kamal Haasan, Rajinikanth attend celebration of legendary composer's illustrious career|url=https://www.firstpost.com/entertainment/ilayaraja-75-ar-rahman-kamal-haasan-rajinikanth-attend-celebration-of-legendary-composers-illustrious-career-6030541.html|publisher=Firstpost|date=5 February 2019|access-date=9 November 2020|archive-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120134700/https://www.firstpost.com/entertainment/ilayaraja-75-ar-rahman-kamal-haasan-rajinikanth-attend-celebration-of-legendary-composers-illustrious-career-6030541.html|url-status=live}}</ref> 2025 ಮಾರ್ಚ್ 9ರಂದು, ಇಳಯರಾಜ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಿಂಫನಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ, ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು.<ref name="Valiant" /><ref name="Valiant1" /> ಅವರು ಇಡೀ ಸಿಂಫನಿಯನ್ನು 34 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Valiant" /><ref name="youtube.com">{{cite web |date=19 October 2015 |title=Mr.Viji Manuel talks about Symphony by Isaignani Ilaiyaraaja |url=https://youtube.com/watch/fFPjQlXXaio |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210430182824/https://www.youtube.com/watch/fFPjQlXXaio |archive-date=30 April 2021 |access-date=20 October 2015 |via=YouTube}}</ref><ref name="thehindu_200211220228">{{cite web |title=The Hindu : Ilayaraja's books |url=http://www.thehindu.com/thehindu/lf/2002/11/22/stories/2002112202280200.htm |website=The Hindu}}</ref> ಅವರು ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' (2006) ಅನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ [[ಒರಟೋರಿಯೊ]] ಆಗಿದೆ.<ref name="finndian.com" /> ದಶಕಗಳ ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ, ಇಳಯರಾಜ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು.<ref name="Valiant1"/> ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ಅಚಿಲ್ಲೆ ಫೋರ್ಲರ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು, "ಕಳೆದ 40 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕೃತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ 10 ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಎಲ್ಲೋ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲಾಯ್ಡ್ ವೆಬರ್]] ($1.2 ಬಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು [[ಮಿಕ್ ಜಾಗರ್]] ($300 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ನಡುವೆ."<ref name="thehindu_17682511">{{cite web|last=Forler|first=Achille|date=28 March 2017|title=My songs, my royalties|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/ilaiyaraaja-sp-balasubrahmanyan-royalty-issue-my-songs-my-royalties/article17682511.ece|work=The Hindu|access-date=7 April 2018|archive-date=27 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170327212414/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/ilaiyaraaja-sp-balasubrahmanyan-royalty-issue-my-songs-my-royalties/article17682511.ece|url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಆಂಡಿ ವೊಟೆಲ್]], ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇಳಯರಾಜ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, "ನೀವು ಇಷ್ಟಪಡಲು/ ಪ್ರೀತಿಸಲು/ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು/ ರಕ್ಷಿಸಲು/ ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲು/ ಅತಿ-ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗೊಳಿಸಲು/ ದ್ವೇಷಿಸಲು/ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಅಥವಾ ಆನಂದಿಸುವಂತೆ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ "ಪ್ರಕಾರ"ದ ಸಂಗೀತವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."<ref name="Salil" /> ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯಕ [[ಟಿ. ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರು ಇಳಯರಾಜ ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಬೇರೆ ಯಾವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರೂ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಧಾನವು "ಅಗಾಧ"ವಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇಸ್ಟ್ರೋ" ಎಂದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|title=An Artiste of the Millennium: Ilaiyaraaja at 75|url=https://m.thewire.in/article/the-arts/an-artiste-of-the-millennium-ilaiyaraaja-at-75|publisher=The Wire|date=10 September 2018|access-date=15 September 2022|archive-date=15 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220915113344/https://m.thewire.in/article/the-arts/an-artiste-of-the-millennium-ilaiyaraaja-at-75|url-status=live}}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]], ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು: "ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಭೀತರಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ರಹಸ್ಯ. ಇಳಯರಾಜ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಇಳಯರಾಜ ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಮರೆಸುತ್ತದೆ."<ref name="India"/> 1991ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಥಲಪತಿ]]'' ನ ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಧ್ವನಿಪಥವು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ನ ''100 ಆಲ್ಬಂಗಳು ನೀವು ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ಕೇಳಬೇಕಾದವು'' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |title=100 Best Albums Ever |url=http://www.rocklistmusic.co.uk/guardian100.htm |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813104430/http://www.rocklistmusic.co.uk/guardian100.htm |archive-date=13 August 2017 |access-date=3 February 2010 |website=[[The Guardian]]}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, [[BBC]] ನಡೆಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 165 ದೇಶಗಳ ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ, ''ಥಲಪತಿ'' ನ ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆ "[[ರಕ್ಕಮ್ಮ ಕೈಯ ತಟ್ಟು]]" ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಗ್ರ 10 ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="archive_201503300739">{{cite web |title=THE WORLD'S TOP TEN |url=http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150330073900/http://www.bbc.co.uk/worldservice/us/features/topten/ |archive-date=30 March 2015 |access-date=7 June 2021 |website=BBC World Service.com}}</ref> ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [[ಸಂತೋಷ್ ಶಿವನ್]] ಇಳಯರಾಜ ''ಥಲಪತಿ'' ಚಿತ್ರದ ಇಡೀ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು "ಅರ್ಧ ದಿನ"ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.{{sfn|Ramachandran|2014|p=140}} ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಆರ್.ಡಿ. ಬರ್ಮನ್]] ಅವರ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದೊಂದಿಗೆ ''ಥಲಪತಿ'' ಚಿತ್ರದ "ಸುಂದರಿ" ಹಾಡಿನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಅವರು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಓವೇಶನ್ ನೀಡಿದರು.<ref name=thehindu_200510210014>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm |title=The Raja still reigns supreme |date=21 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150831055436/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/10/21/stories/2005102100140200.htm |archive-date=31 August 2015 |url-status=dead |work=[[The Hindu]] |access-date=17 July 2015}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗಳು ಜೀವಾ (2011ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು<ref>{{cite web | title=Illayaraja's wife dies of heart attack | work=The Times of India | date=November 2011 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/illayarajas-wife-dies-of-heart-attack/articleshow/10563331.cms#:~:text=This%20story%20is%20from%20November,(singer%20and%20music%20director) }}</ref>) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಆಕೆಯಿಂದ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ—[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]], [[ಭವತಾರಿಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]]—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಗಾಯಕರು.<ref name=hindu_200701130159>{{cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2007/01/13/stories/2007011301591200.htm |title=Music from the past |website=The Hindu.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107163353/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2007/01/13/stories/2007011301591200.htm |archive-date=7 November 2012 |url-status=dead |access-date=7 June 2021}}</ref><ref name=hindu_200508050167>Staff reporter. [http://www.hindu.com/2005/08/05/stories/2005080501670200.htm "Ilaiyaraja's daughter gets engaged".] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429073520/http://www.hindu.com/2005/08/05/stories/2005080501670200.htm |date=29 April 2007}} ''The Hindu''. 5 August 2005. Retrieved 3 March 2007.</ref> ಜೀವಾ 2011 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref name=thehindu_2587916>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2587916.ece |location=Chennai, India |work=The Hindu |title=Music maestro Ilayaraja's wife passes away |date=1 November 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210151421/http://www.thehindu.com/news/cities/Chennai/article2587916.ece |archive-date=10 December 2011}}</ref> ಅವರ ಸಹೋದರ, [[ಗಂಗೈ ಅಮರನ್]], ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಯೋಜಕರು ಅಮರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ 13 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಗಳದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಫೆಬ್ರವರಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರು ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/musical-brothers-ilaiyaraaja-and-gangai-amaren-reunite-after-13-years/articleshow/89633355.cms|title=Musical brothers Ilaiyaraaja and Gangai Amaren reunite after 13 years|website=The Times of India|access-date=4 May 2022|archive-date=4 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220504113825/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/musical-brothers-ilaiyaraaja-and-gangai-amaren-reunite-after-13-years/articleshow/89633355.cms|url-status=live}}</ref> ಅವರ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ ಭವತಾರಿಣಿ 2024 ಜನವರಿ 25ರಂದು ಯಕೃತ್ತಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |title=Ilaiyaraaja's daughter and playback singer Bhavatharini dies of cancer |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/ilaiyaraajas-daughter-and-playback-singer-bhavatharini-dies-of-cancer-2493685-2024-01-25 |access-date=2024-01-25 |website=India Today |date=25 January 2024 |language=en |archive-date=25 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125155226/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/ilaiyaraajas-daughter-and-playback-singer-bhavatharini-dies-of-cancer-2493685-2024-01-25 |url-status=live }}</ref> ಕ್ರೈಸ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರೂ<ref>{{cite web | title=Happy Birthday Ilayaraja: Assistant to maestro, here are some lesser known facts about Isai Gnani Ilayaraja's musical journey | work=The Times of India | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/happy-birthday-ilayaraja-assistant-to-maestro-here-are-some-lesser-known-facts-about-isai-gnani-ilayarajas-musical-journey/articleshow/76137497.cms }}</ref>, ಇಳಯರಾಜ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಹಿಂದೂ ಋಷಿ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=India/> ==ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು== [[File:Rajinikanth, Kamal Haasan and Ilaiyaraaja At The Nadigar Sangam Protest.jpg|thumb|2018ರ [[ನಟ ಸಂಘ]] ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ [[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್]] (ಎಡ) ಮತ್ತು [[ರಜನೀಕಾಂತ್]] (ಬಲ) ಜೊತೆಗೆ ಇಳಯರಾಜ (ಮಧ್ಯ)]] 2017ರಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿ, ಇಳಯರಾಜ ಗಾಯಕರು, [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]], ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಎಸ್. ಪಿ. ಚರಣ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ|ಚಿತ್ರ]] ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಅಪಾರ [[ರಾಯಧನ]]ವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref name=hindustantimes_20170320>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/music/illayaraja-s-legal-notice-to-spb-sp-balasubrahmanyam-says-he-will-obey-the-law/story-hulhkHFbDsrOBOu3kiu1EN.html |title=Illayaraja's legal notice to SPB: SP Balasubrahmanyam says he will obey the law |work=Hindustan Times |date=20 March 2017 |access-date=31 May 2017 |archive-date=24 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524181700/http://www.hindustantimes.com/music/illayaraja-s-legal-notice-to-spb-sp-balasubrahmanyam-says-he-will-obey-the-law/story-hulhkHFbDsrOBOu3kiu1EN.html |url-status=live }}</ref> ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಸಹೋದರ ಗಂಗೈ ಅಮರನ್ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಎಸ್ಪಿಬಿಗೆ ಕಾನೂನು ಸೂಚನೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು 'ಮೂರ್ಖತನ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | url=https://www.thenewsminute.com/article/gangai-amaran-slams-brother-ilaiyaraaja-says-legal-notice-spb-foolishness-58886 | title=Gangai Amaran slams brother Ilaiyaraaja, says legal notice to SPB is 'foolishness' | date=20 March 2017 | access-date=4 May 2022 | archive-date=20 May 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220520140613/https://www.thenewsminute.com/article/gangai-amaran-slams-brother-ilaiyaraaja-says-legal-notice-spb-foolishness-58886 | url-status=live }}</ref> 2018ರಲ್ಲಿ, USನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟಾಕ್ ಶೋ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಳಯರಾಜ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸಂತ [[ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ]] ಅವರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು, "ನಾನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯೇಸು ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Ilayaraja says no proof for Jesus' resurrection, sparks controversy | website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] | url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2018/03/27/ilayaraja-says-no-proof-for-jesus-resurrection-sparks-controversy.html?fromNewsdog=1 }}</ref> ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಂಪು [[ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ|ತಿರುಚಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಇಳಯರಾಜ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು, "ಕ್ರೈಸ್ತರ ಅಂತಿಮ ನಂಬಿಕೆ" ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ.<ref>{{cite news|title=Christ remark: Plaint filed against Ilayaraja|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/christ-remark-plaint-filed-against-ilayaraja/articleshow/63523573.cms|date=29 March 2018|access-date=22 September 2022|archive-date=15 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220315085146/https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/christ-remark-plaint-filed-against-ilayaraja/articleshow/63523573.cms|url-status=live}}</ref> 2022ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಇಳಯರಾಜ "ಇಂದು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಯೋಜಕರಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಗಳಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|title=Ilaiyaraaja: 'There are no composers today, only programmers'|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-no-composers-today-only-programmers/article65230243.ece|date=16 March 2022|access-date=22 September 2022|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922055454/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ilaiyaraaja-no-composers-today-only-programmers/article65230243.ece|url-status=live}}</ref> 2022 ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ, "ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ & ಮೋದಿ—ರಿಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಐಡಿಯಾಸ್" ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇಳಯರಾಜ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಜಾತಿವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ [[ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. ಜಾತಿವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, "ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಅವಮಾನವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title=Elangovan's tirade against Ilaiyaraaja goes viral | work=The Hindu | date=24 April 2022 | url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/elangovans-tirade-against-ilaiyaraaja-goes-viral/article65351346.ece/ }}</ref> ಮೋದಿ ಅವರ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲಿಗರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಅವರ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=The sound of criticism: How Ilaiyaraaja's comparison of Ambedkar and Modi triggered a political row|publisher=Firstpost|url=https://www.firstpost.com/india/the-sound-of-criticism-how-ilaiyaraajas-comparison-of-ambedkar-and-modi-triggered-a-political-row-10572601.html|date=19 April 2022|access-date=22 September 2022|archive-date=22 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922130557/https://www.firstpost.com/india/the-sound-of-criticism-how-ilaiyaraajas-comparison-of-ambedkar-and-modi-triggered-a-political-row-10572601.html|url-status=live}}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳು== ಇಳಯರಾಜ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ 380ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=List of songs sung by ILAIYARAAJA|url=http://www.lakshmansruthi.com/profilesmusic/ilayaraja-songs.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022002548/http://www.lakshmansruthi.com/profilesmusic/ilayaraja-songs.asp|url-status=usurped|archive-date=22 October 2010|publisher=lakshmansruthi|accessdate=2014-04-12}}</ref> [[File:Ilaiyaraaja at the TFPC Press Meet Held Ahead Of The ‘Ilaiyaraaja 75’ Concert.jpg|thumb]] === 1977 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[16 ವಯಧಿನಿಲೆ]]''|| "ಸೊಳಂ ವಿಧೈಕ್ಕೈಯಿಲೆ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="2" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''ಒಡಿ ವಿಳಯಾಡು ಥಾತಾ''|| "ಒರು ಕೋಡಿ ಪೊಯ್ಯೈ" || |} === 1978 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಕಣ್ಣನ್ ಒರು ಕೈ ಕುಳಂದೈ]]''|| "ವಯಿತ್ರಿಲ್ ಸುಮಂದವಳ್"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="4" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಕಿಜಕ್ಕೆ ಪೋಗಮ್ ರೈಲು]]''|| "ಯೇಧೋ ಪಾಟ್ಟು ಯೇಧೋ ರಾಗಂ"|| |- | ''[[ಮುಲ್ಲುಂ ಮಲರುಂ]]''|| "ಮಾನ್ ಇನಮೇ ಮುಳ್ಳೈ ಪೂವಣ್ಣಮೇ"|| |- | ''ತಿರುಪುರಸುಂದರಿ''|| "ಒಡಂ ಒಂದ್ರು ಕಾಟ್ರಿಲ್"|| |} === 1979 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಅನ್ಬೆ ಸಂಗೀತಾ''|| "ಕಂಧನುಕ್ಕು ರೆಂಡು"|| rowspan="16" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="16" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | rowspan="2" | ''[[ಚಕ್ಕಳಾತಿ]]''|| "ಎನ್ನ ಪಾಟ್ಟು ಪಾಡ"|| |- | "ವಾಡ ವಾಟ್ಟುದು"|| |- | ''[[ಧರ್ಮ ಯುದ್ಧಂ]]'' || "ಕಣ್ಣೀರಿನಾಲ್ (ಒರು ಥಂಗ ರಧತಿಲ್ ನ ಬಿಟ್ ಆವೃತ್ತಿ)" || |- | ''[[ಕಡವುಲ್ ಅಮೈತ ಮೇಡೈ]]''|| "ಯೇಯ್ ಥನ್ನಿ ನೀ ನೀರಾಡ"|| |- | ''[[ಕವರಿ ಮಾನ್]]''|| "ಉಲ್ಲಂಗಳ್ ಇನ್ಬತಿಲ್ ಆಡಟ್ಟುಂ"|| |- | ''ಲಕ್ಷ್ಮೀ''|| "ಥೆನ್ನ ಮರಥಿಲೆ ಥೆಂದ್ರಲ್ ಅಡಿಕ್ಕುಧು"|| |- | ''ಮಣಿಪೂರ್ ಮಾಮಿಯಾರ್''|| "ರಸಿಗನೆ ಎನ್ ಅರುಗಿಲ್ ವಾ"|| |- | ''[[ಪಗಳಿಲ್ ಒರು ಇರವು]]''|| "ತೊಟ್ಟಂ ಕೊಂಡ ರಾಸವೇಯ್"|| |- | rowspan="5" | ''[[ಪೊನ್ನು ಊರಕ್ಕು ಪುದುಸು]]'' || "ಒರಂ ಪೋ ಒರಂ ಪೋ" || |- | "ಒರು ಮಂಜ ಕುರುವಿ" || |- | "ಸಾಮಕೋಳಿ ಕೂವುಧಮ್ಮ" || |- | "ಉನಕ್ಕೆನ ತಾನೇ ಇನ್ನೆರಮಾ" || |- | "ವೀಟ್ಟುಕ್ಕೊರು ಮಗನ ಪೋಲ" || |- | ''[[ಪುಧಿಯ ವಾರ್ಪುಗಳ್]]''|| "ತಿರುವಿಳ ಕೂತು"|| |- |''[[ಉತಿರಿಪೂಕ್ಕಳ್]]'' |"ಏಯ್ ಇಂಧ ಪೂಂಗಾಟ್ರು ಥಾಳಾಟ್ಟ" | |} === 1980 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ರುಸಿ ಕಂಡ ಪೂನೈ]]''|| "ಅನ್ಬು ಮುಗಂ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1981 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಅಲೈಗಳ್ ಒಯ್ವಥಿಲ್ಲೈ]]''|| "ವಾಳ್ವೆಲ್ಲಾಂ ಆನಂದಮೇ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ವಿಳಿಯಿಲ್ ವಿಳುಂಧು"|| |- | ''[[ಸೀತಕೋಕ ಚಿಲುಕ (1981 ಚಿತ್ರ)|ಸೀತಕೋಕ ಚಿಲುಕ]]''|| "ಅಲಾಲು ಕಲಾಲು"|| [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]|| |} === 1982 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಸಕಲಕಲ ವಲ್ಲವನ್ (1982 ಚಿತ್ರ)|ಸಕಲಕಲ ವಲ್ಲವನ್]]''|| "ಅಮ್ಮನ್ ಕೋಯಿಲ್ ಕಿಳಕ್ಕಾಲೇ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1983 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಆಯಿರಂ ನಿಲವೇ ವಾ]]''|| "ಅಚ್ಚುವೆಲ್ಲಂ ಪಚ್ಚರಿಸಿ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಮಣ್ ವಾಸನೈ]]''|| "ಇಂಧ ಭೂಮಿ ವೇಧ ಪೋಟಾ"|| |- | ''[[ಮುಂದಾನೈ ಮುಡಿಚು]]''|| "ವೆಳಕ್ಕು ವೇಚ ನೆರಥಿಲೆ"|| |- | ''[[ಕಣ್ ಶಿವಂತಾಲ್ ಮಣ್ ಶಿವಕ್ಕುಂ]]''|| "ವಂದಾಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಪೂ"|| |- | ''[[ಈರ ವಿಳಿ ಕಾವಿಯಂಗಳ್]]''|| "ಎನ್ ಗಾನಂ ಎಂಗು ಅರಂಗೆರುಂ"|| |} === 1984 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪುಧುಮೈ ಪೆನ್ (1984 ಚಿತ್ರ)|ಪುಧುಮೈ ಪೆನ್]]''|| "ಯೆರಿಗಿಂದ್ರ ಧೀಪಂ"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="4" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಪೂವಿಲಂಗು]]''|| "ಆಥಾಡಿ ಪಾವಾಡ ಕಾಥಾಡಾ"|| |- | ''[[ವಾಳ್ಕೈ (1949 ಚಿತ್ರ)|ವಾಳ್ಕೈ]]''|| "ಎಧಿರ್ಕಾಲಂ ಉನಕಾಗ"|| |- |''[[ವೈದೇಹಿ ಕಾತಿರುಂತಾಲ್]]'' |"ಮೇಗಂ ಕರುಕಯಿಲೆ" | |} === 1985 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮನಿಥನ್ (1985 ಚಿತ್ರ)|ನಾನ್ ಸಿಗಪ್ಪು ಮನಿಥನ್]]''|| "ಎಲ್ಲಾರುಮೆ ತಿರುದಂಗಥಾನ್"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1986 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಗೀತರಚನೆಕಾರ !!ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಮುಥಲ್ ವಸಂತಂ]]''|| "ಆರುಂ ಅಥು ಆಳಂ ಇಲ್ಲೈ"|| rowspan="6" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="6" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| | |- | rowspan="2" | ''[[ಕಡಲೋರ ಕವಿತೈಗಳ್]]''|| "ಅಡಿ ಆಥಾಡಿ (ಸಂತೋಷದ ಆವೃತ್ತಿ)"|| ವೈರಮುತ್ತು | |- | "ದಾಸ್ ದಾಸ್ ಚಿನ್ನಪ್ಪದಾಸ್"|| ಇಳಯರಾಜ | |- | ''[[ಕರಿಮೇಡು ಕರುವಾಯನ್]]''|| "ಅಡಿ ಕಧ ಕೇಳು ಕಧ ಕೇಳು"|| | |- | ''[[ಥಾಯ್ಕು ಒರು ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಅಲೈಯಿಲ್ ಮಿಧಂಧ ಒರು"|| | |- | ''[[ಪಾರು ಪಾರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪಾರು]]''|| "ಯೇ ಜೋಸಿಯಂ ಸೊಳ್ಗಿರೇನ್"|| | |} === 1987 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಗ್ರಾಮತ್ತು ಮಿನ್ನಲ್''|| "ವಡ್ಡಿ ಎದುಥ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 1988 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪಾಡಾತ ತೇನಿಕ್ಕಳ್]]''|| "ಆಥಿ ಅಂಥಂ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಸೊಲ್ಲ ತುಧಿಕ್ಕುಧು ಮನಸು]]''|| "ವಾಯಕ್ಕಟ್ಟಿ ವಯಿತ ಕಟ್ಟಿ"|| |- | ''[[ಎನ್ ಬೊಮ್ಮುಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮಾವುಕ್ಕು]]''|| "ಯೈ ಯಯ್ಯಯ್ಯ ಯೈ ಯಯ್ಯಯ್ಯ"|| |- | ''[[ಶೆಂಬಗಮೇ ಶೆಂಬಗಮೇ]]''|| "ವೆಳುತು ಕಟ್ಟಿಕ್ಕಡಾ"|| |- | ''ಸಕ್ಕರೈ ಪಂಧಾಲ್''|| "ವೇದಂ ಒಂಗ"|| |} === 1989 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಪೊರೂಥಾತು ಪೋತುಂ]]''|| "ಆರಾರೋ ಪಾಡ ವಂಥೇನೇಯ್"|| rowspan="7" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="8" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಶಿವ (1989 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಶಿವ]]''|| "ವೆಳ್ಳಿ ಕಿಳಮಾ"|| |- | ''[[ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ಥಂಗಳ್ (ಚಿತ್ರ)|ಪುಧು ಪುಧು ಅರ್ಥಂಗಳ್]]''|| "ಎದುತು ನಾನ್ ವಿಡ ವಾ ಎನ್ ಪಾಟ್ಟೈ ತೊಳಾ"|| |- | ''[[ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕು ಒರು ಥಲೈವನ್]]''|| "ಎಲ್ಲೋರುಡೆಯ ವಾಳ್ಕೈಯಿಲುಂ"|| |- | ''[[ಎನ್ನೆ ಪೆಥ ರಾಸ]]'' | "ಎಲ್ಲೋರುಕ್ಕುಂ ನಲ್ಲವೆನ್ನು ಪೇರ ವಾಂಗನುಂ"|| |- | ''[[ಎನ್ನೈ ವಿಟ್ಟು ಪೋಗಾತೆ]]''|| "ದರಿಸನಂ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ"|| |- | ''[[ಎಂಗ ಊರು ಮಾಪ್ಪಿಳ್ಳೈ]]''|| "ಎನ್ ಕಾವೇರಿಯೇ ಕಣ್ಣೀರ್ ಎಥರ್ಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]''|| "ಧರ್ಮಲ ಲೋಗಿಲಿಲೋ" || [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]] || |} === 1990 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" | ''[[ಪುಧು ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಉನ್ ಪಾರ್ವೈಯಾಲ್"|| rowspan="35" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="35" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಎಂಗ ಊರು ಕಾಧಲ ಪಥಿ ಎನ್ನ ನೆನೈಕಿರೆ"|| |- | "ನೆಥು ಒರುಥರ ಒರುಥರ ಪಾಥೋಂ"|| |- | ''[[ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್ ತಿರುವಿಳಾ]]''|| "ದೈವಂ ಥಂಧ ವಾ಴್ವುಕ್ಕೆಲ್ಲಂ"|| |- | ''[[ಆನಂದ ಕುಮ್ಮಿ]]''|| "ಧರ್ಮದುರೈ ಪೋಲ್ ಯೆವನಡ"|| |- | ''[[ಉರುಧಿ ಮೊಳಿ]]''|| "ಧಿನಕ್ಕು ಧಿನಕ್ಕು ಧಂ"|| |- | ''[[ವೆಲ್ಲೈಯ ಥೇವನ್]]''|| "ಎಥಿ ವಚ್ಚ ಕುತು ವಿಳಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಶಿರೈಯಿಲ್ ಶಿಲ ರಾಗಂಗಳ್]]''|| "ಎಳು ಸ್ವರಂ"|| |- | ''[[ಪುಲನ್ ವಿಶರನೈ]]''|| "ಇದುಥಾನ್ ಇದುಕ್ಕುಥಾನ್"|| |- | ''[[ಕರಗಟ್ಟಕರನ್]]''|| "ಇಂದಮಾನ್ ಉಂಧನ್ ಸೊಂಧಮಾನ್"|| |- | ''ಪೆರಿಯಮ್ಮ''|| "ಇವಲ್ ಥಾನೇ ಪೆನ್ಮನಿ"|| |- | ''[[ಕವಲುಕ್ಕು ಕೆಟ್ಟಿಕರನ್]]''|| "ಕಾವಲುಕ್ಕು ಗಟ್ಟಿಕ್ಕಾರನ್"|| |- | ''[[ಚೆಂಬರುತಿ]]''|| "ಕಡಲಿಲೇಯ್ ಎಳುಂಬುರ ಅಲೈಗಳ"|| |- | ''[[ಮೈಕೆಲ್ ಮದನ ಕಾಮ ರಾಜನ್]]''|| "ಕಧ ಕೇಳು ಕಧ ಕೇಳು"|| |- | ''[[ಶಿರೈಯಿಲ್ ಶಿಲ ರಾಗಂಗಳ್]]''|| "ಕಲ್ಲುಡೈಕ ಆಳಿಲ್ಲಾಮಲ್"|| |- | ''[[ಉನ್ನೈ ಸೊಲ್ಲಿ ಕುಟ್ರಮಿಲ್ಲೈ]]''|| "ಕೆಟ್ಟುಂ ಪಟ್ಟನಂ ಪೊಯ್ ಸೇರ್ ಎನ್ರು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಎನ್ ಉಯಿರ್ ತೊಳನ್]]''|| "ಮಚ್ಚಿ ಮಣ್ಣಾರು ಎನ್ ಮನಸುಕ್ಕುಲೆ"|| |- | "ಥಂಬಿ ನೀ ನಿಮಿರ್ನ್ಧು ಪಾರಡ"|| |- | ''[[ಪಗಳಿಲ್ ಪೌರ್ಣಮಿ]]''|| "ಮನಮೇ ಅವನ್ ವಾ಴ುಂ"|| |- | ''[[ಇನ್ನಿಸೈ ಮಳೈ]]''|| "ಮಂಗೈ ನೀ ಮಾಂಗನೀ"|| |- | ''ಗೀತ ವಾ಴ಿಪಾಡು''|| "ಮಾಣಿಕ್ಕ ಚಿಲೈಯೇ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್ ತಿರುವಿಳಾ]]''|| "ಮಂಜೋಲ ಕಿಳಿಯಿರುಕ್ಕು"|| |- | "ನಾನ್ ಸೊನ್ನಾಲ್ ಕೆಳಮ್ಮ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪಣಕ್ಕರನ್]]''|| "ಮರಥ ವಚ್ಚವನ್ ಥನ್ನಿ ಊತುವಾನ್"|| |- | "ಉಳ್ಳುಕ್ಕುಳ್ಳ ಚಕ್ಕರವರ್ತಿ"|| |- | ''[[ರಾಜ ಕೈಯ ವಾಚ]]''|| "ಮರುಥಾನೀ ಅರಚನೇ"|| |- | ''[[ಮೈ ಡಿಯರ್ ಮಾರ್ಥಂಡನ್]]''|| "ಮೈ ಡಿಯರ್ ಮಾರ್ಥಂಡ"|| |- | ''[[ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ (1993 ಚಿತ್ರ)|ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ]]''|| "ಪೆತು ಪೊಟ್ಟಧಾರೋ"|| |- | ''[[ಎಧಿರ್ ಕಾಟ್ರು]]''|| "ಸಾಮಿಯಾರ ಪೊನವನುಕ್ಕು"|| |- | ''[[ಮರುಥು ಪಾಂಡಿ]]''|| "ಸಿಂಗಾರ ಸೆಲ್ವಂಗಳೇ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು ಪಡವ]]''|| "ಸೊಂಧಂ ಎಂದ್ರು ವಂಧವಳೇ"|| |- | ''[[ಊರು ವಿಟ್ಟು ಊರು ವಂಧು]]''|| "ಸೊರ್ಗಮೇ ಎಂದ್ರಾಲುಂ"|| |- | ''[[ಪೆರಿಯ ವೀಟು ಪಣಕ್ಕರನ್]]''|| "ವಂಧಾರೈ ವಾ಴ ವೈಕ್ಕುಂ"|| |- | ''[[ಕಿ಴ಕ್ಕು ವಾಸಲ್]]''|| "ವೀಟ್ಟುಕ್ಕು ವೀಟ್ಟುಕ್ಕು ವಾಸಪ್ಪಡಿ"|| |- | ''[[ಪೊಂಡಾಟ್ಟಿ ಥೇವೈ]]''|| "ಯಾರಡಿ ನಾನ್ ಥೇದುಂ ಕಾಧಲಿ"|| |} === 1991 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಗುಣ]]''|| "ಅಪ್ಪನ್ ಎಂದ್ರುಂ ಅಮ್ಮೈಯೆಂದ್ರುಂ"|| rowspan="10" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="23" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಚಿನ್ನ ಕುಯಿಲ್ ಪಾಡುಧು]]''|| "ಅಪ್ಪವುಕ್ಕು ಪಯ್ಯನ್ ವಂಧು ಪೊನ್ನು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಇದಯಂ (ಚಿತ್ರ)|ಇದಯಂ]]''|| "ಏಪ್ರಿಲ್ ಮಯಿಲೆ"|| |- | "ಪೊಟ್ಟು ವೈತ ಒರು ವಟ್ಟ ನಿಲ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪುಧು ನೆಲ್ಲು ಪುಧು ನಾಥು]]''|| "ಭರಣಿ ಭರಣಿ ಪಾಡಿ ವರುಂ"|| |- | "ಸಳಂಗಚಥಂ ಕೇಕ್ಕುಧಡಿ"|| |- | ''[[ಕುಂಬಕರೈ ಥಂಗಯ್ಯ]]''|| "ಎನ್ನೈ ಒರುವನ್ ಪಾಡ ಛೊನ್ನಾನ್"|| |- | ''ಕಣ್ಣುಕ್ಕೊರು ವಣ್ಣಕಿಲಿ''|| "ಗಾನಂ ಥಾನ್ ಕಾಟ್ರೋಡು"|| |- | ''[[ಎನ್ನರುಕಿಲ್ ನೀ ಇರುಂದಾಲ್]]''|| "ಇಂದಿರ ಸುಂದರಿಯೇ ಸೊಂಧಂ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು ಕೆಟ್ಕುತಮ್ಮ]]''|| "ಕಾಲಂ ಎನುಂ ನೂಲಿಲೇಯ್"|| |- | ''[[ಕೂಲಿ ನಂ. 1 (ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ)|ಕೂಲಿ ನಂ. 1]]''|| "ಕಳಯ ನಿಜಮ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ಕೀಚು ರಾಳ್ಳು''|| "ಕಳಿಶಿಥಂ ಕಳಿಶಿಥಂ"|| [[ಕೇರಳದ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]]|| |- | rowspan="3" | ''[[ಎನ್ ರಾಸಾವಿನ್ ಮನಸಿಲೆ]]''|| "ಕುಯಿಲ್ ಪಾಟ್ಟು (ಶೋಕ)"|| rowspan="11" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | "ಪೆನ್ ಮನಸು ಆಳಮೆನ್ರು"|| |- | "ಸೊಲೈ ಪಸುಂಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''[[ಸಾಮಿ ಪೊಟ್ಟ ಮುಡಿಚು]]''|| "ಮಾಧುಳಂಕಣಿಯೇ"|| |- | ''[[ಪುಧಿಯ ರಾಗಂ]]''|| "ಮಲ್ಲಿಗೈ ಮಾಲೈ ಕಟ್ಟಿ"|| |- | ''[[ಎನ್ನರುಕಿಲ್ ನೀ ಇರುಂದಾಲ್]]''|| "ನಿಲವೇ ನೀ ವರ ವೆಂಡುಂ"|| |- | ''[[ಊರೆಲ್ಲಾಂ ಉನ್ ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಊರೆಲ್ಲಾಂ ಉನ್ ಪಾಟ್ಟುಥಾನ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''ಥಂಬಿಕ್ಕು ಒರು ಪಾಟ್ಟು''|| "ಥಾಯೆಂದ್ರುಂ ಥಂಧೈಯೆಂದ್ರುಂ"|| |- | ''[[ವೇತ್ರಿ ಪಡಿಗಳ್]]''|| "ಉನ್ನೈ ಕಾಕ್ಕುಂ ಥಾಯ್ ಪೋಲ್"|| |- | ''[[ಸರ್ ಐ ಲವ್ ಯು]]''|| "ಉದಿಕ್ಕಿಂದ್ರ ಶೆಂಗಧಿರ್"|| |- | ''ಪುಧಿಯ ಸ್ವರಂಗಳ್''|| "ವಾನಂ ಉಳ್ಳ ಕಾಲಂ ಮಟ್ಟುಂ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |} === 1992 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ನಾಡೋಡಿ ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕರನ್]]''|| "ಆಗಾಯ ಥಾಮರೈ ಅರುಕಿಲ್ ವಂಧಥೇಯ್"|| rowspan="15" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="27" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ವೀರ ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಆಳ ಪಿರಂಥ ಮಹಾರಾಸ"|| |- | ''[[ಆವರಂಪೂ]]''|| "ಆಲೋಲಂ ಪಾಡಿ ಅಸೈಂಧಾಡುಂ ಕಾಟ್ರೇ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ಚಿನ್ನ ಗೌಂಡರ್]]''|| "ಅಂಥ ವಾನಥ ಪೋಲ"|| |- | "ಕಣ್ಣು ಪಡ ಪೋಕುಥಯ್ಯ"|| |- | "ಸೊಲ್ಲಾಲಡಿಚ ಸುಂದರಿ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ಭರಥನ್ (1992 ಚಿತ್ರ)|ಭರಥನ್]]''|| "ಅಳಗೇ ಅಮುಧೇ ಪೂಂತೆಂದ್ರಲ್ ಥಾಳಾಟ್ಟುಂ"|| |- | "ಪುನ್ನಗೈಯಿಲ್ ಮಿನ್ಸಾರಂ"|| |- | "ನಲ್ ವೀನೈ ನಾಧಂ"|| |- | ''ಅಂಥಪುರಂ''|| "ಅಳಗೇ ಉನ್ ಮುಗಂ ಪಾರಾಮಲ್"|| |- | ''[[ಪೊನ್ನುಕೆತ ಪುರುಶನ್]]''|| "ಸಿನೆಮಾ ಸಿನೆಮಾ"|| |- | rowspan="3" | ''[[ದೈವ ವಾಕ್ಕು]]''|| "ಇಂಧ ಅಮ್ಮನುಕ್ಕು ಎಂಥ ಊರು"|| |- | "ಕಟ್ಟುಥಾಡಿ ರಾಕ್ಕೋಳಿ"|| |- | "ವಲ್ಲಿ ವಲ್ಲಿ ಎನ ವಂಧಾನ್"|| |- | ''ವ ವ ವಸಂತಮೇ''|| "ಇಂಧ ಕಾಥಲ್ ವಂಧು"|| |- | ''ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್''|| "ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯ"|| [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]]|| |- | ''[[ಕಾಲಿಕಾಲಂ (1992 ಚಿತ್ರ)|ಕಾಲಿಕಾಲಂ]]''|| "ಕಾಲಂ ಕಾಲಿಕಾಲಂ"|| rowspan="8" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ವಣ್ಣ ವಣ್ಣ ಪೂಕ್ಕಳ್]]''|| "ಕಣ್ಣಮ್ಮ ಕಾಧಲ್ ಎನುಂ ಕವಿಥೈ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ನಾಡೋಡಿ ಥೆಂದ್ರಲ್]]''|| "ಮಣಿಯೇ ಮಣಿಕುಯಿಲೆ"|| |- |"ಒರು ಕಣಂ ಒರು ಯುಗಮಾಗ" |- | ''ಉನ್ನ ನೆನಚೇನ್ ಪಾಟ್ಟು ಪಡಿಚೇನ್''|| "ಮುಂಧಿ ಮುಂಧಿ ನಾಯಕರೇ"|| |- | ''ಚಿನ್ನ ಥಾಯಿ''|| "ನಾನ್ ಏರಿ ಕರೈ (ಪಾಥೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | rowspan="2" | ''ನಾಂಗಳ್''|| "ನಮ್ಮ ಬಾಸು"|| |- |"ಪಾರಡಿ ಕುಯಿಲೆ ಪಾಸಮಳರ್ಗಳಿ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)" |- | ''ಮರುತೋಡೆ ನಾ ಮೊಗುಡು''|| "ಓ ರಾಮ ಶಿಲಕ್ಕಮ್ಮ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ವೇದಿಕ್ ಚಾಂಟಿಂಗ್''|| "ಪಾಪೋಹಂ ಪಾಪಕರ್ಮ"|| [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]]|| |- | ''ಪಟ್ಟುದಲ''|| "ಸರಂಗಿ ಸರಂಗಿ"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |} === 1993 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉಲ್ಲೆ ವೆಳಿಯೇ]]''|| "ಆರಿರಾರೋ ಪಾಡುಂ ಉಳ್ಳಂ"|| rowspan="13" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="12" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಉಡನ್ ಪಿರಪ್ಪು]]''|| "ಚೋಳರ್ ಕುಲ"|| |- | ''ಅರಣ್ಮನೈ ಕಿಲಿ''|| "ಎನ್ ಥಾಯೆನುಂ ಕೋಯಿಲೆ ಕಾಕ್ಕ ಮರಂಥಿತ್ತ"|| |- | ''[[ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಏನೆಕ್ಕೆನ ಒರುವರುಂ"|| |- | ''[[ವಲ್ಲಿ (ಚಿತ್ರ)|ವಲ್ಲಿ]]''|| "ಎನ್ನ ಎನ್ನ ಕನವು ಕಂಡಾಯೋ"|| |- | ''[[ಎಳೈ ಜಾತಿ]]''|| "ಇಂಧ ವೀಡು ನಮಕ್ಕು ಸೊಂಧಂ ಇಲ್ಲೈ"|| |- | ''ಚಿನ್ನ ಜಮೀನ್''|| "ನಾನ್ ಯಾರು ಏನಕ್ಕೆಧುಂ"|| |- | ''ಸಕ್ಕರೈ ಥೇವನ್''|| "ನಲ್ಲ ವೆಳ್ಳಿ ಕಿಳಮೈಯಿಲೆ"|| |- | ''ಅರಣ್ಮನೈ ಕಿಲಿ''|| "ರಾಮರೈ ನಿನೈಕ್ಕುಂ ಅನುಮಾರು"|| |- | ''ಐ ಲವ್ ಇಂಡಿಯ''|| "ಪಾಸಂ ವೈತ ಉಳ್ಳಂ"|| |- | ''ಧುರುವ ನಟ್ಚಥಿರಂ''|| "ಥಾಳಿ ಎಂಬಧು ಇಂಗೆ"|| |- | ''ಕೋಯಿಲ್ ಕಾಲೈ''|| "ಥಾಯುಂಡು ಥಂಧೈ ಉಂಡು"|| |- | ''[[ಪೊನ್ನುಮಣಿ]]''|| "ಅಡಿಯೇ ವಂಜಿಕೋಡಿ"|| ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ |} === 1994 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಪುಧುಪಟ್ಟಿ ಪೊನ್ನುಥಾಯಿ''|| "ಅಳಗಾನ ನಾಂ ಪಾಂಡಿ ನಾಟ್ಟಿನಿಲೆ"|| rowspan="7" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="7" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಕಣ್ಮಣಿ (ಚಿತ್ರ)|ಕಣ್ಮಣಿ]]''|| "ನೇತ್ರು ವಂಧ ಕಾಟ್ರು"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಅಧರ್ಮಂ]]''|| "ನೂರು ವಯಸು ವಾಳ ವೆಂಡುಂ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | "ಒರು ಪಕ್ಕಂ ಒರು ನ್ಯಾಯಂ"|| |- | rowspan="2" | ''[[ಪ್ರಿಯಾಂಕ (1994 ಚಿತ್ರ)|ಪ್ರಿಯಾಂಕ]]''|| "ನ್ಯಾಬಗಂ ಇಲ್ಲೈಯೋ (ಯುಗಳ)"|| |- | "ನ್ಯಾಬಗಂ ಇಲ್ಲೈಯೋ (ಏಕಾಂತ)"|| |- | ''ಕಾತಿರುಕ್ಕ ನೆರಮಿಲ್ಲೈ''|| "ಒ ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನೇ"|| |} === 1995 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಆನಳಗನ್]]'' |"ನಿಲ್ಲಾಧ ವೆಣ್ಣಿಲ" | rowspan="13" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] | | |- | rowspan="4" | ''[[ಅವಥಾರಂ (1995 ಚಿತ್ರ)|ಅವಥಾರಂ]]''|| "ಅರಿಥಾರಥ ಪೂಸಿಕೊಳ್ಳ ಆಸೈ"|| rowspan="12" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಚಂದಿರರುಂ ಸೂರಿಯರುಂ"|| |- | "ಒರು ಗುಂಡು ಮಣಿ ಕುಳುಂಗುಧಡಿ"|| |- | "ಥೆಂದ್ರಲ್ ವಂಧು ಥೀಂದುಂ ಬೋಧು"|| |- | ''[[ರಾಸಯ್ಯ]]''|| "ದಿಂಡುಕ್ಕಲ್ಲು ದಿಂಡುಕ್ಕಲ್ಲು"|| |- | rowspan="2" | ''ಪಾಟ್ಟು ಪಾಡವ''|| "ನಿಲ್ ನಿಲ್ ನಿಲ್ ಬಧಿಲ್ ಸೊಲ್ ಸೊಲ್ ಸೊಲ್"|| |- | "ವಳಿ ವಿಡು ವಳಿ ವಿಡು"|| |- | ''ಮಾಯ ಬಜಾರ್ 1995''|| "ಒರು ಊರಿಲೆ ಒರು ರಾಜಕುಮಾರನ್"|| |- | ''ಎಲ್ಲಾಮೇ ಎನ್ ರಾಸ ಥಾನ್''|| "ಒರು ಸಂಧನ ಕಾಟ್ಟುಕ್ಕುಳೆ"|| |- | ''ಥೇಡಿ ವಂಧ ರಾಸ''|| "ರಾಸವ ಥೇಡಿ ವಂಧ"|| |- | ''ಪಾಟ್ಟು ವಾಥಿಯಾರ್''|| "ಸರಿಗಮಪಧನಿಸ (ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹಾಡು)"|| |- | ''ಎಲ್ಲಾಮೇ ಎನ್ ರಾಸ ಥಾನ್''|| "ವೀಣೈಕ್ಕಿ ವೀಣ ಕುಂಜು"|| |} === 1996 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಶಿವ ಸೈನ್ಯ''|| "ಚಿಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರ ಒ ಚಿಕ್ಕ ಮಲ್ಲಿಗೆ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| rowspan="8" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''ಪೂಮಣಿ''|| "ಎನ್ ಪಾಟ್ಟು ಎನ್ ಪಾಟ್ಟು"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಪೂಂಚೊಳೈ''|| "ಗಾನ ಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''ಶಿವ ಸೈನ್ಯ''|| "ಜೈಲೈ ಹುಟ್ಟಿ ಬಯಲಿಗೆ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಕಟ್ಟ ಪಂಚಾಯತು''|| "ನಲ್ಲ ಕಾಲಂ ಪೊರಂಧಿದ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಗುಲಾಬಿ''|| "ಒ ಪ್ರೇಮ ದೇವತೇಯ್ (ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ)"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಇರಟ್ಟೈ ರೋಜ''|| "ಪೊಂಬಳೈಂಗ ಕೈಯಿಲೆ ಕುಡುಂಬಂ"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಪೂಮಣಿ''|| "ತೋಲ್ ಮೇಲ"|| |} === 1997 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಭೂಮಿಗೀತ]]''|| "ಆ ದೇವರಿಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಭೂಮಿ"|| rowspan="2" | [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| rowspan="15" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಭೂದ್ಯಾವಿಯಾ ಹಬ್ಬ ಹಬ್ಬ"|| |- | rowspan="3" | ''ಪುಣ್ಣಿಯವತಿ''|| "ಅಡಿ ಪನಿಂಜಾ"|| rowspan="3" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- |"ಒರು ಆಳಂ ಪೂವೈ" | |- |"ಉನಕ್ಕೊರುತಿ ಪೊರಂಧುರುಪ್ಪಾ" | |- | ''[[ಥೆಮ್ಮಂಗು ಪಾಟ್ಟುಕ್ಕರನ್]]''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಾರ್ಥೈಯಿಲೆ"|| rowspan="5" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಗೀತ''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಾರ್ಥಯಿಲೇಯ್"|| |- | ''[[ಕಾಧಲುಕ್ಕು ಮರಿಯಾದೈ]]''|| "ಎನ್ನೈ ಥಾಳಾಟ್ಟ ವರುವಾಳೋ"|| |- | rowspan="2" | ''ಎಳುಮಳೈಯನ್ ಮಹಿಮೈ''|| "ಎಂಥ ಜೆನ್ಮಂ"|| |- | "ಕಾಲ ಕಾಲ"|| |- | ''ಗುಲಾಬಿ''|| "ಕೆಳಿಸತೇಯ್ ಪ್ರೇಮ"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''[[ದೇವಥೈ]]''|| "ನಾಲ್ ಧೋರುಂ ಎಂಧನ್ ಕಣ್ಣಿಲ್ ನೀ ಪೌರ್ಣಮಿ"|| [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ]]''|| "ಓಂ ಕಾರಾಧಿ ಕಂಡೆ (ಐಆರ್-ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರ ಯುಗಳ)"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''[[ವಾಸುಕೆ]]''|| "ಥಂಗಾಚಿ ಧಾನ್ ಥಂಗ ಪುರಾವ" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''[[ಒರು ಯಾತ್ರಮೊಳಿ]]''|| "ಯೇರಿ ಕನಲ್ ಕಾಟ್ರೇ"|| [[ಕೇರಳದ ಸಿನಿಮಾ|ಮಲಯಾಳಂ]]|| |- |''[[ಉಳ್ಳಾಸಂ]]'' |"ಯಾರೋ ಯಾರ್ಯಾರೋ" |ತಮಿಳು |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] | |} === 1998 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಸೆಂತೂರಂ''|| "ಅಡಿ ಉನ್ನ ಕಾನಾಮ"|| rowspan="4" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="31" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಅಮ್ಮ ನೀಯುಂ"|| |- | ''[[ತಿರುಪ್ಪು ಮುನೈ]]''|| "ಅಮ್ಮಾನ ಸುಮ್ಮ ಇಲ್ಲಡಾ"|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಅಣ್ಣನ್ ಗಾಂಧಿ"|| |- | ''ಅಂಥಪುರಂ''|| "ಅಸಲ್ ಏಮ್ ಗುರುಥುಕು ರಾಧು"|| [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಸಿನಿಮಾ|ತೆಲುಗು]]|| |- | ''ಕಾಧಲುಕ್ಕು ಮರಿಯಾಧೈ''|| "ಅಯ್ಯ ವೀಡು"|| rowspan="19" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಸೆಂತೂರಂ''|| "ಚಿನ್ನ ಮಣಿಕ್ಕಾಹ"|| |- | ''ಅಲೈಗಳ್ ಒಯ್ವಥಿಲ್ಲೈ''|| "ದರಿಸನಂ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ"|| |- | ''ಥಲೈಮುರೈ''|| "ಎಂಗ ಮಹಾರಾಣಿಕ್ಕೆನ್ನ"|| |- | ''ಕುಂಬಕೋಣಂ ಗೋಪಾಲು''|| "ಎನ್ನ ಜನ್ಮಮಡಿ ಪೆನ್ ಜನ್ಮಂ"|| |- | ''ಥಲೈಮುರೈ''|| "ಎನ್ನ ಪೆಥ ರಾಸ"|| |- | ''ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ''|| "ಎನ್ನೋಡ ಉಲಗಂ ವೇರು"|| |- | ''ಕವಲ ಪಡಾತೇಯ್ ಸಹೋಥರ''|| "ಈಶ್ವರ ಅಲ್ಲಾ ತೇರೆ ನಾಮ್"|| |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ]]''|| "ಎಳ ಪಾಳ ಒಳಚು"|| |- | ''[[ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ]]''|| "ಇನಿಯ ಮಳರ್ಗಳ್ ಮಳರುಂ"|| |- | ''[[ಧರ್ಮ (1998 ಚಿತ್ರ)|ಧರ್ಮ]]''|| "ಇರು ಕಂಗಳ್"|| |- | ''[[ವೀರ ಥಾಳಾಟ್ಟು]]''|| "ಕಧ ಪೋಲ ಥೋನುಂ ಇಧು ಕಧಯುಂ ಇಲ್ಲ"|| |- | ''[[ಕಾಧಲ್ ಕವಿಥೈ]]''|| "ಕೊಂಜಿ ಪೇಸು ಕೋವಂ ಕೊಂಡ ಕಣ್ಣಮ್ಮ"|| |- | ''[[ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ]]''|| "ಕೂಡ ಪೊರಂಥ ಸೊಂಥಮೇ"|| |- | ''ಕಣ್ಣಾಥಾಲ್''|| "ಮಾಲೈ ವೇಯಿಲ್ ಅಳಗಿ"|| |- | ''ದೇಶೀಯ ಗೀತಂ''|| "ನಣ್ಬ ನಣ್ಬ"|| |- | ''ಕಿೞಕ್ಕುಂ ಮೇರ್ಕ್ಕುಂ''|| "ಒರು ಕಥ್ಥರಿಕಾಯ್ಕ್ಕು ಓಥ ರೂಬ"|| |- | ''ಕುಂಬಕೋಣಂ ಗೋಪಾಲು''|| "ಒರು ನಂಧವನ ಕುಯಿಲ್"|| |- | ''ಕವಲೈ ಪಡಾಧೇ ಸಗೋಧಾರ''|| "ಪೊಣ್ಣಿನ್ ತಿರುವೋಣ ತಿರುನಾಳುಂ"|| |- | ''ಹೂಮಳೆ''|| "ಪ್ರೀತಿಯ ಗೆಲ್ಲಾಳು"|| [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ|ಕನ್ನಡ]]|| |- | ''ಕಂಗಳಿನ್ ವಾರ್ಥೈಗಳ್''|| "ಶ್ರೀ ರಾಮನೇ (ಐಆರ್-ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರ ಯುಗಳ)"|| rowspan="6" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| |- | ''ಸೆಂಧೂರಂ''|| "ಉನ್ ಪಕ್ಕಥುಲ ಒರು ಪೂವ"|| |- | ''ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ''|| "ವಾನಥಿಲ್ ಇರುಂಧು"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ಆಳಮರಥು ಕುಯಿಲೆ"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ವಯಸು ಪುಳ್ಳ ವಯಸು ಪುಳ್ಳ"|| |- | ''ಪೂಂತೊಟ್ಟಂ''|| "ವೆಣ್ಣಿಲವುಕ್ಕು ಆಸೈ ಪಟ್ಟೇನ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |} === 1999 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''ಕಣ್ಣಾಥಾಲ್''|| "ಅಮ್ಮನ್ ಪುಗಳ್ ಪಾಡ ಏನಕ್ಕು"|| rowspan="13" | [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]]|| rowspan="13" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಚಿನ್ನ ರಾಮಸಾಮಿ ಪೆರಿಯ ರಾಮಸಾಮಿ]]''|| "ಅಥಿರಿ ಪಾಚ ಕಥಿರಿ ಕೋಳು"|| |- | ''[[ಸೇತು (ಚಿತ್ರ)|ಸೇತು]]''|| "ಎಂಗೆ ಸೆಲ್ಲುಂ"|| |- | ''ಅಣ್ಣನ್''|| "ಕಣ್ಮಣಿಕ್ಕು ವಾೞ್ತು"|| |- | ''[[ಮನಂ ವಿರುಂಬುತೆ ಉನ್ನೈ]]''|| "ಕೂಟ್ಟು ಕುಯಿಲೇಯ್"|| |- | ''ಪೊನ್ನು ವೀಟ್ಟುಕಾರನ್''|| "ನಂಧವನ ಕುಯಿಲೆ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''[[ಕುಮ್ಮಿ ಪಾಟ್ಟು]]''|| "ಪೂಂಗುಯಿಲೆ ಪೂಗುಯಿಲೆ"|| |- | ''ತೊದರುಂ''|| "ಸೆರ್ಂಧು ವಾೞುಂ ನೇರಂ"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಪೂಂಗಾತು ಅಧು ಭೂಮಿ ಎಂಗುಂ"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಥನ್ನನ್ ಥನಿಯಾಗ ಒರು ಥೀವುಂಡು"|| |- | ''ಭರಣಿ''|| "ಥೇನಾ ಓಡುಂ ಓಡ ಕರೈಯಿಲ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- | ''ನಿಲವೇ ಮುಗಂ ಕಾಟ್ಟು''|| "ಥೆಂದ್ರಲೈ ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳ"|| |- | ''ಸೇತು''|| "ವಾರ್ಥೈ ಥವರಿ ವಿಟ್ಟಾಯ್"|| |} === 2000 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಕಕ್ಕೈ ಸಿರಗಿನಿಲೆ]]''|| "ಪಾಡಿ ತಿರಿಂದ ಎನ್ ತೊಳಿ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)" | rowspan="9" |ತಮಿಳು | rowspan="9" |[[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- |''[[ಕರುವೇಲಂ ಪೂಕ್ಕಳ್]]'' |"ಯೇಲೇ ಅಡ" | |- | rowspan="3" |''[[ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ (ಚಿತ್ರ)|ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ]]'' |"ಇನಿ ನಾಳುಂ ತಿರುನಾಳ್" | rowspan="3" | |- | "ಸಾಧಿ ಎನುಂ ಕೊಡುಮೈ" |- | "ತಿರುನೆಲ್ವೇಲಿ ಸೀಮೈಯಿಲೆ" |- | ''[[ಕರಿಸಕ್ಕಾಟ್ಟು ಪೂವೆ]]''|| "ವಾನಂ ಪಾರ್ಥ ಕರಿಸಕ್ಕಾಡು"|| |- | rowspan="3" |''[[ಭಾರತಿ (2000 ಚಿತ್ರ)|ಭಾರತಿ]]'' |"ಫ್ರೆಂಚ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್" | rowspan="3" | |- | "ನಲ್ಲಥೋರ್ ವೀನೈ ಸೈಧೇನ್" |- |"ನಿನ್ನೈಚ್ಚರನ್" |} === 2001 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಕಣ್ಣ ಉನ್ನೈ ಥೇಡುಕಿರೇನ್]]''|| "ಕೊಂಜಂ ಕೊಳುಸು ಪಾಟ್ಟು" | rowspan="6" |ತಮಿಳು | rowspan="4" |[[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | "ಊರುರಂಗುಂ ನೇರಥಿಲ್ (ಐಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ)"|| |- |''[[ಆಂಡನ್ ಅಡಿಮೈ]]'' |"ಉಂಧನ್ ರಾಜ್ಯಥಿಲ್" | |- |''ಕಾಧಲ್ ಜಾತಿ'' |"ಎನ್ನ ಮರಂಥಾಲುಂ" | |- | rowspan="2" |''[[ನಂದಾ]]'' |"ಎಂಗೆಂಗೋ ಕಾಳ್ಗಳ್ ಸೆಲ್ಲುಂ" | rowspan="2" |[[ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ಅಮ್ಮಾ ಎಂದ್ರಲ್ಲೇ" |} === 2002 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | [[ಅಳಗಿ (2002 ಚಿತ್ರ)|''ಅಳಗಿ'']]|| "ಉನ್ ಕುಥಮ ಏನ್ ಕುಥಮ" || rowspan="9" | ತಮಿಳು|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | rowspan="2" |[[ದೇವನ್ (ಚಿತ್ರ)|''ದೇವನ್'']] |"ಇಂಥ ಎಳೈ ಗೀತಂ" | rowspan="2" | |- |"ಥಾಳಾಟ್ಟುಂ ಕಾಟ್ರೇ" |- |[[ಆಲ್ಬಮ್ (2002 ಚಿತ್ರ)|''ಆಲ್ಬಮ್'']] |"ತಾೞಂಪೂ" |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] | |- | rowspan="2" |''[[ರಾಮಣ]]'' |"ಊರುಕ್ಕೊರು" | rowspan="6" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ವಾನವಿಲೇಯ್" |- | rowspan="3" |''[[ಸೊಲ್ಲ ಮರಂಧ ಕಧೈ]]'' |"ಅಮ್ಮ ಸೊನ್ನ" | rowspan="3" | |- |"ಪನಂ ಮಟ್ಟುಂ" |- |"ಜಕ್ಕಮ್ಮ" |- |''[[ನಿನು ಚೂಡಕ ನೇನುಂಡಲೇನು]]'' |"ಕೊಮ್ಮಲ್ಲೋ ಕೋಯಿಲ" |ತೆಲುಗು | |} === 2003 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉನ್ನೈ ಚರಣಾದೈಂಧೇನ್]]''|| "ನಟ್ಪು ನಟ್ಪು" || rowspan="2" | ತಮಿಳು|| [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]]|| |- |[[ಪಿಥಾಮಗನ್]] |"ಯಾರಾಧು ಯಾರಾಧು" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2004 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | [[ವಿರುಮಾಂಡಿ]]|| "ಅಂಧ ಕಂಡಮಣಿ" || rowspan="4" | ತಮಿಳು|| rowspan="3" | [[ಇಳಯರಾಜ]] || rowspan="2" | |- |"ಕರ್ಪಾಗ್ರಹಂ ವಿಟು ಸಾಮಿ ವೆಳಿಯೇರಥು" |- |[[ಕಾಮರಾಜ್ (ಚಿತ್ರ)|''ಕಾಮರಾಜ್'']] |"ಊರುಕ್ಕು ಉೞೈಥವನೇ" | |- |''[[ಕುಡೈಕುಲ್ ಮಳೈ]]'' |"ಅಡಿಯೇ ಕಿಲಿಯೇ" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |- |''[[ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಮು]]'' |"ಬಡವನ ಗುಡಿಸಳನು" |ಕನ್ನಡ |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2005 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಅಧು ಒರು ಕಣ ಕಾಲಂ]]''|| "ಕಾಟು ವಳಿ" || ತಮಿಳು|| rowspan="5" | [[ಇಳಯರಾಜ]] || |- | rowspan="2" |''[[ಪೊನ್ಮುಡಿಪುೞಯೊರಥು]]'' |"ಮಾಂಕುಟ್ಟಿ ಮೈನಕ್ಕುಟ್ಟಿ" | rowspan="2" |ಮಲಯಾಳಂ | |- |"ಪಂಡಥೆ ನಾಟ್ಟಿನ್ಪುರಂ " | |- |''[[ಒರು ನಾಳ್ ಒರು ಕನವು]]'' |"ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಂ ಗೀಥಮೇ III" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | |- |[[ಕರಗಟ್ಟಕ್ಕಾರಿ]] |"ಎನ್ನಪೇಥ" | |} === 2006 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಪಟ್ಟಿಯಾಲ್]]'' |"ನಮ್ಮ ಕಟ್ಟುಲ ಮಳೈ ಪೆಯುತು" |ತಮಿಳು |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |- | rowspan="3" |[[ಶಿವ (2006 ಚಿತ್ರ)|ಶಿವ]] |"ಶಪಥ್" |ಹಿಂದಿ | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಎನ್ನೋ ತ್ಯಾಗಳ" |ತೆಲುಗು | |- |"ಎಂಗೆ ನಾಂ ದೇಶಂ ಪೋಗುತು" | rowspan="3" |ತಮಿಳು | |- |[[ಮಧು (2006 ಚಿತ್ರ)|ಮಧು]] |"ಕೆಟ್ಕವಿಲ್ಲಯ" | |- | ''[[ದೇಶೀಯ ಪರವೈ]]''|| "ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ವಣ್ಣಕಿಲಿಕ್ಕೊರು"|| |} === 2007 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[ಅನುಮಾನಸ್ಪದಂ]]'' |"ರಾ ರಾ ರಾ" |ತೆಲುಗು |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |''[[ಪರುತಿವೀರನ್]]'' |"ಅರಿಯಾಧ ವಯಸು" | rowspan="7" |ತಮಿಳು |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |- | rowspan="3" |''[[ಮಾಯ ಕಣ್ಣಡಿ]]'' |"ಯೇಲೇ ಎಂಗ ವಂಥ" | rowspan="3" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಕಾಧಲ್ ಇಂದ್ರು" | |- |"ಕಾಸು ಕೈಯಿಲ್" | |- |''[[ಮಾಮದುರೈ]]'' |"ಮದುರೈ ಮದುರೈಥಾನ್" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |- |''[[ಇನಿಮೇಯ್ ನಂಗಥನ್]]'' |"ಉನ್ನೈ ಕೆೞ್" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- | ''[[ಕಟ್ಟ್ರಧು ತಮಿೞ್]]''|| "ಪರವೈಯೇ ಎಂಗು ಇರುಕ್ಕಿರಾಯ್" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- |''[[ಆ ದಿನಗಳು]]'' |"ಸಿಹಿ ಗಾಳಿ" |ಕನ್ನಡ |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |} === 2008 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="3" |[[ಉಳಿಯಿನ್ ಓಸೈ]] |"ಪುಳರ್ಕಿಂದ್ರ ಪೊೞುತು" | rowspan="3" |ತಮಿಳು | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |"ಅಲೈಯೆಲ್ಲಂ ಚೋಳವಳ" | |- |"ಅಗಂಥೈಯಿಲ್ ಆಡವಥ" | |- |[[ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ (2008 ಚಿತ್ರ)|''ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್'']] |"ಪೊನಾಥೇವಿಡೆ" |ಮಲಯಾಳಂ | |- |[[ಧನಂ (2008 ಚಿತ್ರ)|''ಧನಂ'']] |"ಕಟ್ಟಿಲುಕ್ಕು ಮತ್ತುಂಥಾನ ಪೊಂಬಳ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | |- | ''[[ಶಿಲಂಬಟ್ಟಂ (ಚಿತ್ರ)|ಶಿಲಂಬಟ್ಟಂ]]''|| "ಮಚಾನ್ ಮಚಾನ್" || ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2009 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |[[ನಾನ್ ಕಡವುಳ್]] |"ಒರು ಕಾಟ್ರಿಲ್ ಅಳೈಯುಂ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- | ''[[ಸರ್ವಂ (ಧ್ವನಿಪಥ)|ಸರ್ವಂ]]''|| "ಅಡಡ ವಾ" || ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2010 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" | ''[[ಗೋವಾ (ಧ್ವನಿಪಥ)|ಗೋವಾ]]''|| "ಊರು ನಲ್ಲ ಊರು"|| rowspan="2" | ತಮಿಳು || rowspan="2" | ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- | "ವಾಳಿಬಾ ವಾ ವಾ"|| |- |[[ಜಮಾನ (2010 ಚಿತ್ರ)|''ಜಮಾನ'']] |"ಏಲ್ ಎಲು ಜನ್ಮಕ್ಕು" |ಕನ್ನಡ |ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ | |} === 2011 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಅಳಗಾರ್ಸಾಮಿಯಿನ್ ಕುಥಿರೈ]] ''|| "ಕುಥಿಕ್ಕಿರ ಕುಥಿಕ್ಕಿರ" | ತಮಿಳು|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 2014 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಉನ್ ಸಮಯಾಲ್ ಅರೈಯಿಲ್]]''|| "ಕಾಟ್ರು ವೆಳಿಯಿಲ್"|| rowspan="2" | [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ವೈ ರಾಜ ವೈ]]''|| "ಮೂವ್ ಯುವರ್ ಬಾಡಿ"|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2015 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್ (2015 ಚಿತ್ರ)|ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್]] ''|| "ಉಯಿರೇ ಉನ್ನೈ" | ತಮಿಳು|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |} === 2017 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಮುತ್ತುರಾಮಲಿಂಗಂ]]''|| "ಮನಸಿಲ್ ನಿರಂಜವನೇ" || [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| [[ಇಳಯರಾಜ]]|| |- | ''[[ಅನ್ಬನವನ್ ಅಸರಾಧವನ್ ಅಡಂಗಾಧವನ್]]''|| "ರೊಟ್ಟುಲ ವಾಂಡಿ ಊದುಧು" || [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2018 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- |''[[18.05.2009]]'' |"ಎಥನೈ ಎಥನೈ ಕೊಡುಮೈ" | rowspan="4" |ತಮಿಳು | rowspan="3" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |- |''[[ಮೇರ್ಕು ತೊದರ್ಚಿ ಮಲೈ]]'' |"ಕೇಕ್ಕಾಥ ವಾಥಿಯಂ" | |- |''[[60 ವಯದು ಮಾಣಿರಂ]]'' |"ಇರೈವಿನೈ ಥೇಡಿ" | |- |[[ಮಾರಿ 2]] |"ಮಾರಿಸ್ ಆನಂದಿ" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |} === 2019 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ''[[ಹೀರೋ (2019 ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ)|ಹೀರೋ]]''|| "ಆಯಿರಂ ಮುಗಂಗಳ್" | ತಮಿಳು|| ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |} === 2022 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ!! ಸಂಯೋಜಕ !! ಉಲ್ಲೇಖ |- | rowspan="2" |[[ಕ್ಲಾಪ್ (ಚಿತ್ರ)|''ಕ್ಲಾಪ್'']] |"ಮನಧೈ ಎನ್ ಮೂಡಿನಾಯ್" |ತಮಿಳು | rowspan="5" |[[ಇಳಯರಾಜ]] | rowspan="2" | |- |"ಮನಸುಥೋ ಚೂಡಲೇನಿ" |ತೆಲುಗು |- |''[[ಅಕ್ಕ ಕುರುವಿ]]'' |"ಮಾಂಗುಯೆಲುಂ ಕಿೞಿಯುಂ" | rowspan="5" |ತಮಿಳು | |- | rowspan="2" |[[ಮಾಯೋನ್ (ಚಿತ್ರ)|ಮಾಯೋನ್]] |"ಕೃಷ್ಣ ಭಜನ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಾಧನ" | rowspan="2" | |- |"ಗಂಧರ್ವ" |- | ''[[ಮಾಮನಿಥನ್ (2022 ಚಿತ್ರ)|ಮಾಮನಿಥನ್]]''|| "ಥಟ್ಟಿಪುಟ್ಟ" || ಇಳಯರಾಜ, ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ|| |- |''[[ವಿರುಮನ್]]'' |"ಆಗಸಂ ಕಣ್ಣುಕ್ಕುಳ್ಳ" |ಯುವನ್ ಶಂಕರ್ ರಾಜ | |} === 2023 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ !! ಸಂಯೋಜಕ |- | rowspan="2" | [[ವಿದುಥಲೈ ಭಾಗ 1]] | "ಕಾಟ್ಟುಮಳ್ಳಿ" | rowspan="6" |ತಮಿಳು | rowspan="6" |[[ಇಳಯರಾಜ]] |- | "ಅರುತ್ಪೆರುಂಜೋಧಿ" |- |''[[ತಮಿಳರಸನ್]]'' |"ಪಕ್ಕುರಪ್ಪೋ ಪಕ್ಕುರಪ್ಪೋ" |- | rowspan="2" |''[[ಮಾಡರ್ನ್ ಲವ್ ಚೆನ್ನೈ]]'' |"ನೆಂಜಿಲ್ ಒರು ಮಿಣ್ಣಲ್" |- |"ಥೆಂದ್ರಲ್" |- |''[[ಮಾರ್ಗಳಿ ಥಿಂಗಳ್]]'' |"ಪುಡಿಚುರುಕ್ಕ" (ಆವೃತ್ತಿ 2) |} === 2024 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ಚಿತ್ರ !! ಹಾಡು !! ಭಾಷೆ !! ಸಂಯೋಜಕ |- |''[[ಸಾಮಣಿಯನ್]]'' |"ಥಟ್ಟಿ ವಾ" | rowspan="2" |ತಮಿಳು | rowspan="2" |[[ಇಳಯರಾಜ]] |- | [[ವಿದುಥಲೈ ಭಾಗ 2]] | "ಧಿನಂ ಧಿನಮುಂ" |} ==ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಹಾಡುಗಳು== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! ವರ್ಷ ! ಹಾಡು ! ಆಲ್ಬಮ್ ! ಭಾಷೆ ! ಚಲನಚಿತ್ರ-ಅಲ್ಲದ ಆಲ್ಬಮ್ ವಿವರಣೆ |- | rowspan="7" |1989 |ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ | rowspan="7" |''ಗೀತ ವಾೞಿಪಾಡು'' | rowspan="7" |[[ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಿನಿಮಾ|ತಮಿಳು]] | rowspan="15" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- |ಅನ್ನೈಯೇ ಅಂಬಿಕೈಯೇ |- |ಆನಂದ ವೆಳ್ಳಂ ನೀಯಂದ್ರೋ |- |ಅಕಿಲಂಡೇಶ್ವರಿ |- |ಎನ್ ಪಾವ ಕಣಕ್ಕುಕ್ಕು |- |ವೆಳ್ಳಿ ಮುಳೈಥಧು ವಾನಂ ವೆಳುಥಧು |- |ವೈಗೈ ನಾಧಿ ಕರೈಯಿಲ್ |- | rowspan="8" | 2000 | ಅರುಣಾಚಲ ಶಿವ | rowspan="8" | ''ರಾಜವಿನ್ ರಮಣ ಮಾಲೈ'' | rowspan="59" | [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |- | ಅರುಣಮಲೈ ಗುರು ರಮಣ |- | ಭಿಕ್ಷೈ ಪಾಥಿರಂ |- | ಏನಧು ಉದಲುಂ |- | ಕಾರಣಂ ಇಂದ್ರಿ |- | ಸಾಧ ಸಾಧ ಉನ್ನೈ ನಿನೈಂಧು ನಿನೈಂಧು |- | ಸುತ್ರುಗುಂದ್ರ ಉಳಗಥಿಲೆ |- | ವಿಣ್ಣೋರ್ ತೊೞುಂ ತಿರು |- | rowspan="6" | 2005 | ಮುತ್ತುನತ್ರಾಮಂ ಪೂ ಮಾಲೈ – ತಿರುಪ್ಪೊರ್ಚುನ್ನಂ | rowspan="6" | ''[[ತಿರುವಾಸಕಂ ಇನ್ ಸಿಂಫನಿ]]'' | rowspan="6" | [[ಒರಟೋರಿಯೊ]]/ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಪೊಲ್ಲ ವಿನಯೇನ್ – ಶಿವ ಪುರಾಣಂ |- | ಪೂಯೆರುಕೊನುಂ ಪುರಂಧರನುಂ – ತಿರುಕ್ಕೊತುಂಬಿ |- | ಪೂವಾರ್ ಸೆಣ್ಣಿ ಮಣ್ಣನ್ – ಯಾತಿರೈ ಪತ್ತು |- | ಪುತ್ರಿಲ್ ವಾೞ್ ಅರವುಂ – ಅಚ್ಚ ಪತ್ತು |- | ಉಂಬರ್ಕಟ್ ಅರಸೇ – ಪಿಡಿತ್ಥ ಪತ್ತು |- | 2005 | 3 ನೋಟ್ ಹಾಡು | ''ಇಳಯರಾಜ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಜರ್ನಿ – ಲೈವ್ ಇನ್ ಇಟಲಿ'' | -- ([[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]. ಇಟಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯು ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಇಳಯರಾಜ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಗುನುಗುತ್ತಿದ್ದರು) ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ |- | rowspan="8" | 2006 | ಅರುಣಾಚಲ ಅರುಣಾಚಲ | rowspan="8" | ''ಗುರು ರಮಣ ಗೀತಂ'' | rowspan="8" | ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಚಿನ್ನ ಪಯ್ಯನ್ ಒರುವನ್ |- | ಎಂಗೆ ಸೆಂದ್ರಾಲುಂ |- | ಎನ್ನೈ ಕವರ್ನ್ಧಿೞುಥ |- | ಇಂದ್ರೊರು ನಾಳ್ ಕೞಿಂಧಧು |- | ಇಪ್ಪಿರಪ್ಪಿಲ್ ಎನ್ನ ಸೈಧೇನ್ |- | ಅಣ್ಣಮಲೈಯಾರ್ ಮೇಲ್ ಅನ್ಬು ಕೊಂಡೇನ್ |- | ಏನ್ ಊರು ಶಿವಪುರಂ ಪರಲೋಗ ಪೆರುಂಪುರಂ |- | rowspan="4" | 2007 | ಅನ್ನೈ ಇಲ್ಲೈ ಥಂಧೈ ಇಲ್ಲೈ | rowspan="3" | ''ಶ್ರೀ ರಮಣ ನಾಧ ಅಮುಧಂ'' | ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ ([[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]]ರವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ) |- | ಅಣ್ಣಮಲೈ ಇಧು (ಎಂಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಜೊತೆ ಹಾಡಿದ್ದು) | rowspan="21" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಥನ್ನೈಯೇ ಥರುಮ್ ರಮಣರುಕ್ಕು |- | ಏನಕ್ಕುಲ್ ಇರುಪ್ಪಧು | ''ಅಮ್ಮ ಪಾಮಾಲೈ'' |- | rowspan="6" | 2008 | ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಅೞೈಕ್ಕಾಮಲ್ | rowspan="6" | ''ಮಣಿಕಂಧನ್ ಗೀತ ಮಾಲ'' |- | ಭಕ್ತನಿನ್ ಬಾರಂಗಳ್ |- | ಎಂಗುಂ ಭೂಳೋಗಥಿಲ್ |- | ಇರುಮುಡಿ ಕಟ್ಟುಕ್ಕುಳ್ಳೆ |- | ಕಾಟ್ರೇ ಕಾಟ್ರೇ ನಿಲ್ಲು |- | ಉಡಂಬೆಲ್ಲಾಂ ಒರು ರೋಮಾಂಜನಂ |- | rowspan="2" | 2009 | ಇನ್ಬ ಇರುಂಧ ನಿಲೈಯಿಲ್ ನಿಂದ್ರೆ ಮಾಧು | rowspan="2" | ''ಅಣ್ಣಮಲೈ ರಮಣಾಂಡಿ'' |- | ನಾನ್ ಎನ್ನುಂ ಪೊರುಳ್ ನೀ |- | rowspan="2" |2010 | ಇಂಧ ಕೋವಿಲ್ ಮಟ್ಟುಂ | rowspan="2" | ''ಬಾಬ ಪುಗಳ್ ಮಾಲೈ'' |- | ಪೂವಾರಂ ಸೂಟ್ಟಿ |- | rowspan="8" | 2011 | ಎನ್ ಮನಧೈ ಥೇಡಿ ಪಾರ್ಥೇನ್ | rowspan="8" | ''ರಮಣ ಶರಣಂ'' |- | ಎಪ್ಪಡಿ ಪಾಡುವೇನೋ |- | ಕಾನ ಕಿಡೈಕ್ಕಾಧ |- | ಮಾಯೈಯಿಲ್ ರಮಣ ಮಾಯನವನ್ |- | ನೀಂಗ ಅಣ್ಣಮಲೈಕ್ಕಿ |- | ಆರಾಧ ಅರುಲ್ ಮರುಂಧು |- | ಉನ್ನೈ ವಿಟ್ಟಾಲ್ ಯಾರುಂ ಇಲ್ಲೈ |- | ನಿನ್ ತಿರುವಡಿಯಿಲ್ ವಿೞುಂ |- |2012 |ಕಂಡೇನ್ ಕಂಡೇನ್ |''ಶ್ರೀವಿಲ್ಲಿಪುತ್ತೂರ್ ಆಂಡಾಳ್'' |[[ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | rowspan="12" | 2013 | ಅಣ್ಣಮಲೈಯಿಲ್ ಒರು ಆಂಡಿ | rowspan="12" | ''ಶ್ರೀ ರಮಣ ಆರಾಂ'' | rowspan="12" |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- | ಅರುಣಮಲೈ ನಿನೈಕ್ಕ ಮುಕ್ತಿ ಉಂಡು |- | ಇರುಕ್ಕುಂ ಉನೈ ಅರಿಯಾ |- | ನೆಂಜೈ ಪಿಸೈಯುಧೆ ಉನ್ ಉರುವಂ |- | ಓಂ ನಮೋ ಭಗವಥೇ ಶ್ರೀ ರಮಣಾಯ |- | ಪಾವಂ ಥೇರ್ತಿದುಂ ಗಂಗೈಯುಂ |- | ಪೋತ್ರಾಡು ನಾಳ್ ಇೞಂಧೇನ್ |- | ರಮಣನ್ ಪೋಲ್ ವಂಧಧು |- | ಉಳಗಾಮ ಉಳ್ಳ ಅಳವುಂ |- | ಯಾರುಂಡು ಲೋಗಥಿಲೆ |- | ನಿನ್ ಚರಣ್ ಏನ ಸೊಲ್ಲುವೇನ್ |- | ನಿನೈಯ ಮನಧಿಲ್ ರಮಣ |- |2014 |ಅನ್ಬುಂ ಶಿವಮುಂ – ತಿರುಮಂಧಿರಂ ನಿರೂಪಣೆ |''ಸ್ವಪ್ನಂ'' |ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕ |- |ಅಜ್ಞಾತ | ಆನಂದ ಕಂಡೇಯ್ ನಾನಿಂದು | ''ಹೊನ್ನಿನ ತೇರಿನಾಳಿ'' | [[ಕನ್ನಡ]] |ಭಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ |} ==ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ== {| class="wikitable sortable" |- | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1970s|ಇಳಯರಾಜಾ 1970]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1980s|ಇಳಯರಾಜಾ 1980]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 1990s|ಇಳಯರಾಜಾ 1990]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2000s|ಇಳಯರಾಜಾ 2000]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2010s|ಇಳಯರಾಜಾ 2010]] | [[w:List of film scores by Ilaiyaraaja 2020s|ಇಳಯರಾಜಾ 2020]] | [[w:Ilaiyaraaja discography|New / Non-Film]] |} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{notelist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ===ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ=== {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Ramachandran |first=Naman |title=Rajinikanth: The Definitive Biography |title-link=Rajinikanth: The Definitive Biography |publisher=[[Penguin Books]] |year=2014 |isbn=978-0-14-342111-5 |location=New Delhi |author-link=Naman Ramachandran |orig-date=2012}} {{Refend}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== {{refbegin|2}} * {{cite web | last=Ethirajan | first=Anbarasan | title=Ilaiyaraaja: The Indian maestro still reshaping music 50 years on | website=BBC | date=6 June 2026 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2pldw8x9zo }} * ಇಳಯರಾಜ. 1998 ''ವೆಟ್ಟವೇಲಿ ಥಾನಿಲ್ ಕೊಟ್ಟಿ ಕಿದಕ್ಕುಥು'' (ಅನುವಾದ.: ನನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭವಗಳು) (3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ.). ಚೆನ್ನೈ: ಕಲೈಞಾನ್ ಪತಿಪಾಗಂ. → ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ * ಇಳಯರಾಜ. 1998 ''ವಾಳಿಥುನೈ''. ಚೆನ್ನೈ: ಸರಲ್ ವೆಲಿಯೇಡು. * ಇಳಯರಾಜ. 1999 ''ಸಂಗೀತ ಕನವುಗಳ್'' (ಅನುವಾದ.: ಸಂಗೀತ ಕನಸುಗಳು) (2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ.). ಚೆನ್ನೈ: ಕಲೈಞಾನ್ ಪತಿಪಾಗಂ. → ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. * ಇಳಯರಾಜ. 2000 ''ಇಳಯರಾಜವಿನ್ ಸಿಂಥನೈಗಳ್'' (ಅನುವಾದ.: ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು). ಚೆನ್ನೈ: ತಿರುವಾಸು ಪುಥಕ ನಿಲಯಂ. * ಪ್ರೇಮ್-ರಮೇಶ್. 1998 ''ಇಳಯರಾಜ: ಇಸೈಯಿನ್ ಥಾತುವಮುಮ್ ಅಲಗಿಯಲುಮ್'' (ಅನುವಾದ.: ಇಳಯರಾಜ: ಸಂಗೀತದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ). ಚೆನ್ನೈ: ಸೆಂಬುಲಂ. * {{cite web |url=http://movies.rediff.com/report/2010/sep/20/south-ilaiyaraja-bio.htm |title=Making Music, Raja-style |author=Srinivasan, Pavithra |date=20 September 2010 |work=Rediff.com |access-date=15 October 2010 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126153207/http://movies.rediff.com/report/2010/sep/20/south-ilaiyaraja-bio.htm |url-status=live}} {{refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category}} * {{official website}} * {{IMDb name|id=0006137}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ಇಳಯರಾಜ}} [[Category:ಇಳಯರಾಜ| ]] [[Category:ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[Category:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ತಮಿಳು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[Category:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:20ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:21ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಚೆನ್ನೈನ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ತಮಿಳು ಜನರು]] [[Category:ತೆಲುಗು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಕನ್ನಡ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ವಿಜೇತರು]] [[Category:ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[Category:1943 ಜನನ]] [[Category:ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[Category:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕೋರ್ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[Category:ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರು]] [[Category:ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು]] 73glyotj5261kjehgpu0gntf9v1lom7 10 29512 1382024 1326010 2026-08-12T13:47:42Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svgರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1382024 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ | flag alias = Flag of the Taliban.svg | flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg | flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg | flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg | flag alias-1926 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg | flag alias-1928a = Flag of Afghanistan (1928).svg | flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg | flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929).svg | flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg | flag alias-1930 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg | flag alias-1973 = Flag of Afghanistan (1973–1974).svg | flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg | flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978).svg | flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978–1980).svg | flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980–1987).svg | flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg | flag alias-1992a = Flag of Afghanistan (1992).svg | flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992–2001).svg | flag alias-1996 = Flag of Taliban (original).svg | flag alias-1997 = Flag of the Taliban.svg | flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2001–2002).svg | flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002–2004).svg | flag alias-2004 = Flag of Afghanistan (2004–2013).svg | flag alias-2013 = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | flag alias-Taliban = Flag of the Taliban.svg | link alias-military = Afghan Armed Forces | link alias-army = Afghan Army{{!}}Islamic National Army | flag alias-army = Military Flag of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | flag alias-air force = Flag of the Taliban (Shahada v2).svg | link alias-air force = Afghan Air Force | flag alias-Islamic Emirate = Flag of the Islamic Emirate of Afghanistan (with Pashto subtext).svg | flag alias-football = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | flag alias-cricket = Flag of Afghanistan (2013–2021).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1880 | var2 = 1901 | var3 = 1919 | var4 = 1926 | var5 = 1928a | var6 = 1928 | var7 = 1929a | var8 = 1929 | var9 = 1930 | var10 = 1973 | var11 = 1974 | var12 = 1978 | var13 = 1978a | var14 = 1980 | var15 = 1987 | var16 = 1992a | var17 = 1992 | var18 = 1996 | var19 = 1997 | var20 = 2001 | var21 = 2002 | var22 = 2004 | var23 = 2013 | var24 = Taliban | var25 = Islamic Emirate | var26 = football | var27 = cricket | redir1 = AFG | related1 = Emirate of Afghanistan | related2 = Kingdom of Afghanistan | related3 = Emirate of Afghanistan (1929) | related4 = Republic of Afghanistan (1973–1978) | related5 = Democratic Republic of Afghanistan | related6 = Republic of Afghanistan (1987–1992) | related7 = Islamic State of Afghanistan | related8 = Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001) | related9 = Transitional Islamic State of Afghanistan | related10 = Islamic Republic of Afghanistan | related11 = Taliban | cat = Afghanistan </noinclude> }} 2v7nfi1mycj0mkhlk18bxu99mim1ttm 0 33706 1382232 1346977 2026-08-13T11:12:34Z ~2026-44408-61 101104 ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು, ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸದರಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳಗಾವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸದರಾಗಿದ್ದಾರೆ 1382232 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | name = ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ | image = Jagadish Shettar.jpg | caption = | birth_date ={{Birth date and age|1955|12|17|df=y}} |url= | birth_place = ಕೆರೂರು, [[ಬಾದಾಮಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | residence = ನಂ ೩೧, ಮಧುರಾ ಎಸ್ಟೇಟ್, ನಾಗಶೆಟ್ಟಿ ಕೊಪ್ಪ, [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]] | death_date = | death_place = | order = ಕರ್ನಾಟಕದ | office = ೨೭ನೆಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | constituency = [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]] ಗ್ರಾಮೀಣ | term_start = ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ | term_end = ೦೮ ಮೇ ೨೦೧೩ | predecessor = [[ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ]] | successor = [[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]] | party =[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (1983-2023) | religion = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] |profession=ನ್ಯಾಯವಾದಿ | spouse = ಶಿಲ್ಪ | children = ೨ ಮಕ್ಕಳು | website = http://jagadishshettar.com/ | footnotes = | date = | year = | source = }} '''ಜಗದೀಶ್ ಶಿವಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟರ''' (ಹುಟ್ಟಿದ್ದು: ೧೭-೧೨-೧೯೫೫) ಇವರು 2023 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] ಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದರು, ಮತ್ತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಸೇರಿದರು, ೨೦೨೪ರಲ್ಲಿ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಳಗಾವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸದರಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳಗಾವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸದರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ನಿಕಟ ಪೂರ್ವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. ಇವರು ಹಿಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತ, ಗಣಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕ್ರುತಿ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಖಾತೆ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]]ರವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ೨೦೦೮-೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == '''ಜನನ :''' [[ಕೆರೂರ]], [[ಬಾದಾಮಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ]]. '''ತಂದೆ :''' ಶಿವಪ್ಪ. '''ತಾಯಿ :''' ಬಸವಣೆಮ್ಮ. '''ಪತ್ನಿ :''' ಶಿಲ್ಪಾ. '''ಪುತ್ರರು: ''' ಪ್ರಶಾಂತ ಹಾಗೂ ಸಂಕಲ್ಪ. '''ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆ:''' ಬಿ.ಕಾಂ. ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ ==ಹುದ್ದೆಗಳು== * ಸದಸ್ಯರು: ಎಬಿವಿಪಿ, ಅರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ * [[೧೯೯೦]] : ಬಿಜೆಪಿ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. * [[೧೯೯೪]] : ಬಿಜೆಪಿ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. * [[೧೯೯೪]] : ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಸಕರಾಗಿ * [[೧೯೯೯]] : ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ವಹಣೆ * [[೧೯೯೯]] : ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶ. * [[೧೯೯೯]] : ೧೧ನೇ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋದ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ. * [[೨೦೦೪]] : ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶ. * [[೨೦೦೫]] : ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯ). * [[೨೦೦೬]] : ಕಂದಾಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮಂತ್ರಿ (ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿ(ಎಸ್)) ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ. * [[೨೦೦೮]] : ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶ. * [[೨೦೦೮]] : ೧೩ ನೇ ವಿಧಾನಸಭೆ ಸಭಾದ್ಯಕ್ಷರು. * [[೨೦೦೯]] : ಗಾಮೀಣ ಅಭಿವ್ರುದ್ದಿ (ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್) ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವರು(ಬಿಜೆಪಿ) ಸರ್ಕಾರ. * [[೨೦೧೨]] : ಜುಲೈ ೧೨ರಂದು ಗುರುವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ೧೨-೦೦ ಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ೨೭ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ. * [[೨೦೧೩]] : ಐದನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಸಭೆ ಪ್ರವೇಶ. * [[೨೦೧೩]] : ವಿಧಾನಸಭೆಯ ವಿರೋದ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://jagadishshettar.com/ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್ ರವರ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120713112547/http://jagadishshettar.com/ |date=2012-07-13 }} * [http://kla.kar.nic.in/13mem/73.pdf/ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್ ರವರ ಸ್ವ ವಿವರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://kla.kar.nic.in/cabm.htm ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619201924/http://kla.kar.nic.in/cabm.htm |date=2010-06-19 }} {{S-start}} {{Succession box| before=[[ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ]]| title=[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]| years=೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೨&ndash;೮ ಮೇ ೨೦೧೩| after=[[ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ]]}} {{S-end}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು}} <br> <br> {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] 0aaigpwqirbqunouqb6uomx3reiko0u 0 64002 1382043 1374882 2026-08-13T00:00:06Z ~2026-44283-47 101096 /* ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು */ 1382043 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎಚ್. ಎಸ್. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್ | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --> | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = | education = | alma_mater = | other_names = | occupation = {{hlist|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ|ಲೇಖಕ}} | awards = ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | website = }} '''ಡಾ. ಎಚ್. ಎಸ್. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್''', [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೆಸರಾಂತ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರು. 'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿ'ನಲ್ಲಿ ೩೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದು, 'ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದು-ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref> [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/12147007.cms ವಿಜಯ [[ಕರ್ನಾಟಕ]], 'ಎಚ್‌.ಎಸ್‌.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌: ಅಸಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ', Mar 5, 2012]</ref> ==ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ== # ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ # ನಿಲುವು # ಪ್ರಗತಿಶೀಲತೆ # ಹಾಡೇ ಹಾದಿಯ ತೋರಿತು # ತರು ತಳೆದ ಪುಷ್ಪ # ನಮಸ್ಕಾರ # ಸಂಗಡ # ಕಣ್ಣ ಹನಿಗಳೆ ಕಾಣಿಕೆ # ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಟ್ಟೆಗಳು # ನೀರಿಗೆ ಮೂಡಿದ ಆಕಾರ # ನಿಜವು ತೋರದಲ್ಲ ==ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು== # ಬಾಲ ಮೇಧಾವಿ (ಜರ್ಮನಿ ಕಥೆಗಳು) # ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನ(ಜೆ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೃತಿ) # ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಸಂಗತಿ (ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ) # ಪ್ರೀತಿಸುವುದೆಂದರೆ(ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲವಿಂಗ್- ಎರಿಕ್ ಫ್ರಾಂ) # ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು - ಗೋಪೀನಾಥ ಮೊಹಾಂತಿ,ಒರಿಯಾ ಕಥೆಗಳು # ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವತಾವಾದ( ಸ್ವೇತಾ ಸ್ಲೋವಾಕ್ ರೋರಿಕ್- ಕೃತಿ). # ಮಂಜಿನ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ (ಲೈನರ್ ಮರಿಯಾ ರಿಲ್ಕನ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳು) # ಕಪ್ಪು ಕವಿತೆ (ಆಫ್ರಿಕನ್ ‌ಕವಿತೆಗಳು) # ಮಂಜು ಮಣ್ಣು ಮೌನ (ಟೆಡ್ ಕೂಸರ್ ಕವಿತೆಗಳು) # ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಳಕು ( ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು) # ಪ್ಲೇಗ್ (ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಮೂನ ಕಾದಂಬರಿ) # ಕಲ್ಲುನೆಲದ ಹಾಡುಪಾಡು (ಕಟ್ ಸೀ ಯವರ ಕಾದಂಬರಿ). # ಅಫಿಯಾ. (ಮಕ್ಕಳ ಬರವಣಿಗೆ ಯ ಅನುವಾದ) # ನಿಕ್ಕಾ ಟ್ರಕ್ಕು ಮನೆಗೆ ಬಂತು (ಮಕ್ಕಳ ಬರವಣಿಗೆ) # ==ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ== * ಜನ ಗಣ ಮನ. ==ಸಂಪಾದನೆ== # ಶತಮಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ. # ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಾದ # ಭೃಂಗಮಾರ್ಗ ‌ # ಅವಗಾಹ # ಪ್ರಾಚೀನ ‌ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗ ೧, ೩ # ಇಂದಿನ ಕವಿತೆ ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== # 'ಜನ ಗಣ ಮನ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ'ಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ' # 'ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ' ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ # ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/l-basavaraju-award-for-raghavendra-rao/article2968467.ece 'The Hindu', 'L. Basavaraju award', March 7, 2012]</ref> # ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>[http://kannadaprabha.com/districts/koppal/%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%98%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E2%80%8C%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%A8%E0%B2%AF%E0%B2%A6%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%AF-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF/2842.html ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ, 'ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌ಗೆ ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' 25,ಜನವರಿ,೨೦೧೩]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ವರ್ಧಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ: ಕಪ್ಪು ಕವಿತೆ # ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವಿಮರ್ಶಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ # ಎಲ್ ಎಸ್ ಶೇ‌ಷಗಿರಿ ರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಶಾ. ಬಾಲೂರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಳಕು (ಅನುವಾದ) # ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅನುವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ # ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ: ಸೀನಿಯರ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ # ಕಿ.ರಂ. ನಾಗರಾಜ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== # [http://www.aayaama.com/ed7/%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%9A%E0%B2%AF.php 'ಆಯಾಮ'] # [https://books.google.co.in/books?id=AJ6PFRg4_vcC&pg=PR9&lpg=PR9&dq=dr.+h.+s.+raghavendra+rao&source=bl&ots=UtNGBObZoO&sig=-Pc_iyjW-8-fNtvlGV5in8QV5xw&hl=kn&sa=X&ei=CoSjVPJJxYy4BOX9gegJ&ved=0CFIQ6AEwCA#v=onepage&q=dr.%20h.%20s.%20raghavendra%20rao&f=false 'The Void and the Womb: One Man's Quest for Self-Realization'-Dr.H.S.Raghavendra rao] # [http://karnatakamalla.com/Details.aspx?id=5503&boxid=3779 'ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ,' ೪, ಜನವರಿ, ೨೦೧೫. ಪು.೩, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ,'ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ,'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630044833/http://karnatakamalla.com/Details.aspx?id=5503&boxid=3779 |date=2016-06-30 }} # [https://www.facebook.com/photo.php?fbid=597140847087007&set=pcb.405502162950333&type=1&theater 'ನೇಸರು,ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಸಂಚಿಕೆ', ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ, ಪುಟ-೧೦-೧೫-ಡಾ.ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್,] # [http://canaranews.com/news/kanara/Tears-are-the-real-words-of-women-Dr-Ashadevi 'Canara news', 'Tears are the real words of women': Dr. Ashadevi, 05 Jan 2015, Reported By : Rons Bantwal] [[ವರ್ಗ : ವಿಮರ್ಶಕ]] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 3dnhi9tmejkl3zfftfqlhs42660g3lp 0 95682 1382025 1381753 2026-08-12T13:47:47Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svgರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1382025 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country|native_name={{lang|ps|د درانیانو ټولواکمني}} ([[Pashto]])|conventional_long_name=ದುರಾನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|common_name=ದುರಾನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|continent=ಏಷ್ಯಾ|region=ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|country=ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|year_start=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1747|year_end=1826|image_flag=|p1=ಆಫ್ಶರಿಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|flag_p1=Afsharid Imperial Standard (3 Stripes).svg|border_p1=no|p2=ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|flag_p2=Alam of the Mughal Empire.svg|border_p2=no|p3=ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|flag_p3=Flag of the Maratha Empire.svg|border_p3=no|p4=ಬುಖಾರಾ ಖಾನೇಟ್|flag_p4=War flag of Khanate of Bukhara.svg|border_p4=no|s1=ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಎಮಿರೇಟ್|flag_s1=Flag of Afghanistan (1909–1926).svg|s2=ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|flag_s2=Sikh Empire flag.jpg|s3=ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|flag_s3=Flag of the Maratha Empire.svg|border_s3=no|date_start=|date_end=|event_start=|event_end=|life_span=1747–1826|image_coat=|image_map=Durrani_Empire_1747_1862_AD.png|image_map_caption=ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ದುರಾನಿ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುರಾನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ.<ref>Mazheruddin Siddiqi. ''Development of Islamic State and Society'' (original from the [[University of Michigan]]). Institute of Islamic Culture, 1956. page 310</ref>|national_motto=|national_anthem=|capital=[[ಕಂದಹಾರ್]] <small>(1747–1776)</small><br/>[[ಕಾಬುಲ್]] <small>(1776–1823, 1839–1842)</small><br/>[[ಪೇಶಾವರ್]] <small>(1776–1818; winter capital)</small><ref name="Stanford">Hanifi, Shah Mahmoud. ''"Timur Shah transferred the Durrani capital from Qandahar in 1775-76. Kabul and Peshawar then shared time as the dual Durrani capital cities, the former during the summer and the latter during the winter season."'' p. 185. [https://books.google.com/books?id=kh1hpPLSpcEC ''Connecting Histories in Afghanistan: Market Relations and State Formation on a Colonial Frontier'']. [[Stanford University Press]], 2011. Retrieved 2012-08-04.</ref><ref name="Singh">Singh, Sarina (2008). ''"Like the [[Kushan Empire|Kushans]], the Afghan kings favoured Peshawar as a winter residence, and were aggrieved when the upstart Sikh kingdom snatched it in 1818 and levelled its buildings."'' p. 191. [https://books.google.com/books?id=zn8I4qEew9oC ''Pakistan and the Karakoram Highway'']. Retrieved 2012-08-10.</ref><br/>[[Herat]] <small>(1818–1826)</small><ref>{{cite book |last=L. Lee |first=Jonathan |title=The Ancient Supremacy: Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731-1901 |url=https://books.google.com/books?id=nYaamE_3kD4C&pg=PA116 |accessdate=March 8, 2013 |year=1996 |publisher=BRILL |edition=illustrated |isbn=9004103996 |page=116 |quote=[The Sadozai kingdom] continued to exist in Herat until the city finally fell to Dost Muhammad Khan in 1862.}}</ref>|common_languages=[[Pashto language|Pashto]],<ref>{{cite book|last1=Schimmel|first1=Annemarie|title=Pain and Grace: A Study of Two Mystical Writers of Eighteenth-Century Muslim India|url=https://archive.org/details/paingrace0000unse|date=1976|publisher=BRILL|isbn=978-9004047716|page=[https://archive.org/details/paingrace0000unse/page/12 12]}}</ref> [[Persian language|Persian]] [[Punjabi language|Punjabi]] [[Sindhi language|Sindhi]] [[Balochi language|Balochi]]|religion=[[ಇಸ್ಲಾಂ]]|government_type=ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ|title_leader=[[List of monarchs of Afghanistan|Shah]]|leader1=[[ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ದುರಾನಿ]] <small>(first)</small>|year_leader1=1747–1772|leader2=[[ಶುಜಾ ಷಾ ದುರಾನಿ]] <small>(last)</small>|year_leader2=1839–1842|stat_year1=|stat_area1=|stat_pop1=|currency=|today={{flag|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ}}<br />{{flag|ಭಾರತ}}<br />{{flag|Iran}}<br />{{flag|ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ}}<br/>{{flag|ತಜಾಕಿಸ್ಥಾನ್}}<br />{{flag|ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್}}<br />{{flag|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್}}}}'''ದುರಾನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ'''  (Pashto: د درانیانو واکمني‎ ) (  ಅಫ್ಘಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) [[ಅಹಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ|ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ]]  ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ.  ದುರಾನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ಪರಮಾವಧಿಯಲ್ಲಿ  ಈಗಿನ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ [[ಇರಾನ್]], ಪೂರ್ವ [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಯುವ್ಯ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.      <ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire|title=Last Afghan empire|year=2010|work=[[Louis Dupree (professor)|Louis Dupree]], [[Nancy Hatch Dupree]] and others|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2010-08-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.khyber.org/books/pdf/ahmad-shah-baba.pdf|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130207183925/http://www.khyber.org/books/pdf/ahmad-shah-baba.pdf|archivedate=2013-02-07|deadurl=yes|accessdate=2013-02-07|df=}}</ref>{{lang-ps|د درانیانو واکمني}} == Notes == {{Reflist|20em}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles containing non-English-language text]] jx8rmvaji7ic2yiv6r83bws2dsstifi 0 144760 1382211 1375012 2026-08-13T09:54:39Z ~2026-44381-80 101103 /* */ 1382211 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|network=ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್|owner=ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್|slogan=ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೆಳಕು|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ]]|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]]|former names=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ (2007-2016)|broadcast area=ಭಾರತ|launch=ಜೂನ್ 17, 2007; |logofile=Star_Suvarna_logo_2023.png|thumb|right|alt=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]}[[ಚಿತ್ರ:Star_Suvarna_logo_2023.png|thumb|right|alt=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]}} '''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ''' ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] [[ಮನೋರಂಜನೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪನಿಯ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವೈಯಾಕಾಮ್ ೧೮ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನೆಲ್ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹಿನಿ ಹಲವಾರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಧಾರವಾಹಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದದು ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ, ಮಹಾಭಾರತ. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] == ಇತಿಹಾಸ == ಇದನ್ನು ಜೂನ್ 17, 2007 ರಂದು ಜುಪಿಟರ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಂಚರ್ (ಜೆಇವಿ) ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2013 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 25 ಜುಲೈ 2016 ರಂದು, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಮರುನಾಮರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್'' ಚಾನೆಲನ್ನು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಸಿಮುಲ್ಕಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು 15 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು HD ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ 5.1 ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವರ ವಾಯಕಾಮ್ 18 ಕಂಪನಿಯ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಮೂಲ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === ====ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು==== {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ! {{Abbr|Refs|References}} |- |11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |[[ಆಸೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಆಸೆ]] |[[ತಮಿಳು|ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ]] [[:en:Siragadikka Aasai|ಸಿರಗಾಡಿಕ್ಕ ಆಸೈ]] | |- |30 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024 |ನಿನ್ನ ಕಥೆ ನನ್ನ ಜೊತೆ | |- |17 ಮಾರ್ಚ್ 2025 | ಶಾರದೆ | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ]]ಯ ಕಾರ್ತೀಕ ದೀಪಮ್ 2 | |- |20 ಜನವರಿ2026 | ಜೈಲಲಿತಾ |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Nimki Mukhiya| ನಿಮ್ಕಿ ಮುಖಿಯ]] | |- | 13 ನವೆಂಬರ್ 2023 | ''ಗೌರಿ ಶಂಕರ'' |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Mann Kee Awaaz Pratigya|ಮನ್ ಕೀ ಅವಾಜ್ ಪ್ರತಿಗ್ಯ]] | |- |15 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2025 | ವಸುದೈವ ಕುಟುಂಬ | [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಮಹಾನದಿ |- | 26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 | ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ | [[ಮಲಯಾಳಂ]] ''ಸ್ನೇಹ ಕೊಟ್ಟು'' | |- | 23 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಮರ್ಯಾದೆ ರಾಮಣ್ಣ'' | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ''[[:en:Khokababu |ಖೋಕಬಾಬು]]'' | |- | 23 ಜನವರಿ 2023 | ''ಉಧೋ ಉಧೋ ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾ ಎಲ್ಲಮ್ಮ'' | |- |4 ಆಗಸ್ಟ್2025 |ನೀ ಇರಲು ಜೊತೆಯಾಗಿ |ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ದೈವಮಗಲ್ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 | ''ಸುವರ್ಣ ಸಂಕಲ್ಪ'' | | |- | 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 | ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಭೋಜನ ಸೀಸನ್ 2'' | | |- | 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಸುವರ್ಣ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸೀಸನ್ 2'' | | |- | 16 ಜುಲೈ 2022 | ''ಇಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಜೋಡಿ'' | | |} === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 10 ಜನವರಿ 2022 | ''ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು'' | [[ತೆಲುಗು]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಎನ್ನೆನ್ನೋ ಜನ್ಮಲ ಬಂಧಂ'' | |- | 10 ಜನವರಿ 2022 | ''ಹೊಂಗನಸು'' | [[ತೆಲುಗು]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಗುಪ್ಪೆದಂತ ಮನಸು'' | |- | 25 ಜುಲೈ 2022 | ''ಬಂಗಾರದ ಪಂಜರ'' | ತೆಲುಗು ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಬಂಗಾರು ಪಂಜರಂ'' | |- | 18 ಮೇ 2020 | ''ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ'' | [[ಹಿಂದಿ]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ(ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿ)|ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]]'' | |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಹೆಸರು !! ಪ್ರಸಾರವಾದ ವರ್ಷಗಳು !! ಸಂಚಿಕೆಗಳು !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |''[[ನಮ್ಮ_ಲಚ್ಚಿ_(ಕನ್ನಡ_ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಮ್ಮ ಲಚ್ಚಿ]]'' | 2023-2024 | |- |''ಆಕಾಶದೀಪ 1'' | 2012-2014 | | <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/akashadeepa-kannada-serial/|title=Akashadeepa, Keladi Chennamma, Bhagyavantharu – Suvarna Launches 3 Mega Fiction Shows|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> |- | ''ಆಕಾಶದೀಪ 2'' | 2021-2022 | |- | ''[[ಆಸೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಆಸೆ]]'' |2023-2025 | | |- |''ಅಂಬಾರಿ'' |2014-2015 | | |- |''ಅಮ್ಮ'' |2016-2017 | | |- |''ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ 1'' |2012-2017 | | |- |''ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ 2'' |2018-2019 | | |- |ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ'' |2011-2012 | |- | ''ಅಂತಃಪುರ'' |2015 | | |- | ''ಅನುರೂಪ'' |2014-2016 | | |- | ''ಅರಮನೆ ಗಿಳಿ'' |2019-2020 | | |- | ''ಅರಗಿಣಿ'' |2013-2015 | | |- | ''ಅರ್ಥಿಗೊಬ್ಬ ಕೀರ್ತಿಗೊಬ್ಬ'' |2019-2020 | | |- |''ಅವಲಕ್ಕಿ ಪಾವಲಕ್ಕಿ'' |2009-2010 | | |- |''ಅವನು ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾವಣಿ'' |2014-2017 | | |- | ''ಬಯಸದೆ ಬಳಿ ಬಂದೆ'' |2019-2020 | | |- | ''ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದವರು'' |(2010) <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2010/oct/16/beedige-biddavaru-on-suvarna-195613.html|title=Beedige Biddavaru on Suvarna|date=2010-10-16|website=New Indian Express|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಭಾಗ್ಯವಂತರು'' |2012 | | |- |''ಬಿಳಿ ಹೆಂಡ್ತಿ'' |2018-2019 | | |- | ''ಬೊಂಬೆಯಾಟವಯ್ಯ'' |2010-2011 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/bombeyatavayya-mega-serial-on-suvarna-tv/|title=Bombeyatavayya New Mega Serial on Suvarna TV from 13 Dec|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಚೆಲುವಿ'' |2012-2013 | | |- | ''ಚುಕ್ಕಿ'' |2012-2013 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/suvarna-serial-chukki/|title=Chukki – New Fiction Show Of Suvarna Starting From 16th April|date=2012-04-11|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> | | |- | ''ಸಹಪಾಠಿಗಳು'' |2010-2012 | | |- | ''ದುರ್ಗಾ'' |2015-2017 | | |- |''ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ ನಮ್ಮ ರಾಜಿ'' |2010 <ref>{{Cite web|url=https://www.adgully.com/ellaranthalla-namma-raaji-is-the-new-fiction-at-suvarna-43912.html|title=Ellaranthalla Namma Raaji is the new fiction at Suvarna|date=2010-07-30|website=Adgully|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಎರಡು ಕನಸು'' |2017-2018 | | |- | ''ಗೀತಾಂಜಲಿ'' |2016-2017 | | |- | ''ಗೋತನಾಗ ಪೋರ್ತಾಂಡ್'' |2010-2011 | |(ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ [[ತುಳು|ತುಳು ಭಾಷೆಯ]] ಧಾರಾವಾಹಿ) |- |''ಗುಂಡ್ಯಾನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ'' | 2016 | | |- | ''ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ವೈಭವ'' |2010-2012 | | |- | ''ಹರ ಹರ ಮಹಾದೇವ'' |2016-2018 | | |- | ''ಹುಷಾರ್ ಕರ್ನಾಟಕ'' |2016 | | |- |''ಇದ್ರೆ ಇರಬೇಕು ನಿನ್ನ ಹಂಗಾ'' |2009-2010 <ref>{{Cite web|url=http://sandalwoodnews.blogspot.com/2009/11/socio-political-series-idhre-irabeku.html?m=1|title=Socio Political series- 'Idhre Irabeku Ninhange|date=2009-11-06|website=sandalwood. blogspot.com|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- | ''ಇಂತಿ ನಿಮ್ಮ ಆಶಾ'' |2019-2022 | | |- | ''ಜಾನಕಿ ರಾಘವ'' |2017-2018 | | |- | ''ಜೀವನ ಚೈತ್ರ'' |2016 | | |- | ''ಜೀವಾ ಹೂವಾಗಿದೆ'' |2020-2022 | | |- | ''ಕೇವಲ ಮಠ ಮಠದಲ್ಲಿ'' |2016-2017 | | |- | ''ಕಾರಂಜಿ'' |2014 | | |- | ''ಕರ್ಪೂರದ ಗೊಂಬೆ'' |2013-2014 | | |- | ''ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ'' |2012 | | |- | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ'' |2011-2013 | | |- |''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |2018-2019 | | |- |''ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ'' |2008 | | |- | ''ಕುಶಿ'' |2015 | | |- |''ಲಕುಮಿ'' | 2010-2012 | | |- |''ಮಧುಬಾಲಾ'' |2014-2015 | | |- | ''ಮಹಾರಾಣಿ'' |2018-2019 | | |- | ''ಮಾನಸಪುತ್ರಿ'' |2008 | | |- |''ಮರಳಿ ಬಂದಳು ಸೀತೆ'' |2019-2020 | | |- | ''ಮತ್ತೆ ವಸಂತ'' |2020-2022 | | |- | ''ಮೀರಾ ಮಾಧವ'' |2013-2014 | | |- |''ಮೇಘಾಮಂದರ'' |2008-2009 | | |- | ''ಮಿಲನ'' |2013-2016 | | |- | ''ಮೌನರಾಗ'' |2018-2019 | | |- | ''ನನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್'' |2019 | | |- |''ನಾಗ ಪಂಚಮಿ'' |2012 | | |- | ''ನೀಲಿ'' |2016-2018 | | |- | ''ನಿಹಾರಿಕಾ'' |2016-2017 | | |- |''ನಿರ್ಭಯಾ'' |2015 | | |- | ''ಪಾರಿಜಾತ'' |2009 <ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/parijata-runs-backwards/articleshow/22065976.cms|title=Parijata runs backwards|date=2009-08-16|website=bangloremirror.indiatimes.com|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಪಾರಿಜಾತ 2 '' |2011-2012 | | |- | ''ಪರಿಣೀತಾ'' |2014 | | |- | ''ಪಡುವಾರಹಳ್ಳಿ ಪಡ್ಡೆಗಳು'' |2011-2012 | | |- | ''ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ'' |2012-2014 | | |- |''ಪಂಚರಂಗಿ ಪೊಂ ಪೊಂ'' |2012-2015 | | |- | ''ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ'' |2011-2013 | | |- | ''ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೇನು'' |2015 | | |- |''ಪ್ರೇಮಲೋಕ'' |2019-2020 | | |- | ''ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ'' |2013-2014 | | |- | ''ಪುಟ್ಟುಮಲ್ಲಿ'' |2017-2018 | | |- | ''ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮಾ'' |2021-2022 | | |- |''ರುಕ್ಕು'' |2021 | | |- | ''ಸಾಗುತ ದೂರ ದೂರ'' |2009 | | |- | ''ಸಂಘರ್ಷ'' |2020-2022 | | |- |''ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ'' |2007-2008 | | |- |''ಸರಸು'' |2020-2021 | | |- | ''ಸರಸ್ವತಿ'' |2013-2014 | | |- | ''ಸರ್ವಮಂಗಳ ಮಾಂಗಲ್ಯೆ'' |2018-2020 | | |- | ''ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ'' |2017-2020 | | |- |''ಶಿವಲೀಲಾಮೃತ'' |2008-2009 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/suvarna-to-air-kannada-televisions-first-mythologicalshivaleelamrutha-31125.html|title=Suvarna to air Kannada television’s first mythological, ‘Shivaleelamrutha’|date=2008-05-30|website=exchange4media|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಶ್ರೀಮತಿ ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ'' |2015 | | |- | ''ಶ್ರೀ'' |2018 | | |- |''ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ'' |2019-2020 | | |- | ''ಸಿಂಧೂರ'' | 2010-2011 | | |- | ''ಸಿಂಧೂರ-2'' |2017-2020 | | |- |''ಸಿಂಗಾರಿ ಬಂಗಾರಿ'' |2014 | | |- | ''SSLC ನಾನ್ ಮಕ್ಲು'' | 2008-2010 | | |- | ''ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ತು'' |2014 | | |- | ''ತಿರುಪತಿ ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ'' |2012 | | |- | ''ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ'' |2017 | | |- |''ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್'' |2019-2020 | | |- | ''ಯಜಮಾನಿ'' |2019-2020 | | |- | ಮುದ್ದುಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುದ್ದುಮಣಿಗಳು | 22 ಜನವರಿ 2018 ರಿಂದ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 | | [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕರುತಮುತ್ತು'' |- | ''ರಾಜಿ'' | 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022-2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕೆ ಅಪೋನ್ ಕೆ ಪೋರ್'' |- | ''ಜೇನುಗೂಡು'' | 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಿಂದ 30 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಖೋರ್ಕುಟೊ'' |- | ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂ'' | 31 ಜನವರಿ 2022- 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಇಷ್ಟಿ ಕುಟುಮ್'' |- | ''ಮರಳಿ ಮನಸಾಗಿದೆ'' | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021- 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕುಸುಮ್ ಡೋಲಾ'' |- |''ಮನಸೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ'' | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020-2023 | | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಯೇ ಹೈ ಚಾಹತೇನ್'' |- |''ಅರ್ಧಾಂಗಿ'' | 23 ಮೇ 2022-2022 | | [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಚೆಲ್ಲೆಲಿ ಕಾಪುರಂ'' |- |''ರಾಣಿ'' |2023 | | |- |''[[ನೀನಾದೆ ನಾ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನೀನಾದೆ ನಾ]]'' | 2023ರ ಮೇ 16 - 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Khelaghor| ಖೇಲಘೋರ್]] |"ದೃಷ್ಟಿ" (2019-2021) |ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ನಜರ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ |"ದೃಷ್ಟಿ 2"(2022) |ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ನಜರ್ 2 ಸೀರಿಯಲ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ |ಅರ್ಧ ಪ್ರಸಾರ: ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಗಿತ |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === * ''ಆಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ಆನಂದವಾಣಿ'' * ''ಆರೋಗ್ಯ'' * ''[[Bengaluru Benne Dose|ಬೆಂಗಳೂರು ಬೆಣ್ಣೆ ದೋಸೆ]]'' * ''ಭರ್ಜರಿ ಕಾಮಿಡಿ'' * ''ಭವ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ'' * ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಭೋಜನ (ಸೀಸನ್ 1)'' * ''[[Bigg Boss Kannada (season 2)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 2)]]'' * ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಉಪಹಾರ'' * ''[[Cookku with Kirikku|ಕಿರಿಕ್ಕು ಜೊತೆ ಕುಕ್ಕು]]'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕೆಫೆ'' * ''ಕನ್ನೆಕ್ಸೀನ್ '' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಡಾನ್ಸ್ (ಸೀಸನ್ 1–2)'' * ''ಡಾ.ರಾಜ್ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವರು'' * ''ಗಾನ ಬಜಾನ (ಸೀಸನ್ 1,2)'' * ''ಗರಂ ಮಸಾಲೆ'' * ''ಹಳ್ಳಿ ಹೈದ ಪ್ಯಾಟೆಗ್ ಬಂದ'' * ''ಹೊಸ LUV ಸ್ಟೋರಿ '' * ''ಜಗವೇ ವಿಸ್ಮಯ'' * ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ|ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]] (ಋತು 1–3)'' * ''ಕಥೆ ಅಲ್ಲ ಜೀವನ'' * ''ಅಡಿಗೆ ದರ್ಬಾರ್'' * ''ಕಿಚನ್ ಕಿಲಾಡಿಗಳು'' * ''ಜೀವನ ಇಷ್ಟೇ ನೆ'' * ''ಲಿಟಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್'' * ''ಮಹರ್ಷಿ ದರ್ಪಣ'' * ''ಮಜಾ ವಿತ್ ಸೃಜ'' * ''ಮನೆ ಅಡುಗೆ'' * ''ಮಾತು ಕಥೆ ವಿನಯ್ ಜೋತೆ'' * ''ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ವಿತ್ ಮುರಳಿ'' * ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಾ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ನಡೆದಿದ್ದೇನು'' * ''ನನ್ನ ಹಾಡು ನನ್ನದು'' * ''ನೀನಾ ನಾನಾ'' * ''ನೀನು ಭಲೇ ಖಿಲ್ಲಡಿ'' * ''ನಂ.1 ಯಾರಿ'' * ''ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದೆ ಹೀಗೇ'' * ''ಪಾಕ ಶಾಲೆ'' * ''ಪುಟಾಣಿ ಪಂಟ್ರು'' * ''ಪುಟಾಣಿ ವಾರ್ತೆ'' * ''ಪ್ಯಾಟೆ ಹುಡ್ಗೀರ್ ಹಳ್ಳಿ ಲೈಫ್ (ಸೀಸನ್ 1–4)'' * ''ಪ್ಯಾಟೆ ಮಂದಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದ್ರು'' * ''[[Samartha Sadguru|ಸಮರ್ಥ ಸದ್ಗುರು]]'' * ''ಸತ್ಯ ನಿತ್ಯ'' * ''ಶ್ '' * ''ಶ್ರೀಕರ'' * ''ಸಿಂಪಲ್ಲಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' * ''[[Sixth Sense Kannada|ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೆನ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]'' * ''ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್'' * ''ಸೂಪರ್ ಜೋಡಿ'' * ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ಸೂಪರ್ ಟ್ವಿನ್ಸ್'' * ''ಸುವರ್ಣ ಸಿನಿವಾರ'' * ''ಸುವರ್ಣ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್'' * ''ಸುವರ್ಣ ಪಾಕ ಶಾಲೆ'' * ''ಸುವರ್ಣ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ (ಸೀಸನ್ 1)'' * ''ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ಕೋಳಿ'' * ''ಸ್ವಯಂವರ'' * ''ಸೈ ಟು ಡಾನ್ಸ್'' * ''ತರ್ಲೆ ನಾನ್ ಮಕ್ಳು'' === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಧಾರಾವಾಹಿ !ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ !ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- |2021 |''ಬೆಸುಗೆ'' |''[[Intiki Deepam Illalu|ಇಂತಿಕಿ ದೀಪಂ ಇಲ್ಲಲು]]'' |89 |- |2021 |''ಚಂದ್ರನಂದಿನಿ'' |''[[Chandra Nandini|ಚಂದ್ರ ನಂದಿನಿ]]'' |3 |- |2020 |''ಕಥೆಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ'' |''[[Kathalo Rajakumari (TV series)|ಕಥಲೋ ರಾಜಕುಮಾರಿ]]'' |79 |- |2020 |''ಮಹಾಭಾರತ'' |''[[Mahabharat (2013 TV series)|ಮಹಾಭಾರತ]]'' |156 |- |2020 |''ಮಾಯಾಜಾಲ'' |''[[Yehh Jadu Hai Jinn Ka!|ಯೆಹ್ ಜಾದು ಹೈ ಜಿನ್ ಕಾ!]]'' |118 |- |2020 |''ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ'' |''[[Devon Ke Dev...Mahadev|ಡೆವೊನ್ ಕೆ ದೇವ್...ಮಹಾದೇವ]]'' |51 |- |2020 |''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ ದೇವಿ'' |''ಆಮೆ ಕಥಾ'' |41 |- |2021 |''ರೋಬೋ ಸೊಸೆ'' |''[[Bahu Hamari Rajni Kant|ಬಹು ಹಮಾರಿ ರಜನಿ ಕಾಂತ್]]'' |193 |- |2020 |''ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿಯ ಭವ್ಯ ಚರಿತೆ'' |''[[Deva Shree Ganesha|ದೇವ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ]]'' |11 |- |2020-2021 |''5 ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಚನ್ ITC ಬಾಣಸಿಗರ ವಿಶೇಷ'' |''[[5 STAR Kitchen ITC Chef's Special|5 ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಚನ್ ITC ಬಾಣಸಿಗರ ವಿಶೇಷ]]'' |13 |- |2020-2021 |''ದೃಷ್ಟಿ'' |''[[Nazar (TV series)|ನಾಜರ್]]'' |437 |- |2020-2021 |''ಸೀತೆಯ ರಾಮ'' |''[[Siya Ke Ram|ಸಿಯಾ ಕೆ ರಾಮ್]]'' |176 |- |2021-2022 |''ಕರುಲಿನ ಕೂಗು'' |''[[Kumkuma Puvvu|ಕುಂಕುಮ ಪುವ್ವು]]'' |255 |- |2021-2022 |''ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ'' |''[[Divya Drishti|ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ]]'' |104 |- |2022 |''ಕವಚ ರಕ್ಷಣೆಗೆ'' |''[[Qayamat Ki Raat|ಖಯಾಮತ್ ಕಿ ರಾತ್]]'' |70 |- |2022 |''ಬಾಲ ಕೃಷ್ಣ'' |''[[Jai Kanhaiya Lal Ki|ಜೈ ಕನ್ಹಯ್ಯಾ ಲಾಲ್ ಕಿ]]'' |108 |- |} == ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು == {| class="wikitable" !ಚಾನಲ್ !ವರ್ಗ !SD/HD ಲಭ್ಯತೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ'' |[[General entertainment channel|ಜಿಈಸಿ]] |SD+HD |ಹಿಂದೆ ''ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ'' |- |''[[Star Suvarna Plus|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್]]'' |[[Movies|ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] |SD |ಹಿಂದೆ ''ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್'' |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] fyx8a77mcig9a3c6gw36mvs2gv0eos0 1382213 1382211 2026-08-13T09:56:19Z ~2026-44381-80 101103 /* ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು */ 1382213 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|network=ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್|owner=ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್|slogan=ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೆಳಕು|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ]]|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]]|former names=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ (2007-2016)|broadcast area=ಭಾರತ|launch=ಜೂನ್ 17, 2007; |logofile=Star_Suvarna_logo_2023.png|thumb|right|alt=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]}[[ಚಿತ್ರ:Star_Suvarna_logo_2023.png|thumb|right|alt=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]}} '''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ''' ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] [[ಮನೋರಂಜನೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪನಿಯ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವೈಯಾಕಾಮ್ ೧೮ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನೆಲ್ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹಿನಿ ಹಲವಾರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಧಾರವಾಹಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದದು ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ, ಮಹಾಭಾರತ. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] == ಇತಿಹಾಸ == ಇದನ್ನು ಜೂನ್ 17, 2007 ರಂದು ಜುಪಿಟರ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಂಚರ್ (ಜೆಇವಿ) ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2013 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 25 ಜುಲೈ 2016 ರಂದು, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಮರುನಾಮರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್'' ಚಾನೆಲನ್ನು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಸಿಮುಲ್ಕಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು 15 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು HD ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ 5.1 ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವರ ವಾಯಕಾಮ್ 18 ಕಂಪನಿಯ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಮೂಲ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === ====ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು==== {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ! {{Abbr|Refs|References}} |- |11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |[[ಆಸೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಆಸೆ]] |[[ತಮಿಳು|ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ]] [[:en:Siragadikka Aasai|ಸಿರಗಾಡಿಕ್ಕ ಆಸೈ]] | |- |30 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024 |ನಿನ್ನ ಕಥೆ ನನ್ನ ಜೊತೆ | |- |17 ಮಾರ್ಚ್ 2025 | ಶಾರದೆ | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ]]ಯ ಕಾರ್ತೀಕ ದೀಪಮ್ 2 | |- |20 ಜನವರಿ2026 | ಜೈಲಲಿತಾ |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Nimki Mukhiya| ನಿಮ್ಕಿ ಮುಖಿಯ]] | |- | 13 ನವೆಂಬರ್ 2023 | ''ಗೌರಿ ಶಂಕರ'' |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Mann Kee Awaaz Pratigya|ಮನ್ ಕೀ ಅವಾಜ್ ಪ್ರತಿಗ್ಯ]] | |- |15 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2025 | ವಸುದೈವ ಕುಟುಂಬ | [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಮಹಾನದಿ |- | 26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 | ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ | [[ಮಲಯಾಳಂ]] ''ಸ್ನೇಹ ಕೊಟ್ಟು'' | |- | 23 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಮರ್ಯಾದೆ ರಾಮಣ್ಣ'' | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ''[[:en:Khokababu |ಖೋಕಬಾಬು]]'' | |- | 23 ಜನವರಿ 2023 | ''ಉಧೋ ಉಧೋ ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾ ಎಲ್ಲಮ್ಮ'' | |- |4 ಆಗಸ್ಟ್2025 |ನೀ ಇರಲು ಜೊತೆಯಾಗಿ |ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ದೈವಮಗಲ್ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 | ''ಸುವರ್ಣ ಸಂಕಲ್ಪ'' | | |- | 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 | ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಭೋಜನ ಸೀಸನ್ 2'' | | |- | 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಸುವರ್ಣ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸೀಸನ್ 2'' | | |- | 16 ಜುಲೈ 2022 | ''ಇಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಜೋಡಿ'' | | |} === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 10 ಜನವರಿ 2022 | ''ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು'' | [[ತೆಲುಗು]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಎನ್ನೆನ್ನೋ ಜನ್ಮಲ ಬಂಧಂ'' | |- | 10 ಜನವರಿ 2022 | ''ಹೊಂಗನಸು'' | [[ತೆಲುಗು]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಗುಪ್ಪೆದಂತ ಮನಸು'' | |- | 25 ಜುಲೈ 2022 | ''ಬಂಗಾರದ ಪಂಜರ'' | ತೆಲುಗು ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಬಂಗಾರು ಪಂಜರಂ'' | |- | 18 ಮೇ 2020 | ''ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ'' | [[ಹಿಂದಿ]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ(ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿ)|ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]]'' | |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಹೆಸರು !! ಪ್ರಸಾರವಾದ ವರ್ಷಗಳು !! ಸಂಚಿಕೆಗಳು !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |''[[ನಮ್ಮ_ಲಚ್ಚಿ_(ಕನ್ನಡ_ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಮ್ಮ ಲಚ್ಚಿ]]'' | 2023-2024 | |- |''ಆಕಾಶದೀಪ 1'' | 2012-2014 | | <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/akashadeepa-kannada-serial/|title=Akashadeepa, Keladi Chennamma, Bhagyavantharu – Suvarna Launches 3 Mega Fiction Shows|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> |- | ''ಆಕಾಶದೀಪ 2'' | 2021-2022 | |- | ''[[ಆಸೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಆಸೆ]]'' |2023-2025 | | |- |''ಅಂಬಾರಿ'' |2014-2015 | | |- |''ಅಮ್ಮ'' |2016-2017 | | |- |''ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ 1'' |2012-2017 | | |- |''ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ 2'' |2018-2019 | | |- |ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ'' |2011-2012 | |- | ''ಅಂತಃಪುರ'' |2015 | | |- | ''ಅನುರೂಪ'' |2014-2016 | | |- | ''ಅರಮನೆ ಗಿಳಿ'' |2019-2020 | | |- | ''ಅರಗಿಣಿ'' |2013-2015 | | |- | ''ಅರ್ಥಿಗೊಬ್ಬ ಕೀರ್ತಿಗೊಬ್ಬ'' |2019-2020 | | |- |''ಅವಲಕ್ಕಿ ಪಾವಲಕ್ಕಿ'' |2009-2010 | | |- |''ಅವನು ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾವಣಿ'' |2014-2017 | | |- | ''ಬಯಸದೆ ಬಳಿ ಬಂದೆ'' |2019-2020 | | |- | ''ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದವರು'' |(2010) <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2010/oct/16/beedige-biddavaru-on-suvarna-195613.html|title=Beedige Biddavaru on Suvarna|date=2010-10-16|website=New Indian Express|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಭಾಗ್ಯವಂತರು'' |2012 | | |- |''ಬಿಳಿ ಹೆಂಡ್ತಿ'' |2018-2019 | | |- | ''ಬೊಂಬೆಯಾಟವಯ್ಯ'' |2010-2011 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/bombeyatavayya-mega-serial-on-suvarna-tv/|title=Bombeyatavayya New Mega Serial on Suvarna TV from 13 Dec|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಚೆಲುವಿ'' |2012-2013 | | |- | ''ಚುಕ್ಕಿ'' |2012-2013 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/suvarna-serial-chukki/|title=Chukki – New Fiction Show Of Suvarna Starting From 16th April|date=2012-04-11|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> | | |- | ''ಸಹಪಾಠಿಗಳು'' |2010-2012 | | |- | ''ದುರ್ಗಾ'' |2015-2017 | | |- |''ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ ನಮ್ಮ ರಾಜಿ'' |2010 <ref>{{Cite web|url=https://www.adgully.com/ellaranthalla-namma-raaji-is-the-new-fiction-at-suvarna-43912.html|title=Ellaranthalla Namma Raaji is the new fiction at Suvarna|date=2010-07-30|website=Adgully|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಎರಡು ಕನಸು'' |2017-2018 | | |- | ''ಗೀತಾಂಜಲಿ'' |2016-2017 | | |- | ''ಗೋತನಾಗ ಪೋರ್ತಾಂಡ್'' |2010-2011 | |(ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ [[ತುಳು|ತುಳು ಭಾಷೆಯ]] ಧಾರಾವಾಹಿ) |- |''ಗುಂಡ್ಯಾನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ'' | 2016 | | |- | ''ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ವೈಭವ'' |2010-2012 | | |- | ''ಹರ ಹರ ಮಹಾದೇವ'' |2016-2018 | | |- | ''ಹುಷಾರ್ ಕರ್ನಾಟಕ'' |2016 | | |- |''ಇದ್ರೆ ಇರಬೇಕು ನಿನ್ನ ಹಂಗಾ'' |2009-2010 <ref>{{Cite web|url=http://sandalwoodnews.blogspot.com/2009/11/socio-political-series-idhre-irabeku.html?m=1|title=Socio Political series- 'Idhre Irabeku Ninhange|date=2009-11-06|website=sandalwood. blogspot.com|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- | ''ಇಂತಿ ನಿಮ್ಮ ಆಶಾ'' |2019-2022 | | |- | ''ಜಾನಕಿ ರಾಘವ'' |2017-2018 | | |- | ''ಜೀವನ ಚೈತ್ರ'' |2016 | | |- | ''ಜೀವಾ ಹೂವಾಗಿದೆ'' |2020-2022 | | |- | ''ಕೇವಲ ಮಠ ಮಠದಲ್ಲಿ'' |2016-2017 | | |- | ''ಕಾರಂಜಿ'' |2014 | | |- | ''ಕರ್ಪೂರದ ಗೊಂಬೆ'' |2013-2014 | | |- | ''ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ'' |2012 | | |- | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ'' |2011-2013 | | |- |''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |2018-2019 | | |- |''ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ'' |2008 | | |- | ''ಕುಶಿ'' |2015 | | |- |''ಲಕುಮಿ'' | 2010-2012 | | |- |''ಮಧುಬಾಲಾ'' |2014-2015 | | |- | ''ಮಹಾರಾಣಿ'' |2018-2019 | | |- | ''ಮಾನಸಪುತ್ರಿ'' |2008 | | |- |''ಮರಳಿ ಬಂದಳು ಸೀತೆ'' |2019-2020 | | |- | ''ಮತ್ತೆ ವಸಂತ'' |2020-2022 | | |- | ''ಮೀರಾ ಮಾಧವ'' |2013-2014 | | |- |''ಮೇಘಾಮಂದರ'' |2008-2009 | | |- | ''ಮಿಲನ'' |2013-2016 | | |- | ''ಮೌನರಾಗ'' |2018-2019 | | |- | ''ನನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್'' |2019 | | |- |''ನಾಗ ಪಂಚಮಿ'' |2012 | | |- | ''ನೀಲಿ'' |2016-2018 | | |- | ''ನಿಹಾರಿಕಾ'' |2016-2017 | | |- |''ನಿರ್ಭಯಾ'' |2015 | | |- | ''ಪಾರಿಜಾತ'' |2009 <ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/parijata-runs-backwards/articleshow/22065976.cms|title=Parijata runs backwards|date=2009-08-16|website=bangloremirror.indiatimes.com|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಪಾರಿಜಾತ 2 '' |2011-2012 | | |- | ''ಪರಿಣೀತಾ'' |2014 | | |- | ''ಪಡುವಾರಹಳ್ಳಿ ಪಡ್ಡೆಗಳು'' |2011-2012 | | |- | ''ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ'' |2012-2014 | | |- |''ಪಂಚರಂಗಿ ಪೊಂ ಪೊಂ'' |2012-2015 | | |- | ''ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ'' |2011-2013 | | |- | ''ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೇನು'' |2015 | | |- |''ಪ್ರೇಮಲೋಕ'' |2019-2020 | | |- | ''ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ'' |2013-2014 | | |- | ''ಪುಟ್ಟುಮಲ್ಲಿ'' |2017-2018 | | |- | ''ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮಾ'' |2021-2022 | | |- |''ರುಕ್ಕು'' |2021 | | |- | ''ಸಾಗುತ ದೂರ ದೂರ'' |2009 | | |- | ''ಸಂಘರ್ಷ'' |2020-2022 | | |- |''ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ'' |2007-2008 | | |- |''ಸರಸು'' |2020-2021 | | |- | ''ಸರಸ್ವತಿ'' |2013-2014 | | |- | ''ಸರ್ವಮಂಗಳ ಮಾಂಗಲ್ಯೆ'' |2018-2020 | | |- | ''ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ'' |2017-2020 | | |- |''ಶಿವಲೀಲಾಮೃತ'' |2008-2009 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/suvarna-to-air-kannada-televisions-first-mythologicalshivaleelamrutha-31125.html|title=Suvarna to air Kannada television’s first mythological, ‘Shivaleelamrutha’|date=2008-05-30|website=exchange4media|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಶ್ರೀಮತಿ ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ'' |2015 | | |- | ''ಶ್ರೀ'' |2018 | | |- |''ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ'' |2019-2020 | | |- | ''ಸಿಂಧೂರ'' | 2010-2011 | | |- | ''ಸಿಂಧೂರ-2'' |2017-2020 | | |- |''ಸಿಂಗಾರಿ ಬಂಗಾರಿ'' |2014 | | |- | ''SSLC ನಾನ್ ಮಕ್ಲು'' | 2008-2010 | | |- | ''ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ತು'' |2014 | | |- | ''ತಿರುಪತಿ ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ'' |2012 | | |- | ''ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ'' |2017 | | |- |''ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್'' |2019-2020 | | |- | ''ಯಜಮಾನಿ'' |2019-2020 | | |- | ಮುದ್ದುಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುದ್ದುಮಣಿಗಳು | 22 ಜನವರಿ 2018 ರಿಂದ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 | | [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕರುತಮುತ್ತು'' |- | ''ರಾಜಿ'' | 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022-2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕೆ ಅಪೋನ್ ಕೆ ಪೋರ್'' |- | ''ಜೇನುಗೂಡು'' | 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಿಂದ 30 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಖೋರ್ಕುಟೊ'' |- | ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂ'' | 31 ಜನವರಿ 2022- 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಇಷ್ಟಿ ಕುಟುಮ್'' |- | ''ಮರಳಿ ಮನಸಾಗಿದೆ'' | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021- 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕುಸುಮ್ ಡೋಲಾ'' |- |''ಮನಸೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ'' | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020-2023 | | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಯೇ ಹೈ ಚಾಹತೇನ್'' |- |''ಅರ್ಧಾಂಗಿ'' | 23 ಮೇ 2022-2022 | | [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಚೆಲ್ಲೆಲಿ ಕಾಪುರಂ'' |- |''ರಾಣಿ'' |2023 | | |- |''[[ನೀನಾದೆ ನಾ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನೀನಾದೆ ನಾ]]'' | 2023ರ ಮೇ 16 - 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Khelaghor| ಖೇಲಘೋರ್]] |"ದೃಷ್ಟಿ" (2019-2021) |ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ನಜರ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ |"ದೃಷ್ಟಿ 2"(2022) |ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ನಜರ್ 2 ಸೀರಿಯಲ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ |ಅರ್ಧ ಪ್ರಸಾರ: ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಗಿತ |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === * ''ಆಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ಆನಂದವಾಣಿ'' * ''ಆರೋಗ್ಯ'' * ''[[Bengaluru Benne Dose|ಬೆಂಗಳೂರು ಬೆಣ್ಣೆ ದೋಸೆ]]'' * ''ಭರ್ಜರಿ ಕಾಮಿಡಿ'' * ''ಭವ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ'' * ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಭೋಜನ (ಸೀಸನ್ 1)'' * ''[[Bigg Boss Kannada (season 2)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 2)]]'' * ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಉಪಹಾರ'' * ''[[Cookku with Kirikku|ಕಿರಿಕ್ಕು ಜೊತೆ ಕುಕ್ಕು]]'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕೆಫೆ'' * ''ಕನ್ನೆಕ್ಸೀನ್ '' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಡಾನ್ಸ್ (ಸೀಸನ್ 1–2)'' * ''ಡಾ.ರಾಜ್ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವರು'' * ''ಗಾನ ಬಜಾನ (ಸೀಸನ್ 1,2)'' * ''ಗರಂ ಮಸಾಲೆ'' * ''ಹಳ್ಳಿ ಹೈದ ಪ್ಯಾಟೆಗ್ ಬಂದ'' * ''ಹೊಸ LUV ಸ್ಟೋರಿ '' * ''ಜಗವೇ ವಿಸ್ಮಯ'' * ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ|ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]] (ಋತು 1–3)'' * ''ಕಥೆ ಅಲ್ಲ ಜೀವನ'' * ''ಅಡಿಗೆ ದರ್ಬಾರ್'' * ''ಕಿಚನ್ ಕಿಲಾಡಿಗಳು'' * ''ಜೀವನ ಇಷ್ಟೇ ನೆ'' * ''ಲಿಟಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್'' * ''ಮಹರ್ಷಿ ದರ್ಪಣ'' * ''ಮಜಾ ವಿತ್ ಸೃಜ'' * ''ಮನೆ ಅಡುಗೆ'' * ''ಮಾತು ಕಥೆ ವಿನಯ್ ಜೋತೆ'' * ''ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ವಿತ್ ಮುರಳಿ'' * ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಾ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ನಡೆದಿದ್ದೇನು'' * ''ನನ್ನ ಹಾಡು ನನ್ನದು'' * ''ನೀನಾ ನಾನಾ'' * ''ನೀನು ಭಲೇ ಖಿಲ್ಲಡಿ'' * ''ನಂ.1 ಯಾರಿ'' * ''ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದೆ ಹೀಗೇ'' * ''ಪಾಕ ಶಾಲೆ'' * ''ಪುಟಾಣಿ ಪಂಟ್ರು'' * ''ಪುಟಾಣಿ ವಾರ್ತೆ'' * ''ಪ್ಯಾಟೆ ಹುಡ್ಗೀರ್ ಹಳ್ಳಿ ಲೈಫ್ (ಸೀಸನ್ 1–4)'' * ''ಪ್ಯಾಟೆ ಮಂದಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದ್ರು'' * ''[[Samartha Sadguru|ಸಮರ್ಥ ಸದ್ಗುರು]]'' * ''ಸತ್ಯ ನಿತ್ಯ'' * ''ಶ್ '' * ''ಶ್ರೀಕರ'' * ''ಸಿಂಪಲ್ಲಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' * ''[[Sixth Sense Kannada|ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೆನ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]'' * ''ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್'' * ''ಸೂಪರ್ ಜೋಡಿ'' * ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ಸೂಪರ್ ಟ್ವಿನ್ಸ್'' * ''ಸುವರ್ಣ ಸಿನಿವಾರ'' * ''ಸುವರ್ಣ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್'' * ''ಸುವರ್ಣ ಪಾಕ ಶಾಲೆ'' * ''ಸುವರ್ಣ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ (ಸೀಸನ್ 1)'' * ''ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ಕೋಳಿ'' * ''ಸ್ವಯಂವರ'' * ''ಸೈ ಟು ಡಾನ್ಸ್'' * ''ತರ್ಲೆ ನಾನ್ ಮಕ್ಳು'' === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಧಾರಾವಾಹಿ !ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ !ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- |2021 |''ಬೆಸುಗೆ'' |''[[Intiki Deepam Illalu|ಇಂತಿಕಿ ದೀಪಂ ಇಲ್ಲಲು]]'' |89 |- |2021 |''ಚಂದ್ರನಂದಿನಿ'' |''[[Chandra Nandini|ಚಂದ್ರ ನಂದಿನಿ]]'' |3 |- |2020 |''ಕಥೆಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ'' |''[[Kathalo Rajakumari (TV series)|ಕಥಲೋ ರಾಜಕುಮಾರಿ]]'' |79 |- |2020 |''ಮಹಾಭಾರತ'' |''[[Mahabharat (2013 TV series)|ಮಹಾಭಾರತ]]'' |156 |- |2020 |''ಮಾಯಾಜಾಲ'' |''[[Yehh Jadu Hai Jinn Ka!|ಯೆಹ್ ಜಾದು ಹೈ ಜಿನ್ ಕಾ!]]'' |118 |- |2020 |''ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ'' |''[[Devon Ke Dev...Mahadev|ಡೆವೊನ್ ಕೆ ದೇವ್...ಮಹಾದೇವ]]'' |51 |- |2020 |''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ ದೇವಿ'' |''ಆಮೆ ಕಥಾ'' |41 |- |2021 |''ರೋಬೋ ಸೊಸೆ'' |''[[Bahu Hamari Rajni Kant|ಬಹು ಹಮಾರಿ ರಜನಿ ಕಾಂತ್]]'' |193 |- |2020 |''ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿಯ ಭವ್ಯ ಚರಿತೆ'' |''[[Deva Shree Ganesha|ದೇವ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ]]'' |11 |- |2020-2021 |''5 ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಚನ್ ITC ಬಾಣಸಿಗರ ವಿಶೇಷ'' |''[[5 STAR Kitchen ITC Chef's Special|5 ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಚನ್ ITC ಬಾಣಸಿಗರ ವಿಶೇಷ]]'' |13 |- |2020-2021 |''ದೃಷ್ಟಿ'' |''[[Nazar (TV series)|ನಾಜರ್]]'' |437 |- |2020-2021 |''ಸೀತೆಯ ರಾಮ'' |''[[Siya Ke Ram|ಸಿಯಾ ಕೆ ರಾಮ್]]'' |176 |- |2021-2022 |''ಕರುಲಿನ ಕೂಗು'' |''[[Kumkuma Puvvu|ಕುಂಕುಮ ಪುವ್ವು]]'' |255 |- |2021-2022 |''ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ'' |''[[Divya Drishti|ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ]]'' |104 |- |2022 |''ಕವಚ ರಕ್ಷಣೆಗೆ'' |''[[Qayamat Ki Raat|ಖಯಾಮತ್ ಕಿ ರಾತ್]]'' |70 |- |2022 |''ಬಾಲ ಕೃಷ್ಣ'' |''[[Jai Kanhaiya Lal Ki|ಜೈ ಕನ್ಹಯ್ಯಾ ಲಾಲ್ ಕಿ]]'' |108 |- |} == ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು == {| class="wikitable" !ಚಾನಲ್ !ವರ್ಗ !SD/HD ಲಭ್ಯತೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ'' |[[General entertainment channel|ಜಿಈಸಿ]] |SD+HD |ಹಿಂದೆ ''ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ'' |- |''[[Star Suvarna Plus|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್]]'' |[[Movies|ಸಿನಿಮಾಗಳು]] |SD |ಹಿಂದೆ ''ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್'' |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] 45pv7h14g0t2g2xf16m6wv8v8cdf1o9 2 158247 1382061 1382017 2026-08-13T03:58:30Z Hariprasad Shetty10 87270 1382061 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ARM | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ | writer = ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ | screenplay = ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ | additional_scripting = ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ | producer = ಲಿಸ್ಟಿನ್ ಸ್ಟೀಫನ್<br/>ಝಕಾರಿಯಾ ಥಾಮಸ್ | starring = ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್<br/>ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್<br/>ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ<br/>ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ<br/>ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್ | narrator = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ | cinematography = ಜೋಮೋನ್ ಟಿ. ಜಾನ್ | editing = ಶಮೀರ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ | music = ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ | production_companies = ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್<br/>UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ | distributor = ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ | released = {{Start date|2024|09|12|df=y}} | runtime = 142 ನಿಮಿಷಗಳು<ref name="BBFC">{{cite web |title=A.R.M |url=https://www.bbfc.co.uk/release/a-r-m-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdi1mdy0 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=10 September 2024}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = ₹30 ಕೋಟಿ<ref name="budget">{{cite web |title=Budget of ARM movie |url=https://www.reporterlive.com/entertainment/2024/09/01/arm-movie-budget |publisher=Reporter TV |access-date=1 September 2024}}</ref> | gross = ₹107.77 ಕೋಟಿ<ref name="boxoffice">{{cite web |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-manjummel-boys-emerges-victorious-1366271 |publisher=PINKVILLA |date=1 January 2025 |access-date=7 January 2025}}</ref> }} '''ARM''' (ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: '''ಅಜಯಂತೇ ರಂಡಂ ಮೊಶಣಂ'''; {{lang-ml|അജയന്റെ രണ്ടാം മോഷണം}}; ಅರ್ಥ: ''ಅಜಯನ ಎರಡನೇ ಕಳ್ಳತನ'') 2024ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಸ, ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.<ref name="OnManorama">{{cite web |title=Tovino Thomas to appear in triple role with 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |access-date=12 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್, ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್, ಕಬೀರ್ ದುಹಾನ್ ಸಿಂಗ್, ಹರೀಶ್ ಉತ್ತಮನ್, ಜಗದೀಶ್, ಅಜು ವರ್ಗೀಸ್, ಬಿಜು ಕುಟ್ಟನ್, ರೋಹಿಣಿ, ಶಿವಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸುಧೀಶ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="casting1">{{cite web |title=Tovino and Krithi's Next Ajayante Randam Moshanam Goes on Floors |url=https://www.news18.com/movies/tovino-and-krithis-next-ajayante-randam-moshanam-goes-on-floors-6281749.html |publisher=News18 |date=2022-08-xx |access-date=29 October 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂಲತಃ 2D ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ನಂತರ 3D ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3D">{{cite web |last=Nambiar |first=Athulya |title=Tovino Thomas on 3D release of ARM: 'Cannot expect same output from...' |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/tovino-thomas-on-3d-release-of-arm-cannot-expect-same-output-from-23388452 |publisher=Mid-Day |date=4 September 2024 |access-date=4 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವು 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="release">{{cite web |title=Tovino Thomas' 'Ajayante Randam Moshanam' to hit cinemas for Onam 2024 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-ajayante-randam-moshanam-to-hit-cinemas-for-onam-2024/articleshow/109486728.cms |publisher=The Times of India |access-date=23 April 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ₹30 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ₹107.77 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="boxoffice"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಚಿತ್ರವು ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜಿ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು '''ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕು''' ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ದೀಪ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಪುರಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆಯ ಲೋಹವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಈ ದೀಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದ ಎಡಕ್ಕಲ್ ರಾಜನು ಅದರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ದೀಪವನ್ನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಪುಲಿಮುಟ್ಟು ಮಮ್ಮಧ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಹರಿಪುರಂ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾಜನು ಹರಿಪುರಂನ ಯೋಧ '''ಕುಂಜಿಕೆಲು ನಾಯನಾರ್'''ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಿಕೆಲು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋರಾಡಿ ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಆತ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕುಂಜಿಕೆಲು ದೀಪವನ್ನು ಹರಿಪುರಂಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಿಕೆಲು ಕೆಳಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೋತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ದೀಪವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಭೇದವಿಲ್ಲದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಆತ ಚೋತಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ ಹರಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ. ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಚೋತಿಯನ್ನು ಕುಂಜಿಕೆಲು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಕುಂಜಿಕೆಲು ಸ್ವತಃ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕುಂಜಿಕೆಲು ಮಾನ ವರ್ಮನಿಂದ ಬಂದ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪತ್ರವು ಅವನಿಗೆ ಆಘಾತ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಆತ ಬಯಸಿದ್ದ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಕುಂಜಿಕೆಲು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆ ಗ್ರಾಮವು ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅಜ್ಜಿ ತನ್ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಕಥೆ '''ಮಣಿಯನ್''' ಎಂಬ ಚತುರ ಆದರೆ ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಯ ಕಳ್ಳನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯನ್ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದಾಗ ಅವನು ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗ '''ಎಂ.ವಿ. ಅಜಯನ್''' ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಯುವಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಚಾತುತ್ತಿ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಣಿಯನ್ ಕಳ್ಳನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅಜಯನ್ ಕೂಡ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಅವಹೇಳನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಕೆಲವು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಕದ್ದದ್ದು ಅವನ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಕಳ್ಳತನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಕೆ.ಪಿ. ಸುರೇಶ್ ಅವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಸುದೇವ್ ವರ್ಮ''' ಎಂಬ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಉದ್ದೇಶ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುದೇವ್ ಅಜಯನ್‌ನ ಕಳ್ಳತನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕು ನಕಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹುಡುಕಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆತ ಅಜಯನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಜಯನ್ ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ ವಿಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಮಣಿಯನ್‌ನಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಜಯನ್ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಲಪಾತದ ಸಮೀಪದ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ನಂಜಪ್ಪ ಚೌಟನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಯನ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ ನಂಜಪ್ಪ ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮಾಣಿಕ್ಯಂನೊಂದಿಗೆ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಣಿಯನ್ ನಂಜಪ್ಪನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ''ಮೊದಲು ಬಂದದ್ದು ಕಳ್ಳನಾ ಅಥವಾ ಪೊಲೀಸಾ?'' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಅವಮಾನದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಮಣಿಯನ್ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕದಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪೂಜಿಸುವ ದೀಪಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಗೌರವವೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯನ್ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ದೀಪವನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕಮ್ಮಾರ ನಾಣು ಇದು ನಿಜವಾದ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಿಕೆಲುಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ದೀಪ ನಕಲಿಯೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯನ್ ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅರಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಬಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಆತ ನಿಜವಾದ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವಂತೆ ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಯನ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ಮಣಿಯನ್ ನಕಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟು ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಜಯನ್ ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸುದೇವ್‌ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಆತ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ. ದೀಪವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅಜಯನ್ ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಲು ಚಾತುತ್ತಿ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮನೆಯ ಸಹಾಯಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಜಯನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅವನ ಅಜ್ಜ ಮಣಿಯನ್ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅದೇ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ ಮತ್ತು ನಾಣು ದೀಪವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಣು ಮಣಿಯನ್ ಅಮರನಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದನು. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಜಯನ್ ಕೂಡ ಅದೇ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಣಿಯನ್‌ನಂತೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪದೆ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ತಾಯಿ ನೀಡಿದ್ದ ಆಮೆಯ ಆಕಾರದ ಕೀಲಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆತ ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಸುದೇವ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಣ್ಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ಅಜಯನ್ ಸುದೇವ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾದ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಜಯನ್ ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಜಯನ್ ಆ ಕಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ''ಅಜಯನ ಎರಡನೇ ಕಳ್ಳತನ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವೊಂದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣಿಯನ್ ಬದುಕುಳಿದಿರಬಹುದೆಂಬ ಮತ್ತು ಅಜಯನ್‌ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು ಅವನೇ ಆಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಸುಳಿವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ತಾರಾಗಣ:<ref name="credits">''ARM'', ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, 2024. ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳು.</ref> * '''ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್''' — ** ನೀಲಿಯತ್ತು ಕುಂಜಿಕೆಲು — ಯೋಧ ** ಮಣಿಯನ್ — ಅಜಯನ್‌ನ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಕುಂಜಿಕೆಲುನ ವಂಶಸ್ಥ ** ಅಜಯನ್ — ಮಣಿಯನ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಲಸಗಾರ * '''ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್''' — ಕೆ.ಪಿ. ಸುರೇಶ್, ಅಜಯನ್‌ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಜಯನ್‌ನ ಪ್ರೇಮ ಆಸಕ್ತಿ ** ಯುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ — ಅನ್ವಿ * '''ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ''' — ಮಾಣಿಕ್ಯಂ, ಮಣಿಯನ್‌ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಜಯನ್‌ನ ಅಜ್ಜಿ * '''ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್''' — ಚೋತಿ, ಕುಂಜಿಕೆಲುನ ಪ್ರೇಮ ಆಸಕ್ತಿ * '''ಹರೀಶ್ ಉತ್ತಮನ್''' — ಸುದೇವ್ ವರ್ಮ * '''ಜಗದೀಶ್''' — ಕಮ್ಮಾರ ನಾಣು, ಮಣಿಯನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಅಜು ವರ್ಗೀಸ್''' — ಎಸ್‌ಐ ಸೈಫುದ್ದೀನ್ * '''ಸಂಜು ಶಿವರಾಮ್''' — ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್ ಚಂದ್ರನ್ * '''ಬಿಜು ಕುಟ್ಟನ್''' — ಕುಟ್ಟಪ್ಪನ್, ಚಾತುತ್ತಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ರೋಹಿಣಿ''' — ಸರೋಜಂ, ಮಣಿಯನ್‌ನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಜಯನ್‌ನ ತಾಯಿ * '''ಮಧುಪಾಲ್''' — ಎಡಕ್ಕಲ್ ರಾಜ * '''ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಸಿಐ ನಂಜಪ್ಪ ಚೌಟ * '''ನಿಸ್ಥಾರ್ ಸೈಟ್''' — ಚಾತುತ್ತಿ ನಂಬಿಯಾರ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ತಂದೆ * '''ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್''' — ಪಾರಮು ನಂಬಿಯಾರ್, ಚಾತುತ್ತಿಯ ತಂದೆ * '''ಶಿವಜಿತ್''' — ಕವುಂಬಾಯಿ ಸುಧಾಕರನ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಪುತಂಚೇರಿ''' — ಫೆಲಿಕ್ಸ್, ಸುದೇವ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ನಿಹಾಲ್''' — ಆಂಟನಿ, ಸುದೇವ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಸುಧೀಶ್''' — ಚಂದು ನಾಯರ್, ಕೆ.ಪಿ. ಸುರೇಶ್‌ನ ತಂದೆ * '''ನಿರ್ಮಲ್ ಪಾಲಾಝಿ''' — ಭಾಸ್ಕರನ್ * '''ಅನೀಶ್ ಗೋಪಾಲ್''' — ಚೆಗು ಬಾಬು * '''ಕಬೀರ್ ದುಹಾನ್ ಸಿಂಗ್''' — ಪುಲಿಮುಟ್ಟು ಮಮ್ಮಧ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್''' — ಮಾನ ವರ್ಮ, ಎಡಕ್ಕಲ್ ರಾಜನ ಸೋದರಳಿಯ * '''ಪಾರ್ವತಿ ಟಿ.''' — ಚಾತುತ್ತಿಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಜ್ಜಿ * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ಧ್ವನಿ) * '''ವಿಕ್ರಮ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) * '''ಚಿರಂಜೀವಿ''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) * '''ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) * '''ಆರ್. ಮಾಧವನ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಮಿತಾ ಬೈಜು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Mamitha">{{cite web |title=Mamitha Baiju dubs for Krithi Shetty in ARM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-dubs-for-krithi-shetty-in-arm/articleshow/112823143.cms |publisher=The Times of India |date=27 August 2024}}</ref> == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === 2020ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಅಜಯಂತೇ ರಂಡಂ ಮೊಶಣಂ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರು 1900, 1950 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕುಂಜಿಕೆಲು, ಮಣಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಜಯನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="development">{{cite web |title=Tovino Thomas to appear in triple role with 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |access-date=12 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="development2">{{cite web |title=Tovino Thomas to appear in triple role with 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |access-date=12 September 2024}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ದೊರೆತಿದೆ. ''My Dear Kuttichathan'', ''Sakshal Sreeman Chathunni'' ಮತ್ತು ''Ananthabhadram'' ಮುಂತಾದ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="sixyears">{{cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=10 November 2023 |title=Ajayante Randam Moshanam, a six-year endeavour |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/Nov/10/ajayante-randam-moshanam-a-six-year-endeavour-2631520.html |work=The New Indian Express |access-date=29 October 2024}}</ref> ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು, ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="sixyears"/> ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆ 2017ರಲ್ಲಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="onamrelease">{{cite web |title=Tovino Thomas' 'Ajayante Randam Moshanam' to hit cinemas for Onam 2024 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-ajayante-randam-moshanam-to-hit-cinemas-for-onam-2024/articleshow/109486728.cms |publisher=The Times of India |access-date=23 April 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಜೋಮೋನ್ ಟಿ. ಜಾನ್, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಕಾರ ಶಮೀರ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇದ್ದರು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="technical">{{cite news |title=Tovino Thomas starrer 'Ajayante Randam Moshanam (ARM)' confirms Onam release |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Aug/03/tovino-thomas-starrer-ajayante-randam-moshanam-arm-confirms-onam-release |work=The New Indian Express |date=3 August 2024 |access-date=29 October 2024}}</ref> === ತಾರಾಗಣ ಆಯ್ಕೆ === 2022ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ರೋಹಿಣಿ, ಹರೀಶ್ ಉತ್ತಮನ್, ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="casting">{{cite web |title=Tovino Thomas to Essay Triple Role in Ajayante Randam Moshanam: Report |url=https://www.news18.com/movies/tovino-thomas-to-essay-triple-role-in-ajayante-randam-moshanam-report-6197341.html |publisher=News18 |date=13 October 2022 |access-date=29 October 2024}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ 125 ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 45 ದಿನಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="filmingstart">{{cite news |title=Tovino Thomas to play triple role in 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://theprint.in/feature/tovino-thomas-to-play-triple-role-in-ajayante-randam-moshanam/1162575/ |work=ThePrint |date=11 October 2022 |access-date=29 October 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೇರವತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಚಿತ್ರತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="cheruvathur">{{cite news |title=Krithi Shetty joins the sets of pan-Indian film 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/Nov/30/krithi-shetty-joins-the-sets-of-pan-indian-film-ajayante-randam-moshanam-2523399.html |work=The New Indian Express |date=30 November 2022 |access-date=29 October 2024}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 11 ಮಾರ್ಚ್ 2023ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 118 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="wrap">{{cite news |title=Tovino Thomas starrer 'Ajayante Randam Moshanam' wraps up the shoot |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-starrer-ajayante-randam-moshanam-wraps-up-the-shoot/articleshow/98576056.cms |publisher=The Times of India |date=12 March 2023 |access-date=13 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂಲತಃ 2D ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ನಂತರ 3Dಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3D"/> ಚಿತ್ರವು ₹30 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="budget"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ '''"ಕಿಲಿಯೇ"''' 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Kiliye">{{cite web |title=Watch: First Single Kiliye From Tovino Thomas' ARM Out! |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/malayalam/watch-first-single-kiliye-from-tovino-thomas-arm-out-article-112978862 |publisher=Times Now |date=3 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ಎರಡನೇ ಸಿಂಗಲ್ '''"ಅಂಗು ವಾನ ಕೊನಿಲೇ"''' ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Angu">{{cite web |title=Angu Vaana Konilu song from Tovino Thomas-starrer ARM is out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Sep/14/angu-vaana-konilu-song-from-tovino-thomas-starrer-arm-is-out |publisher=Cinema Express |date=14 September 2024 |access-date=13 November 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು Think Music ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ 26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="album">{{cite web |title=Jukebox of Tovino Thomas-starrer Ajayante Randam Moshanam (ARM) out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Sep/26/jukebox-of-tovino-thomas-starrer-ajayante-randam-moshanam-arm-out |publisher=Cinema Express |date=26 September 2024 |access-date=13 November 2024}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ === ''ARM'' ಚಿತ್ರವು 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2D ಮತ್ತು 3D ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="TheHinduRelease">{{cite news |title=Tovino Thomas' 'Ajayante Randam Moshanam' to release for Onam |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-ajayante-randam-moshanam-to-release-for-onam/article68515452.ece |work=The Hindu |date=13 August 2024 |access-date=25 August 2024}}</ref> === ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ === ಚಿತ್ರವು 8 ನವೆಂಬರ್ 2024ರಿಂದ ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="OTT">{{cite web |title='ARM' OTT release: When and where to watch the Tovino Thomas starrer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/arm-ott-release-when-and-where-to-watch-the-tovino-thomas-starrer/articleshow/114999822.cms |publisher=The Times of India |access-date=5 November 2024}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ಟೈಮ್ಸ್ ನೌನ ರೋಹಿತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 4 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="TimesNowReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam (ARM) Review: This Tovino Thomas Film Is An Amazing Theatrical Experience |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/reviews/malayalam/ajayante-randam-moshanam-arm-review-this-tovino-thomas-film-is-an-amazing-theatrical-experience-review-113273899 |publisher=Times Now |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ದಿ ವೀಕ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ರೋಸಿ ಸಿಬಿ ಕೂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 4 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref name="TheWeek">{{cite web |title="A.R.M" review: Tovino Thomas, yet again, set to face the consequences of "a force from the sky" |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/09/12/a-r-m-review-tovino-thomas-yet-again-set-to-face-the-consequences-of-a-force-from-the-sky.html |publisher=The Week |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅನ್ನಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.<ref name="TOIReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam Movie Review: Tovino's charismatic Maniyan lifts up the film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/ajayante-randam-moshanam/movie-review/113269841.cms |publisher=The Times of India |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ಪಿಂಕ್ವಿಲ್ಲಾದ ಗೌತಮ್ ಎಸ್. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದರು.<ref name="PinkvillaReview">{{cite web |title=ARM Movie Review: Tovino Thomas shines in triple avatar with a visually stunning flick submerged in adventure |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/arm-movie-review-tovino-thomas-shines-in-triple-avatar-with-a-visually-stunning-flick-submerged-in-adventure-1345514 |publisher=PINKVILLA |date=12 September 2024}}</ref> ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಅನಂದು ಸುರೇಶ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ, ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಮೇಕಪ್‌ನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref name="IndianExpressReview">{{cite web |title=ARM review: A landmark film in Tovino Thomas' career |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/arm-review-a-landmark-film-in-tovino-thomas-career-9560858/ |publisher=The Indian Express |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ವಿಗ್ನೇಶ್ ಮಧು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ವಾಸ್ತವಾಧಾರಿತ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ''ARM'' ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="CinemaExpressReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam Movie Review: Tovino and Jithin Laal sparkle in a fascinating fantasy adventure |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2024/Sep/12/ajayante-randam-moshanam-movie-review-tovino-and-jithin-laal-sparkle-in-a-fascinating-fantasy-adventure |publisher=Cinema Express |date=12 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆಯ ಜನನಿ ಕೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕೆಲವು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ನ್ಯೂಸ್18ನ ಕಿರೂಭಾಕರ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ದೀಪವು ಶೋಷಿತರಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.<ref name="News18Review">{{cite web |title=ARM - Ajayante Randam Moshanam Review: Tovino Thomas Shines, But Script Fizzles in This Fantasy Epic |url=https://www.news18.com/movies/arm-ajayante-randam-moshanam-review-tovino-thomas-shines-but-script-fizzles-in-this-fantasy-epic-9051382.html |publisher=News18 |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್. ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title='Ajayante Randam Moshanam' (ARM) movie review: Tovino Thomas carries this visually-impressive drama, despite the underwhelming writing |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ajayante-randam-moshanam-arm-movie-review-tovino-thomas-carries-this-visually-impressive-drama-despite-the-underwhelming-writing/article68640472.ece |work=The Hindu |date=13 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> ಆನ್‌ಮನೋರಮಾದ ಸ್ವಾತಿ ಪಿ. ಅಜಿತ್ ಚಿತ್ರವು ಮಾಯಾಜಾಲ, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅಂಶಗಳು, ಜಾನಪದ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.<ref name="OnManoramaReview">{{cite web |title=Tovino Thomas dazzles in triple role in 'Ajayante Randam Moshanam' Movie Review |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |date=12 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ಲತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ ಹಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಿಶ್ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="HTReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam Movie Review: Tovino Thomas shines in triple role but execution is flawed |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/ajayante-randam-moshanam-movie-review-tovino-thomas-shines-in-triple-role-but-execution-is-flawed-101726131783373.html |publisher=Hindustan Times |date=12 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಳ್ಳತನದ ಸಮಸ್ಯೆ === 17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಕಳ್ಳತನದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ತಮ್ಮ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಳ್ಳತನದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="piracy1">{{cite news |title=Director of Ajayante Randam Moshanam shares video of man watching pirated version of film in train |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/director-of-ajayante-randam-moshanam-shares-video-of-man-watching-pirated-version-of-film-in-train-1.9904970 |work=Mathrubhumi News |date=12 September 2024}}</ref> ಇದರ ನಂತರ 19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಕೇರಳ ಪೊಲೀಸರು ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="piracy2">{{cite web |title=ARM movie piracy: Cyber police register case on director Jithin Laal's complaint |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-news/2024/09/19/arm-movie-piracy-cyber-police-register-case-on-director-jithin-laal-complaint.html |publisher=Onmanorama |date=19 September 2024 |access-date=19 September 2024}}</ref> == ಭವಿಷ್ಯ == ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ''ARM'' ಚಿತ್ರದ ಕಥಾಲೋಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="future">{{cite web |title='Ajayante Randam Moshanam' makers set to expand universe with exciting spin-offs |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/ajayante-randam-moshanam-makers-set-to-expand-universe-with-exciting-spin-offs/articleshow/113799929.cms |publisher=The Times of India |date=30 September 2024 |access-date=30 September 2024}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು |- | 2024 | 72ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ | ವೈಕಂ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ — ''ಅಂಗು ವಾನ ಕೊನಿಲೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ARM'' |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ | ವೈಕಂ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ | ಎ.ವಿ. ಗೋಕುಲದಾಸ್ |- | 2025 | 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಥಾಮಸ್, ಅನಿರುದ್ಧ ಮುಖರ್ಜಿ, ಸಲೀಂ ಲಹಿರಿ |- | 2025 | 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | ಕೆ.ಎಸ್. ಹರಿಶಂಕರ್ — ''ಕಿಲಿಯೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ |- | 2025 | 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ — ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ | ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ |} ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ, ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ, ವೈಕಂ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಎ.ವಿ. ಗೋಕುಲದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತವು.<ref name="KFCA">{{cite news |title='Feminichi Fathima' wins Best Film Award at 48th Kerala Film Critics Award 2024 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/May/10/feminichi-fathima-wins-best-film-award-at-48th-kerala-film-critics-award-2024 |work=The New Indian Express}}</ref> 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ARM''ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕೆ.ಎಸ್. ಹರಿಶಂಕರ್ ಅವರಿಗೆ ''ಕಿಲಿಯೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=Kerala State Film Awards 2025: Mammootty Best Actor, Shamla Hamza Best Actress, 'Manjummel Boys' is the Best Film |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/08/16/kerala-state-film-awards-2025-winners-list-mammootty-shamla-hamza-manjummel-boys.html |publisher=Onmanorama |access-date=3 November 2025}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt26787196/ ARM] — IMDb [[ವರ್ಗ:2024ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2024ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2024ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ 3D ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1900ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] f3jlfobx5ttxrnel74aywctkjml9at3 1382068 1382061 2026-08-13T04:04:31Z Hariprasad Shetty10 87270 1382068 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ | native_name = മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | screenplay = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್<br/>ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ | story = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | producer = ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ<br/>ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ<br/>ಪ್ರಭು<br/>ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್<br/>ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್<br/>ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ | cinematography = ತಿರು | editing = ಎಂ.ಎಸ್. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ನಾಯರ್ | music = ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್<br/>ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ<br/>ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ | songs = ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ | production_companies = ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್<br/>ಕಾನ್ಫಿಡೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ | distributor = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್<br/>ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್<br/>ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | released = {{Start date|2021|12|02|df=y}} | runtime = 181 ನಿಮಿಷಗಳು<ref name="BBFC">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.bbfc.co.uk/release/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxmzk5 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=1 December 2021}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = ₹100 ಕೋಟಿ<ref name="budget">{{cite web |last=Krishnakumar |first=G. |title=Mohanlal's 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' to have exclusive three-week run in over 600 screens in Kerala from August 12 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlals-marakkar-arabikadalinte-simham-to-have-exclusive-three-week-run-in-over-600-screens-in-kerala-from-august-12/article34887115.ece |work=The Hindu |date=21 June 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> }} '''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ''' ({{lang-ml|മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം}}; ''Marakkar: Arabikadalinte Simham'') 2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಆಕ್ಷನ್-ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ಕೇರಳದ ಕೋഴിക്കೋಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="TheHinduMaking">{{cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Priyadarsan on the making of Malayalam cinema's costliest film, 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪ್ರಭು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಮುಕೇಶ್, ಸಿದ್ಧೀಕ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ, ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್, ಮಾಮೂಕೋಯ, ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ, ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="cast">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham - Cast and Crew |url=https://www.imdb.com/title/tt9569514/ |publisher=IMDb |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.<ref name="return">{{cite web |title=Keerthy Suresh makes Malayalam comeback with Marakkar |url=https://www.thenewsminute.com/flix/keerthy-suresh-makes-malayalam-comeback-marakkar-133926 |publisher=The News Minute |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಾಮೋದರನ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಪುನಃ ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream">{{cite web |last=Kumar |first=Manoj R. |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham was Mohanlal-Priyadarshan's dream for over 20 years |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-was-mohanlal-priyadarshans-dream-for-over-20-years-5638595/ |work=The Indian Express |date=22 March 2019 |access-date=19 August 2019}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2019ರವರೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮುದ್ರ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea — Making of the film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ₹100 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ഏറ്റവും ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="budget"/> ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="release">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="reception">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೋಚಿ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂತಿರಿ ರಾಜ್ಯವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕೋಚಿಯ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಂದೂಕು ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾರ್ಟಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸುಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಾವ ಮೊಯ್ದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರಾದ ಕುಟ್ಟಿ ಪೊಕ್ಕರ್ ಅಲಿ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ಪೊಕ್ಕರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೊಕ್ಕರ್‌ನ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ ಆಯಿಷಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಿವಾಹದ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿಷಾ, ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಚಿಯ ರಾಜನು ಈ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮೊಯ್ದುವನ್ನು ಕೊಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಅವರು ಪೊನ್ನಾನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಅಹಂಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದರ್ಪ ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆನಂದನ್ ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ದಯಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನ್ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಆನಂದನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಆಪ್ತ ಯೋಧ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಾಡುವಾಳಿ ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ ಆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಕುರುಪ್‌ನ ಜನರು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ತಂಗುಡು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕುರುಪ್‌ನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜನರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಚ್ಯುತನ್ ಕುಂಜಾಲಿ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಇಬ್ಬರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಪರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನ ಗುೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಯುತನ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಆನಂದನ್ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಹಲವು ಬಾರಿ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ ಆಯಿಷಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಸುಬೈದಾ ರೂಪಿಸಿದ ಬಲೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಗೋವಾದ ವೆಲ್ಹಾಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ / ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ''' — ಆನಂದನ್, ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ * '''ಅರುಣ್ ಕುರಿಯನ್''' — ಯುವ ಆನಂದನ್ * '''ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಚಂದ್ರೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಕೊಳತ್ತುನಾಡಿನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ಮಿತ್ರ * '''ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್''' — ಅಚ್ಯುತನ್ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಪುತಂಚೇರಿ''' — ಯುವ ಅಚ್ಯುತನ್ * '''ಪ್ರಭು''' — ತಂಗುಡು, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರ ತಂಡದ ನಾಯಕ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಕೃಷ್ಣದಾಸ್''' — ಯುವ ತಂಗುಡು * '''ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್''' — ಸುಬೈದಾ * '''ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್''' — ಆರ್ಚಾ * '''ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್''' — ಆಯಿಷಾ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ * '''ಮುಕೇಶ್''' — ಧರ್ಮೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು''' — ಸಾಮೂತಿರಿ * '''ಸಿದ್ಧೀಕ್''' — ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಜೇ ಜೆ. ಜಕ್ರಿತ್''' — ಚಿಯಾಂಗ್ ಜುವಾನ್ (ಚಿನ್ನಾಳಿ), ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್''' — ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ * '''ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ವರ್ಕೊಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಬಾಬುರಾಜ್''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ''' — ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಮಾಮೂಕೋಯ''' — ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಹಾಜಿ * '''ನಂದು''' — ಕುತಿರವಟ್ಟತ್ತು ನಾಯರ್ * '''ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್''' — ಕೊಕ್ಕಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಫಾಜಿಲ್''' — ಕುಟ್ಟಿ ಅಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ''' — ಖದೀಜುಮ್ಮ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ತಾಯಿ * '''ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ''' — ಮೊಯ್ದು * '''ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್''' — ಮೈಂಕುಟ್ಟಿ * '''ಜಿ. ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ಕೋಚಿ ರಾಜ * '''ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಮುರಳಿ''' — ಕೋಚಿ ರಾಜನ ಸಲಹೆಗಾರ * '''ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್''' — ಭಾಷಾಂತರಕಾರ * '''ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್''' — ನಂಬ್ಯಾತಿರಿ * '''ಪಾರ್ವತಿ ಟಿ.''' — ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ * '''ಕೊಮಲ್ ಶರ್ಮಾ''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ತಂಪುರಟ್ಟಿ * '''ಟೋಬಿ ಸೌಬರ್‌ಬ್ಯಾಕ್''' — ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ * '''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾವೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್''' — ಆಂದ್ರೆ ಫುರ್‌ಟಾಡೊ ಡಿ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ * '''ಬಿನೀಶ್ ಕೊಡೀಯೇರಿ''' — ತಂಗುಡುನ ಸಹಾಯಕ * '''ಶಿಯಾಸ್ ಕರೀಂ''' — ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್''' — ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಅವರ ನಡುವೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ''ಕಾಳಾಪಾನಿ'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="dream"/> 1999ರಲ್ಲಿ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಆ ಕಾಲದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="dream"/> ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream"/> === ಚಿತ್ರಕಥೆ === ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="history">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham is based on Kunjali Marakkar |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶೀಲತೆಯ ಗುಣಗಳು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪರದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="MohanlalCasting">{{cite web |title=Mohanlal: Priyan and I have an understanding; I know exactly what he wants and vice versa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-priyan-and-i-have-an-understanding-i-know-exactly-what-he-wants-and-vice-versa/articleshow/74354746.cms |publisher=The Times of India |date=28 February 2020 |access-date=28 February 2020}}</ref> === ತಾರಾಗಣ ಆಯ್ಕೆ === 2018ರಲ್ಲಿ ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಇತರ ನಟರು ಚಿತ್ರತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="casting">{{cite web |title=Suniel Shetty, Arjun join Mohanlal's Marakkar movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/suniel-shetty-arjun-join-mohanlals-marakkar-movie/articleshow/65881714.cms |publisher=The Times of India |date=19 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವೀಣಾ ವಾದ್ಯ ಕಲಿತರು.<ref name="Keerthy">{{cite web |title=Keerthy Suresh learns veena for her role in Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/keerthy-suresh-learns-veena-for-her-role-in-marakkar/articleshow/70878135.cms |publisher=The Times of India |date=28 August 2019 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರು ಸುಬೈದಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅಚ್ಯುತನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="casting2">{{cite web |title=Manju Warrier, Keerthy Suresh join Priyadarshan's 'Marakkar' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/Sep/25/manju-warrier-keerthy-suresh-join-priyadarshans-marakkar-1876786.html |work=The New Indian Express |date=25 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ === ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ತಿರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="filmingstart">{{cite web |title=Marakkar: Mohanlal joins the sets of Priyadarshan's big-budget film |url=https://www.thenewsminute.com/flix/mohanlal-joins-sets-priyadarshan-s-big-budget-film-marakkar-93092 |publisher=The News Minute |date=17 December 2018 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮಾರ್ಚ್ 2019ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಡೆಯಿತು. ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದಿದ್ದು, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವೂ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮೂತಿರಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವಿನ ಸಭೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆದಿಮಲತ್ತುರಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಝು ನೆಡಾ, ಸುಮ್ರೆಟ್ ಮುಯಾಂಗ್‌ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಬಿ. ತ್ಯಾಗರಾಜನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಯೋಗಿ ಸಾಬು ಸಿರಿಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕೇರಳದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಉಡುಪು, ಆಭರಣ, ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 200 × 200 ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,50,000 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಸಮುದ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸದೆ, ಈ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> === ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ === ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅನಿಬ್ರೇನ್, ನ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="vfx">{{cite web |title=Marakkar: How Priyadarshan created the Arabian Sea on a Hyderabad set |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕೆಲಸ ಸುಮಾರು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು.<ref name="postproduction">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 181 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದೆ.<ref name="BBFC"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್, ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರಿ ಮತ್ತು ರೋಡರ್ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="score">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea music details |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯ ವಿಶಾಲ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ''Ben-Hur'' ಮತ್ತು ''The Ten Commandments'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="score"/> ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ, ಎಂ.ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ವಿನೀತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಶ್ವೇತಾ ಮೋಹನ್, ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾ ವರ್ಮ, ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿನಾರಾಯಣನ್, ಶಾಫಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="songs">{{cite web |title=Marakkar soundtrack released |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/Mar/03/marakkar-soundtrack-released-23141.html |publisher=Cinema Express |date=3 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> '''“ಕುಂಜು ಕುಂಜಾಲಿ”''' ಹಾಡನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಹಾಡಿದ್ದು, 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021ರಂದು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. '''“ಕಣ್ಣಿಲ್ ಎಂಟೆ”''' ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. '''“ಚೆಂಬಿಂಟೆ ಚೆಲುಳ್ಳ”''' ಹಾಡು 21 ಮೇ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="songs2">{{cite web |title=Marakkar songs released in multiple languages |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/May/21/marakkar-song-chembinte-chelulla-out-24595.html |publisher=Cinema Express |date=21 May 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಪ್ರಚಾರ == ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗೋಕುಲಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಶೀರ್ವಾದತ್ತೋಡೆ ಲಾಲೇಟ್ಟನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟ್ರೇಲರ್ ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಪುತ್ಥ್ರೆನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="marketing">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham teaser screened: Mohanlal promises a spectacle |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-teaser-mohanlal-6020951/ |work=The Indian Express |date=23 September 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಫೆರ್ಟಿಟಿ ಕ್ರೂಸ್ ಎಂಬ ಐಷಾರಾಮಿ ಕ್ರೂಸ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜೈನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="cruise">{{cite web |title=Watch: Mohanlal promotes Marakkar on luxury cruise Nefertiti |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/11/27/mohanlal-marakkar-promotion-nefertiti-cruise.html |publisher=Onmanorama |date=27 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ === ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು 26 ಮಾರ್ಚ್ 2020ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref name="delay">{{cite web |title=Marakkar release postponed amid coronavirus outbreak |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/Mar/11/marakkar-release-postponed-amid-coronavirus-outbreak-2115097.html |work=The New Indian Express |date=11 March 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 26 ಮಾರ್ಚ್, 13 ಮೇ ಮತ್ತು 12 ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಮರುನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಈ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="postponed">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham release postponed |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/marakkar-arabikadalinte-simham-release-postponed/articleshow/82265136.cms |publisher=The Times of India |date=27 April 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಟಿಟಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದವೂ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="OTTdeal">{{cite web |title=Mohanlal's National Award-winning film Marakkar Arabikadalinte Simham to release on OTT |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mohanlal-national-award-winning-film-marakkar-arabikadalinte-simham-to-release-on-ott-1873467-2021-11-06 |publisher=India Today |date=6 November 2021 |access-date=8 November 2021}}</ref> ಆದರೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 11 ನವೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="finalrelease">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ರಜೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="UAE">{{cite web |title=Mohanlal's 'Marakkar: Lion of the Arabian Sea' to release in UAE cinemas |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-marakkar-lion-of-the-arabian-sea-to-release-in-uae-cinemas-1.1637758398365 |publisher=Gulf News |date=24 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> === ವಿತರಣೆ === ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="distribution">{{cite web |title=Marakkar to release in more than 50 countries |url=https://www.deepika.com/cinema/Marakkar-to-release-in-more-than-50-countries-1 |publisher=Deepika |date=11 October 2019 |access-date=27 October 2019}}</ref> ತಮಿಳು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್‌ನ ಕಲೈಪುಲಿ ಎಸ್. ಥಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸುರೇಶ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="distribution2">{{cite web |title=Kalaipuli S Thanu bags Tamil rights of Marakkar |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2019/Oct/11/kalaipuli-s-thanu-bags-tamil-rights-of-marakkar-14828.html |publisher=Cinema Express |date=11 October 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4100 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16,000 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="screens">{{cite web |title=Marakkar to release in 4100 screens worldwide |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-4100-screens-7650582/ |work=The Indian Express |date=1 December 2021 |access-date=1 December 2021}}</ref> === ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಚಿತ್ರವು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="prime">{{cite web |title='Marakkar' to stream on Amazon Prime |url=https://www.thehansindia.com/cinema/marakkar-to-stream-on-amazon-prime-720586 |publisher=The Hans India |date=14 December 2021 |access-date=8 January 2022}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್.ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾದ ಗೌರವವಾಗಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರನ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TOIReview">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/marakkar-arabikadalinte-simham/movie-review/88066087.cms |publisher=The Times of India |access-date=10 December 2021}}</ref> ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್–ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಜೋಡಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="ManoramaReview">{{cite web |title=Marakkar review: A visual spectacle with mixed emotions |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2021/12/02/marakkar-arabikadalinte-simham-movie-review.html |publisher=Malayala Manorama |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರೂ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref name="IEReview">{{cite web |title=Marakkar movie review: An engaging watch despite its flaws |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/marakkar-movie-review-mohanlal-priyadarshan-7652070/ |work=The Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TNMReview">{{cite web |title=Marakkar review: Visually stunning but badly written |url=https://www.thenewsminute.com/article/marakkar-review-visually-stunning-badly-written-158347 |publisher=The News Minute |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="NIEReview">{{cite web |title=Marakkar review: Priyadarshan's visual spectacle falters on emotional stakes |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/Dec/02/marakkar-review-priyadarshans-visual-spectacle-falters-on-emotional-stakes-2390527.html |work=The New Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ ಅನ್ನಾ ಎಂ.ಎಂ. ವೆಟ್ಟಿಕಾಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 1.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="FirstpostReview">{{cite web |title=Marakkar review: Mohanlal-led war drama is remarkably unremarkable |url=https://www.firstpost.com/entertainment/marakkar-review-mohanlal-led-war-drama-is-remarkably-unremarkable-10176541.html |publisher=Firstpost |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯದ್ದಾದರೂ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಚಿತ್ರವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು.<ref name="HTReview">{{cite web |title=Marakkar review: Ambitious but underwhelming |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/marakkar-review-ambitious-but-underwhelming-101638429509404.html |publisher=Hindustan Times |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅನುಭವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="DHReview">{{cite web |title=Marakkar review: An underwhelming experience |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/marakkar-review-an-underwhelming-experience-1058070.html |publisher=Deccan Herald |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ | ವಿನೀತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ | ಬೃಂದಾ, ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಜಿತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ | ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್, ವಿ. ಸಾಯಿ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |} 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=50th Kerala State Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/50th-kerala-state-film-awards-complete-list-of-winners/article32152958.ece |work=The Hindu |date=13 October 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್ ಮತ್ತು ವಿ. ಸಾಯಿ ಪಡೆದರೆ, ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಪಡೆದರು.<ref name="NationalAwards">{{cite web |title=67th National Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/67th-national-film-awards-complete-list-of-winners/article34126306.ece |work=The Hindu |date=22 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೌಕಾ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳು ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref name="KunjaliHistory">{{cite web |title=Kunjali Marakkar and the naval history of Kerala |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/kunjali-marakkar-the-admiral-who-fought-the-portuguese/article35355031.ece |work=The Hindu |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="history"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt9569514/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — IMDb * [https://www.primevideo.com/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — Amazon Prime Video [[ವರ್ಗ:2021ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2021ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] nvixg17ez1cn4pzgnhc4sz3xkuk663e 1382069 1382068 2026-08-13T04:06:38Z Hariprasad Shetty10 87270 1382069 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬಿಕಡಲಿಂತೆ ಸಿಂಹಂ (ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ) | native_name = മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | screenplay = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್<br/>ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ | story = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | producer = ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ<br/>ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ<br/>ಪ್ರಭು<br/>ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್<br/>ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್<br/>ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ | cinematography = ತಿರು | editing = ಎಂ.ಎಸ್. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ನಾಯರ್ | music = ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್<br/>ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ<br/>ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ | songs = ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ | production_companies = ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್<br/>ಕಾನ್ಫಿಡೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ | distributor = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್<br/>ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್<br/>ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | released = {{Start date|2021|12|02|df=y}} | runtime = 181 ನಿಮಿಷಗಳು<ref name="BBFC">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.bbfc.co.uk/release/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxmzk5 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=1 December 2021}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = ₹100 ಕೋಟಿ<ref name="budget">{{cite web |last=Krishnakumar |first=G. |title=Mohanlal's 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' to have exclusive three-week run in over 600 screens in Kerala from August 12 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlals-marakkar-arabikadalinte-simham-to-have-exclusive-three-week-run-in-over-600-screens-in-kerala-from-august-12/article34887115.ece |work=The Hindu |date=21 June 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> }} '''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ''' ({{lang-ml|മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം}}; ''Marakkar: Arabikadalinte Simham'') 2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಆಕ್ಷನ್-ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ಕೇರಳದ ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="TheHinduMaking">{{cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Priyadarsan on the making of Malayalam cinema's costliest film, 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪ್ರಭು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಮುಕೇಶ್, ಸಿದ್ಧೀಕ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ, ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್, ಮಾಮೂಕೋಯ, ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ, ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="cast">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham - Cast and Crew |url=https://www.imdb.com/title/tt9569514/ |publisher=IMDb |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.<ref name="return">{{cite web |title=Keerthy Suresh makes Malayalam comeback with Marakkar |url=https://www.thenewsminute.com/flix/keerthy-suresh-makes-malayalam-comeback-marakkar-133926 |publisher=The News Minute |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಾಮೋದರನ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಪುನಃ ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream">{{cite web |last=Kumar |first=Manoj R. |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham was Mohanlal-Priyadarshan's dream for over 20 years |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-was-mohanlal-priyadarshans-dream-for-over-20-years-5638595/ |work=The Indian Express |date=22 March 2019 |access-date=19 August 2019}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2019ರವರೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮುದ್ರ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea — Making of the film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ₹100 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ഏറ്റവും ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="budget"/> ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="release">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="reception">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೋಚಿ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂತಿರಿ ರಾಜ್ಯವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕೋಚಿಯ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಂದೂಕು ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾರ್ಟಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸುಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಾವ ಮೊಯ್ದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರಾದ ಕುಟ್ಟಿ ಪೊಕ್ಕರ್ ಅಲಿ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ಪೊಕ್ಕರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೊಕ್ಕರ್‌ನ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ ಆಯಿಷಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಿವಾಹದ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿಷಾ, ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಚಿಯ ರಾಜನು ಈ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮೊಯ್ದುವನ್ನು ಕೊಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಅವರು ಪೊನ್ನಾನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಅಹಂಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದರ್ಪ ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆನಂದನ್ ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ದಯಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನ್ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಆನಂದನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಆಪ್ತ ಯೋಧ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಾಡುವಾಳಿ ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ ಆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಕುರುಪ್‌ನ ಜನರು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ತಂಗುಡು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕುರುಪ್‌ನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜನರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಚ್ಯುತನ್ ಕುಂಜಾಲಿ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಇಬ್ಬರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಪರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನ ಗುೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಯುತನ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಆನಂದನ್ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಹಲವು ಬಾರಿ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ ಆಯಿಷಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಸುಬೈದಾ ರೂಪಿಸಿದ ಬಲೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಗೋವಾದ ವೆಲ್ಹಾಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ / ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ''' — ಆನಂದನ್, ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ * '''ಅರುಣ್ ಕುರಿಯನ್''' — ಯುವ ಆನಂದನ್ * '''ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಚಂದ್ರೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಕೊಳತ್ತುನಾಡಿನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ಮಿತ್ರ * '''ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್''' — ಅಚ್ಯುತನ್ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಪುತಂಚೇರಿ''' — ಯುವ ಅಚ್ಯುತನ್ * '''ಪ್ರಭು''' — ತಂಗುಡು, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರ ತಂಡದ ನಾಯಕ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಕೃಷ್ಣದಾಸ್''' — ಯುವ ತಂಗುಡು * '''ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್''' — ಸುಬೈದಾ * '''ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್''' — ಆರ್ಚಾ * '''ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್''' — ಆಯಿಷಾ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ * '''ಮುಕೇಶ್''' — ಧರ್ಮೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು''' — ಸಾಮೂತಿರಿ * '''ಸಿದ್ಧೀಕ್''' — ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಜೇ ಜೆ. ಜಕ್ರಿತ್''' — ಚಿಯಾಂಗ್ ಜುವಾನ್ (ಚಿನ್ನಾಳಿ), ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್''' — ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ * '''ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ವರ್ಕೊಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಬಾಬುರಾಜ್''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ''' — ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಮಾಮೂಕೋಯ''' — ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಹಾಜಿ * '''ನಂದು''' — ಕುತಿರವಟ್ಟತ್ತು ನಾಯರ್ * '''ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್''' — ಕೊಕ್ಕಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಫಾಜಿಲ್''' — ಕುಟ್ಟಿ ಅಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ''' — ಖದೀಜುಮ್ಮ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ತಾಯಿ * '''ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ''' — ಮೊಯ್ದು * '''ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್''' — ಮೈಂಕುಟ್ಟಿ * '''ಜಿ. ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ಕೋಚಿ ರಾಜ * '''ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಮುರಳಿ''' — ಕೋಚಿ ರಾಜನ ಸಲಹೆಗಾರ * '''ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್''' — ಭಾಷಾಂತರಕಾರ * '''ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್''' — ನಂಬ್ಯಾತಿರಿ * '''ಪಾರ್ವತಿ ಟಿ.''' — ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ * '''ಕೊಮಲ್ ಶರ್ಮಾ''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ತಂಪುರಟ್ಟಿ * '''ಟೋಬಿ ಸೌಬರ್‌ಬ್ಯಾಕ್''' — ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ * '''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾವೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್''' — ಆಂದ್ರೆ ಫುರ್‌ಟಾಡೊ ಡಿ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ * '''ಬಿನೀಶ್ ಕೊಡೀಯೇರಿ''' — ತಂಗುಡುನ ಸಹಾಯಕ * '''ಶಿಯಾಸ್ ಕರೀಂ''' — ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್''' — ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಅವರ ನಡುವೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ''ಕಾಳಾಪಾನಿ'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="dream"/> 1999ರಲ್ಲಿ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಆ ಕಾಲದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="dream"/> ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream"/> === ಚಿತ್ರಕಥೆ === ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="history">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham is based on Kunjali Marakkar |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶೀಲತೆಯ ಗುಣಗಳು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪರದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="MohanlalCasting">{{cite web |title=Mohanlal: Priyan and I have an understanding; I know exactly what he wants and vice versa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-priyan-and-i-have-an-understanding-i-know-exactly-what-he-wants-and-vice-versa/articleshow/74354746.cms |publisher=The Times of India |date=28 February 2020 |access-date=28 February 2020}}</ref> === ತಾರಾಗಣ ಆಯ್ಕೆ === 2018ರಲ್ಲಿ ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಇತರ ನಟರು ಚಿತ್ರತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="casting">{{cite web |title=Suniel Shetty, Arjun join Mohanlal's Marakkar movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/suniel-shetty-arjun-join-mohanlals-marakkar-movie/articleshow/65881714.cms |publisher=The Times of India |date=19 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವೀಣಾ ವಾದ್ಯ ಕಲಿತರು.<ref name="Keerthy">{{cite web |title=Keerthy Suresh learns veena for her role in Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/keerthy-suresh-learns-veena-for-her-role-in-marakkar/articleshow/70878135.cms |publisher=The Times of India |date=28 August 2019 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರು ಸುಬೈದಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅಚ್ಯುತನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="casting2">{{cite web |title=Manju Warrier, Keerthy Suresh join Priyadarshan's 'Marakkar' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/Sep/25/manju-warrier-keerthy-suresh-join-priyadarshans-marakkar-1876786.html |work=The New Indian Express |date=25 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ === ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ತಿರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="filmingstart">{{cite web |title=Marakkar: Mohanlal joins the sets of Priyadarshan's big-budget film |url=https://www.thenewsminute.com/flix/mohanlal-joins-sets-priyadarshan-s-big-budget-film-marakkar-93092 |publisher=The News Minute |date=17 December 2018 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮಾರ್ಚ್ 2019ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಡೆಯಿತು. ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದಿದ್ದು, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವೂ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮೂತಿರಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವಿನ ಸಭೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆದಿಮಲತ್ತುರಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಝು ನೆಡಾ, ಸುಮ್ರೆಟ್ ಮುಯಾಂಗ್‌ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಬಿ. ತ್ಯಾಗರಾಜನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಯೋಗಿ ಸಾಬು ಸಿರಿಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕೇರಳದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಉಡುಪು, ಆಭರಣ, ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 200 × 200 ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,50,000 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಸಮುದ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸದೆ, ಈ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> === ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ === ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅನಿಬ್ರೇನ್, ನ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="vfx">{{cite web |title=Marakkar: How Priyadarshan created the Arabian Sea on a Hyderabad set |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕೆಲಸ ಸುಮಾರು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು.<ref name="postproduction">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 181 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದೆ.<ref name="BBFC"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್, ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರಿ ಮತ್ತು ರೋಡರ್ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="score">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea music details |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯ ವಿಶಾಲ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ''Ben-Hur'' ಮತ್ತು ''The Ten Commandments'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="score"/> ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ, ಎಂ.ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ವಿನೀತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಶ್ವೇತಾ ಮೋಹನ್, ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾ ವರ್ಮ, ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿನಾರಾಯಣನ್, ಶಾಫಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="songs">{{cite web |title=Marakkar soundtrack released |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/Mar/03/marakkar-soundtrack-released-23141.html |publisher=Cinema Express |date=3 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> '''“ಕುಂಜು ಕುಂಜಾಲಿ”''' ಹಾಡನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಹಾಡಿದ್ದು, 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021ರಂದು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. '''“ಕಣ್ಣಿಲ್ ಎಂಟೆ”''' ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. '''“ಚೆಂಬಿಂಟೆ ಚೆಲುಳ್ಳ”''' ಹಾಡು 21 ಮೇ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="songs2">{{cite web |title=Marakkar songs released in multiple languages |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/May/21/marakkar-song-chembinte-chelulla-out-24595.html |publisher=Cinema Express |date=21 May 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಪ್ರಚಾರ == ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗೋಕುಲಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಶೀರ್ವಾದತ್ತೋಡೆ ಲಾಲೇಟ್ಟನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟ್ರೇಲರ್ ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಪುತ್ಥ್ರೆನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="marketing">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham teaser screened: Mohanlal promises a spectacle |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-teaser-mohanlal-6020951/ |work=The Indian Express |date=23 September 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಫೆರ್ಟಿಟಿ ಕ್ರೂಸ್ ಎಂಬ ಐಷಾರಾಮಿ ಕ್ರೂಸ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜೈನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="cruise">{{cite web |title=Watch: Mohanlal promotes Marakkar on luxury cruise Nefertiti |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/11/27/mohanlal-marakkar-promotion-nefertiti-cruise.html |publisher=Onmanorama |date=27 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ === ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು 26 ಮಾರ್ಚ್ 2020ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref name="delay">{{cite web |title=Marakkar release postponed amid coronavirus outbreak |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/Mar/11/marakkar-release-postponed-amid-coronavirus-outbreak-2115097.html |work=The New Indian Express |date=11 March 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 26 ಮಾರ್ಚ್, 13 ಮೇ ಮತ್ತು 12 ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಮರುನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಈ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="postponed">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham release postponed |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/marakkar-arabikadalinte-simham-release-postponed/articleshow/82265136.cms |publisher=The Times of India |date=27 April 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಟಿಟಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದವೂ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="OTTdeal">{{cite web |title=Mohanlal's National Award-winning film Marakkar Arabikadalinte Simham to release on OTT |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mohanlal-national-award-winning-film-marakkar-arabikadalinte-simham-to-release-on-ott-1873467-2021-11-06 |publisher=India Today |date=6 November 2021 |access-date=8 November 2021}}</ref> ಆದರೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 11 ನವೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="finalrelease">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ರಜೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="UAE">{{cite web |title=Mohanlal's 'Marakkar: Lion of the Arabian Sea' to release in UAE cinemas |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-marakkar-lion-of-the-arabian-sea-to-release-in-uae-cinemas-1.1637758398365 |publisher=Gulf News |date=24 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> === ವಿತರಣೆ === ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="distribution">{{cite web |title=Marakkar to release in more than 50 countries |url=https://www.deepika.com/cinema/Marakkar-to-release-in-more-than-50-countries-1 |publisher=Deepika |date=11 October 2019 |access-date=27 October 2019}}</ref> ತಮಿಳು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್‌ನ ಕಲೈಪುಲಿ ಎಸ್. ಥಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸುರೇಶ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="distribution2">{{cite web |title=Kalaipuli S Thanu bags Tamil rights of Marakkar |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2019/Oct/11/kalaipuli-s-thanu-bags-tamil-rights-of-marakkar-14828.html |publisher=Cinema Express |date=11 October 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4100 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16,000 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="screens">{{cite web |title=Marakkar to release in 4100 screens worldwide |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-4100-screens-7650582/ |work=The Indian Express |date=1 December 2021 |access-date=1 December 2021}}</ref> === ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಚಿತ್ರವು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="prime">{{cite web |title='Marakkar' to stream on Amazon Prime |url=https://www.thehansindia.com/cinema/marakkar-to-stream-on-amazon-prime-720586 |publisher=The Hans India |date=14 December 2021 |access-date=8 January 2022}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್.ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾದ ಗೌರವವಾಗಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರನ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TOIReview">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/marakkar-arabikadalinte-simham/movie-review/88066087.cms |publisher=The Times of India |access-date=10 December 2021}}</ref> ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್–ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಜೋಡಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="ManoramaReview">{{cite web |title=Marakkar review: A visual spectacle with mixed emotions |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2021/12/02/marakkar-arabikadalinte-simham-movie-review.html |publisher=Malayala Manorama |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರೂ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref name="IEReview">{{cite web |title=Marakkar movie review: An engaging watch despite its flaws |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/marakkar-movie-review-mohanlal-priyadarshan-7652070/ |work=The Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TNMReview">{{cite web |title=Marakkar review: Visually stunning but badly written |url=https://www.thenewsminute.com/article/marakkar-review-visually-stunning-badly-written-158347 |publisher=The News Minute |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="NIEReview">{{cite web |title=Marakkar review: Priyadarshan's visual spectacle falters on emotional stakes |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/Dec/02/marakkar-review-priyadarshans-visual-spectacle-falters-on-emotional-stakes-2390527.html |work=The New Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ ಅನ್ನಾ ಎಂ.ಎಂ. ವೆಟ್ಟಿಕಾಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 1.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="FirstpostReview">{{cite web |title=Marakkar review: Mohanlal-led war drama is remarkably unremarkable |url=https://www.firstpost.com/entertainment/marakkar-review-mohanlal-led-war-drama-is-remarkably-unremarkable-10176541.html |publisher=Firstpost |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯದ್ದಾದರೂ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಚಿತ್ರವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು.<ref name="HTReview">{{cite web |title=Marakkar review: Ambitious but underwhelming |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/marakkar-review-ambitious-but-underwhelming-101638429509404.html |publisher=Hindustan Times |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅನುಭವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="DHReview">{{cite web |title=Marakkar review: An underwhelming experience |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/marakkar-review-an-underwhelming-experience-1058070.html |publisher=Deccan Herald |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ | ವಿನೀತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ | ಬೃಂದಾ, ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಜಿತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ | ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್, ವಿ. ಸಾಯಿ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |} 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=50th Kerala State Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/50th-kerala-state-film-awards-complete-list-of-winners/article32152958.ece |work=The Hindu |date=13 October 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್ ಮತ್ತು ವಿ. ಸಾಯಿ ಪಡೆದರೆ, ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಪಡೆದರು.<ref name="NationalAwards">{{cite web |title=67th National Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/67th-national-film-awards-complete-list-of-winners/article34126306.ece |work=The Hindu |date=22 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೌಕಾ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳು ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref name="KunjaliHistory">{{cite web |title=Kunjali Marakkar and the naval history of Kerala |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/kunjali-marakkar-the-admiral-who-fought-the-portuguese/article35355031.ece |work=The Hindu |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="history"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt9569514/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — IMDb * [https://www.primevideo.com/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — Amazon Prime Video [[ವರ್ಗ:2021ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2021ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] iu6k682dl3skl80flmeli0ycwmk2sbh 1382076 1382069 2026-08-13T04:17:15Z Hariprasad Shetty10 87270 1382076 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ | image = | caption = | director = ಡಾ. ಬಿಜು | writer = ಡಾ. ಬಿಜು | producer = ಬಿ. ಸಿ. ಜೋಶಿ | starring = ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್<br />ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್<br />ಮಾಲವಿಕಾ<br />ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್<br />ಧನ್ಯ ಮೇರಿ ವರ್ಗೀಸ್<br />ಕಿರಣ್ ರಾಜ್<br />ವಿನಯ್ ಫೋರ್ಟ್<br />ಅಸಿಮ್ ಜಮಾಲ್ | cinematography = ಎಂ. ಜೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | editing = ಮನೋಜ್ ಕಣ್ಣೋತ್ | music = ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ | production_company = ಸೂರ್ಯ ಸಿನಿಮಾ | released = {{Film date|2010|10|22|Mumbai Film Festival|2011|08|05|Kerala}} | runtime = 95 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ }} '''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ''' ({{lang-ml|വീട്ടിലേക്കുള്ള വഴി}}; ಅರ್ಥ: ''ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ'') 2010ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಸ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಡಾ. ಬಿಜು ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಯುವ ಕೇರಳೀಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ವಿಶ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನವು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಂದು ನಡೆದ 12ನೇ ಮುಂಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="mff">{{cite web |title=List of Films to be screened at the 12th Mumbai Film Festival |url=https://www.mumbaifilmfest.com/ |publisher=Mumbai Film Festival |access-date=10 July 2011 }}</ref> ಚಿತ್ರವು 28 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಇದು 58ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ಪ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="mff"/> ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2011ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್''' — ವೈದ್ಯ * '''ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್''' — ಬಾಲಕ * '''ಮಾಲವಿಕಾ''' — ವೈದ್ಯರ ಪತ್ನಿ * '''ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್''' — ರಸ್ಸಾಕ್, ತಮಿಳು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ * '''ಇರ್ಷಾದ್''' — ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ * '''ವಿನಯ್ ಫೋರ್ಟ್''' — ಅಜ್ಮೀರ್‌ನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕ * '''ಎಸ್. ಸಾಜಿ''' — ಮಲಯಾಳಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ * '''ಮೆಲ್ವಿನ್''' — ಸಿಖ್ ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕ * '''ಕಿರಣ್ ರಾಜ್''' — ನಜೀಮ್ * '''ಅಸಿಮ್ ಜಮಾಲ್''' — ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿರುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕ * '''ಲಕ್ಷ್ಮಿಪ್ರಿಯಾ''' — ರಶೀದಾ, ಬಾಲಕನ ತಾಯಿ * '''ಧನ್ಯ ಮೇರಿ ವರ್ಗೀಸ್''' — ಶಿಕ್ಷಕಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' ಡಾ. ಬಿಜು ಅವರ ಮೂರನೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರಗಳು ''ಸೈರಾ'' ಮತ್ತು ''ರಮನ್'' ಆಗಿವೆ. ಚಿತ್ರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಸಾಹಸ-ನಾಟಕವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿ. ಸಿ. ಜೋಶಿ ಅವರು ಸೂರ್ಯ ಸಿನಿಮಾ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಲಡಾಖ್]], [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಜೈಸಲ್ಮೇರ್]], ಜೋಧ್‌ಪುರ, ಬಿಕಾನೇರ್, ಅಜ್ಮೀರ್, [[ಪುಷ್ಕರ್]], [[ದೆಹಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="shooting">{{cite web |title=Veettilekkulla Vazhi shooting almost over |url=https://www.oneindia.com/entertainment/malayalam/news/2010/09/21-veettilekkulla-vazhi-shooting-almost-over.html |publisher=Oneindia |access-date=6 September 2010 }}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು == ಚಿತ್ರವು 28 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು: * 12ನೇ ಮುಂಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಮುಂಬೈ — 2010; ಭಾರತೀಯ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಿತ್ರ * 34ನೇ ಕೈರೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಈಜಿಪ್ಟ್ — 2010; ಸ್ಪರ್ಧೇತರ ವಿಭಾಗ * 15ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ — 2010 * 3ನೇ ಜೈಪುರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಜೈಪುರ — 2011 * 5ನೇ ಚೆನ್ನೈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಚೆನ್ನೈ — 2011 * 10ನೇ ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ — 2011; ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗ * 11ನೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ — 2011; ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗ * ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಜಾಂಜಿಬಾರ್ — 2011 * ಲಂಡನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಲಂಡನ್ — 2011 * ಬಾಲಿವುಡ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾಂಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಜರ್ಮನಿ — 2011 * 38ನೇ ಟೆಲ್ಲುರೈಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಟೆಲ್ಲುರೈಡ್ — 2011 * ನ್ಯೂ ಜನರೇಷನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ — 2011 * ಥರ್ಡ್ ಐ ಏಷ್ಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಮುಂಬೈ — 2011 * ಸಿಯಾಟಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಸಿಯಾಟಲ್ — 2011 == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ಸಮಾರಂಭ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | rowspan="3" | ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | rowspan="3" | 10ನೇ ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ<br />2011, ಸ್ಪೇನ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಡಾ. ಬಿಜು | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ | ಗೆಲುವು |- | ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳ | 15ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳ<br />2010, ಭಾರತ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಟ್‌ಪ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' | ಗೆಲುವು |- | rowspan="2" | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | rowspan="2" | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು<br />2011, ಭಾರತ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | ಎಂ. ಜೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್ | — | ಗೆಲುವು |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | 58ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು<br />2011, ಭಾರತ | ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' | ಗೆಲುವು |- | rowspan="2" | ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | rowspan="2" | 14ನೇ ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ<br />2011, ಟಾಂಜಾನಿಯಾ | ಸಿಗ್ನಿಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಪ್ರಶಂಸಾ ಗೌರವ | ಡಾ. ಬಿಜು | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಎಂ. ಜೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | ಗೆಲುವು |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.thewayhomecinema.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://www.imdb.com/title/tt1753531/ ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ''] — IMDb [[ವರ್ಗ:2010ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2010ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡಾ. ಬಿಜು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] nq49n64z908657evs7otbgyr71e7dko 1382095 1382076 2026-08-13T06:12:09Z Hariprasad Shetty10 87270 1382095 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ | writer = ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ | producer = ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ<br />ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br />ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ<br />ನರೈನ್<br />ಅನೂಪ್ ಮೆನನ್<br />ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್<br />ಬಾಬು ಆಂಟನಿ<br />ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್ | cinematography = ವಿನೋದ್ ಇಲ್ಲಂಪಳ್ಳಿ | editing = ಮನೋಜ್ | music = ದೀಪಕ್ ದೇವ್ | production_company = UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | distributor = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (ಕೇರಳ)<br />UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ (ವಿದೇಶ) | released = {{Film date|2012|05|03|df=y}} | runtime = 130 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್''' ({{lang-ml|ഗ്രാൻഡ്മാസ്റ്റർ}}) 2012ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಹಿರಿಯ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಮೆಟ್ರೋ ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಟಾಪರ್ ಸೆಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಐಜಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ, ನರೈನ್, ಅನೂಪ್ ಮೆನನ್, ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ಬಾಬು ಆಂಟನಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hindu">{{cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Grandmaster of the game |url=https://www.thehindu.com/arts/cinema/article3382174.ece |work=The Hindu |date=3 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರವು UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ನ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. 3 ಮೇ 2012ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು.<ref name="TOI">{{cite news |title=Mohanlal to have five more releases this year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mohanlal-to-have-five-more-releases-this-year/articleshow/13269794.cms |work=The Times of India |date=18 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರವು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Netflix">{{cite news |title=How about paying for viewing films online? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/how-about-paying-for-viewing-films-online/articleshow/33851555.cms |work=The Times of India |date=20 April 2014 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ ''The A.B.C. Murders'' ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಹಿಂದೆ ''Black and White'' ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="CinemaExpress">{{cite web |title=Aboard the mystery train |url=https://web.archive.org/web/20220127074111/https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2020/aug/13/aboard-the-mystery-train-18950.html |publisher=Cinema Express |date=13 August 2020 |archive-date=27 January 2022 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಐಜಿ '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ್''' ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೆಟ್ರೋ ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಟಾಪರ್ ಸೆಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮತ್ತು ನೇರ ಸ್ವಭಾವದ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ. ಆತ ಚೆಸ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದು, ಪೊಲೀಸ್ ಕರ್ತವ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿ ಚೆಸ್ ಅವನ ಪ್ರಮುಖ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೆರೋಮ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಆತ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದ ಮೂವರು ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ವಕೀಲೆಯಾಗಿರುವ ದೀಪ್ತಿ, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ಜೇಕಬ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಜೆರೋಮ್‌ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಆ ಮೂವರು ಬಾಲಕಿಯರು ಜೆರೋಮ್‌ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಆತ ಅವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದನೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ಗೆ '''“Z”''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ತನ್ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಿ ಎಂದು Z ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮೂರು ಕೊಲೆಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಫಿ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲಕಿ ಆಲಿಸ್, ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕಿ ಬೀನಾ ಥಾಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿರುವ ಚಂದ್ರಿಕಾ ನಾರಾಯಣನ್ ಕೊಲೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಂತಹ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಮಾದರಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೃತರ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಸ್ ಆಕಾರದ ಗುರುತು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಮಗಳು '''ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ''' ಶಾಲೆಯ ನಾಟಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ಮಾರ್ಕ್ ರೋಶನ್ ಆ ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ದೀಪ್ತಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಮುರಿದುಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ ದೀಪ್ತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಲೆಯಾದ ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ಉದ್ಯಮಿ '''ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ'''ನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕೊಲೆಯನ್ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ಸಾವಿನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದನು. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದೀಪ್ತಿಯೇ ಮುಂದಿನ ಗುರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆತ ದೀಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಾಯಿಣಿಯ ಶಾಲಾ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ '''ವಿಕ್ಟರ್ ರೊಸೆಟ್ಟಿ''' ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅತಿರೇಕಿಯನ್ನು ಅವರು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ಅಪರಾಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಕ್ಟರ್ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚೆಸ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು Z ನಡುವಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹೋರಾಟವು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ವಿಕ್ಟರ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸೂತ್ರಧಾರಿಯಿರುವುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಬಿಟ್" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ವಿಕ್ಟರ್ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಡಾ. ಜೇಕಬ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ದೀಪ್ತಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಶಾಲೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರನು ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಬಳಸಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕೊಲೆಗಾರನ ನಿಜವಾದ ಗುರುತು '''ಮಾರ್ಕ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತನಾಗಿರುವ '''ರೋಶನ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ''' ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು “Z” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅವನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಡಾ. ಜೇಕಬ್‌ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರೋಪಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಕ್‌ನನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಾಯಿಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ರಶೀದ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಎದುರಿಗೆ ತರಲು ಆತ ಯೋಜಿಸಿದ್ದನು. ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಪಾಲ್‌ನ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು '''ಫಾದರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್''' ಎಂಬ ಪಾದ್ರಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿ, ಆತನೇ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದನು. ನಾಟಕದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಕತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಹಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಮಾರ್ಕ್‌ನನ್ನು ಕೊಂದು ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ದೀಪ್ತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಐಜಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಐಪಿಎಸ್, ಮಾಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಚೆಸ್ ಪರಿಣಿತ * '''ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ''' — ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ದೀಪ್ತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ * '''ನರೈನ್''' — ಎಸ್‌ಪಿ ಕಿಶೋರ್ ಐಪಿಎಸ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿ * '''ಅನೂಪ್ ಮೆನನ್''' — ಡಾ. ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್, ಮನೋವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ದೀಪ್ತಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್''' — ಸಿಐ ರಶೀದ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿ * '''ಬಾಬು ಆಂಟನಿ''' — ವಿಕ್ಟರ್ ರೊಸೆಟ್ಟಿ * '''ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್''' — “ಮಾರ್ಕ್” ರೋಶನ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ / Z * '''ರೋಮಾ ಅಸ್ರಾಣಿ''' — ಬೀನಾ ಥಾಮ್ಸನ್, ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕಿ * '''ಸಿದ್ಧೀಕ್''' — ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ, ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅಣ್ಣ * '''ದೇವನ್''' — ಎಡಿಜಿಪಿ ವಿಜಯನ್ ಐಪಿಎಸ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ * '''ಸೀತಾ''' — ಚಂದ್ರಿಕಾ ನಾರಾಯಣನ್ * '''ರಿಯಾಜ್ ಖಾನ್''' — ಜೆರೋಮ್ ಜೇಕಬ್ * '''ಸಂತೋಷ್ ಸ್ಲೀಬಾ''' — ಎಸ್‌ಐ ಸಂದೀಪ್ ಮೆನನ್ * '''ಶ್ರೀಲೇಕ್ಷ್ಮಿ ವಿ.''' — ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ * '''ಮಿತ್ರಾ ಕುರಿಯನ್''' — ಬಿಂದ್ಯಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ * '''ಫಾತಿಮಾ ಬಾಬು''' — ಆಲಿಸ್ * '''ರಾಜಶ್ರೀ''' — ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಸುಸನ್ * '''ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್''' — ಅಬಿ ಕುರಿಯಾಕೋಸ್ * '''ಅಂಬಿಕಾ ಮೋಹನ್''' — ರಾಧಿಕಾ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ತಾಯಿ * '''ಗಾಯತ್ರಿ''' — ಆಲಿಸ್, ಜೆರೋಮ್‌ನ ತಾಯಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Oneindia">{{cite web |title=Grand Master Cast and Crew |url=https://web.archive.org/web/20120524023641/http://popcorn.oneindia.in/title/9847/grand-master.html |publisher=Oneindia |archive-date=24 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ “ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು, ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಕನು ಚೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="Hindu" /> ದೀಪ್ತಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಜೆರೆಮಿಯಾ, ಸೋನಿಯಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ರೀಮಾ ಸೇನ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಿಯಾಮಣಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Priyamani">{{cite web |author=Moviebuzz |title=Priyamani replaces Andrea in Mohanlal's Grandmaster |url=https://web.archive.org/web/20111112115048/http://www.sify.com/movies/priyamani-replaces-andrea-in-mohanlal-s-grandmaster-news-malayalam-llymqzegefe.html |publisher=Sify |date=10 November 2011 |archive-date=12 November 2011 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref name="TOIPriyamani">{{cite news |title=Priyamani in Mohanlal film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/priyamani-in-mohanlal-film/articleshow/10620107.cms |work=The Times of India |access-date=13 August 2026 }}</ref> ದೀಪ್ತಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಕೀಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಾಧ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="MsConfidence">{{cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Ms. Confidence |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/ms-confidence/article3292399.ece |work=The Hindu |date=12 April 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಲಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="shooting">{{cite web |title=Grandmaster shooting starts |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2011/Dec/05/grandmaster-shooting-starts-317000.html |work=The New Indian Express |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು '''ದೀಪಕ್ ದೇವ್''' ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಹಾಡುಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಂ 4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. {| class="wikitable" ! ಕ್ರಮ ! ಹಾಡು ! ಸಾಹಿತ್ಯ ! ಗಾಯಕರು ! ಅವಧಿ |- | 1 | ''ಅಕಲೇಯೋ ನೀ'' | ಚಿತ್ತೂರು ಗೋಪಿ | ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ | 4:38 |- | 2 | ''ಆರಾಣು ನೀ'' | ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್ | ಸುಚಿತ್ರಾ | 4:52 |- | 3 | ''ದೂರೇ ಎಂಗೋ ನೀ'' | ಹರಿ | ಸಂಜೀವ್ | 4:25 |- | 4 | ''ಆರಾಣು ನೀ (ಕ್ಲಬ್ ಮಿಕ್ಸ್)'' | ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್ | ಸುಚಿತ್ರಾ | 4:14 |- | 5 | ''ಮೈ ಮೊಮೆಂಟ್'' | ದೀಪಕ್ ದೇವ್ | ಕೃಷ್ಣ ಕುಮಾರ್ | 2:02 |- | 6 | ''ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಥೀಮ್'' | | ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ | |- ! colspan="4" | ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ ! 25:04 |} == ಬಿಡುಗಡೆ == ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ 3 ಮೇ 2012ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="release1">{{cite web |title=Movies | Interviews |url=https://www.manoramaonline.com/movies/news/2012/08/05/grandmaster.html |publisher=Malayala Manorama |date=5 August 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಂತರ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ₹3.25 ಕೋಟಿಗೆ ಪಡೆದಿತು.<ref name="surya">{{cite web |title=Surya TV Grandmaster |url=https://twitter.com/SuryaTV/status/1085907936284758017 |publisher=Surya TV |date=17 January 2019 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="NetflixTOI">{{cite news |title=How about paying for viewing films online? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/how-about-paying-for-viewing-films-online/articleshow/33851555.cms |work=The Times of India |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="SifySubtitles">{{cite web |author=Moviebuzz |title=Malayalam films to come with English subtitles |url=https://web.archive.org/web/20140613143339/http://www.sify.com/movies/malayalam-films-to-come-with-english-subtitles-news-malayalam-oe5lR9dhdea.html |publisher=Sify |date=14 May 2014 |archive-date=13 June 2014 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. Rediff.com ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. Sify ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="SifyReview">{{cite web |title=Movie Review: Grandmaster |url=https://web.archive.org/web/20120505114432/http://www.sify.com/movies/movie-review-grandmaster-review-malayalam-pcfey4cbdad.html |publisher=Sify |date=3 May 2012 |archive-date=5 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾರಸ್ವತಿ ನಾಗರಾಜನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಚೆಸ್ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಣೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref name="Hindu" /> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ — ''ಅಕಲೇಯೋ ನೀ'' | ಗೆಲುವು |- | ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ | ಗೆಲುವು |- | ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ | ಗೆಲುವು |- | ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್, ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ | ಗೆಲುವು |} ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ''ಅಕಲೇಯೋ ನೀ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward">{{cite news |title='Celluloid' wins Kerala state award for best film |url=https://web.archive.org/web/20130225071039/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1466962.ece |work=The New Indian Express |date=22 February 2013 |archive-date=25 February 2013 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2013ರ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Asianet">{{cite web |author=Smitha |title=Asianet Film Awards 2013 – Winners List |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2013/asianet-film-awards-2013-winners-list-103079.html |publisher=Filmibeat |date=21 January 2013 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Asiavision">{{cite news |last=Satish |first=A.K.S. |title=South Indian stars shine at Asiavision Awards |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/south-indian-stars-shine-at-asiavision-awards-1.1105971 |work=Gulf News |date=10 November 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="SIIMA">{{cite web |title=Winners List |url=https://web.archive.org/web/20150930114616/http://www.siima.in/winners |publisher=SIIMA |archive-date=30 September 2015 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == 2016ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಪಾಳಯಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಬಹುಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗೆ '''Grand Master's Kitchen''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಸರು ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="ManoramaKitchen">{{cite web |title=സിനിമാ സ്റ്റൈലിൽ ബി ഉണ്ണികൃഷ്ണന്റെ കിടിലൻ ഹോട്ടൽ |url=https://www.manoramaonline.com/food/features/2016/06/24/b-unnikrishnan-grand-masters-kitchen.html |publisher=Malayala Manorama |date=24 June 2016 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಆಹಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಆಟಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="DC">{{cite web |last=Sreekumar |first=Priya |title=Menu card of Unnikrishnanan |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/food-and-recipies/020616/menu-card-of-unnikrishnanan.html |publisher=Deccan Chronicle |date=2 June 2016 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.netflix.com/ Grandmaster] — Netflix * [https://www.imdb.com/title/tt2362243/ Grandmaster] — IMDb [[ವರ್ಗ:2012ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2012ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಲಂನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹರ್ಕ್ಯೂಲ್ ಪಾಯರೋ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 7e1x880hoeaxv7ggwndigkf2p2wi1fi 1382119 1382095 2026-08-13T06:41:34Z Hariprasad Shetty10 87270 1382119 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ | native_name = St. Francis Church | image = | caption = ಕೊಚ್ಚಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ | coordinates = {{coord|9|57|57|N|76|14|28|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | location = ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | country = ಭಾರತ | denomination = ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ | previous_denominations = ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್<br />ಡಚ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಡ್ ಚರ್ಚ್ | founded_date = 1503 | consecrated_date = 1506 | completed_date = 1516 | diocese = ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ | style = | architect = | groundbreaking = | construction_cost = }} '''ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್''' ({{lang-en|Church of Saint Francis}}) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. 1503ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚರ್ಚ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="NationalPortal">{{cite web |title=St. Francis Church, Kochi |url=https://web.archive.org/web/20110721175715/http://india.gov.in/spotlight/spotlight_details.php?spotlight_id=86 |publisher=Government of India |access-date=9 January 2010 }}</ref><ref name="KeralaTourism1">{{cite web |title=St. Francis Church, Fort Kochi, Vasco da Gama, Mortal remains, Ernakulam, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/destination/st-francis-church-kochi/84 |publisher=Kerala Tourism |access-date=10 August 2026 }}</ref><ref name="KeralaTourism2">{{cite web |title=St. Francis CSI Church, Kochi | Mural Paintings in Kerala Churches | Christianity in Kerala |url=https://www.keralatourism.org/christianity/st-francis-church |publisher=Kerala Tourism |access-date=10 August 2026 }}</ref> ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅನ್ವೇಷಕ '''ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ''' 1524ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಇದೇ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಲಿಸ್ಬನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಜೆರೋನಿಮಸ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123">{{cite web |title=St. Francis Church |url=https://www.webindia123.com/kerala/fortkochi/church/stfrancis.htm |publisher=WebIndia123 |access-date=21 February 2008 }}</ref><ref name="KeralaTourism1"/> == ಇತಿಹಾಸ == 1498ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕೋಜಿಕ್ಕೋಡ್ ಸಮೀಪದ ಕಪ್ಪಾಡ್‌ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಅವರ ನಂತರ ಪೆದ್ರೊ ಆಲ್ವಾರೆಸ್ ಕಬ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಫೊನ್ಸೊ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು.<ref name="WebIndia123"/> ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜನಿಂದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತ ನಂತರ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಸಮೀಪ '''ಫೋರ್ಟ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್''' ಎಂಬ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಮರದಿಂದ ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು '''ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೊಲೊಮ್ಯೂ'''ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123"/> 1506ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸರಾಯ್ '''ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ''' ಅವರಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜನು ಮರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೂಲ ಮರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123"/> ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವು 1503ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು 1516ರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="NationalPortal"/> 1524ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಮೊದಲು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಲಿಸ್ಬನ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚ್‌ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="WebIndia123"/><ref name="Ayub">{{cite book |editor-last=Ayub |editor-first=Akber |title=Kerala: Maps & More |edition=2006 |year=2007 |publisher=Stark World Publishing |location=Bangalore |pages=20–24 |isbn=81-902505-2-3 }}</ref> === ಡಚ್ ಕಾಲ === ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1663ರವರೆಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1663ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಪಡೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಚರ್ಚ್ ಡಚ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref name="WebIndia123"/> ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಡಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಡಚ್‌ರು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಅನೇಕ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರೂ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನವೀಕರಿಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದರು.<ref name="WebIndia123"/> === ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲ ಮತ್ತು ನಂತರ === ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಚರ್ಚ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇಂದು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ '''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್'''ಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="KeralaTourism2"/> == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NationalPortal"/> ಚರ್ಚ್‌ನ ಒಳಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗವು ಹಲವು ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ನವೀಕರಣಗಳು ನಡೆದವು.<ref name="KeralaTourism2"/> ಚರ್ಚ್‌ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaTourism1"/> == ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿ == ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ 24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1524ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1538ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123"/> ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಚರ್ಚ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಲಿಸ್ಬನ್‌ನ ಜೆರೋನಿಮಸ್ ಮಠಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref name="Ayub"/> == ಆಡಳಿತ == ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರಸ್ತುತ '''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್'''ಗೆ ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು '''ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ'''ದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="KeralaTourism2"/> == ಮಹತ್ವ == ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ ಭಾರತದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಕೊಚ್ಚಿಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="NationalPortal"/> ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಈ ಚರ್ಚ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref name="KeralaTourism1"/> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ * ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ * ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ * ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ * ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ * ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.keralatourism.org/destination/st-francis-church-kochi/84 ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್] * [https://www.keralatourism.org/christianity/st-francis-church ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ CSI ಚರ್ಚ್] * [https://www.webindia123.com/kerala/fortkochi/church/stfrancis.htm WebIndia123 — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:St._Francis_Church,_Kochi Wikimedia Commons — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ] sn65ks04dz7godvtdehh01gmgr9dbr3 1382136 1382119 2026-08-13T06:51:12Z Hariprasad Shetty10 87270 1382136 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್ | image = Antony Varghese 2025.jpg | caption = 2025ರಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಸ್ | birth_date = {{birth date and age|1989|10|11|df=yes}} | birth_place = ಅಂಗಮಾಲಿ, [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | alma_mater = ಮಹಾರಾಜಾಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಲಂ | occupation = ನಟ | years_active = 2017–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | spouse = {{marriage|ಅನೀಶಾ ಪೌಲೋಸ್|2021}} | notable_works = ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್ }} '''ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್''' (ಜನನ 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1989), ತಮ್ಮ ಪರದೆ ಹೆಸರಾದ '''ಪೆಪೆ''' ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಟರು. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಟನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.<ref name="Hindu2019">{{cite news |last=George |first=Vijay |title=Antony Varghese on 'Jallikattu', his experience at TIFF, and life changing after 'Angamaly Diaries' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/antony-varghese-on-jallikattu-his-experience-at-tiff-and-life-changing-after-angamaly-diaries/article29509867.ece |work=The Hindu |date=26 September 2019 |access-date=13 August 2026 }}</ref><ref name="TOI2017">{{cite news |title=Antony Varghese of 'Angamaly Diaries' impressed its director through the role in a short film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/antony-varghese-of-angamaly-diaries-impressed-its-director-through-the-role-in-a-short-film/articleshow/61547171.cms |work=The Times of India |date=10 November 2017 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ''ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಪೆಪೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ಅವರು ನಂತರ '''ಪೆಪೆ''' ಎಂಬ ಪರದೆ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತರಾದರು. ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತವು.<ref name="Deccan2018">{{cite news |title=Palliyangadi's own Pepe |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/151018/palliyangadis-own-pepe.html |work=Deccan Chronicle |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರು 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1989ರಂದು ಕೇರಳದ ಅಂಗಮಾಲಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಫೋನ್ಸಾ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಎರ್ನಾಕುಲಂನ ಮಹಾರಾಜಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು.<ref name="Hindu2019"/> 7 ಆಗಸ್ಟ್ 2021ರಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗೆಳತಿ ಅನೀಶಾ ಪೌಲೋಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="Marriage">{{cite news |title=Antony Varghese marries his longtime girlfriend, Aneesha Paulose |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/antony-varghese-marries-his-longtime-girlfriend-aneesha-paulose-1.5926698 |work=Mathrubhumi News |date=7 August 2021 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಲಿಜೊ ಜೋಸ್ ಪೆಲ್ಲಿಶೇರಿಯವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕ ನಟರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು '''ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಪೆಪೆ''' ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದರು.<ref name="TOIAngamaly">{{cite news |title=Angamaly Diaries movie review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/angamaly-diaries/movie-review/57459258.cms |work=The Times of India |date=3 March 2017 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರ ''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಂ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ'' ಆಗಿದ್ದು, ನವ ನಿರ್ದೇಶಕ ಟಿನು ಪಪ್ಪಚ್ಚನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೇಕಬ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="TNM2018">{{cite news |title='Angamaly Diaries' actor Antony Varghese scores big in second outing |url=https://www.thenewsminute.com/flix/angamaly-diaries-actor-antony-varghese-scores-big-second-outing-79319 |work=The News Minute |date=2 April 2018 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಲಿಜೊ ಜೋಸ್ ಪೆಲ್ಲಿಶೇರಿಯವರೊಂದಿಗೆ ''ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಅಧಿಕೃತ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Hindu2019"/><ref name="TOIJallikattu">{{cite news |title=Antony Varghese: I did Jallikattu with the same excitement and nervousness as my first film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/antony-varghese-i-did-jallikattu-with-the-same-excitement-and-nervousness-as-my-first-film/articleshow/71197351.cms |work=The Times of India |date=18 September 2019 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಅಜಗಜಾಂತರಂ'' ಚಿತ್ರವು ಟಿನು ಪಪ್ಪಚ್ಚನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಹಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಅದರ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="Asianet2021">{{cite web |title=പൂജ റിലീസ് പ്രഖ്യാപിച്ച് 'അജഗജാന്തരം'; മുന്നൂറിലധികം തിയറ്ററുകളില്‍ |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/antony-varghese-starrer-ajagajantharam-release-date-r8m9e6 |publisher=Asianet News |date=22 September 2021 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಸೂಪರ್ ಶರಣ್ಯ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ''ಇನ್ನಾಳೆ ವರೆಗೆ'', ''ಆನಪರಂಬಿಲೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್'' ಮತ್ತು ''ಓ ಮೇರೆ ಲೈಲಾ'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref name="Aanaparambile">{{cite news |title=Aanaparambile World Cup gearing up for release |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/Sep/29/aanaparambile-world-cup-gearing-up-for-release-2364859.html |work=The New Indian Express |date=29 September 2021 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2023ರಲ್ಲಿ ''ಪೂವನ್'', ''RDX'', ಮತ್ತು ''ಚಾವೇರ್'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ''RDX'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೇನ್ ನಿಗಮ್ ಮತ್ತು ನೀರಾಜ್ ಮಾಧವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''RDX'' ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. 2024ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಕೊಂಡಲ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref name="Kondal">{{cite news |title=Kondal trailer: Antony Varghese lets his fists do the talking in this high-octane actioner set at sea |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Sep/08/kondal-trailer-antony-varghese-lets-his-fists-do-the-talking-in-this-high-octane-actioner-set-at-sea |work=Cinema Express |date=8 September 2024 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2025ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಡೇವೀಡ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ''ಎಟಕೊಚ್ಚಿ ಇಷ್ಕ್'' ಎಂಬ ಸಿಂಗಲ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Daveed">{{cite news |title=First single 'Edakochi Ishq' from Antony Varghese-starrer Daveed is here |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Feb/02/first-single-edakochi-ishq-from-antony-varghese-starrer-daveed-is-here |work=Cinema Express |date=2 February 2025 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2025ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಮೇನ್ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="MainePyar">{{cite news |title=Antony Varghese to make a cameo in Maine Pyar Kiya |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2025/09/01/antony-varghese-cameo-maine-pyaar-kiya.html |work=Malayala Manorama |date=1 September 2025 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2026ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಕಟ್ಟಾಲನ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref name="Kattalan">{{cite news |title='Kattalan' first look: Antony Varghese Pepe's wild transformation; Marco team promises a thriller |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kattalan-first-look-antony-varghese-pepes-wild-transformation-marco-team-promises-a-thriller/articleshow/124483676.cms |work=The Times of India |date=10 October 2025 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಅವರು ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಥೋಟಂ'' ಎಂಬ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಕ್ಷನ್ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Thottam">{{cite news |title='Thottam' first look out: Keerthy Suresh and Antony Varghese Pepe unite for high-octane action adventure |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/thottam-first-look-out-keerthy-suresh-and-antony-varghese-pepe-unite-for-high-octane-action-adventure/articleshow/125085540.cms |work=The Times of India |date=6 November 2025 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2017 | ''ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್'' | ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಪೆಪೆ | ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ |- | 2018 | ''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಂ ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ'' | ಜೇಕಬ್ | |- | 2019 | ''ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು'' | ಆಂಟನಿ | |- | 2021 | ''ಅಜಗಜಾಂತರಂ'' | ಲಾಲಿ | |- | 2022 | ''ಸೂಪರ್ ಶರಣ್ಯ'' | ಸುಮೇಶೆಟ್ಟನ್ | ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | 2022 | ''ಇನ್ನಾಳೆ ವರೆಗೆ'' | ವಿನೋದ್ ಶ್ರೀಧರ್ / ಶರತ್ | |- | 2022 | ''ಆನಪರಂಬಿಲೆ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್'' | ಹೇಶಂ | |- | 2022 | ''ಓ ಮೇರೆ ಲೈಲಾ'' | ಲೈಲಾಸುರನ್ | |- | 2023 | ''ಪೂವನ್'' | ಹರಿ | |- | 2023 | ''RDX'' | ಡೋನಿ | |- | 2023 | ''ಚಾವೇರ್'' | ಕಿರಣ್ | |- | 2024 | ''ಕೊಂಡಲ್'' | ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ | |- | 2025 | ''ಡೇವೀಡ್'' | ಆಶಿಕ್ ಅಬು | |- | 2025 | ''ಮೈನ್ ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ'' | ಡ್ಯಾನಿ | ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | 2026 | ''ಕಟ್ಟಾಲನ್'' | ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್ | |- | 2026 | ''ಥೋಟಂ'' | TBA | ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿದೆ |} === ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು === {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! ಪಾತ್ರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2018 | ''Mouse Trap'' | ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ | ಮಲಯಾಳಂ ಕಿರುಚಿತ್ರ |- | 2021 | ''Wabi Sabi'' | ತಾವೇ | ಪ್ರವಾಸ ವ್ಲಾಗ್ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಚಿತ್ರ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | 2018 | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಪುರುಷ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟ | ''ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್'' | ಗೆಲುವು |} 2018ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 65ನೇ Jio ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಅಂಗಮಾಲಿ ಡೈರೀಸ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಪುರುಷ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Filmfare">{{cite news |title=Winners: 65th Jio Awards (South) 2018 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/winners-65th-jio-awards-south-2018/articleshow/65312368.cms |work=The Times of India |date=8 August 2018 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/name/nm8797354/ ಆಂಟನಿ ವರ್ಗೀಸ್] — IMDb [[ವರ್ಗ:1989ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] a5v227vtgzga11cx89yy7qjs4xnpgn6 1382141 1382136 2026-08-13T07:03:34Z Hariprasad Shetty10 87270 1382141 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು}} {{Use dmy dates|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026}} {{Taxobox | name = ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ | image = | image_caption = | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Dahanukar, N. |date=2011 |title=''Carinotetraodon travancoricus'' |volume=2011 |page=e.T166591A174788004 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T166591A174788004.en |access-date=4 ಮೇ 2022 }}</ref> | regnum = ಅನಿಮೇಲಿಯಾ | phylum = ಕೊರ್ಡೆಟ/ ಸ್ವರಜ್ಜುಪ್ರಾಣಿಗಳು | classis = ಅಕ್ಟಿನೊಪ್ಟರಿಜೀ /ರಶ್ಮಿಫಿನ್ನುಳ್ಳ ಮೀನುಗಳು | ordo = ಟೆಟ್ರಾಡಾಂಟಿಫಾರ್ಮಿಸ್ | familia = ಟೆಟ್ರಾಡಾಂಟಿಡೀ | genus = ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್'' | species = '''''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್''''' | binomial = ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್'' | binomial_authority = (Hora & K. K. Nair, 1941) | synonyms = * ''ಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್'' Hora & K. K. Nair, 1941 * ''ಮೊನೊಟ್ರೆಟಸ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್'' (Hora & K. K. Nair, 1941) }} '''ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''' (''Carinotetraodon travancoricus'') ಅನ್ನು '''ಮಲಬಾರ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''', '''ಪಿಗ್ಮಿ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''' ಅಥವಾ '''ಪೀ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ]] ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="IUCN"/><ref name="HoraNair">{{cite journal |last=Hora |first=S. L. |last2=Nair |first2=K. K. |year=1941 |title=Notes on Fishes in the Indian Museum: XLI. New Records of Freshwater Fish from Travancore |journal=Records of the Indian Museum |volume=43 |pages=387–393 |url=https://archive.org/details/recordsoftheindi43indi |access-date=4 May 2022 }}</ref> ಗರಿಷ್ಠ ದಾಖಲಾದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 3.5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2.5 ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Talwar">{{cite book |last=Talwar |first=P. K. |last2=Jhingran |first2=A. G. |title=Inland Fishes of India and Adjacent Countries |year=1991 |publisher=Oxford & IBH Publishing |location=New Delhi |isbn=978-81-204-0639-1 }}</ref> ಅದರ ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳು, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮೀನುಗಳಾಗಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯಾವರಣವಿರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Mercy">{{cite book |last=Anna Mercy |first=T. V. |last2=Gopalakrishnan |first2=A. |last3=Kapoor |first3=D. |last4=Lakra |first4=W. S. |title=Ornamental Fishes of the Western Ghats of India |publisher=National Bureau of Fish Genetic Resources |location=Lucknow |year=2007 |pages=227–228 |isbn=978-81-902951-8-5 }}</ref> ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ಅಪಾಯಸನ್ನಿಹಿತ''' (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಮಲಿನಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಹಿಡಿತ ಇವು ಇದರ ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="IUCN"/> == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಅನ್ನು 1941ರಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಎಲ್. ಹೋರಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕೆ. ನಾಯರ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ''Tetraodon (Monotretus) travancoricus'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾದರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಧ್ಯ ತಿರುವಿತಾಂಕೂರಿನ [[ಪಂಬಾ ನದಿ]] ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="HoraNair"/> ''Carinotetraodon'' ವಂಶವನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ''Tetraodon''ನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1978ರಲ್ಲಿ ಜೇ. ಸಿ. ಟೈಲರ್ ಈ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಂಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. 1999ರಲ್ಲಿ ರಾಫೆಲ್ ಬ್ರಿಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಾಟೆಲಾಟ್ ಅವರು ''Carinotetraodon imitator'' ಅನ್ನು ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದಾಗ ''Carinotetraodon travancoricus'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು.<ref name="BritzKottelat">{{cite journal |last=Britz |first=R. |last2=Kottelat |first2=M. |year=1999 |title=''Carinotetraodon imitator'', a new freshwater pufferfish from India (Teleostei: Tetraodontiformes) |journal=Journal of South Asian Natural History |volume=4 |issue=1 |pages=39–47 |url=https://www.researchgate.net/ |access-date=19 May 2022 }}</ref> ''Carinotetraodon imitator'' ಅನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ.<ref name="BritzKottelat"/> ಆಣ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ''Carinotetraodon'' ವಂಶವು ಏಕವಂಶೀಯವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ನ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಜಿನೋಮ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳ ವಂಶವಿಕಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.<ref name="Sathyajith">{{cite journal |last=Sathyajith |first=C. |last2=Yamanoue |first2=Y. |last3=Yokobori |first3=S. |last4=Thampy |first4=S. |last5=Vattiringal Jayadradhan |first5=R. K. |year=2019 |title=Mitogenome analysis of dwarf pufferfish (''Carinotetraodon travancoricus'') endemic to southwest India and its implications in the phylogeny of Tetraodontidae |journal=Journal of Genetics |volume=98 |issue=5 |pages=98–105 |doi=10.1007/s12041-019-1151-9 |pmid=31819020 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ದೇಹರಚನೆ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಕಂದು-ಕಪ್ಪು ಮಿನುಗುವ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="FishBase">{{cite web |title=''Carinotetraodon travancoricus'' |url=https://www.fishbase.se/summary/Carinotetraodon-travancoricus.html |publisher=FishBase |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಎದೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಪಂಖಾಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಗುದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ದೇಹದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿ ಇರಲಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ದುಂಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲ ರೆಕ್ಕೆ ಇತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="HoraNair"/> ದೇಹವು ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ದ್ವಿರೂಪತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗಂಡುಗಳ ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಬಳಿ ನೀಲಿ ಮಿನುಗುವ "ಕಣ್ಣಿನ ಮಡಚು" ಗುರುತು ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Hellweg">{{cite magazine |last=Hellweg |first=Mike |year=2007 |title=The Dwarf Puffer: A Pleasant Little Surprise |magazine=TFH Magazine |url=https://www.tfhmagazine.com/articles/freshwater/the-dwarf-puffer-a-pleasant-little-surprise-full |access-date=5 May 2022 }}</ref> ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಗಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗಂಟಲಿನ ಬಳಿ ಹಳದಿ ಮಚ್ಚೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Hellweg"/> == ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು == ಇತರ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಂತೆ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಕೂಡ ಅಪಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಒಳಗೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="NationalGeographic">{{cite web |title=Pufferfish |url=https://web.archive.org/web/20210329000000/https://www.nationalgeographic.com/animals/fish/facts/pufferfish |publisher=National Geographic |date=12 March 2010 |archive-date=29 March 2021 |access-date=28 May 2022 }}</ref> ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚರ್ಮದ ಸ್ಕೇಲ್‌ಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ದೇಹದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೀನು ಉಬ್ಬಿದಾಗ ಈ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.<ref name="Shono">{{cite journal |last=Shono |first=T. |last2=Thiery |first2=A. P. |last3=Cooper |first3=R. L. |last4=Kurokawa |first4=D. |last5=Britz |first5=R. |last6=Okabe |first6=M. |last7=Fraser |first7=G. J. |year=2019 |title=Evolution and Developmental Diversity of Skin Spines in Pufferfishes |journal=iScience |volume=19 |pages=1248–1259 |doi=10.1016/j.isci.2019.06.003 |pmc=6831732 |pmid=31353167 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಾಗಿರುವ '''ಟೆಟ್ರೋಡೋಟಾಕ್ಸಿನ್''' ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ನರ ವಿಷವೂ ಈ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷವು ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ತ್ವಚೆ, ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು.<ref name="CDC">{{cite web |title=Tetrodotoxin: Biotoxin |url=https://www.cdc.gov/niosh/ershdb/emergencyresponsecard_29750019.html |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=25 May 2023 |access-date=12 May 2024 }}</ref> == ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್'' ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ == ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್'' ಎಂಬ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಭೇದವು ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಮಾನ ಗಾತ್ರ, ದೇಹಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="BritzKottelat"/> ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್'' ಅನ್ನು 1999ರವರೆಗೆ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ನದೇ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡನ್ನೂ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="BritzKottelat"/> ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್''ನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರ ದೇಹದ ಮುಳ್ಳುಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಾಢ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಿನುಗುವ "ಕಣ್ಣಿನ ಮಡಚು" ಗುರುತು ''C. imitator''ನ ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="BritzKottelat"/> == ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಹಾಗೂ ನದೀಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ.<ref name="IUCN"/><ref name="Devi2000">{{cite journal |last=Devi |first=K. R. |last2=Indra |first2=T. J. |last3=Raghunathan |first3=M. B. |year=2000 |title=On a report of ''Tetraodon (Monotretus) travancoricus'', from south Kanara, Karnataka, India |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=97 |issue=3 |pages=441–443 |url=https://archive.org/ |access-date=4 May 2022 }}</ref> ಇದು ಸಿಹಿನೀರಿನ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಳಗೇ ಚಲಿಸುವ ಪೊಟಮೋಡ್ರೋಮಸ್ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯಾವರಣವಿರುವ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆ, ಮರಳು, ಸಿಲ್ಟ್ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ತಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase"/> ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಕನಿಷ್ಠ 13 ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ, ನೀಲಂಬೂರು ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಯಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಾರ್ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="Anupama">{{cite journal |last=Anupama |first=K. M. |last2=Harikrishnan |first2=M. |year=2015 |title=Improved survival of Malabar puffer fish, ''Carinotetraodon travancoricus'' (Hora and Nair, 1941) in planted aquaria |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=6 |issue=1 |pages=138–144 |doi=10.6088/ijes.6016 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಭರತಪುಳ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಮಂಡಲ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನೀರು ತುಂಬಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಕೃತಕ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Bharathapuzha">{{cite journal |last=Bijukumar |first=A. |last2=Philip |first2=S. |last3=Ali |first3=A. |last4=Sushama |first4=S. |last5=Raghavan |first5=R. |year=2013 |title=Fishes of River Bharathapuzha, Kerala, India: diversity, distribution, threats and conservation |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=5 |issue=15 |pages=4979–4993 |doi=10.11609/JoTT.o3640.4979-93 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಹರಡುವಿಕೆಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Easa">{{cite journal |last=Easa |first=P. S. |last2=Basha |first2=C. C. |year=1995 |title=A Survey on the Habitat and Distribution of Stream Fishes in the Kerala part of Nilgiri Biosphere Reserve |journal=Kerala Forest Research Report |volume=104 |url=https://docs.kfri.res.in/ |access-date=6 May 2022 }}</ref> ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ pH 7.5–8.3 ಮತ್ತು 22–28 °C ತಾಪಮಾನವಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase"/> == ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಅನ್ನು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ಅಪಾಯಸನ್ನಿಹಿತ''' (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="IUCN"/> ಇದರ ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಮಲಿನಜಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಹಿಡಿತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="IUCN"/> ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಂತಹ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 2010ರ ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2005ರಿಂದ 2015ರವರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 30–40% ಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು 2005ರಿಂದ 2010ರಲ್ಲಿಯೇ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="IUCN"/> == ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳು, ಜಲಚರ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು, ಕ್ರಸ್ಟೇಶಿಯನ್‌ಗಳು, ಆನೆಲಿಡ್‌ಗಳು, ನೀರಿನ ಚಿಗಟಗಳು, ರೋಟಿಫರ್‌ಗಳು, ಕೋಪಿಪೋಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್‌ಗಳು ಇದರ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref name="Mercy"/> ವಿವಿಧ ಜಲಚರ ಕೀಟಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳಾದ ಒಡೊನಾಟಾ, ಹೆಮಿಪ್ಟೆರಾ, ಮೇಫ್ಲೈ ಮತ್ತು ಈಗೆಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನೂ ಇದು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಸ್ಯಪದಾರ್ಥ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಯಾಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಶೈವಲಗಳೂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವಾಗ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋದ ಮರಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಇದರ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref name="Mercy"/> ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಸಣ್ಣ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಶಂಖುಗಳು, ಸಣ್ಣ ಶ್ರಿಂಪ್‌ಗಳು, ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಮಸ್ಸೆಲ್ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಶೆಲ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಜೀವಂತ ಸೊಳ್ಳೆ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name="Hellweg"/> ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಈಜುವ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಲಮೂಲದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಇತರ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮೀನುಗಳೂ ಇರಬಹುದು.<ref name="Doi">{{cite journal |last=Doi |first=Hiroyuki |last2=Sakai |first2=Harumi |last3=Yamanoue |first3=Yusuke |last4=Sonoyama |first4=Takayuki |last5=Ishibashi |first5=Toshiaki |year=2015 |title=Spawning of eight Southeast Asian brackish and freshwater puffers of the genera Tetraodon and Carinotetraodon in captivity |journal=Fisheries Science |volume=81 |issue=2 |pages=291–299 |doi=10.1007/s12562-014-0842-7 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದಾಗ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Anupama"/> == ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಗಂಡುಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Reproduction">{{cite journal |last=Doi |first=Hiroyuki |last2=Sakai |first2=Harumi |last3=Yamanoue |first3=Yusuke |last4=Sonoyama |first4=Takayuki |last5=Ishibashi |first5=Toshiaki |year=2015 |title=Spawning of eight Southeast Asian brackish and freshwater puffers of the genera Tetraodon and Carinotetraodon in captivity |journal=Fisheries Science |volume=81 |issue=2 |pages=291–299 |doi=10.1007/s12562-014-0842-7 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಪಂಬಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರೌಢತೆಗೆ ತಲುಪುವ ಕನಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರ ಸುಮಾರು 1.83 ಸೆಂ.ಮೀ. ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರೌಢತೆಗೆ ತಲುಪುವ ವೇಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.<ref name="Reproduction"/> ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮೀನುಗಳ ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮಧ್ಯರೇಖೆಯ ಚರ್ಮದ ಮಡಚುಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಸಂಭೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="Doi"/> ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾವಾ ಮಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ತಳಪದರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1–5 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಾಸ ಸುಮಾರು 1.43 ಮಿ.ಮೀ. ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Doi"/> ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟ ನಂತರ ಗಂಡು ಮೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ, 27 °C ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ಮರಿಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಫ್ಯೂಸೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ರೋಟಿಫರ್‌ಗಳಂತಹ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ರಕ್ತಹುಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೈನ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ನೀಡಬಹುದು.<ref name="Doi"/> ಲಾರ್ವಾಗಳು ಹೊರಬರುವಾಗ ಸರಾಸರಿ 3.15 ಮಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಕ್ ಸ್ಯಾಕ್ ಬಹುತೇಕ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಮೀನುಗಳು ಈಜಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Doi"/> ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ನಿಖರ ಆಯುಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="Hellweg"/> == ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ == 1941ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದಾಗ, ಕೆ. ಕೆ. ನಾಯರ್ ಅವರು ಮಕ್ಕಳು ಈ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಟದ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.<ref name="HoraNair"/> ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪೆಯ ಮರಿಗಳಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮೀನು ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="Mercy"/> ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ, ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಹವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಂತ ಶಂಖುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಕೆಲವು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಶಂಖುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.<ref name="Hellweg"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.iucnredlist.org/species/166591/174788004 IUCN Red List – ''Carinotetraodon travancoricus''] * [https://www.fishbase.se/summary/Carinotetraodon-travancoricus.html FishBase – ''Carinotetraodon travancoricus''] * [https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/4Y5L5 Catalogue of Life – ''Carinotetraodon travancoricus''] [[ವರ್ಗ:Tetraodontidae]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1941ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಜೀವಿಗಳು]] chilcz9tkkuh6vhjp9qi0wee7tx0egj 1382144 1382141 2026-08-13T07:09:01Z Hariprasad Shetty10 87270 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 1382144 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1382157 1382144 2026-08-13T08:50:37Z Hariprasad Shetty10 87270 1382157 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಂಗಳ್ | image = | caption = | director = ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ | screenplay = ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ | story = ಸಿ. ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | producer = ಪಿ. ವಿ. ಗಂಗಾಧರನ್<br>ಶಾಂತಾ ನಾಯರ್<br>ಸುಕು ನಾಯರ್ | starring = ಜಯರಾಮ್ (ನಟ)<br>ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ<br>ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್<br>ಇನ್ನಸೆಂಟ್<br>കാവ്യ മാധവൻ | cinematography = ವಿಪಿನ್ ಮೋಹನ್ | editing = ಕೆ. ರಾಜಗೋಪಾಲ್ | music = [[ಇಳಯರಾಜ]] | production_companies = ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್<br>ತ್ರಿವೇಣಿ ಮೂವೀಸ್ | distributor = ಕಲ್ಪಕ ರಿಲೀಸ್ | released = 5 ಮೇ 2000 | runtime = 150 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಗಳು''' ({{lang-ml|കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ}}) 2000ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಿ. ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ, ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್, ಇನ್ನಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Pic of the day: When Achu from 'Kochu Kochu Santhoshangal' met his mom! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pic-of-the-day-when-achu-from-kochu-kochu-santhoshangal-met-his-mom/articleshow/81760389.cms |website=The Times of India |date=30 March 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಇಳಯರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |title=48th National Film Awards |url=https://dff.nic.in/images/Documents/48th_NFA.pdf |publisher=Directorate of Film Festivals |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆರು ವರ್ಷದ ಮಗ ಅಚುವಿನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಗೋವನ್ ಒಂಟಿ ತಂದೆ ಗೋವನ್. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಆತ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ನೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೆಲಿನ್ ಎಂಬ ಕಿಶೋರಿಯು ಗೋವನ್‌ನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಕೆಗೆ ವಿವರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋವನ್ ತನ್ನ ಮಗ ಅಚುವಿನ ತಾಯಿ ಆಶಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ, ತಾನು ಆಕೆಯಿಂದ ಏಕೆ ದೂರವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite news |last=Kurup |first=Aradhya |title=From 'Amaram' to 'Uyare': Memorable depictions of single fathers in Malayalam cinema |url=https://www.thenewsminute.com/features/amaram-uyare-memorable-depictions-single-fathers-malayalam-cinema-107297 |work=The News Minute |date=18 August 2019 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದ ಆಶಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗೋವನ್ ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಯ ಮೊದಲು ಆಶಾ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತನ್ನ ಕಲಾಜೀವನವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಗೋವನ್ ಜೊತೆ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಚುವಿನ ಜನನದ ನಂತರ, ಖ್ಯಾತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ ಮಾಯಾ ವರ್ಮಾಗೆ ಆಶಾಳ ನೃತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ನೃತ್ಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಶಾಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಶಾಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕಲಾಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಶಾಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ನಡುವೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಶಾಳ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಗೋವನ್ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗೋವನ್ ತನ್ನ ಮಗ ಅಚುವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮತ್ತು ಮಗನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯು ಆಶಾಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕಲಾಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆತ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಗೋವನ್ ಗೋವಾದಲ್ಲೇ ಮಾಯಾ ವರ್ಮಾಳನ್ನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಾಯಾ ತನ್ನ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸೆಲಿನ್ ಮಾಯಾಳನ್ನು ಗೋವನ್ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಆಶಾ ಗೋವನ್ ಮತ್ತು ಅಚು ದೂರವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಗೋವನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಕಲಾಜೀವನದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಮಾಯಾ ಗೋವನ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗೋವನ್ ಮತ್ತು ಆಶಾ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಜಯರಾಮ್— ಗೋವನ್ * ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ — ಅಶೋಕ್ ಗೋವನ್ / ಅಚು * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ — ಆಶಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ * ಇನ್ನಸೆಂಟ್ — ಜೋಸ್ * ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್ — ಸೆಲಿನ್ * ಭಾನುಪ್ರಿಯಾ — ಮಾಯಾ ವರ್ಮಾ * ಲಾಲು ಅಲೆಕ್ಸ್ — ಅಶೋಕ್ * ಸಿದ್ದೀಕ್ — ರಮೇಶ್ * ಲೇನಾ — ದೀಪಾ * ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ — ಸುಧಾಕರನ್ * ಉರ್ಮಿಳಾ ಉನ್ನಿ — ವಿಲಾಸಿನಿ * ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ — ಜಗದಮ್ಮ * ಓಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ — ಶೇಖರನ್ * ಮಾಲಾ ಅರವಿಂದನ್ — ಶಂಕರನ್ * ಅಗಸ್ಟಿನ್ — ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ * ಥೆಸ್ನಿ ಖಾನ್ — ಸ್ವತಃ * ವತ್ಸಲಾ ಮೆನನ್ — ಆಶಾಳ ಅಜ್ಜಿ * ಯಮುನಾ — ಎಲಿಜಬೆತ್ * ಬಾಬು ಸ್ವಾಮಿ — ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಜಯರಾಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಕಾಳಿದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಇದು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kalidas Jayaram on doing a movie with his dad |url=https://www.thenewsminute.com/features/kalidas-jayaram-doing-movie-his-dad-91416 |website=The News Minute |date=1 November 2018 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಕಾಳಿದಾಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವರು ಹಿರಿಯ ನಟಿ ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಶೇಷಾದ್ರಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite web |title=Happy Birthday Kalidas Jayaram: Lesser known facts about the charming actor that will make you his fan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalidas-jayaram-lesser-known-facts-about-the-charming-actor-that-will-make-you-his-fan/articleshow/79749680.cms |website=The Times of India |date=16 December 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಭಾನುಪ್ರಿಯಾ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸೆಲಿನ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ವರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತರ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಕಾರಣ ಅವರು ಚಿತ್ರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ನಂತರ ಸುಕನ್ಯಾ ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್ ಸೆಲಿನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=5 Non-Malayali Actresses Who Made It Big In Malayalam Cinema |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/5-non-malayali-actresses-who-made-it-big-in-malayalam-cinema/articleshow/79460505.cms |website=The Times of India |date=29 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋವಾದ ಪಣಜಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |last=George |first=Anjana |title=Mollywood stars recall their stint as child artistes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mollywood-stars-recall-their-stint-as-child-artistes/articleshow/56799558.cms |website=The Times of India |date=27 January 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಇಳಯರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಕೈತಪ್ರಂ ದಾಮೋದರನ್ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಆಲ್ಬಂ 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2000ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Kochu Kochu Santhoshangal (2000) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=3255&ln=en |website=Malayala Chalachithram |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಳು: * "Chellakkaatte" — ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ * "Ghanashyaama" — ಗಾಯತ್ರಿ ಅಶೋಕನ್ * "Kodamanjin Thaazhvarayil" — ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ * "Palappoomazha" — ಭವತಾರಿಣಿ * "Shivakaradhamarukalayamaay Naadam" — ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಯತ್ರಿ ಅಶೋಕನ್ * "Sumasaayaka" — ಕಲ್ಲಾರ ಗೋಪನ್ ಮತ್ತು ಗೀತಾ ದೇವಿ * "Title Song" — ದೀಪಿಕಾ ಮತ್ತು ಗಾಯಕರ ತಂಡ == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | ವಿಜೇತ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ — ಕಲಾ | ವಿಜೇತ |- | ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲನಟ — ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ | ವಿಜೇತ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|0273313|Kochu Kochu Santhoshangal}} — [[IMDb]] 5rwiiu2tcjfk61af9vo1w1ceqmoo95d 1382196 1382157 2026-08-13T09:38:07Z Hariprasad Shetty10 87270 1382196 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ತಂಪು | image = | caption = | director = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | writer = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | producer = ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ | starring = ಭರತ್ ಗೋಪಿ<br>ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು<br>ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್<br>ಜಲಜಾ | cinematography = ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ | editing = ಎ. ರಮೇಶನ್ | music = ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | production_company = ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | released = 1978 | runtime = 129 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ತಂಪು''' ({{lang-ml|തമ്പ്}}; ಅರ್ಥ: ''ಸರ್ಕಸ್ ಗುಡಾರ'') 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತ್ ಗೋಪಿ, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಜಲಜಾ ಮತ್ತು ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ನೈಜ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="FHF">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಆಗಮನದಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತೊರೆಯುವಾಗ ಉಳಿಯುವ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರವು ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಸರ್ಕಸ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಬದಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು, ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಚಿತ್ರವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಕಳಚಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಂದಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಸರ್ಕಸ್ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಹೊರಟುಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ತನ್ನ ಅಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಏಕಾಂಗಿತನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತೆರಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಭಾವಗಳಾದ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್. ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ಜೊತೆಗೆ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಜನರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FHF"/> == ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ == ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ, ನದಿ, ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಖಭಾವಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇಂಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಭರತ್ ಗೋಪಿ * ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು * ಜಲಜಾ * ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ * ಡಿ. ಪಿ. ನಾಯರ್ * ಶ್ರೀಧರನ್ ಚಂಬಾಡ್ * ಮುರಿಕ್ಕೋಳಿ ಕೃಷ್ಣನ್ * ಕೊಟ್ಟಾರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ನೆರೆಳತ್ ರಾಮ ಪೊದುವಾಳ್ * ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು * ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳು<ref name="FHF"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WikiThampu">{{cite web |title=Thampu |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Thampu |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" | + ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು | | -------------------------------------- | | ! ಸಂಖ್ಯೆ !! ಹಾಡು !! ಗಾಯಕರು !! ಸಾಹಿತ್ಯ | | - | | 1 | | ''Kaanakappennu'' | | ಉಷಾ ರವಿ | | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ | | - | | 2 | | ''Kaanakappennu'' (No BGM) | | ಉಷಾ ರವಿ | | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ | | - | | 3 | | ''Oru Yamunaanadi'' | | ಉಷಾ ರವಿ | | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ | | - | | 4 | | ''Sreepaalkkadalil'' | | ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ಕಾವಾಲಂ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ | | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ | | } | == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="WikiThampu"/> {| class="wikitable" | + ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | | ------------------------------------------ | | ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ವಿಭಾಗ !! ವಿಜೇತ | | - | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | | [[ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್]] | | - | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | | [[ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್]] | | - | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | | '''ತಂಪು''' | | - | | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | | [[ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್]] | | - | | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | | '''ತಂಪು''' | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | | '''ತಂಪು''' | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | | [[ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್]] | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | | [[ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್]] | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ | | ಎ. ರಮೇಶನ್ | | } | 1978ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=National Film Award for Best Malayalam Feature Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/National_Film_Award_for_Best_Malayalam_Feature_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> 1978ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kerala State Film Award for Second Best Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kerala_State_Film_Award_for_Second_Best_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ನೆಗಟಿವ್ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಭಾಗಿಗಳು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಡ್ಯೂಪ್ ನೆಗಟಿವ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಳಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿತಗಳು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಸ್ಪ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಲೊನ್ಯಾದ L'Immagine Ritrovata ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, [[ದಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]]ನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫೊಂಡಾಜಿಯೋನೆ ಸಿನೆಟೆಕಾ ಡಿ ಬೊಲೊನ್ಯಾ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅರವಿಂದನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು 2022ರ [[ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದ 'ಕಾನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref name="Cannes">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 129 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಮಹತ್ವ == '''ತಂಪು''' ಮಲಯಾಳಂ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾಹಂದರಕ್ಕಿಂತ ವೀಕ್ಷಣೆ, ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳು, ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವವು ಚಿತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಅನಿತ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸರ್ಕಸ್ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿ, ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಗುರುತು ಉಳಿಸದೆ ತೆರಳುತ್ತದೆ.<ref name="EyeFilm">{{cite web |title=Thampu (The Circus Tent) |url=https://www.eyefilm.nl/en/whats-on/thampu-the-circus-tent/1085735 |publisher=Eye Filmmuseum |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|0078381|Thampu}} * {{YouTube|}} [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 3vmcxdikkql37iexda9f5pv362ibgya 1382200 1382196 2026-08-13T09:40:06Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಸಂಗೀತ */ 1382200 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ತಂಪು | image = | caption = | director = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | writer = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | producer = ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ | starring = ಭರತ್ ಗೋಪಿ<br>ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು<br>ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್<br>ಜಲಜಾ | cinematography = ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ | editing = ಎ. ರಮೇಶನ್ | music = ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | production_company = ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | released = 1978 | runtime = 129 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ತಂಪು''' ({{lang-ml|തമ്പ്}}; ಅರ್ಥ: ''ಸರ್ಕಸ್ ಗುಡಾರ'') 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತ್ ಗೋಪಿ, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಜಲಜಾ ಮತ್ತು ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ನೈಜ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="FHF">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಆಗಮನದಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತೊರೆಯುವಾಗ ಉಳಿಯುವ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರವು ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಸರ್ಕಸ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಬದಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು, ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಚಿತ್ರವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಕಳಚಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಂದಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಸರ್ಕಸ್ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಹೊರಟುಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ತನ್ನ ಅಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಏಕಾಂಗಿತನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತೆರಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಭಾವಗಳಾದ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್. ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ಜೊತೆಗೆ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಜನರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FHF"/> == ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ == ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ, ನದಿ, ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಖಭಾವಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇಂಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಭರತ್ ಗೋಪಿ * ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು * ಜಲಜಾ * ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ * ಡಿ. ಪಿ. ನಾಯರ್ * ಶ್ರೀಧರನ್ ಚಂಬಾಡ್ * ಮುರಿಕ್ಕೋಳಿ ಕೃಷ್ಣನ್ * ಕೊಟ್ಟಾರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ನೆರೆಳತ್ ರಾಮ ಪೊದುವಾಳ್ * ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು * ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳು<ref name="FHF"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WikiThampu">{{cite web |title=Thampu |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Thampu |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" |+ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು ! ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1 | ''ಕಾನಕಪ್ಪೆನ್ನು'' | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 2 | ''ಕಾನಕಪ್ಪೆನ್ನು'' (No BGM) | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 3 | ''ಒರು ಯಮುನಾನದಿ'' | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 4 | ''ಶ್ರೀಪಾಲ್ಕಡಲ್'' | ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ಕಾವಾಲಂ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="WikiThampu"/> {| class="wikitable" | + ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | | ------------------------------------------ | | ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ವಿಭಾಗ !! ವಿಜೇತ | | - | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | | [[ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್]] | | - | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | | [[ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್]] | | - | | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | | '''ತಂಪು''' | | - | | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | | [[ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್]] | | - | | [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | | '''ತಂಪು''' | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | | '''ತಂಪು''' | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | | [[ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್]] | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | | [[ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್]] | | - | | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ | | ಎ. ರಮೇಶನ್ | | } | 1978ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=National Film Award for Best Malayalam Feature Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/National_Film_Award_for_Best_Malayalam_Feature_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> 1978ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kerala State Film Award for Second Best Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kerala_State_Film_Award_for_Second_Best_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ನೆಗಟಿವ್ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಭಾಗಿಗಳು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಡ್ಯೂಪ್ ನೆಗಟಿವ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಳಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿತಗಳು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಸ್ಪ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಲೊನ್ಯಾದ L'Immagine Ritrovata ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, [[ದಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]]ನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫೊಂಡಾಜಿಯೋನೆ ಸಿನೆಟೆಕಾ ಡಿ ಬೊಲೊನ್ಯಾ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅರವಿಂದನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು 2022ರ [[ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದ 'ಕಾನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref name="Cannes">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 129 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಮಹತ್ವ == '''ತಂಪು''' ಮಲಯಾಳಂ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾಹಂದರಕ್ಕಿಂತ ವೀಕ್ಷಣೆ, ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳು, ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವವು ಚಿತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಅನಿತ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸರ್ಕಸ್ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿ, ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಗುರುತು ಉಳಿಸದೆ ತೆರಳುತ್ತದೆ.<ref name="EyeFilm">{{cite web |title=Thampu (The Circus Tent) |url=https://www.eyefilm.nl/en/whats-on/thampu-the-circus-tent/1085735 |publisher=Eye Filmmuseum |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|0078381|Thampu}} * {{YouTube|}} [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 58pudefx5c2jrqp44j6mz9631ynq7os 1382203 1382200 2026-08-13T09:41:29Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು */ 1382203 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ತಂಪು | image = | caption = | director = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | writer = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | producer = ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ | starring = ಭರತ್ ಗೋಪಿ<br>ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು<br>ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್<br>ಜಲಜಾ | cinematography = ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ | editing = ಎ. ರಮೇಶನ್ | music = ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | production_company = ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | released = 1978 | runtime = 129 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ತಂಪು''' ({{lang-ml|തമ്പ്}}; ಅರ್ಥ: ''ಸರ್ಕಸ್ ಗುಡಾರ'') 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತ್ ಗೋಪಿ, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಜಲಜಾ ಮತ್ತು ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ನೈಜ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="FHF">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಆಗಮನದಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತೊರೆಯುವಾಗ ಉಳಿಯುವ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರವು ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಸರ್ಕಸ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಬದಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು, ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಚಿತ್ರವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಕಳಚಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಂದಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಸರ್ಕಸ್ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಹೊರಟುಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ತನ್ನ ಅಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಏಕಾಂಗಿತನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತೆರಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಭಾವಗಳಾದ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್. ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ಜೊತೆಗೆ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಜನರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FHF"/> == ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ == ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ, ನದಿ, ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಖಭಾವಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇಂಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಭರತ್ ಗೋಪಿ * ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು * ಜಲಜಾ * ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ * ಡಿ. ಪಿ. ನಾಯರ್ * ಶ್ರೀಧರನ್ ಚಂಬಾಡ್ * ಮುರಿಕ್ಕೋಳಿ ಕೃಷ್ಣನ್ * ಕೊಟ್ಟಾರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ನೆರೆಳತ್ ರಾಮ ಪೊದುವಾಳ್ * ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು * ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳು<ref name="FHF"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WikiThampu">{{cite web |title=Thampu |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Thampu |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" |+ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು ! ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1 | ''ಕಾನಕಪ್ಪೆನ್ನು'' | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 2 | ''ಕಾನಕಪ್ಪೆನ್ನು'' (No BGM) | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 3 | ''ಒರು ಯಮುನಾನದಿ'' | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 4 | ''ಶ್ರೀಪಾಲ್ಕಡಲ್'' | ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ಕಾವಾಲಂ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="WikiThampu"/> {| class="wikitable" |+ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ವಿಜೇತ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | '''ತಂಪು''' |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | '''ತಂಪು''' |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | '''ತಂಪು''' |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ | ಎ. ರಮೇಶನ್ |} 1978ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=National Film Award for Best Malayalam Feature Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/National_Film_Award_for_Best_Malayalam_Feature_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> 1978ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kerala State Film Award for Second Best Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kerala_State_Film_Award_for_Second_Best_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ನೆಗಟಿವ್ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಭಾಗಿಗಳು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಡ್ಯೂಪ್ ನೆಗಟಿವ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಳಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿತಗಳು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಸ್ಪ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಲೊನ್ಯಾದ L'Immagine Ritrovata ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, [[ದಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]]ನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫೊಂಡಾಜಿಯೋನೆ ಸಿನೆಟೆಕಾ ಡಿ ಬೊಲೊನ್ಯಾ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅರವಿಂದನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು 2022ರ [[ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದ 'ಕಾನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref name="Cannes">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 129 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಮಹತ್ವ == '''ತಂಪು''' ಮಲಯಾಳಂ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾಹಂದರಕ್ಕಿಂತ ವೀಕ್ಷಣೆ, ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳು, ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವವು ಚಿತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಅನಿತ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸರ್ಕಸ್ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿ, ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಗುರುತು ಉಳಿಸದೆ ತೆರಳುತ್ತದೆ.<ref name="EyeFilm">{{cite web |title=Thampu (The Circus Tent) |url=https://www.eyefilm.nl/en/whats-on/thampu-the-circus-tent/1085735 |publisher=Eye Filmmuseum |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|0078381|Thampu}} * {{YouTube|}} [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 72rkech9m5a00anrp901o74l22lwbz8 1382208 1382203 2026-08-13T09:49:40Z Hariprasad Shetty10 87270 1382208 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | native_name = | birth_place = [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | genre = ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ<br>ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ<br>ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ | occupation = ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ<br>ಅರೆಂಜರ್<br>ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | instrument = ಪಿಯಾನೊ<br>ಕೀಬೋರ್ಡ್<br>ಸಿಂಥಸೈಸರ್<br>ಸೀಬೋರ್ಡ್<br>ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ | years_active = 2016–ಇಂದಿನವರೆಗೆ }} '''ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್''' ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಪಿಯಾನೊ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TOI2017">{{cite news |title='Adventures of Omanakkuttan' second video song is here |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/adventures-of-omanakkuttan-second-video-song-is-here/articleshow/58312622.cms |work=The Times of India |date=22 April 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://www.imdb.com/name/nm5929488/ |website=IMDb |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಶೀನಾ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನವಿನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ರಚನಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅನಿಮೇಷನ್ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಿಸಿಲ್ಲಾ ವಡ್ಡಾಡಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DawnWiki">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dawn_Vincent |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಿರಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಭವನ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]], [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಲಿಪ್‌ನಾಟ್]], [[ಗ್ರೀನ್ ಡೇ]] ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು 2004ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಂತರ್-ಶಾಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="DawnWiki"/> 2012ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ [[ಕರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪುಣೆಯ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಲೊನ್]]ನ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು.<ref name="DawnWiki"/> == ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಮನು ನಿರ್ದೇಶನದ '''Mundrothuruth: Munroe Island''' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="DawnWiki"/> 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''[[Adventures of Omanakuttan]]''' ಚಿತ್ರವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಹಿತ್ ವಿ. ಎಸ್. ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಖಿಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರೂ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="TOI2017"/> ನಂತರ ಅವರು [[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]], ಬಿ. ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದ್ ಥಾಮಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="NEM2021">{{cite news |title=Secret of the sound: Robin Kunjukutty on working in Kala |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/Apr/02/secret-of-the-sound-robin-kunjukutty-on-working-in-kala-2285062.html |work=The New Indian Express |date=2 April 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="TNM2020">{{cite news |title=Rajeev Ravi's 'Kuttavum Shikshayum' with Asif Ali is based on true story |url=https://www.thenewsminute.com/flix/rajeev-ravis-kuttavum-shikshayum-asif-ali-based-true-story-136999 |work=The News Minute |date=2 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" | + ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ | | --------------------------------------------------------------- | | ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಕೆಲಸ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು | | - | | 2016 | | ''Mundrothuruth: Munroe Island'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2016 | | ''Kammatipaadam'' | | ಸಂಗೀತ ಅರೆಂಜರ್ / ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2016 | | ''Kismath'' | | ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2016 | | ''Kaadu Pookkunna Neram'' | | ಸಂಗೀತ ಎಡಿಟರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Samarpanam'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2017 | | ''[[Adventures of Omanakuttan]]'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Tharangam'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Sound of Silence'' | | ಸಹಾಯಕ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2018 | | ''Eeda'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2018 | | ''Iblis'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಆಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ನಿರ್ದೇಶಕ | | | | - | | 2019 | | ''Run Kalyani'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Thottappan'' | | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Virus'' | | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Android Kunjappan Version 5.25'' | | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸಿಂಕ್ ಸೌಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ | | | | - | | 2020 | | ''Paapam Cheyyathavar Kalleriyatte'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2020 | | ''Trance'' | | ಸಂಗೀತ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ | | - | | 2021 | | ''Kala'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Chathur Mukham'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Nayattu'' | | ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Kuttavum Shikshayum'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Appan'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Nna Thaan Case Kodu'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''The Teacher'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Kaapa'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2023 | | ''Higuita'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2023 | | ''2018'' | | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2023 | | ''How Is That For A Monday?'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು | | - | | 2024 | | ''Sureshanteyum Sumalathayudeyum Hrudayahariyaya Pranayakadha'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2025 | | ''Aap Kaise Ho'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2025 | | ''Kaliyugam 2064'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ | | - | | 2025 | | ''[[Lokah Chapter 1: Chandra]]'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2026 | | ''Pennum Porattum'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2026 | | ''Aadu 3: One Last Ride - Part 1'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | TBA | | ''Aadu 3: The Ride Ends - Part 2'' | | ಸಂಗೀತ | | | | } | == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === {| class="wikitable" |- | ! ವರ್ಷ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಚಿತ್ರ | | --------------------------------- | | 2023 | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ | | ''[[Nna Thaan Case Kodu]]'' | | } | 2023ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 53ನೇ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ''Nna Thaan Case Kodu'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward2023">{{cite news |title=53rd Kerala State Film Awards announced; Here's the full list of winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/53rd-kerala-state-film-awards-announced-heres-the-full-list-of-winners/articleshow/102002421.cms |work=The Times of India |date=21 July 2023 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb name|5929488|Dawn Vincent}} * {{Cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.msidb.org/movies.php?musician=Dawn%20Vincent&tag=Search&limit=1 |website=Malayalam Sangeetham Info Database |access-date=13 August 2026}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 9ohst4oj3b89q81lw1ov7rnfx12mpe7 1382209 1382208 2026-08-13T09:52:32Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1382209 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | native_name = | birth_place = [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | genre = ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ<br>ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ<br>ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ | occupation = ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ<br>ಅರೆಂಜರ್<br>ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | instrument = ಪಿಯಾನೊ<br>ಕೀಬೋರ್ಡ್<br>ಸಿಂಥಸೈಸರ್<br>ಸೀಬೋರ್ಡ್<br>ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ | years_active = 2016–ಇಂದಿನವರೆಗೆ }} '''ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್''' ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಪಿಯಾನೊ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TOI2017">{{cite news |title='Adventures of Omanakkuttan' second video song is here |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/adventures-of-omanakkuttan-second-video-song-is-here/articleshow/58312622.cms |work=The Times of India |date=22 April 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://www.imdb.com/name/nm5929488/ |website=IMDb |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಶೀನಾ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನವಿನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ರಚನಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅನಿಮೇಷನ್ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಿಸಿಲ್ಲಾ ವಡ್ಡಾಡಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DawnWiki">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dawn_Vincent |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಿರಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಭವನ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]], [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಲಿಪ್‌ನಾಟ್]], [[ಗ್ರೀನ್ ಡೇ]] ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು 2004ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಂತರ್-ಶಾಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="DawnWiki"/> 2012ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ [[ಕರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪುಣೆಯ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಲೊನ್]]ನ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು.<ref name="DawnWiki"/> == ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಮನು ನಿರ್ದೇಶನದ '''Mundrothuruth: Munroe Island''' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="DawnWiki"/> 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''[[Adventures of Omanakuttan]]''' ಚಿತ್ರವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಹಿತ್ ವಿ. ಎಸ್. ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಖಿಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರೂ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="TOI2017"/> ನಂತರ ಅವರು [[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]], ಬಿ. ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದ್ ಥಾಮಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="NEM2021">{{cite news |title=Secret of the sound: Robin Kunjukutty on working in Kala |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/Apr/02/secret-of-the-sound-robin-kunjukutty-on-working-in-kala-2285062.html |work=The New Indian Express |date=2 April 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="TNM2020">{{cite news |title=Rajeev Ravi's 'Kuttavum Shikshayum' with Asif Ali is based on true story |url=https://www.thenewsminute.com/flix/rajeev-ravis-kuttavum-shikshayum-asif-ali-based-true-story-136999 |work=The News Minute |date=2 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" |+ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ |- ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ಕೆಲಸ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2016 | ''Mundrothuruth: Munroe Island'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2016 | ''Kammatipaadam'' | ಸಂಗೀತ ಅರೆಂಜರ್ / ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2016 | ''Kismath'' | ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2016 | ''Kaadu Pookkunna Neram'' | ಸಂಗೀತ ಎಡಿಟರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2017 | ''Samarpanam'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2017 | ''[[Adventures of Omanakuttan]]'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2017 | ''Tharangam'' | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2017 | ''Sound of Silence'' | ಸಹಾಯಕ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2018 | ''Eeda'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2018 | ''Iblis'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಆಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ನಿರ್ದೇಶಕ | |- | 2019 | ''Run Kalyani'' | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2019 | ''Thottappan'' | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | |- | 2019 | ''Virus'' | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | |- | 2019 | ''Android Kunjappan Version 5.25'' | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸಿಂಕ್ ಸೌಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ | |- | 2020 | ''Paapam Cheyyathavar Kalleriyatte'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2020 | ''Trance'' | ಸಂಗೀತ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ |- | 2021 | ''Kala'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2021 | ''Chathur Mukham'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2021 | ''Nayattu'' | ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2021 | ''Kuttavum Shikshayum'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''Appan'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''Nna Thaan Case Kodu'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''The Teacher'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''Kaapa'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2023 | ''Higuita'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2023 | ''2018'' | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2023 | ''How Is That For A Monday?'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು |- | 2024 | ''Sureshanteyum Sumalathayudeyum Hrudayahariyaya Pranayakadha'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2025 | ''Aap Kaise Ho'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2025 | ''Kaliyugam 2064'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2025 | ''[[Lokah Chapter 1: Chandra]]'' | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2026 | ''Pennum Porattum'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2026 | ''Aadu 3: One Last Ride - Part 1'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | TBA | ''Aadu 3: The Ride Ends - Part 2'' | ಸಂಗೀತ | |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === {| class="wikitable" |- | ! ವರ್ಷ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಚಿತ್ರ | | --------------------------------- | | 2023 | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ | | ''[[Nna Thaan Case Kodu]]'' | | } | 2023ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 53ನೇ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ''Nna Thaan Case Kodu'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward2023">{{cite news |title=53rd Kerala State Film Awards announced; Here's the full list of winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/53rd-kerala-state-film-awards-announced-heres-the-full-list-of-winners/articleshow/102002421.cms |work=The Times of India |date=21 July 2023 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb name|5929488|Dawn Vincent}} * {{Cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.msidb.org/movies.php?musician=Dawn%20Vincent&tag=Search&limit=1 |website=Malayalam Sangeetham Info Database |access-date=13 August 2026}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] onofitf8b8s8mtaktkwgqjxklfe4jdw 1382210 1382209 2026-08-13T09:53:43Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ */ 1382210 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | native_name = | birth_place = [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | genre = ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ<br>ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ<br>ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ | occupation = ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ<br>ಅರೆಂಜರ್<br>ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | instrument = ಪಿಯಾನೊ<br>ಕೀಬೋರ್ಡ್<br>ಸಿಂಥಸೈಸರ್<br>ಸೀಬೋರ್ಡ್<br>ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ | years_active = 2016–ಇಂದಿನವರೆಗೆ }} '''ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್''' ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಪಿಯಾನೊ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TOI2017">{{cite news |title='Adventures of Omanakkuttan' second video song is here |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/adventures-of-omanakkuttan-second-video-song-is-here/articleshow/58312622.cms |work=The Times of India |date=22 April 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://www.imdb.com/name/nm5929488/ |website=IMDb |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಶೀನಾ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನವಿನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ರಚನಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅನಿಮೇಷನ್ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಿಸಿಲ್ಲಾ ವಡ್ಡಾಡಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DawnWiki">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dawn_Vincent |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಿರಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಭವನ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]], [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಲಿಪ್‌ನಾಟ್]], [[ಗ್ರೀನ್ ಡೇ]] ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು 2004ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಂತರ್-ಶಾಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="DawnWiki"/> 2012ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ [[ಕರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪುಣೆಯ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಲೊನ್]]ನ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು.<ref name="DawnWiki"/> == ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಮನು ನಿರ್ದೇಶನದ '''Mundrothuruth: Munroe Island''' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="DawnWiki"/> 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''[[Adventures of Omanakuttan]]''' ಚಿತ್ರವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಹಿತ್ ವಿ. ಎಸ್. ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಖಿಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರೂ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="TOI2017"/> ನಂತರ ಅವರು [[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]], ಬಿ. ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದ್ ಥಾಮಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="NEM2021">{{cite news |title=Secret of the sound: Robin Kunjukutty on working in Kala |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/Apr/02/secret-of-the-sound-robin-kunjukutty-on-working-in-kala-2285062.html |work=The New Indian Express |date=2 April 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="TNM2020">{{cite news |title=Rajeev Ravi's 'Kuttavum Shikshayum' with Asif Ali is based on true story |url=https://www.thenewsminute.com/flix/rajeev-ravis-kuttavum-shikshayum-asif-ali-based-true-story-136999 |work=The News Minute |date=2 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" |+ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ |- ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ಕೆಲಸ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2016 | ''Mundrothuruth: Munroe Island'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2016 | ''Kammatipaadam'' | ಸಂಗೀತ ಅರೆಂಜರ್ / ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2016 | ''Kismath'' | ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2016 | ''Kaadu Pookkunna Neram'' | ಸಂಗೀತ ಎಡಿಟರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2017 | ''Samarpanam'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2017 | ''[[Adventures of Omanakuttan]]'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2017 | ''Tharangam'' | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2017 | ''Sound of Silence'' | ಸಹಾಯಕ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2018 | ''Eeda'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2018 | ''Iblis'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಆಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ನಿರ್ದೇಶಕ | |- | 2019 | ''Run Kalyani'' | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2019 | ''Thottappan'' | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | |- | 2019 | ''Virus'' | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | |- | 2019 | ''Android Kunjappan Version 5.25'' | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸಿಂಕ್ ಸೌಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ | |- | 2020 | ''Paapam Cheyyathavar Kalleriyatte'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2020 | ''Trance'' | ಸಂಗೀತ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ |- | 2021 | ''Kala'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2021 | ''Chathur Mukham'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2021 | ''Nayattu'' | ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | |- | 2021 | ''Kuttavum Shikshayum'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''Appan'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''Nna Thaan Case Kodu'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''The Teacher'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2022 | ''Kaapa'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2023 | ''Higuita'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2023 | ''2018'' | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | 2023 | ''How Is That For A Monday?'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು |- | 2024 | ''Sureshanteyum Sumalathayudeyum Hrudayahariyaya Pranayakadha'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2025 | ''Aap Kaise Ho'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2025 | ''Kaliyugam 2064'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2025 | ''[[Lokah Chapter 1: Chandra]]'' | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | |- | 2026 | ''Pennum Porattum'' | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | |- | 2026 | ''Aadu 3: One Last Ride - Part 1'' | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | |- | TBA | ''Aadu 3: The Ride Ends - Part 2'' | ಸಂಗೀತ | |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === {| class="wikitable" | ! ವರ್ಷ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಚಿತ್ರ | | --------------------------------- | | 2023 | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ | | ''[[Nna Thaan Case Kodu]]'' | | } 2023ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 53ನೇ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ''Nna Thaan Case Kodu'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward2023">{{cite news |title=53rd Kerala State Film Awards announced; Here's the full list of winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/53rd-kerala-state-film-awards-announced-heres-the-full-list-of-winners/articleshow/102002421.cms |work=The Times of India |date=21 July 2023 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb name|5929488|Dawn Vincent}} * {{Cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.msidb.org/movies.php?musician=Dawn%20Vincent&tag=Search&limit=1 |website=Malayalam Sangeetham Info Database |access-date=13 August 2026}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 6w26stb2cegfh2jr4gsk82n1ipikqzo 1382226 1382210 2026-08-13T10:28:54Z Hariprasad Shetty10 87270 1382226 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | native_name = | birth_place = [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | genre = ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ<br>ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ<br>ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ | occupation = ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ<br>ಅರೆಂಜರ್<br>ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | instrument = ಪಿಯಾನೊ<br>ಕೀಬೋರ್ಡ್<br>ಸಿಂಥಸೈಸರ್<br>ಸೀಬೋರ್ಡ್<br>ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ | years_active = 2016–ಇಂದಿನವರೆಗೆ }} '''ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್''' ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಪಿಯಾನೊ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TOI2017">{{cite news |title='Adventures of Omanakkuttan' second video song is here |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/adventures-of-omanakkuttan-second-video-song-is-here/articleshow/58312622.cms |work=The Times of India |date=22 April 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://www.imdb.com/name/nm5929488/ |website=IMDb |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಶೀನಾ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನವಿನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ರಚನಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅನಿಮೇಷನ್ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಿಸಿಲ್ಲಾ ವಡ್ಡಾಡಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DawnWiki">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dawn_Vincent |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಿರಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಭವನ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]], [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಲಿಪ್‌ನಾಟ್]], [[ಗ್ರೀನ್ ಡೇ]] ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು 2004ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಂತರ್-ಶಾಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="DawnWiki"/> 2012ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ [[ಕರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪುಣೆಯ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಲೊನ್]]ನ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು.<ref name="DawnWiki"/> == ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಮನು ನಿರ್ದೇಶನದ '''Mundrothuruth: Munroe Island''' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="DawnWiki"/> 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''[[Adventures of Omanakuttan]]''' ಚಿತ್ರವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಹಿತ್ ವಿ. ಎಸ್. ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಖಿಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರೂ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="TOI2017"/> ನಂತರ ಅವರು [[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]], ಬಿ. ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದ್ ಥಾಮಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="NEM2021">{{cite news |title=Secret of the sound: Robin Kunjukutty on working in Kala |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/Apr/02/secret-of-the-sound-robin-kunjukutty-on-working-in-kala-2285062.html |work=The New Indian Express |date=2 April 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="TNM2020">{{cite news |title=Rajeev Ravi's 'Kuttavum Shikshayum' with Asif Ali is based on true story |url=https://www.thenewsminute.com/flix/rajeev-ravis-kuttavum-shikshayum-asif-ali-based-true-story-136999 |work=The News Minute |date=2 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" | + ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ | | --------------------------------------------------------------- | | ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಕೆಲಸ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು | | - | | 2016 | | ''Mundrothuruth: Munroe Island'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2016 | | ''Kammatipaadam'' | | ಸಂಗೀತ ಅರೆಂಜರ್ / ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2016 | | ''Kismath'' | | ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2016 | | ''Kaadu Pookkunna Neram'' | | ಸಂಗೀತ ಎಡಿಟರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Samarpanam'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2017 | | ''[[Adventures of Omanakuttan]]'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Tharangam'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Sound of Silence'' | | ಸಹಾಯಕ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2018 | | ''Eeda'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2018 | | ''Iblis'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಆಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ನಿರ್ದೇಶಕ | | | | - | | 2019 | | ''Run Kalyani'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Thottappan'' | | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Virus'' | | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Android Kunjappan Version 5.25'' | | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸಿಂಕ್ ಸೌಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ | | | | - | | 2020 | | ''Paapam Cheyyathavar Kalleriyatte'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2020 | | ''Trance'' | | ಸಂಗೀತ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ | | - | | 2021 | | ''Kala'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Chathur Mukham'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Nayattu'' | | ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Kuttavum Shikshayum'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Appan'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Nna Thaan Case Kodu'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''The Teacher'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Kaapa'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2023 | | ''Higuita'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2023 | | ''2018'' | | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2023 | | ''How Is That For A Monday?'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು | | - | | 2024 | | ''Sureshanteyum Sumalathayudeyum Hrudayahariyaya Pranayakadha'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2025 | | ''Aap Kaise Ho'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2025 | | ''Kaliyugam 2064'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ | | - | | 2025 | | ''[[Lokah Chapter 1: Chandra]]'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2026 | | ''Pennum Porattum'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2026 | | ''Aadu 3: One Last Ride - Part 1'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | TBA | | ''Aadu 3: The Ride Ends - Part 2'' | | ಸಂಗೀತ | | | | } | == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === {| class="wikitable" |- | ! ವರ್ಷ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಚಿತ್ರ | | --------------------------------- | | 2023 | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ | | ''[[Nna Thaan Case Kodu]]'' | | } | 2023ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 53ನೇ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ''Nna Thaan Case Kodu'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward2023">{{cite news |title=53rd Kerala State Film Awards announced; Here's the full list of winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/53rd-kerala-state-film-awards-announced-heres-the-full-list-of-winners/articleshow/102002421.cms |work=The Times of India |date=21 July 2023 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb name|5929488|Dawn Vincent}} * {{Cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.msidb.org/movies.php?musician=Dawn%20Vincent&tag=Search&limit=1 |website=Malayalam Sangeetham Info Database |access-date=13 August 2026}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 9ohst4oj3b89q81lw1ov7rnfx12mpe7 1382227 1382226 2026-08-13T10:31:09Z Hariprasad Shetty10 87270 /* ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1382227 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | native_name = | birth_place = [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | genre = ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ<br>ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ<br>ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ | occupation = ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ<br>ಅರೆಂಜರ್<br>ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್<br>ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | instrument = ಪಿಯಾನೊ<br>ಕೀಬೋರ್ಡ್<br>ಸಿಂಥಸೈಸರ್<br>ಸೀಬೋರ್ಡ್<br>ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ | years_active = 2016–ಇಂದಿನವರೆಗೆ }} '''ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್''' ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಪಿಯಾನೊ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TOI2017">{{cite news |title='Adventures of Omanakkuttan' second video song is here |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/adventures-of-omanakkuttan-second-video-song-is-here/articleshow/58312622.cms |work=The Times of India |date=22 April 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://www.imdb.com/name/nm5929488/ |website=IMDb |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಶೀನಾ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ದಂಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ನವಿನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ರಚನಾತ್ಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]ನಿಂದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅನಿಮೇಷನ್ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಿಸಿಲ್ಲಾ ವಡ್ಡಾಡಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DawnWiki">{{cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dawn_Vincent |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಿರಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಭವನ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಒಂದು ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, [[ಮೆಟಾಲಿಕಾ]], [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], [[ಸ್ಲಿಪ್‌ನಾಟ್]], [[ಗ್ರೀನ್ ಡೇ]] ಮತ್ತು [[ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಹಾಡುಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಮತ್ತು 2004ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಅಂತರ್-ಶಾಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="DawnWiki"/> 2012ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ [[ಕರುಣ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಪುಣೆಯ [[ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ಗೆ ಸೇರಿ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಲೊನ್]]ನ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು.<ref name="DawnWiki"/> == ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2016ರಲ್ಲಿ ಮನು ನಿರ್ದೇಶನದ '''Mundrothuruth: Munroe Island''' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ಅಶೋಕ್ ಮತ್ತು ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="DawnWiki"/> 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''[[Adventures of Omanakuttan]]''' ಚಿತ್ರವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ರೋಹಿತ್ ವಿ. ಎಸ್. ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಅಖಿಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅವರೂ ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="TOI2017"/> ನಂತರ ಅವರು [[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]], ಬಿ. ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೋದ್ ಥಾಮಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="NEM2021">{{cite news |title=Secret of the sound: Robin Kunjukutty on working in Kala |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2021/Apr/02/secret-of-the-sound-robin-kunjukutty-on-working-in-kala-2285062.html |work=The New Indian Express |date=2 April 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref><ref name="TNM2020">{{cite news |title=Rajeev Ravi's 'Kuttavum Shikshayum' with Asif Ali is based on true story |url=https://www.thenewsminute.com/flix/rajeev-ravis-kuttavum-shikshayum-asif-ali-based-true-story-136999 |work=The News Minute |date=2 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable" | + ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ | | --------------------------------------------------------------- | | ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಕೆಲಸ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು | | - | | 2016 | | ''Mundrothuruth: Munroe Island'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2016 | | ''Kammatipaadam'' | | ಸಂಗೀತ ಅರೆಂಜರ್ / ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2016 | | ''Kismath'' | | ಸಂಗೀತ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2016 | | ''Kaadu Pookkunna Neram'' | | ಸಂಗೀತ ಎಡಿಟರ್ / ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Samarpanam'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2017 | | ''[[Adventures of Omanakuttan]]'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Tharangam'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2017 | | ''Sound of Silence'' | | ಸಹಾಯಕ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2018 | | ''Eeda'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2018 | | ''Iblis'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಆಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ನಿರ್ದೇಶಕ | | | | - | | 2019 | | ''Run Kalyani'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Thottappan'' | | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Virus'' | | ಸೌಂಡ್ ಎಡಿಟರ್ | | | | - | | 2019 | | ''Android Kunjappan Version 5.25'' | | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸಿಂಕ್ ಸೌಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ | | | | - | | 2020 | | ''Paapam Cheyyathavar Kalleriyatte'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2020 | | ''Trance'' | | ಸಂಗೀತ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ | | - | | 2021 | | ''Kala'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Chathur Mukham'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ / ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ / ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Nayattu'' | | ಪ್ರೀ-ಮಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ | | | | - | | 2021 | | ''Kuttavum Shikshayum'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Appan'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Nna Thaan Case Kodu'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''The Teacher'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2022 | | ''Kaapa'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2023 | | ''Higuita'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2023 | | ''2018'' | | ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | 2023 | | ''How Is That For A Monday?'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು | | - | | 2024 | | ''Sureshanteyum Sumalathayudeyum Hrudayahariyaya Pranayakadha'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2025 | | ''Aap Kaise Ho'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2025 | | ''Kaliyugam 2064'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ | | - | | 2025 | | ''[[Lokah Chapter 1: Chandra]]'' | | ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್ | | | | - | | 2026 | | ''Pennum Porattum'' | | ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ | | | | - | | 2026 | | ''Aadu 3: One Last Ride - Part 1'' | | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | | | | - | | TBA | | ''Aadu 3: The Ride Ends - Part 2'' | | ಸಂಗೀತ | | | | } | == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === {| class="wikitable" |- | ! ವರ್ಷ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಚಿತ್ರ | | --------------------------------- | | 2023 | | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ | | ''[[Nna Thaan Case Kodu]]'' | | } | 2023ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 53ನೇ [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ''Nna Thaan Case Kodu'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಡಾನ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ – ಸ್ಕೋರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward2023">{{cite news |title=53rd Kerala State Film Awards announced; Here's the full list of winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/53rd-kerala-state-film-awards-announced-heres-the-full-list-of-winners/articleshow/102002421.cms |work=The Times of India |date=21 July 2023 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb name|5929488|Dawn Vincent}} * {{Cite web |title=Dawn Vincent |url=https://en.msidb.org/movies.php?musician=Dawn%20Vincent&tag=Search&limit=1 |website=Malayalam Sangeetham Info Database |access-date=13 August 2026}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸೌಂಡ್ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] ophj43wu18trd7hqj70b5zpk7q5ld6c 1382228 1382227 2026-08-13T10:39:22Z Hariprasad Shetty10 87270 1382228 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಎನ್ನು ನಿಂಟೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = [[ಆರ್. ಎಸ್. ವಿಮಲ್]] | writer = [[ಆರ್. ಎಸ್. ವಿಮಲ್]] | producer = ಸುರೇಶ್ ರಾಜ್<br>ಬಿನೋಯ್ ಶಂಕರತ್<br>ಸುರೇಶ್‌ಕುಮಾರ್ ಮುತ್ತತ್<br>ರಾಗ್ಯ ಥಾಮಸ್ | starring = [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್]]<br>[[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]]<br>[[ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್]]<br>ಬಾಲಾ<br>ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ | narrator = ಸುಧೀರ್ ಕರಮನಾ | cinematography = ಜೋಮೋನ್ ಟಿ. ಜಾನ್ | editing = ಮಹೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ | music = ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್<br>ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್<br>ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ | background_score = ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | production_company = ನ್ಯೂಟನ್ ಮೂವೀಸ್ | distributor = ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | released = 19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 | runtime = 166 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] | budget = ₹12 ಕೋಟಿ | gross = ₹56 ಕೋಟಿ }} '''ಎನ್ನು ನಿಂಟೆ ಮೊಯ್ದೀನ್''' ({{lang-ml|എന്ന് നിന്റെ മൊയ്തീൻ}}) 2015ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಣಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಆರ್. ಎಸ್. ವಿಮಲ್]] ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮುಕ್ಕಂ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಅವರ ನೈಜ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref name="Wiki">{{cite web |title=Ennu Ninte Moideen |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ennu_Ninte_Moideen |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್]] ಅವರು ಬಿ. ಪಿ. ಮೊಯ್ದೀನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] ಅವರು ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್]], ಬಾಲಾ, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಲೇನಾ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wiki"/> ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಜೋಮೋನ್ ಟಿ. ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನವನ್ನು ಮಹೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wiki"/> ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹56 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವು 2015ರ ಯಶಸ್ವಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="BoxOffice">{{cite web |title=Top highest grossing Mollywood films worldwide; 2018 tops with 143 crores in 20 days |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/top-highest-grossing-mollywood-films-worldwide-2018-tops-with-143-crores-in-20-days-1226738 |website=Pinkvilla |date=25 May 2023 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ 1960ರ ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ [[ಮುಕ್ಕಂ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ತೀಯ್ಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಧರ್ಮೀಯ ವಿವಾಹಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿರದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ಪ್ರೀತಿಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="IndianExpress">{{cite news |title=Kanchanamala: A talisman for true love in Kerala |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/kanchanamala-a-talisman-for-true-love-in-kerala/ |work=The Indian Express |date=25 October 2015 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಒಂದಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊಯ್ದೀನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಕಾಂಚನಮಾಲಾಳನ್ನು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಕೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Wiki"/> ಮೊಯ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೇ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಅವರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರೇಮದ ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಕಾಂಚನಮಾಲಾಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Wiki"/> ಮೊಯ್ದೀನ್‌ನ ತಂದೆ ಬಲ್ಯಾಂಬ್ರ ಪೊಟ್ಟಟ್ಟು ಉನ್ನಿ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಸಾಹಿಬ್ ತನ್ನ ಮಗ ಕಾಂಚನಮಾಲಾಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊಯ್ದೀನ್ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪದಿದ್ದಾಗ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಚೂರಿಯಿಂದ ಇರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಆತ ಇದನ್ನು ಅಪಘಾತವೆಂದು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Wiki"/> ಮೊಯ್ದೀನ್‌ನ ಈ ನಡೆ ತಂದೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮೊಯ್ದೀನ್‌ನ ತಂದೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ.<ref name="Wiki"/> ನಂತರ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಓಡಿಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೋಣಿ ನದಿಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಆತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ತಾನೇ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಆತನ ಮೃತದೇಹ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Wiki"/> ಮೊಯ್ದೀನ್ ಸಾವಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಮೊಯ್ದೀನ್‌ನ ತಾಯಿ ಆಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ತನ್ನ ಮನೆ ತೊರೆದು ಮೊಯ್ದೀನ್‌ನ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ, ಆತನ ಅವಿವಾಹಿತ ವಿಧವೆಯಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.<ref name="Wiki"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == {| class="wikitable" |- | ! ನಟ !! ಪಾತ್ರ | | | | ------------------------ | - | ----------------------------------------- | | [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್]] | | ಬಲ್ಯಾಂಬ್ರ ಪೊಟ್ಟಟ್ಟು ಮೊಯ್ದೀನ್ | | - | | | | [[ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು]] | | ಕೊಟ್ಟಾಟಿಲ್ ಕಾಂಚನಮಾಲಾ | | - | | | | ಎಮಿನ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | | ಯುವ ಕಾಂಚನಮಾಲಾ | | - | | | | [[ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್]] | | ಪಣಕ್ಕಪರಂಬಿಲ್ ಅಪ್ಪು | | - | | | | ಬಾಲಾ | | ಕೊಟ್ಟಾಟಿಲ್ ಸೇತು ಮಾಧವನ್ | | - | | | | ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ | | ಬಲ್ಯಾಂಬ್ರ ಪೊಟ್ಟಟ್ಟು ಉನ್ನಿ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಸಾಹಿಬ್ | | - | | | | ಶಶಿಕುಮಾರ್ | | ಕೊಟ್ಟಾಟಿಲ್ ಮಾಧವನ್ | | - | | | | ಲೇನಾ | | ಪಾತುಮ್ಮ | | - | | | | ಸುಧೀರ್ ಕರಮನಾ | | ಮುಕ್ಕಂ ಭಾಸಿ | | - | | | | ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವಾಗೂರು | | ಕುಂಜಮ್ಮಾವನ್ | | - | | | | ಸುಧೀಶ್ | | ಕೊಟ್ಟಾಟಿಲ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ | | - | | | | ಕಲಾರಂಜಿನಿ | | ಜಾನಕಿ | | - | | | | ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ | | ಮಾಣಿಯಮ್ಮ | | - | | | | ಇಂದ್ರನ್ಸ್ | | ನೊಟ್ಟನ್ ವೈದ್ಯರ್ | | - | | | | ಸಿಜಾ ರೋಸ್ | | ಅಮೀನಾ | | - | | | | ದೇವಿ ಅಜಿತ್ | | ಮೊಯ್ದೀನ್‌ನ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ | | - | | | | ರೋಸ್ಲಿನ್ | | ಅಪ್ಪುವಿನ ತಾಯಿ | | } | | | == ನಿರ್ಮಾಣ == ಚಿತ್ರವು ಮೊಯ್ದೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಅವರ ನೈಜ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಗಳು [[ಇರುವಂಜಿಪ್ಪುಳ]] ನದಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕಂ ಗ್ರಾಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್. ಎಸ್. ವಿಮಲ್ ಮೊದಲು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Wiki"/> ನೈಜ ಜೀವನದ ಕಾಂಚನಮಾಲಾ ಅವರು ಮೊಯ್ದೀನ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್]] ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೊಯ್ದೀನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |title=A Labour of Undying Love |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2014/Jul/03/a-labour-of-undying-love-631425.html |work=The New Indian Express |date=3 July 2014 |access-date=13 August 2026}}</ref> [[ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್]] ಅವರು ಕಾಂಚನಮಾಲಾಳ ಸಂಬಂಧಿ ಅಪ್ಪು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಚಿತ್ರವು 9 ಜುಲೈ 2014ರಂದು ತಿರುವನಂತಪುರದ ಮಾಸ್ಕಾಟ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮಳೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref name="Wiki"/> ಕಥೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುಕ್ಕಂನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಬಹುಪಾಲು [[ಶೋರನೂರು]] ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="Wiki"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಒಂದು ಹಾಡಿಗೂ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ [[ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್]] ಮತ್ತು [[ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ [[ಚಂಗಂಪುಝ ಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ]] ಅವರ ಕವನವೊಂದನ್ನೂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Soundtrack">{{cite web |title=Ennu Ninte Moideen (soundtrack) |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Ennu_Ninte_Moideen_(soundtrack) |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂ 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2015ರಂದು ಸತ್ಯಂ ಆಡಿಯೋಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಹಾಡುಗಳಿವೆ.<ref name="Soundtrack"/> {| class="wikitable" |- | ! ಹಾಡು !! ಗಾಯಕರು !! ಸಾಹಿತ್ಯ !! ಸಂಗೀತ | | | | | | | | ------------------------------------ | - | ----------------------------- | - | ----------- | - | -------------- | | "Kaathirunnu Kaathirunnu" | | [[ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್]] | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ | | - | | | | | | | | "Mukkathe Penne" | | ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮಕ್ಬೂಲ್ ಮನ್ಸೂರ್ | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ | | - | | | | | | | | "Kannondu Chollanu" | | ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್, ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ | | - | | | | | | | | "Ee Mazhathan" | | ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ | | - | | | | | | | | "Pranayame" | | ಪಿ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ | | - | | | | | | | | "Sharadambaram" | | ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣನ್ | | - | | | | | | | | "Kaathirunnu" | | ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ | | ರಫೀಕ್ ಅಹಮದ್ | | ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ | | } | | | | | | | "ಮುಕ್ಕತ್ತೆ ಪೆಣ್ಣೆ" ಹಾಡಿನ ಧುನಿಯನ್ನು ಗೋಪಿ ಸುಂದರ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದರು. "ಕಾತಿರುನ್ನು" ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿಗೆ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ದೊರೆಯಿತು. ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Soundtrack"/> == ಬಿಡುಗಡೆ == ಚಿತ್ರವು 19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015ರಂದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Wiki"/> ಚಿತ್ರದ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್]] ಸಂಸ್ಥೆ ₹7 ಕೋಟಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೊತ್ತವೆಂದು ಇದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title=Ennu Ninte Moideen satellite rights sold for Rs 7 crore |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/ennu-ninte-moideen-satellite-rights-sold-for-rs-7-crore/articleshow/48990991.cms |work=The Times of India |date=2015 |access-date=13 August 2026}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪ್ರದರ್ಶನ === ಚಿತ್ರವು [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದ 20ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ 'Malayalam Cinema Today' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಳು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸದ ಕಾರಣ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್. ಎಸ್. ವಿಮಲ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಸವದಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="Wiki"/> == ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] ಪತ್ರಿಕೆಯು ನೈಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅದರ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref name="Wiki"/> ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯ, ಸಂಗೀತ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನೈಜ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ನಿಧಾನಗತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರೂ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Wiki"/> == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲ ದಿನ ಸುಮಾರು ₹81 ಲಕ್ಷ ಗಳಿಸಿತು. ಎರಡನೇ ದಿನದ ಗಳಿಕೆ ಸುಮಾರು ₹1.25 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ₹6.32 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಿಂದ ₹10.5 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="Wiki"/> 18 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಿಂದ ₹19 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಕೇರಳದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ₹27.2 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. 42 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಿಂದ ಸುಮಾರು ₹32.67 ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ ಮತ್ತು ₹25.56 ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref name="Wiki"/> ಚಿತ್ರದ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ ಸುಮಾರು ₹50 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಅದು 150 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref name="Wiki"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ಚಿತ್ರವು 2015–16ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. 63ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. 46ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web |title=46th Kerala State Film Awards |url=https://en.wikipedia.org/wiki/46th_Kerala_State_Film_Awards |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|4888834|Ennu Ninte Moideen}} * {{AllMovie title|ennu-ninte-moideen-am0000000000|Ennu Ninte Moideen}} [[ವರ್ಗ:2015ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2015ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಣಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಣಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್. ಎಸ್. ವಿಮಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ್ಧರ್ಮೀಯ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಳಯರಾಜ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] k7m2oh0ruc9gzriocv87zp5qyhw3llv 0 178789 1382233 1379699 2026-08-13T11:34:52Z A826 72368 1382233 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] {{Infobox holiday |image = Kuzhur - Elephants.jpg |caption = ಕುಝೂರ್ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವದ ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳು |official_name =ಪೂರಂ ([[ಮಲಯಾಳಂ]]) |holiday_name =ಪೂರಂ |observedby =[[ಕೇರಳೀಯರು]] |date =ಬೇಸಿಗೆ |observances =''[[ಮೇಳಂ]]'', ''ಆನೆ ಪ್ರದರ್ಶನ'', ''ಕುತ್ತಿರ ವೇಳ'', ''ಕಾಳ ವೇಳ'', ''ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು'', ''[[ಕೈಗೊಂಬೆ ನೆರಳಾಟ|ನೆರಳಾಟ]]'', [[ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನ]] |type=ಹಿಂದೂ |longtype =[[ದೇವಸ್ಥಾನ]] [[ಉತ್ಸವ]]}} [[File:Thrippunithura-Elephants8 crop.jpg|right|thumb|[[ತೃಪ್ಪುಣಿತ್ತುರ]]ದ [[ಶ್ರೀ ಪೂರ್ಣತ್ರಯೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳು.]] [[File:Thrippunithura-Elephants-Panchavadyam-1 crop.jpg|right|thumb|[[ತೃಪ್ಪುಣಿತ್ತುರ]]ದ [[ಶ್ರೀ ಪೂರ್ಣತ್ರಯೇಶ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಂಚವಾದ್ಯ]] ಪ್ರದರ್ಶನ.]] [[File:KollamPooram.jpg|thumb|ಆಶ್ರಮಂ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಶ್ರಮಂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಕೊಲ್ಲಂ ಪೂರಂ. ವಿಷುವಿನ ಮರುದಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಈ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.]] '''ಪೂರಂ''' {{IPA|ml|puːɾam|}} ಎಂಬುದು [[ದುರ್ಗಾ]] ಅಥವಾ [[ಕಾಳಿ]] ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಉತ್ಸವ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳೆಯ ವಳ್ಳುವನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ತ್ರಿಶೂರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಕೊಲ್ಲಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆ ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಿಮಟ್ಟಂ ಪೂರಂ ಎರ್ನಾಕುಲಂನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರಂಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ತಿರುಮಾಂಧಾಂಕುನ್ನು ಪೂರಂ ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ೧೧ ಲಕ್ಷ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೂರಂ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದಾದರೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಆನೆ|ಆನೆಯನ್ನು]] [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಸ್ಥಾನದ]] ಆವರಣದಿಂದ ಹೊರಡುವ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಿಮಹಾಕಾಳಂಕಾವು ವೇಳ, ಚೆಳಕ್ಕರ, ಅರ್ಯಾಂಕಾವು ಪೂರಂ (ಶೊರನೂರು, [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]]) ಮತ್ತು ವಡಕ್ಕಂಚೇರಿ ಬಳಿಯ [[ಮಚಾಡ್ ಮಾಮಂಗಂ]]ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರಂಗಳು ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಎತ್ತರದ ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಎತ್ತುಗಳ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವೇಳವೂ ಪೂರಂನಂತಹ ಉತ್ಸವವಾಗಿದೆ. [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ]] ಎಲ್ಲಾ ಪೂರಂಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಾವಸ್ಸೇರಿ ಪೂರಂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಪಟಾಕಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೂರಂ ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ ಅರಟ್ಟುಪು಴-ಪೆರುವನಂ ಪೂರಂ, ಚಾಲಿಸ್ಸೇರಿ ಪೂರಂ (ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ), [[ಅಂತಿಮಹಾಕಾಳಂಕಾವು ವೇಳ]], ನೆನ್ಮಾರ ವಳ್ಳಂಗಿ ವೇಳ, ವೈರಾಂಕೋಡ್ ವೇಳ, ಚಿನಕ್ಕತ್ತೂರು ಪೂರಂ, [[ಮನ್ನಾರ್ಕ್ಕಾಡ್]] ಪೂರಂ, ಕಾವಸ್ಸೇರಿ ಪೂರಂ, [[ಪರಿಯಾನಂಪಟ್ಟ]] ಪೂರಂ, ಹರಿಮಟ್ಟಂ ಪೂರಂ ಮತ್ತು [ ತಿರುಮಂಧಾಂಕುನ್ನು ಪೂರಂ. ==ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು== ಮೇಳಂ ಎಂಬುದು [[ಕೇರಳ]]ಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಜಾಝ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ''ಮೇಳ''ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದದ್ದು ಪಾಂಡಿ ಮೇಳಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ''ಮೇಳ''ವೆಂದರೆ ಪಂಚಾರಿ ಮೇಳಂ, ಇದು ವಾದ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿ ಮೇಳವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಲಯಬದ್ಧ ತಾಳವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಂಚವಾದ್ಯ]] ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದಲ್ಲಿ ''ಪಂಚ'' ಎಂದರೆ ಐದು) ಎಂಬುದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹ|ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ]]. ಇಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ವಾದ್ಯಗಳು ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ತಾಳವಾದ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಐದು ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಮದ್ದಳಂ, [[ಕೊಂಬು, ಕೇರಳ|ಕೊಂಬು]], [[ಇಡಕ್ಕ]], ಇಳತಾಳಂ ಮತ್ತು ತಿಮಿಲ. [[ತಯಂಬಕ]] ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ]] ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಚೆಂಡ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾವಿದನು ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಚೆಂಡ ಮತ್ತು [[ಇಳತಾಳಂ]] ವಾದಕರ ಸುತ್ತಲೂ ತಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ==ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು== ಪೂರಂನ ಆಕರ್ಷಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು [[ವಳ್ಳುವನಾಡು (ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್)|ವಳ್ಳುವನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ತಳಪ್ಪಿಳ್ಳಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹರಿಜನ ವೇಳ ಅಥವಾ ಪರೆಯರ ವೇಳ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೆರಳಾಟ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ತೋಲ್ಪಾವಕೂತು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಹರಿಮಟ್ಟಂ ದೇವಸ್ಥಾನವು ತೃಪ್ಪುಣಿತ್ತುರ ಬಳಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೇವಲ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವವು ಮಲಯಾಳಂ ತಿಂಗಳು ಮೇಡಂನ ಉತ್ತ್ರಂ ನಕ್ಷತ್ರದಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ಉತ್ಸವದ ೭ನೇ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುವ ಹರಿಮಟ್ಟಂ ಪೂರಂ. ಈ ಪೂರಂನ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೆಂದರೆ ಕುಡಮಟ್ಟಂ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ೧೦ ಆನೆಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾಂಡಿಮೇಳಂ. ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಹರಿಮಟ್ಟಂ ಪೂರಂ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವವನ್ನು ಕೇರಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ನೆನ್ಮಾರ ವಳ್ಳಂಗಿ ವೇಳ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] * [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ ಪೂರಂ]] * [[ತಿರುಮಂಧಾಂಕುನ್ನು ಪೂರಂ]] * [[ಉತ್ರಳಿಕಾವು ಪೂರಂ]]<ref>{{Cite web |title=Uthralikkavu Pooram - annual festival of Sree Ruthira Mahakalikavu Temple |url=https://www.keralatourism.org/event/uttralikkavu-pooram/52 |access-date=2024-03-10 |website=Kerala Tourism |language=en}}</ref> * [[ಮಚಾಡ್ ಮಾಮಂಗಂ]] * [[ಚಿನಕ್ಕತ್ತೂರು ಪೂರಂ]] * [[ಭಜನಮಾಡಂ ಪೂರಂ]] * [[ಕಾವಸ್ಸೇರಿ ಪೂರಂ]] * [[ಅರಟ್ಟುಪುಳ ಪೂರಂ]]<ref>{{Cite web |title=Arattupuzha Pooram - Oldest of all Poorams {{!}} Festivals of Kerala |url=https://www.keralatourism.org/event/arattupuzha-pooram/3 |access-date=2024-03-10 |website=Kerala Tourism |language=en}}</ref> * ಪೆರುವನಂ ಪೂರಂ<ref>{{Cite web |title=Peruvanam Pooram, Thrissur, Hindu Festivals, Temple, Kerala Tourism |url=https://www.keralatourism.org/event/peruvanam-pooram-festival-thrissur/54 |access-date=2024-03-10 |website=Kerala Tourism |language=en}}</ref> * ಚಿನಕ್ಕತ್ತೂರು ಪೂರಂ<ref>{{Cite web |title=Chinakkathoor Pooram – the Pooram at Chinakkathoor Bhagavathy Temple {{!}} Festivals of Kerala |url=https://www.keralatourism.org/event/chinakkathoor-pooram/4 |access-date=2024-03-10 |website=Kerala Tourism |language=en}}</ref> * [[ವೈರಾಂಕೋಡ್ ವೇಳ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Hindu temple festivals in Kerala}} * [https://web.archive.org/web/20080224022325/http://www.keralatourism.org/php/travel/data/festivalcalendar.php ೫ ವರ್ಷಗಳ ಉತ್ಸವ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್] * [http://www.thrissurkerala.com/thrissur-pooram-2009.html ತ್ರಿಶೂರ್ ಪೂರಂ ೨೦೦೯ - ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091119111746/http://www.thrissurkerala.com/thrissur-pooram-2009.html |date=2009-11-19 }} * [http://www.pooram.org ಪೂರಂ - ಸಮುದಾಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಆನೆ ಉತ್ಸವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಹಿಂದೂ ಉತ್ಸವಗಳು]] p69hepx418kwrqmiu4kwcdfddfqhxym 2 179308 1382154 1381958 2026-08-13T08:04:23Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1382154 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಚಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಕಾಪಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನೀಡುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ಗಣೇಶ್ ಎಂ (ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ.ಎಲ್ ನಿವ್ರತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಬಂದಕ) "ಮಧುರ" ಮನೆ ನಂಬ್ರ ೧-೫೦/೬, ಮಾದರಿಬೆಟ್ಟು ರೋಡು, ಕಾನ ಕಡಂಬೋಡಿ, ಸುರತ್ಕಲ್-೫೭೫೦೧೪ ಮೊಬೈಲ್ ನಂ. ೯೪೪೯೩೯೦೪೭೬ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತಯಾರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ, ತಿಳಿದಿದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನ ಕಣಕಣದ ವಿಶೇಷ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕೊಡುವರಿವರು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ನೀಡುವರಿವರು ಹಗಲಿರುಳು ಬದ್ಧತೆ. ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವರು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವರು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ನಿರ್ದೇಶನ. ತುತ್ತಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬ್ರಮಿಸಿದಿರಿ ಜೀವಾನಾನಂದ, ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮಿತಾನಂದ. ಸತೀಷನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿರುವುದು ನಿರ್ವಾತಾ, ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಂಬಲಿಸುವರು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರು ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ. ನಗುತ್ತಾ ನಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾಳಿ ನೂರು ವರುಷಾ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿರಲಿ ಭಗವಂತನ ಕ್ರಪಾಕಟಾಕ್ಷಾ. ಗಣೇಶ್ ಎಂ ಆಧ್ಯಕ್ಷ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ್ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿರಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಗೆಲುವಿನ ವರುಷ ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಲಹೆಗಳೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಆಶಿರ್ವಾದದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಸಹನೆ ಸಂಯಮ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾದರಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ಅಭಾರಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ನಿಮ್ಮ ಅಂಬಲಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಯಶಸ್ವೀ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಿರೀಟಕ್ಕೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಗರಿ ಸರ್ವೇಸ್ವರನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರೆಯಲಿ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಐಸಿರಿ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಯೋಧರ ಕದರ್ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು ನರಿ ಬುದ್ಧಿ ಮಾತಿನ ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್. ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ ಕಥಾ ವರ್ಣ ಬಾನಾಡಿ ಹಾರಿದ ನಿತ್ಯ ಚೇತನ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯದ ರೂವಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಕ್ರಂ ಬಾತ್ರ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಪಾತ್ರ. ಕಂಡರು ಶಿಖರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣದ ನಡುವೆ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದರು ವಿಕ್ರಂ ಗೆಲುವಿನ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ. ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ನಮ್ಮ ಮಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಗಿರಿಧರ್ ಸಾಲಿಯಾನ್ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂದ ಗೌರವ, ಭಾರತ ರತ್ನ ಸಮ್ಮಾನ ತೈಪೆಯಲ್ಲೂ ಬಂಗಾರ ಮಿಂಚು ನೀವೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀವೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಜಾವಲಿನ್ ಎಸೆತಗಾರ ಮಾತಿಗಿಳಿದರೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಾತುಗಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಬೋಧನಾ ತರಬೇತುದಾರ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹೆಗಾರ ನಾವು ಕಂಡೆವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವೆವು ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ಮೇಸ್ಟ್ರು ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಬಾಳಿಲ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ಶ್ರೀ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಎತ್ತಿದ ಕೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ನೀವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಲುಮೆ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಕ್ಷಿ. ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರು. ಕಠಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ದಾರಿ, ಉದಯೋನ್ಮುಕ ಯುವ ಉದ್ಯಮದಾರರಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಮಾದರಿ. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ನೇತಾರರು, ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಜನಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ನಂಬಿದ ದೈವಗಳ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವಂತಾಗಳಲಿ ಜನ್ಮದಿನದ ಶತಾಬ್ದಿ. ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿದೋ ಜನ್ಮದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು ಕಟೀಲಮ್ಮನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರಕಲಿ ಸುಖಸಂತೋಷದ ನೂರು ವಸಂತಗಳು ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜೆರ್ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿದ ಪಿರಾಕ್ ದ ರಡ್ಡನೆ ಗುರಿಕಾರೆರ್, ನಮ್ಮ ಮಾತ ಮೊಕೆದ ಅರ್ತಿ ಪಿರ್ತಿದ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರ್ ಕಷ್ಟೊಡು ಬೆಗರ್ ಸೀಂಟ್ ದ್ ಉದ್ಯಮೊಡು ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿ ಉದ್ಯಮದ ಬಗ್ಯೆ ಜಕ್ ಜವನಿಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಲ್ಂಬೇಗ್ ದ ಬುದ್ಧಿ. ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆತಿನ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ಪೆರ್ಮೆದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬೇದದಾಂತಿ ಇರ್ನ ಜನಸೇವೆನ್ ತೂಯರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ರೋಟರಿ ಸಂಸಾರ ಬೊಕ್ಕ ದೊಸ್ತಿನಕ್ಲ್ನನ ಸಮುಕೊಡು ಇರ್ನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ಈರ್ ನಂಬುದಿನ ದೈವದೇವೆರೆನ ದಯೆಟ್ ಯಂಕ್ಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಇರ್ನ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿ. ದೋಸ್ತಿನಕುಲೆನ ಮೋಕೆದ ಸಂಸಾರದ ನಡುಟು ಇರೆಗ್ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬದ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲು ಕಟೀಲಪ್ಪೆನ ದಯೆಟ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಇರೆಗ್ ಸುಖ ಸಂತೋಸದ ನೂದು ಬಿಸು ಪರ್ಬೊಲು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನನ್ನ ಕಥೆ ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಉಳ್ಳಾಲ ನೇತ್ರಾವತಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಕೇರಳ ಗಡಿ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಮಂಗಳೂರು ಕೇರಳ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸೇತುವೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟ್ಟಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಜಪ್ಪು ಮೋರ್ಗನ್ ಗೇಟಿನಿಂದ ಕಲ್ಲಾಪಿನ ತನಕ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆಮೇಲೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವೇ ರೈಲ್ವೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯ ಮೂವರು ಮಾವಂದಿರು ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರು ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸದೃಢವಾಗಿ ಇದ್ದ. ಸುಮಾರು ಎರಡು- ಎರಡುವರೆ ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆಯ ಮಾವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಜ್ವರ ಬಂದು, ಒಂದು ಮಗು ಕೈಕಾಲು ಸ್ವಾಧೀನವಿಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡು ವಾರ ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಕೈಕಾಲು ಬಲ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡವು. ಮಕ್ಕಳು ಜ್ವರದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಲ ಇಲ್ಲದಾಗ, ಮಂತ್ರವಾದಿ ಹಾಗೂ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಪಂಡಿತರ ಮೊರೆ ಹೋದರೇ ವಿನಹ: ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮಹಾಮಾರಿ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಯುವ, ಮದ್ದು ಮಾಡುವ ಇಲ್ಲವೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೋಗ ಬರದಂತೆ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ಕೊಡುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಜಯರಾಮನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಎಡಕೈ ಹಾಗೂ ಎಡಕಾಲು ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಮಗುವಿಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಇಡೀ ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲೋಪತಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ತೋರಿಸಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಅನಾಹುತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೇಳಿದರು ಭಾಗಶಃ ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಊರಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೋಲಿಯೋ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಗುವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಡಾಕ್ಟರುಗಳು ಮಗುವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಮಗುವಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪೋಲಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಅದೃಷ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಮುಂಚಿನಂತೆ ಆಗಲೂಬಹುದು, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ವೈರಸ್ ದಾಳಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅಂಗ ಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲೇ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಗುವಿಗೇನು ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಮಗುವಿನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಒಳ ರೋಗಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಗುವಿಗೆ ಎಡಗೈಗೆ ಹಾಗೂ ಎಡ ಕಾಲಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಪ್ ಪ್ಯಾರೀಸ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕಿದರು. ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆಯುವ 21 ದಿನಗಳ ಕಾಲ, ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಪಾಡು ಹೇಳುತೀರದು. ಅವರ ಕೈಯ ತೋಳಿನ ಹಾಗೂ ಕಾಲಿನ ತೊಡೆ ಭಾಗದ ಚರ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡಾಗ ಹಾಗೂ ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಉಜ್ಜಿ ಚರ್ಮ ಕಿತ್ತು ಬಂದು ಗಾಯಗಳಾಗಿತ್ತು. 21 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆದಾಗ ಎಡ ಕಾಲು ವೈರಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗದೆ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಎಡಗೈ ಭುಜದ ಮೇಲಿನ ಮಾಂಸಖಂಡದ ಮೇಲೆ ವೈರಸ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರಿಂದ, ಎಡಗೈ ಮನಗಂಟಿನಿಂದ ಭುಜದವರೆಗೆ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಕರಗಿ ಎಡಗೈ ಭಾಗಶಃ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕಳಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜಯರಾಮನಿಗೆ 5 ವರ್ಷ ಆದ ನಂತರ ಆ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಗಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಭುಜದ ನ್ಯೂನತೆ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಬಲ, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಎಡ ಕೈಯನ್ನು ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿದ ಕೂಡಲೇ ಕಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರವನ್ನು ಎಡಗೈ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ, ಎರಡು ಕೈ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಭಾರವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಲು ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನಿಗೆ ಭುಜದ ತನಕ ಭಾರ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಾವಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಹಾಗೆ ನೀರು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ. ಬುಜದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಎಡಗೈ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಬಾರ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಶಾಲಾ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮರದ ಡಂಬಲ್ಸ್ ಹಿಡಿದು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ಜಯರಾಮನು ಕೂಡ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಡಂಬಲ್ಸ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವಾಗ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ, ಭಜದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಡಂಬಲ್ಸ್ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಆಗ ಶಾಲೆಯ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರು ನಾಗರಬೆತ್ತದಿಂದ ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಹೊಡೆದು ನಿನಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ ಯಾಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತೀಯ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೆದುರಿಗೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದರು. ವ್ಯಾಯಾಮದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನೇ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲೇ ಕೂರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಎಡಗೈಯಿಂದ ಆಗದ ಕಾರಣ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೂ ಆಗುತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮನೋಬಲ ಎಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಜಯರಾಮನು ಲೀಲಜಾಲವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೆಲವೂಂದು ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ ವಾಲಿಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿಕೊಡಲು ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೆನೇ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಬರುವ ‌ಬಾಲ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಎರಡು ಕೈ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಕ್ಯಾಚ್ ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಯಿಂದ ತಂಡ ಸೋಲಬಾರದೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂತಹ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ ಓಟ, ಊದ್ಧ ಜಿಗಿತ, ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಶಟಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಓಟ ಆಗು ಎತ್ತರ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಎಸ್ ಎಸ್ ಎಲ್ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿ, ಮಂಗಳೂರಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಪಾಲಿಟೆಕ್ಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ಲೋಮೋ ಪಡೆದು, ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿದು, ತದನಂತರ ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವೊಂದು ಮೀಸಲಾತಿಯ ಲಾಭ ಪಡೆಯದೆ ಕೇವಲ ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನುಭವದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದನು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಮಯದ ಕೊರತೆ, ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾದ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು 40 ವರ್ಷ ಆದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಯರಾಮನು ಕೂಡ 40 ರ ನಂತರ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ರಕ್ತದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿದ ವೈದ್ಯರು 2 ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾತ್ರೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಎರಡನೆಯದು ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಜಯರಾಮನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಜಯರಾಮನ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ಸದ್ರಡ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತೂಕವನ್ನು ಸುಮಾರು 100 ಕೆಜಿಯಿಂದ 75 ಕೆಜಿಗೆ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ಓಡಲು ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ 200 ಮೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತನ್ನೊಳಗೆಯೇ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ. ಅವನು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮೊದಲ ದಿನದ ಓಟವನ್ನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ "ಮೊದಲ ದಿನದ ಓಟ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸಕರವಾಗಿತ್ತು, ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ ಓಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬೆವರುತ್ತಿತ್ತು ಓಟವನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮನೆಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಾಗ, ಸಹ-ಓಟಗಾರರು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಛಲ ಬಿಡದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಹಾಗೆ ಓಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಎರಡನೇ ದಿನವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಉಸಿರಾಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಓಡಲು ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡವು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದಿನಾಲೂ ಓಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಜಯರಾಮನ ಸಹೋದ್ಯೊಗಿಯೊಬ್ಬರು ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‍ನ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಜಯರಾಮನು ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತಿದಿನ 500 ಮೀಟರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ 5000 ಮೀಟರ್‌‍ಗಳ ನಿರಂತರ ಓಟದ ಕಠಿಣ ಗುರಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದ. ಹೆಂಡತಿಯೂ ಅವನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದಳು, ಅವನು ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವಳೂ ಅವನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜಯರಾಮ ಓಡುವಾಗ, ಅವಳು ನಡೆದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಜಯರಾಮನು ತನ್ನ 5000 ಮೀಟರ್ ನಿರಂತರ ಓಟದ ಗುರಿಯನ್ನು (13 ಸುತ್ತುಗಳು, ಒಂದು ಸುತ್ತು 400 ಮೀಟರ್) ತಲುಪಿದ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ 7 ಸುತ್ತುಗಳ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಜಯರಾಮನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೀಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ. ಮೊದಲ 2 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪೋಡಿಯಂ ಫಿನಿಷ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಶ್ರೇಯಾಂಕ 5 ಅಥವಾ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಿಯಮಿತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಡದೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಾರದಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಕಿ.ಮೀ. ಓಟವನ್ನು ಹಾಗೂ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಓಟದ ಗುರಿಯನ್ನು 5 ಕಿ.ಮೀ. ಸೌಕರ್ಯ ವಲಯದಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಜಯರಾಮನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (13.2 ಕಿ.ಮೀ) ಓಟದಲ್ಲಿ 3 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ, ನಂತರ ಅವನು ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಮೀಟ್‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 10K ಓಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ನೂರಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ 70ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪೋಡಿಯಂ ಫಿನಿಷ್ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಯಾವ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನಾ, ಅದೇ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಅದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸನ್ಮಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದನು. ಜಯರಾಮನು ಹಿಂದುಳಿದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೂ ಯಾವತ್ತೂ ಮೀಸಲಾತಿ ಇಲ್ಲವೇ ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಪಡೆದವನಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೋಸ್ಕರ ಹಗಲಿರುಳು ದುಡಿದ. ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಂತನೆ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಮೇಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ. ಅನ್ನ ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿ, ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಪೋಲಿಯೋ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇ ವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು 5 ವರ್ಷದಿಂದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವ ಅಭಿಯಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದಾನೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತವನ್ನು ಪೋಲಿಯೊ ಮುಕ್ತ ದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ಕುಶಿ ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನೂ ಒಬ್ಬ. ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಂಗದ ಉದ್ಯೊಗದಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ, ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹಿತೈಸಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು "ನೀವು ಕಳೆದುಕೊಂಡದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇನ್ನೂ ಏನಿದೆಯೋ ಅದರ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ" ಚಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಅಂಗಹೀನತೆಯಿಂದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ನಿಂದನೆ ನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೋಬಲದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ ಜಯರಾಮನ ಜೀವನದ ಜಯದ ಕಥೆ. 1.ಉಪ್ಪಡ್ - ಗ್ರೀಷ್ಮ ಪ್ರಕಾಶ್ 2.ತಿಮರೆದ ,ಕೊಳ್ಳತರು ಚಟ್ನಿ,- ಸುಪ್ರೀತಾ ಮಹೇಶ್ ಕುಡುತ ಚಟ್ನಿ, ಪೂಂಬೆ ಚಟ್ನಿ, 3.ತೋಜಂಕ್ ಪೆಲತಾರಿ 4.ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿರ್ - ದೀಪ್ತಿ ರಾಜು 5. ಮೆಂತೆ ಗಂಜಿ - ಕವಿತಾ ಪುಷ್ಪಾರಾಜ್ 6. ಮಂಜಲ್ದಾ ಇರೆತ ಅಡ್ಯೆ - ಕವಿತಾ ಗಣೇಶ್ 7. ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಡ್ಯೆ - ನಂದನ ಹರೀಶ್ 8. ಪತ್ರೊಡೆ - ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಭು 5. ಅರೆಪು ಪುಂಡಿ - ಮಮತಾ ಗಂಗಾಧರ್ 9. ಮರುವಾಯಿ ಪಲ್ಯ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರವೀಣ್ /ಅಂಜನಾ ಶಶಿಧರ್ 10. ಬುತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ - ಪ್ರೀತಿ ವಿನೀತ್ 11. ಸಾರ್ನಡ್ದೆ ಪಾಯಸ - ಕೇಸರಿ ಪೂಂಜ / ನೂತನ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ 12. ಕಡ್ಲೆ ಸಲಾಯಿ ಪಾಯಸ ಪೂರ್ಣಿಮ ಹೆಗ್ಡೆ / ಅಕ್ಷಿತಾ ಗಣೇಶ ಪ್ರಸಾದ್ 13. ಕುಡುತ್ತ ಸಾರ್ - ದೀಪ್ತಿ 14. ಎಟ್ಟಿ ಚಟ್ನಿ - ಶಿಪ್ರಾ ಲೊಕನಾಥ್ 15. ಗಂಜಿ - ಅನುಶ್ರೀ 16. ಪದೆಂಗಿ ಅಂಬಡೆ ಕಜಿಪು - ಶರ್ಮಿಳಾ ಭರತ್ 17. ತೆಟ್ಲಾ ಅಂಬಡೆ - ಕೇಸರಿ ಪೂಂಜ 18. ಮಣ್ಣಿ - ಲತಾ ಹರೀಶ್ ಸನಿಲ್ 19. ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಕಷಾಯ - ಪ್ರಜ್ಞಾ . ಕುಡು ಅರಿ 20. ಮಾವಿನ ಚಟ್ನಿ - ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ 21. ಪೆಜಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ - ಅಮಿತಾ ಸತೀಶ್ 22. ಕೊಂಕಣಿತೊವೆ - ಉಷಾ ಯೋಗೀಶ 23. ಚಿಕನ್ ಸುಕ್ಕ - ರೇಷ್ಮಾ ಶಬರಿ ಶಂಕರ್/ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶಶಿಕುಮಾರ್ 24. ⁠ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ- ಗ್ರೀಷ್ಮ 25 ತೋಜಂಕ್ ಅಂಬಡೇ- ಕನ್ನಿಕಾ 26 . ⁠ಮಸಾಲಾ ಮಜ್ಜಿಗೆ- ಕನ್ನಿಕಾ 27. ನೀರ್ ದೋಸೆ- ಕಾಜಲ್ ನವೀನ್ 28. ಎಟ್ಟಿ ಸುಕ್ಕ - ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ 29. ಅರಿತ ಪಾಯಸಾ - ಪ್ರೀತಾ ದಿನೇಶ್ 30. ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪೇರ್- ಜ್ಯೋತಿ ಶೆಟ್ಟಿ 31. ಕಡ್ಲೆ ಬಲ್ಯಾರ್ ಸುಕ್ಕ- ಅಕ್ಷ ಆಶ್ರಯ 32. ಪುಂಡಿ , ನುಂಗೆಲ್ ಅಂಬಡೆ ಕಜಿಪು - ಆಶಾ ಜಗನ್ನಾಥ್ ತುಳುನಾಡ್ದ್ ಪದ ನಲಿಕೆ ಓದುವುದು ಒಂದು ಪೂಜೆ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಓದುವುದು ಒಂದು ಪೂಜೆಯಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಇಂದು ಪುಸ್ತಕ ಓದಿಗಾಗಿ. ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಪತ್ರಿಕಾ ರಂಗದ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು ಓದುಗರಿಂದ ಯಶಸ್ಸು. ಸಪ್ತಾಯಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ದಾರವಾಹಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಓದುವ ತವಕ ಮುಗಿಯದ ಕಾತರ ದಾರವಾಹಿಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ. ಪತ್ರಿಕಾ ಸಪ್ತಾಹಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳು ಚಿಂತನ ಮಂಥನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉನ್ನತಿಗೆ ದೊರೆಯುತಿತ್ತು ವಿಮರ್ಶರಿಂದ ಅವಲೋಕನ. ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಂದಮಾಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾದಾರರಾಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಮಮ. ದಿನ ವಾರ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸ ಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಸಹವಾಸ. ಓದುವುದು ಒಂದು ಪೂಜೆಯಾಗಿ ಇರಲಿ ಸದಾ ಜನರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ನೀತಿ ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬಾಳು ಬೆಳಗಲಿ ಜಗದಲ್ಲಿ. ಕಣ್ಣೀರ್ ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಬೈಕಂಪಾಡಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪೆರ್ಮೆದ ಗುರ್ಕಾಲಾದಿತ್ಯೆರ್ ಲಿಂಗಪಣ್ಣೆ ಜನಸೇವೆಗ್ ಯಾಪಲಾ ಎದುರು ಬತ್ದ್ ಉಂತೊಂದಿತ್ತೆರಣ್ಣೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರೀ ಮೋಕೆ ಐತ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ ಗ್ ಸಾಥ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅರ್ನ ಇಲ್ಲದ ಅಕ್ಕೆ ಕೇರಂ ಚೆಸ್ ದ ಗೊಬ್ಬುಡು ಲಿಂಗಪ್ಪಣ್ಣೆ ಇತ್ತೆರ್ಂಡ ಏರ್ಲಾ ಬೊಡ್ಚಿ, ಚರ್ಚೆಗೆ ಶುರುಮಂತೆರ್ಂಡ ಅರೆನ ಎದುರು ಏರ್ಲಾ ಇಜ್ಜಿ ಕಂಡದ ಕೆಲಸೊಗು ಜತ್ತೆರ್ಂಡಾ ಬೆರಿ ಬಗ್ಗಾದ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಮಜಗಾಂವ್ ಡಾಕ್ಡ್ ಆರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ್ ಕೆಲಸ ಮನ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಸೀತಾದೇವ್ ಅರೆನ ಭಾರೀ ಮೋಕೆದ ಪುದರ್ ರ್ಪೋಯಿ ಕಂಪನಿ ಯಜಮಾನದಾಂತೆ ದುಃಖೊಡು ಬುಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ದಾದ ಪಂನ್ಪಿನಿ ಬದುಕ್ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಜಿ ದಿನದ ಬಾಲ್ವೆಡ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು ನಲ್ತೆರ್ ಇತ್ತೆ ನಮನ್ ಪೂರ ಬುಡ್ದ್ ದೇವರ ಪಾದ ಸೇರಿಯೆರ್. ರೋಟೇರಿಯನ್ ಲಿಂಗಪ್ಪಣ್ಣರಿಗೆ ಅಶ್ರುತರ್ಪಣ 7m7ay4s7m2j6b6fh0tnnf42fn74o7em 2 179435 1382234 1376922 2026-08-13T11:36:12Z ~2026-40163-20 100586 1382234 wikitext text/x-wiki Profile of Shankar Baichabal * **Name:** Shankar M. Baichabal * **Father:** Mallappa * **Mother:** Gangamma * **Date of Birth:** 22-07-1966 * **Place of Birth:** Masabinala - 586203, Basavana Bagewadi, District: Vijayapura * **Family:** * **Wife:** Vimala * **Children:** Supriya, Soumya * **Education:** Graduate (B.F.A. - Bachelor of Fine Arts) * **Profession:** Livestock Officer, Department of Animal Husbandry, Bengaluru * **Address:** Shankar Baichabal, "Vachana", Rajajinagar, Vijayapura - 586109 * **Phone:** 9448751980 * **Email:** shankarb66@gmail.com ## About Shankar Baichabal Parichay Shankar Baichabal was born on July 22, 1966, in Masabinala, located in the Basavana Bagewadi taluk of Vijayapura district. He holds a degree in Fine Arts. His passions and interests encompass literature, organizational work, painting, music, activism, and acting. He has published around 60 works, including: *Rupilladavara Rupisi*, *Rashtramate Chennamma Houda?*, *Masabinala - A Cultural Study*, *Janapada Chintan*, *Odedu Helu Houdoudanthini*, *Buddha Sikkidda*, *Halasangi Bhagada Lavanikararu*, *Nirnera*, *Masabinalada Pashuvadagalu*, *Bhumi Tukada Jakkavva*, *Saitan*, *Adena Kagadantallari*, *Mujahideen*, *Simhasana Mamaledara*, *Padaganuru Shankara Gowdaru*, *Adda Hesarugalu* (Nicknames), *Rajaguru*, *Sonnada Shivananda Shivayogigalu*, *Itihasa Satyavalla*, *Krishi Pandita*, *B.S. Patil Sasanura*, *Bharata Simhasana Rashmi*, *Kempu Hudugi Kappu Kalmari*, *Thontada Siddha Lingashrigalu*, *Dasohi*, *Shabdhatheetarondigina Shabdhagalu*, *Aydha Kathegalu*, *Muraravattu Galige*, *Thippannappa Guddi*, *Murippattu Munnudi*, and *Prakashamana*. ## Achievements He has served as a member of the Karnataka Sangha in Madras, Delhi, and Kumbakonam. He has also contributed as a member of the Border Area Kannada Development Authority, the Folklore Society of South Indian Languages (Kerala), Horanada Kannadiga (Mumbai), the Kannada Jagruti Samiti (Bengaluru), the Karnataka Sahitya Academy (Vijayapura), and as the District Convenor for the Karnataka Government's Kannada Pustaka Pradhikara's "Mane Mane Granthalaya" (Library at Every Home) initiative. Additionally, he has been a member of the City Corporation's District Kannada Jagruta Samiti, Kannada Pustaka Parishat (Bengaluru), Secretary of the North Karnataka Women Writers' Association, and a coordinator for the Kannada Sahitya Parishat and the National Multilingual Board (Kolkata). Through these roles, he has organized numerous literary programs and served as a dedicated promoter of literary and cultural events. ## Highlights and Special Recognitions * Received the **Goruru Ramaswamy Iyengar Award** for his work *Janapada Chintan*. * Honored with the **Sankramana Sahitya Puraskara** for his story *Sarkari Emme Satthaga*. * Won the **Mumbai Indians Precious Novel Prize** for *Bhumi Tukada Jakkavva*. * Earned the **Vijayavani Deepavali Story Recognition** for *Thanana Thanna...*. * His stories like *Abdul na Koralalli Ling*, *Pashu Aspatriyinda Foreign*, *Danada Doctor Dharmapatni*, and *Nannavva* have not only defined the "Baichabal narrative style" but have also won the hearts of *Prajavani* readers. * His story *Masabinalada Pashuvadagalu* is prescribed as a textbook for degree students of **Gulbarga University**, and *Vande Mataram - Salim* is part of the curriculum at **Rani Channamma University**. * Conferred with the **Kuvempushree** honor during the Kuvempu Centenary Celebrations. * Recipient of the **Dr. Radhakrishnan Award** and the **North Karnataka Writers' Award**. * Received endowment honors from the Central Kannada Sahitya Parishat for his works *Thontada Siddhalinga Shrigalu*, *Bharata Simhasana Rashmi* (Novel), and *Kempu Hudugi Kappu Kalmari* (Story Collection). * His book *Swatantrya Horatadalli Karnataka' Masabinala* has been translated into other languages. ## Books Published by Shankar Baichabal 1. *Satya Nungida Savu* – Play 2. *Badava Ballida* – Play 3. *Rashtramate Chennamma Yakalla?* – Play 4. *Adda Hesarugalu* – Folklore 5. *Control Kathe* – Play 6. *Shivananda Appagalu* – Biography/History 7. *Devva Bantho Devva* – Play 8. *Bhimarathi* – Commemorative Volume 9. *Hingari Hidyaga Mungari Udyaga* – Folklore 10. *Rajaguru* – Biography/History 11. *Janapada Chintan* – Folklore 12. *Annada Muthya* – Stories 13. *Banuli Bhashanagalu* – Folklore 14. *Mujahideen* – Poetry 15. *Saitan* – Poetry 16. *Sahakara Sindhu* – Commemorative Volume 17. *Odda Helu Houdoudanthini* – Folklore 18. *Itihasa Satyavalla* – Poetry 19. *Jeeralabhavi Appagalu* – Biography/History 20. *Rupilladavara Rupisi* – Novel 21. *Karapal Kale* – Folklore 22. *Hanthi* – Folklore 23. *Bijapura Jilla Makkala Aatagalu* – Folklore 24. *Adena Kagadantallari* – Play 25. *Shivananda Shivayogigalu* – Biography/History 26. *Masabinala Darshana Deepta* – Commemorative Volume 27. *Buddha Sikkidda* – Novel 28. *Masabinalada Pashuvadagalu* – Stories 29. *Masabinala, Samskrutika Adhyayana* – Research 30. *Honna Uttige* – Folklore 31. *Valmiki Samudayada Utsavagalu* – Folklore 32. *Halasangi Bhagada Lavanikararu* – Folklore 33. *Thavanidhi* – Folklore 34. *Nirnera* – Stories 35. *Dasoha* – Editing 36. *Makkala Janapada Aatagalu* – Folklore 37. *Thardavadi Janapada* – Folklore 38. *Rangavilasa* – Editing 39. *Gandhi mattu Gandhi* – Poetry 40. *Deshagati Illa, Deshabhimanave Ella* – History 41. *Simhasana Mamaledara* – Biography/History 42. *Basarigidada Veerappanavaru* – Biography/History 43. *Padaganura Shankaragowdaru* – Biography/History 44. *Krishi Pandita* – Biography/History 45. *B. S. Patil Sasanura* – Biography/History 46. *Kannadada Matha Pustaka Jagadguru* – Biography/History 47. *Gurusiddhappa Sharanaru* – Biography/History 48. *Bharata Simhasana Rashmi* – Novel 49. *Kempu Hudugi Kappu Kalmari* – Stories 50. *Swatantrya Horatadalli Masabinala* – History 51. *Dasohi* – Editing 52. *Gollaleshatanya* – Criticism 53. *Shabdhatheetarondigina Shabdhagalu* – Interviews 54. *Jnanayogi Siddheshwara Swamijigalu* – Biography/History 55. *Aydha Kathegalu* – Stories 56. *Murarvattugaligegalu* – Incidents/Events 57. *Murippattu Munnudi* – Prefaces/Forewords 58. *Thippannappa Guddi* – Biography/History 59. *Prakashamana* – Editing 60. *Thanu Ellarigagi...* – Biography/History 61. *Vachana Mangalya* – Vachanas ## Media Appreciations and Articles on Shankar Baichabal 1. **"Distinct in both profession and passion"** – *Samyukta Karnataka* (Varada Mallige), by Dr. Prakash Khade (11-08-1989). 2. **"The five-rupee cattle doctor of Aminagad"** – *Navodaya* newspaper, by Tharathanayaraja (20-7-1992). 3. **"Shankar Baichabal: His song is his life, his life is his song"** – *Vidyamana* newspaper, by Dr. Basavaradhya (19-6-1993). 4. **"Young literary award winner livestock inspector"** – *Agni Ankusha* newspaper, by Devendra Kona (8-6-1994). 5. **"Literary creation and popularity"** – *Prapancha* newspaper (Stories of Karnataka column), by Dr. Prakash Khade (7-5-1994). 6. **"The youth who energized youth power"** – *Sakshara Gummata*, by Shri Nandakumar Joshi (10-6-1996). 7. **"When the hand that holds the syringe holds the paint brush"** – *Samyukta Karnataka* (Saptahika Saurabha), by Shri Shrishaila Korahalli (2-4-1996). 8. **"Cultural vitality is present in his poetry"** – *Tushara* (Tusharotsava), by Dr. Narahalli Balasubrahmanya (11-1997). 9. **"Remaining silent does not bring respect to Baichabal"** – *Suddimoola* (Moodabidri Sammelana), by R. M. Poojari (6-9-1997). 10. **"An award within Baichabal's award"** – *Prajavani* (Special Report), by Mallikarjuna Hulagabali (23-11-98). 11. **"This work is the cultural soul of this land"** – Radio review of *Janapada Chintan*, by Bananduru Kempaiah (6-12-98). 12. **"Baichabal worked but made no noise"** – *Prapancha* newspaper (Sahitya Sangathi column), by Papu (10-1-1999). 13. **"A syringe-holding hand with colors"** – *Ushakirana* (Manovikasa column), by Rajakumara Dhanashetti (1-3-1999). 14. **"A folklore researcher in a veterinary hospital"** – *Kitturu Karnataka* (Profile column), by Danappa Bagali (2-4-1999). 15. **"Goruru award winner Shankar Baichabal"** – *Vijaya Karnataka*, by Dr. Umesh Kolekara (12-03-2000). 16. **"The commitment of Shankar Baichabal's poetry is pro-people"** – *Kannada Prabha*, by Dr. Saraju Katkar (13-10-2000). 17. **"The writer who erased the drought of literature"** – *Kannada Prabha*, occasional article by Shrishaila Biradara (6-4-2001). 18. **"Youths like Baichabal are a ray of hope for this society"** – Book Foreword, by Dr. Nallura Prasada (2-12-2001). 19. **"Baichabal's stories open a whole new world for readers"** – Commentary on his stories, by Vaidehi (7-8-2001). 20. **"Shankar Baichabal: A creative personality"** – *Kannadamma* newspaper (Behind the Scenes column), by Maralinga Horaginamani. 21. **"The word-wizardry in Baichabal's stories is novel"** – Critical letter, by Virendra Simpi (7-4-2002). 22. **"The veterinarian who became a lawmaker, Shankar Baichabal"** – *Samyukta Karnataka* (Suddi Swarasya), by Shivayya Hirematta (14-2-2002). 23. **"The one who extinguished the fire and spread harmony"** – Radio speech, by Ibrahim Sutara (2-2-2010). 24. **"Shankar Baichabal enters the small screen"** – Introducing his co-direction of the serial *Mouna Kranti*, by Sangamesha Koti (4-9-11). 25. **"A storyteller who transcended the boundaries of language and region"** – Review of Vijayavani story competition, by Abdul Rasheed (15-1-2016). 26. **"Baichabal's story is a continuation of the native tradition of Devanura and Kambara"** – Review, by D. M. Nadaf (7-12-1918). *(Note: The year '1918' in the text appears to be a typo for 2018).* 27. **"The storyteller's narrative style is wonderful and touching"** – *Kathana Margadalli*, by Somaling Gennur (19-07-2019). 28. **"Khade... Khade... what if Veerabhadra hadn't nurtured Kannada...?"** – *Saksharatha Gummata* newspaper, by M.I. Biradara (8-8-2019). 29. **"Shankar Baichabal: A literary achiever of the Bhima river banks"** – *Prajavani* (Sunday Supplement), by Ningappa Mudenura (29-8-2021). 30. **"The flower of Basava's land"** – *Vishwa Darshana* (On *Bharata Simhasana Rashmi*), by Manjunatha Junagonda (26-5-2022). 31. **"Baichabal's unique linguistic experiment"** – *Vishwavani* (Pustaka Vimana column), by D. M. Nadaf (4-12-2022). 32. **"An intriguing wonder: This 'Kempu Hudugi Kappu Kalmari'"** – New reading on the radio, by C. S. Anand (4-12-2022). 33. **"Baichabal's fresh stories in rustic Jawari Kannada"** – *Samyukta Karnataka*, by Dr. Mallepura G. Venkatesh (8-6-2025). 34. **"Shivapura is to Kambara what Masabinala is to Baichabal"** – Internet review, by Prakasha Girimallanavara (6-2-2025). 35. There is no drought in the folklore of Baichabala's writings - "Baichabala's Story Path"* Sahana Kantabayalu-29-3-25 h7w92jzh4w7f8a8mb2sgz0ytzeheg0m 1382235 1382234 2026-08-13T11:37:04Z ~2026-40163-20 100586 1382235 wikitext text/x-wiki Profile of Shankar Baichabal * **Name:** Shankar M. Baichabal * **Father:** Mallappa * **Mother:** Gangamma * **Date of Birth:** 22-07-1966 * **Place of Birth:** Masabinala - 586203, Basavana Bagewadi, District: Vijayapura * **Family:** * **Wife:** Vimala * **Children:** Supriya, Soumya * **Education:** Graduate (B.F.A. - Bachelor of Fine Arts) * **Profession:** Livestock Officer, Department of Animal Husbandry, Bengaluru * **Address:** Shankar Baichabal, "Vachana", Rajajinagar, Vijayapura - 586109 * **Phone:** 9448751980 * **Email:** shankarb66@gmail.com ## About Shankar Baichabal Shankar Baichabal was born on July 22, 1966, in Masabinala, located in the Basavana Bagewadi taluk of Vijayapura district. He holds a degree in Fine Arts. His passions and interests encompass literature, organizational work, painting, music, activism, and acting. He has published around 60 works, including: *Rupilladavara Rupisi*, *Rashtramate Chennamma Houda?*, *Masabinala - A Cultural Study*, *Janapada Chintan*, *Odedu Helu Houdoudanthini*, *Buddha Sikkidda*, *Halasangi Bhagada Lavanikararu*, *Nirnera*, *Masabinalada Pashuvadagalu*, *Bhumi Tukada Jakkavva*, *Saitan*, *Adena Kagadantallari*, *Mujahideen*, *Simhasana Mamaledara*, *Padaganuru Shankara Gowdaru*, *Adda Hesarugalu* (Nicknames), *Rajaguru*, *Sonnada Shivananda Shivayogigalu*, *Itihasa Satyavalla*, *Krishi Pandita*, *B.S. Patil Sasanura*, *Bharata Simhasana Rashmi*, *Kempu Hudugi Kappu Kalmari*, *Thontada Siddha Lingashrigalu*, *Dasohi*, *Shabdhatheetarondigina Shabdhagalu*, *Aydha Kathegalu*, *Muraravattu Galige*, *Thippannappa Guddi*, *Murippattu Munnudi*, and *Prakashamana*. ## Achievements He has served as a member of the Karnataka Sangha in Madras, Delhi, and Kumbakonam. He has also contributed as a member of the Border Area Kannada Development Authority, the Folklore Society of South Indian Languages (Kerala), Horanada Kannadiga (Mumbai), the Kannada Jagruti Samiti (Bengaluru), the Karnataka Sahitya Academy (Vijayapura), and as the District Convenor for the Karnataka Government's Kannada Pustaka Pradhikara's "Mane Mane Granthalaya" (Library at Every Home) initiative. Additionally, he has been a member of the City Corporation's District Kannada Jagruta Samiti, Kannada Pustaka Parishat (Bengaluru), Secretary of the North Karnataka Women Writers' Association, and a coordinator for the Kannada Sahitya Parishat and the National Multilingual Board (Kolkata). Through these roles, he has organized numerous literary programs and served as a dedicated promoter of literary and cultural events. ## Highlights and Special Recognitions * Received the **Goruru Ramaswamy Iyengar Award** for his work *Janapada Chintan*. * Honored with the **Sankramana Sahitya Puraskara** for his story *Sarkari Emme Satthaga*. * Won the **Mumbai Indians Precious Novel Prize** for *Bhumi Tukada Jakkavva*. * Earned the **Vijayavani Deepavali Story Recognition** for *Thanana Thanna...*. * His stories like *Abdul na Koralalli Ling*, *Pashu Aspatriyinda Foreign*, *Danada Doctor Dharmapatni*, and *Nannavva* have not only defined the "Baichabal narrative style" but have also won the hearts of *Prajavani* readers. * His story *Masabinalada Pashuvadagalu* is prescribed as a textbook for degree students of **Gulbarga University**, and *Vande Mataram - Salim* is part of the curriculum at **Rani Channamma University**. * Conferred with the **Kuvempushree** honor during the Kuvempu Centenary Celebrations. * Recipient of the **Dr. Radhakrishnan Award** and the **North Karnataka Writers' Award**. * Received endowment honors from the Central Kannada Sahitya Parishat for his works *Thontada Siddhalinga Shrigalu*, *Bharata Simhasana Rashmi* (Novel), and *Kempu Hudugi Kappu Kalmari* (Story Collection). * His book *Swatantrya Horatadalli Karnataka' Masabinala* has been translated into other languages. ## Books Published by Shankar Baichabal 1. *Satya Nungida Savu* – Play 2. *Badava Ballida* – Play 3. *Rashtramate Chennamma Yakalla?* – Play 4. *Adda Hesarugalu* – Folklore 5. *Control Kathe* – Play 6. *Shivananda Appagalu* – Biography/History 7. *Devva Bantho Devva* – Play 8. *Bhimarathi* – Commemorative Volume 9. *Hingari Hidyaga Mungari Udyaga* – Folklore 10. *Rajaguru* – Biography/History 11. *Janapada Chintan* – Folklore 12. *Annada Muthya* – Stories 13. *Banuli Bhashanagalu* – Folklore 14. *Mujahideen* – Poetry 15. *Saitan* – Poetry 16. *Sahakara Sindhu* – Commemorative Volume 17. *Odda Helu Houdoudanthini* – Folklore 18. *Itihasa Satyavalla* – Poetry 19. *Jeeralabhavi Appagalu* – Biography/History 20. *Rupilladavara Rupisi* – Novel 21. *Karapal Kale* – Folklore 22. *Hanthi* – Folklore 23. *Bijapura Jilla Makkala Aatagalu* – Folklore 24. *Adena Kagadantallari* – Play 25. *Shivananda Shivayogigalu* – Biography/History 26. *Masabinala Darshana Deepta* – Commemorative Volume 27. *Buddha Sikkidda* – Novel 28. *Masabinalada Pashuvadagalu* – Stories 29. *Masabinala, Samskrutika Adhyayana* – Research 30. *Honna Uttige* – Folklore 31. *Valmiki Samudayada Utsavagalu* – Folklore 32. *Halasangi Bhagada Lavanikararu* – Folklore 33. *Thavanidhi* – Folklore 34. *Nirnera* – Stories 35. *Dasoha* – Editing 36. *Makkala Janapada Aatagalu* – Folklore 37. *Thardavadi Janapada* – Folklore 38. *Rangavilasa* – Editing 39. *Gandhi mattu Gandhi* – Poetry 40. *Deshagati Illa, Deshabhimanave Ella* – History 41. *Simhasana Mamaledara* – Biography/History 42. *Basarigidada Veerappanavaru* – Biography/History 43. *Padaganura Shankaragowdaru* – Biography/History 44. *Krishi Pandita* – Biography/History 45. *B. S. Patil Sasanura* – Biography/History 46. *Kannadada Matha Pustaka Jagadguru* – Biography/History 47. *Gurusiddhappa Sharanaru* – Biography/History 48. *Bharata Simhasana Rashmi* – Novel 49. *Kempu Hudugi Kappu Kalmari* – Stories 50. *Swatantrya Horatadalli Masabinala* – History 51. *Dasohi* – Editing 52. *Gollaleshatanya* – Criticism 53. *Shabdhatheetarondigina Shabdhagalu* – Interviews 54. *Jnanayogi Siddheshwara Swamijigalu* – Biography/History 55. *Aydha Kathegalu* – Stories 56. *Murarvattugaligegalu* – Incidents/Events 57. *Murippattu Munnudi* – Prefaces/Forewords 58. *Thippannappa Guddi* – Biography/History 59. *Prakashamana* – Editing 60. *Thanu Ellarigagi...* – Biography/History 61. *Vachana Mangalya* – Vachanas ## Media Appreciations and Articles on Shankar Baichabal 1. **"Distinct in both profession and passion"** – *Samyukta Karnataka* (Varada Mallige), by Dr. Prakash Khade (11-08-1989). 2. **"The five-rupee cattle doctor of Aminagad"** – *Navodaya* newspaper, by Tharathanayaraja (20-7-1992). 3. **"Shankar Baichabal: His song is his life, his life is his song"** – *Vidyamana* newspaper, by Dr. Basavaradhya (19-6-1993). 4. **"Young literary award winner livestock inspector"** – *Agni Ankusha* newspaper, by Devendra Kona (8-6-1994). 5. **"Literary creation and popularity"** – *Prapancha* newspaper (Stories of Karnataka column), by Dr. Prakash Khade (7-5-1994). 6. **"The youth who energized youth power"** – *Sakshara Gummata*, by Shri Nandakumar Joshi (10-6-1996). 7. **"When the hand that holds the syringe holds the paint brush"** – *Samyukta Karnataka* (Saptahika Saurabha), by Shri Shrishaila Korahalli (2-4-1996). 8. **"Cultural vitality is present in his poetry"** – *Tushara* (Tusharotsava), by Dr. Narahalli Balasubrahmanya (11-1997). 9. **"Remaining silent does not bring respect to Baichabal"** – *Suddimoola* (Moodabidri Sammelana), by R. M. Poojari (6-9-1997). 10. **"An award within Baichabal's award"** – *Prajavani* (Special Report), by Mallikarjuna Hulagabali (23-11-98). 11. **"This work is the cultural soul of this land"** – Radio review of *Janapada Chintan*, by Bananduru Kempaiah (6-12-98). 12. **"Baichabal worked but made no noise"** – *Prapancha* newspaper (Sahitya Sangathi column), by Papu (10-1-1999). 13. **"A syringe-holding hand with colors"** – *Ushakirana* (Manovikasa column), by Rajakumara Dhanashetti (1-3-1999). 14. **"A folklore researcher in a veterinary hospital"** – *Kitturu Karnataka* (Profile column), by Danappa Bagali (2-4-1999). 15. **"Goruru award winner Shankar Baichabal"** – *Vijaya Karnataka*, by Dr. Umesh Kolekara (12-03-2000). 16. **"The commitment of Shankar Baichabal's poetry is pro-people"** – *Kannada Prabha*, by Dr. Saraju Katkar (13-10-2000). 17. **"The writer who erased the drought of literature"** – *Kannada Prabha*, occasional article by Shrishaila Biradara (6-4-2001). 18. **"Youths like Baichabal are a ray of hope for this society"** – Book Foreword, by Dr. Nallura Prasada (2-12-2001). 19. **"Baichabal's stories open a whole new world for readers"** – Commentary on his stories, by Vaidehi (7-8-2001). 20. **"Shankar Baichabal: A creative personality"** – *Kannadamma* newspaper (Behind the Scenes column), by Maralinga Horaginamani. 21. **"The word-wizardry in Baichabal's stories is novel"** – Critical letter, by Virendra Simpi (7-4-2002). 22. **"The veterinarian who became a lawmaker, Shankar Baichabal"** – *Samyukta Karnataka* (Suddi Swarasya), by Shivayya Hirematta (14-2-2002). 23. **"The one who extinguished the fire and spread harmony"** – Radio speech, by Ibrahim Sutara (2-2-2010). 24. **"Shankar Baichabal enters the small screen"** – Introducing his co-direction of the serial *Mouna Kranti*, by Sangamesha Koti (4-9-11). 25. **"A storyteller who transcended the boundaries of language and region"** – Review of Vijayavani story competition, by Abdul Rasheed (15-1-2016). 26. **"Baichabal's story is a continuation of the native tradition of Devanura and Kambara"** – Review, by D. M. Nadaf (7-12-1918). *(Note: The year '1918' in the text appears to be a typo for 2018).* 27. **"The storyteller's narrative style is wonderful and touching"** – *Kathana Margadalli*, by Somaling Gennur (19-07-2019). 28. **"Khade... Khade... what if Veerabhadra hadn't nurtured Kannada...?"** – *Saksharatha Gummata* newspaper, by M.I. Biradara (8-8-2019). 29. **"Shankar Baichabal: A literary achiever of the Bhima river banks"** – *Prajavani* (Sunday Supplement), by Ningappa Mudenura (29-8-2021). 30. **"The flower of Basava's land"** – *Vishwa Darshana* (On *Bharata Simhasana Rashmi*), by Manjunatha Junagonda (26-5-2022). 31. **"Baichabal's unique linguistic experiment"** – *Vishwavani* (Pustaka Vimana column), by D. M. Nadaf (4-12-2022). 32. **"An intriguing wonder: This 'Kempu Hudugi Kappu Kalmari'"** – New reading on the radio, by C. S. Anand (4-12-2022). 33. **"Baichabal's fresh stories in rustic Jawari Kannada"** – *Samyukta Karnataka*, by Dr. Mallepura G. Venkatesh (8-6-2025). 34. **"Shivapura is to Kambara what Masabinala is to Baichabal"** – Internet review, by Prakasha Girimallanavara (6-2-2025). 35. There is no drought in the folklore of Baichabala's writings - "Baichabala's Story Path"* Sahana Kantabayalu-29-3-25 p0m5kty1q20hc42522i8p5y2igvzh91 0 180176 1382236 1380964 2026-08-13T11:39:52Z A826 72368 1382236 wikitext text/x-wiki {{Short description|Type of boat in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{More references|date=February 2015}} <!-- unsourced image removed: [[File:snakeboatrace.jpg|thumb|right|250px|Snake boat race in Kerala]]--> [[File:Punnamada Boat Race DSW.JPG|thumb|right|250px|Snake boats during the Punnamada Nehru Trophy Boat Race]] [[File:NehruTrophyboatrace-Jawahar.jpg|thumb|ಹಾವಿನ ದೋಣಿ]] [[File:Chundan Vallom by Joseph Lazer.jpg|thumb|ಹಾವಿನ ದೋಣಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು]] ''ಚುಂಡನ್ ವಲ್ಲಂ'' ('ಕೊಕ್ಕಿನ ದೋಣಿ'), ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ ''ಕೇರಳ ಹಾವಿನ ದೋಣಿಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವು, [[ವಲ್ಲಂಕಲಿ]] ಅಥವಾ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಕೇರಳ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ ಕೇರಳ ಹಾವಿನ ದೋಣಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚುಂಡನ್ ವಲ್ಲಂ ('ಕೊಕ್ಕಿನ ದೋಣಿ'), ವಲ್ಲಂಕಲಿ ಅಥವಾ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . ==ನೌಕಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== ಮರದ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥವಾದ ಸ್ಥಪತ್ಯ ವೇದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ವಿಶೇಷಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೋಣಿಗಳು 100 ರಿಂದ 138 ಅಡಿ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Chundan_vallam#cite_note-1</ref> ಹಿಂಭಾಗವು ಸುಮಾರು 20 ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಮೊನಚಾದ ಮುಂಭಾಗದ ಭಾಗವು, ಅದರ ಹುಡ್ ಅನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ ಹಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ . ಹಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ 83 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಆರು ಇಂಚು ಅಗಲವಿರುವ ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೋಣಿಗಳು ನೌಕಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ . ==ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೋಣಿಯು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಆ ದೋಣಿಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ . ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ದೋಣಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ, ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅವರು ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ದೋಣಿ ಜಾರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಹಲ್‌ನ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಅದಕ್ಕೆ ಮೀನಿನ ಎಣ್ಣೆ, ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿನ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡಗಿಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ . ==ನಿರ್ಮಾಣ== ಚುಂಡನ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾಡು ಹಲಸಿನ ಮರವಾದ ಅಂಜಿಲಿ ( ಆರ್ಟೊಕಾರ್ಪಸ್ ಹಿರ್ಸುಟಸ್ ) ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ .<ref>{{Cite web |url=https://encyclocraftsapr.com/chundan-vallam-the-snake-boats-of-kerala/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=11 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |archive-date=22 ಜುಲೈ 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722170541/https://encyclocraftsapr.com/chundan-vallam-the-snake-boats-of-kerala/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2019/08/09/snake-boats-kerala-nehru-trophy-boat-race-preparations.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>https://thebetterindia.com/culture/science-tradition-kerala-snake-boat-races-12124080</ref>ಹಲ್ ಹಲಗೆಗಳು ಸುಮಾರು 80 ಅಡಿ (24 ಮೀ) ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ . ಒಬ್ಬ ಮಾಸ್ಟರ್ ಬಡಗಿ, ಮೂತಾಶರಿ, ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೋಲ್ಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ಹಲ್ ಬಿರುಕು ಬಿಡದೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ದೋಣಿ ತಯಾರಕರ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ರವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಕಾವಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸವು ಶುಭವೆಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನದಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರು ಮತ್ತು ಓಟದ ಸಂಘಟಕರು ಅನುಪಾತಗಳು ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಂಥವಾದ ಸ್ಥಪತ್ಯ ವೇದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ . ಪ್ರತಿ ಋತುವಿನ ಮೊದಲು ಹಲ್ ಅನ್ನು ಮೀನಿನ ಎಣ್ಣೆ, ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪು, ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮರವನ್ನು ಬಲವಾಗಿಡಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನುಣುಪಾಗಿಡಲು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸ ಆರ್ಕೈವ್ ಡಿ'ಸೋರ್ಸ್ , ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಚುಂಡನ್ ಅನ್ನು ಈ ರೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉಳಿದಿರುವ ದೋಣಿ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ದೋಣಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ನಾಯಕ ( ಕಾರಣವನ್ ಅಥವಾ ಕರಣಾಧನ್ ) ಮೊದಲ ಅದನಯಂಪು ಜೊತೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ , [ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಮತ್ತು ಅವನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 12 ಅಡಿ ಉದ್ದದ (3.7 ಮೀ) ಮುಖ್ಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿ-ಹುಡುಗ ( ಅದನಯಂಪು ) ಹೊಂದಿರುವ ದೋಣಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂವರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಯಾಡ್ಲರ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ . ದೋಣಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಲಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಕುಳಿತು, 64 ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 64 ಪ್ಯಾಡ್ಲರ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ (ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 128 ಪ್ಯಾಡ್ಲರ್‌ಗಳು). ಅವರು ವಂಚಿಪಟ್ಟು ('ದೋಣಿ[ಮನುಷ್ಯನ] ಹಾಡು') ಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಪ್ಯಾಡ್ಲರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಸುಮಾರು 25 ಗಾಯಕರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನರು ನಿಲ್ಲಲು ವೇದಿಕೆಯಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಗಾಯಕ ಹಾಡನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರನ್ನು ( ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ದೇವರುಗಳು) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ . ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ಚುಂಡನ್ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಓಡಿಸುವ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ದೋಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕರಿಚಲ್, ಕವಳಂ, ನಡುಭಾಗಂ, ಚಂಪಾಕುಲಂ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಹೊಸ ದೋಣಿ ನೀರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಾಮದ ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಈಗ ಹೊಸ ದೋಣಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== rugnlegxgvrsa65uwuymbj6qb9q0p7t 0 180184 1382237 1380572 2026-08-13T11:42:00Z A826 72368 1382237 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in South Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2017}} {{Use Indian English|date=July 2017}} [[File:Kallada river near Uppood.jpg|alt=|thumb|Kallada River/Kulathupuzha]] ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮದಥರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ 120 ಕಿ.ಮೀ (75 ಮೈಲಿ) ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ನಂತರ ಅದು ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ . ==ನದಿ ಮಾರ್ಗ== ಕಲ್ಲಡ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಿಂದ ಶೆಂಡುರ್ನಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಬಹು ಹೊಳೆಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ . ಈ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ರೋಸ್‌ಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಅಂಬಾನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕಝುತುರುಟ್ಟಿಯಾರು, ಪೊನ್ಮುಡಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಳಿ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯಮಾಲಾ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಕುಲತುಪುಳ ನದಿ ಮತ್ತು ಕುಟ್ರಾಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗಾಳಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಹೊಳೆಗಳು . ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಳೆಗಳು ತೆನ್ಮಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ . ಈ ನದಿಯು ಕುಲತುಪುಳ , ತೆನ್ಮಲ , ಒಟ್ಟಕಲ್ , ಅಯಿರನಲ್ಲೂರು , ಎಡಮೋನ್ , ಪುನಲೂರ್ , ನೆಡುಂಕಯಂ , ಕಮುಕುಂಚೇರಿ ಮತ್ತು ಪಥನಪುರಂ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ನಂತರ ಅದು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಪಟ್ಟಜ್ಜಿ , ಏನಾತು , ಮನ್ನಾಡಿ , ಕುನ್ನತ್ತೂರು , ಐವರ್ಕಲಾ ಪುತ್ತೂರು , ಪವಿತ್ರೇಶ್ವರಂ , ಪೂರ್ವ ಕಲ್ಲಡ , ಮುನ್ರೋ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಲ್ಲಡದ ಜೊತೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ನದಿಯ ನದೀಮುಖವು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಲ್ಲಾಡದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ . ಪುನಲೂರಿನಲ್ಲಿ , 1877 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪುನಲೂರು ತೂಗು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು . ಕಲ್ಲಡ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ( ಕಲ್ಲಡ ಜಲೋತ್ಸವಂ ) ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಓಣಂ ನಂತರ 28 ನೇ ದಿನದಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನದಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ " ಮುತ್ತಿರ ಪರಂಬು - ಕರುವತ್ರ ಕಡವು " ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸಾಸ್ತಮಕೊಟ್ಟ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದ್ದು, ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲಡ ನದಿಯ ಮೆಕ್ಕಲು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಂದ ಸರೋವರವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 1.5 ಕಿಮೀ (0.93 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದದ ಮಣ್ಣಿನ ಒಡ್ಡು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಸರೋವರದ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಬದಿಗಳು ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ==ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು== ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಡದ ದಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದವು. 1875 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪುನಲೂರು ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಅಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಗಿರಣಿಯಿಂದ ನದಿಗೆ ಬಿಡಲಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವು 1900 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಭೌತ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಗಿರಣಿಯು ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1987 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾನೂನು ನಿರ್ಣಯಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. <ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/punalur-paper-mills-reopened/article7647502.ece</ref> ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನದಿಗಳು ಸವೆತ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಕಲ್ಲಡ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ== ಕಲ್ಲಡ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ (ಕೆಐಪಿ) [[ಕೇರಳದ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕೇರಳದ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ನೀರಾವರಿ]] ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಂ , ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಪುನಲೂರ್, ಪಥನಪುರಂ, ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ, [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಕುನ್ನತ್ತೂರ್, ಕರುನಾಗಪಲ್ಲಿ, ಅಡೂರ್, ಮಾವೆಲಿಕ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ತಿಕಪ್ಪಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 61,630 ಹೆಕ್ಟೇರ್ (152,300 ಎಕರೆ) ನಿವ್ವಳ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು . ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಯಂಕುಲಂ ಶಾಖಾ ಕಾಲುವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈಗ ಈ ಯೋಜನೆಯು 92 ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 53,514 ಹೆಕ್ಟೇರ್ (132,240 ಎಕರೆ) ನಿವ್ವಳ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ . 1986 ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಲದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಎಡದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.india9.com/i9show/Kallada-River-38931.htm</ref> ಎಡದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ [[ಕಾಲುವೆ]] 56.016 ಕಿಮೀ (34.807 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಬಲದಂಡೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆ 69.752 ಕಿಮೀ (43.342 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದೆ. ಎಡದಂಡೆ ಕಾಲುವೆಯ ಶಾಖಾ ಕಾಲುವೆ 61.692 ಕಿಮೀ (38.334 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಬಲದಂಡೆ ಕಾಲುವೆ 47.573 ಕಿಮೀ (29.560 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿದೆ . [ 3 ] ತೆನ್ಮಲ ಬಳಿಯ ಒಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಲುಕ್‌ಔಟ್‌ನಿಂದ ಕಾಲುವೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ . ==External links== {{commons category}} *[https://web.archive.org/web/20040315134925/http://www.hindu.com/2004/01/26/stories/2004012602460300.htm Story from ''The Hindu'' on sand damage on the Kallada] {{coord|8|59|N|76|38|E|display=title|region:IN_type:river_source:GNS-enwiki}} [[File:Kakod punalur.JPG|thumb|Kakod punalur]] [[File:Kallada Bridge.jpg|thumb|Kallada Bridge\ಕಲ್ಲಡ ಸೇತುವೆ]] [[File:Kallada river - panoramio.jpg|thumb|Kallada river - panoramio\ಕಲ್ಲಡ ನದಿ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== l0ct79m92c4cvediz1ehklh5dyesgs9 0 180229 1382021 2026-08-12T12:06:12Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಪಕ್ಷಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Blissful Rare Sighting Malabar Woodshrik 01, crop.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Tephrodornis sylvicola'' |volume=2017 |article-number=e.T103703869A112334165 |doi=10.230... 1382021 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಪಕ್ಷಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Blissful Rare Sighting Malabar Woodshrik 01, crop.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Tephrodornis sylvicola'' |volume=2017 |article-number=e.T103703869A112334165 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T103703869A112334165.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Tephrodornis | species = sylvicola | authority = [[Thomas C. Jerdon|ಜೆರ್ಡನ್]], 1839 | synonyms = | audio = Tephrodornis sylvicola - Malabar Woodshrike XC134748.ogg }} '''ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್''' ('''''Tephrodornis sylvicola''''') ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Vangidae/ವ್ಯಾಂಜಿಡೀ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು [[ಪಕ್ಷಿ]] ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ Large woodshrike(ದೊಡ್ಡ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್)ನ ಉಪಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery mode = packed heights = 180px> Malabar woodshrike - Prasanna Mamidala.jpg|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವುದು Malabar Woodshrike IMG 3379, crop.jpg|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನಲ್ಲಿ ಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Commons category|Tephrodornis sylvicola}} {{Reflist}} *Rasmussen, P.C., and J.C. Anderton. 2005. ''Birds of South Asia. The Ripley guide. Volume 2: attributes and status.'' Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. and Barcelona. {{Taxonbar|from=Q2676142}} [[Category:Tephrodornis]] [[Category:1839ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[Category:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[Category:ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[Category:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ]] fnxou8spq7htrfdc1axyqyskivem3gh 1382022 1382021 2026-08-12T12:11:51Z Hariprasad Shetty10 87270 1382022 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Blissful Rare Sighting Malabar Woodshrik 01, crop.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Tephrodornis sylvicola'' |volume=2017 |article-number=e.T103703869A112334165 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T103703869A112334165.en |access-date=12 November 2021}}</ref> | genus = Tephrodornis | species = sylvicola | authority = [[Thomas C. Jerdon|ಜೆರ್ಡನ್]], 1839 | synonyms = | audio = Tephrodornis sylvicola - Malabar Woodshrike XC134748.ogg }} '''ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್''' ('''''Tephrodornis sylvicola''''') [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[Vangidae|ವ್ಯಾಂಗಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[Large woodshrike|ದೊಡ್ಡ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್]]ನ ಉಪಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="iucn status 12 November 2021"/> ==ದೇಹದ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 16.5–18.5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಬೂದು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮುಖದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಗುರುತು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಾಲವು ಗಾಢ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕಂದು-ಬೂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೊಕ್ಕು ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ವಿತರಣೆ== ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಗೋವಾ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣಾ ಪ್ರದೇಶವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ಗಳಾಗಿವೆ. ==ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== ಈ ಪಕ್ಷಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಅರೆನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು, ಕಾಡಿನ ಅಂಚುಗಳು, ಪೊದೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೆರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿವಿಧ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಎತ್ತರದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೀಟಾಹಾರಿ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಅಕಶೇರುಕಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀರುಂಡೆಗಳು, ಮಿಡತೆಗಳು, ಪತಂಗಗಳು, ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಫ್ಲೈಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳು ಇದರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ==ನಡವಳಿಕೆ== ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮರಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ==ವರ್ಗೀಕರಣ== ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್‌ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು '''''Tephrodornis sylvicola'''''. ಇದನ್ನು 1839ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[Thomas C. Jerdon|ಥಾಮಸ್ ಸಿ. ಜೆರ್ಡನ್]] ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು [[Vangidae|ವ್ಯಾಂಗಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ''Tephrodornis'' ಕುಲದಲ್ಲಿನ ಇತರ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ==ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ== [[IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್ ಅನ್ನು '''ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯ''' (Least Concern, LC) ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="iucn status 12 November 2021"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಪಕ್ಷಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery mode="packed" heights="180px"> Malabar woodshrike - Prasanna Mamidala.jpg|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಮಲಬಾರ್ ವುಡ್‌ಶ್ರೈಕ್ Malabar Woodshrike IMG 3379, crop.jpg|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದಲ್ಲಿ ಮರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದು </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Commons category|Tephrodornis sylvicola}} {{Reflist}} * Rasmussen, P.C., and J.C. Anderton. 2005. ''Birds of South Asia. The Ripley guide. Volume 2: attributes and status.'' Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. and Barcelona. {{Taxonbar|from=Q2676142}} [[Category:Tephrodornis]] [[Category:1839ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[Category:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[Category:ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[Category:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ]] 7qollvu0u7q34n10kzbddiej5qcnfbf 3 180230 1382023 2026-08-12T13:33:21Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1382023 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shehzaad Jafar bhai temperatures}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೩, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 46mnp9bnnutrjhy1dqz1yck123xacy2 0 180231 1382026 2026-08-12T15:08:22Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox lighthouse | image_name = KadaloorPointLight 01.jpg | caption = ಕಡಲತೀರದಿಂದ ಕಾಣುವ ದೀಪಗೃಹ | location = ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕೇರಳ | coordinates = {{coord|11|28|08.6|N|75|38|14.1|E|type:landmark|display=inline,title}} | yearlit = 1909 | construction = ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಪುರ | shape = ಬಾ... 1382026 wikitext text/x-wiki {{Infobox lighthouse | image_name = KadaloorPointLight 01.jpg | caption = ಕಡಲತೀರದಿಂದ ಕಾಣುವ ದೀಪಗೃಹ | location = ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕೇರಳ | coordinates = {{coord|11|28|08.6|N|75|38|14.1|E|type:landmark|display=inline,title}} | yearlit = 1909 | construction = ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಪುರ | shape = ಬಾಲ್ಕನಿ ಮತ್ತು ಲಾಂದ್ರವಿರುವ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಗೋಪುರ | marking = ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಕೆಂಪು ಗುಮ್ಮಟ | height = {{convert|34|m|ft}} | focalheight = {{convert|57|m|ft}} | lens = | range = {{convert|23|nmi}}<ref>[http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926023542/http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |date=26 September 2015 }} ''ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ''</ref> | characteristic = Fl W 5s. }} '''ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] ಬಳಿಯ ಕಡಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |publisher=ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ |accessdate=14 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926023542/http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |archive-date=26 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=http://www.lighthousedigest.com/digest/StoryPage.cfm?StoryKey=3255 |publisher=ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ |accessdate=14 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926005423/http://www.lighthousedigest.com/digest/StoryPage.cfm?StoryKey=3255 |archive-date=26 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite rowlett|indsw|accessdate=5 February 2016}}</ref> ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಗೋಪುರವು 34 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ದೀಪಗೃಹವು 1907 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಲೋಹದ [[ಹಾಲೈಡ್]] ದೀಪವಾಗಿದೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಡಗು ಧ್ವಂಸದ ನಂತರ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಟ್ರಿಪ್‌ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ - [https://www.tripuntold.com/kerala/kozhikode/kadalur-point-lighthouse/ "ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ"], 11 ಜೂನ್ 2020 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1909 ರಂದು ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಕಡಲಾಚೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಳುಗಿರುವ "ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ರಾಕ್" ಬಗ್ಗೆ ನಾವಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹಡಗುಗಳು ದಡಕ್ಕೆ ತಗುಲುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Dept |first=ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕ್ |url=https://www.google.co.in/books/edition/West_Coast_of_Hindustan_Pilot/TRusAAAAMAAJ |title=ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೈಲಟ್ |date=1909 |publisher=ಜೆ. ಡಿ. ಪೊಟ್ಟೆ. |page=140 |language=en}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಚಾನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] 700 ಮಿಮೀ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ [[ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್|ತಿರುಗುವ ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ ಮಸೂರ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಮೇಣ|ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಆವಿ]] (PV) ಬರ್ನರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೂಲ ಉಪಕರಣವು 16 ಮಾರ್ಚ್ 1995 ರಂದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣದವರೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಆಗ PV ಘಟಕವನ್ನು 230 V, 400 W ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=ವೆಲ್ಲಾಯಂ ಕಲ್ಲು (ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ರಾಕ್) |url=https://www.calicutheritage.com/E-books%20calicut%20heritage/Kadalur_point_lighthouse.pdf |access-date=8 July 2025 |website=calicutheritage.com}}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, 8 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ದೀಪವನ್ನು 230 V, 400 W [[ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್ ದೀಪ|ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್]] (HPI-T) ದೀಪ ಮತ್ತು ನೇರ-ಚಾಲಿತ ತಿರುಗುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ತೆರವು ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಡಿಕೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="DGLL">{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ, ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ |url=https://dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2005.pdf |access-date=2025-07-08 |website=dgll.nic.in |language=en}}</ref><ref name="Heartige">{{Cite web |date=2025-01-15 |title=ಕಡಲೂರು ದೀಪಗೃಹ: ಪಂತಲಾಯನಿ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ದಾರಿದೀಪ. |url=https://www.hearitage.in/2025/01/kadalur-lighthouse-century-old-beacon.html |access-date=2025-07-08 |language=en}}</ref> == ರಚನೆ == ಗೋಪುರವು 34 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಳುವಾಗುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=https://www.tripuntold.com/kerala/kozhikode/kadalur-point-lighthouse/ |access-date=2025-07-08 |website=www.tripuntold.com}}</ref> ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗೋಪುರದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಳಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕೆ 246 ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಮಾಡಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು 15 ಮರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 57 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮತಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಲೋಚಿತ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.<ref name="Heartige"/> ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಮೂಲ ಚಾನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ 700 ಮಿಮೀ ತಿರುಗುವ ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ ಮಸೂರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು 230 V, 400 W ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್ (HPI-T) ದೀಪದಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ DGLL |url=https://dgll.nic.in/DGLL-light-house-location/about-kochi/kadalur-point-lighthouse |access-date=8 July 2025 |website=dgll.nic.in}}</ref> ಇದು ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು, ಜನರೇಟರ್ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಕಿರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪವು 23 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಫಾಗ್‌ಹಾರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ... ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ... ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಲೈಟ್ |url=https://lighthousedigest.com/Digest/database/uniquelighthouse.cfm?value=6324 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240812162410/https://lighthousedigest.com/Digest/database/uniquelighthouse.cfm?value=6324 |archive-date=12 August 2024 |access-date=2025-07-08 |website=www.lighthousedigest.com |url-status=live }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಭಾರತದ ದೀಪಗೃಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|position=left|ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ}} * {{Lighthouse Digest|6324}} {{ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1907 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:1907 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] 4tnkk7c6cz1z0v9xlqxmes8t5jw0l54 1382027 1382026 2026-08-12T15:17:11Z A826 72368 A826 [[ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಸ್ತಂಭ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1382026 wikitext text/x-wiki {{Infobox lighthouse | image_name = KadaloorPointLight 01.jpg | caption = ಕಡಲತೀರದಿಂದ ಕಾಣುವ ದೀಪಗೃಹ | location = ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕೇರಳ | coordinates = {{coord|11|28|08.6|N|75|38|14.1|E|type:landmark|display=inline,title}} | yearlit = 1909 | construction = ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಪುರ | shape = ಬಾಲ್ಕನಿ ಮತ್ತು ಲಾಂದ್ರವಿರುವ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಗೋಪುರ | marking = ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಕೆಂಪು ಗುಮ್ಮಟ | height = {{convert|34|m|ft}} | focalheight = {{convert|57|m|ft}} | lens = | range = {{convert|23|nmi}}<ref>[http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926023542/http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |date=26 September 2015 }} ''ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ''</ref> | characteristic = Fl W 5s. }} '''ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] ಬಳಿಯ ಕಡಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |publisher=ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ |accessdate=14 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926023542/http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |archive-date=26 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=http://www.lighthousedigest.com/digest/StoryPage.cfm?StoryKey=3255 |publisher=ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ |accessdate=14 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926005423/http://www.lighthousedigest.com/digest/StoryPage.cfm?StoryKey=3255 |archive-date=26 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite rowlett|indsw|accessdate=5 February 2016}}</ref> ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಗೋಪುರವು 34 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ದೀಪಗೃಹವು 1907 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಲೋಹದ [[ಹಾಲೈಡ್]] ದೀಪವಾಗಿದೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಡಗು ಧ್ವಂಸದ ನಂತರ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಟ್ರಿಪ್‌ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ - [https://www.tripuntold.com/kerala/kozhikode/kadalur-point-lighthouse/ "ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ"], 11 ಜೂನ್ 2020 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1909 ರಂದು ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಕಡಲಾಚೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಳುಗಿರುವ "ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ರಾಕ್" ಬಗ್ಗೆ ನಾವಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹಡಗುಗಳು ದಡಕ್ಕೆ ತಗುಲುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Dept |first=ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕ್ |url=https://www.google.co.in/books/edition/West_Coast_of_Hindustan_Pilot/TRusAAAAMAAJ |title=ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೈಲಟ್ |date=1909 |publisher=ಜೆ. ಡಿ. ಪೊಟ್ಟೆ. |page=140 |language=en}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಚಾನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] 700 ಮಿಮೀ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ [[ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್|ತಿರುಗುವ ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ ಮಸೂರ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಮೇಣ|ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಆವಿ]] (PV) ಬರ್ನರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೂಲ ಉಪಕರಣವು 16 ಮಾರ್ಚ್ 1995 ರಂದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣದವರೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಆಗ PV ಘಟಕವನ್ನು 230 V, 400 W ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=ವೆಲ್ಲಾಯಂ ಕಲ್ಲು (ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ರಾಕ್) |url=https://www.calicutheritage.com/E-books%20calicut%20heritage/Kadalur_point_lighthouse.pdf |access-date=8 July 2025 |website=calicutheritage.com}}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, 8 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ದೀಪವನ್ನು 230 V, 400 W [[ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್ ದೀಪ|ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್]] (HPI-T) ದೀಪ ಮತ್ತು ನೇರ-ಚಾಲಿತ ತಿರುಗುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ತೆರವು ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಡಿಕೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="DGLL">{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ, ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ |url=https://dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2005.pdf |access-date=2025-07-08 |website=dgll.nic.in |language=en}}</ref><ref name="Heartige">{{Cite web |date=2025-01-15 |title=ಕಡಲೂರು ದೀಪಗೃಹ: ಪಂತಲಾಯನಿ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ದಾರಿದೀಪ. |url=https://www.hearitage.in/2025/01/kadalur-lighthouse-century-old-beacon.html |access-date=2025-07-08 |language=en}}</ref> == ರಚನೆ == ಗೋಪುರವು 34 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಳುವಾಗುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=https://www.tripuntold.com/kerala/kozhikode/kadalur-point-lighthouse/ |access-date=2025-07-08 |website=www.tripuntold.com}}</ref> ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗೋಪುರದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಳಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕೆ 246 ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಮಾಡಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು 15 ಮರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 57 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮತಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಲೋಚಿತ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.<ref name="Heartige"/> ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಮೂಲ ಚಾನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ 700 ಮಿಮೀ ತಿರುಗುವ ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ ಮಸೂರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು 230 V, 400 W ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್ (HPI-T) ದೀಪದಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ DGLL |url=https://dgll.nic.in/DGLL-light-house-location/about-kochi/kadalur-point-lighthouse |access-date=8 July 2025 |website=dgll.nic.in}}</ref> ಇದು ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು, ಜನರೇಟರ್ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಕಿರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪವು 23 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಫಾಗ್‌ಹಾರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ... ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ... ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಲೈಟ್ |url=https://lighthousedigest.com/Digest/database/uniquelighthouse.cfm?value=6324 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240812162410/https://lighthousedigest.com/Digest/database/uniquelighthouse.cfm?value=6324 |archive-date=12 August 2024 |access-date=2025-07-08 |website=www.lighthousedigest.com |url-status=live }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಭಾರತದ ದೀಪಗೃಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|position=left|ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ}} * {{Lighthouse Digest|6324}} {{ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1907 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:1907 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] 4tnkk7c6cz1z0v9xlqxmes8t5jw0l54 1382031 1382027 2026-08-12T15:23:47Z A826 72368 /* */ 1382031 wikitext text/x-wiki {{databox}}{{Infobox lighthouse | image_name = KadaloorPointLight 01.jpg | caption = ಕಡಲತೀರದಿಂದ ಕಾಣುವ ದೀಪಗೃಹ | location = ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್, ಕೇರಳ | coordinates = {{coord|11|28|08.6|N|75|38|14.1|E|type:landmark|display=inline,title}} | yearlit = 1909 | construction = ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಪುರ | shape = ಬಾಲ್ಕನಿ ಮತ್ತು ಲಾಂದ್ರವಿರುವ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಗೋಪುರ | marking = ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಕೆಂಪು ಗುಮ್ಮಟ | height = {{convert|34|m|ft}} | focalheight = {{convert|57|m|ft}} | lens = | range = {{convert|23|nmi}}<ref>[http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926023542/http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |date=26 September 2015 }} ''ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ''</ref> | characteristic = Fl W 5s. }} '''ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಮನ್ರೋ ದೀಪಸ್ತಂಭ'''ವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ|ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] ಬಳಿಯ ಕಡಲೂರಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |publisher=ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ |accessdate=14 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926023542/http://www.dgll.nic.in/LightHouse.aspx?Consent_id=252&Module_id=16&LocationId=6&LangId=1 |archive-date=26 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=http://www.lighthousedigest.com/digest/StoryPage.cfm?StoryKey=3255 |publisher=ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್ |accessdate=14 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926005423/http://www.lighthousedigest.com/digest/StoryPage.cfm?StoryKey=3255 |archive-date=26 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite rowlett|indsw|accessdate=5 February 2016}}</ref> ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಗೋಪುರವು 34 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ದೀಪಗೃಹವು 1907 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಲೋಹದ [[ಹಾಲೈಡ್]] ದೀಪವಾಗಿದೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಕೊಟ್ಟಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಡಗು ಧ್ವಂಸದ ನಂತರ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಟ್ರಿಪ್‌ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ - [https://www.tripuntold.com/kerala/kozhikode/kadalur-point-lighthouse/ "ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ"], 11 ಜೂನ್ 2020 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1909 ರಂದು ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಕಡಲಾಚೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಳುಗಿರುವ "ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ರಾಕ್" ಬಗ್ಗೆ ನಾವಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಲು, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಹಡಗುಗಳು ದಡಕ್ಕೆ ತಗುಲುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Dept |first=ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹೈಡ್ರೋಗ್ರಾಫಿಕ್ |url=https://www.google.co.in/books/edition/West_Coast_of_Hindustan_Pilot/TRusAAAAMAAJ |title=ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪೈಲಟ್ |date=1909 |publisher=ಜೆ. ಡಿ. ಪೊಟ್ಟೆ. |page=140 |language=en}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಚಾನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] 700 ಮಿಮೀ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ [[ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್|ತಿರುಗುವ ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ ಮಸೂರ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಮೇಣ|ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಆವಿ]] (PV) ಬರ್ನರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೂಲ ಉಪಕರಣವು 16 ಮಾರ್ಚ್ 1995 ರಂದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ನವೀಕರಣದವರೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಆಗ PV ಘಟಕವನ್ನು 230 V, 400 W ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=ವೆಲ್ಲಾಯಂ ಕಲ್ಲು (ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ ರಾಕ್) |url=https://www.calicutheritage.com/E-books%20calicut%20heritage/Kadalur_point_lighthouse.pdf |access-date=8 July 2025 |website=calicutheritage.com}}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, 8 ಆಗಸ್ಟ್ 1996 ರಂದು, ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ದೀಪವನ್ನು 230 V, 400 W [[ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್ ದೀಪ|ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್]] (HPI-T) ದೀಪ ಮತ್ತು ನೇರ-ಚಾಲಿತ ತಿರುಗುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗ ತೆರವು ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಡಿಕೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="DGLL">{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ, ದೀಪಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪನೌಕೆಗಳ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ |url=https://dgll.nic.in/sites/default/files/2022-12/Master%20Ledger%20Cochin%2005.pdf |access-date=2025-07-08 |website=dgll.nic.in |language=en}}</ref><ref name="Heartige">{{Cite web |date=2025-01-15 |title=ಕಡಲೂರು ದೀಪಗೃಹ: ಪಂತಲಾಯನಿ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ದಾರಿದೀಪ. |url=https://www.hearitage.in/2025/01/kadalur-lighthouse-century-old-beacon.html |access-date=2025-07-08 |language=en}}</ref> == ರಚನೆ == ಗೋಪುರವು 34 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಳುವಾಗುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ |url=https://www.tripuntold.com/kerala/kozhikode/kadalur-point-lighthouse/ |access-date=2025-07-08 |website=www.tripuntold.com}}</ref> ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗೋಪುರದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಳಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕೆ 246 ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಮಾಡಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು 15 ಮರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 57 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮತಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಲರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಲೋಚಿತ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.<ref name="Heartige"/> ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಮೂಲ ಚಾನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ 700 ಮಿಮೀ ತಿರುಗುವ ಡಯೋಪ್ಟ್ರಿಕ್ ಮಸೂರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು 230 V, 400 W ಲೋಹ-ಹಾಲೈಡ್ (HPI-T) ದೀಪದಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ DGLL |url=https://dgll.nic.in/DGLL-light-house-location/about-kochi/kadalur-point-lighthouse |access-date=8 July 2025 |website=dgll.nic.in}}</ref> ಇದು ಮುಖ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು, ಜನರೇಟರ್ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಕಿರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪವು 23 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಫಾಗ್‌ಹಾರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ... ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ... ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಲೈಟ್ |url=https://lighthousedigest.com/Digest/database/uniquelighthouse.cfm?value=6324 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240812162410/https://lighthousedigest.com/Digest/database/uniquelighthouse.cfm?value=6324 |archive-date=12 August 2024 |access-date=2025-07-08 |website=www.lighthousedigest.com |url-status=live }}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಭಾರತದ ದೀಪಗೃಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|position=left|ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಗೃಹ}} * {{Lighthouse Digest|6324}} {{ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1907 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:1907 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] 5q7x02wcni9pwcznm064hxv131xy0vl 0 180232 1382028 2026-08-12T15:17:12Z A826 72368 A826 [[ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಸ್ತಂಭ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1382028 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕಡಲೂರು ಪಾಯಿಂಟ್ ದೀಪಸ್ತಂಭ]] f5jjh5f5udszd6r71hzy8weuo3nfobo 0 180233 1382029 2026-08-12T15:18:35Z A826 72368 /* */ 1382029 wikitext text/x-wiki {{Infobox lighthouse | image_name = മണ്‍റോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg | location = [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಕೇರಳ]]<br />[[ಭಾರತ]] | coordinates = {{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}} | yearbuilt = 1815 | shape = ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಗೋಪುರ | marking = ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗಳು | height = {{convert|41|m|ft}} | range = {{convert|28|nmi}} }} '''ಮನ್ರೋ ದೀಪಸ್ತಂಭ'''ವು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ]] ಪಝುಕ್ಕನಿಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕೇರಳದ ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ, ಕೊಟ್ಟಾಯಂಗೆ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಮರೆತುಹೋದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಬೆಳಕು |url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html |access-date=2024-11-09 |website=News18 |language=en}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಇದನ್ನು 1815 ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮನ್ರೋ, 9ನೇ ಟೀನಿನಿಚ್|ಕರ್ನಲ್ ಜಾನ್ ಮನ್ರೋ]] ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=ಪುಝುಕ್ಕನಿಲದ ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹ ಮತ್ತೆ ಮಿನುಗಲಿದೆ |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2020/10/07/munroe-island-puzhukkanila-kottayam.html |access-date=2024-11-09 |website=Onmanorama}}</ref> ಮತ್ತು 41 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಈ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗು|ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕೇರಳದ ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ, ಕೊಟ್ಟಾಯಂಗೆ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಮರೆತುಹೋದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಬೆಳಕು |url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html |access-date=2024-11-09 |website=News18 |language=en}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ|ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯಿಂದ]] ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು 28 [[ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ|ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳಿಗೆ]] ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇಂದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ದೀಪಗೃಹದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಹತ್ತುವಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತವಾದ [[ಕೇರಳ ಹಿನ್ನೀರು|ಹಿನ್ನೀರಿನ]] ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿಶಾಲ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |title=ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ • ಟ್ರಾವಲಂ |url=https://travalam.com/place/munroe-lighthouse-kottayam |access-date=2024-11-09 |website=travalam.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ - ಹಾಯ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು |url=https://hikottayam.in/monroelighthouse.html |access-date=2024-11-09 |website=hikottayam.in}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|position=left|ಪಲ್ಲಂ ದೀಪಗೃಹ}} * {{Cite web |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೇರಳ ಕಾಂಬೊ ಕ್ರೂಸ್‌ಗಳು |url=https://www.ttrweekly.com/site/2024/09/new-kerala-combo-cruises-in-india |access-date=2024-11-09 |website=ttrweekly.com|date=25 September 2024 }} * {{Cite web |title=ಮನ್ರೋ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ - ಕೊಟ್ಟಾಯಂನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಭಾರತ |url=https://www.top-rated.online/cities/Kottayam/place/p/8211078/Munroe+Light+House |access-date=2024-11-09 |website=top-rated.online}} * [https://www.youtube.com/watch?v=I1YNw0nGRjo ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮನ್ರೋ ದೀಪಸ್ತಂಭ] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1815 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] brj5jrbstz3jcbtzk4rykph6rq05siy 1382030 1382029 2026-08-12T15:23:03Z A826 72368 /* */ 1382030 wikitext text/x-wiki {{databox}}{{Infobox lighthouse | image_name = മണ്‍റോ ലൈറ്റ് പള്ളം-കോട്ടയം.jpg | location = [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಕೇರಳ]]<br />[[ಭಾರತ]] | coordinates = {{coord|9|31|48.95|N|76|30|6.8|E|display=inline,title}} | yearbuilt = 1815 | shape = ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಗೋಪುರ | marking = ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗಳು | height = {{convert|41|m|ft}} | range = {{convert|28|nmi}} }} '''ಮನ್ರೋ ದೀಪಸ್ತಂಭ'''ವು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ]] ಪಝುಕ್ಕನಿಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕೇರಳದ ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ, ಕೊಟ್ಟಾಯಂಗೆ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಮರೆತುಹೋದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಬೆಳಕು |url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html |access-date=2024-11-09 |website=News18 |language=en}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಇದನ್ನು 1815 ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಮನ್ರೋ, 9ನೇ ಟೀನಿನಿಚ್|ಕರ್ನಲ್ ಜಾನ್ ಮನ್ರೋ]] ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=ಪುಝುಕ್ಕನಿಲದ ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹ ಮತ್ತೆ ಮಿನುಗಲಿದೆ |url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2020/10/07/munroe-island-puzhukkanila-kottayam.html |access-date=2024-11-09 |website=Onmanorama}}</ref> ಮತ್ತು 41 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಈ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ [[ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗು|ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=ಕೇರಳದ ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ, ಕೊಟ್ಟಾಯಂಗೆ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಮರೆತುಹೋದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಬೆಳಕು |url=https://www.news18.com/india/all-about-keralas-munro-lighthouse-the-forgotten-guiding-light-for-sailors-to-kottayam-8544666.html |access-date=2024-11-09 |website=News18 |language=en}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ|ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಯಿಂದ]] ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು 28 [[ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ|ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗಳಿಗೆ]] ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇಂದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ದೀಪಗೃಹದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಹತ್ತುವಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತವಾದ [[ಕೇರಳ ಹಿನ್ನೀರು|ಹಿನ್ನೀರಿನ]] ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿಶಾಲ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |title=ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ • ಟ್ರಾವಲಂ |url=https://travalam.com/place/munroe-lighthouse-kottayam |access-date=2024-11-09 |website=travalam.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ಮನ್ರೋ ದೀಪಗೃಹ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ - ಹಾಯ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು |url=https://hikottayam.in/monroelighthouse.html |access-date=2024-11-09 |website=hikottayam.in}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|position=left|ಪಲ್ಲಂ ದೀಪಗೃಹ}} * {{Cite web |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೇರಳ ಕಾಂಬೊ ಕ್ರೂಸ್‌ಗಳು |url=https://www.ttrweekly.com/site/2024/09/new-kerala-combo-cruises-in-india |access-date=2024-11-09 |website=ttrweekly.com|date=25 September 2024 }} * {{Cite web |title=ಮನ್ರೋ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ - ಕೊಟ್ಟಾಯಂನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಭಾರತ |url=https://www.top-rated.online/cities/Kottayam/place/p/8211078/Munroe+Light+House |access-date=2024-11-09 |website=top-rated.online}} * [https://www.youtube.com/watch?v=I1YNw0nGRjo ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮನ್ರೋ ದೀಪಸ್ತಂಭ] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ದೀಪಗೃಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1815 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] rjnuvuaaqy9lhvxtawm1cclbp8bjf05 0 180234 1382032 2026-08-12T15:33:57Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox river | name = ಕಡಲುಂಡಿ | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = ಕಡಲುಂಡಿ ಸೇತುವೆ | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map... 1382032 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ಕಡಲುಂಡಿ | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = ಕಡಲುಂಡಿ ಸೇತುವೆ | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = ದೇಶ | subdivision_name1 = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type2 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name2 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆಗಳು | subdivision_name3 = [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[ನದೀಮುಖ]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = ಚೆರಕೊಂಬನ್ ಮಲ | source1_location = ಕೇರಳ, [[ಭಾರತ]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] | mouth_location = ಕೇರಳ, [[ಭಾರತ]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ '''ಕಡಲುಂಡಿ ಕಡವು''' ಸೇತುವೆ]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[ಮಲಪ್ಪುರಂ|ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ]] '''ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ''' ('''ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ''') [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಮೂರು [[ಚಾಲಿಯಾರ್]], [[ಭಾರತಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ತಿರೂರ್ ನದಿ]].<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಈ ನದಿಯು {{convert|130|km|mi}} ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ - ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು|publisher=ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು ಕೇರಳದ ಆರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಕರುವಾರಕುಂಡು]], [[ತುವ್ವೂರು]], [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]], [[ಪಂದಿಕ್ಕಾಡ್]], [[ಮಂಜೇರಿ]], [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]], [[ಪನಕ್ಕಾಡ್]], [[ಪರಪ್ಪೂರು]], [[ವೆಂಗರ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ವೆಂಗರ]], [[ತಿರೂರಂಗಡಿ]], [[ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ]], [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು]] ಮೂಲಕ ಹಾದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು|ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನುನ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನಗರಂನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref name="river">{{cite web |title=ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> ಇದು ಒಲಿಪ್ಪುಳ ನದಿ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ]] [[ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಇದಕ್ಕೆ ಒಲಿಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಿವೆ.<ref name="river"/> ಒಲಿಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]] ಬಳಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="river"/> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಏರನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಳ್ಳುವನಾಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಳ್ಳುವನಾಡ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು 1274 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 120 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಾಲತಾಣ]</ref> [[ಚೇರ ರಾಜವಂಶ|ಚೇರ ರಾಜವಂಶದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂದರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಟಿಂಡಿಸ್]] ಬಂದರನ್ನು [[ಮುಝಿರಿಸ್]] ನಂತರ, ಈ ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಾದ [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕೇರಳ ಇತಿಹಾಸದ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಎ. ಶ್ರೀಧರ ಮೆನನ್</ref> ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ ನದಿಯು [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು]] ಸೇರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ [[ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="river"/> ಇಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 60 ಜಾತಿಯ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ}} ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|[[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು ಸೇತುವೆ]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ವೆಳ್ಳಿಯಾರ್ ನದಿ (ವೆಳ್ಳಿಯಾರ್ ನದಿಯು [[ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿ [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]] ಬಳಿ ಒಲಿಪ್ಪುಳ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯಾಗುತ್ತದೆ)]] 16 ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಕವಿ ಮತ್ತು ''[[ಜ್ಞಾನಪ್ಪಾನ]]'' ದ ಲೇಖಕ [[ಪೂಂತಾನಂ ನಂಬೂದಿರಿ]] ಅವರು [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮಣ್ಣ]] ಬಳಿಯ [[ಕೀಳಾಟ್ಟೂರು|ಕೀಳಾಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಡಿವಿಷನ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ - ಮಲಪ್ಪುರಂ (ಭಾಗ-ಸಿ) - 1971|last=ಕೆ. ನಾರಾಯಣನ್|publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ|year=1972|location=ತಿರುವನಂತಪುರಂ|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ |title=ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ |publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ |location=ತಿರುವನಂತಪುರಂ |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್|ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯ ಕೊಯಿ ತಂಪುರಾನ್]] (''ಕೇರಳ ಕಾಳಿದಾಸ''), [[ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ]] (''ಕೇರಳ ಪಾಣಿನಿ'') ಮತ್ತು [[ರಾಜ ರವಿ ವರ್ಮ]] (ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ) ಇವರು [[ಪರಪ್ಪನಾಡ್]] ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, [[ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ]]ಯಿಂದ ಹರಿಪ್ಪಾಡ್, ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ, ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ ಮತ್ತು ಕಿಳಿಮಾನೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.<ref>{{Cite book|title=ವಿಶಾಖಂ ತಿರುನಾಳ್.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸ್ಥಳ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ]|oclc=940373421}}</ref> ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿಯು ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="c2011"/> ದಿನಪತ್ರಿಕೆ "[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]" ದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ (1898 ರಿಂದ 1905) ಮತ್ತು "ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್" ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕೊಳಿಶ್ಶೇರಿ ಕರುಣಾಕರ ಮೆನನ್ (1863–1922) ಸಹ ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=ಕೆಲವು ಮದ್ರಾಸ್ ನಾಯಕರು|date=1922|publisher=ಅಲಹಾಬಾದ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ}}</ref> [[ಒ. ಚಂದು ಮೆನನ್]] ಅವರು ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ ಮುನ್ಸಿಫ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾದ "ಇಂದುಲೇಖಾ" ಮತ್ತು "ಶಾರದಾ" ವನ್ನು ಬರೆದರು. ''ಇಂದುಲೇಖಾ'' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಆಗಿದೆ. == ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ == ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು ತನ್ನ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಳಿವೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, 125 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಂಗುದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ |publisher=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ |access-date=2025-11-02}}</ref> ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ವಿಂಬ್ರೆಲ್, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಪೈಪರ್, ಹೆರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಕ್ರಾಬ್-ಪ್ಲೋವರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮತ್ತು ಕೆಸರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ |publisher=ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |access-date=2025-11-02}}</ref> ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ನದೀತೀರ ವಲಯ|ನದೀತೀರ ವಲಯಗಳು]] ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ (''ಅವಿಸೆನ್ನಿಯಾ ಅಫಿಷಿನಾಲಿಸ್'' ಮತ್ತು ''ರೈಜೋಫೋರಾ ಮ್ಯೂಕ್ರೊನಾಟಾ''), ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸುರಿನಾ ತೋಪುಗಳಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಲ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯಂತಹ ಮೀನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ |publisher=ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಂಡಳಿ |access-date=2025-11-02}}</ref> ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ [[ಉಪ್ಪುನೀರು|ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ನೀರು]] ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ|ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿಯಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=ಪರಿಸರ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಗಳು |publisher=ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |access-date=2025-11-02}}</ref> ==ಕಡಲುಂಡಿ ರೈಲು ಅಪಘಾತ== ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ [[ಕಡಲುಂಡಿ ರೈಲು ಹಳಿತಪ್ಪುವಿಕೆ]] ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು-ಚೆನ್ನೈ ಮೇಲ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮೂರು ಬೋಗಿಗಳು ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದವು, 59 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 300 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ನಂತರ 140 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಒಂದು ಕಂಬವು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಳಿತಪ್ಪುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಆದರೂ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=ಕೇರಳದ ನದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ |work=ಆಲ್ ಕೇರಳ ರಿವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[ವರ್ಗ:ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು]] 19walnef0veemy4kwihepvc5ycqcpvu 1382033 1382032 2026-08-12T15:36:43Z A826 72368 A826 [[ಕಡಲುಂಡಿ ಕಡವು]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1382032 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ಕಡಲುಂಡಿ | native_name = | name_native_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg | image_size = | image_caption = ಕಡಲುಂಡಿ ಸೇತುವೆ | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = ದೇಶ | subdivision_name1 = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type2 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name2 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆಗಳು | subdivision_name3 = [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 130 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = [[ನದೀಮುಖ]] | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = ಚೆರಕೊಂಬನ್ ಮಲ | source1_location = ಕೇರಳ, [[ಭಾರತ]] | source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] | mouth_location = ಕೇರಳ, [[ಭಾರತ]] | mouth_coordinates = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1122 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ '''ಕಡಲುಂಡಿ ಕಡವು''' ಸೇತುವೆ]] [[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[ಮಲಪ್ಪುರಂ|ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ]] '''ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ''' ('''ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ''') [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಮೂರು [[ಚಾಲಿಯಾರ್]], [[ಭಾರತಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ತಿರೂರ್ ನದಿ]].<ref>{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}</ref> ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಈ ನದಿಯು {{convert|130|km|mi}} ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ - ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು|publisher=ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}</ref> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು ಕೇರಳದ ಆರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಕರುವಾರಕುಂಡು]], [[ತುವ್ವೂರು]], [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]], [[ಪಂದಿಕ್ಕಾಡ್]], [[ಮಂಜೇರಿ]], [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]], [[ಪನಕ್ಕಾಡ್]], [[ಪರಪ್ಪೂರು]], [[ವೆಂಗರ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ವೆಂಗರ]], [[ತಿರೂರಂಗಡಿ]], [[ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ]], [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು]] ಮೂಲಕ ಹಾದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು|ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನುನ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನಗರಂನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref name="river">{{cite web |title=ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}</ref> ಇದು ಒಲಿಪ್ಪುಳ ನದಿ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ]] [[ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಇದಕ್ಕೆ ಒಲಿಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಿವೆ.<ref name="river"/> ಒಲಿಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]] ಬಳಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="river"/> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಏರನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಳ್ಳುವನಾಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಳ್ಳುವನಾಡ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="river"/> ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು 1274 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 120 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="NIC">[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಾಲತಾಣ]</ref> [[ಚೇರ ರಾಜವಂಶ|ಚೇರ ರಾಜವಂಶದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂದರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಟಿಂಡಿಸ್]] ಬಂದರನ್ನು [[ಮುಝಿರಿಸ್]] ನಂತರ, ಈ ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಾದ [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಕೇರಳ ಇತಿಹಾಸದ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಎ. ಶ್ರೀಧರ ಮೆನನ್</ref> ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ ನದಿಯು [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು]] ಸೇರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ [[ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="river"/> ಇಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 60 ಜಾತಿಯ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}</ref> {{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ}} ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ== [[File:Melattur palam.jpg|thumb|[[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು ಸೇತುವೆ]] [[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ವೆಳ್ಳಿಯಾರ್ ನದಿ (ವೆಳ್ಳಿಯಾರ್ ನದಿಯು [[ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿ [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]] ಬಳಿ ಒಲಿಪ್ಪುಳ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯಾಗುತ್ತದೆ)]] 16 ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಕವಿ ಮತ್ತು ''[[ಜ್ಞಾನಪ್ಪಾನ]]'' ದ ಲೇಖಕ [[ಪೂಂತಾನಂ ನಂಬೂದಿರಿ]] ಅವರು [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮಣ್ಣ]] ಬಳಿಯ [[ಕೀಳಾಟ್ಟೂರು|ಕೀಳಾಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Menon">{{cite book|author=I K K Menon|title=ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194|publisher=ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಡಿವಿಷನ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}</ref><ref name="c1971">{{Cite book|title=ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ - ಮಲಪ್ಪುರಂ (ಭಾಗ-ಸಿ) - 1971|last=ಕೆ. ನಾರಾಯಣನ್|publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ|year=1972|location=ತಿರುವನಂತಪುರಂ|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}</ref><ref name="c2011">{{cite book |last1=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ |title=ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ |publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ |location=ತಿರುವನಂತಪುರಂ |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}</ref> [[ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್|ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯ ಕೊಯಿ ತಂಪುರಾನ್]] (''ಕೇರಳ ಕಾಳಿದಾಸ''), [[ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ]] (''ಕೇರಳ ಪಾಣಿನಿ'') ಮತ್ತು [[ರಾಜ ರವಿ ವರ್ಮ]] (ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ) ಇವರು [[ಪರಪ್ಪನಾಡ್]] ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, [[ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ]]ಯಿಂದ ಹರಿಪ್ಪಾಡ್, ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ, ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ ಮತ್ತು ಕಿಳಿಮಾನೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.<ref>{{Cite book|title=ವಿಶಾಖಂ ತಿರುನಾಳ್.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸ್ಥಳ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ]|oclc=940373421}}</ref> ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿಯು ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="c2011"/> ದಿನಪತ್ರಿಕೆ "[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]" ದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ (1898 ರಿಂದ 1905) ಮತ್ತು "ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್" ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕೊಳಿಶ್ಶೇರಿ ಕರುಣಾಕರ ಮೆನನ್ (1863–1922) ಸಹ ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿಯವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=ಕೆಲವು ಮದ್ರಾಸ್ ನಾಯಕರು|date=1922|publisher=ಅಲಹಾಬಾದ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ}}</ref> [[ಒ. ಚಂದು ಮೆನನ್]] ಅವರು ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ ಮುನ್ಸಿಫ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾದ "ಇಂದುಲೇಖಾ" ಮತ್ತು "ಶಾರದಾ" ವನ್ನು ಬರೆದರು. ''ಇಂದುಲೇಖಾ'' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಆಗಿದೆ. == ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ == ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು ತನ್ನ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಳಿವೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, 125 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಂಗುದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ |publisher=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ |access-date=2025-11-02}}</ref> ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ವಿಂಬ್ರೆಲ್, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಪೈಪರ್, ಹೆರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಕ್ರಾಬ್-ಪ್ಲೋವರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮತ್ತು ಕೆಸರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ |publisher=ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |access-date=2025-11-02}}</ref> ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ನದೀತೀರ ವಲಯ|ನದೀತೀರ ವಲಯಗಳು]] ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ (''ಅವಿಸೆನ್ನಿಯಾ ಅಫಿಷಿನಾಲಿಸ್'' ಮತ್ತು ''ರೈಜೋಫೋರಾ ಮ್ಯೂಕ್ರೊನಾಟಾ''), ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸುರಿನಾ ತೋಪುಗಳಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಲ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯಂತಹ ಮೀನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ |publisher=ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಂಡಳಿ |access-date=2025-11-02}}</ref> ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ [[ಉಪ್ಪುನೀರು|ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ನೀರು]] ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ|ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿಯಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=ಪರಿಸರ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಗಳು |publisher=ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |access-date=2025-11-02}}</ref> ==ಕಡಲುಂಡಿ ರೈಲು ಅಪಘಾತ== ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ [[ಕಡಲುಂಡಿ ರೈಲು ಹಳಿತಪ್ಪುವಿಕೆ]] ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು-ಚೆನ್ನೈ ಮೇಲ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮೂರು ಬೋಗಿಗಳು ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದವು, 59 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 300 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ನಂತರ 140 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಒಂದು ಕಂಬವು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಳಿತಪ್ಪುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಆದರೂ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Kadalundi River}} *{{cite web |title=ಕೇರಳದ ನದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ |work=ಆಲ್ ಕೇರಳ ರಿವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ |url= http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009}} [[ವರ್ಗ:ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು]] 19walnef0veemy4kwihepvc5ycqcpvu 0 180235 1382034 2026-08-12T15:36:43Z A826 72368 A826 [[ಕಡಲುಂಡಿ ಕಡವು]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1382034 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ]] hvuq05msiqbfy5mq03mzrvjskij43ck 0 180236 1382036 2026-08-12T17:50:44Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು: ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ಅವಲೋಕನ ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್... 1382036 wikitext text/x-wiki ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು: ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ಅವಲೋಕನ ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. [ 1 ] ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . [ 2 ] ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ , [ 3 ] ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. p7adimhaffu36db94vzb0iyhvcusv6b 1382037 1382036 2026-08-12T17:52:24Z Pragathi. BH 88266 1382037 wikitext text/x-wiki ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು: ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. [ 1 ] ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . [ 2 ] ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ , [ 3 ] ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ 6epzngqqdrxcw9iahmhj2jnfceisuqx 1382038 1382037 2026-08-12T17:53:31Z Pragathi. BH 88266 1382038 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು: ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ ,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ fpibcuajm57l847x1nrqvkl5uvyxun9 1382039 1382038 2026-08-12T17:54:15Z Pragathi. BH 88266 1382039 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು: ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ ,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ 167h425kuvjv7up6r9rt5xnq3k8rgrp 1382040 1382039 2026-08-12T17:54:46Z Pragathi. BH 88266 1382040 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ ,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ 8efulq6si4qpdopol0jij30t9qsz58g 1382041 1382040 2026-08-12T17:55:30Z Pragathi. BH 88266 1382041 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ bnp72k4f80nyh1m8c144a9gddtdh0ng 1382042 1382041 2026-08-12T17:55:59Z Pragathi. BH 88266 1382042 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ jm209wgui356d05hlncisq0legkleq9 1382044 1382042 2026-08-13T03:19:01Z Pragathi. BH 88266 1382044 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ ckswaq50vullsfgflsy45809qx6zsuk 1382045 1382044 2026-08-13T03:30:49Z Pragathi. BH 88266 1382045 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ==ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್== ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್, ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಚಿನ್ನದ ಮರಳು, ತೂಗಾಡುವ ತಾಳೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತ ನೀರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಹಾರ ತಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲತೀರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ 5fih99d64ohy1uqa36yo3qywpyclfkd 1382046 1382045 2026-08-13T03:31:17Z Pragathi. BH 88266 1382046 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ==ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್== ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್, ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಚಿನ್ನದ ಮರಳು, ತೂಗಾಡುವ ತಾಳೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತ ನೀರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಹಾರ ತಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲತೀರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಡಲತೀರವು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಡಲತೀರದ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ 7ukaq9ncmg5xdq951jm320517z0rse6 1382047 1382046 2026-08-13T03:32:03Z Pragathi. BH 88266 1382047 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ==ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್== ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್, ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಚಿನ್ನದ ಮರಳು, ತೂಗಾಡುವ ತಾಳೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತ ನೀರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಹಾರ ತಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲತೀರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಡಲತೀರವು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಡಲತೀರದ ಮೃದುವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಮರಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀಲಿ ನೀರು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರು ಇದನ್ನು ಈಜಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ no5p11iufl87gzdxwzm0wftzijxlfbs 1382048 1382047 2026-08-13T03:32:42Z Pragathi. BH 88266 1382048 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ==ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್== ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್, ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಚಿನ್ನದ ಮರಳು, ತೂಗಾಡುವ ತಾಳೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತ ನೀರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಹಾರ ತಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲತೀರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಡಲತೀರವು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಡಲತೀರದ ಮೃದುವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಮರಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀಲಿ ನೀರು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರು ಇದನ್ನು ಈಜಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆಕಾಶವು ರೋಮಾಂಚಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಸಂಜೆಯ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ l2el5mkafsmqbfxez26s0lp7ivc2m31 1382049 1382048 2026-08-13T03:34:42Z Pragathi. BH 88266 1382049 wikitext text/x-wiki {{Short description|Group of beaches in Kannur, Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Use Indian English|date=August 2019}} [[File:Payyambalam.JPG|thumb|right|People at Payyambalam Beach]] [[File:Payyambalam Beach Back Water.jpg|thumb|right|Payyambalam Beach - Joining with Padana Thodu]] [[File:ഇ കെ നായനാര്‍ സ്മൃതിമണ്ഡപം.jpg|thumbnail|The grave of former chief minister E.K.Nayanar]] [[File:Chalil Temple (4329640601).jpg|thumbnail|Chalad Chalil Bhagavathy Temple]] [[File:അഴീക്കോടൻ രാഘവന്റെ ശവകുടീരം.JPG|thumbnail|The grave of [[Azhikodan Raghavan]], social worker from Kannur]] ಕಣ್ಣೂರು ಬೀಚ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಕಡಲತೀರಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದೆ . ಅವು:<ref>http://drummersdiaries.blogspot.in/2011/02/alaipayuthey.html</ref> ==ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್== ಕೇರಳದ ಕಣ್ಣೂರು ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್, ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಚಿನ್ನದ ಮರಳು, ತೂಗಾಡುವ ತಾಳೆ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತ ನೀರಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಹಾರ ತಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲತೀರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಕಡಲತೀರವು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಡಲತೀರದ ಮೃದುವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಮರಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀಲಿ ನೀರು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸೌಮ್ಯವಾದ ಅಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರು ಇದನ್ನು ಈಜಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನು ದಿಗಂತದ ಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆಕಾಶವು ರೋಮಾಂಚಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಸಂಜೆಯ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ===ಬೀಚ್ ಉತ್ಸವ: === ಪಯ್ಯಂಬಲಂ ಬೀಚ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೀಚ್ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇರಳದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಆದಿಕದಲೈ ಬೀಚ್ ಬೇಬಿ ಬೀಚ್ ಥೈಯಿಲ್ ಬೀಚ್ ==ಅವಲೋಕನ{== ಕನಾಯಿ ಕುಂಞಿರಾಮನ್ ಅವರ ಅಮ್ಮ (ಥಾಯ್) ಶಿಲ್ಪವು ಬೀಚ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಕರ್ಷಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kannur_Beach#cite_note-kannurtourism-1</ref>.ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ. ಮಣಿರತ್ನಂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಲೈ ಪಾಯುತೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ . ಎ.ಆರ್ . ರೆಹಮಾನ್ ಒಳಗೊಂಡ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಪೇಸ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು== ಕಣ್ಣೂರು ಕಡಲತೀರವು ಕೇರಳದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಯಕರ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಾಯನಾರ್ <ref>https://web.archive.org/web/20050121100552/http://www.flonnet.com/fl2112/stories/20040618002008900.htm</ref>,ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ , ಎ.ಕೆ. ಗೋಪಾಲನ್ , ಪಂಬನ್ ಮಾಧವನ್, ಸುಕುಮಾರ್ ಅಳಿಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೆಜಿ ಮಾರಾರ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಕಡಲತೀರದ ಬಳಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>Payyambalam</ref> ==ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್== ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ತನ್ನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್‌ಬೈಕ್‌ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿದೆ. ಈ ಬೀಚ್ ತಲಸ್ಸೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ. ==ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್== ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಕಣ್ಣೂರಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಬೀಚ್ ಆಗಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ 800 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ . ತೊಟ್ಟಡ ನದಿ ಬೀಚ್‌ಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಅಳಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಈ ಬೀಚ್ ಅದರ ಚಿತ್ರ-ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್-ನೋಟದಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲ. ಇದು ಕ್ಲಿಕ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆಚ್ಚಿನದು. ==ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ== ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣೂರು ಕೋಟೆ) [[ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಣ್ಣೂರು]] ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1505 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಡಚ್ಚರು 1663 ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದರು. 2015 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ಖನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಫಿರಂಗಿ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ==ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ== ಮಾಪಿಲಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅರಕ್ಕಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರವಾದ ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. ==ಸಹ ನೋಡಿ== ಮೀನ್ಕುನ್ನು ಬೀಚ್ ಮುಳಪ್ಪಿಲಂಗಡ್ ಬೀಚ್ ಧರ್ಮಡಂ ದ್ವೀಪ ತೊಟ್ಟಡ ಬೀಚ್ ಸೇಂಟ್ ಏಂಜೆಲೊ ಕೋಟೆ 5ba4bvmk7o0glzjry6x9dl3gdhwnq09 0 180237 1382050 2026-08-13T03:39:14Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್... 1382050 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. clkdaa6clothu7pmkfmhsjbu5d31v4z 1382051 1382050 2026-08-13T03:40:06Z Pragathi. BH 88266 1382051 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. [ 4 ] ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [ 1 ] 27itq515oj0jpmfj5nx56mehmvyyypu 1382052 1382051 2026-08-13T03:41:05Z Pragathi. BH 88266 1382052 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ಸೇತುವೆಗಳು ಕರಮಾನ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ t7w9n16uvu8s8ej8kkb0fxmgqfxmym2 1382079 1382052 2026-08-13T05:45:46Z Pragathi. BH 88266 1382079 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ಸೇತುವೆಗಳು ಕರಮಾನ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಕರಮಾನ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. kvjel84u0e0h63extl93jst0dapgpil 1382080 1382079 2026-08-13T05:46:43Z Pragathi. BH 88266 1382080 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ಕೋರ್ಸ್ ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಾನ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಾನ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. 3wig1f3itcfednqw9wizexpd5lbj7cy 1382081 1382080 2026-08-13T05:48:16Z Pragathi. BH 88266 1382081 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಾನ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಾನ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. c19dscgq3p17xor13b2rg0x0u3isoq5 1382082 1382081 2026-08-13T05:48:44Z Pragathi. BH 88266 1382082 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಾನ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಾನ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. 00wnppapqke4xol9j2p0gw0tvloqd7n 1382083 1382082 2026-08-13T05:51:56Z Pragathi. BH 88266 1382083 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಾನ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮನ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಾನ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಾನ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. m28i8wg6i1u87gdlacwwkk2dajqf7ln 1382084 1382083 2026-08-13T05:53:16Z Pragathi. BH 88266 1382084 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಣ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. 880nrsg25orv7w9jlullbswtvapase3 1382085 1382084 2026-08-13T05:53:32Z Pragathi. BH 88266 1382085 wikitext text/x-wiki ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಣ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== f9jxq3sn14uvco5qp3im5jljjen8xl9 1382086 1382085 2026-08-13T05:54:07Z Pragathi. BH 88266 1382086 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{onesource|reason=all citations are from ''The Hindu'', need other sources|date=January 2020}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಣ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ng0dwsch8xc22bmr6asjd5ev4dn5dh3 1382087 1382086 2026-08-13T05:54:48Z Pragathi. BH 88266 1382087 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{onesource|reason=all citations are from ''The Hindu'', need other sources|date=January 2020}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಣ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category}} {{reflist}} 7mykcetyg2ecsd8ir071pcgapmab1ng 1382088 1382087 2026-08-13T05:56:13Z Pragathi. BH 88266 1382088 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{onesource|reason=all citations are from ''The Hindu'', need other sources|date=January 2020}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. [[File:KaramanaBridge.jpg|thumb|KaramanaBridge]] ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಣ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category}} {{reflist}} aw8e8cxwoj9uqewplev9h654gcdxg45 1382089 1382088 2026-08-13T05:56:56Z Pragathi. BH 88266 1382089 wikitext text/x-wiki {{Short description|River in Kerala, India}} {{onesource|reason=all citations are from ''The Hindu'', need other sources|date=January 2020}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Infobox river |native_name={{native name|ml|കരമനയാർ}} |etymology=Named after Karamana, a suburb of Thiruvananthapuram |subdivision_name1={{flag|India}} |subdivision_name2=[[Kerala]] |subdivision_name4=[[Thiruvananthapuram district|Thiruvananthapuram]] |length={{cvt|66|km}} |mouth=[[Arabian Sea]] |mouth_location=[[Kovalam]] |source1=[[Western Ghats]] |source1_location=[[Agastya Mala|Agastyarkoodam]] |mouth_coordinates={{coord|8|25|33|N|76|57|30|E|region:IN}} |pushpin_map=India Kerala#India |pushpin_relief=1 |pushpin_caption=Location of the mouth in Kerala |image=Kovalam, Karamana River.jpg |image_caption=Karamana river at Kovalam |other_name=Karamanayar }} ಕರಮಣವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನದಿಯಾಗಿದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಬಳಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ ಕೂಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 66 ಕಿ.ಮೀ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಲಂ ಬಳಿಯ ಪಣತುರಾದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ <ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/and-quiet-flows-the-karamana-the-river-wild/article4077504.ece</ref>. ಈ ನದಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ ಕರಮಣದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ , ಅದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಬಾಳೆ, ಭತ್ತ ಮುಂತಾದ ಮಿಶ್ರ ಒಣ ಭೂಮಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-2</ref> ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಬಳಿ ಕರಮಾನ ನದಿ ==ಕೋರ್ಸ್== ಕರಮಣ ನದಿಯು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಾಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕರಣಮನವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಪ್ಪರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ ಮೀನಂಕಲ್ , ಚೆರಪ್ಪಳ್ಳಿ, ಉತ್ತರಾಂಕೋಡ್, ಆರ್ಯನಾಡ್ , ಉಳಮಲಕ್ಕಲ್ , ಮುಂಡೇಲಾ, ಪೆರುಂಕುಲಂ ಮತ್ತು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ . ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಅರುವಿಕ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕೆಳಗೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇರುಂಪಾ, ನೆಟ್ಟಾಯಮಮ್, ಪೆಯಾದ್ , ಕರಿಮಂಕುಲಂ, ಪೆರುಕಾವು, ವಿಲಾವೂರ್ಕ್ಕಲ್, ಚೂಝತ್ತುಕೊಟ್ಟ , ಪಪ್ಪನಂಕೋಡ್ , ನೇಮಮ್ ಮತ್ತು ತಿರುವಲ್ಲಂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ . ತಿರುವಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ , ಕರಮಣ ನದಿ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಉತ್ತರದ ಉಪನದಿಯು ಪೂಂತುರ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನದಿಯು ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಎಡಯಾರ್ ದ್ವೀಪವು ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ==ಉಪನದಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿತರಕರು== ಕರಮಣವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1600 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ ಬಳಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯ ಉಗಮ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಂದು ಚೆಮ್ಮುಂಜಿಮೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅತಿರಮಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಉಪನದಿಗಳಾದ ಕಾವ್ಯಾರ್, ಅಟ್ಟಯಾರ್, ವೈಯಪ್ಪಡಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತೋಡಯಾರ್ ನದಿಗಳು. ಈ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 66 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Karamana_River#cite_note-3</ref> ==ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು== ಕರಮಣ ನದಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿ ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್, ಇದು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಐದು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಚಾರ್ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದ್ಮತೀರ್ಥಕುಲಂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಕುಲಂ ಕೊಳವನ್ನು (ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ) ಪೋಷಿಸಿತು . ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್‌ನ ದಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಅಟ್ಟುಕಲ್ ದೇವಾಲಯ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ನೆಡುಮಂಗಾಡ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಿಲ್ಲಿಯಾರ್ ತಿರುವಳ್ಳಂ ಬಳಿಯ ಪಲ್ಲತ್ತುಕಡವುನಲ್ಲಿ ಕರಮನ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಮನ ನದಿ ಪೋಝಿಕ್ಕಾರ ನದೀಮುಖದ ಮೂಲಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಅದರ ಅಂತಿಮ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ, ನದಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ಎಡಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪೈಪ್ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1933 ರಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಕರಮಣದ ನೀರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೀರು ವಿತರಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಲು JICA ಅನುದಾನಿತ ಯೋಜನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕರಮಣ ನದಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅರುವಿಕ್ಕರ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಪೆಪ್ಪರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಪೆಪ್ಪರದಲ್ಲಿ 3 MW ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ . ==ಸೇತುವೆಗಳು== ಕರಮಣ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಕರಮಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ NH-66 ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕರಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1853 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸೇತುವೆಗಳು ತೃಕ್ಕುನ್ನಪುರಂ, ಮಂಗಟ್ಟು ಕಡವು, ಕುಂಡಮೋನ್ ಕಡವು - ಪೇಯಡ್, ವೆಳ್ಳೈಕಡವು - ಪುಲಿಯರಕೋಣಂ, ಕುಲಶೇಖರಮ್ ಸೇತುವೆ, ಜರಶೇಖರಂ ಸೇತುವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು), ಮರುತೂರು ಕಡವು. [[File:KaramanaBridge.jpg|thumb|KaramanaBridge]] [[File:Karamana Bridge.jpg|thumb|Karamana Bridge]] ==ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ== ಕರಮಣ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಕಬ್ಬು , ಬಿದಿರು , ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು , ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಅಥವಾ ಪಾಂಡನಸ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಓತಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆರ್ಬೆರಾ ಓಡೊಲ್ಲಂ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕರಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಮೀನ್ , ಚೆಕ್ಕಲಿ , ಕರಿಯಿಡ , ಪರುಮಿನಾಲಿ , ಚೆರುಮೀನ್ , ವಾಲ , ನೆಡುಮೀನ್ , ಆರಲ್ , ಮಾಳವು ಮತ್ತು ಪಾವಲ್ ಸೇರಿವೆ . ===ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರಮಣ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ . ನದಿಯ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನದಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [ 9 ] ನದಿ ಮರಳಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನದಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ=== ಕರಮನ ನದಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಕಾಡಿನ ಹಾರವಾದ ವನಮಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು . ಜೈನ ತಪಸ್ವಿ ಉದ್ಯೋದನ ಸೂರಿಯ 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಕೃತ ಪಠ್ಯ ಕುವಲಯಮಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ಮಕರಾಕಾರ' ನದಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕರಮನ ನದಿಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಗಾಯಕರು, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಇರಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ , ವಡಿವೇಲು , ನೀಲಕಂಠ ಶಿವನ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಯೋಜಕ-ರಾಜ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಕೂಡ ನದಿಯ ರಮಣೀಯ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕರಮನ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category}} {{reflist}} f5eg3q2shvwch9rf9hk630d26q0a2ug 0 180238 1382053 2026-08-13T03:43:11Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್''' (Ghatixalus) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು Rhacophorinae ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. Ghatixalus ಕುಲವು Chiromantis, Feihyla... 1382053 wikitext text/x-wiki '''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್''' (Ghatixalus) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು Rhacophorinae ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. Ghatixalus ಕುಲವು Chiromantis, Feihyla, Taruga, Polypedates ಮತ್ತು Rhacophorus ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಹೋದರ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಹೆಸರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ Ghats ಮತ್ತು ಹಳೆಯದಾದ Ixalus ಎಂಬ ಕುಲನಾಮಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 39 ರಿಂದ 82 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 58 ರಿಂದ 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೊರೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈಜುವ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. == ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅನೈಮಲೈ ಪಳಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,600 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳ ಸಮೀಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. Rhacophoridae ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, Ghatixalus ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. Ghatixalus asterops — ಮೇಲಿನ ಪಾಲ್ನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಅನೈಮಲೈ ಮತ್ತು ಹೈ ರೇಂಜ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. Ghatixalus magnus — ಅನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹೈ ರೇಂಜ್, ಕಾರ್ಡಮಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮೇಘಮಲೈ ಮತ್ತು ಪಂಡಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. Ghatixalus variabilis — ಮೇಲಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. i7hnza4pgwz7x2ism8bahtxhmiom6km 1382054 1382053 2026-08-13T03:45:12Z Santhosh Notagar99 82732 1382054 wikitext text/x-wiki {{Short description|Genus of amphibians}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Automatic taxobox | image = Ghatixalus variabilis - Gunther.jpg | image_caption = ''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್'' | taxon = ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ | authority = [[Sathyabhama Das Biju|Biju]], Roelants, and [[Franky Bossuyt|Bossuyt]], 2008<ref name=BijuEtAl>{{Cite journal | last1 = Biju | first1 = S. | last2 = Roelants | first2 = K. | last3 = Bossuyt | first3 = F. | doi = 10.1016/j.ode.2007.11.004 | title = Phylogenetic position of the montane treefrog ''Polypedates variabilis'' Jerdon, 1853 (Anura: Rhacophoridae), and description of a related species | journal = Organisms Diversity & Evolution | volume = 8 | issue = 4 | pages = 267–276| year = 2008 | doi-access = }}</ref> | type_species = ''[[Ghatixalus variabilis|Polypedates variabilis]]'' | type_species_authority = ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | subdivision_ranks = ಜಾತಿ | subdivision = }} '''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್''' (Ghatixalus) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು Rhacophorinae ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. Ghatixalus ಕುಲವು Chiromantis, Feihyla, Taruga, Polypedates ಮತ್ತು Rhacophorus ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಹೋದರ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಹೆಸರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ Ghats ಮತ್ತು ಹಳೆಯದಾದ Ixalus ಎಂಬ ಕುಲನಾಮಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 39 ರಿಂದ 82 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 58 ರಿಂದ 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೊರೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈಜುವ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. == ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅನೈಮಲೈ ಪಳಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,600 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳ ಸಮೀಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. Rhacophoridae ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, Ghatixalus ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. Ghatixalus asterops — ಮೇಲಿನ ಪಾಲ್ನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಅನೈಮಲೈ ಮತ್ತು ಹೈ ರೇಂಜ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. Ghatixalus magnus — ಅನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹೈ ರೇಂಜ್, ಕಾರ್ಡಮಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮೇಘಮಲೈ ಮತ್ತು ಪಂಡಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. Ghatixalus variabilis — ಮೇಲಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. 3uzh8kfo33qu8rwrqcdbw23qbp2gxfk 1382055 1382054 2026-08-13T03:46:24Z Santhosh Notagar99 82732 1382055 wikitext text/x-wiki {{Short description|Genus of amphibians}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Automatic taxobox | image = Ghatixalus variabilis - Gunther.jpg | image_caption = ''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್'' | taxon = ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ | authority = [[Sathyabhama Das Biju|Biju]], Roelants, and [[Franky Bossuyt|Bossuyt]], 2008<ref name=BijuEtAl>{{Cite journal | last1 = Biju | first1 = S. | last2 = Roelants | first2 = K. | last3 = Bossuyt | first3 = F. | doi = 10.1016/j.ode.2007.11.004 | title = Phylogenetic position of the montane treefrog ''Polypedates variabilis'' Jerdon, 1853 (Anura: Rhacophoridae), and description of a related species | journal = Organisms Diversity & Evolution | volume = 8 | issue = 4 | pages = 267–276| year = 2008 | doi-access = }}</ref> | type_species = ''[[Ghatixalus variabilis|Polypedates variabilis]]'' | type_species_authority = ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | subdivision_ranks = ಜಾತಿ | subdivision = }} '''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್''' (Ghatixalus) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು Rhacophorinae ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. Ghatixalus ಕುಲವು Chiromantis, Feihyla, Taruga, Polypedates ಮತ್ತು Rhacophorus ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಹೋದರ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಹೆಸರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ Ghats ಮತ್ತು ಹಳೆಯದಾದ Ixalus ಎಂಬ ಕುಲನಾಮಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.ref name=frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/?action=names&taxon=Ghatixalus |title=''Ghatixalus'' Biju, Roelants, and Bossuyt, 2008 |author=Frost, Darrel R. |year=2013 |work=Amphibian Species of the World 5.6, an Online Reference |publisher=American Museum of Natural History |access-date=16 November 2013}}</ref><ref name=LiEtAl>{{Cite journal| last = Li| first = Jiatang| author2 = Dingqi Rao| author3 = Robert W. Murphy| author4 = Yaping Zhang| year = 2011| title = The systematic status of rhacophorid frogs| journal = Asian Herpetological Research| volume = 2| pages = 1–11| doi = 10.3724/SP.J.1245.2011.00001| url = http://210.75.237.14/bitstream/351003/23370/1/2011e0121z.pdf| access-date = 2013-11-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20131203064057/http://210.75.237.14/bitstream/351003/23370/1/2011e0121z.pdf| archive-date = 2013-12-03| url-status = dead}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 39 ರಿಂದ 82 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 58 ರಿಂದ 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೊರೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈಜುವ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ghatixalus</ref> == ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅನೈಮಲೈ ಪಳಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,600 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳ ಸಮೀಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. Rhacophoridae ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, Ghatixalus ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. Ghatixalus asterops — ಮೇಲಿನ ಪಾಲ್ನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಅನೈಮಲೈ ಮತ್ತು ಹೈ ರೇಂಜ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. Ghatixalus magnus — ಅನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹೈ ರೇಂಜ್, ಕಾರ್ಡಮಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮೇಘಮಲೈ ಮತ್ತು ಪಂಡಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. Ghatixalus variabilis — ಮೇಲಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. i50mmmamn25b7j60uxs80n8dpy6f5n9 1382056 1382055 2026-08-13T03:47:00Z Santhosh Notagar99 82732 1382056 wikitext text/x-wiki {{Short description|Genus of amphibians}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Automatic taxobox | image = Ghatixalus variabilis - Gunther.jpg | image_caption = ''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್'' | taxon = ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ | authority = [[Sathyabhama Das Biju|Biju]], Roelants, and [[Franky Bossuyt|Bossuyt]], 2008<ref name=BijuEtAl>{{Cite journal | last1 = Biju | first1 = S. | last2 = Roelants | first2 = K. | last3 = Bossuyt | first3 = F. | doi = 10.1016/j.ode.2007.11.004 | title = Phylogenetic position of the montane treefrog ''Polypedates variabilis'' Jerdon, 1853 (Anura: Rhacophoridae), and description of a related species | journal = Organisms Diversity & Evolution | volume = 8 | issue = 4 | pages = 267–276| year = 2008 | doi-access = }}</ref> | type_species = ''[[Ghatixalus variabilis|Polypedates variabilis]]'' | type_species_authority = ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | subdivision_ranks = ಜಾತಿ | subdivision = }} '''ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್''' (Ghatixalus) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು Rhacophorinae ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿವೆ. Ghatixalus ಕುಲವು Chiromantis, Feihyla, Taruga, Polypedates ಮತ್ತು Rhacophorus ಕುಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಹೋದರ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಹೆಸರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ Ghats ಮತ್ತು ಹಳೆಯದಾದ Ixalus ಎಂಬ ಕುಲನಾಮಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.ref name=frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/?action=names&taxon=Ghatixalus |title=''Ghatixalus'' Biju, Roelants, and Bossuyt, 2008 |author=Frost, Darrel R. |year=2013 |work=Amphibian Species of the World 5.6, an Online Reference |publisher=American Museum of Natural History |access-date=16 November 2013}}</ref><ref name=LiEtAl>{{Cite journal| last = Li| first = Jiatang| author2 = Dingqi Rao| author3 = Robert W. Murphy| author4 = Yaping Zhang| year = 2011| title = The systematic status of rhacophorid frogs| journal = Asian Herpetological Research| volume = 2| pages = 1–11| doi = 10.3724/SP.J.1245.2011.00001| url = http://210.75.237.14/bitstream/351003/23370/1/2011e0121z.pdf| access-date = 2013-11-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20131203064057/http://210.75.237.14/bitstream/351003/23370/1/2011e0121z.pdf| archive-date = 2013-12-03| url-status = dead}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 39 ರಿಂದ 82 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳ ದೇಹದ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು 58 ರಿಂದ 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೊರೆಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಈಜುವ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ghatixalus</ref> == ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ == ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನೀಲಗಿರಿ ಮತ್ತು ಅನೈಮಲೈ ಪಳಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1,600 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳ ಸಮೀಪ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. Rhacophoridae ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, Ghatixalus ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. Ghatixalus asterops — ಮೇಲಿನ ಪಾಲ್ನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಅನೈಮಲೈ ಮತ್ತು ಹೈ ರೇಂಜ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. Ghatixalus magnus — ಅನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹೈ ರೇಂಜ್, ಕಾರ್ಡಮಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಮೇಘಮಲೈ ಮತ್ತು ಪಂಡಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. Ghatixalus variabilis — ಮೇಲಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 9gus65by4vcjny9p820ev5hpoehfgte 0 180239 1382057 2026-08-13T03:51:12Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್''' (Ghatixalus variabilis) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ... 1382057 wikitext text/x-wiki '''ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್''' (Ghatixalus variabilis) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ "ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಕಪ್ಪೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಗಂಡು ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೂತಿಯಿಂದ ಗುದದವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 41 ರಿಂದ 51 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸುಮಾರು 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಬಣ್ಣವು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರದ ನೊರೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಈ ನೊರೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳು ನೊರೆಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇವು ನಂತರ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳ ಬಾಯಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೀರುವ ಅಂಗಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. == ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 925 ರಿಂದ 2,630 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಇವು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳು == ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಡಿನ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್, ಲಾಂಟಾನಾ, ಅಕೇಶಿಯಾ, ವಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಗಳಂತಹ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 21ul6fg8atnsy7361h5hitzwzaxcrbr 1382058 1382057 2026-08-13T03:53:52Z Santhosh Notagar99 82732 1382058 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of frog}} {{Use dmy dates|date=December 2023}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Green tree frog (01).jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite IUCN |title= Slender-legged Bushfrog: ''Ghatixalus variabilis'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/59027/166109981 |article-number=e.T59027A166109981 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T59027A166109981.en |id=59027 |year=2023 |author1=IUCN SSC Amphibian Specialist Group |accessdate=April 18, 2024}}</ref> | taxon = ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ | authority = ಥಾಮಸ್ ಸಿ. ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | synonyms = ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್<small>ಜೆರ್ಡನ್, 1854</small><br /> '' ರಾಕೋಫೋರಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್ (ಜೆರ್ಡನ್, 1854)</small><br /> '' ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯೂರೋಸ್ಟಿಕ್ಟಸ್'' <small>ಗುಂಥರ್, 1864</small><br /> ''ರಾಕೊಫರಸ್ ಪಾರ್ಕೆರಿ'' <small>ಆಹ್ಲ್, 1927</small> }} '''ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್''' (Ghatixalus variabilis) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ "ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಕಪ್ಪೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಗಂಡು ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೂತಿಯಿಂದ ಗುದದವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 41 ರಿಂದ 51 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸುಮಾರು 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಬಣ್ಣವು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರದ ನೊರೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಈ ನೊರೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳು ನೊರೆಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇವು ನಂತರ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳ ಬಾಯಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೀರುವ ಅಂಗಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. == ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 925 ರಿಂದ 2,630 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಇವು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳು == ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಡಿನ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್, ಲಾಂಟಾನಾ, ಅಕೇಶಿಯಾ, ವಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಗಳಂತಹ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. o9nbfxz679rfsjabzqx9buv6p4l2l2v 1382059 1382058 2026-08-13T03:55:39Z Santhosh Notagar99 82732 1382059 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of frog}} {{Use dmy dates|date=December 2023}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Green tree frog (01).jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite IUCN |title= Slender-legged Bushfrog: ''Ghatixalus variabilis'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/59027/166109981 |article-number=e.T59027A166109981 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T59027A166109981.en |id=59027 |year=2023 |author1=IUCN SSC Amphibian Specialist Group |accessdate=April 18, 2024}}</ref> | taxon = ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ | authority = ಥಾಮಸ್ ಸಿ. ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | synonyms = ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್<small>ಜೆರ್ಡನ್, 1854</small><br /> '' ರಾಕೋಫೋರಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್ (ಜೆರ್ಡನ್, 1854)</small><br /> '' ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯೂರೋಸ್ಟಿಕ್ಟಸ್'' <small>ಗುಂಥರ್, 1864</small><br /> ''ರಾಕೊಫರಸ್ ಪಾರ್ಕೆರಿ'' <small>ಆಹ್ಲ್, 1927</small> }} '''ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್''' (Ghatixalus variabilis) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ "ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಕಪ್ಪೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name=IUCN /><ref name=DesGmag>{{cite journal|year=2015|last1=Abraham |first1=Robin Kurian |last2=Mathew |first2=Jobin K. |last3=Cyriac |first3=Vivek Philip |last4=Zachariah |first4=Arun |last5=Raju |first5=David V. |last6=Zachariah |first6=Anil |title=A novel third species of the Western Ghats endemic genus ''Ghatixalus'' (Anura: Rhacophoridae), with description of its tadpole. |journal=Zootaxa |volume=4048| issue=1 |pages=101–113|doi=10.11646/zootaxa.4048.1.6|url=https://www.researchgate.net/publication/284458655 |pmid= 26624739 }}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಗಂಡು ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೂತಿಯಿಂದ ಗುದದವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 41 ರಿಂದ 51 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸುಮಾರು 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಬಣ್ಣವು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia123/index.php//Amphibia/Anura/Rhacophoridae/Rhacophorinae/Ghatixalus/Ghatixalus-variabilis |title=''Ghatixalus variabilis'' (Jerdon, 1854) |author=Frost, Darrel R. |year=2016 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=3 October 2016}}</ref> ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರದ ನೊರೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಈ ನೊರೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳು ನೊರೆಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇವು ನಂತರ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳ ಬಾಯಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೀರುವ ಅಂಗಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Gunther 1864">{{Cite book| last = Günther | first = Albert C. L. G.| title = The Reptiles of British India| year = 1864| publisher = R. Hardwicke| location = London| series = Ray Society (Series) No. 35 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/5012}}</ref> == ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 925 ರಿಂದ 2,630 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಇವು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳು == ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಡಿನ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್, ಲಾಂಟಾನಾ, ಅಕೇಶಿಯಾ, ವಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಗಳಂತಹ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1bynmislr75nqy005dks9q4pk9b6gv0 1382060 1382059 2026-08-13T03:55:54Z Santhosh Notagar99 82732 1382060 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of frog}} {{Use dmy dates|date=December 2023}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Green tree frog (01).jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite IUCN |title= Slender-legged Bushfrog: ''Ghatixalus variabilis'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/59027/166109981 |article-number=e.T59027A166109981 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T59027A166109981.en |id=59027 |year=2023 |author1=IUCN SSC Amphibian Specialist Group |accessdate=April 18, 2024}}</ref> | taxon = ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ | authority = ಥಾಮಸ್ ಸಿ. ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | synonyms = ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್<small>ಜೆರ್ಡನ್, 1854</small><br /> '' ರಾಕೋಫೋರಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್ (ಜೆರ್ಡನ್, 1854)</small><br /> '' ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯೂರೋಸ್ಟಿಕ್ಟಸ್'' <small>ಗುಂಥರ್, 1864</small><br /> ''ರಾಕೊಫರಸ್ ಪಾರ್ಕೆರಿ'' <small>ಆಹ್ಲ್, 1927</small> }} '''ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್''' (Ghatixalus variabilis) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ "ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಕಪ್ಪೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name=IUCN /><ref name=DesGmag>{{cite journal|year=2015|last1=Abraham |first1=Robin Kurian |last2=Mathew |first2=Jobin K. |last3=Cyriac |first3=Vivek Philip |last4=Zachariah |first4=Arun |last5=Raju |first5=David V. |last6=Zachariah |first6=Anil |title=A novel third species of the Western Ghats endemic genus ''Ghatixalus'' (Anura: Rhacophoridae), with description of its tadpole. |journal=Zootaxa |volume=4048| issue=1 |pages=101–113|doi=10.11646/zootaxa.4048.1.6|url=https://www.researchgate.net/publication/284458655 |pmid= 26624739 }}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಗಂಡು ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೂತಿಯಿಂದ ಗುದದವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 41 ರಿಂದ 51 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸುಮಾರು 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಬಣ್ಣವು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia123/index.php//Amphibia/Anura/Rhacophoridae/Rhacophorinae/Ghatixalus/Ghatixalus-variabilis |title=''Ghatixalus variabilis'' (Jerdon, 1854) |author=Frost, Darrel R. |year=2016 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=3 October 2016}}</ref> ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರದ ನೊರೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಈ ನೊರೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳು ನೊರೆಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇವು ನಂತರ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳ ಬಾಯಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೀರುವ ಅಂಗಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Gunther 1864">{{Cite book| last = Günther | first = Albert C. L. G.| title = The Reptiles of British India| year = 1864| publisher = R. Hardwicke| location = London| series = Ray Society (Series) No. 35 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/5012}}</ref> == ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 925 ರಿಂದ 2,630 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಇವು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ghatixalus_variabilis</ref> == ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳು == ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಡಿನ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್, ಲಾಂಟಾನಾ, ಅಕೇಶಿಯಾ, ವಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಗಳಂತಹ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. kmkap79mun78hasz3f1rwiuqaasg066 1382063 1382060 2026-08-13T04:00:24Z Santhosh Notagar99 82732 1382063 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of frog}} {{Use dmy dates|date=December 2023}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Green tree frog (01).jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite IUCN |title= Slender-legged Bushfrog: ''Ghatixalus variabilis'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/59027/166109981 |article-number=e.T59027A166109981 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T59027A166109981.en |id=59027 |year=2023 |author1=IUCN SSC Amphibian Specialist Group |accessdate=April 18, 2024}}</ref> | taxon = ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ | authority = ಥಾಮಸ್ ಸಿ. ಜೆರ್ಡನ್, 1854 | synonyms = ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್<small>ಜೆರ್ಡನ್, 1854</small><br /> '' ರಾಕೋಫೋರಸ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಸ್ (ಜೆರ್ಡನ್, 1854)</small><br /> '' ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯೂರೋಸ್ಟಿಕ್ಟಸ್'' <small>ಗುಂಥರ್, 1864</small><br /> ''ರಾಕೊಫರಸ್ ಪಾರ್ಕೆರಿ'' <small>ಆಹ್ಲ್, 1927</small> }} '''ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್''' (Ghatixalus variabilis) ಎಂಬುದು Rhacophoridae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀನ್ ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ "ಟ್ರೀ ಫ್ರಾಗ್" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಕಪ್ಪೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name=IUCN /><ref name=DesGmag>{{cite journal|year=2015|last1=Abraham |first1=Robin Kurian |last2=Mathew |first2=Jobin K. |last3=Cyriac |first3=Vivek Philip |last4=Zachariah |first4=Arun |last5=Raju |first5=David V. |last6=Zachariah |first6=Anil |title=A novel third species of the Western Ghats endemic genus ''Ghatixalus'' (Anura: Rhacophoridae), with description of its tadpole. |journal=Zootaxa |volume=4048| issue=1 |pages=101–113|doi=10.11646/zootaxa.4048.1.6|url=https://www.researchgate.net/publication/284458655 |pmid= 26624739 }}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಗಂಡು ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೂತಿಯಿಂದ ಗುದದವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 41 ರಿಂದ 51 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸುಮಾರು 67 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಉದ್ದದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಬಣ್ಣವು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia123/index.php//Amphibia/Anura/Rhacophoridae/Rhacophorinae/Ghatixalus/Ghatixalus-variabilis |title=''Ghatixalus variabilis'' (Jerdon, 1854) |author=Frost, Darrel R. |year=2016 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=3 October 2016}}</ref> ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗೋಳಾಕಾರದ ನೊರೆಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಈ ನೊರೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳು ನೊರೆಗೂಡಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಇವು ನಂತರ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್‌ಗಳ ಬಾಯಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೀರುವ ಅಂಗಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Gunther 1864">{{Cite book| last = Günther | first = Albert C. L. G.| title = The Reptiles of British India| year = 1864| publisher = R. Hardwicke| location = London| series = Ray Society (Series) No. 35 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/5012}}</ref> == ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಗಳ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 925 ರಿಂದ 2,630 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ವತ ಹೊಳೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಇವು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೊಳೆಯ ನೀರಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ghatixalus_variabilis</ref> == ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯಗಳು == ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಉಳಿದಿರುವ ಕಾಡಿನ ತುಂಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್, ಲಾಂಟಾನಾ, ಅಕೇಶಿಯಾ, ವಾಟಲ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಗಳಂತಹ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಘಾಟಿಕ್ಸಾಲಸ್ ವೇರಿಯಾಬಿಲಿಸ್ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 7ip4v7zrk0699adjirnlwyzqye7tw2w 0 180240 1382062 2026-08-13T03:59:57Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ನಿಕ್ಟಿಬಾಟ್ರಕಸ್ ಕರ್ನಾಟಕೆನ್ಸಿಸ್''' (Nyctibatrachus karnatakaensis), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಜೈಯಂಟ್ ವ್ರಿಂಕಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, Nyctibatrachidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕ... 1382062 wikitext text/x-wiki '''ನಿಕ್ಟಿಬಾಟ್ರಕಸ್ ಕರ್ನಾಟಕೆನ್ಸಿಸ್''' (Nyctibatrachus karnatakaensis), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಜೈಯಂಟ್ ವ್ರಿಂಕಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, Nyctibatrachidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟವು ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದ == ಈ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಸ್. ಎ. ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ Nyctibatrachus hussaini ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದಾಸ್ ಬೀಜು ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮಾದರಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದರು. 2007ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ Nyctibatrachus karnatakaensis ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ N. hussaini ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದವು. ನಂತರ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ Nyctibatrachus karnatakaensis ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು Nyctibatrachus hussaini ಯ ಕಿರಿಯ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಹೆಸರಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. kh980aqywqtcpdclk2hyepcv6drj1pk 1382065 1382062 2026-08-13T04:02:00Z Santhosh Notagar99 82732 1382065 wikitext text/x-wiki '''ನಿಕ್ಟಿಬಾಟ್ರಕಸ್ ಕರ್ನಾಟಕೆನ್ಸಿಸ್''' (Nyctibatrachus karnatakaensis), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಜೈಯಂಟ್ ವ್ರಿಂಕಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, Nyctibatrachidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Giant_wrinkled_frog</ref> ಇದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟವು ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[https://eol.org/pages/2919779 EOL]</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದ == ಈ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಸ್. ಎ. ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ Nyctibatrachus hussaini ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದಾಸ್ ಬೀಜು ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮಾದರಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದರು.<ref>[http://www.discoverlife.org/mp/20o?search=Nyctibatrachus+hussaini Discover life]</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ Nyctibatrachus karnatakaensis ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ N. hussaini ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದವು.<ref>[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=665095 ITIS]</ref> ನಂತರ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080119080226/http://www.arkive.org/species/GES/amphibians/Nyctibatrachus_hussaini/ Arkive images]</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ Nyctibatrachus karnatakaensis ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು Nyctibatrachus hussaini ಯ ಕಿರಿಯ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಹೆಸರಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080629032408/http://research.amnh.org/herpetology/amphibia/names.php?year=2001 AMNH database]</ref> 2jqiac5ocovzeebsdo8kr91p4elyewz 1382066 1382065 2026-08-13T04:02:53Z Santhosh Notagar99 82732 1382066 wikitext text/x-wiki '''ನಿಕ್ಟಿಬಾಟ್ರಕಸ್ ಕರ್ನಾಟಕೆನ್ಸಿಸ್''' (Nyctibatrachus karnatakaensis), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಜೈಯಂಟ್ ವ್ರಿಂಕಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, Nyctibatrachidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.<ref name=rjrd>Daniels, R. J. R. (2008) Taxonomic vandalism: The case of the giant wrinkled frog. Current Science 94(2):158-159 [https://web.archive.org/web/20110524205157/http://www.ias.ac.in/currsci/jan252008/158.pdf PDF] </ref><ref>Koshy, J. P. Frog species soar in India - so do battles over who found them. Hindustan Times, 12 February 2008 [http://www.livemint.com/2008/02/11235902/Frog-species-soar-in-India--s.html online]</ref><ref>Dinesh KP, Radhakrishnan C, Manjunatha Reddy AH and Gururaja KV. 2008. Taxonomic reasoning: The case of giant wrinkled frog. Current Science 94(8):965-966 [http://www.ias.ac.in/currsci/apr252008/965.pdf PDF]</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Giant_wrinkled_frog</ref> ಇದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟವು ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[https://eol.org/pages/2919779 EOL]</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದ == ಈ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಸ್. ಎ. ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ Nyctibatrachus hussaini ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದಾಸ್ ಬೀಜು ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮಾದರಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದರು.<ref>[http://www.discoverlife.org/mp/20o?search=Nyctibatrachus+hussaini Discover life]</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ Nyctibatrachus karnatakaensis ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ N. hussaini ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದವು.<ref>[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=665095 ITIS]</ref> ನಂತರ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080119080226/http://www.arkive.org/species/GES/amphibians/Nyctibatrachus_hussaini/ Arkive images]</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ Nyctibatrachus karnatakaensis ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು Nyctibatrachus hussaini ಯ ಕಿರಿಯ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಹೆಸರಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080629032408/http://research.amnh.org/herpetology/amphibia/names.php?year=2001 AMNH database]</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == rljuysic5w47rhesscdvygfpw1ybbk4 1382067 1382066 2026-08-13T04:04:30Z Santhosh Notagar99 82732 1382067 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{speciesbox | name= ಜೈಯಂಟ್ ವ್ರಿಂಕಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್ | image = Nyc kar.jpg | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref= <ref name="iucn status 17 November 2021">{{cite iucn |author=S.D. Biju, Sushil Dutta, M.S. Ravichandran |date=2004 |title=''Nyctibatrachus karnatakaensis'' |volume=2004 |article-number=e.T58399A11768152 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T58399A11768152.en |access-date=17 November 2021}}</ref> | taxon = ಕ್ಟಿಬಾಟ್ರಕಸ್ ಕರ್ನಾಟಕೆನ್ಸಿಸ್ | authority = ದಿನೇಶ್, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಗುರುರಾಜ,2007<ref name=desc>Dinesh, K.P., C. Radhakrishnan, A.H. Manjunatha Reddy and K.V. Gururaja. 2007. ''Nyctibatrachus karnatakaensis'' nom. nov., a replacement name for the Giant Wrinkled Frog from the Western Ghats. Current Science. 93 (2): 246-250. [http://www.ias.ac.in/currsci/jul252007/246.pdf PDF]</ref> | synonyms = ''Nyctibatrachus hussaini'' <small>ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ರೆಡ್ಡಿ & ಗುರುರಾಜ, 2001</small><ref name="iisc.ernet.in">Krishnamurthy, SV and Manjunatha, Reddy AH and Gururaja, KV (2001) A new species of frog in the genus Nyctibatrachus (Anura: Ranidae) from Western Ghats, India. Current Science 80(7):887-891. [http://www.iisc.ernet.in/currsci/apr102001/887.pdf PDF]</ref> }} '''ನಿಕ್ಟಿಬಾಟ್ರಕಸ್ ಕರ್ನಾಟಕೆನ್ಸಿಸ್''' (Nyctibatrachus karnatakaensis), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಜೈಯಂಟ್ ವ್ರಿಂಕಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, Nyctibatrachidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ.<ref name=rjrd>Daniels, R. J. R. (2008) Taxonomic vandalism: The case of the giant wrinkled frog. Current Science 94(2):158-159 [https://web.archive.org/web/20110524205157/http://www.ias.ac.in/currsci/jan252008/158.pdf PDF] </ref><ref>Koshy, J. P. Frog species soar in India - so do battles over who found them. Hindustan Times, 12 February 2008 [http://www.livemint.com/2008/02/11235902/Frog-species-soar-in-India--s.html online]</ref><ref>Dinesh KP, Radhakrishnan C, Manjunatha Reddy AH and Gururaja KV. 2008. Taxonomic reasoning: The case of giant wrinkled frog. Current Science 94(8):965-966 [http://www.ias.ac.in/currsci/apr252008/965.pdf PDF]</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Giant_wrinkled_frog</ref> ಇದು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕುದುರೆಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟವು ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[https://eol.org/pages/2919779 EOL]</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದ == ಈ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪಕ್ಷಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಸ್. ಎ. ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ Nyctibatrachus hussaini ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ದಾಸ್ ಬೀಜು ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮಾದರಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದರು.<ref>[http://www.discoverlife.org/mp/20o?search=Nyctibatrachus+hussaini Discover life]</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ Nyctibatrachus karnatakaensis ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ N. hussaini ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದವು.<ref>[https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=665095 ITIS]</ref> ನಂತರ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವಾದಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080119080226/http://www.arkive.org/species/GES/amphibians/Nyctibatrachus_hussaini/ Arkive images]</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ Nyctibatrachus karnatakaensis ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು Nyctibatrachus hussaini ಯ ಕಿರಿಯ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಹೆಸರಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080629032408/http://research.amnh.org/herpetology/amphibia/names.php?year=2001 AMNH database]</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == msq8zwtxe09lizdclu7bd0dwkzdfmmb 0 180241 1382064 2026-08-13T04:00:33Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | name = ARM | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ | writer = ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ | screenplay = ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ | additional_scripting = ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ | producer = ಲಿಸ್ಟಿನ್ ಸ್ಟೀಫನ್<br/>ಝಕಾರಿಯಾ ಥಾಮಸ್ | starring = ಟೊವಿನೊ ಥ... 1382064 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ARM | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ | writer = ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ | screenplay = ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ | additional_scripting = ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ | producer = ಲಿಸ್ಟಿನ್ ಸ್ಟೀಫನ್<br/>ಝಕಾರಿಯಾ ಥಾಮಸ್ | starring = ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್<br/>ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್<br/>ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ<br/>ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ<br/>ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್ | narrator = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ | cinematography = ಜೋಮೋನ್ ಟಿ. ಜಾನ್ | editing = ಶಮೀರ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ | music = ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ | production_companies = ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್<br/>UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ | distributor = ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ | released = {{Start date|2024|09|12|df=y}} | runtime = 142 ನಿಮಿಷಗಳು<ref name="BBFC">{{cite web |title=A.R.M |url=https://www.bbfc.co.uk/release/a-r-m-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdi1mdy0 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=10 September 2024}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = ₹30 ಕೋಟಿ<ref name="budget">{{cite web |title=Budget of ARM movie |url=https://www.reporterlive.com/entertainment/2024/09/01/arm-movie-budget |publisher=Reporter TV |access-date=1 September 2024}}</ref> | gross = ₹107.77 ಕೋಟಿ<ref name="boxoffice">{{cite web |title=Year Ender 2024: Top 10 highest-grossing Mollywood movies at worldwide box office; Manjummel Boys emerges victorious |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/year-ender-2024-top-10-highest-grossing-mollywood-movies-at-worldwide-box-office-manjummel-boys-emerges-victorious-1366271 |publisher=PINKVILLA |date=1 January 2025 |access-date=7 January 2025}}</ref> }} '''ARM''' (ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: '''ಅಜಯಂತೇ ರಂಡಂ ಮೊಶಣಂ'''; {{lang-ml|അജയന്റെ രണ്ടാം മോഷണം}}; ಅರ್ಥ: ''ಅಜಯನ ಎರಡನೇ ಕಳ್ಳತನ'') 2024ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಸ, ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದು, ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.<ref name="OnManorama">{{cite web |title=Tovino Thomas to appear in triple role with 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |access-date=12 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್, ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ, ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್, ಕಬೀರ್ ದುಹಾನ್ ಸಿಂಗ್, ಹರೀಶ್ ಉತ್ತಮನ್, ಜಗದೀಶ್, ಅಜು ವರ್ಗೀಸ್, ಬಿಜು ಕುಟ್ಟನ್, ರೋಹಿಣಿ, ಶಿವಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸುಧೀಶ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="casting1">{{cite web |title=Tovino and Krithi's Next Ajayante Randam Moshanam Goes on Floors |url=https://www.news18.com/movies/tovino-and-krithis-next-ajayante-randam-moshanam-goes-on-floors-6281749.html |publisher=News18 |date=2022-08-xx |access-date=29 October 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂಲತಃ 2D ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ನಂತರ 3D ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3D">{{cite web |last=Nambiar |first=Athulya |title=Tovino Thomas on 3D release of ARM: 'Cannot expect same output from...' |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/tovino-thomas-on-3d-release-of-arm-cannot-expect-same-output-from-23388452 |publisher=Mid-Day |date=4 September 2024 |access-date=4 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವು 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="release">{{cite web |title=Tovino Thomas' 'Ajayante Randam Moshanam' to hit cinemas for Onam 2024 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-ajayante-randam-moshanam-to-hit-cinemas-for-onam-2024/articleshow/109486728.cms |publisher=The Times of India |access-date=23 April 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ₹30 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ₹107.77 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="boxoffice"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಚಿತ್ರವು ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜಿ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗಳಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಲಗುವ ಮುನ್ನದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು '''ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕು''' ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ದೀಪ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಪುರಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಉಲ್ಕಾಶಿಲೆಯ ಲೋಹವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಈ ದೀಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದ ಎಡಕ್ಕಲ್ ರಾಜನು ಅದರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ದೀಪವನ್ನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಪುಲಿಮುಟ್ಟು ಮಮ್ಮಧ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಹರಿಪುರಂ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರಾಜನು ಹರಿಪುರಂನ ಯೋಧ '''ಕುಂಜಿಕೆಲು ನಾಯನಾರ್'''ನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಿಕೆಲು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋರಾಡಿ ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಆತ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕುಂಜಿಕೆಲು ದೀಪವನ್ನು ಹರಿಪುರಂಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಿಕೆಲು ಕೆಳಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೋತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ದೀಪವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಭೇದವಿಲ್ಲದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಆತ ಚೋತಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ ಹರಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ. ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಚೋತಿಯನ್ನು ಕುಂಜಿಕೆಲು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಕುಂಜಿಕೆಲು ಸ್ವತಃ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕುಂಜಿಕೆಲು ಮಾನ ವರ್ಮನಿಂದ ಬಂದ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಪತ್ರವು ಅವನಿಗೆ ಆಘಾತ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಆತ ಬಯಸಿದ್ದ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಕುಂಜಿಕೆಲು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆ ಗ್ರಾಮವು ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅಜ್ಜಿ ತನ್ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಕಥೆ '''ಮಣಿಯನ್''' ಎಂಬ ಚತುರ ಆದರೆ ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಯ ಕಳ್ಳನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯನ್ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದಾಗ ಅವನು ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗ '''ಎಂ.ವಿ. ಅಜಯನ್''' ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಯುವಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಚಾತುತ್ತಿ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಣಿಯನ್ ಕಳ್ಳನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅಜಯನ್ ಕೂಡ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಅವಹೇಳನಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಕೆಲವು ಕೀಲಿಗಳನ್ನು ಕದ್ದದ್ದು ಅವನ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಕಳ್ಳತನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ಕೆ.ಪಿ. ಸುರೇಶ್ ಅವನಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ '''ಸುದೇವ್ ವರ್ಮ''' ಎಂಬ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಉದ್ದೇಶ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುದೇವ್ ಅಜಯನ್‌ನ ಕಳ್ಳತನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕು ನಕಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ಸವಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹುಡುಕಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆತ ಅಜಯನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಜಯನ್ ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರೂ ವಿಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಮಣಿಯನ್‌ನಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಜಯನ್ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಜಲಪಾತದ ಸಮೀಪದ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ನಂಜಪ್ಪ ಚೌಟನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಯನ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ ನಂಜಪ್ಪ ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮಾಣಿಕ್ಯಂನೊಂದಿಗೆ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಣಿಯನ್ ನಂಜಪ್ಪನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ''ಮೊದಲು ಬಂದದ್ದು ಕಳ್ಳನಾ ಅಥವಾ ಪೊಲೀಸಾ?'' ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಅವಮಾನದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾದ ಮಣಿಯನ್ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕದಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪೂಜಿಸುವ ದೀಪಕ್ಕಿಂತ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಗೌರವವೇ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯನ್ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ದೀಪವನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕಮ್ಮಾರ ನಾಣು ಇದು ನಿಜವಾದ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಿಕೆಲುಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದ ದೀಪ ನಕಲಿಯೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣಿಯನ್ ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅರಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಬಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಆತ ನಿಜವಾದ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವಂತೆ ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣಿಯನ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗೆ ಮಣಿಯನ್ ನಕಲಿ ದೀಪವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇಟ್ಟು ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಜಯನ್ ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸುದೇವ್‌ನ ಆದೇಶದಂತೆ ಆತ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ. ದೀಪವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅಜಯನ್ ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಲು ಚಾತುತ್ತಿ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮನೆಯ ಸಹಾಯಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಜಯನ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅವನ ಅಜ್ಜ ಮಣಿಯನ್ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಅದೇ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ ಮತ್ತು ನಾಣು ದೀಪವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಣು ಮಣಿಯನ್ ಅಮರನಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದನು. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಜಯನ್ ಕೂಡ ಅದೇ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಣಿಯನ್‌ನಂತೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪದೆ ಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ತಾಯಿ ನೀಡಿದ್ದ ಆಮೆಯ ಆಕಾರದ ಕೀಲಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆತ ನಿಜವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ಸುದೇವ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಣ್ಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ಅಜಯನ್ ಸುದೇವ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾದ ಚ್ಯೋತಿವಿಳಕ್ಕನ್ನು ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಜಯನ್ ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಜಯನ್ ಆ ಕಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ''ಅಜಯನ ಎರಡನೇ ಕಳ್ಳತನ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿಯನ್ ಚ್ಯೋತಿಕ್ಕಾವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವೊಂದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣಿಯನ್ ಬದುಕುಳಿದಿರಬಹುದೆಂಬ ಮತ್ತು ಅಜಯನ್‌ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು ಅವನೇ ಆಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಸುಳಿವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ತಾರಾಗಣ:<ref name="credits">''ARM'', ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, 2024. ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳು.</ref> * '''ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್''' — ** ನೀಲಿಯತ್ತು ಕುಂಜಿಕೆಲು — ಯೋಧ ** ಮಣಿಯನ್ — ಅಜಯನ್‌ನ ಅಜ್ಜ ಮತ್ತು ಕುಂಜಿಕೆಲುನ ವಂಶಸ್ಥ ** ಅಜಯನ್ — ಮಣಿಯನ್‌ನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಲಸಗಾರ * '''ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್''' — ಕೆ.ಪಿ. ಸುರೇಶ್, ಅಜಯನ್‌ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಜಯನ್‌ನ ಪ್ರೇಮ ಆಸಕ್ತಿ ** ಯುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ — ಅನ್ವಿ * '''ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ''' — ಮಾಣಿಕ್ಯಂ, ಮಣಿಯನ್‌ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಜಯನ್‌ನ ಅಜ್ಜಿ * '''ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್''' — ಚೋತಿ, ಕುಂಜಿಕೆಲುನ ಪ್ರೇಮ ಆಸಕ್ತಿ * '''ಹರೀಶ್ ಉತ್ತಮನ್''' — ಸುದೇವ್ ವರ್ಮ * '''ಜಗದೀಶ್''' — ಕಮ್ಮಾರ ನಾಣು, ಮಣಿಯನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಅಜು ವರ್ಗೀಸ್''' — ಎಸ್‌ಐ ಸೈಫುದ್ದೀನ್ * '''ಸಂಜು ಶಿವರಾಮ್''' — ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್ ಚಂದ್ರನ್ * '''ಬಿಜು ಕುಟ್ಟನ್''' — ಕುಟ್ಟಪ್ಪನ್, ಚಾತುತ್ತಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ರೋಹಿಣಿ''' — ಸರೋಜಂ, ಮಣಿಯನ್‌ನ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಜಯನ್‌ನ ತಾಯಿ * '''ಮಧುಪಾಲ್''' — ಎಡಕ್ಕಲ್ ರಾಜ * '''ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಸಿಐ ನಂಜಪ್ಪ ಚೌಟ * '''ನಿಸ್ಥಾರ್ ಸೈಟ್''' — ಚಾತುತ್ತಿ ನಂಬಿಯಾರ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ತಂದೆ * '''ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್''' — ಪಾರಮು ನಂಬಿಯಾರ್, ಚಾತುತ್ತಿಯ ತಂದೆ * '''ಶಿವಜಿತ್''' — ಕವುಂಬಾಯಿ ಸುಧಾಕರನ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಪುತಂಚೇರಿ''' — ಫೆಲಿಕ್ಸ್, ಸುದೇವ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ನಿಹಾಲ್''' — ಆಂಟನಿ, ಸುದೇವ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಸುಧೀಶ್''' — ಚಂದು ನಾಯರ್, ಕೆ.ಪಿ. ಸುರೇಶ್‌ನ ತಂದೆ * '''ನಿರ್ಮಲ್ ಪಾಲಾಝಿ''' — ಭಾಸ್ಕರನ್ * '''ಅನೀಶ್ ಗೋಪಾಲ್''' — ಚೆಗು ಬಾಬು * '''ಕಬೀರ್ ದುಹಾನ್ ಸಿಂಗ್''' — ಪುಲಿಮುಟ್ಟು ಮಮ್ಮಧ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್''' — ಮಾನ ವರ್ಮ, ಎಡಕ್ಕಲ್ ರಾಜನ ಸೋದರಳಿಯ * '''ಪಾರ್ವತಿ ಟಿ.''' — ಚಾತುತ್ತಿಯ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಜ್ಜಿ * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ಧ್ವನಿ) * '''ವಿಕ್ರಮ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) * '''ಚಿರಂಜೀವಿ''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) * '''ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) * '''ಆರ್. ಮಾಧವನ್''' — ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ (ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿ, ಧ್ವನಿ) ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಮಿತಾ ಬೈಜು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Mamitha">{{cite web |title=Mamitha Baiju dubs for Krithi Shetty in ARM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mamitha-baiju-dubs-for-krithi-shetty-in-arm/articleshow/112823143.cms |publisher=The Times of India |date=27 August 2024}}</ref> == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === 2020ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಅಜಯಂತೇ ರಂಡಂ ಮೊಶಣಂ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರು 1900, 1950 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕುಂಜಿಕೆಲು, ಮಣಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಜಯನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref name="development">{{cite web |title=Tovino Thomas to appear in triple role with 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |access-date=12 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು UGM ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="development2">{{cite web |title=Tovino Thomas to appear in triple role with 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |access-date=12 September 2024}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ದೊರೆತಿದೆ. ''My Dear Kuttichathan'', ''Sakshal Sreeman Chathunni'' ಮತ್ತು ''Ananthabhadram'' ಮುಂತಾದ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="sixyears">{{cite news |last=Shrijith |first=Sajin |date=10 November 2023 |title=Ajayante Randam Moshanam, a six-year endeavour |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2023/Nov/10/ajayante-randam-moshanam-a-six-year-endeavour-2631520.html |work=The New Indian Express |access-date=29 October 2024}}</ref> ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು, ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪು ಪ್ರದೀಪ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="sixyears"/> ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆ 2017ರಲ್ಲಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="onamrelease">{{cite web |title=Tovino Thomas' 'Ajayante Randam Moshanam' to hit cinemas for Onam 2024 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-ajayante-randam-moshanam-to-hit-cinemas-for-onam-2024/articleshow/109486728.cms |publisher=The Times of India |access-date=23 April 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಜೋಮೋನ್ ಟಿ. ಜಾನ್, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಕಾರ ಶಮೀರ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇದ್ದರು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="technical">{{cite news |title=Tovino Thomas starrer 'Ajayante Randam Moshanam (ARM)' confirms Onam release |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2024/Aug/03/tovino-thomas-starrer-ajayante-randam-moshanam-arm-confirms-onam-release |work=The New Indian Express |date=3 August 2024 |access-date=29 October 2024}}</ref> === ತಾರಾಗಣ ಆಯ್ಕೆ === 2022ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರಾಜೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರಭಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ರೋಹಿಣಿ, ಹರೀಶ್ ಉತ್ತಮನ್, ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಬಸಿಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="casting">{{cite web |title=Tovino Thomas to Essay Triple Role in Ajayante Randam Moshanam: Report |url=https://www.news18.com/movies/tovino-thomas-to-essay-triple-role-in-ajayante-randam-moshanam-report-6197341.html |publisher=News18 |date=13 October 2022 |access-date=29 October 2024}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ 125 ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 45 ದಿನಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="filmingstart">{{cite news |title=Tovino Thomas to play triple role in 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://theprint.in/feature/tovino-thomas-to-play-triple-role-in-ajayante-randam-moshanam/1162575/ |work=ThePrint |date=11 October 2022 |access-date=29 October 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೇರವತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೃತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಚಿತ್ರತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="cheruvathur">{{cite news |title=Krithi Shetty joins the sets of pan-Indian film 'Ajayante Randam Moshanam' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/Nov/30/krithi-shetty-joins-the-sets-of-pan-indian-film-ajayante-randam-moshanam-2523399.html |work=The New Indian Express |date=30 November 2022 |access-date=29 October 2024}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 11 ಮಾರ್ಚ್ 2023ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 118 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕೇರಳದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="wrap">{{cite news |title=Tovino Thomas starrer 'Ajayante Randam Moshanam' wraps up the shoot |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/tovino-thomas-starrer-ajayante-randam-moshanam-wraps-up-the-shoot/articleshow/98576056.cms |publisher=The Times of India |date=12 March 2023 |access-date=13 September 2024}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮೂಲತಃ 2D ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ನಂತರ 3Dಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="3D"/> ಚಿತ್ರವು ₹30 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="budget"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ '''"ಕಿಲಿಯೇ"''' 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Kiliye">{{cite web |title=Watch: First Single Kiliye From Tovino Thomas' ARM Out! |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/malayalam/watch-first-single-kiliye-from-tovino-thomas-arm-out-article-112978862 |publisher=Times Now |date=3 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ಎರಡನೇ ಸಿಂಗಲ್ '''"ಅಂಗು ವಾನ ಕೊನಿಲೇ"''' ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Angu">{{cite web |title=Angu Vaana Konilu song from Tovino Thomas-starrer ARM is out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Sep/14/angu-vaana-konilu-song-from-tovino-thomas-starrer-arm-is-out |publisher=Cinema Express |date=14 September 2024 |access-date=13 November 2024}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಗೀತ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು Think Music ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ 26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="album">{{cite web |title=Jukebox of Tovino Thomas-starrer Ajayante Randam Moshanam (ARM) out |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Sep/26/jukebox-of-tovino-thomas-starrer-ajayante-randam-moshanam-arm-out |publisher=Cinema Express |date=26 September 2024 |access-date=13 November 2024}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ === ''ARM'' ಚಿತ್ರವು 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2D ಮತ್ತು 3D ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="TheHinduRelease">{{cite news |title=Tovino Thomas' 'Ajayante Randam Moshanam' to release for Onam |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/tovino-thomas-ajayante-randam-moshanam-to-release-for-onam/article68515452.ece |work=The Hindu |date=13 August 2024 |access-date=25 August 2024}}</ref> === ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ === ಚಿತ್ರವು 8 ನವೆಂಬರ್ 2024ರಿಂದ ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="OTT">{{cite web |title='ARM' OTT release: When and where to watch the Tovino Thomas starrer |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/arm-ott-release-when-and-where-to-watch-the-tovino-thomas-starrer/articleshow/114999822.cms |publisher=The Times of India |access-date=5 November 2024}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ಟೈಮ್ಸ್ ನೌನ ರೋಹಿತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 4 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="TimesNowReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam (ARM) Review: This Tovino Thomas Film Is An Amazing Theatrical Experience |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/reviews/malayalam/ajayante-randam-moshanam-arm-review-this-tovino-thomas-film-is-an-amazing-theatrical-experience-review-113273899 |publisher=Times Now |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ದಿ ವೀಕ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ರೋಸಿ ಸಿಬಿ ಕೂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 4 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref name="TheWeek">{{cite web |title="A.R.M" review: Tovino Thomas, yet again, set to face the consequences of "a force from the sky" |url=https://www.theweek.in/review/movies/2024/09/12/a-r-m-review-tovino-thomas-yet-again-set-to-face-the-consequences-of-a-force-from-the-sky.html |publisher=The Week |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅನ್ನಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.<ref name="TOIReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam Movie Review: Tovino's charismatic Maniyan lifts up the film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/ajayante-randam-moshanam/movie-review/113269841.cms |publisher=The Times of India |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ಪಿಂಕ್ವಿಲ್ಲಾದ ಗೌತಮ್ ಎಸ್. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದರು.<ref name="PinkvillaReview">{{cite web |title=ARM Movie Review: Tovino Thomas shines in triple avatar with a visually stunning flick submerged in adventure |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/reviews/arm-movie-review-tovino-thomas-shines-in-triple-avatar-with-a-visually-stunning-flick-submerged-in-adventure-1345514 |publisher=PINKVILLA |date=12 September 2024}}</ref> ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಅನಂದು ಸುರೇಶ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಧಿಬು ನಿನನ್ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ, ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಮೇಕಪ್‌ನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref name="IndianExpressReview">{{cite web |title=ARM review: A landmark film in Tovino Thomas' career |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/arm-review-a-landmark-film-in-tovino-thomas-career-9560858/ |publisher=The Indian Express |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ವಿಗ್ನೇಶ್ ಮಧು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ವಾಸ್ತವಾಧಾರಿತ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ''ARM'' ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="CinemaExpressReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam Movie Review: Tovino and Jithin Laal sparkle in a fascinating fantasy adventure |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/review/2024/Sep/12/ajayante-randam-moshanam-movie-review-tovino-and-jithin-laal-sparkle-in-a-fascinating-fantasy-adventure |publisher=Cinema Express |date=12 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆಯ ಜನನಿ ಕೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕೆಲವು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ನ್ಯೂಸ್18ನ ಕಿರೂಭಾಕರ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ದೀಪವು ಶೋಷಿತರಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.<ref name="News18Review">{{cite web |title=ARM - Ajayante Randam Moshanam Review: Tovino Thomas Shines, But Script Fizzles in This Fantasy Epic |url=https://www.news18.com/movies/arm-ajayante-randam-moshanam-review-tovino-thomas-shines-but-script-fizzles-in-this-fantasy-epic-9051382.html |publisher=News18 |date=12 September 2024 |access-date=14 September 2024}}</ref> ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್. ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಚಿತ್ರಕಥೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title='Ajayante Randam Moshanam' (ARM) movie review: Tovino Thomas carries this visually-impressive drama, despite the underwhelming writing |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/ajayante-randam-moshanam-arm-movie-review-tovino-thomas-carries-this-visually-impressive-drama-despite-the-underwhelming-writing/article68640472.ece |work=The Hindu |date=13 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> ಆನ್‌ಮನೋರಮಾದ ಸ್ವಾತಿ ಪಿ. ಅಜಿತ್ ಚಿತ್ರವು ಮಾಯಾಜಾಲ, ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅಂಶಗಳು, ಜಾನಪದ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.<ref name="OnManoramaReview">{{cite web |title=Tovino Thomas dazzles in triple role in 'Ajayante Randam Moshanam' Movie Review |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-reviews/2024/09/12/ajayante-randam-moshanam-tovino-thomas-triple-role-jithin-laal.html |publisher=Onmanorama |date=12 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ಲತಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ ಹಾಡುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಿಶ್ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="HTReview">{{cite web |title=Ajayante Randam Moshanam Movie Review: Tovino Thomas shines in triple role but execution is flawed |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/ajayante-randam-moshanam-movie-review-tovino-thomas-shines-in-triple-role-but-execution-is-flawed-101726131783373.html |publisher=Hindustan Times |date=12 September 2024 |access-date=15 September 2024}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಳ್ಳತನದ ಸಮಸ್ಯೆ === 17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಕಳ್ಳತನದ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ತಮ್ಮ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಳ್ಳತನದ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="piracy1">{{cite news |title=Director of Ajayante Randam Moshanam shares video of man watching pirated version of film in train |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/director-of-ajayante-randam-moshanam-shares-video-of-man-watching-pirated-version-of-film-in-train-1.9904970 |work=Mathrubhumi News |date=12 September 2024}}</ref> ಇದರ ನಂತರ 19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ರಂದು ಕೇರಳ ಪೊಲೀಸರು ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref name="piracy2">{{cite web |title=ARM movie piracy: Cyber police register case on director Jithin Laal's complaint |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/movie-news/2024/09/19/arm-movie-piracy-cyber-police-register-case-on-director-jithin-laal-complaint.html |publisher=Onmanorama |date=19 September 2024 |access-date=19 September 2024}}</ref> == ಭವಿಷ್ಯ == ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ''ARM'' ಚಿತ್ರದ ಕಥಾಲೋಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಸುಜಿತ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="future">{{cite web |title='Ajayante Randam Moshanam' makers set to expand universe with exciting spin-offs |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/ajayante-randam-moshanam-makers-set-to-expand-universe-with-exciting-spin-offs/articleshow/113799929.cms |publisher=The Times of India |date=30 September 2024 |access-date=30 September 2024}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು |- | 2024 | 72ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ | ವೈಕಂ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ — ''ಅಂಗು ವಾನ ಕೊನಿಲೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ | ''ARM'' |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ | ವೈಕಂ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ |- | 2024 | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ | ಎ.ವಿ. ಗೋಕುಲದಾಸ್ |- | 2025 | 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಜಿತಿನ್ ಲಾಲ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಥಾಮಸ್, ಅನಿರುದ್ಧ ಮುಖರ್ಜಿ, ಸಲೀಂ ಲಹಿರಿ |- | 2025 | 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | ಕೆ.ಎಸ್. ಹರಿಶಂಕರ್ — ''ಕಿಲಿಯೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ |- | 2025 | 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ — ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ | ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ |} ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ, ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ, ವೈಕಂ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಎ.ವಿ. ಗೋಕುಲದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತವು.<ref name="KFCA">{{cite news |title='Feminichi Fathima' wins Best Film Award at 48th Kerala Film Critics Award 2024 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2025/May/10/feminichi-fathima-wins-best-film-award-at-48th-kerala-film-critics-award-2024 |work=The New Indian Express}}</ref> 55ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ARM''ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಕೆ.ಎಸ್. ಹರಿಶಂಕರ್ ಅವರಿಗೆ ''ಕಿಲಿಯೇ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=Kerala State Film Awards 2025: Mammootty Best Actor, Shamla Hamza Best Actress, 'Manjummel Boys' is the Best Film |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/08/16/kerala-state-film-awards-2025-winners-list-mammootty-shamla-hamza-manjummel-boys.html |publisher=Onmanorama |access-date=3 November 2025}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt26787196/ ARM] — IMDb 0gps56zqavryef4cclyvp0om9224qet 0 180242 1382070 2026-08-13T04:09:19Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | name = ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬಿಕಡಲಿಂತೆ ಸಿಂಹಂ (ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ) | native_name = മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | screenplay = ಪ್ರಿಯ... 1382070 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬಿಕಡಲಿಂತೆ ಸಿಂಹಂ (ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ) | native_name = മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | screenplay = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್<br/>ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ | story = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | producer = ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ<br/>ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ<br/>ಪ್ರಭು<br/>ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್<br/>ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್<br/>ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ | cinematography = ತಿರು | editing = ಎಂ.ಎಸ್. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ನಾಯರ್ | music = ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್<br/>ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ<br/>ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ | songs = ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ | production_companies = ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್<br/>ಕಾನ್ಫಿಡೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ | distributor = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್<br/>ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್<br/>ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | released = {{Start date|2021|12|02|df=y}} | runtime = 181 ನಿಮಿಷಗಳು<ref name="BBFC">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.bbfc.co.uk/release/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxmzk5 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=1 December 2021}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = ₹100 ಕೋಟಿ<ref name="budget">{{cite web |last=Krishnakumar |first=G. |title=Mohanlal's 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' to have exclusive three-week run in over 600 screens in Kerala from August 12 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlals-marakkar-arabikadalinte-simham-to-have-exclusive-three-week-run-in-over-600-screens-in-kerala-from-august-12/article34887115.ece |work=The Hindu |date=21 June 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> }} '''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ''' ({{lang-ml|മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം}}; ''Marakkar: Arabikadalinte Simham'') 2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಆಕ್ಷನ್-ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ಕೇರಳದ ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="TheHinduMaking">{{cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Priyadarsan on the making of Malayalam cinema's costliest film, 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪ್ರಭು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಮುಕೇಶ್, ಸಿದ್ಧೀಕ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ, ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್, ಮಾಮೂಕೋಯ, ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ, ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="cast">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham - Cast and Crew |url=https://www.imdb.com/title/tt9569514/ |publisher=IMDb |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.<ref name="return">{{cite web |title=Keerthy Suresh makes Malayalam comeback with Marakkar |url=https://www.thenewsminute.com/flix/keerthy-suresh-makes-malayalam-comeback-marakkar-133926 |publisher=The News Minute |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಾಮೋದರನ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಪುನಃ ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream">{{cite web |last=Kumar |first=Manoj R. |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham was Mohanlal-Priyadarshan's dream for over 20 years |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-was-mohanlal-priyadarshans-dream-for-over-20-years-5638595/ |work=The Indian Express |date=22 March 2019 |access-date=19 August 2019}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2019ರವರೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮುದ್ರ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea — Making of the film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ₹100 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ഏറ്റവും ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="budget"/> ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="release">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="reception">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೋಚಿ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂತಿರಿ ರಾಜ್ಯವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕೋಚಿಯ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಂದೂಕು ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾರ್ಟಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸುಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಾವ ಮೊಯ್ದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರಾದ ಕುಟ್ಟಿ ಪೊಕ್ಕರ್ ಅಲಿ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ಪೊಕ್ಕರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೊಕ್ಕರ್‌ನ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ ಆಯಿಷಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಿವಾಹದ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿಷಾ, ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಚಿಯ ರಾಜನು ಈ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮೊಯ್ದುವನ್ನು ಕೊಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಅವರು ಪೊನ್ನಾನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೋಯಿಕೋಡ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಅಹಂಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದರ್ಪ ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆನಂದನ್ ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ದಯಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನ್ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಆನಂದನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಆಪ್ತ ಯೋಧ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಾಡುವಾಳಿ ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ ಆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಕುರುಪ್‌ನ ಜನರು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ತಂಗುಡು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕುರುಪ್‌ನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜನರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಚ್ಯುತನ್ ಕುಂಜಾಲಿ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಇಬ್ಬರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಪರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನ ಗುೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಯುತನ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಆನಂದನ್ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಹಲವು ಬಾರಿ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ ಆಯಿಷಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಸುಬೈದಾ ರೂಪಿಸಿದ ಬಲೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಗೋವಾದ ವೆಲ್ಹಾಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ / ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ''' — ಆನಂದನ್, ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ * '''ಅರುಣ್ ಕುರಿಯನ್''' — ಯುವ ಆನಂದನ್ * '''ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಚಂದ್ರೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಕೊಳತ್ತುನಾಡಿನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ಮಿತ್ರ * '''ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್''' — ಅಚ್ಯುತನ್ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಪುತಂಚೇರಿ''' — ಯುವ ಅಚ್ಯುತನ್ * '''ಪ್ರಭು''' — ತಂಗುಡು, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರ ತಂಡದ ನಾಯಕ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಕೃಷ್ಣದಾಸ್''' — ಯುವ ತಂಗುಡು * '''ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್''' — ಸುಬೈದಾ * '''ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್''' — ಆರ್ಚಾ * '''ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್''' — ಆಯಿಷಾ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ * '''ಮುಕೇಶ್''' — ಧರ್ಮೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು''' — ಸಾಮೂತಿರಿ * '''ಸಿದ್ಧೀಕ್''' — ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಜೇ ಜೆ. ಜಕ್ರಿತ್''' — ಚಿಯಾಂಗ್ ಜುವಾನ್ (ಚಿನ್ನಾಳಿ), ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್''' — ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ * '''ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ವರ್ಕೊಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಬಾಬುರಾಜ್''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ''' — ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಮಾಮೂಕೋಯ''' — ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಹಾಜಿ * '''ನಂದು''' — ಕುತಿರವಟ್ಟತ್ತು ನಾಯರ್ * '''ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್''' — ಕೊಕ್ಕಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಫಾಜಿಲ್''' — ಕುಟ್ಟಿ ಅಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ''' — ಖದೀಜುಮ್ಮ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ತಾಯಿ * '''ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ''' — ಮೊಯ್ದು * '''ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್''' — ಮೈಂಕುಟ್ಟಿ * '''ಜಿ. ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ಕೋಚಿ ರಾಜ * '''ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಮುರಳಿ''' — ಕೋಚಿ ರಾಜನ ಸಲಹೆಗಾರ * '''ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್''' — ಭಾಷಾಂತರಕಾರ * '''ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್''' — ನಂಬ್ಯಾತಿರಿ * '''ಪಾರ್ವತಿ ಟಿ.''' — ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ * '''ಕೊಮಲ್ ಶರ್ಮಾ''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ತಂಪುರಟ್ಟಿ * '''ಟೋಬಿ ಸೌಬರ್‌ಬ್ಯಾಕ್''' — ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ * '''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾವೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್''' — ಆಂದ್ರೆ ಫುರ್‌ಟಾಡೊ ಡಿ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ * '''ಬಿನೀಶ್ ಕೊಡೀಯೇರಿ''' — ತಂಗುಡುನ ಸಹಾಯಕ * '''ಶಿಯಾಸ್ ಕರೀಂ''' — ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್''' — ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಅವರ ನಡುವೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ''ಕಾಳಾಪಾನಿ'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಯಿಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="dream"/> 1999ರಲ್ಲಿ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಆ ಕಾಲದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="dream"/> ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream"/> === ಚಿತ್ರಕಥೆ === ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="history">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham is based on Kunjali Marakkar |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶೀಲತೆಯ ಗುಣಗಳು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪರದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="MohanlalCasting">{{cite web |title=Mohanlal: Priyan and I have an understanding; I know exactly what he wants and vice versa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-priyan-and-i-have-an-understanding-i-know-exactly-what-he-wants-and-vice-versa/articleshow/74354746.cms |publisher=The Times of India |date=28 February 2020 |access-date=28 February 2020}}</ref> === ತಾರಾಗಣ ಆಯ್ಕೆ === 2018ರಲ್ಲಿ ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಇತರ ನಟರು ಚಿತ್ರತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="casting">{{cite web |title=Suniel Shetty, Arjun join Mohanlal's Marakkar movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/suniel-shetty-arjun-join-mohanlals-marakkar-movie/articleshow/65881714.cms |publisher=The Times of India |date=19 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವೀಣಾ ವಾದ್ಯ ಕಲಿತರು.<ref name="Keerthy">{{cite web |title=Keerthy Suresh learns veena for her role in Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/keerthy-suresh-learns-veena-for-her-role-in-marakkar/articleshow/70878135.cms |publisher=The Times of India |date=28 August 2019 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರು ಸುಬೈದಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅಚ್ಯುತನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="casting2">{{cite web |title=Manju Warrier, Keerthy Suresh join Priyadarshan's 'Marakkar' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/Sep/25/manju-warrier-keerthy-suresh-join-priyadarshans-marakkar-1876786.html |work=The New Indian Express |date=25 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ === ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ತಿರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="filmingstart">{{cite web |title=Marakkar: Mohanlal joins the sets of Priyadarshan's big-budget film |url=https://www.thenewsminute.com/flix/mohanlal-joins-sets-priyadarshan-s-big-budget-film-marakkar-93092 |publisher=The News Minute |date=17 December 2018 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮಾರ್ಚ್ 2019ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಡೆಯಿತು. ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದಿದ್ದು, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವೂ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮೂತಿರಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವಿನ ಸಭೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆದಿಮಲತ್ತುರಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಝು ನೆಡಾ, ಸುಮ್ರೆಟ್ ಮುಯಾಂಗ್‌ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಬಿ. ತ್ಯಾಗರಾಜನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಯೋಗಿ ಸಾಬು ಸಿರಿಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕೇರಳದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಉಡುಪು, ಆಭರಣ, ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 200 × 200 ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,50,000 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಸಮುದ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸದೆ, ಈ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> === ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ === ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅನಿಬ್ರೇನ್, ನ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="vfx">{{cite web |title=Marakkar: How Priyadarshan created the Arabian Sea on a Hyderabad set |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕೆಲಸ ಸುಮಾರು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು.<ref name="postproduction">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 181 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದೆ.<ref name="BBFC"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್, ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರಿ ಮತ್ತು ರೋಡರ್ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="score">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea music details |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯ ವಿಶಾಲ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ''Ben-Hur'' ಮತ್ತು ''The Ten Commandments'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="score"/> ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ, ಎಂ.ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ವಿನೀತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಶ್ವೇತಾ ಮೋಹನ್, ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾ ವರ್ಮ, ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿನಾರಾಯಣನ್, ಶಾಫಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="songs">{{cite web |title=Marakkar soundtrack released |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/Mar/03/marakkar-soundtrack-released-23141.html |publisher=Cinema Express |date=3 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> '''“ಕುಂಜು ಕುಂಜಾಲಿ”''' ಹಾಡನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಹಾಡಿದ್ದು, 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021ರಂದು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. '''“ಕಣ್ಣಿಲ್ ಎಂಟೆ”''' ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. '''“ಚೆಂಬಿಂಟೆ ಚೆಲುಳ್ಳ”''' ಹಾಡು 21 ಮೇ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="songs2">{{cite web |title=Marakkar songs released in multiple languages |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/May/21/marakkar-song-chembinte-chelulla-out-24595.html |publisher=Cinema Express |date=21 May 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಪ್ರಚಾರ == ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗೋಕುಲಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಶೀರ್ವಾದತ್ತೋಡೆ ಲಾಲೇಟ್ಟನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟ್ರೇಲರ್ ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಪುತ್ಥ್ರೆನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="marketing">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham teaser screened: Mohanlal promises a spectacle |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-teaser-mohanlal-6020951/ |work=The Indian Express |date=23 September 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಫೆರ್ಟಿಟಿ ಕ್ರೂಸ್ ಎಂಬ ಐಷಾರಾಮಿ ಕ್ರೂಸ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜೈನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="cruise">{{cite web |title=Watch: Mohanlal promotes Marakkar on luxury cruise Nefertiti |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/11/27/mohanlal-marakkar-promotion-nefertiti-cruise.html |publisher=Onmanorama |date=27 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ === ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು 26 ಮಾರ್ಚ್ 2020ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref name="delay">{{cite web |title=Marakkar release postponed amid coronavirus outbreak |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/Mar/11/marakkar-release-postponed-amid-coronavirus-outbreak-2115097.html |work=The New Indian Express |date=11 March 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 26 ಮಾರ್ಚ್, 13 ಮೇ ಮತ್ತು 12 ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಮರುನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಈ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="postponed">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham release postponed |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/marakkar-arabikadalinte-simham-release-postponed/articleshow/82265136.cms |publisher=The Times of India |date=27 April 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಟಿಟಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದವೂ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="OTTdeal">{{cite web |title=Mohanlal's National Award-winning film Marakkar Arabikadalinte Simham to release on OTT |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mohanlal-national-award-winning-film-marakkar-arabikadalinte-simham-to-release-on-ott-1873467-2021-11-06 |publisher=India Today |date=6 November 2021 |access-date=8 November 2021}}</ref> ಆದರೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 11 ನವೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="finalrelease">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ರಜೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="UAE">{{cite web |title=Mohanlal's 'Marakkar: Lion of the Arabian Sea' to release in UAE cinemas |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-marakkar-lion-of-the-arabian-sea-to-release-in-uae-cinemas-1.1637758398365 |publisher=Gulf News |date=24 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> === ವಿತರಣೆ === ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="distribution">{{cite web |title=Marakkar to release in more than 50 countries |url=https://www.deepika.com/cinema/Marakkar-to-release-in-more-than-50-countries-1 |publisher=Deepika |date=11 October 2019 |access-date=27 October 2019}}</ref> ತಮಿಳು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್‌ನ ಕಲೈಪುಲಿ ಎಸ್. ಥಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸುರೇಶ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="distribution2">{{cite web |title=Kalaipuli S Thanu bags Tamil rights of Marakkar |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2019/Oct/11/kalaipuli-s-thanu-bags-tamil-rights-of-marakkar-14828.html |publisher=Cinema Express |date=11 October 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4100 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16,000 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="screens">{{cite web |title=Marakkar to release in 4100 screens worldwide |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-4100-screens-7650582/ |work=The Indian Express |date=1 December 2021 |access-date=1 December 2021}}</ref> === ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಚಿತ್ರವು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="prime">{{cite web |title='Marakkar' to stream on Amazon Prime |url=https://www.thehansindia.com/cinema/marakkar-to-stream-on-amazon-prime-720586 |publisher=The Hans India |date=14 December 2021 |access-date=8 January 2022}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್.ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾದ ಗೌರವವಾಗಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರನ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TOIReview">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/marakkar-arabikadalinte-simham/movie-review/88066087.cms |publisher=The Times of India |access-date=10 December 2021}}</ref> ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್–ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಜೋಡಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="ManoramaReview">{{cite web |title=Marakkar review: A visual spectacle with mixed emotions |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2021/12/02/marakkar-arabikadalinte-simham-movie-review.html |publisher=Malayala Manorama |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರೂ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref name="IEReview">{{cite web |title=Marakkar movie review: An engaging watch despite its flaws |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/marakkar-movie-review-mohanlal-priyadarshan-7652070/ |work=The Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TNMReview">{{cite web |title=Marakkar review: Visually stunning but badly written |url=https://www.thenewsminute.com/article/marakkar-review-visually-stunning-badly-written-158347 |publisher=The News Minute |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="NIEReview">{{cite web |title=Marakkar review: Priyadarshan's visual spectacle falters on emotional stakes |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/Dec/02/marakkar-review-priyadarshans-visual-spectacle-falters-on-emotional-stakes-2390527.html |work=The New Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ ಅನ್ನಾ ಎಂ.ಎಂ. ವೆಟ್ಟಿಕಾಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 1.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="FirstpostReview">{{cite web |title=Marakkar review: Mohanlal-led war drama is remarkably unremarkable |url=https://www.firstpost.com/entertainment/marakkar-review-mohanlal-led-war-drama-is-remarkably-unremarkable-10176541.html |publisher=Firstpost |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯದ್ದಾದರೂ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಚಿತ್ರವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು.<ref name="HTReview">{{cite web |title=Marakkar review: Ambitious but underwhelming |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/marakkar-review-ambitious-but-underwhelming-101638429509404.html |publisher=Hindustan Times |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅನುಭವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="DHReview">{{cite web |title=Marakkar review: An underwhelming experience |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/marakkar-review-an-underwhelming-experience-1058070.html |publisher=Deccan Herald |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ | ವಿನೀತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ | ಬೃಂದಾ, ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಜಿತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ | ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್, ವಿ. ಸಾಯಿ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |} 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=50th Kerala State Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/50th-kerala-state-film-awards-complete-list-of-winners/article32152958.ece |work=The Hindu |date=13 October 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್ ಮತ್ತು ವಿ. ಸಾಯಿ ಪಡೆದರೆ, ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಪಡೆದರು.<ref name="NationalAwards">{{cite web |title=67th National Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/67th-national-film-awards-complete-list-of-winners/article34126306.ece |work=The Hindu |date=22 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೌಕಾ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳು ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref name="KunjaliHistory">{{cite web |title=Kunjali Marakkar and the naval history of Kerala |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/kunjali-marakkar-the-admiral-who-fought-the-portuguese/article35355031.ece |work=The Hindu |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="history"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt9569514/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — IMDb * [https://www.primevideo.com/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — Amazon Prime Video [[ವರ್ಗ:2021ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2021ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] lsaq5tphfvn8xxaai86jvymnuzi5it5 1382071 1382070 2026-08-13T04:09:38Z Hariprasad Shetty10 87270 1382071 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬಿಕಡಲಿಂತೆ ಸಿಂಹಂ (ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ) | native_name = മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | screenplay = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್<br/>ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ | story = ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | producer = ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br/>ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ<br/>ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ<br/>ಪ್ರಭು<br/>ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್<br/>ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್<br/>ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ | cinematography = ತಿರು | editing = ಎಂ.ಎಸ್. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ನಾಯರ್ | music = ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್<br/>ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ<br/>ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ | songs = ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ | production_companies = ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್<br/>ಕಾನ್ಫಿಡೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ | distributor = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್<br/>ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್<br/>ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | released = {{Start date|2021|12|02|df=y}} | runtime = 181 ನಿಮಿಷಗಳು<ref name="BBFC">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.bbfc.co.uk/release/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmdaxmzk5 |publisher=British Board of Film Classification |access-date=1 December 2021}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = ₹100 ಕೋಟಿ<ref name="budget">{{cite web |last=Krishnakumar |first=G. |title=Mohanlal's 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' to have exclusive three-week run in over 600 screens in Kerala from August 12 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mohanlals-marakkar-arabikadalinte-simham-to-have-exclusive-three-week-run-in-over-600-screens-in-kerala-from-august-12/article34887115.ece |work=The Hindu |date=21 June 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> }} '''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ''' ({{lang-ml|മരക്കാർ: അറബിക്കടലിന്റെ സിംഹം}}; ''Marakkar: Arabikadalinte Simham'') 2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಆಕ್ಷನ್-ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ ಕೇರಳದ ಕೋಯಿಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="TheHinduMaking">{{cite web |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Priyadarsan on the making of Malayalam cinema's costliest film, 'Marakkar: Arabikadalinte Simham' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪ್ರಭು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಮುಕೇಶ್, ಸಿದ್ಧೀಕ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ, ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್, ಮಾಮೂಕೋಯ, ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ, ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="cast">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham - Cast and Crew |url=https://www.imdb.com/title/tt9569514/ |publisher=IMDb |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ IV ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು.<ref name="return">{{cite web |title=Keerthy Suresh makes Malayalam comeback with Marakkar |url=https://www.thenewsminute.com/flix/keerthy-suresh-makes-malayalam-comeback-marakkar-133926 |publisher=The News Minute |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ದಾಮೋದರನ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ 2017ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ಪುನಃ ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream">{{cite web |last=Kumar |first=Manoj R. |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham was Mohanlal-Priyadarshan's dream for over 20 years |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-was-mohanlal-priyadarshans-dream-for-over-20-years-5638595/ |work=The Indian Express |date=22 March 2019 |access-date=19 August 2019}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2019ರವರೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಬೃಹತ್ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮುದ್ರ, ಬಿರುಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಬಹುಪಾಲು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea — Making of the film |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ₹100 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ഏറ്റവും ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="budget"/> ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="release">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="reception">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೋಚಿ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂತಿರಿ ರಾಜ್ಯವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾ ಕೋಚಿಯ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಂದೂಕು ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾರ್ಟಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸುಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಬಾವ ಮೊಯ್ದು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಿಂದೆ ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರಾದ ಕುಟ್ಟಿ ಪೊಕ್ಕರ್ ಅಲಿ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ಪೊಕ್ಕರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ ಅವರು ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೊಕ್ಕರ್‌ನ ಪುತ್ರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳತಿ ಆಯಿಷಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಿವಾಹದ ರಾತ್ರಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿಷಾ, ಮುಹಮ್ಮದ್‌ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಿಯಾಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕೋಚಿಯ ರಾಜನು ಈ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮೊಯ್ದುವನ್ನು ಕೊಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಅವರು ಪೊನ್ನಾನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೋಯಿಕೋಡ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾದ ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಅಹಂಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದರ್ಪ ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಆನಂದನ್ ನ್ಯಾಯಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ದಯಾಳುವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನ್ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಆನಂದನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಆಪ್ತ ಯೋಧ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಾಡುವಾಳಿ ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ ಆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ ಮೇಲೆ ಕುರುಪ್‌ನ ಜನರು ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ತಂಗುಡು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕುರುಪ್‌ನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜನರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆದುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಚ್ಯುತನ್ ಕುಂಜಾಲಿ ಮತ್ತು ಆನಂದನ್ ಇಬ್ಬರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಪರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನ ಗುೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಚ್ಯುತನ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಆನಂದನ್ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಹಲವು ಬಾರಿ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ ಆಯಿಷಾ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರ ಮೇಲೂ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೇನೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ನೊರೊನ್ಹಾನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುಂಜಾಲಿ ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಯುತನ್ ಮತ್ತು ಸುಬೈದಾ ರೂಪಿಸಿದ ಬಲೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕುಂಜಾಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಗೋವಾದ ವೆಲ್ಹಾಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ / ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ''' — ಆನಂದನ್, ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಕೋഴിക്കೋಡ್‌ನ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ * '''ಅರುಣ್ ಕುರಿಯನ್''' — ಯುವ ಆನಂದನ್ * '''ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ''' — ಚಂದ್ರೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್, ಕೊಳತ್ತುನಾಡಿನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಕುಂಜಾಲಿಯ ಮಿತ್ರ * '''ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್''' — ಅಚ್ಯುತನ್ ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಜಿತಿನ್ ಪುತಂಚೇರಿ''' — ಯುವ ಅಚ್ಯುತನ್ * '''ಪ್ರಭು''' — ತಂಗುಡು, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರ ತಂಡದ ನಾಯಕ * '''ಅರ್ಜುನ್ ಕೃಷ್ಣದಾಸ್''' — ಯುವ ತಂಗುಡು * '''ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್''' — ಸುಬೈದಾ * '''ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್''' — ಆರ್ಚಾ * '''ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್''' — ಆಯಿಷಾ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ಪತ್ನಿ * '''ಮುಕೇಶ್''' — ಧರ್ಮೋತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು''' — ಸಾಮೂತಿರಿ * '''ಸಿದ್ಧೀಕ್''' — ಪಟ್ಟು ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಜೇ ಜೆ. ಜಕ್ರಿತ್''' — ಚಿಯಾಂಗ್ ಜುವಾನ್ (ಚಿನ್ನಾಳಿ), ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್''' — ನಾಮತ್ತು ಕುರುಪ್ * '''ಕೆ.ಬಿ. ಗಣೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ವರ್ಕೊಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಬಾಬುರಾಜ್''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಹರೀಶ್ ಪೆರಡಿ''' — ಮಂಗಾಟ್ಟಚನ್ * '''ಮಾಮೂಕೋಯ''' — ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಹಾಜಿ * '''ನಂದು''' — ಕುತಿರವಟ್ಟತ್ತು ನಾಯರ್ * '''ಸಂತೋಷ್ ಕೀಳಟ್ಟೂರ್''' — ಕೊಕ್ಕಟ್ಟು ಪಣಿಕ್ಕರ್ * '''ಫಾಜಿಲ್''' — ಕುಟ್ಟಿ ಅಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ * '''ಸುಹಾಸಿನಿ ಮಣಿರತ್ನಂ''' — ಖದೀಜುಮ್ಮ, ಕುಂಜಾಲಿಯ ತಾಯಿ * '''ಸುರೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ''' — ಮೊಯ್ದು * '''ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್''' — ಮೈಂಕುಟ್ಟಿ * '''ಜಿ. ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್''' — ಕೋಚಿ ರಾಜ * '''ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಮುರಳಿ''' — ಕೋಚಿ ರಾಜನ ಸಲಹೆಗಾರ * '''ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದ್''' — ಭಾಷಾಂತರಕಾರ * '''ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್''' — ನಂಬ್ಯಾತಿರಿ * '''ಪಾರ್ವತಿ ಟಿ.''' — ಸಾಮೂತಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ * '''ಕೊಮಲ್ ಶರ್ಮಾ''' — ಪುತ್ಥುಮಾನ ತಂಪುರಟ್ಟಿ * '''ಟೋಬಿ ಸೌಬರ್‌ಬ್ಯಾಕ್''' — ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ * '''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾವೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್''' — ಆಂದ್ರೆ ಫುರ್‌ಟಾಡೊ ಡಿ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ * '''ಬಿನೀಶ್ ಕೊಡೀಯೇರಿ''' — ತಂಗುಡುನ ಸಹಾಯಕ * '''ಶಿಯಾಸ್ ಕರೀಂ''' — ಕುಂಜಾಲಿಯ ಸಹಾಯಕ * '''ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್''' — ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಅವರ ನಡುವೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕುರಿತು ''ಕಾಳಾಪಾನಿ'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಯಿಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು.<ref name="dream"/> 1999ರಲ್ಲಿ ಟಿ. ದಾಮೋದರನ್ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಒಂದು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಬಜೆಟ್ ಆ ಕಾಲದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref name="dream"/> ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಕುರಿತ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಕರಡು 2018ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="dream"/> === ಚಿತ್ರಕಥೆ === ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಅನಿ ಐ.ವಿ. ಶಶಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="history">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham is based on Kunjali Marakkar |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶೀಲತೆಯ ಗುಣಗಳು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪರದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="MohanlalCasting">{{cite web |title=Mohanlal: Priyan and I have an understanding; I know exactly what he wants and vice versa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-priyan-and-i-have-an-understanding-i-know-exactly-what-he-wants-and-vice-versa/articleshow/74354746.cms |publisher=The Times of India |date=28 February 2020 |access-date=28 February 2020}}</ref> === ತಾರಾಗಣ ಆಯ್ಕೆ === 2018ರಲ್ಲಿ ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ, ಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಇತರ ನಟರು ಚಿತ್ರತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="casting">{{cite web |title=Suniel Shetty, Arjun join Mohanlal's Marakkar movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/suniel-shetty-arjun-join-mohanlals-marakkar-movie/articleshow/65881714.cms |publisher=The Times of India |date=19 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಯುವ ಕುಂಜಾಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಕೀರ್ತಿ ಸುರೇಶ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವೀಣಾ ವಾದ್ಯ ಕಲಿತರು.<ref name="Keerthy">{{cite web |title=Keerthy Suresh learns veena for her role in Marakkar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/keerthy-suresh-learns-veena-for-her-role-in-marakkar/articleshow/70878135.cms |publisher=The Times of India |date=28 August 2019 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಅವರು ಸುಬೈದಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಶೋಕ್ ಸೆಲ್ವನ್ ಅಚ್ಯುತನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="casting2">{{cite web |title=Manju Warrier, Keerthy Suresh join Priyadarshan's 'Marakkar' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2018/Sep/25/manju-warrier-keerthy-suresh-join-priyadarshans-marakkar-1876786.html |work=The New Indian Express |date=25 September 2018 |access-date=15 June 2019}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ === ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ತಿರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="filmingstart">{{cite web |title=Marakkar: Mohanlal joins the sets of Priyadarshan's big-budget film |url=https://www.thenewsminute.com/flix/mohanlal-joins-sets-priyadarshan-s-big-budget-film-marakkar-93092 |publisher=The News Minute |date=17 December 2018 |access-date=13 December 2019}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮಾರ್ಚ್ 2019ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 104 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಡೆಯಿತು. ಬಹುಪಾಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದಿದ್ದು, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವೂ ನಡೆಯಿತು. ಸಾಮೂತಿರಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವಿನ ಸಭೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆದಿಮಲತ್ತುರಾದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಝು ನೆಡಾ, ಸುಮ್ರೆಟ್ ಮುಯಾಂಗ್‌ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಬಿ. ತ್ಯಾಗರಾಜನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಯೋಗಿ ಸಾಬು ಸಿರಿಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="filming"/> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕೇರಳದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ಉಡುಪು, ಆಭರಣ, ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೆಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history"/> ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೈಜ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 200 × 200 ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,50,000 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಸಮುದ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸದೆ, ಈ ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="filming"/> === ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ === ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಅನಿಬ್ರೇನ್, ನ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="vfx">{{cite web |title=Marakkar: How Priyadarshan created the Arabian Sea on a Hyderabad set |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಂತರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕೆಲಸ ಸುಮಾರು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು.<ref name="postproduction">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 181 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದೆ.<ref name="BBFC"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್, ಅಂಕಿತ್ ಸೂರಿ ಮತ್ತು ಲೈಯಲ್ ಇವಾನ್ಸ್ ರೋಡರ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೂರಿ ಮತ್ತು ರೋಡರ್ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="score">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea music details |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/priyadarsan-on-the-making-of-malayalam-cinemas-costliest-film-marakkar-arabikadalinte-simham/article37647950.ece |work=The Hindu |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> ರಾಹುಲ್ ರಾಜ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯ ವಿಶಾಲ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ''Ben-Hur'' ಮತ್ತು ''The Ten Commandments'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="score"/> ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೋನಿ ರಾಫೆಲ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ, ಎಂ.ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ವಿನೀತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್, ಶ್ವೇತಾ ಮೋಹನ್, ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಉಲ್ ಹಕ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾ ವರ್ಮ, ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿನಾರಾಯಣನ್, ಶಾಫಿ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="songs">{{cite web |title=Marakkar soundtrack released |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/Mar/03/marakkar-soundtrack-released-23141.html |publisher=Cinema Express |date=3 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> '''“ಕುಂಜು ಕುಂಜಾಲಿ”''' ಹಾಡನ್ನು ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ ಹಾಡಿದ್ದು, 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021ರಂದು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. '''“ಕಣ್ಣಿಲ್ ಎಂಟೆ”''' ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. '''“ಚೆಂಬಿಂಟೆ ಚೆಲುಳ್ಳ”''' ಹಾಡು 21 ಮೇ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="songs2">{{cite web |title=Marakkar songs released in multiple languages |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2021/May/21/marakkar-song-chembinte-chelulla-out-24595.html |publisher=Cinema Express |date=21 May 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಪ್ರಚಾರ == ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗೋಕುಲಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಶೀರ್ವಾದತ್ತೋಡೆ ಲಾಲೇಟ್ಟನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಟ್ರೇಲರ್ ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ಪುತ್ಥ್ರೆನ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="marketing">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham teaser screened: Mohanlal promises a spectacle |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-teaser-mohanlal-6020951/ |work=The Indian Express |date=23 September 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಫೆರ್ಟಿಟಿ ಕ್ರೂಸ್ ಎಂಬ ಐಷಾರಾಮಿ ಕ್ರೂಸ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜೈನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="cruise">{{cite web |title=Watch: Mohanlal promotes Marakkar on luxury cruise Nefertiti |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/11/27/mohanlal-marakkar-promotion-nefertiti-cruise.html |publisher=Onmanorama |date=27 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ === ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 19 ಮಾರ್ಚ್ 2020ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು 26 ಮಾರ್ಚ್ 2020ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref name="delay">{{cite web |title=Marakkar release postponed amid coronavirus outbreak |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/Mar/11/marakkar-release-postponed-amid-coronavirus-outbreak-2115097.html |work=The New Indian Express |date=11 March 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 26 ಮಾರ್ಚ್, 13 ಮೇ ಮತ್ತು 12 ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನಾಂಕಗಳಿಗೆ ಮರುನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್-19 ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಈ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="postponed">{{cite web |title=Marakkar Arabikadalinte Simham release postponed |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/marakkar-arabikadalinte-simham-release-postponed/articleshow/82265136.cms |publisher=The Times of India |date=27 April 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> 2021ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಟಿಟಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಒಪ್ಪಂದವೂ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="OTTdeal">{{cite web |title=Mohanlal's National Award-winning film Marakkar Arabikadalinte Simham to release on OTT |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mohanlal-national-award-winning-film-marakkar-arabikadalinte-simham-to-release-on-ott-1873467-2021-11-06 |publisher=India Today |date=6 November 2021 |access-date=8 November 2021}}</ref> ಆದರೆ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಅನುಭವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 11 ನವೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="finalrelease">{{cite web |title=Marakkar to be released in theatres on Dec 2 |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-to-be-released-in-theatres-on-dec-2/article37435314.ece |work=The Hindu |date=11 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ರಜೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="UAE">{{cite web |title=Mohanlal's 'Marakkar: Lion of the Arabian Sea' to release in UAE cinemas |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/mohanlals-marakkar-lion-of-the-arabian-sea-to-release-in-uae-cinemas-1.1637758398365 |publisher=Gulf News |date=24 November 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> === ವಿತರಣೆ === ಚಿತ್ರವು ಮಲಯಾಳಂ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="distribution">{{cite web |title=Marakkar to release in more than 50 countries |url=https://www.deepika.com/cinema/Marakkar-to-release-in-more-than-50-countries-1 |publisher=Deepika |date=11 October 2019 |access-date=27 October 2019}}</ref> ತಮಿಳು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿ. ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್‌ನ ಕಲೈಪುಲಿ ಎಸ್. ಥಾನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸುರೇಶ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="distribution2">{{cite web |title=Kalaipuli S Thanu bags Tamil rights of Marakkar |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2019/Oct/11/kalaipuli-s-thanu-bags-tamil-rights-of-marakkar-14828.html |publisher=Cinema Express |date=11 October 2019 |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಐದು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4100 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16,000 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="screens">{{cite web |title=Marakkar to release in 4100 screens worldwide |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/marakkar-arabikadalinte-simham-4100-screens-7650582/ |work=The Indian Express |date=1 December 2021 |access-date=1 December 2021}}</ref> === ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಚಿತ್ರವು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021ರಂದು ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="prime">{{cite web |title='Marakkar' to stream on Amazon Prime |url=https://www.thehansindia.com/cinema/marakkar-to-stream-on-amazon-prime-720586 |publisher=The Hans India |date=14 December 2021 |access-date=8 January 2022}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್.ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವು ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾದ ಗೌರವವಾಗಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title=Marakkar: Lion of the Arabian Sea movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/marakkar-lion-of-the-arabian-sea-movie-review/article37820883.ece |work=The Hindu |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರನ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TOIReview">{{cite web |title=Marakkar: Arabikadalinte Simham Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/marakkar-arabikadalinte-simham/movie-review/88066087.cms |publisher=The Times of India |access-date=10 December 2021}}</ref> ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್–ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಜೋಡಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="ManoramaReview">{{cite web |title=Marakkar review: A visual spectacle with mixed emotions |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2021/12/02/marakkar-arabikadalinte-simham-movie-review.html |publisher=Malayala Manorama |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಬೇಸರವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರೂ, ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref name="IEReview">{{cite web |title=Marakkar movie review: An engaging watch despite its flaws |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/marakkar-movie-review-mohanlal-priyadarshan-7652070/ |work=The Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದ್ದರೂ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="TNMReview">{{cite web |title=Marakkar review: Visually stunning but badly written |url=https://www.thenewsminute.com/article/marakkar-review-visually-stunning-badly-written-158347 |publisher=The News Minute |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಅವರ ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯ ನಿರೂಪಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="NIEReview">{{cite web |title=Marakkar review: Priyadarshan's visual spectacle falters on emotional stakes |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/Dec/02/marakkar-review-priyadarshans-visual-spectacle-falters-on-emotional-stakes-2390527.html |work=The New Indian Express |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ ಅನ್ನಾ ಎಂ.ಎಂ. ವೆಟ್ಟಿಕಾಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 1.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref name="FirstpostReview">{{cite web |title=Marakkar review: Mohanlal-led war drama is remarkably unremarkable |url=https://www.firstpost.com/entertainment/marakkar-review-mohanlal-led-war-drama-is-remarkably-unremarkable-10176541.html |publisher=Firstpost |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯದ್ದಾದರೂ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಚಿತ್ರವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು.<ref name="HTReview">{{cite web |title=Marakkar review: Ambitious but underwhelming |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/marakkar-review-ambitious-but-underwhelming-101638429509404.html |publisher=Hindustan Times |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 2 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅನುಭವ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="DHReview">{{cite web |title=Marakkar review: An underwhelming experience |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/marakkar-review-an-underwhelming-experience-1058070.html |publisher=Deccan Herald |date=2 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ | ವಿನೀತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ | ಬೃಂದಾ, ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಜಿತ್ | ಗೆಲುವು |- | 2020 | 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್, ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ | ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್, ವಿ. ಸಾಯಿ | ಗೆಲುವು |- | 2021 | 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ | ಗೆಲುವು |} 50ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಡಬ್ಬಿಂಗ್, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=50th Kerala State Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/50th-kerala-state-film-awards-complete-list-of-winners/article32152958.ece |work=The Hindu |date=13 October 2020 |access-date=30 November 2021}}</ref> 67ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಮರಕ್ಕಾರ್: ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಿಂಹ'' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬವೂರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸುಜಿತ್ ಸುಧಾಕರನ್ ಮತ್ತು ವಿ. ಸಾಯಿ ಪಡೆದರೆ, ವಿಶೇಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್ ಪಡೆದರು.<ref name="NationalAwards">{{cite web |title=67th National Film Awards: Complete list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/67th-national-film-awards-complete-list-of-winners/article34126306.ece |work=The Hindu |date=22 March 2021 |access-date=30 November 2021}}</ref> == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೌಕಾ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್‌ಗಳು ಸಾಮೂತಿರಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು.<ref name="KunjaliHistory">{{cite web |title=Kunjali Marakkar and the naval history of Kerala |url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/kunjali-marakkar-the-admiral-who-fought-the-portuguese/article35355031.ece |work=The Hindu |access-date=30 November 2021}}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕನೇ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಿತ್ರದ ಹಲವು ಘಟನೆಗಳು ನಾಟಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="history"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt9569514/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — IMDb * [https://www.primevideo.com/ ''Marakkar: Lion of the Arabian Sea''] — Amazon Prime Video rr5sok6wz2e7ib87cgkv1pqqzzqrmsp 0 180243 1382072 2026-08-13T04:10:06Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ''' Hydrophylax bahuvistara, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಡ್‌ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಫಂಗಾಯ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದ... 1382072 wikitext text/x-wiki '''ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ''' Hydrophylax bahuvistara, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಡ್‌ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಫಂಗಾಯ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದವು Hydrophylax malabaricus ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಿತರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. == ವಿವರಣೆ == ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ ಅನ್ನು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ಕುಲದ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇದರ ಮೂತಿಯ ತುದಿಯ ಆಕಾರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆರಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಕೆಳಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ರೇಖೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಲಪಾದವಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್ ಗುಳ್ಳೆಯು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಮಡಿಕೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಮಡಿಸಿದಾಗ ಎರಡೂ ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಯುರೂಮಿನ್ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಯುರೂಮಿನ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವೈರಸ್‌ನ H1 ಹೆಮ್ಯಾಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವೈರಸ್ ಕಣಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾರಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಇಲಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುರೂಮಿನ್ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವೈರಸ್ ನಿರೋಧಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. h4jew0j3owhiqinh45wfufg0w7615xj 1382073 1382072 2026-08-13T04:14:24Z Santhosh Notagar99 82732 1382073 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Hydrophylax bahuvistara (2).jpg | genus = ಹೈಡ್ರೋಫಿಲಾಕ್ಸ್ (ಕಪ್ಪೆ) | species = bahuvistara | authority = ಪಾಧ್ಯೆ, ಎಡಿ, ಜಾಧವ್ ಎ, ಮೋದಕ್ ಎನ್, ನಮೀರ್ ಪಿಒ, ನೀಲೇಶ್ ದಹನುಕರ್, 2015 }} [[File:Hydrophylax bahuvistara Side.jpg|thumb| ಹೈಡ್ರೋಫಿಲ್ಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ, ಪ್ರಬಲ್ಗಢ್]] '''ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ''' Hydrophylax bahuvistara, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಡ್‌ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಫಂಗಾಯ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದವು Hydrophylax malabaricus ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಿತರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. == ವಿವರಣೆ == ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ ಅನ್ನು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ಕುಲದ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇದರ ಮೂತಿಯ ತುದಿಯ ಆಕಾರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆರಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಕೆಳಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ರೇಖೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಲಪಾದವಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್ ಗುಳ್ಳೆಯು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಮಡಿಕೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಮಡಿಸಿದಾಗ ಎರಡೂ ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಯುರೂಮಿನ್ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಯುರೂಮಿನ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವೈರಸ್‌ನ H1 ಹೆಮ್ಯಾಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವೈರಸ್ ಕಣಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾರಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಇಲಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುರೂಮಿನ್ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವೈರಸ್ ನಿರೋಧಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 726wz0nmzp829agkp60yh44g8dtogax 1382074 1382073 2026-08-13T04:15:42Z Santhosh Notagar99 82732 1382074 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Hydrophylax bahuvistara (2).jpg | genus = ಹೈಡ್ರೋಫಿಲಾಕ್ಸ್ (ಕಪ್ಪೆ) | species = bahuvistara | authority = ಪಾಧ್ಯೆ, ಎಡಿ, ಜಾಧವ್ ಎ, ಮೋದಕ್ ಎನ್, ನಮೀರ್ ಪಿಒ, ನೀಲೇಶ್ ದಹನುಕರ್, 2015 }} [[File:Hydrophylax bahuvistara Side.jpg|thumb| ಹೈಡ್ರೋಫಿಲ್ಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ, ಪ್ರಬಲ್ಗಢ್]] '''ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ''' Hydrophylax bahuvistara, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಡ್‌ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಫಂಗಾಯ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದವು Hydrophylax malabaricus ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಿತರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name=threatenedtaxa>{{cite journal|last1=Padhye|first1=Anand D.|last2=Jadhav|first2=Anushree|last3=Modak|first3=Nikhil|last4=Nameer|first4=P.O.|last5=Dahanukar|first5=Neelesh|title=Hydrophylax bahuvistara, a new species of fungoid frog (Amphibia: Ranidae) from peninsular India|journal=Journal of Threatened Taxa|volume=7|issue=11|year=2015|pages=7744–7760|issn=0974-7893|doi=10.11609/JoTT.o4252.7744-60 |url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/2318|access-date=20 May 2017|doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] This article contains quotations from this source, which is available under the [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)] license.</ref> == ವಿವರಣೆ == ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ ಅನ್ನು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ಕುಲದ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇದರ ಮೂತಿಯ ತುದಿಯ ಆಕಾರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆರಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಕೆಳಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ರೇಖೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಲಪಾದವಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್ ಗುಳ್ಳೆಯು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಮಡಿಕೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಮಡಿಸಿದಾಗ ಎರಡೂ ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Holthausen et al, Immunity 46: 587-595 (2017)</ref> ಈ ಕಪ್ಪೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಯುರೂಮಿನ್ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಯುರೂಮಿನ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವೈರಸ್‌ನ H1 ಹೆಮ್ಯಾಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವೈರಸ್ ಕಣಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾರಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಇಲಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುರೂಮಿನ್ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವೈರಸ್ ನಿರೋಧಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrophylax_bahuvistara</ref> 9vidm408oeumqu94j5v5cddypchyze4 1382075 1382074 2026-08-13T04:16:12Z Santhosh Notagar99 82732 1382075 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Hydrophylax bahuvistara (2).jpg | genus = ಹೈಡ್ರೋಫಿಲಾಕ್ಸ್ (ಕಪ್ಪೆ) | species = bahuvistara | authority = ಪಾಧ್ಯೆ, ಎಡಿ, ಜಾಧವ್ ಎ, ಮೋದಕ್ ಎನ್, ನಮೀರ್ ಪಿಒ, ನೀಲೇಶ್ ದಹನುಕರ್, 2015 }} [[File:Hydrophylax bahuvistara Side.jpg|thumb| ಹೈಡ್ರೋಫಿಲ್ಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ, ಪ್ರಬಲ್ಗಢ್]] '''ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ''' Hydrophylax bahuvistara, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೈಡ್‌ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಫಂಗಾಯ್ಡ್ ಫ್ರಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದವು Hydrophylax malabaricus ಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ವಿತರಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name=threatenedtaxa>{{cite journal|last1=Padhye|first1=Anand D.|last2=Jadhav|first2=Anushree|last3=Modak|first3=Nikhil|last4=Nameer|first4=P.O.|last5=Dahanukar|first5=Neelesh|title=Hydrophylax bahuvistara, a new species of fungoid frog (Amphibia: Ranidae) from peninsular India|journal=Journal of Threatened Taxa|volume=7|issue=11|year=2015|pages=7744–7760|issn=0974-7893|doi=10.11609/JoTT.o4252.7744-60 |url=http://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/2318|access-date=20 May 2017|doi-access=free}} [[File:CC-BY icon.svg|50px]] This article contains quotations from this source, which is available under the [https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)] license.</ref> == ವಿವರಣೆ == ಹೈಡ್ರೋಫೈಲಾಕ್ಸ್ ಬಹುವಿಸ್ತಾರ ಅನ್ನು ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದೇ ಕುಲದ ಇತರ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇದರ ಮೂತಿಯ ತುದಿಯ ಆಕಾರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕತ್ತರಿಸಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಬೆರಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಕೆಳಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ರೇಖೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಲಪಾದವಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೊರಗಿನ ಮೆಟಾಟಾರ್ಸಲ್ ಗುಳ್ಳೆಯು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಿಯ ಮಡಿಕೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಮಡಿಸಿದಾಗ ಎರಡೂ ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Holthausen et al, Immunity 46: 587-595 (2017)</ref> ಈ ಕಪ್ಪೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾದ ಯುರೂಮಿನ್ ಎಂಬ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಯುರೂಮಿನ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವೈರಸ್‌ನ H1 ಹೆಮ್ಯಾಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವೈರಸ್ ಕಣಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾರಕ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಇಲಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುರೂಮಿನ್ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ ವಿರುದ್ಧದ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ವೈರಸ್ ನಿರೋಧಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrophylax_bahuvistara</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 0os445cxkb29mbpoultzbsj0of5g7ta 0 180244 1382077 2026-08-13T04:18:12Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | name = ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ | image = | caption = | director = ಡಾ. ಬಿಜು | writer = ಡಾ. ಬಿಜು | producer = ಬಿ. ಸಿ. ಜೋಶಿ | starring = ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್<br />ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್<br />ಮಾಲವಿಕಾ<br />ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್<br />ಧನ್ಯ ಮೇರಿ ವರ್ಗೀಸ... 1382077 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ | image = | caption = | director = ಡಾ. ಬಿಜು | writer = ಡಾ. ಬಿಜು | producer = ಬಿ. ಸಿ. ಜೋಶಿ | starring = ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್<br />ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್<br />ಮಾಲವಿಕಾ<br />ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್<br />ಧನ್ಯ ಮೇರಿ ವರ್ಗೀಸ್<br />ಕಿರಣ್ ರಾಜ್<br />ವಿನಯ್ ಫೋರ್ಟ್<br />ಅಸಿಮ್ ಜಮಾಲ್ | cinematography = ಎಂ. ಜೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | editing = ಮನೋಜ್ ಕಣ್ಣೋತ್ | music = ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ | production_company = ಸೂರ್ಯ ಸಿನಿಮಾ | released = {{Film date|2010|10|22|Mumbai Film Festival|2011|08|05|Kerala}} | runtime = 95 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ }} '''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ''' ({{lang-ml|വീട്ടിലേക്കുള്ള വഴി}}; ಅರ್ಥ: ''ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ'') 2010ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಸ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಡಾ. ಬಿಜು ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಯುವ ಕೇರಳೀಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ವಿಶ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನವು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010ರಂದು ನಡೆದ 12ನೇ ಮುಂಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="mff">{{cite web |title=List of Films to be screened at the 12th Mumbai Film Festival |url=https://www.mumbaifilmfest.com/ |publisher=Mumbai Film Festival |access-date=10 July 2011 }}</ref> ಚಿತ್ರವು 28 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಇದು 58ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ಪ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="mff"/> ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2011ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್''' — ವೈದ್ಯ * '''ಮಾಸ್ಟರ್ ಗೋವರ್ಧನ್''' — ಬಾಲಕ * '''ಮಾಲವಿಕಾ''' — ವೈದ್ಯರ ಪತ್ನಿ * '''ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್''' — ರಸ್ಸಾಕ್, ತಮಿಳು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ * '''ಇರ್ಷಾದ್''' — ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ * '''ವಿನಯ್ ಫೋರ್ಟ್''' — ಅಜ್ಮೀರ್‌ನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕ * '''ಎಸ್. ಸಾಜಿ''' — ಮಲಯಾಳಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ * '''ಮೆಲ್ವಿನ್''' — ಸಿಖ್ ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕ * '''ಕಿರಣ್ ರಾಜ್''' — ನಜೀಮ್ * '''ಅಸಿಮ್ ಜಮಾಲ್''' — ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿರುವ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕ * '''ಲಕ್ಷ್ಮಿಪ್ರಿಯಾ''' — ರಶೀದಾ, ಬಾಲಕನ ತಾಯಿ * '''ಧನ್ಯ ಮೇರಿ ವರ್ಗೀಸ್''' — ಶಿಕ್ಷಕಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' ಡಾ. ಬಿಜು ಅವರ ಮೂರನೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಹಿಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರಗಳು ''ಸೈರಾ'' ಮತ್ತು ''ರಮನ್'' ಆಗಿವೆ. ಚಿತ್ರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಸಾಹಸ-ನಾಟಕವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿ. ಸಿ. ಜೋಶಿ ಅವರು ಸೂರ್ಯ ಸಿನಿಮಾ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಲಡಾಖ್]], [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಜೈಸಲ್ಮೇರ್]], ಜೋಧ್‌ಪುರ, ಬಿಕಾನೇರ್, ಅಜ್ಮೀರ್, [[ಪುಷ್ಕರ್]], [[ದೆಹಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="shooting">{{cite web |title=Veettilekkulla Vazhi shooting almost over |url=https://www.oneindia.com/entertainment/malayalam/news/2010/09/21-veettilekkulla-vazhi-shooting-almost-over.html |publisher=Oneindia |access-date=6 September 2010 }}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು == ಚಿತ್ರವು 28 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು: * 12ನೇ ಮುಂಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಮುಂಬೈ — 2010; ಭಾರತೀಯ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಚಿತ್ರ * 34ನೇ ಕೈರೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಈಜಿಪ್ಟ್ — 2010; ಸ್ಪರ್ಧೇತರ ವಿಭಾಗ * 15ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ — 2010 * 3ನೇ ಜೈಪುರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಜೈಪುರ — 2011 * 5ನೇ ಚೆನ್ನೈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಚೆನ್ನೈ — 2011 * 10ನೇ ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ — 2011; ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗ * 11ನೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ — 2011; ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗ * ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ, ಜಾಂಜಿಬಾರ್ — 2011 * ಲಂಡನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಲಂಡನ್ — 2011 * ಬಾಲಿವುಡ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾಂಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಜರ್ಮನಿ — 2011 * 38ನೇ ಟೆಲ್ಲುರೈಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಟೆಲ್ಲುರೈಡ್ — 2011 * ನ್ಯೂ ಜನರೇಷನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ — 2011 * ಥರ್ಡ್ ಐ ಏಷ್ಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಮುಂಬೈ — 2011 * ಸಿಯಾಟಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಸಿಯಾಟಲ್ — 2011 == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == {| class="wikitable" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ಸಮಾರಂಭ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | rowspan="3" | ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | rowspan="3" | 10ನೇ ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ<br />2011, ಸ್ಪೇನ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಡಾ. ಬಿಜು | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ರಮೇಶ್ ನಾರಾಯಣ್ | ಗೆಲುವು |- | ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳ | 15ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳ<br />2010, ಭಾರತ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೆಟ್‌ಪ್ಯಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' | ಗೆಲುವು |- | rowspan="2" | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | rowspan="2" | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು<br />2011, ಭಾರತ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | ಎಂ. ಜೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್ | — | ಗೆಲುವು |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | 58ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು<br />2011, ಭಾರತ | ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ'' | ಗೆಲುವು |- | rowspan="2" | ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | rowspan="2" | 14ನೇ ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ<br />2011, ಟಾಂಜಾನಿಯಾ | ಸಿಗ್ನಿಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಪ್ರಶಂಸಾ ಗೌರವ | ಡಾ. ಬಿಜು | ಗೆಲುವು |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಎಂ. ಜೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | ಗೆಲುವು |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.thewayhomecinema.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://www.imdb.com/title/tt1753531/ ''ವೀಟ್ಟಿಲೆಕ್ಕುಳ್ಳ ವಳಿ''] — IMDb [[ವರ್ಗ:2010ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2010ರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡಾ. ಬಿಜು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] nq49n64z908657evs7otbgyr71e7dko 3 180245 1382078 2026-08-13T04:51:13Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1382078 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Poornima NG}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೨೧, ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) bmc6snr05yzm5hz9km3nlj18pii3oyp 0 180246 1382090 2026-08-13T06:05:18Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox person | name = ಎ. ಕೆ. ಲೋಹಿತದಾಸ್ | image = Lohitadas.jpg | caption = ಎ. ಕೆ. ಲೋಹಿತದಾಸ್ | birth_name = ಅಂಬಳತ್ತಿಲ್ ಕರುಣಾಕರನ್ ಲೋಹಿತದಾಸ್ | birth_date = {{Birth date|1955|5|10|df=y}} | birth_place = ಕೊರಟ್ಟಿ, ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಾಜ್ಯ<br />ಪ್ರಸ್ತುತ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿ... 1382090 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಎ. ಕೆ. ಲೋಹಿತದಾಸ್ | image = Lohitadas.jpg | caption = ಎ. ಕೆ. ಲೋಹಿತದಾಸ್ | birth_name = ಅಂಬಳತ್ತಿಲ್ ಕರುಣಾಕರನ್ ಲೋಹಿತದಾಸ್ | birth_date = {{Birth date|1955|5|10|df=y}} | birth_place = ಕೊರಟ್ಟಿ, ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಾಜ್ಯ<br />ಪ್ರಸ್ತುತ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|2009|6|28|1955|5|10|df=y}} | death_place = ಲಕ್ಕಿಡಿ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | occupation = ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ | years_active = 1987–2009 | spouse = ಸಿಂಧು | children = 2 }} '''ಎ. ಕೆ. ಲೋಹಿತದಾಸ್''' (ಅಂಬಳತ್ತಿಲ್ ಕರುಣಾಕರನ್ ಲೋಹಿತದಾಸ್; 10 ಮೇ 1955 – 28 ಜೂನ್ 2009) ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ನಾಟಕಕಾರ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುಮಾರು 35 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದರು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಆರು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref name="hindu2016">{{cite web |title=In the memory of Lohithadas |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/in-the-memory-of-lohithadas/article8496187.ece |website=The Hindu |date=16 April 2016 |access-date=1 June 2016 }}</ref> ಲೋಹಿತದಾಸ್ 1987 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ "ತನಿಯವರ್ತನಂ" ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ``ಎಳುತಪುರಂ', ``ವಿಚಾರಣ', 'ಕ್ರೀತಂ', 'ದಶರಥಂ', 'ಮೃಗಯಾ', 'ಹಿಸ್ ಹೈನೆಸ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ', 'ಸಸ್ನೇಹಮ್', 'ಭಾರತಮಲ್ಲಂ', 'ಕೆಮದ್ಮಲ್ಲಂ', 'ಕೆಂ. 'ವಾತ್ಸಲ್ಯಂ', 'ವೆಂಕಲಂ', 'ಪಥೇಯಂ', 'ಚೆಂಗೋಲ್', 'ಚಕೋರಂ', 'ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ', 'ಸಲ್ಲಪಂ' ಮತ್ತು 'ವೀಂದುಂ ಚಿಲ ಭೈಕಾರ್ಯಂ' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="rediff">{{cite web |title=A K Lohithadas (1955–2009): Tribute to a legend |url=https://www.rediff.com/movies/2009/jun/29ak-lohithadas-1955-2009-tribute-to-a-legend.htm |website=Rediff |date=29 June 2009 |access-date=12 July 2012 }}</ref> 1997ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ''' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ''ಕರುಣ್ಯಂ'', ''ಕಣ್ಮದಂ'', ''ಅರಯನ್ನಂಗಳುದೆ ವೀಡು'', ''ಜೋಕರ್'', ''ಸೂತ್ರಧಾರನ್'', ''ಕಸ್ತೂರಿಮಾನ್'', ''ಚಕ್ರಮ್'', ''ಚಕ್ಕರಮುತ್ತು'' ಮತ್ತು ''ನಿವೇದ್ಯಂ'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="rediff"/> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಲೋಹಿತದಾಸ್ ಅವರು 10 ಮೇ 1955ರಂದು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊರಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಕರುಣಾಕರನ್ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆ ಅಂಬಳತ್ತುಪರಂಬಿಲ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರೂರು ಚಾಲಕುಡಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="hindu2016"/> ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಲೋಹಿ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಚಾಲಕುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಸಮಯವು ಅವರ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಲೋಹಿತದಾಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಕಥೆ ''ತನಿಯಾವರ್ತನಂ'' ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. ನಂತರ ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="rediff"/> ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ''ತನಿಯಾವರ್ತನಂ'' (1987), ''ದಶರಥಂ'' (1989), ''ಕಿರೀಡಂ'' (1989), ''ಹಿಸ್ ಹೈನೆಸ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ'' (1990), ''ಭರತಂ'' (1991), ''ಧನಂ'' (1991), ''ಕಮಲದളം'' (1992) ಮತ್ತು ''ಚെങ്കೋൽ'' (1993) ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ ಅವರಿಗಾಗಿ ''ಸಸ್ನೇಹಂ'' ಮತ್ತು ''ವೀಡುಮಾಯಿ ಬಂಧಪ್ಪೆಟ್ಟ ಮತ್ತ್ ಚಿರಯಾಂಗಲ್'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದರು. ಭರತನ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಅಮರಂ'' ಮತ್ತು ''ವೆಂಕಲಂ'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದರು.<ref name="rediff"/> 1997ರಲ್ಲಿ ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ'' ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ''ಕರುಣ್ಯಂ'' (1997), ''ಕಣ್ಮದಂ'' (1998), ''ಅರಯನ್ನಂಗಳುದೆ ವೀಡು'' (2000), ''ಜೋಕರ್'' (2000), ''ಸೂತ್ರಧಾರನ್'' (2001), ''ಕಸ್ತೂರಿಮಾನ್'' (2003), ''ಚಕ್ರಮ್'' (2003), ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನ್'' (2005), ''ಚಕ್ಕರಮುತ್ತು'' (2006) ಮತ್ತು ''ನಿವೇದ್ಯಂ'' (2007) ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="rediff"/> ಅವರ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿಯೂ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದವು. ''ತನಿಯಾವರ್ತನಂ'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕವೇ ಅವರ ಕಥೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯಿತು. ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ '''''ನೆರಳುಗಳು ಹೆಣೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಳ್ಳಿಯ ದಾರಿಗಳು.''''' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎಂ. ಶಬರೀಶ್ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದು, ಪಾಪಾತ್ತಿ ಬುಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref name="goodreads">{{cite web |title=Kazchavattom |url=https://www.goodreads.com/book/show/30196522-kazchavattom |website=Goodreads |year=2016 |access-date=1 June 2016 }}</ref> == ನಿಧನ == 28 ಜೂನ್ 2009ರಂದು ಲೋಹಿತದಾಸ್ ಅವರು 54ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಲುವಾದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.<ref name="sifydeath">{{cite web |title=Writer-director Lohithadas passes away! |url=https://web.archive.org/web/20140815001213/http://www.sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=14896729 |website=Sify |date=28 June 2009 |archive-date=15 August 2014 |access-date=12 July 2012 }}</ref> ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಕ್ಕಿಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="hindu2009">{{cite web |title=Kerala News: A.K. Lohithadas passes away |url=https://web.archive.org/web/20090702071429/http://www.hindu.com/2009/06/29/stories/2009062959980500.htm |website=The Hindu |date=29 June 2009 |archive-date=2 July 2009 |access-date=12 July 2012 }}</ref> ಅವರು ಪತ್ನಿ ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಹರಿಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ವಿಜಯಶಂಕರ್ ಅವರನ್ನು ಅಗಲಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * '''1998''' – ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರ – ''ಭೂತಕಣ್ಣാടി''<ref name="national1998">{{cite web |title=45th National Film Awards |url=https://dff.nic.in/OldPictureGallery/Archive/45th_NFA.pdf |publisher=Directorate of Film Festivals |archive-url=https://web.archive.org/web/20200323065510/https://dff.nic.in/OldPictureGallery/Archive/45th_NFA.pdf |archive-date=23 March 2020 |access-date=3 September 2020 }}</ref> === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * '''1987''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ – ''ತನಿಯಾವರ್ತನಂ''<ref name="kerala1981">{{cite web |title=State Film Awards (1981–90) |url=https://web.archive.org/web/20160303094725/http://www.prd.kerala.gov.in/statefilm1.htm |publisher=Kerala State Chalachitra Academy |archive-date=3 March 2016 |access-date=26 September 2015 }}</ref> * '''1997''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ''<ref name="kerala1991">{{cite web |title=State Film Awards (1991–99) |url=https://web.archive.org/web/20160303094725/http://www.prd.kerala.gov.in/statefilm2.htm |publisher=Kerala State Chalachitra Academy |archive-date=3 March 2016 |access-date=26 September 2015 }}</ref> * '''1997''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ – ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ''<ref name="kerala1991"/> === ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * '''2005''' – ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನ್''<ref name="tamilaward">{{cite web |title=Tamilnadu govt awards Rajini and Kamal |url=https://web.archive.org/web/20070911004341/http://www.cinesouth.com/masala/hotnews/new/2007/09/110907b.shtml |website=Cinesouth |archive-date=11 September 2007 |access-date=20 October 2009 }}</ref> === ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === * '''1989''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ – ''ದಶರಥಂ'' * '''1991''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ – ''ಭರತಂ'' * '''1996''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ – ''ಸಲ್ಲಾಪಂ'', ''ತುವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ'' * '''1997''' – ದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ'' * '''1997''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ – ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ'' * '''1998''' – ದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ''ಓರ್ಮಚೆಪ್ಪು'' * '''1998''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ – ''ಓರ್ಮಚೆಪ್ಪು'' * '''1998''' – ದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ''ನಿವೇದ್ಯಂ'' * '''1999''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ – ''ವೀಡುಮಾಯಿ ಬಂಧಪ್ಪೆಟ್ಟ ಮತ್ತ್ ಚಿರಯಾಂಗಲ್'' * '''2003''' – ದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ – ''ಕಸ್ತೂರಿಮಾನ್''<ref name="critics">{{cite web |title=കേരള ഫിലിം ക്രിട്ടിക്സ് അവാര്‍ഡ് 1977 - 2012 |url=https://www.keralafilmcritics.com/awards/ |publisher=Kerala Film Critics Association |access-date=29 January 2023 }}</ref> === ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === * '''1999''' – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ – ''ವീണ്ടും ചില വീട്ടുകാര്യങ്ങൾ''<ref name="filmibeat">{{cite web |title=Lohithadas Awards |url=https://www.filmibeat.com/celebs/lohithadas/awards.html |website=FilmiBeat |date=1 July 2009 |access-date=1 June 2016 }}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ === {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2007 | ''ನಿವೇದ್ಯಂ'' | ಸ್ವತಃ |- | 2006 | ''ಚಕ್ಕರಮುತ್ತು'' | |- | 2005 | ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನ್'' (ತಮಿಳು) | |- | rowspan="2" | 2003 | ''ಚಕ್ರಮ್'' | |- | ''ಕಸ್ತೂರಿಮಾನ್'' | |- | 2001 | ''ಸೂತ್ರಧಾರನ್'' | |- | rowspan="2" | 2000 | ''ಅರಯನ್ನಂಗಳುದೆ ವೀಡು'' | |- | ''ಜೋಕರ್'' | |- | 1999 | ''ವೀಡುಮಾಯಿ ಬಂಧಪ್ಪೆಟ್ಟ ಮತ್ತ್ ಚಿರಯಾಂಗಲ್'' | ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ |- | rowspan="2" | 1998 | ''ಓರ್ಮಚೆಪ್ಪು'' | ಸ್ವತಃ |- | ''ಕಣ್ಮದಂ'' | |- | rowspan="3" | 1997 | ''ಕರುಣ್ಯಂ'' | |- | ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ'' | |- | | |- | rowspan="3" | 1996 | ''ಸಲ್ಲಾಪಂ'' | ಸುಂದರದಾಸ್ |- | ''ತುವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ'' | ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ |- | ''ಉದ್ಯಾನಪಾಲಕನ್'' | ಹರಿಕುಮಾರ್ |- | 1995 | ''ಸಾದಾರಂ'' | ಜೋಸ್ ಥಾಮಸ್ |- | rowspan="2" | 1994 | ''ಚಕೋರಂ'' | ವೇಣು |- | ''ಸಾಗರಂ ಸಾಕ್ಷಿ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | rowspan="4" | 1993 | ''ಸೆಂಗೋಲ್'' | |- | ''ಪಥೇಯಂ'' | ಭರತನ್ |- | ''ವಾತ್ಸಲ್ಯಂ'' | ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಹನೀಫಾ |- | ''ವೆಂಕಲಂ'' | ಭರತನ್ |- | rowspan="4" | 1992 | ''ಕಮಲದ ದಳಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | ''ವಳಯಂ'' | |- | ''ಕೌರವರ'' | ಜೋಶಿ |- | ''ಆಧಾರಂ'' | ಜಾರ್ಜ್ ಕಿಟ್ಟು |- | rowspan="5" | 1991 | ''ಧನಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | ''ಅಮರಂ'' | ಭರತನ್ |- | ''ಭರತಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | ''ಕನಲ್ಕಟ್ಟು'' | ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ |- | | |- | rowspan="5" | 1990 | ''ಹಿಸ್ ಹೈನೆಸ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | ''ಸಸ್ನೇಹಂ'' | ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ |- | ''ಕುಟ್ಟೆಟ್ಟನ್'' | ಜೋಶಿ |- | ''ರಾಧಾ ಮಾಧವಂ'' | ಸುರೇಶ್ ಉನ್ನಿತನ್ |- | ''ಮಾಲಯೋಗಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | rowspan="5" | 1989 | ''ಮೃಗಯ'' | ಐ. ವಿ. ಶಶಿ |- | ''ಮಹಾಯಾನಂ'' | ಜೋಶಿ |- | ''ಮುದ್ರ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | ''ಜಾತಕಂ'' | ಸುರೇಶ್ ಉನ್ನಿತನ್ |- | ''ದಶರಥಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | ''ಕಿರೀಡಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | rowspan="3" | 1988 | ''ಮುಕ್ತಿ'' | ಐ. ವಿ. ಶಶಿ |- | ''ಕುಟುಂಬಪುರಾಣಂ'' | ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ |- | ''ವಿಚಾರಣ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |- | rowspan="2" | 1987 | ''ಎಝತ್ತುಪುರಂಗಳ್'' | |- | ''ತನಿಯಾವರ್ತನಂ'' | ಸಿಬಿ ಮಲಯಿಲ್ |} === ನಿರ್ದೇಶಕ === {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ |- | rowspan="2" | 1997 | ''ಭೂತಕಣ್ಣಡಿ'' |- | ''ಕರುಣ್ಯಂ'' |- | rowspan="2" | 1998 | ''ಓರ್ಮಚೆಪ್ಪು'' |- | ''ಕಣ್ಮದಂ'' |- | rowspan="2" | 2000 | ''ಅರಯನ್ನಂಗಳುದೆ ವೀಡು'' |- | ''ಜೋಕರ್'' |- | 2001 | ''ಸೂತ್ರಧಾರನ್'' |- | rowspan="2" | 2003 | ''ಕಸ್ತೂರಿಮಾನ್'' |- | ''ಚಕ್ರಮ್'' |- | 2005 | ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾನ್'' (ತಮಿಳು) |- | 2006 | ''ಚಕ್ಕರಮುತ್ತು'' |- | 2007 | ''ನಿವೇದ್ಯಂ'' |} === ನಟ === {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ |- | 1992 | ''ವಳಯಂ'' | ಗ್ರಾಮಸ್ಥ |- | 1999 | ''ವೀಡುಮಾಯಿ ಬಂಧಪ್ಪೆಟ್ಟ ಮತ್ತ್ ಚಿರಯಾಂಗಲ್'' | ಸ್ವತಃ |- | 2001 | ''ಕಾಟು ವನ್ನು ವಿಲಿಚಪ್ಪೋൾ'' | ಸ್ವತಃ |- | 2002 | ''ಸ್ಟಾಪ್ ವೈಲೆನ್ಸ್'' | ಸ್ವತಃ |- | 2005 | ''ದಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್'' | ಸ್ವತಃ |- | 2005 | ''ಉದಯನಾನು ತಾರಂ'' | ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರತಾಪನ್ |- | 2006 | ''ಔಟ್ ಆಫ್ ಸಿಲಬಸ್'' | ಸ್ವತಃ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/name/nm0512316/ ಎ. ಕೆ. ಲೋಹಿತದಾಸ್] — IMDb * [https://www.cinemaofmalayalam.net/lohithadas.html 'Cinema of Malayalam' ನಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತದಾಸ್ ಅವರ ಪರಿಚಯ] * [https://web.archive.org/web/20140815001213/http://www.sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=14896729 Sify] — ಲೋಹಿತದಾಸ್ ಅವರ ನಿಧನದ ವರದಿ [[ವರ್ಗ:1955ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದವರು]] 7zybpnbv8cqtl4yypli65ag9i6oiyks 0 180247 1382091 2026-08-13T06:07:26Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ... 1382091 wikitext text/x-wiki ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. 8yaezpm85jyc9txw6vetvqv83n9jedr 1382092 1382091 2026-08-13T06:07:48Z Pragathi. BH 88266 1382092 wikitext text/x-wiki ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. m4dlf8o0b43n93khwx7jbq0iuz1n7k4 1382093 1382092 2026-08-13T06:08:38Z Pragathi. BH 88266 1382093 wikitext text/x-wiki ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. r5oq5ycw728gpclv28tjh9r7v03ffvx 1382094 1382093 2026-08-13T06:10:19Z Pragathi. BH 88266 1382094 wikitext text/x-wiki ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಅ17ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ... g32b5pvcmtgaagmgxh87v6fdunria2z 1382097 1382094 2026-08-13T06:14:34Z Pragathi. BH 88266 1382097 wikitext text/x-wiki ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. 37qt2y1pgl3qot7uoqjxjin3dqllksh 1382098 1382097 2026-08-13T06:16:21Z Pragathi. BH 88266 1382098 wikitext text/x-wiki ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ llh10cdccq9rudvwyoaa6be06bvdpvp 1382099 1382098 2026-08-13T06:23:47Z Pragathi. BH 88266 1382099 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ tpwlkcymjtte34x899oydnmswbxnuzi 1382101 1382099 2026-08-13T06:26:40Z Pragathi. BH 88266 1382101 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/mujungav-theertha-sthnana/articleshow/61006560.cms</ref> ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ. ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ i8sdjcerhq3umuk2d6g8q0kfnb89r8l 1382102 1382101 2026-08-13T06:27:47Z Pragathi. BH 88266 1382102 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/mujungav-theertha-sthnana/articleshow/61006560.cms</ref> ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%9C%E0%B3%81%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%81#cite_note-2</ref> ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 3tmov3fp28o4nh69kfc2o3oio46f516 1382146 1382102 2026-08-13T07:27:38Z A826 72368 Added title. Changed bare reference to CS1/2. | [[:en:WP:UCB|Use this tool]]. [[:en:WP:DBUG|Report bugs]]. | #UCB_Gadget 1382146 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | primary_deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | title=ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ | url=https://www.prajavani.net/karunaada-vaibhava/ಮುಜುಂಗಾವು-ಶ್ರೀ-ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ-2070964 }}</ref> ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web | title=17ರಂದು ಮುಜುಂಗಾವು ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ | url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/mujungav-theertha-sthnana/articleshow/61006560.cms }}</ref> ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/ |title=Home Page |accessdate=2026-06-12 |website=www.mujungavu.templeinfo.in}}http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/</ref> ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== duwcry7mwen8qw8vf9k19qd098xv7p7 1382147 1382146 2026-08-13T07:35:22Z A826 72368 1382147 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | primary_deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | title=ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ | url=https://www.prajavani.net/karunaada-vaibhava/ಮುಜುಂಗಾವು-ಶ್ರೀ-ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ-2070964 }}</ref> ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web | title=17ರಂದು ಮುಜುಂಗಾವು ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ | url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/mujungav-theertha-sthnana/articleshow/61006560.cms }}</ref> ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/ |title=Home Page |accessdate=2026-06-12 |website=www.mujungavu.templeinfo.in}}http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/</ref> ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[tcy:ಮುಜುಂಗಾವು]] oiipxon1yj547hytnfpa2v3gwhixwpp 1382151 1382147 2026-08-13T08:00:39Z A826 72368 1382151 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | primary_deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | title=ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ | url=https://www.prajavani.net/karunaada-vaibhava/ಮುಜುಂಗಾವು-ಶ್ರೀ-ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ-2070964 }}</ref> ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web | title=17ರಂದು ಮುಜುಂಗಾವು ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ | url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/mujungav-theertha-sthnana/articleshow/61006560.cms }}</ref> ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/ |title=Home Page |accessdate=2026-06-12 |website=www.mujungavu.templeinfo.in}}http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/</ref> ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[tcy:ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ricq0r0gu4m4bed9t7eiozicl282qod 1382152 1382151 2026-08-13T08:00:58Z A826 72368 A826 [[ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1382151 wikitext text/x-wiki {{Infobox temple | name = ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = | location = ಮುಜುಂಗಾವು, ಕುಂಬ್ಳೆ, ಕೇರಳ | primary_deity = ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ | district = ಕಾಸರಗೋಡು | state = ಕೇರಳ | country = ಭಾರತ }} ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೂ ಒಂದು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕೆರೆಯಿದೆ. ಇದರ ನೀರು ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಮ, ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | title=ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ | url=https://www.prajavani.net/karunaada-vaibhava/ಮುಜುಂಗಾವು-ಶ್ರೀ-ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ-2070964 }}</ref> ಕಡು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಬತ್ತದ ಈ ಜಲದ ಮೂಲ ಭಾಗಮಂಡಲದ ತಲಕಾವೇರಿ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಡೆಯುವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡಿಗ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web | title=17ರಂದು ಮುಜುಂಗಾವು ಪವಿತ್ರ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ | url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/mujungav-theertha-sthnana/articleshow/61006560.cms }}</ref> ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಎದುರು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಂಟಪ, ಸುತ್ತಲೂ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಾಸ್ತ ದೇವರುಗಳ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/ |title=Home Page |accessdate=2026-06-12 |website=www.mujungavu.templeinfo.in}}http://www.mujungavu.templeinfo.in/templeinfo/mujungavu/</ref> ==ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ತನ್ನ ವೈರಿ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮುಜುಂಗಾವು ಬಳಿ ಮುಚುಕುಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಕುಳಿತ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಆತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಪಸ್ಸು ಭಂಗದಿಂದ ಕುಪಿತರಾದ ಮುನಿ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಕಾಲಯವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕಾಗೇ ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಂದ ಕಾಣಿಕೆ- ಹರಕೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆಕಾಯಿ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಸೌತೆ ನೈವೇದ್ಯ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಪ್ರತಿ ಸಂಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನುಕೂಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೆಜ್ಜೆಕಟ್ಟಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅದೆಷ್ಟೋ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತೀರ್ಥಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ಕುಂಬಳೆ ಮಾಯಿಪ್ಪಾಡಿ ರಾಜರು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಮೊಕ್ತೇಸರರು. ಮುಚುಕುಂದ ಮೋಕ್ಷವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಮೋಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ವಿಶೇಷ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಕಿದರೆ ಸದ್ಗತಿ ಆಗದಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಕೂಡಾ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಮಾಹಿತಿ=== ಇಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ವಸತಿ ಗೃಹ ಇಲ್ಲ. ಬಲಿವಾಡು (ಐದು ಕುಡ್ತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಒಂದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತಂದವರಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ಟ ಅವರನ್ನು 04998 215348 ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ===ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುವ ನಂಬಿಕೆ:=== ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಚರ್ಮರೋಗ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ದಿನದ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಇದೆ. ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶ ಅಡಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಔಷಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೆರೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ==ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ== ಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅ17ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನದ ದಿನದಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 3.30ಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರ್ಯ ಕಾವೇರಿ ಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ರಜತ ಕಲಶದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನವನ್ನು ವೇದ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ ಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಂದು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವರು. ಇದಾದ ನಂತರ ತೀರ್ಥ ಸ್ನಾನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಶುಚಿಯಾಗಿ ಬಂದವರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹುರುಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ತಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕೆರೆಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಕೊಪ್ಪರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ದೇವರಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆಯುವುದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳ: === * ಕೊಯಿಪಾಡಿ * ಕುಂಬಳೆ * ಕಾಸರಗೋಡು * ಕೇರಳ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[tcy:ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ricq0r0gu4m4bed9t7eiozicl282qod 0 180248 1382096 2026-08-13T06:14:11Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | name = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ | writer = ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ | producer = ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ<br />ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<b... 1382096 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ | writer = ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ | producer = ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ<br />ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ | starring = ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್<br />ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ<br />ನರೈನ್<br />ಅನೂಪ್ ಮೆನನ್<br />ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್<br />ಬಾಬು ಆಂಟನಿ<br />ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್ | cinematography = ವಿನೋದ್ ಇಲ್ಲಂಪಳ್ಳಿ | editing = ಮನೋಜ್ | music = ದೀಪಕ್ ದೇವ್ | production_company = UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | distributor = ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (ಕೇರಳ)<br />UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ (ವಿದೇಶ) | released = {{Film date|2012|05|03|df=y}} | runtime = 130 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್''' ({{lang-ml|ഗ്രാൻഡ്മാസ്റ്റർ}}) 2012ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ ಅವರು UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಹಿರಿಯ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಮೆಟ್ರೋ ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಟಾಪರ್ ಸೆಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಐಜಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ, ನರೈನ್, ಅನೂಪ್ ಮೆನನ್, ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್, ಬಾಬು ಆಂಟನಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hindu">{{cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Grandmaster of the game |url=https://www.thehindu.com/arts/cinema/article3382174.ece |work=The Hindu |date=3 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರವು UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ನ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. 3 ಮೇ 2012ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು.<ref name="TOI">{{cite news |title=Mohanlal to have five more releases this year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Mohanlal-to-have-five-more-releases-this-year/articleshow/13269794.cms |work=The Times of India |date=18 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರವು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Netflix">{{cite news |title=How about paying for viewing films online? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/how-about-paying-for-viewing-films-online/articleshow/33851555.cms |work=The Times of India |date=20 April 2014 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿ ''The A.B.C. Murders'' ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಹಿಂದೆ ''Black and White'' ಎಂಬ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="CinemaExpress">{{cite web |title=Aboard the mystery train |url=https://web.archive.org/web/20220127074111/https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2020/aug/13/aboard-the-mystery-train-18950.html |publisher=Cinema Express |date=13 August 2020 |archive-date=27 January 2022 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಐಜಿ '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ್''' ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೆಟ್ರೋ ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಟಾಪರ್ ಸೆಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮತ್ತು ನೇರ ಸ್ವಭಾವದ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ. ಆತ ಚೆಸ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದು, ಪೊಲೀಸ್ ಕರ್ತವ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿ ಚೆಸ್ ಅವನ ಪ್ರಮುಖ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೆರೋಮ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಆತ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದ ಮೂವರು ಬಾಲಕಿಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ವಕೀಲೆಯಾಗಿರುವ ದೀಪ್ತಿ, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ಜೇಕಬ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಜೆರೋಮ್‌ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಆ ಮೂವರು ಬಾಲಕಿಯರು ಜೆರೋಮ್‌ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ ಆತ ಅವರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದನೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಂತರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ಗೆ '''“Z”''' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ತನ್ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಿ ಎಂದು Z ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮೂರು ಕೊಲೆಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕಾಫಿ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲಕಿ ಆಲಿಸ್, ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕಿ ಬೀನಾ ಥಾಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿರುವ ಚಂದ್ರಿಕಾ ನಾರಾಯಣನ್ ಕೊಲೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮದಂತಹ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಮಾದರಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೃತರ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಸ್ ಆಕಾರದ ಗುರುತು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಮಗಳು '''ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ''' ಶಾಲೆಯ ನಾಟಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ಮಾರ್ಕ್ ರೋಶನ್ ಆ ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ದೀಪ್ತಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನ ಮುರಿದುಹೋಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ ದೀಪ್ತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಲೆಯಾದ ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ಉದ್ಯಮಿ '''ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ'''ನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕೊಲೆಯನ್ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ಸಾವಿನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದನು. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದೀಪ್ತಿಯೇ ಮುಂದಿನ ಗುರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆತ ದೀಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಾಯಿಣಿಯ ಶಾಲಾ ನಾಟಕಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ '''ವಿಕ್ಟರ್ ರೊಸೆಟ್ಟಿ''' ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅತಿರೇಕಿಯನ್ನು ಅವರು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ಅಪರಾಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಕ್ಟರ್ ವಿಭಿನ್ನ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚೆಸ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು Z ನಡುವಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಹೋರಾಟವು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ವಿಕ್ಟರ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸೂತ್ರಧಾರಿಯಿರುವುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಬಿಟ್" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರಂಗಮಂದಿರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ವಿಕ್ಟರ್ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಡಾ. ಜೇಕಬ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಕೊಲೆಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ದೀಪ್ತಿ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಶಾಲೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರನು ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಸ್ಕಾರ್ಫ್ ಬಳಸಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕೊಲೆಗಾರನ ನಿಜವಾದ ಗುರುತು '''ಮಾರ್ಕ್''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತನಾಗಿರುವ '''ರೋಶನ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ''' ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು “Z” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಅವನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಡಾ. ಜೇಕಬ್‌ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರೋಪಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಕ್‌ನನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನೆಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಾಯಿಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ರಶೀದ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಎದುರಿಗೆ ತರಲು ಆತ ಯೋಜಿಸಿದ್ದನು. ಮಾರ್ಕ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಪಾಲ್‌ನ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು '''ಫಾದರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್''' ಎಂಬ ಪಾದ್ರಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿ, ಆತನೇ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದನು. ನಾಟಕದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಕತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಹಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಮಾರ್ಕ್‌ನನ್ನು ಕೊಂದು ದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ದೀಪ್ತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ತಾರಾಗಣ == * '''ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್''' — ಐಜಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಐಪಿಎಸ್, ಮಾಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಚೆಸ್ ಪರಿಣಿತ * '''ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ''' — ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ದೀಪ್ತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ * '''ನರೈನ್''' — ಎಸ್‌ಪಿ ಕಿಶೋರ್ ಐಪಿಎಸ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿ * '''ಅನೂಪ್ ಮೆನನ್''' — ಡಾ. ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್, ಮನೋವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ದೀಪ್ತಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ * '''ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್''' — ಸಿಐ ರಶೀದ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಅಧೀನ ಅಧಿಕಾರಿ * '''ಬಾಬು ಆಂಟನಿ''' — ವಿಕ್ಟರ್ ರೊಸೆಟ್ಟಿ * '''ಅರ್ಜುನ್ ನಂದಕುಮಾರ್''' — “ಮಾರ್ಕ್” ರೋಶನ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ / Z * '''ರೋಮಾ ಅಸ್ರಾಣಿ''' — ಬೀನಾ ಥಾಮ್ಸನ್, ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕಿ * '''ಸಿದ್ಧೀಕ್''' — ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ, ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಅಣ್ಣ * '''ದೇವನ್''' — ಎಡಿಜಿಪಿ ವಿಜಯನ್ ಐಪಿಎಸ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ * '''ಸೀತಾ''' — ಚಂದ್ರಿಕಾ ನಾರಾಯಣನ್ * '''ರಿಯಾಜ್ ಖಾನ್''' — ಜೆರೋಮ್ ಜೇಕಬ್ * '''ಸಂತೋಷ್ ಸ್ಲೀಬಾ''' — ಎಸ್‌ಐ ಸಂದೀಪ್ ಮೆನನ್ * '''ಶ್ರೀಲೇಕ್ಷ್ಮಿ ವಿ.''' — ದಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ * '''ಮಿತ್ರಾ ಕುರಿಯನ್''' — ಬಿಂದ್ಯಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ * '''ಫಾತಿಮಾ ಬಾಬು''' — ಆಲಿಸ್ * '''ರಾಜಶ್ರೀ''' — ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಸುಸನ್ * '''ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್''' — ಅಬಿ ಕುರಿಯಾಕೋಸ್ * '''ಅಂಬಿಕಾ ಮೋಹನ್''' — ರಾಧಿಕಾ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ ತಾಯಿ * '''ಗಾಯತ್ರಿ''' — ಆಲಿಸ್, ಜೆರೋಮ್‌ನ ತಾಯಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' UTV ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Oneindia">{{cite web |title=Grand Master Cast and Crew |url=https://web.archive.org/web/20120524023641/http://popcorn.oneindia.in/title/9847/grand-master.html |publisher=Oneindia |archive-date=24 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ “ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು, ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ನಾಯಕನು ಚೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name="Hindu" /> ದೀಪ್ತಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಜೆರೆಮಿಯಾ, ಸೋನಿಯಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ರೀಮಾ ಸೇನ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಿಯಾಮಣಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Priyamani">{{cite web |author=Moviebuzz |title=Priyamani replaces Andrea in Mohanlal's Grandmaster |url=https://web.archive.org/web/20111112115048/http://www.sify.com/movies/priyamani-replaces-andrea-in-mohanlal-s-grandmaster-news-malayalam-llymqzegefe.html |publisher=Sify |date=10 November 2011 |archive-date=12 November 2011 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref name="TOIPriyamani">{{cite news |title=Priyamani in Mohanlal film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/priyamani-in-mohanlal-film/articleshow/10620107.cms |work=The Times of India |access-date=13 August 2026 }}</ref> ದೀಪ್ತಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಕೀಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ. ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಾಧ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="MsConfidence">{{cite news |last=Nagarajan |first=Saraswathy |title=Ms. Confidence |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/ms-confidence/article3292399.ece |work=The Hindu |date=12 April 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಪ್ಪಾಲಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="shooting">{{cite web |title=Grandmaster shooting starts |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2011/Dec/05/grandmaster-shooting-starts-317000.html |work=The New Indian Express |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು '''ದೀಪಕ್ ದೇವ್''' ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಹಾಡುಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಂ 4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. {| class="wikitable" ! ಕ್ರಮ ! ಹಾಡು ! ಸಾಹಿತ್ಯ ! ಗಾಯಕರು ! ಅವಧಿ |- | 1 | ''ಅಕಲೇಯೋ ನೀ'' | ಚಿತ್ತೂರು ಗೋಪಿ | ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ | 4:38 |- | 2 | ''ಆರಾಣು ನೀ'' | ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್ | ಸುಚಿತ್ರಾ | 4:52 |- | 3 | ''ದೂರೇ ಎಂಗೋ ನೀ'' | ಹರಿ | ಸಂಜೀವ್ | 4:25 |- | 4 | ''ಆರಾಣು ನೀ (ಕ್ಲಬ್ ಮಿಕ್ಸ್)'' | ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್ | ಸುಚಿತ್ರಾ | 4:14 |- | 5 | ''ಮೈ ಮೊಮೆಂಟ್'' | ದೀಪಕ್ ದೇವ್ | ಕೃಷ್ಣ ಕುಮಾರ್ | 2:02 |- | 6 | ''ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಥೀಮ್'' | | ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ | |- ! colspan="4" | ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ ! 25:04 |} == ಬಿಡುಗಡೆ == ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ 3 ಮೇ 2012ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="release1">{{cite web |title=Movies | Interviews |url=https://www.manoramaonline.com/movies/news/2012/08/05/grandmaster.html |publisher=Malayala Manorama |date=5 August 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಂತರ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ₹3.25 ಕೋಟಿಗೆ ಪಡೆದಿತು.<ref name="surya">{{cite web |title=Surya TV Grandmaster |url=https://twitter.com/SuryaTV/status/1085907936284758017 |publisher=Surya TV |date=17 January 2019 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="NetflixTOI">{{cite news |title=How about paying for viewing films online? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tech/news/how-about-paying-for-viewing-films-online/articleshow/33851555.cms |work=The Times of India |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಕೇರಳದ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref name="SifySubtitles">{{cite web |author=Moviebuzz |title=Malayalam films to come with English subtitles |url=https://web.archive.org/web/20140613143339/http://www.sify.com/movies/malayalam-films-to-come-with-english-subtitles-news-malayalam-oe5lR9dhdea.html |publisher=Sify |date=14 May 2014 |archive-date=13 June 2014 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == === ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ === ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು. Rediff.com ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. Sify ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಚಿತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="SifyReview">{{cite web |title=Movie Review: Grandmaster |url=https://web.archive.org/web/20120505114432/http://www.sify.com/movies/movie-review-grandmaster-review-malayalam-pcfey4cbdad.html |publisher=Sify |date=3 May 2012 |archive-date=5 May 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಾರಸ್ವತಿ ನಾಗರಾಜನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಚೆಸ್ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಣೆದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref name="Hindu" /> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಪುರಸ್ಕೃತರು ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ | ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ — ''ಅಕಲೇಯೋ ನೀ'' | ಗೆಲುವು |- | ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ | ಗೆಲುವು |- | ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ | ಗೆಲುವು |- | ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್, ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ | ಗೆಲುವು |} ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ''ಅಕಲೇಯೋ ನೀ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="KeralaAward">{{cite news |title='Celluloid' wins Kerala state award for best film |url=https://web.archive.org/web/20130225071039/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article1466962.ece |work=The New Indian Express |date=22 February 2013 |archive-date=25 February 2013 |access-date=13 August 2026 }}</ref> 2013ರ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Asianet">{{cite web |author=Smitha |title=Asianet Film Awards 2013 – Winners List |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2013/asianet-film-awards-2013-winners-list-103079.html |publisher=Filmibeat |date=21 January 2013 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಏಷ್ಯಾವಿಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Asiavision">{{cite news |last=Satish |first=A.K.S. |title=South Indian stars shine at Asiavision Awards |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/south-indian-stars-shine-at-asiavision-awards-1.1105971 |work=Gulf News |date=10 November 2012 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ರಾಯ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ರೋನಿ ಸ್ಕ್ರೂವಾಲಾ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="SIIMA">{{cite web |title=Winners List |url=https://web.archive.org/web/20150930114616/http://www.siima.in/winners |publisher=SIIMA |archive-date=30 September 2015 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == 2016ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ. ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಪಾಳಯಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಬಹುಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗೆ '''Grand Master's Kitchen''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಸರು ''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="ManoramaKitchen">{{cite web |title=സിനിമാ സ്റ്റൈലിൽ ബി ഉണ്ണികൃഷ്ണന്റെ കിടിലൻ ഹോട്ടൽ |url=https://www.manoramaonline.com/food/features/2016/06/24/b-unnikrishnan-grand-masters-kitchen.html |publisher=Malayala Manorama |date=24 June 2016 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಈ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಆಹಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಆಟಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="DC">{{cite web |last=Sreekumar |first=Priya |title=Menu card of Unnikrishnanan |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/food-and-recipies/020616/menu-card-of-unnikrishnanan.html |publisher=Deccan Chronicle |date=2 June 2016 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.netflix.com/ Grandmaster] — Netflix * [https://www.imdb.com/title/tt2362243/ Grandmaster] — IMDb iwc6leiau74zbib0dwcez4xm2gjw2br 0 180249 1382100 2026-08-13T06:25:54Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox protected area | name = ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯ | image = | image_caption = | map = India Kerala | map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸ್ಥಳ | map_width = 250 | map_alt = | coordinates = {{coord|10|14|N|77|16|E|region:IN-KL_type:landmark|display=inline,title}} | location = ಕೊಟ್ಟಕಂಬೂರು ಮತ್ತು ವಟ್ಟವಡ ಗ್ರಾಮಗ... 1382100 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯ | image = | image_caption = | map = India Kerala | map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸ್ಥಳ | map_width = 250 | map_alt = | coordinates = {{coord|10|14|N|77|16|E|region:IN-KL_type:landmark|display=inline,title}} | location = ಕೊಟ್ಟಕಂಬೂರು ಮತ್ತು ವಟ್ಟವಡ ಗ್ರಾಮಗಳು, ದೇವಿಕുളം ತಾಲ್ಲೂಕು, ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | nearest_city = ಮುನ್ನಾರ್ | area = 32 ಹೆಕ್ಟೇರ್ | established = 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 | governing_body = ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಇಲಾಖೆ | iucn_category = IV }} '''ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯ''' ({{lang-en|Kurinjimala Sanctuary}}) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇವಿಕുളം ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೊಟ್ಟಕಂಬೂರು ಮತ್ತು ವಟ್ಟವಡ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 32 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ '''ನೀಲಕುರಿಂಜಿ''' (''Strobilanthes kunthiana'') ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="KeralaForest">{{cite web |title=Kurinjimala Sanctuary |url=https://www.forest.kerala.gov.in/ |publisher=Kerala Forest Department |access-date=27 November 2020 }}</ref> ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006ರಂದು ಮುನ್ನಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೀಲಕುರಿಂಜಿ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಅಂದಿನ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಬಿನೋಯ್ ವಿಶ್ವಂ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="HinduKurinji">{{cite news |last=Roy |first=Mathew |title=Neelakurinji - generation next |url=https://www.thehindu.com/ |work=The Hindu |date=7 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001000000/http://www.hindu.com/ |archive-date=1 October 2007 |access-date=5 December 2007 }}</ref> ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಗೌರ್, ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="KeralaForest"/> == ಇತಿಹಾಸ == ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕುರಿಂಜಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Rajagopalan |first=Krishnaswamy |title=A Brief History of Physical Education in India |edition=New |publisher=Author House |date=February 2014 |isbn=978-1-4918-8722-6 |url=https://books.google.com/books?id= |access-date=5 December 2020 }}</ref> 2006ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀಲಕುರಿಂಜಿ ಸಸ್ಯವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಾರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೂಬಿಡುವಿಕೆಯು ನೀಲಕುರಿಂಜಿಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.<ref name="HinduKurinji"/> 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006ರಂದು ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''Strobilanthes kunthiana'' ಹಾಗೂ ಅದರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaNotification">{{cite web |title=Government of Kerala, Forest and Wildlife Department, Notification No. 36/2006 F&WLD |url=https://kurinji.in/ |publisher=Government of Kerala, Forest and Wildlife Department |date=6 October 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071230000000/http://kurinji.in/ |archive-date=30 December 2007 |access-date=5 December 2007 }}</ref> ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಕೇರಳ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ನೀಲಕುರಿಂಜಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Proposal">{{cite news |last=Roy |first=Mathew |title=Proposal for Kurinjimala sanctuary awaits Cabinet nod |url=https://www.thehindu.com/ |work=The Hindu |date=25 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001000000/http://www.hindu.com/ |archive-date=1 October 2007 |access-date=5 December 2007 }}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೇರಳದ ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವಿಕുളം ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೊಟ್ಟಕಂಬೂರು ಮತ್ತು ವಟ್ಟವಡ ಗ್ರಾಮಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು ಸುಮಾರು {{coord|10.23|N|77.27|E}} ಆಗಿವೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿಸರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ '''ಚಿನ್ನಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ''', ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮರಾವತಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯದ '''ಮಂಜಂಪಟ್ಟಿ ಕಣಿವೆ''' ಮತ್ತು '''ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ''', ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ '''ಎರವಿಕುಳಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ''' ಮತ್ತು '''ಆನಮುದಿ ಶೋಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ''', ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ '''ಪಾಂಪಾಡುಂ ಶೋಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ''' ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ '''ಪಳಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ'''ಗಳಿವೆ.<ref name="KeralaNotification"/> ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ನಿರಂತರ ಪರಿಸರ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Proposal"/> == ಸಸ್ಯವರ್ಗ == ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಗುರಿ '''ನೀಲಕುರಿಂಜಿ''' (''Strobilanthes kunthiana'') ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹೂಬಿಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಘೋಷಣೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಕುರಿಂಜಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು.<ref name="KeralaForest"/> == ವನ್ಯಜೀವಿ == ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ: * ಆನೆ (''Elephas maximus'') * ಗೌರ್ (''Bos gaurus'') * ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ (''Nilgiritragus hylocrius'') * ಜಿಂಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅನೇಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳದ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaForest"/> == ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಪರ್ಕ == ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಇರುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ. ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಿವೆ. {| class="wikitable" ! ದಿಕ್ಕು ! ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ |- | ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ | ಚಿನ್ನಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ |- | ಈಶಾನ್ಯ | ಮಂಜಂಪಟ್ಟಿ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ |- | ಪಶ್ಚಿಮ | ಎರವಿಕುಳಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಆನಮುದಿ ಶೋಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ |- | ದಕ್ಷಿಣ | ಪಾಂಪಾಡುಂ ಶೋಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ |- | ಪೂರ್ವ | ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪಳಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ |} ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaNotification"/> == ಸಿಲಂಬಂ == '''ಸಿಲಂಬಂ''' ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಮರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ತಮಿಳು ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಿಲಂಬಂನ ಮೂಲವು '''ಕುರಿಂಜಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ''' ಇದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ''Silambam'' ಎಂಬ ಪದವು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ತಮಿಳಿನ '''silam''' ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿದಿರನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕನ್ನಡದ '''ಬಿದಿರು''' ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪದೋತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಿದಿರಿನ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ''silambambu'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="SilambamFIT">{{cite web |title=Martial Arts (Silambam & Kalaripayattu) |url=https://fitindia.gov.in/ |publisher=Fit India |access-date=27 November 2020 }}</ref> ಸಿಲಂಬಂನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ದಂಡವನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ '''ನೆಡುವಡಿ''', ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ '''ಧಂತ ವರಿಸೈ''' ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ '''ಕರ್ರ ಸಾಮು''' ಎಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="IndianCulture">{{cite book |last=Experts |first=Arihant |title=Indian Art & Culture |publisher=Arihant Publications India Limited |date=20 April 2018 |isbn=978-93-5094-484-4 |url=https://books.google.com/ |access-date=5 December 2020 }}</ref> == ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವ == ಕುರಿಂಜಿಮಲ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ನೀಲಕುರಿಂಜಿಯಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಸ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಚಿನ್ನಾರ್, ಎರವಿಕುಳಂ, ಆನಮುದಿ ಶೋಲಾ ಮತ್ತು ಪಾಂಪಾಡುಂ ಶೋಲಾ ಮುಂತಾದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರಿಸರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaNotification"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} gjn95r450h5cenlwm1r6f3hedr7yc9h 0 180250 1382103 2026-08-13T06:28:45Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ''' (Ichthyophis beddomei) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್, ಹಳದಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ನೀಲಗಿರಿ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲ... 1382103 wikitext text/x-wiki '''ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ''' (Ichthyophis beddomei) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್, ಹಳದಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ನೀಲಗಿರಿ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 210–270 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 4–5 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಮೂತಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ದವಡೆ ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis beddomei ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿ. ಇದು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳ ಕಸ, ಹ್ಯೂಮಸ್ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಯುವ ಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,000 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, ಕಾಡುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹಾನಿ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 08hw1j3z39mtwpcwtbd23vqvepdcz7u 1382104 1382103 2026-08-13T06:30:19Z Santhosh Notagar99 82732 1382104 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Beddome's Caecilian.jpg | image_caption = From Surla, [[Mhadei Wildlife Sanctuary]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=David Gower, Mark Wilkinson, Oommen V. Oommen, Sushil Dutta, Gopalakrishna Bhatta |date=2004 |title=''Ichthyophis beddomei'' |volume=2004 |article-number=e.T59610A11968068 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T59610A11968068.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | genus = ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ | species = ಬೆಡ್ಡೋಮಿ | authority = ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಪೀಟರ್ಸ್, 1880 | synonyms = ''ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ'' <small>ಪೀಟರ್ಸ್, 1880 "1879"</small> | synonyms_ref = <ref name=Frost/> | range_map = Ichthyophis beddomei.png | range_map_caption = ''I. beddomei'' range }} '''ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ''' (Ichthyophis beddomei) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್, ಹಳದಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ನೀಲಗಿರಿ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 210–270 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 4–5 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಮೂತಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ದವಡೆ ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis beddomei ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿ. ಇದು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳ ಕಸ, ಹ್ಯೂಮಸ್ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಯುವ ಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,000 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, ಕಾಡುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹಾನಿ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == pwvy3cl1gy2eo39l4zcr7tbq6zfwpg5 1382105 1382104 2026-08-13T06:31:09Z Santhosh Notagar99 82732 1382105 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Beddome's Caecilian.jpg | image_caption = From Surla, [[Mhadei Wildlife Sanctuary]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=David Gower, Mark Wilkinson, Oommen V. Oommen, Sushil Dutta, Gopalakrishna Bhatta |date=2004 |title=''Ichthyophis beddomei'' |volume=2004 |article-number=e.T59610A11968068 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T59610A11968068.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | genus = ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ | species = ಬೆಡ್ಡೋಮಿ | authority = ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಪೀಟರ್ಸ್, 1880 | synonyms = ''ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ'' <small>ಪೀಟರ್ಸ್, 1880 "1879"</small> | synonyms_ref = <ref name=Frost/> | range_map = Ichthyophis beddomei.png | range_map_caption = ''I. beddomei'' range }} '''ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ''' (Ichthyophis beddomei) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್, ಹಳದಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ನೀಲಗಿರಿ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವ ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ.<ref name="Bhatta 1998">{{cite journal |last1=Bhatta |first1=Gopalakrishna |title=A field guide to the caecilians of the Western Ghats, India |journal=Journal of Biosciences |date=1998 |volume=23 |issue=1 |pages=73–85 |doi=10.1007/BF02728526|s2cid=29374045 }}</ref> == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ಬೆಡ್ಡೋಮಿಯ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 210–270 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 4–5 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ತಲೆಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಮತ್ತು ಕೆಳದವಡೆಯೂ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಮೂತಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಯಿಯ ಮೇಲ್ದವಡೆ ಕೆಳದವಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ichthyophis_beddomei</ref> == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis beddomei ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿ. ಇದು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳ ಕಸ, ಹ್ಯೂಮಸ್ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಯುವ ಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,000 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, ಕಾಡುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹಾನಿ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Gymnophiona/Ichthyophiidae/Ichthyophis/Ichthyophis-beddomei |title=''Ichthyophis beddomei'' Peters, 1880 |author=Frost, Darrel R. |year=2017 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=10 September 2017}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 5r4aiqto1pu88bsr2wixt95bf6bbvoe 0 180251 1382106 2026-08-13T06:33:18Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಇಕ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಕೊಡಗುಯೆನ್ಸಿಸ್''' (Ichthyophis kodaguensis) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚ... 1382106 wikitext text/x-wiki '''ಇಕ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಕೊಡಗುಯೆನ್ಸಿಸ್''' (Ichthyophis kodaguensis) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ದೃಢೀಕರಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಕೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಕಿಡ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಈ ಪ್ರಭೇದದ ದೇಹವು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನಂತಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕಗಳ ಉದ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 158–272 ಮಿಮೀ ಇರಬಹುದು. ನಂತರ ಪತ್ತೆಯಾದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯು ಸುಮಾರು 31 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಯಾಕಾರದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ತಲೆಯು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಗಾಢವಾದ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆನೆ-ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗವು ತುಸು ತಿಳಿಯಾದ ನೀಲಿಕಂದು-ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis kodaguensis ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮಾದರಿಗಳು ಸುಮಾರು 1,143 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಯ ಸಮೀಪದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡಿನ ತುಂಡುಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. IUCN ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿರುವ (Data Deficient) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬದುಕಬಲ್ಲುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾನವ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ವಿತರಣೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ನಿಖರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. nyfn5z9chi6q9tvlrxm44kshcawn9dg 1382107 1382106 2026-08-13T06:35:11Z Santhosh Notagar99 82732 1382107 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Ichthyophis kodaguensis from Basarekattae, India.jpg | image_caption = ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸರೆಕಟ್ಟೆಯ ಮಾದರಿ | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=David Gower, Mark Wilkinson |date=2008 |title=''Ichthyophis kodaguensis'' |volume=2008 |article-number=e.T136094A4232490 |doi=10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T136094A4232490.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | taxon = ಇಕ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಕೊಡಗುಯೆನ್ಸಿಸ್ | authority = ಸರೀಸೃಪ ಮತ್ತು ಉಭಯಚರ ತಜ್ಞ ಮಾರ್ಕ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್; ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಗೌವರ್, ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಚಾಲಯ್ಯ, 2007<ref name="Wilkinson et al. 2007"/> | synonyms = | synonyms_ref = <ref name=Frost/> }} '''ಇಕ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಕೊಡಗುಯೆನ್ಸಿಸ್''' (Ichthyophis kodaguensis) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ದೃಢೀಕರಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಕೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಕಿಡ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == ಈ ಪ್ರಭೇದದ ದೇಹವು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನಂತಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕಗಳ ಉದ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 158–272 ಮಿಮೀ ಇರಬಹುದು. ನಂತರ ಪತ್ತೆಯಾದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯು ಸುಮಾರು 31 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಯಾಕಾರದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ತಲೆಯು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಗಾಢವಾದ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆನೆ-ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗವು ತುಸು ತಿಳಿಯಾದ ನೀಲಿಕಂದು-ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis kodaguensis ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮಾದರಿಗಳು ಸುಮಾರು 1,143 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಯ ಸಮೀಪದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡಿನ ತುಂಡುಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. IUCN ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿರುವ (Data Deficient) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬದುಕಬಲ್ಲುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾನವ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ವಿತರಣೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ನಿಖರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. pevmpz18xreni2slnuaf3fmvtsrsyfj 1382114 1382107 2026-08-13T06:39:04Z Santhosh Notagar99 82732 1382114 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Ichthyophis kodaguensis from Basarekattae, India.jpg | image_caption = ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸರೆಕಟ್ಟೆಯ ಮಾದರಿ | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=David Gower, Mark Wilkinson |date=2008 |title=''Ichthyophis kodaguensis'' |volume=2008 |article-number=e.T136094A4232490 |doi=10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T136094A4232490.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | taxon = ಇಕ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಕೊಡಗುಯೆನ್ಸಿಸ್ | authority = ಸರೀಸೃಪ ಮತ್ತು ಉಭಯಚರ ತಜ್ಞ ಮಾರ್ಕ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್; ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಗೌವರ್, ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಚಾಲಯ್ಯ, 2007 | synonyms = | synonyms_ref = <ref name=Frost/> }} '''ಇಕ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಕೊಡಗುಯೆನ್ಸಿಸ್''' (Ichthyophis kodaguensis) ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಇಚ್ಥಿಯೋಫಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/index.php//Amphibia/Gymnophiona/Ichthyophiidae/Ichthyophis/Ichthyophis-kodaguensis |title=''Ichthyophis kodaguensis'' Wilkinson, Gower, Govindappa, and Venkatachalaiah, 2007 |author=Frost, Darrel R. |year=2019 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=30 November 2019}}</ref> ದೃಢೀಕರಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಇದರ ಮೂಲ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಕೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಕಿಡ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನೆರೆಯ ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=AmphibiaWeb>{{cite web |url=https://amphibiaweb.org/species/7042 |title=''Ichthyophis kodaguensis'' |year=2019 |work=AmphibiaWeb |publisher=University of California, Berkeley |access-date=30 November 2019}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಈ ಪ್ರಭೇದದ ದೇಹವು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಸಿಲಿಂಡರ್‌ನಂತಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Bhatta et al. 2011">{{cite journal |last1=Bhatta |first1=Gopalakrishna |last2=Dinesh |first2=K. P. |last3=Prashanth |first3=P. |last4=Srinivasa |first4=R. |name-list-style=amp |title=New site record of ''Ichthyophis kodaguensis'' Wilkinson et al., 2007 (Amphibia: Ichthyophiidae) in the Western Ghats, Indi |journal=Journal of Threatened Taxa |date=2011 |volume=3 |issue=9 |pages=2104–2107 |doi=10.11609/JoTT.o2729.2104-7|doi-access=free }}</ref> ವಯಸ್ಕಗಳ ಉದ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 158–272 ಮಿಮೀ ಇರಬಹುದು. ನಂತರ ಪತ್ತೆಯಾದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯು ಸುಮಾರು 31 ಸೆಂ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಯಾಕಾರದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ತಲೆಯು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಣ್ಣ ವಲಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಗಾಢವಾದ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆನೆ-ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಭಾಗವು ತುಸು ತಿಳಿಯಾದ ನೀಲಿಕಂದು-ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Molur and Molur 2011">{{cite journal |last1=Molur |first1=S. |last2=Molur |first2=P. |name-list-style=amp |year=2011 |title=A new record of ''Ichthyophis kodaguensis'' |journal=Frog Leg |volume=16 |pages=21–23 |url=https://zoosprint.zooreach.org/ZoosPrintNewsLetter/frog_leg_16_May2011.pdf }}</ref> == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis kodaguensis ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮಾದರಿಗಳು ಸುಮಾರು 1,143 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಕೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಯ ಸಮೀಪದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡಿನ ತುಂಡುಗಳ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Wilkinson et al. 2007">{{cite journal |last1=Wilkinson |first1=Mark |last2=Gower |first2=David J. |last3=Govindappa |first3=Venu |last4=Venkatachalaiah |first4=G. |name-list-style=amp |title=A new species of ''Ichthyophis'' (Amphibia: Gymnophiona: Ichthyophiidae) from Karnataka, India |journal=Herpetologica |date=2007 |volume=63 |issue=4 |pages=511–518 |doi= 10.1655/0018-0831(2007)63[511:ANSOIA]2.0.CO;2|jstor=25209087 |s2cid=55052552 }}</ref> IUCN ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿರುವ (Data Deficient) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬದುಕಬಲ್ಲುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾನವ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ವಿತರಣೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದರ ನಿಖರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 41mpyh2yj3ecv74a3l6av8pz6h9qy1y 0 180252 1382108 2026-08-13T06:35:22Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ತಿರುವನಂತಪ... 1382108 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ h3bzh9fz7i0mmq5z0a4tvupx5xs1egc 1382109 1382108 2026-08-13T06:36:01Z Pragathi. BH 88266 1382109 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . [ 2 ] ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಸಸ್ತನಿಗಳು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . re2uzpaptt25nlbplh2cegireyawiy5 1382110 1382109 2026-08-13T06:37:05Z Pragathi. BH 88266 1382110 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . 6sumg81fm8a1pkcg6ja89px3wjeqytv 1382111 1382110 2026-08-13T06:37:47Z Pragathi. BH 88266 1382111 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ಪಕ್ಷಿಗಳು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು s6k56rera0xpy4wbzjme8ince36m24z 1382112 1382111 2026-08-13T06:38:30Z Pragathi. BH 88266 1382112 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ಪಕ್ಷಿಗಳು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ ಘರಿಯಲ್ ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು ಇಲಿ ಹಾವು ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ aea1hro2c3trcz1yicfpp2a2xpoifi3 1382113 1382112 2026-08-13T06:38:54Z Pragathi. BH 88266 1382113 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ಪಕ್ಷಿಗಳು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ h2c67aj4n541nbwkt2lg228cyq6z9s1 1382115 1382113 2026-08-13T06:39:23Z Pragathi. BH 88266 1382115 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ [ 4 ] [ 5 ] . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ nscprl7vfhviijicz9j5ghs4wuilje1 1382116 1382115 2026-08-13T06:40:41Z Pragathi. BH 88266 1382116 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ 61bvh5lc3xlj82v48xy46v8zds1idcj 1382117 1382116 2026-08-13T06:41:10Z Pragathi. BH 88266 1382117 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ . ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ awm9p52xmmn8g205wlf762aytpdsxoa 1382120 1382117 2026-08-13T06:42:05Z Pragathi. BH 88266 1382120 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ [ 6 ] ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , [ 2 ] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ mgxo5wxv6kvzp9qngit5k11punf45tp 1382121 1382120 2026-08-13T06:42:52Z Pragathi. BH 88266 1382121 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ , ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ 2zevvd84qdjort0a2a8nr2s89glquty 1382123 1382121 2026-08-13T06:43:21Z Pragathi. BH 88266 1382123 wikitext text/x-wiki ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ 7dyxg15dwkltnihpfb4rsh4cdaopd3b 1382126 1382123 2026-08-13T06:44:17Z Pragathi. BH 88266 1382126 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ 52dqviac3qj23a4l8piz196at8tgdrm 1382127 1382126 2026-08-13T06:44:53Z Pragathi. BH 88266 1382127 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> 6x5bh8k0rum64tccqx8a09atkbee5vc 1382129 1382127 2026-08-13T06:47:05Z Pragathi. BH 88266 1382129 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . [[File:Black bear in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|thumb|Black bear in Thiruvananthapuram Zoo]] ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> 7lziy4ka05wp8ctlilqdtsl60w6ix77 1382130 1382129 2026-08-13T06:47:47Z Pragathi. BH 88266 1382130 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . [[File:Black bear in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|thumb|Black bear in Thiruvananthapuram Zoo]] [[File:Deers in TVM zoo.jpg|thumb|Deers in TVM zoo]] ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> sj5w7k2ub8wks16xdxzb3ur2sdapt5i 1382131 1382130 2026-08-13T06:48:39Z Pragathi. BH 88266 1382131 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳಂ|ಕೇರಳದ]] ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ]] ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು ಜಿಂಕೆ, ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಸೇರಿವೆ . [[File:Black bear in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|thumb|Black bear in Thiruvananthapuram Zoo]] [[File:Deers in TVM zoo.jpg|thumb|Deers in TVM zoo]] ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> bcuppqgrxn9x9teh388cnhw8cjje60o 1382132 1382131 2026-08-13T06:49:22Z Pragathi. BH 88266 1382132 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳಂ|ಕೇರಳದ]] ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ]] ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು [[ಜಿಂಕೆ]], ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗ , ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹ , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ [[ಎಮ್ಮೆ|ಎಮ್ಮೆಗಳು]] ಸೇರಿವೆ . [[File:Black bear in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|thumb|Black bear in Thiruvananthapuram Zoo]] [[File:Deers in TVM zoo.jpg|thumb|Deers in TVM zoo]] ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> com1r4zmg6av755d8pvu3ea0iwkttji 1382133 1382132 2026-08-13T06:50:08Z Pragathi. BH 88266 1382133 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳಂ|ಕೇರಳದ]] ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://www.museumandzoo.kerala.gov.in/eng/index.php/thiruvananthapuram-zoo</ref> <ref>https://www.keralatourism.org/destination/zoological-park-thiruvananthapuram/90/</ref> . ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ]] ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು [[ಜಿಂಕೆ]], ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ [[ಖಡ್ಗಮೃಗ]] , ಏಷ್ಯನ್ [[ಸಿಂಹ]] , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ [[ಎಮ್ಮೆ|ಎಮ್ಮೆಗಳು]] ಸೇರಿವೆ . [[File:Black bear in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|thumb|Black bear in Thiruvananthapuram Zoo]] [[File:Deers in TVM zoo.jpg|thumb|Deers in TVM zoo]] ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> i4qzk3qiknurtlmy2c0f807aa358uuf 1382135 1382133 2026-08-13T06:50:59Z Pragathi. BH 88266 1382135 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2018}} {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox zoo |name = Thiruvananthapuram Zoo |logo = |logo_caption = |image = Thiruvananthapuram Zoo Collage.jpg |image_caption = A Collage of animals at Thiruvananthapuram zoo. Counter clockwise from top : [[Indian Leopard]], [[Rhesus Monkey]], [[Lesser Adjutant]], [[Lion Tailed Macaque]]. |location = [[Thiruvananthapuram]], [[Kerala]], [[India]] |date_opened = 1857<ref name="kuchbhi"/> |date_closed = |coordinates = {{Coord|8.512|76.955|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} |area = {{convert|55|acre|ha}}<ref name="zoo_main"/> |num_species = 82<ref name="zoo_main"/> |num_animals = |largest_tank_vol = |total_tank_vol = |annual_visitors = |members = [[Central Zoo Authority of India|CZA]]<ref name="cza_list"/> |exhibits = }} [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳಂ|ಕೇರಳದ]] ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 55 ಎಕರೆ (22 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು ಸಹ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1830–1846ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರು|ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ]] ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ (1816–1846) ತಿರುವನಂತಪುರಂ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುದುರೆ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇದ್ದವು. ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕುದುರೆ ಲಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಚಿರತೆಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಿಣಿಯನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದನ್ನು ಅವರ ಸಹೋದರ ಉತ್ರಾಮ್ ತಿರುನಾಳ್ ಮಾರ್ತಾಂಡ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿವಾಸಿ ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು . 1855 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜ ಪೋಷಕರಾಗಿ, ಜನರಲ್ ಕಲೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಎಲಯ ರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅಲೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಸಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1857 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಜನರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ 1859 ರಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಮೃಗಾಲಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ-ಬ್ಯಾರಿ ಪಂಜರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ, ಮೃಗಾಲಯದ ಗುರಿ ಮನರಂಜನೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. 1995 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧುನೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಹಳೆಯ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ವಿಶಾಲವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಮೃಗಾಲಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>. ==ಸಸ್ತನಿಗಳು== ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 82 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ , ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ , ಭಾರತೀಯ ಹಂದಿ ಜಿಂಕೆ , ಜೌಗು [[ಜಿಂಕೆ]], ಪಟ್ಟೆ ಕತ್ತೆಕಿರುಬ , ನೀಲಗೈ , ನಯವಾದ ಹೊದಿಕೆಯ ನೀರುನಾಯಿ , ಚಿನ್ನದ ನರಿ , ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ , ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ , ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್ , ಗೌರ್ , ಕಪ್ಪು ಬಕ್ , ಭಾರತೀಯ [[ಖಡ್ಗಮೃಗ]] , ಏಷ್ಯನ್ [[ಸಿಂಹ]] , ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ , ಬಿಳಿ ಹುಲಿ <ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/oct/28/white-tiger-arrives-in-zoo-676111.html</ref> ಮತ್ತು ಚಿರತೆ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Thiruvananthapuram_Zoo#cite_note-zoo_main-2</ref>, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಪ್ಪೋಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ [[ಎಮ್ಮೆ|ಎಮ್ಮೆಗಳು]] ಸೇರಿವೆ . [[File:Black bear in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|thumb|Black bear in Thiruvananthapuram Zoo]] [[File:Deers in TVM zoo.jpg|thumb|Deers in TVM zoo]] ==ಪಕ್ಷಿಗಳು== * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಮು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನವಿಲು * ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ * ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಮಕಾವ್ * ಹಸಿರು ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಕಾವ್ * ಭಾರತೀಯ ನವಿಲು * ಬಿಳಿ ಚಮಚ ಬಿಲ್ * ಗ್ರೇಟರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೊ * ಸಲ್ಫರ್-ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಕಟೂ * ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕ್ರೇನ್ * ಬೂದು ಹೆರಾನ್ * ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್ * ಬ್ಲಾಸಮ್ ಹೆಡೆಡ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಗುಲಾಬಿ ಉಂಗುರದ ಗಿಳಿ * ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪ್ಯಾರಕೀಟ್ * ಮೀಸೆಯ ಗಿಳಿ * ಬೂದು ಪೆಲಿಕನ್ * ಗುಲಾಬಿ ಪೆಲಿಕನ್ * ಬೆಳ್ಳಿ ಫೆಸೆಂಟ್ * ಉಂಗುರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಫೆಸೆಂಟ್ * ರಾಕ್ ಡವ್ * ಅಡ್ಜಟಂಟ್ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಬಿಳಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಕಪ್ಪು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ * ಸಿನೆರಿಯಸ್ ರಣಹದ್ದು * ರಾಜ ರಣಹದ್ದು * ಬಿಳಿ ಬೆನ್ನಿನ ರಣಹದ್ದು * ಪರಿಹ ಗಾಳಿಪಟ * ಬ್ರಾಹ್ಮಿನಿ ಗಾಳಿಪಟ * ಎಮು ==ಸರೀಸೃಪಗಳು== ಮೃಗಾಲಯವು 'ದಿ ರೆಪ್ಟೈಲ್ ಹೌಸ್' ಎಂಬ ಹಾವಿನ ಆವರಣವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. * ಹಸಿರು ಅನಕೊಂಡ * ರೆಟಿಕ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪೈಥಾನ್ * ಘರಿಯಲ್ * ಮುಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ * ಅದ್ಭುತ ಕೈಮನ್ * ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ * ಬಿದಿರಿನ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್ * ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಶಿಲಾ ಹೆಬ್ಬಾವು * ಇಲಿ ಹಾವು * ರಸ್ಸೆಲ್‌ನ ವೈಪರ್ * ಚೆಕರ್ಡ್ ಕೀಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ * ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ * ಕೆಂಪು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬೋವಾ * ಹಸಿರು ಮರದ ಹಾವು * ಭಾರತೀಯ ಫ್ಲಾಪ್‌ಶೆಲ್ ಆಮೆ * ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ * ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ನದಿ ಆಮೆ * ತಿರುವಾಂಕೂರು ಆಮೆ ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Trivandrum Zoo 33.jpg|Thiruvananthapuram Zoo Campus File:Napier Museum Thiruvananthapuran DSW New.jpg|[[Napier Museum]] [[Thiruvananthapuram]] File:Zeebra in Trivandrum Zoo.JPG|[[Zebra]] in the zoo (died in 2014) File:Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo.JPG|alt=Hippopotamus in Thiruvananthapuram Zoo|Hippopotamus in the zoo File:Rhinoceros at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Indian Rhinoceros]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Barking Deer at Trivandrum Zoo DSW.JPG|[[Barking deer]] at Thiruvananthapuram Zoo File:Leopard inside cage at Trivandrum Zoo DSW.jpg|[[Leopard]] inside cage at Thiruvananthapuram Zoo File:Brahminy Kite In Zoo.jpg|Brahminy Kite found in the zoo File:Indian Bison in Zoo, TVM.jpg|Indian Bison ([[Gaur]]) in Thiruvananthapuram zoo File:Deers in Zoo, TVM.jpg|Deer in the zoo File:Hippos in Zoo, TVM.jpg|Hippopotamus in the zoo File:Herd of Indian Bisons.jpg|Herd of Indian Bisons in the zoo File:Herd of Deer and Sambar.jpg|Herd of Deer including sambar in the zoo File:Feeding deers in zoo.jpg|Feeding the deer File:Walking Tiger in Zoo.webm|Walking Tiger in the zoo </gallery> 25wiuzrjmcfvq5gz8hrj0jx0y8fex77 0 180253 1382118 2026-08-13T06:41:19Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್''' (Ichthyophis tricolor) – ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮಡ್ಡತ್ತೊರೈ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು... 1382118 wikitext text/x-wiki '''ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್''' (Ichthyophis tricolor) – ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮಡ್ಡತ್ತೊರೈ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ Ichthyophis beddomei ಜೊತೆಗಿನ ಇದರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳು (cryptic species) ಇರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 226–330 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 3–6 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ತುಟಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆ ಇರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಮೂತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಮೇಲಿನ ತುಟಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis tricolor ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಅರೆ-ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ವಾಸಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಲಾರ್ವಾ ಹಂತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ನಿಖರ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. spahptoy9efr2kjqqiqbf2kgy85tgq8 1382122 1382118 2026-08-13T06:42:54Z Santhosh Notagar99 82732 1382122 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Sushil Dutta, Gopalakrishna Bhatta, David Gower, Mark Wilkinson, Oommen V. Oommen |date=2004 |title=''Ichthyophis tricolor'' |volume=2004 |article-number=e.T59637A11974386 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T59637A11974386.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | genus = ಕೇಸಿಲಿಯನ್ | species = ತ್ರಿವರ್ಣ | authority = [[Nelson Annandale|Annandale]], 1909 | synonyms = ''Ichthyophis glutinosus tricolor'' <small>ಅನ್ನಂಡೇಲ್, 1909</small> | synonyms_ref = | range_map = Ichthyophis tricolor area.png | range_map_caption = Three-colored caecilian range }} '''ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್''' (Ichthyophis tricolor) – ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮಡ್ಡತ್ತೊರೈ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ Ichthyophis beddomei ಜೊತೆಗಿನ ಇದರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳು (cryptic species) ಇರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 226–330 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 3–6 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ತುಟಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆ ಇರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಮೂತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಮೇಲಿನ ತುಟಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis tricolor ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಅರೆ-ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ವಾಸಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಲಾರ್ವಾ ಹಂತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ನಿಖರ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. 9ryrrr8ng71lnmj02cm3gb069s68emc 1382125 1382122 2026-08-13T06:43:36Z Santhosh Notagar99 82732 1382125 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Sushil Dutta, Gopalakrishna Bhatta, David Gower, Mark Wilkinson, Oommen V. Oommen |date=2004 |title=''Ichthyophis tricolor'' |volume=2004 |article-number=e.T59637A11974386 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T59637A11974386.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | genus = ಕೇಸಿಲಿಯನ್ | species = ತ್ರಿವರ್ಣ | authority = [[Nelson Annandale|Annandale]], 1909 | synonyms = ''Ichthyophis glutinosus tricolor'' <small>ಅನ್ನಂಡೇಲ್, 1909</small> | synonyms_ref = | range_map = Ichthyophis tricolor area.png | range_map_caption = Three-colored caecilian range }} '''ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್''' (Ichthyophis tricolor) – ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮಡ್ಡತ್ತೊರೈ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ Ichthyophis beddomei ಜೊತೆಗಿನ ಇದರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳು (cryptic species) ಇರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Gymnophiona/Ichthyophiidae/Ichthyophis/Ichthyophis-tricolor |title=''Ichthyophis tricolor'' Annandale, 1909 |author=Frost, Darrel R. |year=2017 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=19 August 2017}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 226–330 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 3–6 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ತುಟಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆ ಇರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಮೂತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಮೇಲಿನ ತುಟಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Bhatta 1998">{{cite journal |last1=Bhatta |first1=Gopalakrishna |title=A field guide to the caecilians of the Western Ghats, India |journal=Journal of Biosciences |date=1998 |volume=23 |issue=1 |pages=73–85 |doi=10.1007/BF02728526|s2cid=29374045 }}</ref> == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis tricolor ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಅರೆ-ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ವಾಸಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಲಾರ್ವಾ ಹಂತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ichthyophis_tricolor</ref> ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ನಿಖರ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. caks1spv47ppv7tw2iyjny4mxxntmb8 1382128 1382125 2026-08-13T06:45:31Z Santhosh Notagar99 82732 1382128 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 20 November 2021">{{cite iucn |author=Sushil Dutta, Gopalakrishna Bhatta, David Gower, Mark Wilkinson, Oommen V. Oommen |date=2004 |title=''Ichthyophis tricolor'' |volume=2004 |article-number=e.T59637A11974386 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T59637A11974386.en |access-date=20 November 2021}}</ref> | genus = ಕೇಸಿಲಿಯನ್ | species = ತ್ರಿವರ್ಣ | authority = [[Nelson Annandale|Annandale]], 1909 | synonyms = ''Ichthyophis glutinosus tricolor'' <small>ಅನ್ನಂಡೇಲ್, 1909</small> | synonyms_ref = | range_map = Ichthyophis tricolor area.png | range_map_caption = Three-colored caecilian range }} '''ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್''' (Ichthyophis tricolor) – ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮಡ್ಡತ್ತೊರೈ ಕೇಸಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Ichthyophiidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಲುಗಳಿಲ್ಲದ ಉಭಯಚರ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ Ichthyophis beddomei ಜೊತೆಗಿನ ಇದರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತ ಪ್ರಭೇದಗಳು (cryptic species) ಇರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name=Frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Gymnophiona/Ichthyophiidae/Ichthyophis/Ichthyophis-tricolor |title=''Ichthyophis tricolor'' Annandale, 1909 |author=Frost, Darrel R. |year=2017 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=19 August 2017}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ವಯಸ್ಕ ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 226–330 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲವು ಸುಮಾರು 3–6 ಮಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ನೇರಳೆ-ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ತುಟಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹಳದಿ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪಟ್ಟೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆ ಇರುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಮೂತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಟೆಂಟಾಕಲ್‌ಗಳು ಮೇಲಿನ ತುಟಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Bhatta 1998">{{cite journal |last1=Bhatta |first1=Gopalakrishna |title=A field guide to the caecilians of the Western Ghats, India |journal=Journal of Biosciences |date=1998 |volume=23 |issue=1 |pages=73–85 |doi=10.1007/BF02728526|s2cid=29374045 }}</ref> == ಆವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ == Ichthyophis tricolor ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದು, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಅರೆ-ಸದಾಹರಿದ್ವರ್ಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ವಾಸಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಲಾರ್ವಾ ಹಂತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ichthyophis_tricolor</ref> ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಪರಿಸರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಇರುವಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದರ ನಿಖರ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 8lrewml2yzs90uqjanyqtlo9syn3bl2 0 180254 1382124 2026-08-13T06:43:23Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox religious building | name = ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ | native_name = St. Francis Church | image = | caption = ಕೊಚ್ಚಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ | coordinates = {{coord|9|57|57|N|76|14|28|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | location = ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೇರಳ, ಭಾರ... 1382124 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ | native_name = St. Francis Church | image = | caption = ಕೊಚ್ಚಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ | coordinates = {{coord|9|57|57|N|76|14|28|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | location = ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ | country = ಭಾರತ | denomination = ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ | previous_denominations = ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್<br />ಡಚ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಡ್ ಚರ್ಚ್ | founded_date = 1503 | consecrated_date = 1506 | completed_date = 1516 | diocese = ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ | style = | architect = | groundbreaking = | construction_cost = }} '''ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್''' ({{lang-en|Church of Saint Francis}}) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. 1503ರಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚರ್ಚ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಭಾರತದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="NationalPortal">{{cite web |title=St. Francis Church, Kochi |url=https://web.archive.org/web/20110721175715/http://india.gov.in/spotlight/spotlight_details.php?spotlight_id=86 |publisher=Government of India |access-date=9 January 2010 }}</ref><ref name="KeralaTourism1">{{cite web |title=St. Francis Church, Fort Kochi, Vasco da Gama, Mortal remains, Ernakulam, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/destination/st-francis-church-kochi/84 |publisher=Kerala Tourism |access-date=10 August 2026 }}</ref><ref name="KeralaTourism2">{{cite web |title=St. Francis CSI Church, Kochi | Mural Paintings in Kerala Churches | Christianity in Kerala |url=https://www.keralatourism.org/christianity/st-francis-church |publisher=Kerala Tourism |access-date=10 August 2026 }}</ref> ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅನ್ವೇಷಕ '''ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ''' 1524ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಇದೇ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಲಿಸ್ಬನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಜೆರೋನಿಮಸ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123">{{cite web |title=St. Francis Church |url=https://www.webindia123.com/kerala/fortkochi/church/stfrancis.htm |publisher=WebIndia123 |access-date=21 February 2008 }}</ref><ref name="KeralaTourism1"/> == ಇತಿಹಾಸ == 1498ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕೋಜಿಕ್ಕೋಡ್ ಸಮೀಪದ ಕಪ್ಪಾಡ್‌ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಅವರ ನಂತರ ಪೆದ್ರೊ ಆಲ್ವಾರೆಸ್ ಕಬ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಫೊನ್ಸೊ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದರು.<ref name="WebIndia123"/> ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜನಿಂದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತ ನಂತರ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಸಮೀಪ '''ಫೋರ್ಟ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್''' ಎಂಬ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಮರದಿಂದ ಒಂದು ಚರ್ಚ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು '''ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೊಲೊಮ್ಯೂ'''ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123"/> 1506ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸರಾಯ್ '''ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ''' ಅವರಿಗೆ ಕೊಚ್ಚಿಯ ರಾಜನು ಮರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೂಲ ಮರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123"/> ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವು 1503ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು 1516ರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="NationalPortal"/> 1524ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಮೊದಲು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಲಿಸ್ಬನ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಚರ್ಚ್‌ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="WebIndia123"/><ref name="Ayub">{{cite book |editor-last=Ayub |editor-first=Akber |title=Kerala: Maps & More |edition=2006 |year=2007 |publisher=Stark World Publishing |location=Bangalore |pages=20–24 |isbn=81-902505-2-3 }}</ref> === ಡಚ್ ಕಾಲ === ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಚರ್ಚ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1663ರವರೆಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1663ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಪಡೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಚರ್ಚ್ ಡಚ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref name="WebIndia123"/> ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಡಚ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಡಚ್‌ರು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಅನೇಕ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರೂ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನವೀಕರಿಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದರು.<ref name="WebIndia123"/> === ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲ ಮತ್ತು ನಂತರ === ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಚರ್ಚ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇಂದು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ '''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್'''ಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="KeralaTourism2"/> == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಯಿಂದ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NationalPortal"/> ಚರ್ಚ್‌ನ ಒಳಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೊರಭಾಗವು ಹಲವು ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರ್‌ನವೀಕರಣಗಳು ನಡೆದವು.<ref name="KeralaTourism2"/> ಚರ್ಚ್‌ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaTourism1"/> == ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿ == ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ 24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1524ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1538ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="WebIndia123"/> ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಚರ್ಚ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಲಿಸ್ಬನ್‌ನ ಜೆರೋನಿಮಸ್ ಮಠಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref name="Ayub"/> == ಆಡಳಿತ == ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರಸ್ತುತ '''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್'''ಗೆ ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು '''ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ'''ದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="KeralaTourism2"/> == ಮಹತ್ವ == ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್ ಭಾರತದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಡಚ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಕೊಚ್ಚಿಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="NationalPortal"/> ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಈ ಚರ್ಚ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref name="KeralaTourism1"/> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ * ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚ್ * ಕೊಚ್ಚಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ * ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ * ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ * ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.keralatourism.org/destination/st-francis-church-kochi/84 ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್] * [https://www.keralatourism.org/christianity/st-francis-church ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ CSI ಚರ್ಚ್] * [https://www.webindia123.com/kerala/fortkochi/church/stfrancis.htm WebIndia123 — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:St._Francis_Church,_Kochi Wikimedia Commons — ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ] sn65ks04dz7godvtdehh01gmgr9dbr3 0 180255 1382134 2026-08-13T06:50:57Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಭಾರತೀಯ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indirana)''' ಎಂಬುದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊ... 1382134 wikitext text/x-wiki '''ಭಾರತೀಯ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indirana)''' ಎಂಬುದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. Ranixalidae ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಕಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದಿರಾನಾ Indirana gundia ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಭಯಚರಗಳ (EDGE) ಪ್ರಮುಖ 100 ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ವಿವರಣೆ''' ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಣ ಎಲೆಗಳ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕುಲದ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಇತರ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ತೆಳುವಾದ ಫಿನ್‌ಗಳಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಈ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಜಿಗಿದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Ranidae ಕುಟುಂಬದ Ranixalinae ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು Nyctibatrachidae ಮತ್ತು Petropedetidae ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಮುಖ ಕುಲವಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ, ಭದ್ರಾಯಿ, ಬ್ರಾಚಿಟಾರ್ಸಸ್, ಚಿರವಾಸಿ, ಡುಬೋಸಿ, ಗುಂಡಿಯಾ, ಲೀಥಿ, ಲಾಂಗಿಕ್ರಸ್, ಪರಮಕ್ರಿ, ಸಲೇಲ್ಕರಿ, ಸರೋಜಮ್ಮ, ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ, ಟೈಸೋನಿ ಮತ್ತು ಯಡೆರಾ ಸೇರಿವೆ. 2015ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ನೇತ್ರಾವಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ Indirana salelkari ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 2posdvqlzfkw4amt4npzgb98cyqolt5 1382137 1382134 2026-08-13T06:54:25Z Santhosh Notagar99 82732 1382137 wikitext text/x-wiki {{Short description|Genus of amphibians}} {{redirect|Indian frog|all of the frogs that are found in the country of India|Frogs of India}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Automatic taxobox | image = Shola talakaverifrog.jpg | image_caption = ''ಇಂದಿರಾನಾ ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ'' | taxon = ಇಂದಿರಾನಾ | authority = [[Raymond Ferdinand Laurent|Laurent]], 1986 | type_species=''[[Indirana beddomii|Polypedates beddomii]]'' | type_species_authority= [[Albert Günther|Günther]], 1876 | diversity = 14 species (see [[#Species|text]]) }} [[File:Tadpole iruppu.jpg|thumb|ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್ (ಪೊಳ್ಳುಗಪ್ಪೆ ಮರಿ); 'ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ']] [[File:Indirana spp.jpg|thumb]] '''ಭಾರತೀಯ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indirana)''' ಎಂಬುದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. Ranixalidae ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಕಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದಿರಾನಾ Indirana gundia ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಭಯಚರಗಳ (EDGE) ಪ್ರಮುಖ 100 ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ವಿವರಣೆ''' ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಣ ಎಲೆಗಳ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕುಲದ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಇತರ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ತೆಳುವಾದ ಫಿನ್‌ಗಳಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಈ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಜಿಗಿದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Ranidae ಕುಟುಂಬದ Ranixalinae ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು Nyctibatrachidae ಮತ್ತು Petropedetidae ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಮುಖ ಕುಲವಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ, ಭದ್ರಾಯಿ, ಬ್ರಾಚಿಟಾರ್ಸಸ್, ಚಿರವಾಸಿ, ಡುಬೋಸಿ, ಗುಂಡಿಯಾ, ಲೀಥಿ, ಲಾಂಗಿಕ್ರಸ್, ಪರಮಕ್ರಿ, ಸಲೇಲ್ಕರಿ, ಸರೋಜಮ್ಮ, ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ, ಟೈಸೋನಿ ಮತ್ತು ಯಡೆರಾ ಸೇರಿವೆ. 2015ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ನೇತ್ರಾವಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ Indirana salelkari ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. qzs0z4oum0m4f7dt6hplh4iwuoh5xou 1382138 1382137 2026-08-13T06:56:03Z Santhosh Notagar99 82732 1382138 wikitext text/x-wiki {{Short description|Genus of amphibians}} {{redirect|Indian frog|all of the frogs that are found in the country of India|Frogs of India}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Automatic taxobox | image = Shola talakaverifrog.jpg | image_caption = ''ಇಂದಿರಾನಾ ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ'' | taxon = ಇಂದಿರಾನಾ | authority = [[Raymond Ferdinand Laurent|Laurent]], 1986 | type_species=''[[Indirana beddomii|Polypedates beddomii]]'' | type_species_authority= [[Albert Günther|Günther]], 1876 | diversity = 14 species (see [[#Species|text]]) }} [[File:Tadpole iruppu.jpg|thumb|ಟ್ಯಾಡ್‌ಪೋಲ್ (ಪೊಳ್ಳುಗಪ್ಪೆ ಮರಿ); 'ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ']] [[File:Indirana spp.jpg|thumb]] '''ಭಾರತೀಯ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indirana)''' ಎಂಬುದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. Ranixalidae ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೀಪಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=VittCaldwell>{{cite book|title=Herpetology: An Introductory Biology of Amphibians and Reptiles |edition=4th |first1=Laurie J.|last1= Vitt|first2=Janalee P. |last2=Caldwell|publisher=Academic Press|year=2014|page=503}}</ref> ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಕಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದಿರಾನಾ Indirana gundia ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಉಭಯಚರಗಳ (EDGE) ಪ್ರಮುಖ 100 ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=EDGE>{{cite web |url=http://www.edgeofexistence.org/amphibians/species_info.php?id=632 |title=Gundia Indian Frog (''Indirana gundia'') |work=EDGE of Existence programme |publisher=Zoological Society of London |access-date=1 June 2014 |archive-date=5 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605052238/http://www.edgeofexistence.org/amphibians/species_info.php?id=632 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal| doi = 10.1670/08-158.1| title = Jumping behavior of semiterrestrial tadpoles of ''Indirana beddomii'' (Günth.): relative importance of tail and body size| journal = Journal of Herpetology| volume = 43| issue = 4| pages = 680–684| year = 2009| last1 = Veeranagoudar | first1 = D. K. | last2 = Radder | first2 = R. S. | last3 = Shanbhag | first3 = B. A. | last4 = Saidapur | first4 = S. K. | s2cid = 86364626}}</ref> '''ವಿವರಣೆ''' ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಡಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಣ ಎಲೆಗಳ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕುಲದ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಇತರ ಅನೇಕ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ತೆಳುವಾದ ಫಿನ್‌ಗಳಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಈ ಗೊದಮೊಟ್ಟೆಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಜಿಗಿದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Ranidae ಕುಟುಂಬದ Ranixalinae ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು Nyctibatrachidae ಮತ್ತು Petropedetidae ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು Ranixalidae ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಮುಖ ಕುಲವಾಗಿದೆ.<ref name="zootaxa">{{cite journal|author1=Michael F. Barej |author2=Mark-Oliver Rödel |author3=Legrand Nono Gonwouo |author4=Olivier S.G. Pauwels |author5=Wolfgang Böhme |author6=Andreas Schmitz |year=2010|title=Review of the genus ''Petropedetes'' Reichenow, 1874 in Central Africa with the description of three new species (Amphibia: Anura: Petropedetidae)|journal=Zootaxa|issue=2340|pages=1&ndash;49}}</ref> == ಪ್ರಭೇದಗಳು == ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ, ಭದ್ರಾಯಿ, ಬ್ರಾಚಿಟಾರ್ಸಸ್, ಚಿರವಾಸಿ, ಡುಬೋಸಿ, ಗುಂಡಿಯಾ, ಲೀಥಿ, ಲಾಂಗಿಕ್ರಸ್, ಪರಮಕ್ರಿ, ಸಲೇಲ್ಕರಿ, ಸರೋಜಮ್ಮ, ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ, ಟೈಸೋನಿ ಮತ್ತು ಯಡೆರಾ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite news|title = Newly discovered frog species named after Goan forest officer|url = http://www.business-standard.com/article/pti-stories/newly-discovered-frog-species-named-after-goan-forest-officer-115072901262_1.html|access-date = 2015-08-02 |work=Business Standard |date=2015-07-29|agency = Press Trust of India}}</ref> 2015ರಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ನೇತ್ರಾವಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ Indirana salelkari ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾನಾ ಕುಲದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 8ptlp256uvkufjxkbq2gerudoj94gii 0 180256 1382139 2026-08-13T07:00:36Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಇಂಡಿರಾನಾ (Indirana) ಎಂಬುದು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ವಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ (Western Ghats) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (endemic species) ಆಗಿವೆ. ಇವುಗ... 1382139 wikitext text/x-wiki ಇಂಡಿರಾನಾ (Indirana) ಎಂಬುದು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ವಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ (Western Ghats) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (endemic species) ಆಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indian frogs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸೇರಿರುವ ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುವ ಕಪ್ಪೆಗಳು (leaping frogs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. Indirana ವಂಶವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ Indirana gundia ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ “ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ 100 ಉಭಯಚರಗಳ” (Top 100 Evolutionarily Distinct and Globally Endangered Amphibians) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == Indirana ವಂಶದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ಪದರ (leaf litter), ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ನೆಲ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳ-ಹೊಳೆಗಳ (streams) ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಮರಿಹುಳುಗಳು (tadpoles) ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಜಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ರೆಕ್ಕೆಸಮಾನವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಈ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಕೂಡ ಜಿಗಿದು ದೂರ ಸರಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. Indirana ವಂಶದ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರಾನಿಡೀ (Ranidae) ಕುಟುಂಬದ ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿನೀ (Ranixalinae) ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಕ್ಟಿಬ್ಯಾಟ್ರಾಕಿಡೀ (Nyctibatrachidae) ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಪೆಡೆಟಿಡೀ (Petropedetidae) ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ Indirana ಅನ್ನು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == '''Indirana ವಂಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು:''' * Indirana beddomii — ಇಂಡಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ * Indirana bhadrai — ಇಂಡಿರಾನಾ ಭದ್ರಾಯಿ * Indirana brachytarsus — ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ * Indirana chiravasi — ಇಂಡಿರಾನಾ ಚಿರವಾಸಿ * Indirana duboisi — ಇಂಡಿರಾನಾ ಡುಬೋಯಿಸಿ * Indirana gundia — ಇಂಡಿರಾನಾ ಗುಂಡಿಯಾ * Indirana leithii — ಇಂಡಿರಾನಾ ಲೀಥೀ * Indirana longicrus — ಇಂಡಿರಾನಾ ಲಾಂಗಿಕ್ರಸ್ * Indirana paramakri — ಇಂಡಿರಾನಾ ಪರಮಕ್ರೀ * Indirana salelkari — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸಲೇಲ್ಕರಿ * Indirana sarojamma — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸರೋಜಮ್ಮ * Indirana semipalmata — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ * Indirana tysoni — ಇಂಡಿರಾನಾ ಟೈಸೋನಿ * Indirana yadera — ಇಂಡಿರಾನಾ ಯಡೇರಾ Indirana salelkari ಪ್ರಭೇದವು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ನೇತ್ರಾವಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ (Netravali Wildlife Sanctuary) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, 2015ರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಭಯಚರಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ Indirana ವಂಶವು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == gqh3mnk38m3eg2u6xwi612uy08mnn6g 1382140 1382139 2026-08-13T07:02:37Z Santhosh Notagar99 82732 1382140 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Indirana beddomii dorsal view.jpg | image_caption = ಪೃಷ್ಠದ ನೋಟ | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | genus = ಇಂಡಿರಾನಾ | species =ಬೆಡೋಮಿ | authority = ಗುಂಥರ್, 1876 | synonyms= ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ಬೆಡೋಮಿ <small> ಗುಂಥರ್, 1876</small> }} ಇಂಡಿರಾನಾ (Indirana) ಎಂಬುದು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ವಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ (Western Ghats) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (endemic species) ಆಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indian frogs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸೇರಿರುವ ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುವ ಕಪ್ಪೆಗಳು (leaping frogs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. Indirana ವಂಶವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ Indirana gundia ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ “ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ 100 ಉಭಯಚರಗಳ” (Top 100 Evolutionarily Distinct and Globally Endangered Amphibians) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ವಿವರಣೆ == Indirana ವಂಶದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ಪದರ (leaf litter), ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ನೆಲ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳ-ಹೊಳೆಗಳ (streams) ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಮರಿಹುಳುಗಳು (tadpoles) ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಜಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ರೆಕ್ಕೆಸಮಾನವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಈ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಕೂಡ ಜಿಗಿದು ದೂರ ಸರಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. Indirana ವಂಶದ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರಾನಿಡೀ (Ranidae) ಕುಟುಂಬದ ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿನೀ (Ranixalinae) ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಕ್ಟಿಬ್ಯಾಟ್ರಾಕಿಡೀ (Nyctibatrachidae) ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಪೆಡೆಟಿಡೀ (Petropedetidae) ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ Indirana ಅನ್ನು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಭೇದಗಳು == '''Indirana ವಂಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು:''' * Indirana beddomii — ಇಂಡಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ * Indirana bhadrai — ಇಂಡಿರಾನಾ ಭದ್ರಾಯಿ * Indirana brachytarsus — ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ * Indirana chiravasi — ಇಂಡಿರಾನಾ ಚಿರವಾಸಿ * Indirana duboisi — ಇಂಡಿರಾನಾ ಡುಬೋಯಿಸಿ * Indirana gundia — ಇಂಡಿರಾನಾ ಗುಂಡಿಯಾ * Indirana leithii — ಇಂಡಿರಾನಾ ಲೀಥೀ * Indirana longicrus — ಇಂಡಿರಾನಾ ಲಾಂಗಿಕ್ರಸ್ * Indirana paramakri — ಇಂಡಿರಾನಾ ಪರಮಕ್ರೀ * Indirana salelkari — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸಲೇಲ್ಕರಿ * Indirana sarojamma — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸರೋಜಮ್ಮ * Indirana semipalmata — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ * Indirana tysoni — ಇಂಡಿರಾನಾ ಟೈಸೋನಿ * Indirana yadera — ಇಂಡಿರಾನಾ ಯಡೇರಾ Indirana salelkari ಪ್ರಭೇದವು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ನೇತ್ರಾವಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ (Netravali Wildlife Sanctuary) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, 2015ರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಭಯಚರಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ Indirana ವಂಶವು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 159jvr3k7ltjex45vlzqez1yea3xy1n 1382142 1382140 2026-08-13T07:03:43Z Santhosh Notagar99 82732 1382142 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of amphibian}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | image = Indirana beddomii dorsal view.jpg | image_caption = ಪೃಷ್ಠದ ನೋಟ | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = | genus = ಇಂಡಿರಾನಾ | species =ಬೆಡೋಮಿ | authority = ಗುಂಥರ್, 1876 | synonyms= ಪಾಲಿಪೆಡೇಟ್ಸ್ ಬೆಡೋಮಿ <small> ಗುಂಥರ್, 1876</small> }} ಇಂಡಿರಾನಾ (Indirana) ಎಂಬುದು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಒಂದು ವಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ (Western Ghats) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (endemic species) ಆಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪೆಗಳು (Indian frogs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸೇರಿರುವ ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುವ ಕಪ್ಪೆಗಳು (leaping frogs) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Indirana_beddomii</ref> Indirana ವಂಶವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇವು ಇತರ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ Indirana gundia ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ “ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ 100 ಉಭಯಚರಗಳ” (Top 100 Evolutionarily Distinct and Globally Endangered Amphibians) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Boulenger, G. A. (1890) Fauna of British India. Reptilia and Batrachia</ref> == ವಿವರಣೆ == Indirana ವಂಶದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ಪದರ (leaf litter), ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ನೆಲ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳ-ಹೊಳೆಗಳ (streams) ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಮರಿಹುಳುಗಳು (tadpoles) ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಜಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ರೆಕ್ಕೆಸಮಾನವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯ ಎದುರಾದಾಗ ಈ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಕೂಡ ಜಿಗಿದು ದೂರ ಸರಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. Indirana ವಂಶದ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದೆ ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ರಾನಿಡೀ (Ranidae) ಕುಟುಂಬದ ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿನೀ (Ranixalinae) ಉಪಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಕ್ಟಿಬ್ಯಾಟ್ರಾಕಿಡೀ (Nyctibatrachidae) ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಪೆಡೆಟಿಡೀ (Petropedetidae) ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ Indirana ಅನ್ನು ರಾನಿಕ್ಸಾಲಿಡೀ (Ranixalidae) ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Anura/Ranixalidae/Indirana/Indirana-beddomii |title=''Indirana beddomii'' (Günther, 1876) |author=Frost, Darrel R. |year=2014 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=31 May 2014}}</ref> == ಪ್ರಭೇದಗಳು == '''Indirana ವಂಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭೇದಗಳು:''' * Indirana beddomii — ಇಂಡಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೋಮಿ * Indirana bhadrai — ಇಂಡಿರಾನಾ ಭದ್ರಾಯಿ * Indirana brachytarsus — ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ * Indirana chiravasi — ಇಂಡಿರಾನಾ ಚಿರವಾಸಿ * Indirana duboisi — ಇಂಡಿರಾನಾ ಡುಬೋಯಿಸಿ * Indirana gundia — ಇಂಡಿರಾನಾ ಗುಂಡಿಯಾ * Indirana leithii — ಇಂಡಿರಾನಾ ಲೀಥೀ * Indirana longicrus — ಇಂಡಿರಾನಾ ಲಾಂಗಿಕ್ರಸ್ * Indirana paramakri — ಇಂಡಿರಾನಾ ಪರಮಕ್ರೀ * Indirana salelkari — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸಲೇಲ್ಕರಿ * Indirana sarojamma — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸರೋಜಮ್ಮ * Indirana semipalmata — ಇಂಡಿರಾನಾ ಸೆಮಿಪಾಲ್ಮಾಟಾ * Indirana tysoni — ಇಂಡಿರಾನಾ ಟೈಸೋನಿ * Indirana yadera — ಇಂಡಿರಾನಾ ಯಡೇರಾ Indirana salelkari ಪ್ರಭೇದವು ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯದ ನೇತ್ರಾವಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ (Netravali Wildlife Sanctuary) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, 2015ರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಭಯಚರಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ Indirana ವಂಶವು ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 0umi5if8qg7lk52tojeb3sehs8xvzz6 0 180257 1382143 2026-08-13T07:07:00Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು}} {{Use dmy dates|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026}} [[File:アベニーパファー.jpg|thumb|ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್]] {{Taxobox | name = ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ | image = | image_caption = | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{cite iucn |author=... 1382143 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನು}} {{Use dmy dates|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026}} [[File:アベニーパファー.jpg|thumb|ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್]] {{Taxobox | name = ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ | image = | image_caption = | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Dahanukar, N. |date=2011 |title=''Carinotetraodon travancoricus'' |volume=2011 |page=e.T166591A174788004 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T166591A174788004.en |access-date=4 ಮೇ 2022 }}</ref> | regnum = ಅನಿಮೇಲಿಯಾ | phylum = ಕೊರ್ಡೆಟ/ ಸ್ವರಜ್ಜುಪ್ರಾಣಿಗಳು | classis = ಅಕ್ಟಿನೊಪ್ಟರಿಜೀ /ರಶ್ಮಿಫಿನ್ನುಳ್ಳ ಮೀನುಗಳು | ordo = ಟೆಟ್ರಾಡಾಂಟಿಫಾರ್ಮಿಸ್ | familia = ಟೆಟ್ರಾಡಾಂಟಿಡೀ | genus = ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್'' | species = '''''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್''''' | binomial = ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್'' | binomial_authority = (Hora & K. K. Nair, 1941) | synonyms = * ''ಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್'' Hora & K. K. Nair, 1941 * ''ಮೊನೊಟ್ರೆಟಸ್ ಟ್ರಾವಾಂಕೋರಿಕಸ್'' (Hora & K. K. Nair, 1941) }} '''ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''' (''Carinotetraodon travancoricus'') ಅನ್ನು '''ಮಲಬಾರ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''', '''ಪಿಗ್ಮಿ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''' ಅಥವಾ '''ಪೀ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ]] ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="IUCN"/><ref name="HoraNair">{{cite journal |last=Hora |first=S. L. |last2=Nair |first2=K. K. |year=1941 |title=Notes on Fishes in the Indian Museum: XLI. New Records of Freshwater Fish from Travancore |journal=Records of the Indian Museum |volume=43 |pages=387–393 |url=https://archive.org/details/recordsoftheindi43indi |access-date=4 May 2022 }}</ref> ಗರಿಷ್ಠ ದಾಖಲಾದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 3.5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2.5 ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Talwar">{{cite book |last=Talwar |first=P. K. |last2=Jhingran |first2=A. G. |title=Inland Fishes of India and Adjacent Countries |year=1991 |publisher=Oxford & IBH Publishing |location=New Delhi |isbn=978-81-204-0639-1 }}</ref> ಅದರ ಗಾಢ ಬಣ್ಣಗಳು, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮೀನುಗಳಾಗಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯಾವರಣವಿರುವ ಸಿಹಿನೀರಿನ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Mercy">{{cite book |last=Anna Mercy |first=T. V. |last2=Gopalakrishnan |first2=A. |last3=Kapoor |first3=D. |last4=Lakra |first4=W. S. |title=Ornamental Fishes of the Western Ghats of India |publisher=National Bureau of Fish Genetic Resources |location=Lucknow |year=2007 |pages=227–228 |isbn=978-81-902951-8-5 }}</ref> ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ಅಪಾಯಸನ್ನಿಹಿತ''' (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಮಲಿನಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಹಿಡಿತ ಇವು ಇದರ ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="IUCN"/> == ವರ್ಗೀಕರಣ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಅನ್ನು 1941ರಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಎಲ್. ಹೋರಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕೆ. ನಾಯರ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ''Tetraodon (Monotretus) travancoricus'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಮಾದರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಧ್ಯ ತಿರುವಿತಾಂಕೂರಿನ [[ಪಂಬಾ ನದಿ]] ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="HoraNair"/> ''Carinotetraodon'' ವಂಶವನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ''Tetraodon''ನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1978ರಲ್ಲಿ ಜೇ. ಸಿ. ಟೈಲರ್ ಈ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಂಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. 1999ರಲ್ಲಿ ರಾಫೆಲ್ ಬ್ರಿಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕಾಟೆಲಾಟ್ ಅವರು ''Carinotetraodon imitator'' ಅನ್ನು ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದಾಗ ''Carinotetraodon travancoricus'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು.<ref name="BritzKottelat">{{cite journal |last=Britz |first=R. |last2=Kottelat |first2=M. |year=1999 |title=''Carinotetraodon imitator'', a new freshwater pufferfish from India (Teleostei: Tetraodontiformes) |journal=Journal of South Asian Natural History |volume=4 |issue=1 |pages=39–47 |url=https://www.researchgate.net/ |access-date=19 May 2022 }}</ref> ''Carinotetraodon imitator'' ಅನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಮಾನವಾಗಿವೆ.<ref name="BritzKottelat"/> ಆಣ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ''Carinotetraodon'' ವಂಶವು ಏಕವಂಶೀಯವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ನ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಜಿನೋಮ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳ ವಂಶವಿಕಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.<ref name="Sathyajith">{{cite journal |last=Sathyajith |first=C. |last2=Yamanoue |first2=Y. |last3=Yokobori |first3=S. |last4=Thampy |first4=S. |last5=Vattiringal Jayadradhan |first5=R. K. |year=2019 |title=Mitogenome analysis of dwarf pufferfish (''Carinotetraodon travancoricus'') endemic to southwest India and its implications in the phylogeny of Tetraodontidae |journal=Journal of Genetics |volume=98 |issue=5 |pages=98–105 |doi=10.1007/s12041-019-1151-9 |pmid=31819020 |access-date=13 August 2026 }}</ref> == ದೇಹರಚನೆ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದ ಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಕಂದು-ಕಪ್ಪು ಮಿನುಗುವ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="FishBase">{{cite web |title=''Carinotetraodon travancoricus'' |url=https://www.fishbase.se/summary/Carinotetraodon-travancoricus.html |publisher=FishBase |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಎದೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಪಂಖಾಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಗುದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ದೇಹದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿ ಇರಲಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ದುಂಡಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲ ರೆಕ್ಕೆ ಇತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="HoraNair"/> ದೇಹವು ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಉದ್ದವಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ದ್ವಿರೂಪತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗಂಡುಗಳ ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಢ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಬಳಿ ನೀಲಿ ಮಿನುಗುವ "ಕಣ್ಣಿನ ಮಡಚು" ಗುರುತು ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Hellweg">{{cite magazine |last=Hellweg |first=Mike |year=2007 |title=The Dwarf Puffer: A Pleasant Little Surprise |magazine=TFH Magazine |url=https://www.tfhmagazine.com/articles/freshwater/the-dwarf-puffer-a-pleasant-little-surprise-full |access-date=5 May 2022 }}</ref> ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ದುಂಡಾಗಿದ್ದು ಗಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗಂಟಲಿನ ಬಳಿ ಹಳದಿ ಮಚ್ಚೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Hellweg"/> == ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು == ಇತರ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಂತೆ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಕೂಡ ಅಪಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಒಳಗೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="NationalGeographic">{{cite web |title=Pufferfish |url=https://web.archive.org/web/20210329000000/https://www.nationalgeographic.com/animals/fish/facts/pufferfish |publisher=National Geographic |date=12 March 2010 |archive-date=29 March 2021 |access-date=28 May 2022 }}</ref> ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚರ್ಮದ ಸ್ಕೇಲ್‌ಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ದೇಹದ ಬಹುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮುಳ್ಳುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೀನು ಉಬ್ಬಿದಾಗ ಈ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.<ref name="Shono">{{cite journal |last=Shono |first=T. |last2=Thiery |first2=A. P. |last3=Cooper |first3=R. L. |last4=Kurokawa |first4=D. |last5=Britz |first5=R. |last6=Okabe |first6=M. |last7=Fraser |first7=G. J. |year=2019 |title=Evolution and Developmental Diversity of Skin Spines in Pufferfishes |journal=iScience |volume=19 |pages=1248–1259 |doi=10.1016/j.isci.2019.06.003 |pmc=6831732 |pmid=31353167 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಾಗಿರುವ '''ಟೆಟ್ರೋಡೋಟಾಕ್ಸಿನ್''' ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ನರ ವಿಷವೂ ಈ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷವು ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ತ್ವಚೆ, ಅಂಡಾಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು.<ref name="CDC">{{cite web |title=Tetrodotoxin: Biotoxin |url=https://www.cdc.gov/niosh/ershdb/emergencyresponsecard_29750019.html |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |date=25 May 2023 |access-date=12 May 2024 }}</ref> == ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್'' ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ == ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್'' ಎಂಬ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಭೇದವು ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಮಾನ ಗಾತ್ರ, ದೇಹಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="BritzKottelat"/> ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್'' ಅನ್ನು 1999ರವರೆಗೆ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ನದೇ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡನ್ನೂ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="BritzKottelat"/> ''ಕ್ಯಾರಿನೋಟೆಟ್ರಾಡಾನ್ ಇಮಿಟೇಟರ್''ನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರ ದೇಹದ ಮುಳ್ಳುಗಳೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಾಢ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಿನುಗುವ "ಕಣ್ಣಿನ ಮಡಚು" ಗುರುತು ''C. imitator''ನ ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="BritzKottelat"/> == ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಾನ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಉಪ್ಪುನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಹಾಗೂ ನದೀಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ.<ref name="IUCN"/><ref name="Devi2000">{{cite journal |last=Devi |first=K. R. |last2=Indra |first2=T. J. |last3=Raghunathan |first3=M. B. |year=2000 |title=On a report of ''Tetraodon (Monotretus) travancoricus'', from south Kanara, Karnataka, India |journal=Journal of the Bombay Natural History Society |volume=97 |issue=3 |pages=441–443 |url=https://archive.org/ |access-date=4 May 2022 }}</ref> ಇದು ಸಿಹಿನೀರಿನ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಳಗೇ ಚಲಿಸುವ ಪೊಟಮೋಡ್ರೋಮಸ್ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯಾವರಣವಿರುವ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆ, ಮರಳು, ಸಿಲ್ಟ್ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ತಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase"/> ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಕನಿಷ್ಠ 13 ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ವೆಂಬನಾಡ್ ಸರೋವರ, ನೀಲಂಬೂರು ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಯಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲಾರ್ ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="Anupama">{{cite journal |last=Anupama |first=K. M. |last2=Harikrishnan |first2=M. |year=2015 |title=Improved survival of Malabar puffer fish, ''Carinotetraodon travancoricus'' (Hora and Nair, 1941) in planted aquaria |journal=International Journal of Environmental Sciences |volume=6 |issue=1 |pages=138–144 |doi=10.6088/ijes.6016 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಭರತಪುಳ ಮತ್ತು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಮಂಡಲ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನೀರು ತುಂಬಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳು, ಕೃತಕ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Bharathapuzha">{{cite journal |last=Bijukumar |first=A. |last2=Philip |first2=S. |last3=Ali |first3=A. |last4=Sushama |first4=S. |last5=Raghavan |first5=R. |year=2013 |title=Fishes of River Bharathapuzha, Kerala, India: diversity, distribution, threats and conservation |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=5 |issue=15 |pages=4979–4993 |doi=10.11609/JoTT.o3640.4979-93 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಹರಡುವಿಕೆಯೂ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Easa">{{cite journal |last=Easa |first=P. S. |last2=Basha |first2=C. C. |year=1995 |title=A Survey on the Habitat and Distribution of Stream Fishes in the Kerala part of Nilgiri Biosphere Reserve |journal=Kerala Forest Research Report |volume=104 |url=https://docs.kfri.res.in/ |access-date=6 May 2022 }}</ref> ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ pH 7.5–8.3 ಮತ್ತು 22–28 °C ತಾಪಮಾನವಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="FishBase"/> == ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಅನ್ನು IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ಅಪಾಯಸನ್ನಿಹಿತ''' (Vulnerable) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="IUCN"/> ಇದರ ಕಾಡು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಮಲಿನಜಲದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಹಿಡಿತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="IUCN"/> ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಂತಹ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. 2010ರ ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2005ರಿಂದ 2015ರವರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 30–40% ಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು 2005ರಿಂದ 2010ರಲ್ಲಿಯೇ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="IUCN"/> == ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ == ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಾಣಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳು, ಜಲಚರ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು, ಕ್ರಸ್ಟೇಶಿಯನ್‌ಗಳು, ಆನೆಲಿಡ್‌ಗಳು, ನೀರಿನ ಚಿಗಟಗಳು, ರೋಟಿಫರ್‌ಗಳು, ಕೋಪಿಪೋಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಡ್ ಶ್ರಿಂಪ್‌ಗಳು ಇದರ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.<ref name="Mercy"/> ವಿವಿಧ ಜಲಚರ ಕೀಟಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳಾದ ಒಡೊನಾಟಾ, ಹೆಮಿಪ್ಟೆರಾ, ಮೇಫ್ಲೈ ಮತ್ತು ಈಗೆಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನೂ ಇದು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಸ್ಯಪದಾರ್ಥ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಯಾಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಶೈವಲಗಳೂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವಾಗ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋದ ಮರಳು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಇದರ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.<ref name="Mercy"/> ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಸಣ್ಣ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಶಂಖುಗಳು, ಸಣ್ಣ ಶ್ರಿಂಪ್‌ಗಳು, ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಮಸ್ಸೆಲ್ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಶೆಲ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಜೀವಂತ ಸೊಳ್ಳೆ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name="Hellweg"/> ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಈಜುವ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಲಮೂಲದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಇತರ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮೀನುಗಳೂ ಇರಬಹುದು.<ref name="Doi">{{cite journal |last=Doi |first=Hiroyuki |last2=Sakai |first2=Harumi |last3=Yamanoue |first3=Yusuke |last4=Sonoyama |first4=Takayuki |last5=Ishibashi |first5=Toshiaki |year=2015 |title=Spawning of eight Southeast Asian brackish and freshwater puffers of the genera Tetraodon and Carinotetraodon in captivity |journal=Fisheries Science |volume=81 |issue=2 |pages=291–299 |doi=10.1007/s12562-014-0842-7 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜನವರಿಯಿಂದ ಮೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದಾಗ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Anupama"/> == ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಗಂಡುಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಳೆಗಾಲದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Reproduction">{{cite journal |last=Doi |first=Hiroyuki |last2=Sakai |first2=Harumi |last3=Yamanoue |first3=Yusuke |last4=Sonoyama |first4=Takayuki |last5=Ishibashi |first5=Toshiaki |year=2015 |title=Spawning of eight Southeast Asian brackish and freshwater puffers of the genera Tetraodon and Carinotetraodon in captivity |journal=Fisheries Science |volume=81 |issue=2 |pages=291–299 |doi=10.1007/s12562-014-0842-7 |access-date=13 August 2026 }}</ref> ಪಂಬಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರೌಢತೆಗೆ ತಲುಪುವ ಕನಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರ ಸುಮಾರು 1.83 ಸೆಂ.ಮೀ. ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರೌಢತೆಗೆ ತಲುಪುವ ವೇಗದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.<ref name="Reproduction"/> ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮೀನುಗಳ ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮಧ್ಯರೇಖೆಯ ಚರ್ಮದ ಮಡಚುಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಸಂಭೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಕಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="Doi"/> ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾವಾ ಮಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ತಳಪದರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1–5 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಾಸ ಸುಮಾರು 1.43 ಮಿ.ಮೀ. ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Doi"/> ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟ ನಂತರ ಗಂಡು ಮೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ, 27 °C ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ಮರಿಮೀನುಗಳಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಫ್ಯೂಸೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ರೋಟಿಫರ್‌ಗಳಂತಹ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ರಕ್ತಹುಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೈನ್ ಶ್ರಿಂಪ್ ನೀಡಬಹುದು.<ref name="Doi"/> ಲಾರ್ವಾಗಳು ಹೊರಬರುವಾಗ ಸರಾಸರಿ 3.15 ಮಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಕ್ ಸ್ಯಾಕ್ ಬಹುತೇಕ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಮೀನುಗಳು ಈಜಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Doi"/> ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ನಿಖರ ಆಯುಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="Hellweg"/> == ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ == 1941ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದಾಗ, ಕೆ. ಕೆ. ನಾಯರ್ ಅವರು ಮಕ್ಕಳು ಈ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಟದ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು.<ref name="HoraNair"/> ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪೆಯ ಮರಿಗಳಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮೀನು ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನವ ಸಂಬಂಧ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="Mercy"/> ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ, ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಡ್ವಾರ್ಫ್ ಪಫರ್‌ಫಿಷ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಹವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಂತ ಶಂಖುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಕೆಲವು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಶಂಖುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.<ref name="Hellweg"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.iucnredlist.org/species/166591/174788004 IUCN Red List – ''Carinotetraodon travancoricus''] * [https://www.fishbase.se/summary/Carinotetraodon-travancoricus.html FishBase – ''Carinotetraodon travancoricus''] * [https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/4Y5L5 Catalogue of Life – ''Carinotetraodon travancoricus''] [[ವರ್ಗ:Tetraodontidae]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1941ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಜೀವಿಗಳು]] 31cb0z1wht37ty91cason8l6r2ss482 3 180258 1382145 2026-08-13T07:19:50Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1382145 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=RAJASHEKHAR KODAL}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೯, ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 6u0a5y73xt53g7365oxk7d1unug1ynd 0 180259 1382148 2026-08-13T07:58:04Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್''' (Indirana brachytarsus) ಎಂಬುದು ಕಪ್ಪೆ (frog) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ (Western Ghats) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು (Anaimalai Hills) ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆ... 1382148 wikitext text/x-wiki '''ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್''' (Indirana brachytarsus) ಎಂಬುದು ಕಪ್ಪೆ (frog) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ (Western Ghats) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು (Anaimalai Hills) ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (evergreen and mixed evergreen forests), ಹಳ್ಳ-ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 600ರಿಂದ 1,508 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ಪದರದಲ್ಲಿ (leaf litter) ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಲಕ್ಕಿ, ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. == ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ ಹಲವಾರು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Periyar Tiger Reserve), ಕಲಕ್ಕಾಡ್–ಮುಂಡನ್ತುರೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Kalakad–Mundanthurai Tiger Reserve), ಮೇಘಮಲೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Meghamalai Wildlife Sanctuary), ಅಗಸ್ತ್ಯಮಲೈ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ (Agasthyamalai Biosphere Reserve), ಆನಮಲೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Anamalai Tiger Reserve) ಮತ್ತು ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Wayanad Wildlife Sanctuary) ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಹುಳುಗಳು (tadpoles) ಅರೆ-ಜಲವಾಸಿ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬಾಲ ಮತ್ತು ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೇವವಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಚಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮರಿಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗಿಂತ ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. == ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳು == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಭೇದ (Least Concern) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್, ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಬಂಡೆಗಳ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಜೀವನಾಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಮರಗಳ ಕಡಿತವೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ Batrachochytrium dendrobatidis ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರವೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಸಿಸ್ (chytridiomycosis) ಎಂಬ ಉಭಯಚರಗಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸೋಂಕು ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. r3h21kiugbyryp0ouvatwzrzojs5l9t 1382149 1382148 2026-08-13T07:59:18Z Santhosh Notagar99 82732 1382149 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of frog}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite IUCN |title= Boulenger's Indian Frog: ''Indirana brachytarsus'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/58314/166101476 |article-number=e.T58314A166101476 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T58314A166101476.en |id=58314 |year=2023 |author1=IUCN SSC Amphibian Specialist Group |accessdate=May 17, 2024}}</ref> | genus = ಇಂಡಿರಾನಾ | image = HS-5871-Indirana brachytarsus.jpg | species = ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ | authority = (ಗುಂಥರ್, 1876) }} '''ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್''' (Indirana brachytarsus) ಎಂಬುದು ಕಪ್ಪೆ (frog) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ (Western Ghats) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು (Anaimalai Hills) ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (evergreen and mixed evergreen forests), ಹಳ್ಳ-ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 600ರಿಂದ 1,508 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ಪದರದಲ್ಲಿ (leaf litter) ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಲಕ್ಕಿ, ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. == ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ ಹಲವಾರು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Periyar Tiger Reserve), ಕಲಕ್ಕಾಡ್–ಮುಂಡನ್ತುರೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Kalakad–Mundanthurai Tiger Reserve), ಮೇಘಮಲೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Meghamalai Wildlife Sanctuary), ಅಗಸ್ತ್ಯಮಲೈ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ (Agasthyamalai Biosphere Reserve), ಆನಮಲೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Anamalai Tiger Reserve) ಮತ್ತು ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Wayanad Wildlife Sanctuary) ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಹುಳುಗಳು (tadpoles) ಅರೆ-ಜಲವಾಸಿ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬಾಲ ಮತ್ತು ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೇವವಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಚಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮರಿಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗಿಂತ ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. == ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳು == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಭೇದ (Least Concern) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್, ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಬಂಡೆಗಳ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಜೀವನಾಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಮರಗಳ ಕಡಿತವೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ Batrachochytrium dendrobatidis ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರವೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಸಿಸ್ (chytridiomycosis) ಎಂಬ ಉಭಯಚರಗಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸೋಂಕು ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. qzeupjdos3i588k1oxk6bfg1986mjh6 1382150 1382149 2026-08-13T08:00:18Z Santhosh Notagar99 82732 1382150 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of frog}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} {{Use Indian English|date=January 2020}} {{Speciesbox | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite IUCN |title= Boulenger's Indian Frog: ''Indirana brachytarsus'' |url=https://www.iucnredlist.org/species/58314/166101476 |article-number=e.T58314A166101476 |doi=10.2305/IUCN.UK.2023-1.RLTS.T58314A166101476.en |id=58314 |year=2023 |author1=IUCN SSC Amphibian Specialist Group |accessdate=May 17, 2024}}</ref> | genus = ಇಂಡಿರಾನಾ | image = HS-5871-Indirana brachytarsus.jpg | species = ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ | authority = (ಗುಂಥರ್, 1876) }} '''ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್''' (Indirana brachytarsus) ಎಂಬುದು ಕಪ್ಪೆ (frog) ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ (Western Ghats) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು (Anaimalai Hills) ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ (evergreen and mixed evergreen forests), ಹಳ್ಳ-ಹೊಳೆಗಳ ಸಮೀಪ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 600ರಿಂದ 1,508 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದುರಿದ ಎಲೆಗಳ ಪದರದಲ್ಲಿ (leaf litter) ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಏಲಕ್ಕಿ, ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.<ref name=frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Anura/Ranixalidae/Indirana/Indirana-brachytarsus |title=''Indirana brachytarsus'' (Günther, 1876) |author=Frost, Darrel R. |year=2014 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |access-date=30 May 2014}}</ref> == ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ ಹಲವಾರು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Periyar Tiger Reserve), ಕಲಕ್ಕಾಡ್–ಮುಂಡನ್ತುರೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Kalakad–Mundanthurai Tiger Reserve), ಮೇಘಮಲೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Meghamalai Wildlife Sanctuary), ಅಗಸ್ತ್ಯಮಲೈ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ (Agasthyamalai Biosphere Reserve), ಆನಮಲೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Anamalai Tiger Reserve) ಮತ್ತು ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (Wayanad Wildlife Sanctuary) ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಗಳು ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಮರಿಹುಳುಗಳು (tadpoles) ಅರೆ-ಜಲವಾಸಿ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಬಾಲ ಮತ್ತು ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ತೇವವಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಚಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮರಿಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯ ಕಾಲುಗಳು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗಿಂತ ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Indirana_brachytarsus</ref> == ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳು == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಒಕ್ಕೂಟ (IUCN) ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಳಜಿಯ ಪ್ರಭೇದ (Least Concern) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್, ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವ ಬಂಡೆಗಳ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಜೀವನಾಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಮರಗಳ ಕಡಿತವೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಪ್ಪೆಯಲ್ಲಿ Batrachochytrium dendrobatidis ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರವೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೈಟ್ರಿಡಿಯೋಮೈಕೋಸಿಸ್ (chytridiomycosis) ಎಂಬ ಉಭಯಚರಗಳ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸೋಂಕು ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == kmj9ven6inoejo4zerwg1f9vli3lqeh 0 180260 1382153 2026-08-13T08:00:58Z A826 72368 A826 [[ಮುಜುಂಗಾವು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 1382153 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಮುಜುಂಗಾವು ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] h2uke7fxt3cob0ouuojw8u1tci3sq64 0 180261 1382155 2026-08-13T08:20:38Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಇಂದಿನ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ... 1382155 wikitext text/x-wiki '''ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಇಂದಿನ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು, ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾನಂತವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ, ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಾವಕ್ಕಾಡ್ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಪ್ರದೇಶವೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವವು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಹೆಂಚುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1844ರಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾದ ನಿಲಂಬೂರು ತೇಗದ ತೋಟ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಬೇಪೂರ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ತಿರೂರು–ಬೇಪೂರ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಇವೆ. ನೆಡಿಯಿರುಪ್ಪು ಸ್ವರೂಪಂ, ಏರಣಾಡು, ವಳ್ಳುವನಾಡು, ಪರಪ್ಪನಾಡು, ಕಾವಲಪ್ಪಾರ, ವೆಟ್ಟತ್ತುನಾಡು, ನಿಲಂಬೂರು ರಾಜ್ಯ, ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಮುಂತಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾರತಪ್ಪುಳ, ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಕಡಲുണ്ടಿ ನದಿಗಳು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. == ಪದೋತ್ಪತ್ತಿ == ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ತುಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಲಬಾರ್‌ನ ಜನರನ್ನು ಮಲಬಾರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ನಾವಿಕರು ಕೇರಳವನ್ನು ಮಲೇ (Male) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಲಬಾರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ “ಮಲ” ಎಂಬ ಪದ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ “ಬಾರ್” ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಲ ಎಂದರೆ ಬೆಟ್ಟ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡ, ಬಾರ್ ಎಂದರೆ ದೇಶ ಅಥವಾ ಭೂಭಾಗ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಅರಬ್ ಬರಹಗಾರರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಲಿಬಾರ್, ಮನಿಬಾರ್, ಮುಲಿಬಾರ್ ಮತ್ತು ಮುನಿಬಾರ್ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್-ಬಿರೂನಿ ಎಂಬಾತ ಮಲಬಾರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲಿನ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಟಿಂಡಿಸ್ ಬಂದರು ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿಖರ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಪೊನ್ನಾನಿ, ತಾನೂರು, ಬೇಪೂರ್–ಚಾಲಿಯಂ–ಕಡಲുണ്ടಿ–ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬಂದರಿನ ಸಾಧ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್ ಚೇರ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಸಂಗಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಪ್ರದೇಶವು ಚೇರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಒಳನಾಡು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. == ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗ == ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ, ಪರಪ್ಪನಾಡು, ವೆಟ್ಟತ್ತುನಾಡು, ವಳ್ಳುವನಾಡು, ನಿಲಂಬೂರು, ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಕುರುಮತ್ತೂರು ಶಾಸನ, ತಿರುನಾವಾಯ ಶಾಸನ, ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಚಾಲಿಯಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹಳೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಏರಣಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏರಾದಿ ಎಂಬ ಸಾಮಂತ ನಾಯರ್ ವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಏರಣಾಡಿನ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂതിരಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. == ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಉದಯ == ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂതിരಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಡಚ್ಚರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಸಾಮೂതിരಿಯು ಮೂಲತಃ ಏರಣಾಡು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಬಂದರಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ತಿರುನಾವಾಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಳ್ಳುವನಾಡಿನಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂതിരಿಯ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇಬ್ನ್ ಬತೂತಾ, ಮಾ ಹುವಾನ್, ಅಬ್ದುರ್ ರಜ್ಜಾಕ್, ನಿಕ್ಕೊಲೊ ಡಿ ಕಾಂಟಿ, ಅಫನಾಸಿ ನಿಕಿಟಿನ್, ಲುಡೋವಿಕೊ ಡಿ ವರ್ತೆಮಾ ಮತ್ತು ಡುವಾರ್ಟೆ ಬಾರ್ಬೋಸಾ ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1498ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಸಮೀಪದ ಕಪ್ಪಾಡ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಯುರೋಪಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗ ತೆರೆದಿತು. ಸಾಮೂതിരಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರರು ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಘಟಿತ ನೌಕಾ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ತಿರುನಾವಾಯ ಮಮಾಂಕಂ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪೊನ್ನಾನಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. 14ನೇಯಿಂದ 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಕೇರಳ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ತಾನೂರು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗಣಿತೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಚತ್ತು ಎಳುತ್ತಚ್ಚನ್, ಪೂಂತಾನಂ ನಂಬೂದಿರಿ, ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ, ಕುಂಚನ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಜೈನುದ್ದೀನ್ ಮಖ್ದೂಮ್ II ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲ == 1804ರ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆ. ಇಂದಿನ ಕೇರಳದೊಳಗಿನ ನಗರಗಳಾಗಿ ತಲಶ್ಶೇರಿ, ಕೋഴിക്കೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. 1951ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ. ಪೂರ್ವ ಏರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೀಲಂಬೂರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೋಲಿಯವರ ತೇಗದ ತೋಟವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತೇಗದ ತೋಟವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಎಚ್. ವಿ. ಕಾನೋಲಿ ಅವರು 1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೆಡಿಸಿದರು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತಗೊಂಡವು. ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲ–ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸೋತ ನಂತರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಟಿಪ್ಪುವಿನ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಂಗ್ಲ–ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಾದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ 1793ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಮಲಬಾರ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ **ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ (ಕೋഴിക്കೋಡ್)**ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವು ಚೆರ್ಪುಳಶ್ಶೇರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು; ನಂತರ ಅದು ಒಟ್ಟಪಾಲಂಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1799–1800ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1860ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1921ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಲಬಾರ್ ಬಂಡಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಆಗಿತ್ತು. 1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. == ರಾಜಮನೆತನಗಳು == ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನವು ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು. ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. '''ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಅರಮನೆ''' ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಅರಮನೆಯು ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಹಾರಾಣಿ ಆಯಿಲ್ಯಂ ತಿರುನಾಳ್ ಗೌರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾಯಿ (1791–1815) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1811ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪತಿ ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೊಸ ಅರಮನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್ ಅವರು ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿಯ ಪೂಝವಾತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಾಝಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾವಿಲ್ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದರು. '''ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆ''' ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1705ರಲ್ಲಿ (ಮಲಯಾಳಂ ಸಂವತ್ಸರ 880), ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಇಟ್ಟಮ್ಮರ್ ರಾಜರ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಕಿಳಿಮಾನೂರ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ದತ್ತು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಇಟ್ಟಮ್ಮರ್ ರಾಜರ ಸಹೋದರಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ರಾಮ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಘವ ವರ್ಮ ಅವರು ಕಿಳಿಮಾನೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ದತ್ತು ಪಡೆದ ಸಹೋದರಿಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ರಾಘವ ವರ್ಮ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಘವ ವರ್ಮ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ರವಿ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್, ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರ ಪುತ್ರನು ನಂತರ ಧರ್ಮ ರಾಜ ಕಾರ್ತಿಕ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. 1740ರಲ್ಲಿ, ದೇಶಿಂಗನಾಡಿನ ರಾಜನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಡಚ್ ನಾಯಕ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹಾಕರ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮಿತ್ರ ಸೇನೆಯು ವೆನಾಡ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಕಿಳಿಮಾನೂರ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಸೇನೆಯು ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಸೋಲಿಸಿತು. ಇದು ಸಣ್ಣ ವಿಜಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದು ಯುರೋಪಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. 1753ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರಾದ ಶಾಸ್ತಾ ಅಥವಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗಾಗಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ವೇಲು ತಂಪಿ ದಳವಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಗೆಗೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಈ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಈ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರದ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ನೆಡುಂಪುರಂ ಅರಮನೆ, ತಿರುವಲ್ಲಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಲ್ಲುವನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. == ಭೂಗೋಳ == ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕೇರಳದ ದೂರದ ನೋಟ ಬಿಯ್ಯಂ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶ, ಪೊನ್ನಾನಿ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಹಿಂದಿನ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊರಪುಝಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ (ದಕ್ಷಿಣ ತ್ರಿಶೂರ್ ಪ್ರದೇಶ) ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು—ಭಾರತಪುಝಾ, ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಕದಲೂಂಡಿ—ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಭವಾನಿ ನದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉಪನದಿಗಳೂ ಇವೆ. ಭಾರತಪುಝಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮಲಂಪುಝಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಪರಂಬಿಕುಳಂ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಯ್ಯಂ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶ, ಕಾನೋಲಿ ಕಾಲುವೆಯಂತಹ ಕಾಲುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪೊನ್ನಾನಿ ಕೋಲೆ ತೇವಭೂಮಿಗಳು ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಯಾದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೊಯಮತ್ತೂರು ನಗರದ ಮೂಲಕ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಕೇರಳವನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಕೇರಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳು ಏರನಾಡಿನ ನೀಲಂಬೂರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. 2,554 ಮೀಟರ್ (8,379 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಮುಕುರ್ತಿ ಶಿಖರವು ಇಂದಿನ ನೀಲಂಬೂರ್ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಊಟಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಐದನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಅನಮುದಿ (2,696 ಮೀ) ಮತ್ತು ಮೀಸಪುಲಿಮಲ (2,651 ಮೀ) ನಂತರ ಕೇರಳದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗಿನ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೂ ಆಗಿದೆ. ಅಂಗಿಂದ ಶಿಖರ (2,383 ಮೀ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಾವುಲ್ ಮಾಲ (2,339 ಮೀ) ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮುಖ್ಯ ನಿರಂತರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ, ಅಲೆಗಳಂತಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ, ಕರಿಂಪುಝಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ನ್ಯೂ ಅಮರಂಬಲಂ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ, ನೆಡುಂಕಾಯಂ ಮಳೆಕಾಡು, ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತೇಗದ ತೋಟಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ವಯನಾಡು, ಮಲಪ್ಪುರಂ (ಚಾಲಿಯಾರ್ ಕಣಿವೆ) ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ (ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಕಣಿವೆ) ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಮೈಸೂರು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಕೇರಳದ ಕಣಜ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಏರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ “ನೀಲಂಬೂರ್ ಕಣಿವೆ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೀಲಂಬೂರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಖನಿಜ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25 ಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀಟರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 0.1 ಗ್ರಾಂ ಚಿನ್ನ ಇರುವುದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಕದಲೂಂಡಿ ನದಿಗಳ ಹಲವಾರು ಉಪನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. == ಸಾರಿಗೆ == '''ರಸ್ತೆಗಳು''' '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್''' ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ (ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್) ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೋಲ್ವೋ 8400 ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಮೂಲಕ ಮುಂಬೈಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಸಮೀಪದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 766 ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಲ್ಲೇಗಾಲದ ಮೂಲಕ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 966 ಕೋഴിക്കോടನ್ನು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮೂಲಕ ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ನ ಉಪನಗರವಾದ ರಾಮನಾಟ್ಟುಕರೆ ಬಳಿ ಇದು NH 66ಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ SH 29, SH 54, SH 68 ಮತ್ತು SH 34 ಕೂಡ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಗರದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬಸ್‌ಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (KSRTC) ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಉಪನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಪಾಲಯಂ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆಯ (ಮಾವೂರ್ ರಸ್ತೆ) ಮೋಫಸ್ಸಿಲ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. KSRTC ಬಸ್‌ಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ KSRTC ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ, ತೊಟ್ಟಿಲ್ಪಾಲಂ, ತಿರುವಂಬಾಡಿ ಮತ್ತು ವಡಕರದಲ್ಲಿಯೂ KSRTC ಡಿಪೋಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮುಂಬೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಯಮತ್ತೂರು, ಚೆನ್ನೈ, ವೆಲ್ಲೂರು, ಎರ್ನಾಕುಲಂ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಊಟಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಐಷಾರಾಮಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬಸ್‌ಗಳು ಪಾಲಯಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. '''ಮಲಪ್ಪುರಂ''' 1953ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ ಸೇತುವೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು KSRTC ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ NH 66 ಮತ್ತು NH 966 ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಕೇರಳ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 2,680 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 2,305 ಕಿ.ಮೀ. ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದ 375 ಕಿ.ಮೀ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ನಾಡುಕಾಣಿ ಚುರಂ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಅನ್ನು ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಡುಕಾಣಿ–ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ ರಸ್ತೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೂರ್ವದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನಾಡುಕಾಣಿ ಚುರಂ ಗಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಯನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಾನೂರು, ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ವಳ್ಳിക്കുന്ന್ ಮೂಲಕ ತಿರೂರಿನಿಂದ ಚಲಿಯಂವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಲಪ್ಪುರಂನಿಂದ ತಾಮರಶ್ಶೇರಿಗೆ, ಮಲಪ್ಪುರಂನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ, ಫೆರೋಕ್‌ನಿಂದ ತಿರೂರಂಗಾಡಿ ಮೂಲಕ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್‌ನಿಂದ ಅಂಗಡಿಪುರಂಗೆ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. == ರೈಲ್ವೆಗಳು == '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್''' ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ₹98 ಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದು [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು, ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಆರು ರೈಲು ಹಳಿಗಳಿವೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಿಲ್ದಾಣದ 125ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು 2013ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ (ಈಗಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್)‌ಗೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1888ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು [ಮದ್ರಾಸ್ ರೈಲ್ವೆ]ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಲಬಾರ್‌ನ ಮೊದಲ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು [ಚಾಲಿಯಂ] (ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು) ಮತ್ತು [ತಿರೂರು] ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ಗೆ ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು, ಅದು ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಚಾಲಿಯಂನ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಚಾಲಿಯಂಗೆ ಹೋಗುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಇತರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ [ಫರೋಕ್] (ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್: FK), [ಕಲ್ಲಾಯಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಸೌತ್] (ಕೋಡ್: KUL), [ವೆಳ್ಳಯಿಲ್] (ಕೋಡ್: VLL) ಮತ್ತು [ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್] (ಕೋಡ್: WH) ಸೇರಿವೆ. == ಮಲಪ್ಪುರಂ == ತಿರೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1861ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]ವು [ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ]ಯ ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ 142 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.[ಮಲಪ್ಪುರಂ] ನಗರಕ್ಕೆ [ಅಂಗಾಡಿಪುರಂ] (17 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ), [ತಿರೂರು] ಮತ್ತು [ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ] (ಎರಡೂ ಸುಮಾರು 26 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ, ಸುಮಾರು 40 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣ) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಕೇರಳದ ರೈಲ್ವೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ [ತಿರೂರು]ನಲ್ಲಿದೆ. [ತಾನೂರು], [ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ] ಮತ್ತು [ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು] ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ತಿರೂರಿನಿಂದ [ಚಾಲಿಯಂ]ವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1861ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, [ತಿರುನಾವಾಯ] ಮೂಲಕ ತಿರೂರಿನಿಂದ [ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ]ವರೆಗೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. 1862ರಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂನಿಂದ [ಪಟ್ಟಾಂಬಿ]ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಟ್ಟಾಂಬಿಯಿಂದ [ಪೋದನೂರು]ವರೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.[64] ಇದೇ [ಬೇಪೂರ್]–ಪೋದನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ [ಚೆನ್ನೈ]–[ಮಂಗಳೂರು] ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ನಂತರ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ನೀಲಂಬೂರ್–ಶೋರನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ [ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್] ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನೀಲಂಬೂರಿನ [ತೇಗದ ಮರ]ವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನೀಲಂಬೂರ್–ನಂಜನಗೂಡು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು [ನೀಲಂಬೂರ್] ಅನ್ನು [ಮೈಸೂರು]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.ಗುರುವಾಯೂರು–ತಿರುನಾವಾಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ವಿಷನ್ 2020 ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್–ಮಲಪ್ಪುರಂ–ಅಂಗಾಡಿಪುರಂ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತು ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. '''ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್''' ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]ವು [ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ]ಯ [ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ]ದ ಆರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್] ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು 588 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ: ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ (ಒಲವಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಗರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ) ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಟೌನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ). [ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್] ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಅನ್ನು [ತಿರುವನಂತಪುರಂ], [ಎರ್ನಾಕುಲಂ], [ಕೊಯಮತ್ತೂರು], [ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್], [ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ], [ಸೇಲಂ] ಮತ್ತು [ಮಂಗಳೂರು] ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ [ಮಂಗಳೂರು]ವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯ [ಚೆನ್ನೈ]ಯೊಂದಿಗೆ [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಗ್ಯಾಪ್] ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಗ್ಯಾಪ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ, ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ಮಂಗಳೂರು–ಚೆನ್ನೈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ * ನೀಲಂಬೂರ್–ಶೋರನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ * ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ–ಶೋರನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಇದಲ್ಲದೆ, ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗೆ [ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ]ಯೊಂದಿಗೂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಇದರಿಂದ [ಗೋವಾ] ಮತ್ತು [ಮುಂಬೈ] ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ == '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್''' ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರಿಪ್ಪೂರ್ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದರ IATA ಕೋಡ್: CCJ ಮತ್ತು ICAO ಕೋಡ್: VOCL. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು 1988ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಒಂದು ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಿಂದ ಮದೀನಾ ಮತ್ತು ಜೆದ್ದಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ನೇರ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಒದಗಿಸಿದ 2019–20ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 17ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಕೋಯಮತ್ತೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 62 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೂ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. 2011ರಲ್ಲಿ, ವಾಯು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ ಈಸ್ಟ್ ಯಕ್ಕರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಈಸ್ಟ್ ಯಕ್ಕರ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ 60 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1,237 ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 191 ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ: ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ (IIM Kozhikode) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ (NIT Calicut). ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್,ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೈಸಸ್ ರಿಸರ್ಚ್] ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸೇರಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಕಲರಿಯೇಟ್ (IB) ಕಂಟಿನ್ಯೂಮ್ ಶಾಲೆಯಾದ ದಿ ವೈಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೆರುಮಣ್ಣಾದಲ್ಲಿದ್ದು, 2016ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತೆಂಜಿಪಾಲಂನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಅನ್ನು 1957ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪದವಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 250 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1877ರಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳ ಹಿಂದೂ ಬಾಲಕರಿಗೂ ಈ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1879ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯಿತು. 1915ರಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ—ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ—ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು 9cys9h2qdurp2bxtkljmflhyg5uix08 1382156 1382155 2026-08-13T08:34:40Z Santhosh Notagar99 82732 1382156 wikitext text/x-wiki '''ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಇಂದಿನ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು, ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾನಂತವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ, ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಾವಕ್ಕಾಡ್ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಪ್ರದೇಶವೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವವು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಹೆಂಚುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1844ರಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾದ ನಿಲಂಬೂರು ತೇಗದ ತೋಟ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಬೇಪೂರ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ತಿರೂರು–ಬೇಪೂರ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವೂ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಇವೆ. ನೆಡಿಯಿರುಪ್ಪು ಸ್ವರೂಪಂ, ಏರಣಾಡು, ವಳ್ಳುವನಾಡು, ಪರಪ್ಪನಾಡು, ಕಾವಲಪ್ಪಾರ, ವೆಟ್ಟತ್ತುನಾಡು, ನಿಲಂಬೂರು ರಾಜ್ಯ, ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಮುಂತಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾರತಪ್ಪುಳ, ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಕಡಲുണ്ടಿ ನದಿಗಳು ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. == ಪದೋತ್ಪತ್ತಿ == ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ತುಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಲಬಾರ್‌ನ ಜನರನ್ನು ಮಲಬಾರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ನಾವಿಕರು ಕೇರಳವನ್ನು ಮಲೇ (Male) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಲಬಾರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ “ಮಲ” ಎಂಬ ಪದ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ “ಬಾರ್” ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಲ ಎಂದರೆ ಬೆಟ್ಟ ಅಥವಾ ಗುಡ್ಡ, ಬಾರ್ ಎಂದರೆ ದೇಶ ಅಥವಾ ಭೂಭಾಗ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Logan |first=William |url=https://archive.org/details/malabarmanual0000loga/page/1/mode/1up |title=Malabar Manual, Vol. 1 |date=1887 |publisher=Superintendent, Government Press (Madras) |others=Servants of Knowledge |isbn=978-81-206-0446-9 |pages=1}}</ref> ಅರಬ್ ಬರಹಗಾರರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಲಿಬಾರ್, ಮನಿಬಾರ್, ಮುಲಿಬಾರ್ ಮತ್ತು ಮುನಿಬಾರ್ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್-ಬಿರೂನಿ ಎಂಬಾತ ಮಲಬಾರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲಿನ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>According to [[Pliny the Elder]], goods from India were sold in the Empire at 100 times their original purchase price. See [https://web.archive.org/web/20131106031753/http://www.cartage.org.lb/en/themes/BookLibrary/books/bibliographie/P/Plinyelder/elder/pliny-india.html]</ref> Pliny the Elder mentioned that Limyrike was prone by pirates.<ref>Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.</ref> [[Cosmas Indicopleustes]] mentioned that the Limyrike was a source of peppers.<ref>Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.</ref><ref>Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.</ref> == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಟಿಂಡಿಸ್ ಬಂದರು ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿಖರ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಪೊನ್ನಾನಿ, ತಾನೂರು, ಬೇಪೂರ್–ಚಾಲಿಯಂ–ಕಡಲുണ്ടಿ–ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬಂದರಿನ ಸಾಧ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್ ಚೇರ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಸಂಗಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಪ್ರದೇಶವು ಚೇರರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಒಳನಾಡು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Narayanan2017">M. G. S. Narayanan. "Kozhikkodinte Katha". Malayalam/Essays. Mathrubhumi Books. Second Edition (2017) {{ISBN|978-81-8267-114-0}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗ == ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ, ಪರಪ್ಪನಾಡು, ವೆಟ್ಟತ್ತುನಾಡು, ವಳ್ಳುವನಾಡು, ನಿಲಂಬೂರು, ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಕುರುಮತ್ತೂರು ಶಾಸನ, ತಿರುನಾವಾಯ ಶಾಸನ, ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಚಾಲಿಯಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹಳೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಏರಣಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏರಾದಿ ಎಂಬ ಸಾಮಂತ ನಾಯರ್ ವಂಶ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಏರಣಾಡಿನ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂതിരಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. == ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಉದಯ == ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಆಡಳಿತಗಾರನು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂതിരಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಅರಬ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಡಚ್ಚರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಸಾಮೂതിരಿಯು ಮೂಲತಃ ಏರಣಾಡು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಬಂದರಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ತಿರುನಾವಾಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಳ್ಳುವನಾಡಿನಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಸಾಮೂതിരಿಯ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇಬ್ನ್ ಬತೂತಾ, ಮಾ ಹುವಾನ್, ಅಬ್ದುರ್ ರಜ್ಜಾಕ್, ನಿಕ್ಕೊಲೊ ಡಿ ಕಾಂಟಿ, ಅಫನಾಸಿ ನಿಕಿಟಿನ್, ಲುಡೋವಿಕೊ ಡಿ ವರ್ತೆಮಾ ಮತ್ತು ಡುವಾರ್ಟೆ ಬಾರ್ಬೋಸಾ ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1498ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಸಮೀಪದ ಕಪ್ಪಾಡ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಯುರೋಪಿನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗ ತೆರೆದಿತು. ಸಾಮೂതിരಿಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರರು ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಘಟಿತ ನೌಕಾ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ == ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ತಿರುನಾವಾಯ ಮಮಾಂಕಂ ಉತ್ಸವದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪೊನ್ನಾನಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. 14ನೇಯಿಂದ 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಕೇರಳ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಲೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ತಾನೂರು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಈ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನಮಿತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶ್ರೇಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗಣಿತೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಚತ್ತು ಎಳುತ್ತಚ್ಚನ್, ಪೂಂತಾನಂ ನಂಬೂದಿರಿ, ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟತಿರಿ, ಕುಂಚನ್ ನಂಬಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಜೈನುದ್ದೀನ್ ಮಖ್ದೂಮ್ II ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲ == 1804ರ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆ. ಇಂದಿನ ಕೇರಳದೊಳಗಿನ ನಗರಗಳಾಗಿ ತಲಶ್ಶೇರಿ, ಕೋഴിക്കೋಡ್ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. 1951ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ. ಪೂರ್ವ ಏರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೀಲಂಬೂರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೋಲಿಯವರ ತೇಗದ ತೋಟವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತೇಗದ ತೋಟವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಎಚ್. ವಿ. ಕಾನೋಲಿ ಅವರು 1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೆಡಿಸಿದರು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತಗೊಂಡವು. ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲ–ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಸೋತ ನಂತರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಒಪ್ಪಂದದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಟಿಪ್ಪುವಿನ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಂಗ್ಲ–ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಾದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ 1793ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಮಲಬಾರ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ **ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ (ಕೋഴിക്കೋಡ್)**ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವು ಚೆರ್ಪುಳಶ್ಶೇರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು; ನಂತರ ಅದು ಒಟ್ಟಪಾಲಂಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು.<ref name="Clt">{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ |title=''Kerala Charitram'' |date=January 2007 |publisher=DC Books |isbn=978-81-264-1588-5 |edition=2007 |location=Kottayam |access-date=19 July 2020}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1799–1800ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1860ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1921ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಲಬಾರ್ ಬಂಡಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಆಗಿತ್ತು. 1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. == ರಾಜಮನೆತನಗಳು == ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನವು ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು. ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. '''ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಅರಮನೆ''' ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರಂ ಅರಮನೆಯು ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಹಾರಾಣಿ ಆಯಿಲ್ಯಂ ತಿರುನಾಳ್ ಗೌರಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾಯಿ (1791–1815) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1811ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪತಿ ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೊಸ ಅರಮನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್ ಅವರು ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿಯ ಪೂಝವಾತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಾಝಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾವಿಲ್ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>Varier, M. R. Raghava. "Documents of Investiture Ceremonies" in K. K. N. Kurup, Edit., "India's Naval Traditions". Northern Book Centre, New Delhi, 1997</ref> '''ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆ''' ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>Sister's son. According to the matrilineal system prevalent at that time children born of the female members only belonged to that house.</ref> 1705ರಲ್ಲಿ (ಮಲಯಾಳಂ ಸಂವತ್ಸರ 880), ಪರಪ್ಪನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಇಟ್ಟಮ್ಮರ್ ರಾಜರ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಕಿಳಿಮಾನೂರ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ದತ್ತು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಇಟ್ಟಮ್ಮರ್ ರಾಜರ ಸಹೋದರಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ರಾಮ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಘವ ವರ್ಮ ಅವರು ಕಿಳಿಮಾನೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ದತ್ತು ಪಡೆದ ಸಹೋದರಿಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ತ್ರಾವಣ್ಕೂರ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ರಾಘವ ವರ್ಮ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಘವ ವರ್ಮ ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ರವಿ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್, ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರ ಪುತ್ರನು ನಂತರ ಧರ್ಮ ರಾಜ ಕಾರ್ತಿಕ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. 1740ರಲ್ಲಿ, ದೇಶಿಂಗನಾಡಿನ ರಾಜನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಡಚ್ ನಾಯಕ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹಾಕರ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮಿತ್ರ ಸೇನೆಯು ವೆನಾಡ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಕಿಳಿಮಾನೂರ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಸೇನೆಯು ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಸೋಲಿಸಿತು. ಇದು ಸಣ್ಣ ವಿಜಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯೊಂದು ಯುರೋಪಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.<ref>It is also said{{by whom|date=November 2012}} Shaastha and Ayyappa are different</ref> 1753ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮ ಅವರು ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರಾದ ಶಾಸ್ತಾ ಅಥವಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗಾಗಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>P. Shungoonny Menon - A HISTORY OF TRAVANCORE - First edition: 1878, New edition: 1983, Page 130, 131 - {{ISBN|978-8170200406}}</ref> ವೇಲು ತಂಪಿ ದಳವಾ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಗೆಗೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಿಳಿಮಾನೂರ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಈ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಈ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ತಿರುವನಂತಪುರದ ನೇಪಿಯರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ನೆಡುಂಪುರಂ ಅರಮನೆ, ತಿರುವಲ್ಲಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಲ್ಲುವನಾಡ್ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. <gallery> File:Kadalundi Bird Sanctuary.jpg|ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ File:View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg|ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿ, ಭರತಪುಳಾ File:Chaliyar River at Feroke.jpg|ಚಾಲಿಯಾರ್, ಕೇರಳದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿ File:Nemmara-paddy.jpg|ವಿಶಿಷ್ಟ ''ಪಾಲಕ್ಕಡನ್'' ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ (ನೆಮ್ಮಾರದಿಂದ) File:Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ, ಕೇರಳದ ಐದನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿ. </gallery> == ಭೂಗೋಳ == ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕೇರಳದ ದೂರದ ನೋಟ ಬಿಯ್ಯಂ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶ, ಪೊನ್ನಾನಿ ‘ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಹಿಂದಿನ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊರಪುಝಾ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ (ದಕ್ಷಿಣ ತ್ರಿಶೂರ್ ಪ್ರದೇಶ) ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು—ಭಾರತಪುಝಾ, ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಕದಲೂಂಡಿ—ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಭವಾನಿ ನದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉಪನದಿಗಳೂ ಇವೆ. ಭಾರತಪುಝಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಾತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮಲಂಪುಝಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಪರಂಬಿಕುಳಂ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಯ್ಯಂ ಹಿನ್ನೀರು ಪ್ರದೇಶ, ಕಾನೋಲಿ ಕಾಲುವೆಯಂತಹ ಕಾಲುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪೊನ್ನಾನಿ ಕೋಲೆ ತೇವಭೂಮಿಗಳು ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಯಾದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಕೊಯಮತ್ತೂರು ನಗರದ ಮೂಲಕ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಕೇರಳವನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಕೇರಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳು ಏರನಾಡಿನ ನೀಲಂಬೂರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=https://www.keralartc.com/unit.html |website=keralartc.com |title=KSRTC stations of Malappuram}}</ref> 2,554 ಮೀಟರ್ (8,379 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಮುಕುರ್ತಿ ಶಿಖರವು ಇಂದಿನ ನೀಲಂಬೂರ್ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಊಟಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಐದನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದು, ಅನಮುದಿ (2,696 ಮೀ) ಮತ್ತು ಮೀಸಪುಲಿಮಲ (2,651 ಮೀ) ನಂತರ ಕೇರಳದ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗಿನ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.nhai.org/doc/23june12/nh_nh%20wise.pdf "National Highways and their lengths"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120906234553/http://www.nhai.org/Doc/23june12/NH_NH%20wise.pdf |date=6 September 2012 }}. National Highways Authority of India. Retrieved 4 September 2015.</ref> ಅಂಗಿಂದ ಶಿಖರ (2,383 ಮೀ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಾವುಲ್ ಮಾಲ (2,339 ಮೀ) ಮೂರನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮುಖ್ಯ ನಿರಂತರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ, ಅಲೆಗಳಂತಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ, ಕರಿಂಪುಝಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ನ್ಯೂ ಅಮರಂಬಲಂ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ, ನೆಡುಂಕಾಯಂ ಮಳೆಕಾಡು, ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತೇಗದ ತೋಟಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ವಯನಾಡು, ಮಲಪ್ಪುರಂ (ಚಾಲಿಯಾರ್ ಕಣಿವೆ) ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ (ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಕಣಿವೆ) ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಮೈಸೂರು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಕೇರಳದ ಕಣಜ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಏರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ “ನೀಲಂಬೂರ್ ಕಣಿವೆ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೀಲಂಬೂರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಖನಿಜ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25 ಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀಟರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 0.1 ಗ್ರಾಂ ಚಿನ್ನ ಇರುವುದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏರನಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಕದಲೂಂಡಿ ನದಿಗಳ ಹಲವಾರು ಉಪನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. == ಸಾರಿಗೆ == '''ರಸ್ತೆಗಳು''' '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್''' ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ (ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್) ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೋಲ್ವೋ 8400 ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ಮೂಲಕ ಮುಂಬೈಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಸಮೀಪದ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 766 ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಲ್ಲೇಗಾಲದ ಮೂಲಕ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 966 ಕೋഴിക്കോടನ್ನು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮೂಲಕ ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ನ ಉಪನಗರವಾದ ರಾಮನಾಟ್ಟುಕರೆ ಬಳಿ ಇದು NH 66ಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ SH 29, SH 54, SH 68 ಮತ್ತು SH 34 ಕೂಡ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಗರದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಬಸ್‌ಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (KSRTC) ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಉಪನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಪಾಲಯಂ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆಯ (ಮಾವೂರ್ ರಸ್ತೆ) ಮೋಫಸ್ಸಿಲ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. KSRTC ಬಸ್‌ಗಳು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ KSRTC ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ, ತೊಟ್ಟಿಲ್ಪಾಲಂ, ತಿರುವಂಬಾಡಿ ಮತ್ತು ವಡಕರದಲ್ಲಿಯೂ KSRTC ಡಿಪೋಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮುಂಬೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಯಮತ್ತೂರು, ಚೆನ್ನೈ, ವೆಲ್ಲೂರು, ಎರ್ನಾಕುಲಂ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಊಟಿ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಐಷಾರಾಮಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬಸ್‌ಗಳು ಪಾಲಯಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. '''ಮಲಪ್ಪುರಂ''' 1953ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ ಸೇತುವೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು KSRTC ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ NH 66 ಮತ್ತು NH 966 ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಕೇರಳ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 2,680 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 2,305 ಕಿ.ಮೀ. ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದ 375 ಕಿ.ಮೀ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ನಾಡುಕಾಣಿ ಚುರಂ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಅನ್ನು ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಡುಕಾಣಿ–ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ ರಸ್ತೆ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೂರ್ವದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನಾಡುಕಾಣಿ ಚುರಂ ಗಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಯನ್ನು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಾನೂರು, ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ ಮತ್ತು ವಳ್ಳിക്കുന്ന್ ಮೂಲಕ ತಿರೂರಿನಿಂದ ಚಲಿಯಂವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಮಲಪ್ಪುರಂನಿಂದ ತಾಮರಶ್ಶೇರಿಗೆ, ಮಲಪ್ಪುರಂನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ, ಫೆರೋಕ್‌ನಿಂದ ತಿರೂರಂಗಾಡಿ ಮೂಲಕ ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಕ್ಕಲ್‌ನಿಂದ ಅಂಗಡಿಪುರಂಗೆ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದ್ದರು. == ರೈಲ್ವೆಗಳು == '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್''' ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ₹98 ಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದು [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು, ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಆರು ರೈಲು ಹಳಿಗಳಿವೆ. ಇದು ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Kerala railway stations ahead in passenger fare income|url=http://english.manoramaonline.com/news/kerala/kerala-railway-stations-ahead-in-passenger-fare-income.html|access-date=26 December 2016|work=[[Manoramaonline.com]]|date=1 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160103063307/http://english.manoramaonline.com/news/kerala/kerala-railway-stations-ahead-in-passenger-fare-income.html|archive-date=3 January 2016|location=Thrissur}}</ref> 2012ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಿಲ್ದಾಣದ 125ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು 2013ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ (ಈಗಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್)‌ಗೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1888ರ ಜನವರಿ 2ರಂದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು [ಮದ್ರಾಸ್ ರೈಲ್ವೆ]ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಲಬಾರ್‌ನ ಮೊದಲ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು [ಚಾಲಿಯಂ] (ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು) ಮತ್ತು [ತಿರೂರು] ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‌ಗೆ ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು, ಅದು ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಚಾಲಿಯಂನ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಚಾಲಿಯಂಗೆ ಹೋಗುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=A milestone|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/a-milestone/article4013251.ece|access-date=5 March 2013|newspaper=The Hindu|date=19 October 2012}}</ref> ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ಇತರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ [ಫರೋಕ್] (ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್: FK), [ಕಲ್ಲಾಯಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಸೌತ್] (ಕೋಡ್: KUL), [ವೆಳ್ಳಯಿಲ್] (ಕೋಡ್: VLL) ಮತ್ತು [ವೆಸ್ಟ್ ಹಿಲ್] (ಕೋಡ್: WH) ಸೇರಿವೆ. == ಮಲಪ್ಪುರಂ == ತಿರೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1861ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]ವು [ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ]ಯ ಆರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ 142 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.[ಮಲಪ್ಪುರಂ] ನಗರಕ್ಕೆ [ಅಂಗಾಡಿಪುರಂ] (17 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ), [ತಿರೂರು] ಮತ್ತು [ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ] (ಎರಡೂ ಸುಮಾರು 26 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ, ಸುಮಾರು 40 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯಾಣ) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ.<ref name="mpm">{{Cite news|title=ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...|url=https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|date=17 June 2019|access-date=19 December 2020|work=Mathrubhumi|archive-date=30 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms |website=The Times of India |title= Nilambur-Nanjandgud way to be realised |date= 2 September 2016 |access-date= 26 June 2020}}</ref><ref>{{Cite news|title=Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece|last=Muringatheri|first=Mini|date=10 February 2017|access-date=24 January 2021|work=The Hindu}}</ref> ಕೇರಳದ ರೈಲ್ವೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ [ತಿರೂರು]ನಲ್ಲಿದೆ. [ತಾನೂರು], [ಪರಪ್ಪನಂಗಾಡಿ] ಮತ್ತು [ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು] ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ತಿರೂರಿನಿಂದ [ಚಾಲಿಯಂ]ವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Train services resume on Pollachi – Palakkad section">{{cite news | url=http://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/train-services-resume-on-pollachi-palakkad-section/article7885689.ece | title=Train services resume on Pollachi – Palakkad section | date=17 November 2015 | agency=The Hindu | access-date=25 November 2015 | location=Coimbatore}}</ref> ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 1861ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, [ತಿರುನಾವಾಯ] ಮೂಲಕ ತಿರೂರಿನಿಂದ [ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ]ವರೆಗೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. 1862ರಲ್ಲಿ ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂನಿಂದ [ಪಟ್ಟಾಂಬಿ]ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಟ್ಟಾಂಬಿಯಿಂದ [ಪೋದನೂರು]ವರೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.[64] ಇದೇ [ಬೇಪೂರ್]–ಪೋದನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ [ಚೆನ್ನೈ]–[ಮಂಗಳೂರು] ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ನಂತರ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ನೀಲಂಬೂರ್–ಶೋರನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ [ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್] ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನೀಲಂಬೂರಿನ [ತೇಗದ ಮರ]ವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನೀಲಂಬೂರ್–ನಂಜನಗೂಡು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು [ನೀಲಂಬೂರ್] ಅನ್ನು [ಮೈಸೂರು]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಿತ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.ಗುರುವಾಯೂರು–ತಿರುನಾವಾಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವೂ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ವಿಷನ್ 2020 ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್–ಮಲಪ್ಪುರಂ–ಅಂಗಾಡಿಪುರಂ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತು ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. '''ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್''' ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗ]ವು [ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ]ಯ [ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ]ದ ಆರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್] ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು 588 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ: ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಂಕ್ಷನ್ (ಒಲವಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಗರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ) ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಟೌನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ). [ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್] ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಅನ್ನು [ತಿರುವನಂತಪುರಂ], [ಎರ್ನಾಕುಲಂ], [ಕೊಯಮತ್ತೂರು], [ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್], [ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ], [ಸೇಲಂ] ಮತ್ತು [ಮಂಗಳೂರು] ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ [ಮಂಗಳೂರು]ವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯ [ಚೆನ್ನೈ]ಯೊಂದಿಗೆ [ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಗ್ಯಾಪ್] ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಗ್ಯಾಪ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ, ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ಮಂಗಳೂರು–ಚೆನ್ನೈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ * ನೀಲಂಬೂರ್–ಶೋರನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ * ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ–ಶೋರನೂರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಇದಲ್ಲದೆ, ಶೋರನೂರು ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗೆ [ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ]ಯೊಂದಿಗೂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಇದರಿಂದ [ಗೋವಾ] ಮತ್ತು [ಮುಂಬೈ] ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ == '''ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್''' ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರಿಪ್ಪೂರ್ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದರ IATA ಕೋಡ್: CCJ ಮತ್ತು ICAO ಕೋಡ್: VOCL. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು 1988ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಒಂದು ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/Silver-jubilee-does-not-bring-cheer-to-Karipur-airport-users/articleshow/12498757.cms|title=Silver jubilee does not bring cheer to Karipur airport users|work=The Times of India}}</ref> ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದಿಂದ ಮದೀನಾ ಮತ್ತು ಜೆದ್ದಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ನೇರ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಒದಗಿಸಿದ 2019–20ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 17ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ಗೆ ಸಮೀಪದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಕೋಯಮತ್ತೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 62 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೂ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. 2011ರಲ್ಲಿ, ವಾಯು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನ ಈಸ್ಟ್ ಯಕ್ಕರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಈಸ್ಟ್ ಯಕ್ಕರ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ 60 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news| url=http://www.hindu.com/2011/05/21/stories/2011052162250900.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20110526015312/http://www.hindu.com/2011/05/21/stories/2011052162250900.htm | url-status=dead | archive-date=2011-05-26 | location=Chennai, India | work=[[The Hindu]] | title=60 Acres Identified For Airport Project | date=2011-05-21}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1,237 ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 191 ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ: ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ (IIM Kozhikode) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ (NIT Calicut). ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್,ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೈಸಸ್ ರಿಸರ್ಚ್] ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.spices.res.in/pages/history |title=History |date=12 March 2018 |publisher=[[Indian Institute of Spices Research]] |access-date=21 May 2019}}</ref> and National Institute of Electronics and Information Technology.<ref>{{Cite web |url=http://nielit.gov.in/calicut/content/introduction-8 |title=Introduction |date=21 October 2015 |publisher=National Institute of Electronics and Information Technology |access-date=21 May 2019}}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಕಲರಿಯೇಟ್ (IB) ಕಂಟಿನ್ಯೂಮ್ ಶಾಲೆಯಾದ ದಿ ವೈಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೆರುಮಣ್ಣಾದಲ್ಲಿದ್ದು, 2016ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 24 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತೆಂಜಿಪಾಲಂನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಅನ್ನು 1957ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಎರಡನೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪದವಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 250 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/LP |website=sametham.kite.kerala.gov.in |title=LP schools in Malappuram |access-date=17 April 2020}}</ref> 1877ರಲ್ಲಿ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗಳ ಹಿಂದೂ ಬಾಲಕರಿಗೂ ಈ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1879ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯ ಕಾಲೇಜಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯಿತು. 1915ರಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಂದಿನ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆ—ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಇಂದಿನ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ—ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪೈಕಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. <ref>{{Cite news|title=Inkel Greens beckons firms to Malappuram|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/inkel-greens-beckons-firms-to-malappuram/article8784293.ece|date=28 June 2016|access-date=6 October 2020|work=The Hindu Businessline}}</ref> Eranad Knowledge City at [[Manjeri]] is a first of its kind project in the state.<ref>{{Cite web|url=http://www.ekc.edu.in/about|title=Eranad knowledge city|access-date=4 November 2020|website=eku.edu.in|archive-date=4 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604171424/http://www.ekc.edu.in/about|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 9uxxai0u2x58kpshvxvfroy2hpkz65e 0 180262 1382158 2026-08-13T08:55:23Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ''' (CUSAT) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು... 1382158 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ''' (CUSAT) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಳಮಶೇರಿ ಮತ್ತು ಎറണಾಕುಳಂನಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂರನೆಯದು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 66 ಕಿ.ಮೀ. (41 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆದ ಅಭಿಯಾನದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (CUSAT) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (CAT) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (DAT) ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ 29 ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಿಕ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಜಾತಿಯ ಆಂಫಿಪೋಡ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ Tejasvinavadhithamastu ಆಗಿದೆ. ಇದು ವೇದಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, “ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ—ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನವು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಆವರಣಗಳು (ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗಳು) == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಪುಲಿಂಕನ್ನುನಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. '''ಮುಖ್ಯ (ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರ) ಆವರಣ''' ಕಲಮಸ್ಸೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆವರಣವಿದೆ. 180 ಎಕರೆ (0.73 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (SOE ಕ್ಯಾಂಪಸ್), ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲೀಗಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇವೆ. '''ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣ''' ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿ, ನದೀಮುಖದ ಜಲತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಫಿಶರೀಸ್, ಭೌತಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯು ಕರಾವಳಿ ನೀರಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣ''' ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣವು ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕುಟ್ಟನಾಡ್ (CUCEK) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗಗಳು == '''ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ'''<br> '''ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ''' ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು 1963ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕೇಂದ್ರದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ್ಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆಪ್ಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನಗಳು, ಸೌರಕೋಶಗಳು, ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಖಗೋಳಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. UGC, AICTE, IUCAA, DST, DRDO, CSIR, IUAC, DAE ಮತ್ತು KSCSTE ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಭಾಗವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ), M.Phil. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು CUSATನ IUCAA ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು Edumithra Intellectual Services ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗ''' ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು, ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಗರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಪ್ರಸರಣ ಆಂಟೆನಾಗಳು, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, ISRO, AICTE, DOE, DRDO, MOD ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಲೇಷ್ಯಾದ PolarizOne Corporation, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಮತ್ತು M.Tech. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಮತ್ತು ರಾಡಾರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳಿವೆ. PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವಿಭಾಗವು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ: National Symposium on Antennas & Propagation (APSYM) ಮತ್ತು Symposium on Ocean Electronics (SYMPOL). == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ University Science Instrumentation Centre (USIC)ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. USIC ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಗಾಜಿನ ಊದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಇದು Instrumentation ಮತ್ತು Applied Physics ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. DST, DAE, UGC, AICTE, KSCSTE ಮತ್ತು TWAS ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಭಾಗವು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್, Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು Instrumentationನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Sc. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಕೆ. ಎನ್. ಮಧುಸೂದನನ್ ಅವರನ್ನು 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಂದು ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪಿ. ಸದಾಶಿವಂ ಅವರು CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು (P.S. & R.T.) 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು Rubber Research Institute of India ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. Nuffic (MHO, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್), Volkswagen Foundation (ಜರ್ಮನಿ), MHRD, AICTE, DRDO, DST ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. Naval Architecture and Ship Buildingನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. Naval Architecture ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ Rostock ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕಾಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು B.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು M.O.T. Certificate Examinationಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ Society of Naval Architecture Students ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ SHIPSTECHNIC ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಶಾಲೆ == International School of Photonics (ISP) ಅನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಲೇಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಘಟಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಫೋಟೋಥರ್ಮಲ್, ಫೋಟೋಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಲೇಸರ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ-ನಿರ್ಣಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಫೈಬರ್-ಆಪ್ಟಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಪಾಲಿಮರ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಫೋಟೋನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, AICTE ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2002ರಲ್ಲಿ University Grants Commission, Cochin University of Science and Technologyಯನ್ನು “University with Potential for Excellence in the Field of Lasers and Optoelectronics Sciences” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ₹5 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿತು. ಈ ಅನುದಾನವನ್ನು Centre of Excellence in Lasers and Optoelectronics Sciences (CELOS) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ CELOS ಅನ್ನು International School of Photonicsನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Opto Electronics and Laser Technology) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು (DCA) 1994ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಭಾಗವು Master of Computer Applications ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತೆ, ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮಾದರೀಕರಣ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಕೋಡಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಭಾಷಾ ಗಣಕೀಕರಣ, ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವೆಬ್ ಮೈನಿಂಗ್, ಗ್ರಾಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು, ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಡೇಟಾ ಮೈನಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ. 2016ರಿಂದ ವಿಭಾಗವು Soft Computing ವಿಶೇಷೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ M.Sc. Computer Science ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ Soft Computingನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ Machine Learning, Natural Language Processing, AI ಮತ್ತು Big Data Analytics ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರಿಚಯವಿದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು (DCS) Information Systems ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ high-speed computing, human-computer interaction, information security, networked embedded systems, natural language processing, software engineering ಮತ್ತು very-large-scale integration ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ Computer Centre ಮತ್ತು CUSAT Intranet ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Computer & Information Science), M.Tech. (Software Engineering), M.Tech. (Computer Science with Specialization in Data Science & Artificial Intelligence), M.Sc. Computer Science (Artificial Intelligence & Data Science) ಮತ್ತು PhD (Computer Science / Computer Engineering ಅಥವಾ Information Science) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು: == Artificial Intelligence & Computer Vision Laboratory (AICV) Bioinformatics Laboratory (BI) Cyber Physical Systems Laboratory (CPS) Natural Language Processing Laboratory (NLP) Software Engineering Laboratory (SEL) ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ School of Engineering ಅನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ Civil, Mechanical, Electrical ಮತ್ತು Chemical Engineeringನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1995ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು Civil Engineering, Mechanical Engineering, Electronics and Communication Engineering, Computer Science & Engineering ಮತ್ತು Information Technologyಯಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ Safety and Fire Engineering ಹಾಗೂ 2003ರಲ್ಲಿ Electrical & Electronics Engineering ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1981ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ 53 PhD ಪದವೀಧರರು ಹೊರಬಂದಿದ್ದು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ DST, Central Water Commission, ISRO, AICTE, Coir Board ಮತ್ತು Kerala State Coir Corporation ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆಯು ನೀಡುವ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ National Board of Accreditation (NBA)ನ Tier-I ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. National Board of Accreditation (NBA) ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ Washington Accordಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಹಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. == ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು == '''ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ):''' * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ — 90 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು * ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಭೂತಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಉಷ್ಣ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) — 18 * ಅರೆಕಾಲಿಕ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ''' ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯು ಶಿಪ್ ಎಂಜಿನ್ ರೂಮ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ನಡೆಸುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಅನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಕುಟ್ಟನಾಡ್‌ನ ಪುಲಿಂಕುನ್ನೂನಲ್ಲಿ 42 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 75 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವ CUSATನ ಏಕೈಕ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಇದಾಗಿದೆ. '''ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗಗಳಿಂದ ಅನುದಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (NCAAH), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ M.Sc. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಎರಡು ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ I: ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ II: ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ '''ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಪರಿಸರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೊನೋಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ * ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆ * ಪರಿಸರ ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ದೂರಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ UGC ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಪುನಶ್ಚೇತನ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ, ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಜಲಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. == ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗ == '''ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ''' ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಬೆಂಬಲಿತ ವಿಭಾಗ ಸಂಶೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ (DRS) ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ವಿಶೇಷ ನೆರವು (DSA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ ಇದಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ, ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಭಾಷಾ ಬೋಧನೆ ಸೇರಿವೆ. '''ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು'''<br> * ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ M.A. * M.Phil. * ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ * PhD * ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕೋರ್ಸ್ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜಪಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಭಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗ == '''ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ''' ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1962ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಎ. ಟಿ. ಮಾರ್ಕೋಸ್. ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಉಪನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO) ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ದಿವಂಗತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: * ಮೂರು ವರ್ಷದ LL.B. * ಐದು ವರ್ಷದ B.B.A., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) * B.Com., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) == ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ == ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು CUSATನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗದ ಡೀನ್ ಡಾ. ಕೆ. ಎನ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎನ್. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು 2003ರಲ್ಲಿ CUSATನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಶೋಧಕರು ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ LL.M. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. IUCIPRS ಅನ್ನು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಸಮಿತಿಯೂ ಇದೆ. ಡಾ. ಎಂ. ಭಾಸಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು'''<br> * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿ) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) (1 ವರ್ಷ) * ಬಿಬಿಎ ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) * ಬಿ.ಕಾಂ. ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) == ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರ == ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿ.ವೋಕ್‌ (B.Voc) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ತನ್ನ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, **ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ (UGC)**ವು ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (DDUKK) ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. CUSATನ ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವು ತರಗತಿ ಆಧಾರಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೃತ್ತಿಪರರ ಅನುಭವ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಸಮಗ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಯುವಕರ ಹೊಸ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜಕ್ಕರಿಯ ಕೆ.ಎ., ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, CUSAT ಅವರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು:''' * ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ವೋಕ್. (B.Voc) * ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಶಾಲೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 1995ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಯು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಜಲಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹಿಡಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆ * ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ CUSATನ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗದ ಮುಂದುವರಿದ ವಾಯುಮಂಡಲ ರೇಡಾರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR)ಯು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯೂ ಮಿಲೇನಿಯಂ ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ (NMITLI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೆಸೋಸ್ಕೇಲ್ ಮಾದರೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ C-MMACS ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಜಲಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ದೇಶದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಫಿಲ್. (ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವೊಂದಕ್ಕೆ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಪದವಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. 1965ರಲ್ಲಿ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (POMD) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ಸಾಗರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ''' ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈರಾಲಜಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ, ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೋಶ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಆನುವಂಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಸ್ಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜೈವ-ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ — 2018ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಗ್ರ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ — 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಪಾರ್ವತಿ ಎ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. k8gyiywzt5jr2954v7gz2ihy1fmhyd2 1382159 1382158 2026-08-13T08:56:39Z Santhosh Notagar99 82732 1382159 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ''' (CUSAT) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಳಮಶೇರಿ ಮತ್ತು ಎറണಾಕುಳಂನಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂರನೆಯದು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 66 ಕಿ.ಮೀ. (41 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ನಲ್ಲಿದೆ. [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|website=Cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}</ref>|261x261px]] [[File:Cusat.jpg|thumb|ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ (CUSAT)|259x259px]] ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆದ ಅಭಿಯಾನದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (CUSAT) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (CAT) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (DAT) ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ 29 ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಿಕ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಜಾತಿಯ ಆಂಫಿಪೋಡ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ Tejasvinavadhithamastu ಆಗಿದೆ. ಇದು ವೇದಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, “ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ—ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನವು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಆವರಣಗಳು (ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗಳು) == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಪುಲಿಂಕನ್ನುನಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. '''ಮುಖ್ಯ (ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರ) ಆವರಣ''' ಕಲಮಸ್ಸೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆವರಣವಿದೆ. 180 ಎಕರೆ (0.73 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (SOE ಕ್ಯಾಂಪಸ್), ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲೀಗಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇವೆ. '''ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣ''' ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿ, ನದೀಮುಖದ ಜಲತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಫಿಶರೀಸ್, ಭೌತಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯು ಕರಾವಳಿ ನೀರಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣ''' ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣವು ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕುಟ್ಟನಾಡ್ (CUCEK) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗಗಳು == '''ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ'''<br> '''ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ''' ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು 1963ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕೇಂದ್ರದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ್ಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆಪ್ಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನಗಳು, ಸೌರಕೋಶಗಳು, ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಖಗೋಳಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. UGC, AICTE, IUCAA, DST, DRDO, CSIR, IUAC, DAE ಮತ್ತು KSCSTE ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಭಾಗವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ), M.Phil. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು CUSATನ IUCAA ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು Edumithra Intellectual Services ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗ''' ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು, ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಗರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಪ್ರಸರಣ ಆಂಟೆನಾಗಳು, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, ISRO, AICTE, DOE, DRDO, MOD ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಲೇಷ್ಯಾದ PolarizOne Corporation, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಮತ್ತು M.Tech. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಮತ್ತು ರಾಡಾರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳಿವೆ. PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವಿಭಾಗವು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ: National Symposium on Antennas & Propagation (APSYM) ಮತ್ತು Symposium on Ocean Electronics (SYMPOL). == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ University Science Instrumentation Centre (USIC)ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. USIC ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಗಾಜಿನ ಊದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಇದು Instrumentation ಮತ್ತು Applied Physics ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. DST, DAE, UGC, AICTE, KSCSTE ಮತ್ತು TWAS ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಭಾಗವು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್, Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು Instrumentationನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Sc. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಕೆ. ಎನ್. ಮಧುಸೂದನನ್ ಅವರನ್ನು 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಂದು ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪಿ. ಸದಾಶಿವಂ ಅವರು CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು (P.S. & R.T.) 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು Rubber Research Institute of India ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. Nuffic (MHO, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್), Volkswagen Foundation (ಜರ್ಮನಿ), MHRD, AICTE, DRDO, DST ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. Naval Architecture and Ship Buildingನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. Naval Architecture ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ Rostock ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕಾಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು B.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು M.O.T. Certificate Examinationಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ Society of Naval Architecture Students ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ SHIPSTECHNIC ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಶಾಲೆ == International School of Photonics (ISP) ಅನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಲೇಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಘಟಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಫೋಟೋಥರ್ಮಲ್, ಫೋಟೋಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಲೇಸರ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ-ನಿರ್ಣಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಫೈಬರ್-ಆಪ್ಟಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಪಾಲಿಮರ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಫೋಟೋನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, AICTE ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2002ರಲ್ಲಿ University Grants Commission, Cochin University of Science and Technologyಯನ್ನು “University with Potential for Excellence in the Field of Lasers and Optoelectronics Sciences” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ₹5 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿತು. ಈ ಅನುದಾನವನ್ನು Centre of Excellence in Lasers and Optoelectronics Sciences (CELOS) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ CELOS ಅನ್ನು International School of Photonicsನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Opto Electronics and Laser Technology) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು (DCA) 1994ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಭಾಗವು Master of Computer Applications ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತೆ, ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮಾದರೀಕರಣ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಕೋಡಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಭಾಷಾ ಗಣಕೀಕರಣ, ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವೆಬ್ ಮೈನಿಂಗ್, ಗ್ರಾಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು, ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಡೇಟಾ ಮೈನಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ. 2016ರಿಂದ ವಿಭಾಗವು Soft Computing ವಿಶೇಷೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ M.Sc. Computer Science ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ Soft Computingನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ Machine Learning, Natural Language Processing, AI ಮತ್ತು Big Data Analytics ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರಿಚಯವಿದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು (DCS) Information Systems ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ high-speed computing, human-computer interaction, information security, networked embedded systems, natural language processing, software engineering ಮತ್ತು very-large-scale integration ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ Computer Centre ಮತ್ತು CUSAT Intranet ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Computer & Information Science), M.Tech. (Software Engineering), M.Tech. (Computer Science with Specialization in Data Science & Artificial Intelligence), M.Sc. Computer Science (Artificial Intelligence & Data Science) ಮತ್ತು PhD (Computer Science / Computer Engineering ಅಥವಾ Information Science) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು: == Artificial Intelligence & Computer Vision Laboratory (AICV) Bioinformatics Laboratory (BI) Cyber Physical Systems Laboratory (CPS) Natural Language Processing Laboratory (NLP) Software Engineering Laboratory (SEL) ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ School of Engineering ಅನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ Civil, Mechanical, Electrical ಮತ್ತು Chemical Engineeringನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1995ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು Civil Engineering, Mechanical Engineering, Electronics and Communication Engineering, Computer Science & Engineering ಮತ್ತು Information Technologyಯಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ Safety and Fire Engineering ಹಾಗೂ 2003ರಲ್ಲಿ Electrical & Electronics Engineering ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1981ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ 53 PhD ಪದವೀಧರರು ಹೊರಬಂದಿದ್ದು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ DST, Central Water Commission, ISRO, AICTE, Coir Board ಮತ್ತು Kerala State Coir Corporation ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆಯು ನೀಡುವ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ National Board of Accreditation (NBA)ನ Tier-I ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. National Board of Accreditation (NBA) ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ Washington Accordಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಹಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. == ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು == '''ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ):''' * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ — 90 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು * ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಭೂತಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಉಷ್ಣ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) — 18 * ಅರೆಕಾಲಿಕ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ''' ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯು ಶಿಪ್ ಎಂಜಿನ್ ರೂಮ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ನಡೆಸುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಅನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಕುಟ್ಟನಾಡ್‌ನ ಪುಲಿಂಕುನ್ನೂನಲ್ಲಿ 42 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 75 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವ CUSATನ ಏಕೈಕ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಇದಾಗಿದೆ. '''ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗಗಳಿಂದ ಅನುದಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (NCAAH), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ M.Sc. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಎರಡು ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ I: ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ II: ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ '''ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಪರಿಸರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೊನೋಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ * ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆ * ಪರಿಸರ ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ದೂರಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ UGC ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಪುನಶ್ಚೇತನ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ, ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಜಲಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. == ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗ == '''ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ''' ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಬೆಂಬಲಿತ ವಿಭಾಗ ಸಂಶೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ (DRS) ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ವಿಶೇಷ ನೆರವು (DSA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ ಇದಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ, ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಭಾಷಾ ಬೋಧನೆ ಸೇರಿವೆ. '''ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು'''<br> * ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ M.A. * M.Phil. * ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ * PhD * ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕೋರ್ಸ್ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜಪಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಭಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗ == '''ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ''' ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1962ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಎ. ಟಿ. ಮಾರ್ಕೋಸ್. ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಉಪನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO) ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ದಿವಂಗತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: * ಮೂರು ವರ್ಷದ LL.B. * ಐದು ವರ್ಷದ B.B.A., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) * B.Com., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) == ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ == ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು CUSATನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗದ ಡೀನ್ ಡಾ. ಕೆ. ಎನ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎನ್. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು 2003ರಲ್ಲಿ CUSATನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಶೋಧಕರು ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ LL.M. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. IUCIPRS ಅನ್ನು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಸಮಿತಿಯೂ ಇದೆ. ಡಾ. ಎಂ. ಭಾಸಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು'''<br> * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿ) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) (1 ವರ್ಷ) * ಬಿಬಿಎ ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) * ಬಿ.ಕಾಂ. ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) == ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರ == ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿ.ವೋಕ್‌ (B.Voc) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ತನ್ನ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, **ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ (UGC)**ವು ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (DDUKK) ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. CUSATನ ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವು ತರಗತಿ ಆಧಾರಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೃತ್ತಿಪರರ ಅನುಭವ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಸಮಗ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಯುವಕರ ಹೊಸ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜಕ್ಕರಿಯ ಕೆ.ಎ., ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, CUSAT ಅವರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು:''' * ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ವೋಕ್. (B.Voc) * ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಶಾಲೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 1995ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಯು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಜಲಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹಿಡಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆ * ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ CUSATನ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗದ ಮುಂದುವರಿದ ವಾಯುಮಂಡಲ ರೇಡಾರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR)ಯು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯೂ ಮಿಲೇನಿಯಂ ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ (NMITLI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೆಸೋಸ್ಕೇಲ್ ಮಾದರೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ C-MMACS ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಜಲಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ದೇಶದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಫಿಲ್. (ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವೊಂದಕ್ಕೆ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಪದವಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. 1965ರಲ್ಲಿ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (POMD) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ಸಾಗರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ''' ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈರಾಲಜಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ, ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೋಶ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಆನುವಂಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಸ್ಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜೈವ-ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ — 2018ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಗ್ರ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ — 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಪಾರ್ವತಿ ಎ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. hsll1k4ad50ztwleqyitrmpikjkcjuh 1382160 1382159 2026-08-13T09:00:59Z Santhosh Notagar99 82732 1382160 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ''' (CUSAT) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಳಮಶೇರಿ ಮತ್ತು ಎറണಾಕುಳಂನಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂರನೆಯದು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 66 ಕಿ.ಮೀ. (41 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ನಲ್ಲಿದೆ. [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|website=Cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}</ref>|261x261px]] [[File:Cusat.jpg|thumb|ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ (CUSAT)|259x259px]] ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆದ ಅಭಿಯಾನದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (CUSAT) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="official">{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}</ref> ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (CAT) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (DAT) ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ 29 ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಿಕ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</re 2018ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಜಾತಿಯ ಆಂಫಿಪೋಡ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ Tejasvinavadhithamastu ಆಗಿದೆ. ಇದು ವೇದಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, “ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ—ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನವು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Motto">{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}</ref> == ಆವರಣಗಳು (ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗಳು) == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಪುಲಿಂಕನ್ನುನಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}</ref> '''ಮುಖ್ಯ (ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರ) ಆವರಣ''' ಕಲಮಸ್ಸೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆವರಣವಿದೆ. 180 ಎಕರೆ (0.73 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (SOE ಕ್ಯಾಂಪಸ್), ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲೀಗಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇವೆ. '''ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣ''' ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿ, ನದೀಮುಖದ ಜಲತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಫಿಶರೀಸ್, ಭೌತಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}</ref> ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯು ಕರಾವಳಿ ನೀರಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣ''' ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣವು ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕುಟ್ಟನಾಡ್ (CUCEK) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗಗಳು == '''ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ'''<br> '''ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ''' ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು 1963ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕೇಂದ್ರದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ್ಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆಪ್ಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನಗಳು, ಸೌರಕೋಶಗಳು, ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಖಗೋಳಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. UGC, AICTE, IUCAA, DST, DRDO, CSIR, IUAC, DAE ಮತ್ತು KSCSTE ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಭಾಗವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}</ref><ref>{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}</ref> ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ), M.Phil. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು CUSATನ IUCAA ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು Edumithra Intellectual Services ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗ''' ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು, ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಗರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಪ್ರಸರಣ ಆಂಟೆನಾಗಳು, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, ISRO, AICTE, DOE, DRDO, MOD ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಲೇಷ್ಯಾದ PolarizOne Corporation, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="DOE CUSAT">{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}</ref> ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಮತ್ತು M.Tech. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಮತ್ತು ರಾಡಾರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳಿವೆ. PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="SYMPOL">{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}</ref> ವಿಭಾಗವು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ: National Symposium on Antennas & Propagation (APSYM) ಮತ್ತು Symposium on Ocean Electronics (SYMPOL). == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ University Science Instrumentation Centre (USIC)ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. USIC ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಗಾಜಿನ ಊದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಇದು Instrumentation ಮತ್ತು Applied Physics ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. DST, DAE, UGC, AICTE, KSCSTE ಮತ್ತು TWAS ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಭಾಗವು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}</ref> ವಿಭಾಗವು Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್, Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು Instrumentationನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Sc. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಕೆ. ಎನ್. ಮಧುಸೂದನನ್ ಅವರನ್ನು 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಂದು ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪಿ. ಸದಾಶಿವಂ ಅವರು CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು (P.S. & R.T.) 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು Rubber Research Institute of India ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. Nuffic (MHO, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್), Volkswagen Foundation (ಜರ್ಮನಿ), MHRD, AICTE, DRDO, DST ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. Naval Architecture and Ship Buildingನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. Naval Architecture ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ Rostock ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕಾಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು B.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು M.O.T. Certificate Examinationಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ Society of Naval Architecture Students ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ SHIPSTECHNIC ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಶಾಲೆ == International School of Photonics (ISP) ಅನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಲೇಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಘಟಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಫೋಟೋಥರ್ಮಲ್, ಫೋಟೋಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಲೇಸರ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ-ನಿರ್ಣಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಫೈಬರ್-ಆಪ್ಟಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಪಾಲಿಮರ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಫೋಟೋನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, AICTE ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2002ರಲ್ಲಿ University Grants Commission, Cochin University of Science and Technologyಯನ್ನು “University with Potential for Excellence in the Field of Lasers and Optoelectronics Sciences” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ₹5 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿತು. ಈ ಅನುದಾನವನ್ನು Centre of Excellence in Lasers and Optoelectronics Sciences (CELOS) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ CELOS ಅನ್ನು International School of Photonicsನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Opto Electronics and Laser Technology) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು (DCA) 1994ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಭಾಗವು Master of Computer Applications ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತೆ, ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮಾದರೀಕರಣ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಕೋಡಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಭಾಷಾ ಗಣಕೀಕರಣ, ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವೆಬ್ ಮೈನಿಂಗ್, ಗ್ರಾಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು, ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಡೇಟಾ ಮೈನಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ. 2016ರಿಂದ ವಿಭಾಗವು Soft Computing ವಿಶೇಷೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ M.Sc. Computer Science ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ Soft Computingನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ Machine Learning, Natural Language Processing, AI ಮತ್ತು Big Data Analytics ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರಿಚಯವಿದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು (DCS) Information Systems ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ high-speed computing, human-computer interaction, information security, networked embedded systems, natural language processing, software engineering ಮತ್ತು very-large-scale integration ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ Computer Centre ಮತ್ತು CUSAT Intranet ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Computer & Information Science), M.Tech. (Software Engineering), M.Tech. (Computer Science with Specialization in Data Science & Artificial Intelligence), M.Sc. Computer Science (Artificial Intelligence & Data Science) ಮತ್ತು PhD (Computer Science / Computer Engineering ಅಥವಾ Information Science) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು: == Artificial Intelligence & Computer Vision Laboratory (AICV) Bioinformatics Laboratory (BI) Cyber Physical Systems Laboratory (CPS) Natural Language Processing Laboratory (NLP) Software Engineering Laboratory (SEL) ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ School of Engineering ಅನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ Civil, Mechanical, Electrical ಮತ್ತು Chemical Engineeringನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1995ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು Civil Engineering, Mechanical Engineering, Electronics and Communication Engineering, Computer Science & Engineering ಮತ್ತು Information Technologyಯಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ Safety and Fire Engineering ಹಾಗೂ 2003ರಲ್ಲಿ Electrical & Electronics Engineering ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1981ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ 53 PhD ಪದವೀಧರರು ಹೊರಬಂದಿದ್ದು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ DST, Central Water Commission, ISRO, AICTE, Coir Board ಮತ್ತು Kerala State Coir Corporation ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆಯು ನೀಡುವ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ National Board of Accreditation (NBA)ನ Tier-I ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. National Board of Accreditation (NBA) ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ Washington Accordಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಹಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. == ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು == '''ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ):''' * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ — 90 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು * ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಭೂತಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಉಷ್ಣ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) — 18 * ಅರೆಕಾಲಿಕ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ''' ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}</ref> ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯು ಶಿಪ್ ಎಂಜಿನ್ ರೂಮ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ನಡೆಸುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಅನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಕುಟ್ಟನಾಡ್‌ನ ಪುಲಿಂಕುನ್ನೂನಲ್ಲಿ 42 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 75 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವ CUSATನ ಏಕೈಕ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಇದಾಗಿದೆ. '''ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗಗಳಿಂದ ಅನುದಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (NCAAH), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ M.Sc. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಎರಡು ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ I: ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ II: ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ '''ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಪರಿಸರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೊನೋಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ * ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆ * ಪರಿಸರ ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ದೂರಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ UGC ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಪುನಶ್ಚೇತನ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ, ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಜಲಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. == ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗ == '''ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ''' ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಬೆಂಬಲಿತ ವಿಭಾಗ ಸಂಶೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ (DRS) ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ವಿಶೇಷ ನೆರವು (DSA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ ಇದಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ, ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಭಾಷಾ ಬೋಧನೆ ಸೇರಿವೆ. '''ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು'''<br> * ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ M.A. * M.Phil. * ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ * PhD * ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕೋರ್ಸ್ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜಪಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಭಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗ == '''ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ''' ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1962ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಎ. ಟಿ. ಮಾರ್ಕೋಸ್. ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಉಪನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO) ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ದಿವಂಗತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: * ಮೂರು ವರ್ಷದ LL.B. * ಐದು ವರ್ಷದ B.B.A., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) * B.Com., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) == ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ == ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು CUSATನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗದ ಡೀನ್ ಡಾ. ಕೆ. ಎನ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎನ್. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು 2003ರಲ್ಲಿ CUSATನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಶೋಧಕರು ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ LL.M. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. IUCIPRS ಅನ್ನು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಸಮಿತಿಯೂ ಇದೆ. ಡಾ. ಎಂ. ಭಾಸಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು'''<br> * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿ) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) (1 ವರ್ಷ) * ಬಿಬಿಎ ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) * ಬಿ.ಕಾಂ. ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) == ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರ == ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿ.ವೋಕ್‌ (B.Voc) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ತನ್ನ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, **ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ (UGC)**ವು ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (DDUKK) ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. CUSATನ ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವು ತರಗತಿ ಆಧಾರಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೃತ್ತಿಪರರ ಅನುಭವ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಸಮಗ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಯುವಕರ ಹೊಸ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜಕ್ಕರಿಯ ಕೆ.ಎ., ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, CUSAT ಅವರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು:''' * ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ವೋಕ್. (B.Voc) * ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಶಾಲೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 1995ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಯು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಜಲಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹಿಡಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆ * ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ CUSATನ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗದ ಮುಂದುವರಿದ ವಾಯುಮಂಡಲ ರೇಡಾರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR)ಯು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯೂ ಮಿಲೇನಿಯಂ ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ (NMITLI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೆಸೋಸ್ಕೇಲ್ ಮಾದರೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ C-MMACS ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಜಲಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ದೇಶದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಫಿಲ್. (ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವೊಂದಕ್ಕೆ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಪದವಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. 1965ರಲ್ಲಿ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (POMD) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ಸಾಗರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ''' ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈರಾಲಜಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ, ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೋಶ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಆನುವಂಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಸ್ಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜೈವ-ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ — 2018ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಗ್ರ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ — 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಪಾರ್ವತಿ ಎ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. t9znj6664jfc8v6rgqar0dlktgr1bui 1382161 1382160 2026-08-13T09:01:31Z Santhosh Notagar99 82732 1382161 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ''' (CUSAT) ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಳಮಶೇರಿ ಮತ್ತು ಎറണಾಕುಳಂನಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೂರನೆಯದು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 66 ಕಿ.ಮೀ. (41 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ನಲ್ಲಿದೆ. [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.cusat.ac.in|title=Cochin University of Science and Technology-Home Page|website=Cusat.ac.in|access-date=25 September 2016}}</ref>|261x261px]] [[File:Cusat.jpg|thumb|ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ (CUSAT)|259x259px]] ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಡೆದ ಅಭಿಯಾನದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (CUSAT) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="official">{{cite web|url=http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|title=Cusat -overall|access-date=2008-06-23|archive-date=21 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221031546/http://cusat.ac.in/cusatoverall.PDF|url-status=dead}}</ref> ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (CAT) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (DAT) ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ 29 ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಿಕ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=2023-10-20 |title=Cusat to collaborate with global varsities for research and exchange programmes |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/cusat-to-collaborate-with-global-varsities-for-research-and-exchange-programmes/article67442902.ece |access-date=2025-04-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</re 2018ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಜಾತಿಯ ಆಂಫಿಪೋಡ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ Tejasvinavadhithamastu ಆಗಿದೆ. ಇದು ವೇದಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, “ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ—ಗುರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು—ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನವು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲಿ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Motto">{{cite news |url=https://www.cusat.ac.in/about#vision| title=Vision and Mission | access-date=7 September 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cusat.ac.in/about|title=The University: About CUSAT|access-date=26 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090619092942/https://www.cusat.ac.in/about|archive-date=19 June 2009|url-status=dead}}</ref> == ಆವರಣಗಳು (ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗಳು) == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೂರು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಪುಲಿಂಕನ್ನುನಲ್ಲಿ, ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.newsexperts.in/marine-science-niigata-university-co-operate-cusat/|title=Marine Science: Niigata University to Co-operate with Cusat|date=2 December 2017|website=News Experts|language=en-US|access-date=2019-02-21}}</ref> '''ಮುಖ್ಯ (ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರ) ಆವರಣ''' ಕಲಮಸ್ಸೇರಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆವರಣವಿದೆ. 180 ಎಕರೆ (0.73 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (SOE ಕ್ಯಾಂಪಸ್), ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲೀಗಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇವೆ. '''ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣ''' ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 12 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆವರಣವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂನಲ್ಲಿ, ನದೀಮುಖದ ಜಲತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಫಿಶರೀಸ್, ಭೌತಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಸಮುದ್ರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Cochin University of Science and Technology |url=https://cusat.ac.in/academics.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317193526/https://cusat.ac.in/academics.php |archive-date=2025-03-17 |access-date=2025-04-26 |website=cusat.ac.in |language=en}}</ref> ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆರೈನ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯು ಕರಾವಳಿ ನೀರಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. '''ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣ''' ಪುಲಿಂಕನ್ನು ಆವರಣವು ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ಆലപ്പുഴ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಿಂದ 65 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಕುಟ್ಟನಾಡ್ (CUCEK) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಧ್ಯಾಪಕ ವರ್ಗಗಳು == '''ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ'''<br> '''ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ''' ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು 1963ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಕೇಂದ್ರದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರೊ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ್ಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಆಪ್ಟೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನಗಳು, ಸೌರಕೋಶಗಳು, ಹೊಲೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಶೇಖರಣಾ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಖಗೋಳಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. UGC, AICTE, IUCAA, DST, DRDO, CSIR, IUAC, DAE ಮತ್ತು KSCSTE ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಭಾಗವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಾಮಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Cusat to host National Space Olympiad|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/cusat-to-host-national-space-olympiad/article5589041.ece|newspaper=The Hindu|date=18 January 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20141221113310/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/National-SPACE-Olympiad-at-Cusat-on-February-8/2014/01/16/article2001860.ece|url-status=dead|archive-date=21 December 2014|title=National Space Olympiad at CUSAT}}</ref><ref>{{cite web|title=National Space Olympiad 2014|url=http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|access-date=30 October 2014|archive-date=30 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030115654/http://education.mathrubhumi.com/php/news_events_details.php?nid=33023|url-status=dead}}</ref> ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ), M.Phil. (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗವು CUSATನ IUCAA ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು Edumithra Intellectual Services ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್‌ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗ''' ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು, ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಗರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಪ್ರಸರಣ ಆಂಟೆನಾಗಳು, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, ISRO, AICTE, DOE, DRDO, MOD ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮಲೇಷ್ಯಾದ PolarizOne Corporation, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಸರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="DOE CUSAT">{{cite news|url=http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| title=Department of Electronics| access-date=5 January 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120513215709/http://cusat.ac.in/02Academic/01Departments/Electronics| archive-date=13 May 2012| url-status=dead}}</ref> ವಿಭಾಗವು M.Sc. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಮತ್ತು M.Tech. (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಮತ್ತು ರಾಡಾರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳಿವೆ. PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="SYMPOL">{{cite news |url=http://sympol.cusat.ac.in/index.html | title=SYMPOL – International Symposium on Ocean Electronics | access-date=5 January 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100103093538/http://sympol.cusat.ac.in/index.html | archive-date=3 January 2010 | url-status=dead }}</ref> ವಿಭಾಗವು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ: National Symposium on Antennas & Propagation (APSYM) ಮತ್ತು Symposium on Ocean Electronics (SYMPOL). == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಉಪಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ University Science Instrumentation Centre (USIC)ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. USIC ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಗಾಜಿನ ಊದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://din.cusat.ac.in/courses/|date= 4 December 2019|title=Academic programs at Department of Instrumentation}}</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಇದು Instrumentation ಮತ್ತು Applied Physics ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. DST, DAE, UGC, AICTE, KSCSTE ಮತ್ತು TWAS ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿಭಾಗವು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://photonics.cusat.ac.in/|title=International School of Photonics CUSAT|website=International School of Photonics|language=en-US|access-date=2016-09-29}}</ref> ವಿಭಾಗವು Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್, Instrumentation Technologyಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು Instrumentationನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Sc. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಕೆ. ಎನ್. ಮಧುಸೂದನನ್ ಅವರನ್ನು 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಂದು ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪಿ. ಸದಾಶಿವಂ ಅವರು CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು (P.S. & R.T.) 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪಾಲಿಮರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು Rubber Research Institute of India ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. Nuffic (MHO, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್), Volkswagen Foundation (ಜರ್ಮನಿ), MHRD, AICTE, DRDO, DST ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ನೌಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. Naval Architecture and Ship Buildingನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. Naval Architecture ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ Rostock ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕಾಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು B.Tech. ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು M.O.T. Certificate Examinationಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ Society of Naval Architecture Students ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ SHIPSTECHNIC ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಶಾಲೆ == International School of Photonics (ISP) ಅನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಲೇಸರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಸರ್ ಘಟಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ, ಫೋಟೋಥರ್ಮಲ್, ಫೋಟೋಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಲೇಸರ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ-ನಿರ್ಣಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಫೈಬರ್-ಆಪ್ಟಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಪಾಲಿಮರ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ನಿರ್ಣಯ, ಫೋಟೋನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಫೋಟೋನಿಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೇರಿವೆ. DST, AICTE ಮತ್ತು UGC ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2002ರಲ್ಲಿ University Grants Commission, Cochin University of Science and Technologyಯನ್ನು “University with Potential for Excellence in the Field of Lasers and Optoelectronics Sciences” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ₹5 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿತು. ಈ ಅನುದಾನವನ್ನು Centre of Excellence in Lasers and Optoelectronics Sciences (CELOS) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ CELOS ಅನ್ನು International School of Photonicsನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Opto Electronics and Laser Technology) ಮತ್ತು PhD ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು (DCA) 1994ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಭಾಗವು Master of Computer Applications ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಭದ್ರತೆ, ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮಾದರೀಕರಣ, ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಕೋಡಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಭಾಷಾ ಗಣಕೀಕರಣ, ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವೆಬ್ ಮೈನಿಂಗ್, ಗ್ರಾಫ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು, ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಡೇಟಾ ಮೈನಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ. 2016ರಿಂದ ವಿಭಾಗವು Soft Computing ವಿಶೇಷೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ M.Sc. Computer Science ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ Soft Computingನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ Machine Learning, Natural Language Processing, AI ಮತ್ತು Big Data Analytics ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರಿಚಯವಿದೆ. == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು (DCS) Information Systems ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ high-speed computing, human-computer interaction, information security, networked embedded systems, natural language processing, software engineering ಮತ್ತು very-large-scale integration ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ Computer Centre ಮತ್ತು CUSAT Intranet ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ವಿಭಾಗವು M.Tech. (Computer & Information Science), M.Tech. (Software Engineering), M.Tech. (Computer Science with Specialization in Data Science & Artificial Intelligence), M.Sc. Computer Science (Artificial Intelligence & Data Science) ಮತ್ತು PhD (Computer Science / Computer Engineering ಅಥವಾ Information Science) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು: == Artificial Intelligence & Computer Vision Laboratory (AICV) Bioinformatics Laboratory (BI) Cyber Physical Systems Laboratory (CPS) Natural Language Processing Laboratory (NLP) Software Engineering Laboratory (SEL) ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ School of Engineering ಅನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ Civil, Mechanical, Electrical ಮತ್ತು Chemical Engineeringನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1995ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು Civil Engineering, Mechanical Engineering, Electronics and Communication Engineering, Computer Science & Engineering ಮತ್ತು Information Technologyಯಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ Safety and Fire Engineering ಹಾಗೂ 2003ರಲ್ಲಿ Electrical & Electronics Engineering ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1981ರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯು PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2019ರ ವೇಳೆಗೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ 53 PhD ಪದವೀಧರರು ಹೊರಬಂದಿದ್ದು, 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ DST, Central Water Commission, ISRO, AICTE, Coir Board ಮತ್ತು Kerala State Coir Corporation ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆಯು ನೀಡುವ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ National Board of Accreditation (NBA)ನ Tier-I ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. National Board of Accreditation (NBA) ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ Washington Accordಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಹಿದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. == ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು == '''ಪದವಿ ಪೂರ್ವ B.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ):''' * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ — 90 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 90 * ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 60 * ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ M.Tech. ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು * ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) — 18 * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಭೂತಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಉಷ್ಣ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್) — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) — 18 * ಅರೆಕಾಲಿಕ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ — 18 ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. '''ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ''' ಕುಂಜಾಲಿ ಮರಕ್ಕಾರ್ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://kmsme.cusat.ac.in/|title=Kunjali Marakkar School of Marine Engineering|website=kmsme.cusat.ac.in|access-date=2016-09-28}}</ref> ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. 2014ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯು ಶಿಪ್ ಎಂಜಿನ್ ರೂಮ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ನಡೆಸುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಅನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಕುಟ್ಟನಾಡ್‌ನ ಪುಲಿಂಕುನ್ನೂನಲ್ಲಿ 42 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಕ್ಕಕ್ಕರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 75 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುವ CUSATನ ಏಕೈಕ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಇದಾಗಿದೆ. '''ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ B.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗಗಳಿಂದ ಅನುದಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ (NCAAH), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜಾಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷದ M.Tech. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ M.Sc. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಎರಡು ವಿಶೇಷೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ: * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ I: ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಸ್ಟ್ರೀಮ್ II: ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ '''ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:'''<br> * ಪರಿಸರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೊನೋಫೋಟೋಕ್ಯಾಟಲಿಸಿಸ್ * ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆ * ಪರಿಸರ ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರ * ಪರಿಸರ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಪರಿಸರ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ದೂರಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ UGC ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಪುನಶ್ಚೇತನ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತೆ, ಪರಿಸರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾಲಿನ್ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಜಲಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. == ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗ == '''ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ''' ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. UGC ಬೆಂಬಲಿತ ವಿಭಾಗ ಸಂಶೋಧನಾ ಬೆಂಬಲ (DRS) ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ವಿಶೇಷ ನೆರವು (DSA) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಹಿಂದಿ ವಿಭಾಗ ಇದಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯ, ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಅಧ್ಯಯನ, ವಿಮರ್ಶೆ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಭಾಷಾ ಬೋಧನೆ ಸೇರಿವೆ. '''ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು'''<br> * ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ M.A. * M.Phil. * ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ * PhD * ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕೋರ್ಸ್ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಜಪಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. 2012ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಬೋಧನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಭಾಗದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗ == '''ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆ''' ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1962ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಿವಂಗತ ಡಾ. ಎ. ಟಿ. ಮಾರ್ಕೋಸ್. ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ ಉಪನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವಿಶ್ವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (WIPO) ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ದಿವಂಗತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: * ಮೂರು ವರ್ಷದ LL.B. * ಐದು ವರ್ಷದ B.B.A., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) * B.Com., LL.B. (ಆನರ್ಸ್) == ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ == ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು CUSATನಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಶೋಧಕರ ನಡುವೆ ಸಂವಾದ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಪರಿಕಲ್ಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಅಂತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವಿಭಾಗದ ಡೀನ್ ಡಾ. ಕೆ. ಎನ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎನ್. ಎಸ್. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು 2003ರಲ್ಲಿ CUSATನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರವು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ PhD ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಶೋಧಕರು ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಶಾಲೆಯ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ LL.M. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. IUCIPRS ಅನ್ನು ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. CUSATನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಸಮಿತಿಯೂ ಇದೆ. ಡಾ. ಎಂ. ಭಾಸಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು'''<br> * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿ) – ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ. ಸಮಗ್ರ ಕೋರ್ಸ್ (5 ವರ್ಷ) * ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಎಂ. (ಐಪಿಆರ್) (1 ವರ್ಷ) * ಬಿಬಿಎ ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) * ಬಿ.ಕಾಂ. ಎಲ್‌ಎಲ್‌.ಬಿ. (5 ವರ್ಷ) == ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರ == ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿ.ವೋಕ್‌ (B.Voc) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ತನ್ನ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, **ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ (UGC)**ವು ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (DDUKK) ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. CUSATನ ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವು ತರಗತಿ ಆಧಾರಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವೃತ್ತಿಪರರ ಅನುಭವ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಸಮಗ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ, ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವ ಯುವಕರ ಹೊಸ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿ.ಡಿ.ಯು. ಕೌಶಲ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಜಕ್ಕರಿಯ ಕೆ.ಎ., ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, CUSAT ಅವರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. '''ನೀಡಲಾಗುವ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು:''' * ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ವೋಕ್. (M.Voc) * ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ವೋಕ್. (B.Voc) * ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗ * ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಶಾಲೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 1995ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಯು ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಜಲಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹಿಡಿತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ * ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆ * ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ CUSATನ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಭಾಗದ ಮುಂದುವರಿದ ವಾಯುಮಂಡಲ ರೇಡಾರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (CSIR)ಯು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ನ್ಯೂ ಮಿಲೇನಿಯಂ ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ (NMITLI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೆಸೋಸ್ಕೇಲ್ ಮಾದರೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ C-MMACS ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ವಾಯುಮಂಡಲ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಜಲಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ದೇಶದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗದಿಂದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಫಿಲ್. (ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧಕರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದವೊಂದಕ್ಕೆ Victoriopisa cusatensis ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಗರ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರ ಭೂಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ) ಪದವಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ == ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. 1965ರಲ್ಲಿ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (POMD) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. (ಸಾಗರಶಾಸ್ತ್ರ) ಮತ್ತು ಎಂ.ಟೆಕ್. (ಸಾಗರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಪದವಿಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ == '''ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ''' ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಭಾಗವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈರಾಲಜಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ, ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಕೋಶ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಆನುವಂಶಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಸ್ಯ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಜೈವ-ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ — 2018ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಗ್ರ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ. ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ — 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಜೈವತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಪಾರ್ವತಿ ಎ. ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 72de1grm3a03v7bba1la96vh9enf3bj 0 180263 1382162 2026-08-13T09:04:12Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯ... 1382162 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. [ 4 ] ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ df4vjmvn2ck4da10kbgn4fbx7172ezm 1382163 1382162 2026-08-13T09:05:23Z Pragathi. BH 88266 1382163 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . [ 1 ] [ 2 ] [ 3 ] ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. [ 4 ] ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] cf84md2eqo1o0md9i2pcplmih8is45r 1382164 1382163 2026-08-13T09:06:09Z Pragathi. BH 88266 1382164 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. bs767938kc4oipmtxrx8ostf5ezuwpp 1382165 1382164 2026-08-13T09:06:42Z Pragathi. BH 88266 1382165 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ಸಾರಿಗೆ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಉಲ್ಲೇಖಗಳು e01omdy7e7zmnmmb0cr6mn53ama4mja 1382166 1382165 2026-08-13T09:07:02Z Pragathi. BH 88266 1382166 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 5faaqnv0koh4e6x6i30tle4kjbnj6ba 1382167 1382166 2026-08-13T09:07:37Z Pragathi. BH 88266 1382167 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ . ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== asqpwqp5ks9fieivwfcmxq5d1rxxzj9 1382168 1382167 2026-08-13T09:08:11Z Pragathi. BH 88266 1382168 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 2nutv8z6ngovmwta3kk438zegweyowp 1382169 1382168 2026-08-13T09:08:36Z Pragathi. BH 88266 1382169 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 3rlxqjkoo3uab6e5o4nytz3m6wv6pr1 1382170 1382169 2026-08-13T09:09:01Z Pragathi. BH 88266 1382170 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== d39lns609ogv2hfcg27ngujw284rxfp 1382171 1382170 2026-08-13T09:09:39Z Pragathi. BH 88266 1382171 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== a4vk25zlnhagvwvkjv0u1c13qufhc8v 1382172 1382171 2026-08-13T09:10:06Z Pragathi. BH 88266 1382172 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 2s11mioc2h5jzuoajkdbgelwc4tr8qi 1382173 1382172 2026-08-13T09:10:35Z Pragathi. BH 88266 1382173 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 7pcynd3nax2azcj17jh47ul7qwwzaqt 1382174 1382173 2026-08-13T09:11:03Z Pragathi. BH 88266 1382174 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== d1g0yzv2i84v3ng4o6rmk3ugpkut3ku 1382175 1382174 2026-08-13T09:11:41Z Pragathi. BH 88266 1382175 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 49x549nk358lc3jgw8y3qe9z1wl9adh 1382177 1382175 2026-08-13T09:12:18Z Pragathi. BH 88266 1382177 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== m5kvb973s7afc611ply4l2iboebmv5q 1382178 1382177 2026-08-13T09:12:43Z Pragathi. BH 88266 1382178 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== sqeimo1dee6terf1ptn3zgax0pw1lgp 1382179 1382178 2026-08-13T09:13:25Z Pragathi. BH 88266 1382179 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{more citations needed|date=September 2019}} {{Infobox settlement | name = Illikkal rock | other_name = | nickname = | settlement_type = Tourist destination | image_skyline = Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg | image_alt = | image_caption = Illikkal rock | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kotayam, Kerala, India | coordinates = {{coord|9.745227|N|76.8117649|E|mountain_region:INDIA_scale:100000|format=dms |display=inline,title}} | mapsize = 290px | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Kottayam | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj|Panchayat]] | governing_body = മൂന്നിലവ്, Thalanadu | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 33.41 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1036 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686580 | area_code_type = Telephone code | area_code = | registration_plate = KL-35 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Thodupuzha]], [[Moonnilavu]], [[Erattupetta]], [[Pala, Kerala|Pala]] | blank2_name_sec1 = Mountain Range | blank2_info_sec1 = [[Western Ghats]] | website = | footnotes = }} ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== j37vgxfi7vfxkpjqjbinx94di14k9n7 1382181 1382179 2026-08-13T09:15:21Z Pragathi. BH 88266 1382181 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{more citations needed|date=September 2019}} {{Infobox settlement | name = Illikkal rock | other_name = | nickname = | settlement_type = Tourist destination | image_skyline = Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg | image_alt = | image_caption = Illikkal rock | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kotayam, Kerala, India | coordinates = {{coord|9.745227|N|76.8117649|E|mountain_region:INDIA_scale:100000|format=dms |display=inline,title}} | mapsize = 290px | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Kottayam | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj|Panchayat]] | governing_body = മൂന്നിലവ്, Thalanadu | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 33.41 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1036 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686580 | area_code_type = Telephone code | area_code = | registration_plate = KL-35 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Thodupuzha]], [[Moonnilavu]], [[Erattupetta]], [[Pala, Kerala|Pala]] | blank2_name_sec1 = Mountain Range | blank2_info_sec1 = [[Western Ghats]] | website = | footnotes = }} ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. [ 2 ] ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [ 2 ] ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [ 2 ] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://www.facebook.com/illikkalkalluofficial/ - Facebook Page *[http://www.illikkakallu.com/ http://www.illikkalkallu.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805114327/http://illikkakallu.com/ |date=5 August 2018 }} - the official website of illikal Kallu * https://enteyathrakal.com/illickal-kallu/{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Illikal Kallu Travelogue * http://healthacation.com/ - Healthacation official website {{Advert inline|date=September 2019}} {{Tourism in Kerala}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== dhd65g5ntteshpsi4em6r3qwhii9zxf 1382182 1382181 2026-08-13T09:17:17Z Pragathi. BH 88266 1382182 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{more citations needed|date=September 2019}} {{Infobox settlement | name = Illikkal rock | other_name = | nickname = | settlement_type = Tourist destination | image_skyline = Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg | image_alt = | image_caption = Illikkal rock | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kotayam, Kerala, India | coordinates = {{coord|9.745227|N|76.8117649|E|mountain_region:INDIA_scale:100000|format=dms |display=inline,title}} | mapsize = 290px | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Kottayam | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj|Panchayat]] | governing_body = മൂന്നിലവ്, Thalanadu | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 33.41 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1036 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686580 | area_code_type = Telephone code | area_code = | registration_plate = KL-35 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Thodupuzha]], [[Moonnilavu]], [[Erattupetta]], [[Pala, Kerala|Pala]] | blank2_name_sec1 = Mountain Range | blank2_info_sec1 = [[Western Ghats]] | website = | footnotes = }} ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [[File:IllikkalKallu.jpg|thumb|IllikkalKallu]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://www.facebook.com/illikkalkalluofficial/ - Facebook Page *[http://www.illikkakallu.com/ http://www.illikkalkallu.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805114327/http://illikkakallu.com/ |date=5 August 2018 }} - the official website of illikal Kallu * https://enteyathrakal.com/illickal-kallu/{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Illikal Kallu Travelogue * http://healthacation.com/ - Healthacation official website {{Advert inline|date=September 2019}} {{Tourism in Kerala}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== llljmux67braxr9ogsxxsa1bz4uhjtg 1382183 1382182 2026-08-13T09:18:28Z Pragathi. BH 88266 1382183 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{more citations needed|date=September 2019}} {{Infobox settlement | name = Illikkal rock | other_name = | nickname = | settlement_type = Tourist destination | image_skyline = Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg | image_alt = | image_caption = Illikkal rock | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kotayam, Kerala, India | coordinates = {{coord|9.745227|N|76.8117649|E|mountain_region:INDIA_scale:100000|format=dms |display=inline,title}} | mapsize = 290px | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Kottayam | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj|Panchayat]] | governing_body = മൂന്നിലവ്, Thalanadu | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 33.41 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1036 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686580 | area_code_type = Telephone code | area_code = | registration_plate = KL-35 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Thodupuzha]], [[Moonnilavu]], [[Erattupetta]], [[Pala, Kerala|Pala]] | blank2_name_sec1 = Mountain Range | blank2_info_sec1 = [[Western Ghats]] | website = | footnotes = }} ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ ಶಿಖರದ ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ ಹೂವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಟ್ಟಾಣಿ ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [[File:IllikkalKallu.jpg|thumb|IllikkalKallu]] [[File:Illikal Kallu .jpg|thumb|Illikal Kallu ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://www.facebook.com/illikkalkalluofficial/ - Facebook Page *[http://www.illikkakallu.com/ http://www.illikkalkallu.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805114327/http://illikkakallu.com/ |date=5 August 2018 }} - the official website of illikal Kallu * https://enteyathrakal.com/illickal-kallu/{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Illikal Kallu Travelogue * http://healthacation.com/ - Healthacation official website {{Advert inline|date=September 2019}} {{Tourism in Kerala}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== jeq2hnpaifdcivt92d2vpn9ez1v3dhk 1382186 1382183 2026-08-13T09:21:27Z Pragathi. BH 88266 1382186 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{more citations needed|date=September 2019}} {{Infobox settlement | name = Illikkal rock | other_name = | nickname = | settlement_type = Tourist destination | image_skyline = Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg | image_alt = | image_caption = Illikkal rock | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kotayam, Kerala, India | coordinates = {{coord|9.745227|N|76.8117649|E|mountain_region:INDIA_scale:100000|format=dms |display=inline,title}} | mapsize = 290px | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Kottayam | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj|Panchayat]] | governing_body = മൂന്നിലവ്, Thalanadu | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 33.41 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1036 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686580 | area_code_type = Telephone code | area_code = | registration_plate = KL-35 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Thodupuzha]], [[Moonnilavu]], [[Erattupetta]], [[Pala, Kerala|Pala]] | blank2_name_sec1 = Mountain Range | blank2_info_sec1 = [[Western Ghats]] | website = | footnotes = }} ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ [[ಶಿಖರ|ಶಿಖರದ]] ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾಲಕ್ರಮ|ಪೌರಾಣಿಕ]] ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ [[ಹೂವು]] ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. [[ಜಾನಪದ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ [[ಕುಟ್ಟಾಣಿ]] ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಅಣಬೆಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು [[ಪರ್ವತ]] ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [[File:IllikkalKallu.jpg|thumb|IllikkalKallu]] [[File:Illikal Kallu .jpg|thumb|Illikal Kallu ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://www.facebook.com/illikkalkalluofficial/ - Facebook Page *[http://www.illikkakallu.com/ http://www.illikkalkallu.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805114327/http://illikkakallu.com/ |date=5 August 2018 }} - the official website of illikal Kallu * https://enteyathrakal.com/illickal-kallu/{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Illikal Kallu Travelogue * http://healthacation.com/ - Healthacation official website {{Advert inline|date=September 2019}} {{Tourism in Kerala}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== cxbi16pdorkd4ai8egodqewqubpmtkb 1382188 1382186 2026-08-13T09:22:26Z Pragathi. BH 88266 1382188 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{more citations needed|date=September 2019}} {{Infobox settlement | name = Illikkal rock | other_name = | nickname = | settlement_type = Tourist destination | image_skyline = Illikkal Kallu (ഇല്ലിക്കൽ കല്ല് ).jpg | image_alt = | image_caption = Illikkal rock | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kotayam, Kerala, India | coordinates = {{coord|9.745227|N|76.8117649|E|mountain_region:INDIA_scale:100000|format=dms |display=inline,title}} | mapsize = 290px | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[India]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = Kottayam | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj|Panchayat]] | governing_body = മൂന്നിലവ്, Thalanadu | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 33.41 | elevation_footnotes = | elevation_m = 1036 | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 686580 | area_code_type = Telephone code | area_code = | registration_plate = KL-35 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[Thodupuzha]], [[Moonnilavu]], [[Erattupetta]], [[Pala, Kerala|Pala]] | blank2_name_sec1 = Mountain Range | blank2_info_sec1 = [[Western Ghats]] | website = | footnotes = }} ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು/ಇಲಿಕ್ಕನ್ಕಲ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಾಲಾದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2022/illickal-kallu/1152</ref><ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref><ref>https://www.keralatourism.org/photo-gallery/illickal-kallu/1871/</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲಾವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲ [[ಶಿಖರ|ಶಿಖರದ]] ರಚನೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದರ್ಧ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣ ಟೀಕೋಯ್. ಹಲವಾರು ಪರ್ವತ ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಮೀನಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-4</ref>. ==ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲ ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಒಂದು ಅಣಬೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗೂನು ಕಲ್ಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಕಪಾಲಂ (ನರಕಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಅರ್ಧ ಅಡಿ ಅಗಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-5</ref>. ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲುವಿನ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾಲಕ್ರಮ|ಪೌರಾಣಿಕ]] ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ನೀಲಿ [[ಹೂವು]] ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಜಾನಪದದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-6</ref><ref>https://www.holidayrentals.co.in/articles/details/91/Illikkal-Kallu,-a-beautiful-holiday-destination-for-adventure-seekers.html</ref>. ಬೆಟ್ಟಗಳ ತುದಿಯಿಂದ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಜೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಸುತ್ತ, ಸಂದರ್ಶಕರು ಶಿಖರದಿಂದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಮತ್ತು ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-8</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು (ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲು ಎಂದರೆ "ಬಂಡೆ" ಎಂದರ್ಥ. ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಬಂಡೆ) ಮತ್ತು ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಡ್ಡದ ಬಂಡೆ). ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೆಟ್ಟದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/illickal-kallu/</ref>. ==ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Illickal_Kallu#cite_note-gk-2</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೀಲ ಕೊಡುವೆಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೌರಾಣಿಕ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. [[ಜಾನಪದ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ . ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೀಮನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ [[ಕುಟ್ಟಾಣಿ]] ( ಉಲಕ್ಕ ) ವನ್ನು ಎಸೆದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಲಕ್ಕಪರ ತೋಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಮೀನಾಚಿಲ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಕೇರಳದ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೀನಚಿಲ್ ತಾಲೂಕಿನ ತಲನಾಡು ಗ್ರಾಮದ ಮೂನ್ನಿಲವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ ಇಲ್ಲಿಕಲ್ ಮಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬಂಡೆಯ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 3,500 ಅಡಿ (1,067 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಮೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು 4,000 ಅಡಿ (1,220 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕಾರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕುಡ ಕಲ್ಲು (ಛತ್ರಿ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ [[ಅಣಬೆ]]ಯಂತಹ ಬಂಡೆ), ಕೂನು ಕಲ್ಲು (ಗುಂಡು ಬೆನ್ನು ಬಂಡೆ), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರ. ನರಕಪಾಲಂ ಎಂಬ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶಿಖರದ ಮೂಲ ಬಂಡೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಲವಾರು [[ಪರ್ವತ]] ತೊರೆಗಳು ಶಿಖರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಮೀನಾಚಿಲ್ ನದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ . ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಕಂಬದ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ಶಿಖರದಿಂದ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಹವಾಮಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಮೋಡ ಕವಿದಿರುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನೈಋತ್ಯ [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] (ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಾರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಮಾನ್ಸೂನ್ ನಂತರದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ) ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣವಾಗಿದೆ . ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ರಚನೆಗಳು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ದಿಗಂತದಲ್ಲಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು - ಕುಡ ಕಲ್ಲು, ಕೂನು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲು - ಜೊತೆಗೆ ನರಕಪಾಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರಿದಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೇತುವೆ ಸೇರಿವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಮಂಜಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನೀಲ ಕೊಡುವೇಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು ಕಲ್ಲಿನ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ಜಾರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವಾಗ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಇಲಿಕ್ಕಲ್ ಕಲ್ಲುಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ , ಸುಮಾರು 57 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಟೀಕೋಯ್ ಮತ್ತು ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟ. ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸುಮಾರು 85 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ , ಪಾಲಾ ಅಥವಾ ಎರಟ್ಟುಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ . ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ, ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಲು 1 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚಾರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀಪ್ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [[File:IllikkalKallu.jpg|thumb|IllikkalKallu]] [[File:Illikal Kallu .jpg|thumb|Illikal Kallu ]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *https://www.facebook.com/illikkalkalluofficial/ - Facebook Page *[http://www.illikkakallu.com/ http://www.illikkalkallu.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805114327/http://illikkakallu.com/ |date=5 August 2018 }} - the official website of illikal Kallu * https://enteyathrakal.com/illickal-kallu/{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - Illikal Kallu Travelogue * http://healthacation.com/ - Healthacation official website {{Advert inline|date=September 2019}} {{Tourism in Kerala}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== fh21t8f21ckrgb1eickuzzw9ul90gmz 0 180264 1382176 2026-08-13T09:12:09Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: ಮುಜಿರಿಸ್, ಮುಚಿರಿ, (ತಮಿಳು: ಮುಸಿರಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು: ಮುಚಿರಿ; ಮಲಯಾಳಂ: ಮುಚ್ಚಿರಿ), ಇದನ್ನು ಮುಚಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮುಜಿರಿಸ್/ಮೌಜಿರಿಸ್ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀ... 1382176 wikitext text/x-wiki ಮುಜಿರಿಸ್, ಮುಚಿರಿ, (ತಮಿಳು: ಮುಸಿರಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು: ಮುಚಿರಿ; ಮಲಯಾಳಂ: ಮುಚ್ಚಿರಿ), ಇದನ್ನು ಮುಚಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮುಜಿರಿಸ್/ಮೌಜಿರಿಸ್ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್: Μουζιρίς) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ತಮಿಳಕಂನ ಚೇರ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ — ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ — ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪಪೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಮತ್ತು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಕು ಸಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲಾದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿ.ಶ. **1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ "ಪ್ರವಾಹಗಳ"**ವರೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ "ಮುಯಿರಿಕೋಡೆ" ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರಿನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2007ರಿಂದ ಕೇರಳದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳ ನಂತರ, ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂಬುದು ಸೀಳು ತುಟಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಸೀಳು ತುಟಿಯಂತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗಂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕನಾನೂರು (149ನೇ ಪದ್ಯ, ಎರುಕ್ಕಾಟ್ಟೂರು ತಾಯಂಕಣ್ಣನಾರ್ ರಚನೆ), ಪುರನಾನೂರು (343ನೇ ಪದ್ಯ, ಪರಣರ್ ರಚನೆ) ಮತ್ತು ಪತಿರ್ರುಪ್ಪತ್ತು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮುರುಸಿಪಟ್ಟಣಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಚೇರ ದೊರೆಯ ಯಹೂದಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಯಿರಿಕ್ಕೋಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳ == ಹಿಂದೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಚೋಳರ ಕಾಲದಿಂದ ಚೇರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2006–2007ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (KCHR) ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯಾಪಾರ == ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು "ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿದರೂ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಇದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. '''ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು:''' * ಮಸಾಲೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಲಬಾತ್ರೋನ್ * ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೆರಿಲ್ * ಮುತ್ತುಗಳು * ವಜ್ರಗಳು * ನೀಲಮಣಿಗಳು * ದಂತ * ಚೀನೀ ರೇಷ್ಮೆ * ಗಂಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜಟಾಮಾಂಸಿ * ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳು '''ರೋಮನ್ ನಾವಿಕರು ಮುಜಿರಿಸ್‌ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದರು:''' * ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು * ಪೆರಿಡಾಟ್ ರತ್ನಗಳು * ತೆಳುವಾದ ಉಡುಪುಗಳು * ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತ ಲಿನನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು * ಬಹುವರ್ಣದ ಜವಳಿಗಳು * ಆಂಟಿಮನಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ * ತಾಮ್ರ * ತವರ * ಸೀಸ * ಹವಳ * ಕಚ್ಚಾ ಗಾಜು * ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ * ರಿಯಲ್‌ಗಾರ್ * ಆರ್ಪಿಮೆಂಟ್ == ಆರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆ == '''ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 250ರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ ಎಟ್ಟುತ್ತೊಗೈಯಲ್ಲಿನ ಅಕನಾನೂರು ಕೃತಿಯ 149.7–11ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೇರರ ನದಿಯಾದ ಚುಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್) ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಹಡಗುಗಳು, ಯವನರ (ಐಒನಿಯನ್ ಜನರ) ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿ, ಬಿಳಿ ನೊರೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದು ಮೆಣಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಮುಚಿರಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾದ ಪುರನಾನೂರು, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಗದ್ದಲಭರಿತ ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತರಲಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೇರ ಅರಸರು ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೇರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಉಡುಗೊರೆ ವಿನಿಮಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡುವ ಮುಚ್ಚಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು, ಗದ್ದಲಭರಿತ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮತ್ತು ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಜನಸಂದಣಿ, ರಾಶಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಮೆಣಸಿನ ಚೀಲಗಳು—ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಸರಕುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ಕುಟ್ಟುವನ್ (ಚೇರ ಅರಸ)ನ ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮದ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ, ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮುಚಿರಿ ನನಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಿಧಿಯಂತೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕನಾನೂರು ಪ್ರಕಾರ, ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡ್ಯರ ದಾಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಖರ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಯುದ್ಧದ ಆನೆಗಳಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧರು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವಿನಂತೆಯೇ ಇದು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ರಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಮುಚಿರಿ ಬಂದರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಅದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯುದ್ಧದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಚಿರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. '''ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರವಾಸಕೃತಿಯಾದ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ (Periplus of the Erythraean Sea) ಅಪರಿಚಿತ ಲೇಖಕನು ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ... ನಂತರ ಲಿಮುರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾದ ನೌರಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬರುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಕಿಂಡಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ ಸೆರೋಬೋಥ್ರದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್‌, ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಟಿಂಡಿಸ್‌ನಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 500 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 20 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಮೀಪದ ಕಾಟ್ಟನಾರಾ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮೆಣಸನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ ವಿವರಣೆಯು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಮೆಣಸನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ತಂದು, ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಳಭಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರಿಗಾಗಿ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' Pliny the Elder ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (Natural History) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಸೆಲಿಸ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಡಗು ಹೊರಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್ಪಲಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೆ, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಎಂಬ ಭಾರತದ ಸಮೀಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಡಗುಗಳು ತಂಗುವ ಸ್ಥಳವು ತೀರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲು ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಿಂದ ಇಳಿಸಲು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜನನ್ನು ಸೆಲೆಬೋಥ್ರಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. '''ಟಾಲೆಮಿಯ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ''' Ptolemy ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ (Geographia) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಯೂಡೋಸ್ಟೋಮಸ್ ನದಿಯ ಮುಖದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. Pseudostomus ಎಂಬುದು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “ಸುಳ್ಳು ನದಿಮುಖ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್''' ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಮದುದಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುದಾರನ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಹಡಗಿನ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ತುಣುಕು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಾಪೊಲ್ಲೋನ್ (Hermapollon) ಎಂಬ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಸುಮಾರು 90 ಲಕ್ಷ ಸೆಸ್ಟರ್ಸಸ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ''' ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ (ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಥೆ) ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಲೂರಿನ ಜೈನ ಕವಿ-ರಾಜಕುಮಾರ ಇಳಂಗೋ ಅಡಿಗಳ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ಬಂದು ಮೆಣಸು ಖರೀದಿಸಲು ಚಿನ್ನವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ “ಅಪರಿಚಿತ” ಅಥವಾ “ವಿಲಕ್ಷಣ” ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ವಿಶಾಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಲೆಗಳೇಳುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವ ಸಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ನ ಅರಸರು ಅಗರುಮರ, ರೇಷ್ಮೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ''' ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ (Tabula Peutingeriana), ಅಥವಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜರ್ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಂಡಿಸ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Templ(um) Augusti ಎಂಬ ಗುರುತು ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್ನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೋಮನ್ನರು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಗುರುತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ನೈಜ ವಸಾಹತು ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. kqkna3d8gzy6krb51671ivryjmkgjbz 1382180 1382176 2026-08-13T09:14:35Z Santhosh Notagar99 82732 1382180 wikitext text/x-wiki ಮುಜಿರಿಸ್, ಮುಚಿರಿ, (ತಮಿಳು: ಮುಸಿರಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು: ಮುಚಿರಿ; ಮಲಯಾಳಂ: ಮುಚ್ಚಿರಿ), ಇದನ್ನು ಮುಚಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮುಜಿರಿಸ್/ಮೌಜಿರಿಸ್ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್: Μουζιρίς) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ತಮಿಳಕಂನ ಚೇರ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ — ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ — ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪಪೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಮತ್ತು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಕು ಸಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲಾದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿ.ಶ. **1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ "ಪ್ರವಾಹಗಳ"**ವರೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ "ಮುಯಿರಿಕೋಡೆ" ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರಿನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2007ರಿಂದ ಕೇರಳದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳ ನಂತರ, ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂಬುದು ಸೀಳು ತುಟಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಸೀಳು ತುಟಿಯಂತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗಂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕನಾನೂರು (149ನೇ ಪದ್ಯ, ಎರುಕ್ಕಾಟ್ಟೂರು ತಾಯಂಕಣ್ಣನಾರ್ ರಚನೆ), ಪುರನಾನೂರು (343ನೇ ಪದ್ಯ, ಪರಣರ್ ರಚನೆ) ಮತ್ತು ಪತಿರ್ರುಪ್ಪತ್ತು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮುರುಸಿಪಟ್ಟಣಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಚೇರ ದೊರೆಯ ಯಹೂದಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಯಿರಿಕ್ಕೋಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳ == ಹಿಂದೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಚೋಳರ ಕಾಲದಿಂದ ಚೇರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2006–2007ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (KCHR) ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯಾಪಾರ == ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು "ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿದರೂ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಇದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. '''ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು:''' * ಮಸಾಲೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಲಬಾತ್ರೋನ್ * ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೆರಿಲ್ * ಮುತ್ತುಗಳು * ವಜ್ರಗಳು * ನೀಲಮಣಿಗಳು * ದಂತ * ಚೀನೀ ರೇಷ್ಮೆ * ಗಂಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜಟಾಮಾಂಸಿ * ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳು '''ರೋಮನ್ ನಾವಿಕರು ಮುಜಿರಿಸ್‌ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದರು:''' * ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು * ಪೆರಿಡಾಟ್ ರತ್ನಗಳು * ತೆಳುವಾದ ಉಡುಪುಗಳು * ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತ ಲಿನನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು * ಬಹುವರ್ಣದ ಜವಳಿಗಳು * ಆಂಟಿಮನಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ * ತಾಮ್ರ * ತವರ * ಸೀಸ * ಹವಳ * ಕಚ್ಚಾ ಗಾಜು * ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ * ರಿಯಲ್‌ಗಾರ್ * ಆರ್ಪಿಮೆಂಟ್ == ಆರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆ == '''ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 250ರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ ಎಟ್ಟುತ್ತೊಗೈಯಲ್ಲಿನ ಅಕನಾನೂರು ಕೃತಿಯ 149.7–11ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೇರರ ನದಿಯಾದ ಚುಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್) ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಹಡಗುಗಳು, ಯವನರ (ಐಒನಿಯನ್ ಜನರ) ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿ, ಬಿಳಿ ನೊರೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದು ಮೆಣಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಮುಚಿರಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾದ ಪುರನಾನೂರು, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಗದ್ದಲಭರಿತ ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತರಲಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೇರ ಅರಸರು ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೇರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಉಡುಗೊರೆ ವಿನಿಮಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡುವ ಮುಚ್ಚಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು, ಗದ್ದಲಭರಿತ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮತ್ತು ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಜನಸಂದಣಿ, ರಾಶಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಮೆಣಸಿನ ಚೀಲಗಳು—ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಸರಕುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ಕುಟ್ಟುವನ್ (ಚೇರ ಅರಸ)ನ ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮದ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ, ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮುಚಿರಿ ನನಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಿಧಿಯಂತೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕನಾನೂರು ಪ್ರಕಾರ, ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡ್ಯರ ದಾಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಖರ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಯುದ್ಧದ ಆನೆಗಳಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧರು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವಿನಂತೆಯೇ ಇದು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ರಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಮುಚಿರಿ ಬಂದರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಅದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯುದ್ಧದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಚಿರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. '''ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರವಾಸಕೃತಿಯಾದ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ (Periplus of the Erythraean Sea) ಅಪರಿಚಿತ ಲೇಖಕನು ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ... ನಂತರ ಲಿಮುರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾದ ನೌರಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬರುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಕಿಂಡಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ ಸೆರೋಬೋಥ್ರದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್‌, ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಟಿಂಡಿಸ್‌ನಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 500 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 20 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಮೀಪದ ಕಾಟ್ಟನಾರಾ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮೆಣಸನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ ವಿವರಣೆಯು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಮೆಣಸನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ತಂದು, ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಳಭಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರಿಗಾಗಿ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' Pliny the Elder ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (Natural History) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಸೆಲಿಸ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಡಗು ಹೊರಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್ಪಲಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೆ, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಎಂಬ ಭಾರತದ ಸಮೀಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಡಗುಗಳು ತಂಗುವ ಸ್ಥಳವು ತೀರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲು ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಿಂದ ಇಳಿಸಲು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜನನ್ನು ಸೆಲೆಬೋಥ್ರಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. '''ಟಾಲೆಮಿಯ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ''' Ptolemy ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ (Geographia) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಯೂಡೋಸ್ಟೋಮಸ್ ನದಿಯ ಮುಖದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. Pseudostomus ಎಂಬುದು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “ಸುಳ್ಳು ನದಿಮುಖ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್''' ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಮದುದಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುದಾರನ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಹಡಗಿನ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ತುಣುಕು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಾಪೊಲ್ಲೋನ್ (Hermapollon) ಎಂಬ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಸುಮಾರು 90 ಲಕ್ಷ ಸೆಸ್ಟರ್ಸಸ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ''' ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ (ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಥೆ) ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಲೂರಿನ ಜೈನ ಕವಿ-ರಾಜಕುಮಾರ ಇಳಂಗೋ ಅಡಿಗಳ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ಬಂದು ಮೆಣಸು ಖರೀದಿಸಲು ಚಿನ್ನವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ “ಅಪರಿಚಿತ” ಅಥವಾ “ವಿಲಕ್ಷಣ” ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ವಿಶಾಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಲೆಗಳೇಳುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವ ಸಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ನ ಅರಸರು ಅಗರುಮರ, ರೇಷ್ಮೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ''' ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ (Tabula Peutingeriana), ಅಥವಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜರ್ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಂಡಿಸ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Templ(um) Augusti ಎಂಬ ಗುರುತು ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್ನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೋಮನ್ನರು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಗುರುತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ನೈಜ ವಸಾಹತು ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಕಣ್ಮರೆ == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದಲೂ ಮುಜಿರಿಸ್ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಕ್ ವಿಟ್ಟಕ್ಕರ್ ಅವರು In Search of Muziris ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯು ಇಂದಿನ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವೇಂಬನಾಡ್ ಹಿನ್ನೀರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪವಾದ ವೈಪಿನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಸ ಭೂಭಾಗವೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಗೋಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭೂಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 200–300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 2,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದು ಇನ್ನೂ 6.5 ಕಿ.ಮೀ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ರೋಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಾಲದ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 4–5 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ನದಿಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಸರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಬಂದರಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು. == ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳು == 1945ರಿಂದ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ 13ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 1969ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಚೇರಮನ್ ಪರಂಬುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ 13ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತವು. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ನಂತರದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತವು. 1983ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಸುಮಾರು 9.7 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಳನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು. 2007ರಿಂದ KCHR ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. 2007ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಏಳು ಹಂತಗಳ ಉತ್ಖನನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ KCHRನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆರ್. ನಾಗಸ್ವಾಮಿ, ಕೆ.ಎನ್. ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಿ.ಎಸ್. ನಾರಾಯಣನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪಟ್ಟಣಂ ರೋಮನ್ನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಾನವ ವಸತಿ ಇದ್ದಿತು. ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಖ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ: == ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಣಿಗಳು ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳು ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು ಚೇರ ಕಾಲದ ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅವಶೇಷಗಳು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಹಡಗು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಮರದ ದೋಣಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ತುಂಡುಗಳು, ರೋಮನ್ ಗಾಜಿನ ಕಂಬದಾಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಟದ ಕಾಯಿಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 300 – ಕ್ರಿ.ಶ. 1000: ಫಿರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೆರುಗು ಹೊಂದಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಟಾರ್ಪಿಡೊ ಜಾರ್‌ಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯವಾದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿನ್‌ಸೆನ್ಸ್ನ ಅವಶೇಷಗಳು. '''ಚೀನೀ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1600 – 1900: ನೀಲಿ–ಬಿಳಿ ಪಿಂಗಾಣಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು. '''ಪ್ರಾದೇಶಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1000 – ಕ್ರಿ.ಶ. 2000: ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ರೌಲೇಟೆಡ್ ವೇರ್, ರತ್ನಗಳು, ಗಾಜಿನ ಮಣಿಗಳು, ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮಣಿಗಳು, ಇನ್‌ಲೇ ಮತ್ತು ಇಂಟ್ಯಾಗ್ಲಿಯೊ ವಸ್ತುಗಳು, ಕ್ಯಾಮಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಪೂರ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಮಸಾಲೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೆರಾಕೋಟಾ ವಸ್ತುಗಳು. '''ನಗರ ಜೀವನದ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಛಾವಣಿಯ ಹೆಂಚುಗಳು, ರಿಂಗ್-ವೆಲ್‌ಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಜಾಡಿಗಳು, ಶೌಚ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ದೀಪಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಬರೆಯುವ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಲಿಪಿಗಳು. '''ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಕಬ್ಬಿಣ, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ವಸ್ತುಗಳು; ಲೋಹ ಕರಗಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು; ಲೋಹದ ಕರಗಿದ ಅವಶೇಷಗಳು; ಕುಲುಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು; ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನೂಲಿನ ಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳು. '''ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ, ಗೋದಾಮು, ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಬಳಸುವ ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು. 2007ರ ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯ ದೋಣಿಯೂ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಈ ದೋಣಿಯನ್ನು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ Artocarpus hirsutus ಎಂಬ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೇಗದ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪುರಾವೆಗಳು ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪುರಾವೆಯೆಂದರೆ ತಮಿಳು–ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಮೂರು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು a-ma-na ಎಂದು ಓದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ “ಜೈನ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಓದು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪುರಾವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಮಾದರಿಗಳ DNA ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜನರು ಇದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ನಗರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ KCHR ನಡೆಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಗಳ ನಂತರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ 2010ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 7z9irxw8blizfzt98xfhcgl9d72dhce 1382184 1382180 2026-08-13T09:19:28Z Santhosh Notagar99 82732 1382184 wikitext text/x-wiki ಮುಜಿರಿಸ್, ಮುಚಿರಿ, (ತಮಿಳು: ಮುಸಿರಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು: ಮುಚಿರಿ; ಮಲಯಾಳಂ: ಮುಚ್ಚಿರಿ), ಇದನ್ನು ಮುಚಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮುಜಿರಿಸ್/ಮೌಜಿರಿಸ್ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್: Μουζιρίς) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ತಮಿಳಕಂನ ಚೇರ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite book |url=https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CF%81%CF%85%CE%B8%CF%81%CE%AC%CF%82_%CE%98%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82#53 |title=Geographi Graeci: Minores |publisher=Firmin-Didot Et Sociis |year=1882 |editor-last=Müller |editor-first=Karl |volume=1 |location=Paris |pages=53–54 |chapter=The Periplus of the Erythraean Sea}}</ref>), was an ancient port<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/muziris |title=Muziris Heritage Project {{!}} Port {{!}} UNESCO {{!}} |website=muziris Project |language=en |access-date=2026-08-10}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.travelandleisureasia.com/in/destinations/india/the-lost-city-of-muziris-in-kerala-is-coming-back-to-life/ |title=The Lost City Of Muziris In Kerala Is Coming Back To Life |date=2026-03-09 |website=Travel and Leisure Asia {{!}} India |language=en-IN |access-date=2026-08-10}}</ref> ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ — ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ — ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು.ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Upinder |author-link= |url=https://catalog.princeton.edu/catalog/99131391491806421 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: from the Stone Age to the 12th Century |date= |publisher=Pearson India |year=2024 |isbn=978-93-570-5618-2 |edition=2nd |location=[[New Delhi]] |pages=1072 and 1115-16 |orig-year=2008}}</ref><ref>{{Cite book |last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://www.google.co.in/books/edition/A_Survey_of_Kerala_History/N7WaZe2PBy8C?hl=en&gbpv=0&bsq=A%20Survey%20of%20Kerala%20History|title=A Survey of Kerala History|publisher=DC Books|year=2022|location=Kottayam|pages=61-63|orig-year=1967}}</ref> 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪಪೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಮತ್ತು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಕು ಸಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲಾದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |url=https://books.google.com/books?id=N7WaZe2PBy8C&q=Muchiri |title=A Survey of Kerala History |date=1967 |publisher=Sahitya Pravarthaka Co-operative Society |location=Kerala |pages=58–59}}</ref><ref>{{Cite book |last=De Romanis |first=Federico |url=https://global.oup.com/academic/product/the-indo-roman-pepper-trade-and-the-muziris-papyrus-9780198842347 |title=The Indo-Roman Pepper Trade and the Muziris Papyrus |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=978-0-19-884234-7 |pages=97-98}}</ref> ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿ.ಶ. **1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ "ಪ್ರವಾಹಗಳ"**ವರೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ "ಮುಯಿರಿಕೋಡೆ" ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರಿನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2007ರಿಂದ ಕೇರಳದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳ ನಂತರ, ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=De Romanis |first=Federico |url=https://global.oup.com/academic/product/the-indo-roman-pepper-trade-and-the-muziris-papyrus-9780198842347 |title=The Indo-Roman Pepper Trade and the Muziris Papyrus |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=978-0-19-884234-7 |pages=86-87}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂಬುದು ಸೀಳು ತುಟಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಸೀಳು ತುಟಿಯಂತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/muziris/history|title= Muziris heritage project - history|publisher= Kerala Tourism}}</ref><ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/travel/muziris-bustling-heart-of-the-malabar-spice-coast-during-the-roman-rule/articleshow/7026878.cms|title= Muziris: Bustling heart of the Malabar spice coast|newspaper= The Economic Times|date= 2 December 2010|last1= Gantzer|first1= Hugh & Colleen}}</ref> ಸಂಗಂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕನಾನೂರು (149ನೇ ಪದ್ಯ, ಎರುಕ್ಕಾಟ್ಟೂರು ತಾಯಂಕಣ್ಣನಾರ್ ರಚನೆ), ಪುರನಾನೂರು (343ನೇ ಪದ್ಯ, ಪರಣರ್ ರಚನೆ) ಮತ್ತು ಪತಿರ್ರುಪ್ಪತ್ತು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮುರುಸಿಪಟ್ಟಣಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಚೇರ ದೊರೆಯ ಯಹೂದಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಯಿರಿಕ್ಕೋಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳ == ಹಿಂದೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಚೋಳರ ಕಾಲದಿಂದ ಚೇರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Krishnakumar, P 20102">Krishnakumar, P. "Muziris, at last?". ''www.frontline.in'' Frontline, 10–23 April 2010. Web. [http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm]</ref> ಆದರೆ 2006–2007ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (KCHR) ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯಾಪಾರ == ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name=":2">{{Cite news |last=Perur |first=Srinath |date=10 August 2016 |title=Lost cities #3 – Muziris: Did Black Pepper Cause the Demise of India's Ancient Port? |url=https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/10/lost-cities-3-muziris-india-kerala-ancient-port-black-pepper |work=The Guardian}}</ref> ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು "ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Steven E. Sidebotham pp 191">Steven E. Sidebotham. ''Berenike and the Ancient Maritime Spice Route'', pp 191. University of California Press 2011</ref><ref name="Joseph">{{cite book|last=George Gheverghese Joseph|title=A Passage to Infinity|publisher=SAGE Publications Pvt. Ltd.|location=New Delhi|year=2009|pages=[https://archive.org/details/passagetoinfinit00jose/page/n25 13]|isbn=978-81-321-0168-0|title-link=A Passage to Infinity}}</ref> ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿದರೂ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಇದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. '''ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು:''' * ಮಸಾಲೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಲಬಾತ್ರೋನ್ * ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೆರಿಲ್ * ಮುತ್ತುಗಳು * ವಜ್ರಗಳು * ನೀಲಮಣಿಗಳು * ದಂತ * ಚೀನೀ ರೇಷ್ಮೆ * ಗಂಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜಟಾಮಾಂಸಿ * ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳು '''ರೋಮನ್ ನಾವಿಕರು ಮುಜಿರಿಸ್‌ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದರು:''' * ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು * ಪೆರಿಡಾಟ್ ರತ್ನಗಳು * ತೆಳುವಾದ ಉಡುಪುಗಳು * ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತ ಲಿನನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು * ಬಹುವರ್ಣದ ಜವಳಿಗಳು * ಆಂಟಿಮನಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ * ತಾಮ್ರ * ತವರ * ಸೀಸ * ಹವಳ * ಕಚ್ಚಾ ಗಾಜು * ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ * ರಿಯಲ್‌ಗಾರ್ * ಆರ್ಪಿಮೆಂಟ್ == ಆರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆ == '''ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 250ರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ ಎಟ್ಟುತ್ತೊಗೈಯಲ್ಲಿನ ಅಕನಾನೂರು ಕೃತಿಯ 149.7–11ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೇರರ ನದಿಯಾದ ಚುಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್) ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಹಡಗುಗಳು, ಯವನರ (ಐಒನಿಯನ್ ಜನರ) ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿ, ಬಿಳಿ ನೊರೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದು ಮೆಣಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಮುಚಿರಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾದ ಪುರನಾನೂರು, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಗದ್ದಲಭರಿತ ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತರಲಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೇರ ಅರಸರು ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೇರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಉಡುಗೊರೆ ವಿನಿಮಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡುವ ಮುಚ್ಚಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು, ಗದ್ದಲಭರಿತ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮತ್ತು ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಜನಸಂದಣಿ, ರಾಶಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಮೆಣಸಿನ ಚೀಲಗಳು—ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಸರಕುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ಕುಟ್ಟುವನ್ (ಚೇರ ಅರಸ)ನ ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮದ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ, ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮುಚಿರಿ ನನಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಿಧಿಯಂತೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕನಾನೂರು ಪ್ರಕಾರ, ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡ್ಯರ ದಾಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಖರ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಯುದ್ಧದ ಆನೆಗಳಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧರು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವಿನಂತೆಯೇ ಇದು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ರಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಮುಚಿರಿ ಬಂದರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಅದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯುದ್ಧದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಚಿರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. '''ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರವಾಸಕೃತಿಯಾದ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ (Periplus of the Erythraean Sea) ಅಪರಿಚಿತ ಲೇಖಕನು ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/periplus/periplus.html|title=The Voyage around the Erythraean Sea|website=depts.washington.edu|access-date=23 April 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Re-enact-Muziris-voyages-KHA-tells-Navy/article13374897.ece|title=Re-enact Muziris voyages, KHA tells Navy|first1=K. a|last1=Martin|first2=S.|last2=Anandan|first3=K. a|last3=Martin|first4=S.|last4=Anandan|newspaper=The Hindu |date=21 January 2012|access-date=23 April 2018|via=www.thehindu.com}}</ref> ... ನಂತರ ಲಿಮುರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾದ ನೌರಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬರುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಕಿಂಡಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ ಸೆರೋಬೋಥ್ರದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್‌, ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಟಿಂಡಿಸ್‌ನಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 500 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 20 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಮೀಪದ ಕಾಟ್ಟನಾರಾ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮೆಣಸನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ ವಿವರಣೆಯು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಮೆಣಸನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ತಂದು, ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಳಭಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರಿಗಾಗಿ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' Pliny the Elder ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (Natural History) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[[Pliny the Elder]], ''Natural History'', [http://attalus.org/translate/pliny_hn6b.html#104 vi.(26).104].</ref> ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಸೆಲಿಸ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಡಗು ಹೊರಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್ಪಲಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೆ, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಎಂಬ ಭಾರತದ ಸಮೀಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಡಗುಗಳು ತಂಗುವ ಸ್ಥಳವು ತೀರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲು ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಿಂದ ಇಳಿಸಲು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜನನ್ನು ಸೆಲೆಬೋಥ್ರಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. '''ಟಾಲೆಮಿಯ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ''' Ptolemy ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ (Geographia) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಯೂಡೋಸ್ಟೋಮಸ್ ನದಿಯ ಮುಖದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. Pseudostomus ಎಂಬುದು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “ಸುಳ್ಳು ನದಿಮುಖ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್''' ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಮದುದಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುದಾರನ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಹಡಗಿನ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳಿವೆ.<ref>Raoul McLaughlin. ''Rome and the Distant East: Trade Routes to the Ancient Lands of Arabia, India and China''. p. 40, Continuum (2010)</ref><ref>For the full text in Greek and its translation, see http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/1990/084pdf/084195.pdf</ref> ಈ ತುಣುಕು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಾಪೊಲ್ಲೋನ್ (Hermapollon) ಎಂಬ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಸುಮಾರು 90 ಲಕ್ಷ ಸೆಸ್ಟರ್ಸಸ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ''' ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ (ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಥೆ) ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಲೂರಿನ ಜೈನ ಕವಿ-ರಾಜಕುಮಾರ ಇಳಂಗೋ ಅಡಿಗಳ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ಬಂದು ಮೆಣಸು ಖರೀದಿಸಲು ಚಿನ್ನವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ “ಅಪರಿಚಿತ” ಅಥವಾ “ವಿಲಕ್ಷಣ” ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ವಿಶಾಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಲೆಗಳೇಳುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವ ಸಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ನ ಅರಸರು ಅಗರುಮರ, ರೇಷ್ಮೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ''' ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ (Tabula Peutingeriana), ಅಥವಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜರ್ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಂಡಿಸ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Templ(um) Augusti ಎಂಬ ಗುರುತು ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್ನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೋಮನ್ನರು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಗುರುತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ನೈಜ ವಸಾಹತು ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಕಣ್ಮರೆ == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದಲೂ ಮುಜಿರಿಸ್ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>Srivathsan, A. "In search of Muziris". The Hindu [Madras]. 2 May 2010. Web. [https://web.archive.org/web/20120115154657/http://www.hindu.com/mag/2010/05/02/stories/2010050250280800.htm]</ref> ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಕ್ ವಿಟ್ಟಕ್ಕರ್ ಅವರು In Search of Muziris ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯು ಇಂದಿನ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವೇಂಬನಾಡ್ ಹಿನ್ನೀರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪವಾದ ವೈಪಿನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಸ ಭೂಭಾಗವೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಗೋಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭೂಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 200–300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 2,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದು ಇನ್ನೂ 6.5 ಕಿ.ಮೀ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ರೋಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಾಲದ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 4–5 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ನದಿಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಸರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಬಂದರಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು. == ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳು == 1945ರಿಂದ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ 13ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 1969ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಚೇರಮನ್ ಪರಂಬುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ 13ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತವು. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ನಂತರದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತವು. 1983ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಸುಮಾರು 9.7 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಳನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು. 2007ರಿಂದ KCHR ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. 2007ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಏಳು ಹಂತಗಳ ಉತ್ಖನನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ KCHRನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆರ್. ನಾಗಸ್ವಾಮಿ, ಕೆ.ಎನ್. ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಿ.ಎಸ್. ನಾರಾಯಣನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name=":1">[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kerala-historians-at-loggerheads-over-archaeological-findings-at-pattanam/article6056562.ece "Kerala historians at loggerheads over archaeological findings at Pattanam"], Kochi, 28 May 2014 ''The Hindu''</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪಟ್ಟಣಂ ರೋಮನ್ನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಾನವ ವಸತಿ ಇದ್ದಿತು. ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಖ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ: == ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಣಿಗಳು ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳು ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು ಚೇರ ಕಾಲದ ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅವಶೇಷಗಳು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಹಡಗು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಮರದ ದೋಣಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ತುಂಡುಗಳು, ರೋಮನ್ ಗಾಜಿನ ಕಂಬದಾಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಟದ ಕಾಯಿಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 300 – ಕ್ರಿ.ಶ. 1000: ಫಿರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೆರುಗು ಹೊಂದಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಟಾರ್ಪಿಡೊ ಜಾರ್‌ಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯವಾದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿನ್‌ಸೆನ್ಸ್ನ ಅವಶೇಷಗಳು. '''ಚೀನೀ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1600 – 1900: ನೀಲಿ–ಬಿಳಿ ಪಿಂಗಾಣಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು. '''ಪ್ರಾದೇಶಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1000 – ಕ್ರಿ.ಶ. 2000: ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ರೌಲೇಟೆಡ್ ವೇರ್, ರತ್ನಗಳು, ಗಾಜಿನ ಮಣಿಗಳು, ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮಣಿಗಳು, ಇನ್‌ಲೇ ಮತ್ತು ಇಂಟ್ಯಾಗ್ಲಿಯೊ ವಸ್ತುಗಳು, ಕ್ಯಾಮಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಪೂರ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಮಸಾಲೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೆರಾಕೋಟಾ ವಸ್ತುಗಳು. '''ನಗರ ಜೀವನದ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಛಾವಣಿಯ ಹೆಂಚುಗಳು, ರಿಂಗ್-ವೆಲ್‌ಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಜಾಡಿಗಳು, ಶೌಚ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ದೀಪಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಬರೆಯುವ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಲಿಪಿಗಳು. '''ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಕಬ್ಬಿಣ, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ವಸ್ತುಗಳು; ಲೋಹ ಕರಗಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು; ಲೋಹದ ಕರಗಿದ ಅವಶೇಷಗಳು; ಕುಲುಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು; ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನೂಲಿನ ಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳು. '''ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ, ಗೋದಾಮು, ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಬಳಸುವ ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು. 2007ರ ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯ ದೋಣಿಯೂ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಈ ದೋಣಿಯನ್ನು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ Artocarpus hirsutus ಎಂಬ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೇಗದ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪುರಾವೆಗಳು ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪುರಾವೆಯೆಂದರೆ ತಮಿಳು–ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಮೂರು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು a-ma-na ಎಂದು ಓದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ “ಜೈನ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಓದು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪುರಾವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಮಾದರಿಗಳ DNA ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜನರು ಇದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ನಗರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ KCHR ನಡೆಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಗಳ ನಂತರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು.<ref>{{Cite news |date=2016 |title=Exhibition on Kottappuram Fort Excavations |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Exhibition-on-Kottappuram-Fort-excavations/article15594928.ece |work=The Hindu |publication-place=Kerala}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ 2010ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. fz2sk9y4ad7rm1h15i08rlb5ur1gdqh 1382185 1382184 2026-08-13T09:20:18Z Santhosh Notagar99 82732 1382185 wikitext text/x-wiki ಮುಜಿರಿಸ್, ಮುಚಿರಿ, (ತಮಿಳು: ಮುಸಿರಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು: ಮುಚಿರಿ; ಮಲಯಾಳಂ: ಮುಚ್ಚಿರಿ), ಇದನ್ನು ಮುಚಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮುಜಿರಿಸ್/ಮೌಜಿರಿಸ್ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್: Μουζιρίς) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ತಮಿಳಕಂನ ಚೇರ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite book |url=https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CF%81%CF%85%CE%B8%CF%81%CE%AC%CF%82_%CE%98%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82#53 |title=Geographi Graeci: Minores |publisher=Firmin-Didot Et Sociis |year=1882 |editor-last=Müller |editor-first=Karl |volume=1 |location=Paris |pages=53–54 |chapter=The Periplus of the Erythraean Sea}}</ref>), was an ancient port<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/muziris |title=Muziris Heritage Project {{!}} Port {{!}} UNESCO {{!}} |website=muziris Project |language=en |access-date=2026-08-10}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.travelandleisureasia.com/in/destinations/india/the-lost-city-of-muziris-in-kerala-is-coming-back-to-life/ |title=The Lost City Of Muziris In Kerala Is Coming Back To Life |date=2026-03-09 |website=Travel and Leisure Asia {{!}} India |language=en-IN |access-date=2026-08-10}}</ref> ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ — ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ — ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Upinder |author-link= |url=https://catalog.princeton.edu/catalog/99131391491806421 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: from the Stone Age to the 12th Century |date= |publisher=Pearson India |year=2024 |isbn=978-93-570-5618-2 |edition=2nd |location=[[New Delhi]] |pages=1072 and 1115-16 |orig-year=2008}}</ref><ref>{{Cite book |last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://www.google.co.in/books/edition/A_Survey_of_Kerala_History/N7WaZe2PBy8C?hl=en&gbpv=0&bsq=A%20Survey%20of%20Kerala%20History|title=A Survey of Kerala History|publisher=DC Books|year=2022|location=Kottayam|pages=61-63|orig-year=1967}}</ref> 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪಪೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಮತ್ತು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಕು ಸಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲಾದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |url=https://books.google.com/books?id=N7WaZe2PBy8C&q=Muchiri |title=A Survey of Kerala History |date=1967 |publisher=Sahitya Pravarthaka Co-operative Society |location=Kerala |pages=58–59}}</ref><ref>{{Cite book |last=De Romanis |first=Federico |url=https://global.oup.com/academic/product/the-indo-roman-pepper-trade-and-the-muziris-papyrus-9780198842347 |title=The Indo-Roman Pepper Trade and the Muziris Papyrus |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=978-0-19-884234-7 |pages=97-98}}</ref> ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿ.ಶ. **1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ "ಪ್ರವಾಹಗಳ"**ವರೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ "ಮುಯಿರಿಕೋಡೆ" ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರಿನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2007ರಿಂದ ಕೇರಳದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳ ನಂತರ, ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=De Romanis |first=Federico |url=https://global.oup.com/academic/product/the-indo-roman-pepper-trade-and-the-muziris-papyrus-9780198842347 |title=The Indo-Roman Pepper Trade and the Muziris Papyrus |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=978-0-19-884234-7 |pages=86-87}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂಬುದು ಸೀಳು ತುಟಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಸೀಳು ತುಟಿಯಂತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/muziris/history|title= Muziris heritage project - history|publisher= Kerala Tourism}}</ref><ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/travel/muziris-bustling-heart-of-the-malabar-spice-coast-during-the-roman-rule/articleshow/7026878.cms|title= Muziris: Bustling heart of the Malabar spice coast|newspaper= The Economic Times|date= 2 December 2010|last1= Gantzer|first1= Hugh & Colleen}}</ref> ಸಂಗಂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕನಾನೂರು (149ನೇ ಪದ್ಯ, ಎರುಕ್ಕಾಟ್ಟೂರು ತಾಯಂಕಣ್ಣನಾರ್ ರಚನೆ), ಪುರನಾನೂರು (343ನೇ ಪದ್ಯ, ಪರಣರ್ ರಚನೆ) ಮತ್ತು ಪತಿರ್ರುಪ್ಪತ್ತು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮುರುಸಿಪಟ್ಟಣಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಚೇರ ದೊರೆಯ ಯಹೂದಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಯಿರಿಕ್ಕೋಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳ == ಹಿಂದೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಚೋಳರ ಕಾಲದಿಂದ ಚೇರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Krishnakumar, P 20102">Krishnakumar, P. "Muziris, at last?". ''www.frontline.in'' Frontline, 10–23 April 2010. Web. [http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm]</ref> ಆದರೆ 2006–2007ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (KCHR) ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯಾಪಾರ == ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name=":2">{{Cite news |last=Perur |first=Srinath |date=10 August 2016 |title=Lost cities #3 – Muziris: Did Black Pepper Cause the Demise of India's Ancient Port? |url=https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/10/lost-cities-3-muziris-india-kerala-ancient-port-black-pepper |work=The Guardian}}</ref> ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು "ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Steven E. Sidebotham pp 191">Steven E. Sidebotham. ''Berenike and the Ancient Maritime Spice Route'', pp 191. University of California Press 2011</ref><ref name="Joseph">{{cite book|last=George Gheverghese Joseph|title=A Passage to Infinity|publisher=SAGE Publications Pvt. Ltd.|location=New Delhi|year=2009|pages=[https://archive.org/details/passagetoinfinit00jose/page/n25 13]|isbn=978-81-321-0168-0|title-link=A Passage to Infinity}}</ref> ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿದರೂ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಇದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. '''ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು:''' * ಮಸಾಲೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಲಬಾತ್ರೋನ್ * ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೆರಿಲ್ * ಮುತ್ತುಗಳು * ವಜ್ರಗಳು * ನೀಲಮಣಿಗಳು * ದಂತ * ಚೀನೀ ರೇಷ್ಮೆ * ಗಂಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜಟಾಮಾಂಸಿ * ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳು '''ರೋಮನ್ ನಾವಿಕರು ಮುಜಿರಿಸ್‌ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದರು:''' * ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು * ಪೆರಿಡಾಟ್ ರತ್ನಗಳು * ತೆಳುವಾದ ಉಡುಪುಗಳು * ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತ ಲಿನನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು * ಬಹುವರ್ಣದ ಜವಳಿಗಳು * ಆಂಟಿಮನಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ * ತಾಮ್ರ * ತವರ * ಸೀಸ * ಹವಳ * ಕಚ್ಚಾ ಗಾಜು * ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ * ರಿಯಲ್‌ಗಾರ್ * ಆರ್ಪಿಮೆಂಟ್ == ಆರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆ == '''ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 250ರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ ಎಟ್ಟುತ್ತೊಗೈಯಲ್ಲಿನ ಅಕನಾನೂರು ಕೃತಿಯ 149.7–11ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೇರರ ನದಿಯಾದ ಚುಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್) ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಹಡಗುಗಳು, ಯವನರ (ಐಒನಿಯನ್ ಜನರ) ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿ, ಬಿಳಿ ನೊರೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದು ಮೆಣಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಮುಚಿರಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾದ ಪುರನಾನೂರು, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಗದ್ದಲಭರಿತ ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತರಲಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೇರ ಅರಸರು ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೇರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಉಡುಗೊರೆ ವಿನಿಮಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡುವ ಮುಚ್ಚಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು, ಗದ್ದಲಭರಿತ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮತ್ತು ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಜನಸಂದಣಿ, ರಾಶಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಮೆಣಸಿನ ಚೀಲಗಳು—ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಸರಕುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ಕುಟ್ಟುವನ್ (ಚೇರ ಅರಸ)ನ ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮದ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ, ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮುಚಿರಿ ನನಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಿಧಿಯಂತೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕನಾನೂರು ಪ್ರಕಾರ, ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡ್ಯರ ದಾಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಖರ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಯುದ್ಧದ ಆನೆಗಳಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧರು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವಿನಂತೆಯೇ ಇದು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ರಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಮುಚಿರಿ ಬಂದರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಅದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯುದ್ಧದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಚಿರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. '''ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರವಾಸಕೃತಿಯಾದ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ (Periplus of the Erythraean Sea) ಅಪರಿಚಿತ ಲೇಖಕನು ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/periplus/periplus.html|title=The Voyage around the Erythraean Sea|website=depts.washington.edu|access-date=23 April 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Re-enact-Muziris-voyages-KHA-tells-Navy/article13374897.ece|title=Re-enact Muziris voyages, KHA tells Navy|first1=K. a|last1=Martin|first2=S.|last2=Anandan|first3=K. a|last3=Martin|first4=S.|last4=Anandan|newspaper=The Hindu |date=21 January 2012|access-date=23 April 2018|via=www.thehindu.com}}</ref> ... ನಂತರ ಲಿಮುರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾದ ನೌರಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬರುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಕಿಂಡಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ ಸೆರೋಬೋಥ್ರದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್‌, ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಟಿಂಡಿಸ್‌ನಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 500 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 20 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಮೀಪದ ಕಾಟ್ಟನಾರಾ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮೆಣಸನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ ವಿವರಣೆಯು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಮೆಣಸನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ತಂದು, ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಳಭಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರಿಗಾಗಿ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' Pliny the Elder ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (Natural History) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[[Pliny the Elder]], ''Natural History'', [http://attalus.org/translate/pliny_hn6b.html#104 vi.(26).104].</ref> ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಸೆಲಿಸ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಡಗು ಹೊರಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್ಪಲಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೆ, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಎಂಬ ಭಾರತದ ಸಮೀಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಡಗುಗಳು ತಂಗುವ ಸ್ಥಳವು ತೀರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲು ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಿಂದ ಇಳಿಸಲು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜನನ್ನು ಸೆಲೆಬೋಥ್ರಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. '''ಟಾಲೆಮಿಯ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ''' Ptolemy ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ (Geographia) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಯೂಡೋಸ್ಟೋಮಸ್ ನದಿಯ ಮುಖದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. Pseudostomus ಎಂಬುದು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “ಸುಳ್ಳು ನದಿಮುಖ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್''' ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಮದುದಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುದಾರನ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಹಡಗಿನ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳಿವೆ.<ref>Raoul McLaughlin. ''Rome and the Distant East: Trade Routes to the Ancient Lands of Arabia, India and China''. p. 40, Continuum (2010)</ref><ref>For the full text in Greek and its translation, see http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/1990/084pdf/084195.pdf</ref> ಈ ತುಣುಕು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಾಪೊಲ್ಲೋನ್ (Hermapollon) ಎಂಬ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಸುಮಾರು 90 ಲಕ್ಷ ಸೆಸ್ಟರ್ಸಸ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ''' ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ (ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಥೆ) ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಲೂರಿನ ಜೈನ ಕವಿ-ರಾಜಕುಮಾರ ಇಳಂಗೋ ಅಡಿಗಳ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ಬಂದು ಮೆಣಸು ಖರೀದಿಸಲು ಚಿನ್ನವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ “ಅಪರಿಚಿತ” ಅಥವಾ “ವಿಲಕ್ಷಣ” ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ವಿಶಾಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಲೆಗಳೇಳುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವ ಸಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ನ ಅರಸರು ಅಗರುಮರ, ರೇಷ್ಮೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ''' ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ (Tabula Peutingeriana), ಅಥವಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜರ್ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಂಡಿಸ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Templ(um) Augusti ಎಂಬ ಗುರುತು ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್ನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೋಮನ್ನರು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಗುರುತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ನೈಜ ವಸಾಹತು ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಕಣ್ಮರೆ == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದಲೂ ಮುಜಿರಿಸ್ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>Srivathsan, A. "In search of Muziris". The Hindu [Madras]. 2 May 2010. Web. [https://web.archive.org/web/20120115154657/http://www.hindu.com/mag/2010/05/02/stories/2010050250280800.htm]</ref> ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಕ್ ವಿಟ್ಟಕ್ಕರ್ ಅವರು In Search of Muziris ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯು ಇಂದಿನ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವೇಂಬನಾಡ್ ಹಿನ್ನೀರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪವಾದ ವೈಪಿನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಸ ಭೂಭಾಗವೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಗೋಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭೂಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 200–300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 2,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದು ಇನ್ನೂ 6.5 ಕಿ.ಮೀ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ರೋಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಾಲದ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 4–5 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ನದಿಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಸರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಬಂದರಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು. == ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳು == 1945ರಿಂದ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ 13ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 1969ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಚೇರಮನ್ ಪರಂಬುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ 13ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತವು. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ನಂತರದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತವು. 1983ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಸುಮಾರು 9.7 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಳನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು. 2007ರಿಂದ KCHR ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. 2007ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಏಳು ಹಂತಗಳ ಉತ್ಖನನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ KCHRನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆರ್. ನಾಗಸ್ವಾಮಿ, ಕೆ.ಎನ್. ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಿ.ಎಸ್. ನಾರಾಯಣನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name=":1">[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kerala-historians-at-loggerheads-over-archaeological-findings-at-pattanam/article6056562.ece "Kerala historians at loggerheads over archaeological findings at Pattanam"], Kochi, 28 May 2014 ''The Hindu''</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪಟ್ಟಣಂ ರೋಮನ್ನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಾನವ ವಸತಿ ಇದ್ದಿತು. ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಖ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ: == ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಣಿಗಳು ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳು ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು ಚೇರ ಕಾಲದ ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅವಶೇಷಗಳು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಹಡಗು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಮರದ ದೋಣಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ತುಂಡುಗಳು, ರೋಮನ್ ಗಾಜಿನ ಕಂಬದಾಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಟದ ಕಾಯಿಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 300 – ಕ್ರಿ.ಶ. 1000: ಫಿರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೆರುಗು ಹೊಂದಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಟಾರ್ಪಿಡೊ ಜಾರ್‌ಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯವಾದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿನ್‌ಸೆನ್ಸ್ನ ಅವಶೇಷಗಳು. '''ಚೀನೀ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1600 – 1900: ನೀಲಿ–ಬಿಳಿ ಪಿಂಗಾಣಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು. '''ಪ್ರಾದೇಶಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1000 – ಕ್ರಿ.ಶ. 2000: ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ರೌಲೇಟೆಡ್ ವೇರ್, ರತ್ನಗಳು, ಗಾಜಿನ ಮಣಿಗಳು, ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮಣಿಗಳು, ಇನ್‌ಲೇ ಮತ್ತು ಇಂಟ್ಯಾಗ್ಲಿಯೊ ವಸ್ತುಗಳು, ಕ್ಯಾಮಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಪೂರ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಮಸಾಲೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೆರಾಕೋಟಾ ವಸ್ತುಗಳು. '''ನಗರ ಜೀವನದ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಛಾವಣಿಯ ಹೆಂಚುಗಳು, ರಿಂಗ್-ವೆಲ್‌ಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಜಾಡಿಗಳು, ಶೌಚ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ದೀಪಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಬರೆಯುವ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಲಿಪಿಗಳು. '''ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಕಬ್ಬಿಣ, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ವಸ್ತುಗಳು; ಲೋಹ ಕರಗಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು; ಲೋಹದ ಕರಗಿದ ಅವಶೇಷಗಳು; ಕುಲುಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು; ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನೂಲಿನ ಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳು. '''ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ, ಗೋದಾಮು, ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಬಳಸುವ ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು. 2007ರ ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯ ದೋಣಿಯೂ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಈ ದೋಣಿಯನ್ನು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ Artocarpus hirsutus ಎಂಬ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೇಗದ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪುರಾವೆಗಳು ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪುರಾವೆಯೆಂದರೆ ತಮಿಳು–ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಮೂರು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು a-ma-na ಎಂದು ಓದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ “ಜೈನ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಓದು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪುರಾವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಮಾದರಿಗಳ DNA ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜನರು ಇದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ನಗರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ KCHR ನಡೆಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಗಳ ನಂತರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು.<ref>{{Cite news |date=2016 |title=Exhibition on Kottappuram Fort Excavations |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Exhibition-on-Kottappuram-Fort-excavations/article15594928.ece |work=The Hindu |publication-place=Kerala}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ 2010ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == l0s425tpbhfcj7ojjv2a26105c4nykd 1382187 1382185 2026-08-13T09:22:26Z Santhosh Notagar99 82732 1382187 wikitext text/x-wiki ಮುಜಿರಿಸ್, ಮುಚಿರಿ, (ತಮಿಳು: ಮುಸಿರಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು: ಮುಚಿರಿ; ಮಲಯಾಳಂ: ಮುಚ್ಚಿರಿ), ಇದನ್ನು ಮುಚಿರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳನಾಮವಾದ ಮುಜಿರಿಸ್/ಮೌಜಿರಿಸ್ (ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್: Μουζιρίς) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ನಗರಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ತಮಿಳಕಂನ ಚೇರ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite book |url=https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%80%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%95%CF%81%CF%85%CE%B8%CF%81%CE%AC%CF%82_%CE%98%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B7%CF%82#53 |title=Geographi Graeci: Minores |publisher=Firmin-Didot Et Sociis |year=1882 |editor-last=Müller |editor-first=Karl |volume=1 |location=Paris |pages=53–54 |chapter=The Periplus of the Erythraean Sea}}</ref>), was an ancient port<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/muziris |title=Muziris Heritage Project {{!}} Port {{!}} UNESCO {{!}} |website=muziris Project |language=en |access-date=2026-08-10}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.travelandleisureasia.com/in/destinations/india/the-lost-city-of-muziris-in-kerala-is-coming-back-to-life/ |title=The Lost City Of Muziris In Kerala Is Coming Back To Life |date=2026-03-09 |website=Travel and Leisure Asia {{!}} India |language=en-IN |access-date=2026-08-10}}</ref> ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ — ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ — ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸೀ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಸಾಲೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref name=":0">{{Cite book |last=Singh |first=Upinder |author-link= |url=https://catalog.princeton.edu/catalog/99131391491806421 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: from the Stone Age to the 12th Century |date= |publisher=Pearson India |year=2024 |isbn=978-93-570-5618-2 |edition=2nd |location=[[New Delhi]] |pages=1072 and 1115-16 |orig-year=2008}}</ref><ref>{{Cite book |last=Menon|first=A. Sreedhara|url=https://www.google.co.in/books/edition/A_Survey_of_Kerala_History/N7WaZe2PBy8C?hl=en&gbpv=0&bsq=A%20Survey%20of%20Kerala%20History|title=A Survey of Kerala History|publisher=DC Books|year=2022|location=Kottayam|pages=61-63|orig-year=1967}}</ref> [[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|thumb|upright=1.36|'ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎರಿಥ್ರಿಯನ್' (ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನ) ದಲ್ಲಿನ ಹೆಸರುಗಳು, ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು]] 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪಪೈರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ (ಈಜಿಪ್ಟ್) ಮತ್ತು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಕು ಸಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲಾದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite book |last=Menon |first=A. Sreedhara |url=https://books.google.com/books?id=N7WaZe2PBy8C&q=Muchiri |title=A Survey of Kerala History |date=1967 |publisher=Sahitya Pravarthaka Co-operative Society |location=Kerala |pages=58–59}}</ref><ref>{{Cite book |last=De Romanis |first=Federico |url=https://global.oup.com/academic/product/the-indo-roman-pepper-trade-and-the-muziris-papyrus-9780198842347 |title=The Indo-Roman Pepper Trade and the Muziris Papyrus |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=978-0-19-884234-7 |pages=97-98}}</ref> ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿ.ಶ. **1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಿನಾಶಕಾರಿ "ಪ್ರವಾಹಗಳ"**ವರೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ "ಮುಯಿರಿಕೋಡೆ" ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನದಿಮುಖದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿನ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರಿನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2007ರಿಂದ ಕೇರಳದ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ಸಮೀಪದ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳ ನಂತರ, ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಪಟ್ಟಣಂ ಪ್ರದೇಶವೇ ಮುಜಿರಿಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=De Romanis |first=Federico |url=https://global.oup.com/academic/product/the-indo-roman-pepper-trade-and-the-muziris-papyrus-9780198842347 |title=The Indo-Roman Pepper Trade and the Muziris Papyrus |publisher=Oxford University Press |year=2020 |isbn=978-0-19-884234-7 |pages=86-87}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂಬುದು ಸೀಳು ತುಟಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಸೀಳು ತುಟಿಯಂತೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/muziris/history|title= Muziris heritage project - history|publisher= Kerala Tourism}}</ref><ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/travel/muziris-bustling-heart-of-the-malabar-spice-coast-during-the-roman-rule/articleshow/7026878.cms|title= Muziris: Bustling heart of the Malabar spice coast|newspaper= The Economic Times|date= 2 December 2010|last1= Gantzer|first1= Hugh & Colleen}}</ref> ಸಂಗಂ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಚಿರಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕನಾನೂರು (149ನೇ ಪದ್ಯ, ಎರುಕ್ಕಾಟ್ಟೂರು ತಾಯಂಕಣ್ಣನಾರ್ ರಚನೆ), ಪುರನಾನೂರು (343ನೇ ಪದ್ಯ, ಪರಣರ್ ರಚನೆ) ಮತ್ತು ಪತಿರ್ರುಪ್ಪತ್ತು ಮುಂತಾದ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮುರುಸಿಪಟ್ಟಣಂ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಚೇರ ದೊರೆಯ ಯಹೂದಿ ತಾಮ್ರಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಯಿರಿಕ್ಕೋಡು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸ್ಥಳ == ಹಿಂದೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಗಳೂರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇಂದಿನ ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇ ಚೋಳರ ಕಾಲದಿಂದ ಚೇರ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Krishnakumar, P 20102">Krishnakumar, P. "Muziris, at last?". ''www.frontline.in'' Frontline, 10–23 April 2010. Web. [http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm]</ref> ಆದರೆ 2006–2007ರಲ್ಲಿ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪರವೂರಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (KCHR) ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮುಜಿರಿಸ್ ಬಂದರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಸ್ಥಳದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯಾಪಾರ == ಮುಜಿರಿಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯಾ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name=":2">{{Cite news |last=Perur |first=Srinath |date=10 August 2016 |title=Lost cities #3 – Muziris: Did Black Pepper Cause the Demise of India's Ancient Port? |url=https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/10/lost-cities-3-muziris-india-kerala-ancient-port-black-pepper |work=The Guardian}}</ref> ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ್ನು "ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Steven E. Sidebotham pp 191">Steven E. Sidebotham. ''Berenike and the Ancient Maritime Spice Route'', pp 191. University of California Press 2011</ref><ref name="Joseph">{{cite book|last=George Gheverghese Joseph|title=A Passage to Infinity|publisher=SAGE Publications Pvt. Ltd.|location=New Delhi|year=2009|pages=[https://archive.org/details/passagetoinfinit00jose/page/n25 13]|isbn=978-81-321-0168-0|title-link=A Passage to Infinity}}</ref> ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿದರೂ, ಮುಜಿರಿಸ್ ಇತರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬರು ಇದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. '''ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು:''' * ಮಸಾಲೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರಿಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಲಬಾತ್ರೋನ್ * ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೆರಿಲ್ * ಮುತ್ತುಗಳು * ವಜ್ರಗಳು * ನೀಲಮಣಿಗಳು * ದಂತ * ಚೀನೀ ರೇಷ್ಮೆ * ಗಂಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜಟಾಮಾಂಸಿ * ಆಮೆಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳು '''ರೋಮನ್ ನಾವಿಕರು ಮುಜಿರಿಸ್‌ಗೆ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದರು:''' * ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು * ಪೆರಿಡಾಟ್ ರತ್ನಗಳು * ತೆಳುವಾದ ಉಡುಪುಗಳು * ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತ ಲಿನನ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು * ಬಹುವರ್ಣದ ಜವಳಿಗಳು * ಆಂಟಿಮನಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ * ತಾಮ್ರ * ತವರ * ಸೀಸ * ಹವಳ * ಕಚ್ಚಾ ಗಾಜು * ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ * ರಿಯಲ್‌ಗಾರ್ * ಆರ್ಪಿಮೆಂಟ್ == ಆರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆ == '''ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ''' ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 250ರವರೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾದ ಎಟ್ಟುತ್ತೊಗೈಯಲ್ಲಿನ ಅಕನಾನೂರು ಕೃತಿಯ 149.7–11ನೇ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಚೇರರ ನದಿಯಾದ ಚುಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್) ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಹಡಗುಗಳು, ಯವನರ (ಐಒನಿಯನ್ ಜನರ) ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿ, ಬಿಳಿ ನೊರೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದು ಮೆಣಸನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಆ ಮುಚಿರಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಗದ್ದಲ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾದ ಪುರನಾನೂರು, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಗದ್ದಲಭರಿತ ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತರಲಾದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚೇರ ಅರಸರು ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೇರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಉಡುಗೊರೆ ವಿನಿಮಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡುವ ಮುಚ್ಚಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು, ಗದ್ದಲಭರಿತ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಮತ್ತು ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಜನಸಂದಣಿ, ರಾಶಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಮೆಣಸಿನ ಚೀಲಗಳು—ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಚಿನ್ನದ ಸರಕುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಧರಿಸಿದ ಕುಟ್ಟುವನ್ (ಚೇರ ಅರಸ)ನ ಈ ನಗರವು ತನ್ನ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮದ್ಯವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ, ಸಮುದ್ರದ ಘರ್ಜನೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮುಚಿರಿ ನನಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಿಧಿಯಂತೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕನಾನೂರು ಪ್ರಕಾರ, ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡ್ಯರ ದಾಳಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಮುಚಿರಿಯಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಘಟನೆಯ ನಿಖರ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಯುದ್ಧದ ಆನೆಗಳಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಧರು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವಿನಂತೆಯೇ ಇದು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ರಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಮುಚಿರಿ ಬಂದರನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯ ಅದಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯುದ್ಧದ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಚಿರಿಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. '''ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರವಾಸಕೃತಿಯಾದ ಎರಿತ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ (Periplus of the Erythraean Sea) ಅಪರಿಚಿತ ಲೇಖಕನು ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಮಹತ್ವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://depts.washington.edu/silkroad/texts/periplus/periplus.html|title=The Voyage around the Erythraean Sea|website=depts.washington.edu|access-date=23 April 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Re-enact-Muziris-voyages-KHA-tells-Navy/article13374897.ece|title=Re-enact Muziris voyages, KHA tells Navy|first1=K. a|last1=Martin|first2=S.|last2=Anandan|first3=K. a|last3=Martin|first4=S.|last4=Anandan|newspaper=The Hindu |date=21 January 2012|access-date=23 April 2018|via=www.thehindu.com}}</ref> ... ನಂತರ ಲಿಮುರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾದ ನೌರಾ ಮತ್ತು ಟಿಂಡಿಸ್ ಬರುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್ ಮತ್ತು ನೆಲ್ಕಿಂಡಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ ಸೆರೋಬೋಥ್ರದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಝಿರಿಸ್‌, ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬರುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಟಿಂಡಿಸ್‌ನಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ 500 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 20 ಸ್ಟೇಡಿಯಾ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಮೀಪದ ಕಾಟ್ಟನಾರಾ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಮೆಣಸನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನ ವಿವರಣೆಯು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಚೇರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮೀಪದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿಮೆಣಸನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ತಂದು, ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಳಭಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಂದರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಮನ್ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೆರಿಪ್ಲಸ್ನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರಿಗಾಗಿ ಈ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಪ್ಲಿನಿ ದಿ ಎಲ್ಡರ್ ಅವರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' Pliny the Elder ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಸಮುದ್ರಯಾನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (Natural History) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[[Pliny the Elder]], ''Natural History'', [http://attalus.org/translate/pliny_hn6b.html#104 vi.(26).104].</ref> ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಒಸೆಲಿಸ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಡಗು ಹೊರಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಿಪ್ಪಲಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದರೆ, ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಎಂಬ ಭಾರತದ ಸಮೀಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಲವತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಸಂಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವುದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಡಗುಗಳು ತಂಗುವ ಸ್ಥಳವು ತೀರದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿಗೆ ತುಂಬಲು ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಿಂದ ಇಳಿಸಲು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಲಿನಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜನನ್ನು ಸೆಲೆಬೋಥ್ರಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. '''ಟಾಲೆಮಿಯ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ''' Ptolemy ಅವರು ತಮ್ಮ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ (Geographia) ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಯೂಡೋಸ್ಟೋಮಸ್ ನದಿಯ ಮುಖದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. Pseudostomus ಎಂಬುದು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ “ಸುಳ್ಳು ನದಿಮುಖ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್''' ಮುಝಿರಿಸ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಆಮದುದಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುದಾರನ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಹಡಗಿನ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳಿವೆ.<ref>Raoul McLaughlin. ''Rome and the Distant East: Trade Routes to the Ancient Lands of Arabia, India and China''. p. 40, Continuum (2010)</ref><ref>For the full text in Greek and its translation, see http://www.uni-koeln.de/phil-fak/ifa/zpe/downloads/1990/084pdf/084195.pdf</ref> ಈ ತುಣುಕು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಾಪೊಲ್ಲೋನ್ (Hermapollon) ಎಂಬ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ಸುಮಾರು 90 ಲಕ್ಷ ಸೆಸ್ಟರ್ಸಸ್‌ ಮೌಲ್ಯದ ಸರಕುಗಳ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ''' ತಮಿಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ (ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಕಥೆ) ಅನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಲೂರಿನ ಜೈನ ಕವಿ-ರಾಜಕುಮಾರ ಇಳಂಗೋ ಅಡಿಗಳ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ಗೆ ಬಂದು ಮೆಣಸು ಖರೀದಿಸಲು ಚಿನ್ನವನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ “ಅಪರಿಚಿತ” ಅಥವಾ “ವಿಲಕ್ಷಣ” ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಲಪ್ಪತಿಕಾರಂ ಗ್ರೀಕ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ವಿಶಾಲ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮೋಡಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅಲೆಗಳೇಳುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವ ಸಮಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿಂಡಿಸ್‌ನ ಅರಸರು ಅಗರುಮರ, ರೇಷ್ಮೆ, ಶ್ರೀಗಂಧ, ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕರ್ಪೂರಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ''' ಟಬುಲಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜೆರಿಯಾನಾ (Tabula Peutingeriana), ಅಥವಾ ಪ್ಯೂಟಿಂಜರ್ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಪ್ರತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುಝಿರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಟೊಂಡಿಸ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ Templ(um) Augusti ಎಂಬ ಗುರುತು ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟಸ್ನ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೋಮನ್ನರು ಅನುಕೂಲಕರ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಮನ್ನರ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಸ್ಟಸ್‌ನ ದೇವಾಲಯವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಗುರುತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಝಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ನೈಜ ವಸಾಹತು ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಕಣ್ಮರೆ == ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದಲೂ ಮುಜಿರಿಸ್ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1341ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>Srivathsan, A. "In search of Muziris". The Hindu [Madras]. 2 May 2010. Web. [https://web.archive.org/web/20120115154657/http://www.hindu.com/mag/2010/05/02/stories/2010050250280800.htm]</ref> ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಕ್ ವಿಟ್ಟಕ್ಕರ್ ಅವರು In Search of Muziris ಎಂಬ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಈ ಘಟನೆಯು ಇಂದಿನ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವೇಂಬನಾಡ್ ಹಿನ್ನೀರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪವಾದ ವೈಪಿನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಸ ಭೂಭಾಗವೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಗೋಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭೂಭೌತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 200–300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 2,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅದು ಇನ್ನೂ 6.5 ಕಿ.ಮೀ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಜಿರಿಸ್ ರೋಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆ ಕಾಲದ ಕರಾವಳಿಯು ಇಂದಿನ ಕರಾವಳಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 4–5 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ನದಿಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಸರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದರಿಂದ ಬಂದರಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು. == ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳು == 1945ರಿಂದ ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ 13ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 1969ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಚೇರಮನ್ ಪರಂಬುನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ 13ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆತವು. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ನಂತರದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತವು. 1983ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಸುಮಾರು 9.7 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಿಂದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಳನಾಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು. 2007ರಿಂದ KCHR ನಡೆಸಿದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. 2007ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಏಳು ಹಂತಗಳ ಉತ್ಖನನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂ ಅನ್ನು ಮುಜಿರಿಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ KCHRನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆರ್. ನಾಗಸ್ವಾಮಿ, ಕೆ.ಎನ್. ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಿ.ಎಸ್. ನಾರಾಯಣನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref name=":1">[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kerala-historians-at-loggerheads-over-archaeological-findings-at-pattanam/article6056562.ece "Kerala historians at loggerheads over archaeological findings at Pattanam"], Kochi, 28 May 2014 ''The Hindu''</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ರಾಜನ್ ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಪಟ್ಟಣಂ ರೋಮನ್ನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಾನವ ವಸತಿ ಇದ್ದಿತು. ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದವು. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. == ಮುಖ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ: == ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಣಿಗಳು ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳು ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು ಚೇರ ಕಾಲದ ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅವಶೇಷಗಳು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಹಡಗು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಮರದ ದೋಣಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಆಂಫೋರಾ ಮತ್ತು ಟೆರಾ ಸಿಗಿಲ್ಲಾಟಾ ತುಂಡುಗಳು, ರೋಮನ್ ಗಾಜಿನ ಕಂಬದಾಕಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಟದ ಕಾಯಿಗಳು. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ ವಸ್ತುಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 300 – ಕ್ರಿ.ಶ. 1000: ಫಿರೋಜಾ ಬಣ್ಣದ ಮೆರುಗು ಹೊಂದಿದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಟಾರ್ಪಿಡೊ ಜಾರ್‌ಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯವಾದ ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿನ್‌ಸೆನ್ಸ್ನ ಅವಶೇಷಗಳು. '''ಚೀನೀ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಶ. 1600 – 1900: ನೀಲಿ–ಬಿಳಿ ಪಿಂಗಾಣಿ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು. '''ಪ್ರಾದೇಶಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯ ವಸ್ತುಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1000 – ಕ್ರಿ.ಶ. 2000: ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ರೌಲೇಟೆಡ್ ವೇರ್, ರತ್ನಗಳು, ಗಾಜಿನ ಮಣಿಗಳು, ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮಣಿಗಳು, ಇನ್‌ಲೇ ಮತ್ತು ಇಂಟ್ಯಾಗ್ಲಿಯೊ ವಸ್ತುಗಳು, ಕ್ಯಾಮಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಪೂರ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಮಸಾಲೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೆರಾಕೋಟಾ ವಸ್ತುಗಳು. '''ನಗರ ಜೀವನದ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಛಾವಣಿಯ ಹೆಂಚುಗಳು, ರಿಂಗ್-ವೆಲ್‌ಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಜಾಡಿಗಳು, ಶೌಚ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ದೀಪಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಬರೆಯುವ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಲಿಪಿಗಳು. '''ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಕಬ್ಬಿಣ, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ವಸ್ತುಗಳು; ಲೋಹ ಕರಗಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು; ಲೋಹದ ಕರಗಿದ ಅವಶೇಷಗಳು; ಕುಲುಮೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು; ಅರ್ಧ-ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ನೂಲಿನ ಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳು. '''ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು''' ಕ್ರಿ.ಪೂ. 100 – ಕ್ರಿ.ಶ. 400: ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ, ಗೋದಾಮು, ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಬಳಸುವ ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು. 2007ರ ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಹದಗೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯ ದೋಣಿಯೂ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಈ ದೋಣಿಯನ್ನು ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ Artocarpus hirsutus ಎಂಬ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಾಲರ್ಡ್‌ಗಳು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೇಗದ ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪುರಾವೆಗಳು ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಣಂ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮತ್ತೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪುರಾವೆಯೆಂದರೆ ತಮಿಳು–ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯ ಮೂರು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು a-ma-na ಎಂದು ಓದಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ “ಜೈನ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಓದು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪುರಾವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಮಾದರಿಗಳ DNA ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮುಜಿರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜನರು ಇದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂದರು ನಗರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ASI) ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯುರೇಷಿಯಾದ ಜನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ == ಮುಜಿರಿಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮುಜಿರಿಸ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ KCHR ನಡೆಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಗಳ ನಂತರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿತು.<ref>{{Cite news |date=2016 |title=Exhibition on Kottappuram Fort Excavations |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Exhibition-on-Kottappuram-Fort-excavations/article15594928.ece |work=The Hindu |publication-place=Kerala}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ ಇತರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ 2010ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ಪುರಾತತ್ವ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 86s2luoxuetndk1x7f8ogcu5dpspys1 0 180265 1382189 2026-08-13T09:28:47Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | name = ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಂಗಳ್ | image = | caption = | director = ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ | screenplay = ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ | story = ಸಿ. ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | producer = ಪಿ. ವಿ. ಗಂಗಾಧರನ್<br>ಶಾಂತಾ ನಾಯರ್<br>ಸುಕು ನಾಯರ್ | sta... 1382189 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಂಗಳ್ | image = | caption = | director = ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ | screenplay = ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ | story = ಸಿ. ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | producer = ಪಿ. ವಿ. ಗಂಗಾಧರನ್<br>ಶಾಂತಾ ನಾಯರ್<br>ಸುಕು ನಾಯರ್ | starring = ಜಯರಾಮ್ (ನಟ)<br>ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ<br>ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್<br>ಇನ್ನಸೆಂಟ್<br>കാവ്യ മാധവൻ | cinematography = ವಿಪಿನ್ ಮೋಹನ್ | editing = ಕೆ. ರಾಜಗೋಪಾಲ್ | music = [[ಇಳಯರಾಜ]] | production_companies = ಗೃಹಲಕ್ಷ್ಮಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್<br>ತ್ರಿವೇಣಿ ಮೂವೀಸ್ | distributor = ಕಲ್ಪಕ ರಿಲೀಸ್ | released = 5 ಮೇ 2000 | runtime = 150 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಗಳು''' ({{lang-ml|കൊച്ചു കൊച്ചു സന്തോഷങ്ങൾ}}) 2000ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ. ಸತ್ಯನ್ ಅಂತಿಕ್ಕಾಡ್ ಅವರು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಿ. ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ, ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್, ಇನ್ನಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Pic of the day: When Achu from 'Kochu Kochu Santhoshangal' met his mom! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/pic-of-the-day-when-achu-from-kochu-kochu-santhoshangal-met-his-mom/articleshow/81760389.cms |website=The Times of India |date=30 March 2021 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಇಳಯರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |title=48th National Film Awards |url=https://dff.nic.in/images/Documents/48th_NFA.pdf |publisher=Directorate of Film Festivals |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆರು ವರ್ಷದ ಮಗ ಅಚುವಿನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ ಗೋವನ್ ಒಂಟಿ ತಂದೆ ಗೋವನ್. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಆತ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ನೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೆಲಿನ್ ಎಂಬ ಕಿಶೋರಿಯು ಗೋವನ್‌ನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಕೆಗೆ ವಿವರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋವನ್ ತನ್ನ ಮಗ ಅಚುವಿನ ತಾಯಿ ಆಶಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ, ತಾನು ಆಕೆಯಿಂದ ಏಕೆ ದೂರವಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite news |last=Kurup |first=Aradhya |title=From 'Amaram' to 'Uyare': Memorable depictions of single fathers in Malayalam cinema |url=https://www.thenewsminute.com/features/amaram-uyare-memorable-depictions-single-fathers-malayalam-cinema-107297 |work=The News Minute |date=18 August 2019 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದ ಆಶಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗೋವನ್ ಪ್ರೀತಿಸಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮದುವೆಯ ಮೊದಲು ಆಶಾ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತನ್ನ ಕಲಾಜೀವನವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಗೋವನ್ ಜೊತೆ ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಚುವಿನ ಜನನದ ನಂತರ, ಖ್ಯಾತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ ಮಾಯಾ ವರ್ಮಾಗೆ ಆಶಾಳ ನೃತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ನೃತ್ಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಶಾಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಶಾಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಕಲಾಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಶಾಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದ ನಡುವೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಶಾಳ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಗೋವನ್ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗೋವನ್ ತನ್ನ ಮಗ ಅಚುವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಮತ್ತು ಮಗನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯು ಆಶಾಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕಲಾಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆತ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಗೋವನ್ ಗೋವಾದಲ್ಲೇ ಮಾಯಾ ವರ್ಮಾಳನ್ನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಾಯಾ ತನ್ನ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸೆಲಿನ್ ಮಾಯಾಳನ್ನು ಗೋವನ್ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಆಶಾ ಗೋವನ್ ಮತ್ತು ಅಚು ದೂರವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಗೋವನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಕಲಾಜೀವನದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಮಾಯಾ ಗೋವನ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗೋವನ್ ಮತ್ತು ಆಶಾ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಜಯರಾಮ್— ಗೋವನ್ * ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ — ಅಶೋಕ್ ಗೋವನ್ / ಅಚು * ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ — ಆಶಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ * ಇನ್ನಸೆಂಟ್ — ಜೋಸ್ * ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್ — ಸೆಲಿನ್ * ಭಾನುಪ್ರಿಯಾ — ಮಾಯಾ ವರ್ಮಾ * ಲಾಲು ಅಲೆಕ್ಸ್ — ಅಶೋಕ್ * ಸಿದ್ದೀಕ್ — ರಮೇಶ್ * ಲೇನಾ — ದೀಪಾ * ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ — ಸುಧಾಕರನ್ * ಉರ್ಮಿಳಾ ಉನ್ನಿ — ವಿಲಾಸಿನಿ * ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ — ಜಗದಮ್ಮ * ಓಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ — ಶೇಖರನ್ * ಮಾಲಾ ಅರವಿಂದನ್ — ಶಂಕರನ್ * ಅಗಸ್ಟಿನ್ — ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ * ಥೆಸ್ನಿ ಖಾನ್ — ಸ್ವತಃ * ವತ್ಸಲಾ ಮೆನನ್ — ಆಶಾಳ ಅಜ್ಜಿ * ಯಮುನಾ — ಎಲಿಜಬೆತ್ * ಬಾಬು ಸ್ವಾಮಿ — ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಜಯರಾಮ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಕಾಳಿದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಇದು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kalidas Jayaram on doing a movie with his dad |url=https://www.thenewsminute.com/features/kalidas-jayaram-doing-movie-his-dad-91416 |website=The News Minute |date=1 November 2018 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಕಾಳಿದಾಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದವರು ಹಿರಿಯ ನಟಿ ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನಾಯಕಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಶೇಷಾದ್ರಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite web |title=Happy Birthday Kalidas Jayaram: Lesser known facts about the charming actor that will make you his fan |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-kalidas-jayaram-lesser-known-facts-about-the-charming-actor-that-will-make-you-his-fan/articleshow/79749680.cms |website=The Times of India |date=16 December 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಹೇಮಾ ಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ನಂತರ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಭಾನುಪ್ರಿಯಾ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸೆಲಿನ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ವರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತರ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಕಾರಣ ಅವರು ಚಿತ್ರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ನಂತರ ಸುಕನ್ಯಾ ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ಮಾಧವನ್ ಸೆಲಿನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=5 Non-Malayali Actresses Who Made It Big In Malayalam Cinema |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/5-non-malayali-actresses-who-made-it-big-in-malayalam-cinema/articleshow/79460505.cms |website=The Times of India |date=29 November 2020 |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋವಾದ ಪಣಜಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |last=George |first=Anjana |title=Mollywood stars recall their stint as child artistes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mollywood-stars-recall-their-stint-as-child-artistes/articleshow/56799558.cms |website=The Times of India |date=27 January 2017 |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಇಳಯರಾಜ]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಕೈತಪ್ರಂ ದಾಮೋದರನ್ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಆಲ್ಬಂ 14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2000ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Kochu Kochu Santhoshangal (2000) |url=https://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=3255&ln=en |website=Malayala Chalachithram |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಳು: * "Chellakkaatte" — ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ * "Ghanashyaama" — ಗಾಯತ್ರಿ ಅಶೋಕನ್ * "Kodamanjin Thaazhvarayil" — ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ * "Palappoomazha" — ಭವತಾರಿಣಿ * "Shivakaradhamarukalayamaay Naadam" — ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಯತ್ರಿ ಅಶೋಕನ್ * "Sumasaayaka" — ಕಲ್ಲಾರ ಗೋಪನ್ ಮತ್ತು ಗೀತಾ ದೇವಿ * "Title Song" — ದೀಪಿಕಾ ಮತ್ತು ಗಾಯಕರ ತಂಡ == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | ವಿಜೇತ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ — ಕಲಾ | ವಿಜೇತ |- | ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲನಟ — ಕಾಳಿದಾಸ್ ಜಯರಾಮ್ | ವಿಜೇತ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|0273313|Kochu Kochu Santhoshangal}} — [[IMDb]] 5rwiiu2tcjfk61af9vo1w1ceqmoo95d 0 180266 1382190 2026-08-13T09:32:34Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು... 1382190 wikitext text/x-wiki ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು ಕೆರೆ ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. igc3d2raz21lu597i0v1flpt3cwb6li 1382191 1382190 2026-08-13T09:33:29Z Pragathi. BH 88266 1382191 wikitext text/x-wiki ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು ಕೆರೆ ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. clzd407pgixo8x02ll4j8pusksp6257 1382192 1382191 2026-08-13T09:34:43Z Pragathi. BH 88266 1382192 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು ಕೆರೆ ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. fjn3p08gryoautksg5qwrt3h5kl6pkz 1382193 1382192 2026-08-13T09:35:56Z Pragathi. BH 88266 1382193 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು ಕೆರೆ ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} 4jsvua1xe2m51rzdddchevsvkb7r4pn 1382194 1382193 2026-08-13T09:36:40Z Pragathi. BH 88266 1382194 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} fu88zahk5dkbnn5hyqdychu48lzr84u 1382195 1382194 2026-08-13T09:37:56Z Pragathi. BH 88266 1382195 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ , ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . [ ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} 1em1lq0uy6ghvycyl479836jd24arhd 1382197 1382195 2026-08-13T09:38:38Z Pragathi. BH 88266 1382197 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ <ref>https://web.archive.org/web/20081002103305/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_glnc.htm</ref>, ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} fft0b56ufv4lbsx3mqlfugy1jtq0yaz 1382199 1382197 2026-08-13T09:39:55Z Pragathi. BH 88266 1382199 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ <ref>https://web.archive.org/web/20081002103305/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_glnc.htm</ref>, ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು<ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-breached/article5960820.ece</ref>. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} sivmd5xpszut2e98ph6kpalikmd74gt 1382201 1382199 2026-08-13T09:40:42Z Pragathi. BH 88266 1382201 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ <ref>https://web.archive.org/web/20081002103305/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_glnc.htm</ref>, ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು<ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-breached/article5960820.ece</ref><ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-gets-blocked-wells-swell/article5950749.ece</ref>. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} smuhrizq3mdvp1wso2grkaqtjbklye3 1382204 1382201 2026-08-13T09:42:26Z Pragathi. BH 88266 1382204 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ <ref>https://web.archive.org/web/20081002103305/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_glnc.htm</ref>, ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು<ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-breached/article5960820.ece</ref><ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-gets-blocked-wells-swell/article5950749.ece</ref>. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . [[File:Sunset @ Paravur Beach.jpg|thumb|ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ]] ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} j5gztx957ebaivr73yq689zbg26wlnj 1382206 1382204 2026-08-13T09:43:08Z Pragathi. BH 88266 1382206 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ <ref>https://web.archive.org/web/20081002103305/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_glnc.htm</ref>, ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು<ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-breached/article5960820.ece</ref><ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-gets-blocked-wells-swell/article5950749.ece</ref>. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . [[File:Sunset @ Paravur Beach.jpg|thumb|ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ]] [[File:Inland waters of Kerala ..reflecting countless coconut palms.jpg|thumb|Inland waters of Kerala ..reflecting countless coconut palms]] ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} rwft85rtxjewtx8g793ebergakyi2a1 1382207 1382206 2026-08-13T09:43:39Z Pragathi. BH 88266 1382207 wikitext text/x-wiki {{short description|Lake in Paravur, Kollam}} {{About|the Lake|the town|Paravur, Kollam}} {{Use dmy dates|date=August 2018}} {{Use Indian English|date=August 2018}} {{Infobox body of water | name = Paravur Lake | native_name = {{native name|ml|പരവൂർ കായൽ}} | image = Paravur Lake, Kollam - An evening scene.jpg | caption = An evening view of Paravur Lake | alt = View of Paravur Lake | image_bathymetry = | pushpin_map = Kerala | pushpin_alt = Location of Paravur lake within Kerala | caption_bathymetry = | location = [[Paravur, Kollam]], [[Kerala]] | coordinates = {{coord|8.822|76.659|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | inflow = [[Ithikkara River]] | outflow = | catchment = {{convert|6.6246|km2|sigfig=3|abbr=on}} | countries = India | length = | width = | area = {{convert|6.62|km2|abbr=on}} | depth = | max_depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | frozen = | islands = | settlements = }} ಪರವೂರು ಕಾಯಲ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿದೆ <ref>https://web.archive.org/web/20180501093011/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/12677/10/10_chapter%203.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paravur_Lake#cite_note-2</ref>. ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇವಲ 6.62 ಕಿಮೀ 2 ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ <ref>https://web.archive.org/web/20081002103305/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/klm_glnc.htm</ref>, ಇದು ಇಥಿಕ್ಕರ ನದಿಯ ಅಂತ್ಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೇರಳದ ಇತಿಹಾಸ|ಕೇರಳ]] ಹಿನ್ನೀರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ . ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ತಿರುವನಂತಪುರ - ಶೋರನೂರು ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಡವ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮುಡಿ ಕಾಯಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ . ==ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಮಹತ್ವ== ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ನದೀಮುಖದ ಬಳಿಯ ಪರವೂರು [[ಕೆರೆ]] ಈ ಸರೋವರವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು<ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-breached/article5960820.ece</ref><ref>http://www.thehindu.com/news/national/kerala/paravur-estuary-gets-blocked-wells-swell/article5950749.ece</ref>. ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ತಾರಸಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟಗಳು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಕ್‌ಸಾಗರ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ದೋಣಿ ಕ್ಲಬ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಸಹ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ . [[File:Sunset @ Paravur Beach.jpg|thumb|ಪರವೂರ್ ತೆಕ್ಕುಂಭಾಗಂ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಫೋಟೋ]] [[File:Inland waters of Kerala ..reflecting countless coconut palms.jpg|thumb|Inland waters of Kerala ..reflecting countless coconut palms]] [[File:Paravur kayal.jpg|thumb|Paravur kayal]] ==ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ== ಪರವೂರ್ ಪರವೂರು ಸರೋವರವು ಪರವೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಪರವೂರು - ಎಡವ - ವರ್ಕಲಾ ರಸ್ತೆಯು ಪರವೂರು ಸರೋವರದ ದಡದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪರವೂರು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ . ಪ್ರತಿದಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ರೈಲುಗಳು ಪರವೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಸರೋವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 26 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (16 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ಚತ್ತನ್ನೂರು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪರವೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರೋವರದಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (2.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{commons category|Paravur Lake}} b5wv1ij4hlyiwqq9236hjj8ck5hnnqo 0 180267 1382198 2026-08-13T09:38:49Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: '''L2: ಎಂಪುರಾನ್''' 2025ರ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಟನಿ ಪೆರು... 1382198 wikitext text/x-wiki '''L2: ಎಂಪುರಾನ್''' 2025ರ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬಾವೂರ್, ಸುಬಾಸ್ಕರನ್ ಅಲ್ಲಿರಾಜಾ ಮತ್ತು ಗೋಕುಲಂ ಗೋಪಾಲನ್ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್, ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಗೋಕುಲಂ ಮೂವೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಲೂಸಿಫರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿನ ಎರಡನೇ ಕಂತಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್, ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್, ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾದಾರ್, ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣವಿದೆ. ರಿಕ್ ಯೂನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌ನ ನಾಯಕ ಖುರೇಶಿ-ಅಬ್ರಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದಿ ಬಾಲರಾಜ್ ಪಟೇಲ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿಯ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖುರೇಶಿ-ಅಬ್ರಾಮ್ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಅವನು ಜಾಗತಿಕ ಭೂರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಘೋಷಣೆ ಜೂನ್ 2019ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೂಲತಃ 2020ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ ಅದು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆ ಜುಲೈ 2022ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈಕಾ ಜೊತೆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿವಾದಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಕುಲಂ ಗೋಪಾಲನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ದೀಪಕ್ ದೇವ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 145 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತ, ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (UAE), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ₹150–175 ಕೋಟಿ ಅಂದಾಜು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ L2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು 27 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್, IMAX ಮತ್ತು EPIQ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು IMAXನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಇದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, L2: ಎಂಪುರಾನ್ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇದು ₹250 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ₹265–268.05 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 2025ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == 2002ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಗೋಧ್ರಾ ರೈಲು ದಹನ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಯುವ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಮನೆತನದ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ದಯಾಳು ಮಹಿಳೆ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ಅವರ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯ ಮುನ್ನಾಗೆ ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಮುನ್ನಾಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ದ್ವೇಷವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆತ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ನಾಯಕ ಬಲರಾಜ್ ಬಜರಂಗಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಲರಾಜ್ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್‌ಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಬಲರಾಜ್ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಂಪು ಜಾಯೆದ್‌ನ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಆತನ ತಂದೆ ಮಸೂದ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಬಹಿಜಾ ಬೇಗಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾಯೆದ್‌ನ ಅಣ್ಣನ ಪತ್ನಿ ಹಾನಿಯಾಳ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಾ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜಾಯೆದ್ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಹೀರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಜಹೀರ್ ಕೂಡ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜಾಯೆದ್ ತೀವ್ರ ಆಘಾತದಿಂದ ಕಿರುಚುತ್ತಾನೆ. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವ ಜತಿನ್ ರಾಮದಾಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಭ್ರಷ್ಟ, ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಜತಿನ್‌ನ ಅಕ್ಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ, ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಗನಾಗಿ ಆತನ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಅಖಂಡ ಶಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (ASM) ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಜತಿನ್ IUF ಪಕ್ಷದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ, ASM ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿರುವ IUF (PKR) ಎಂಬ ಹೊಸ ಬಣವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ASMನ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ಬಲರಾಜ್ ಈಗ ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೋಮುವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಬಲರಾಜ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಗೋವರ್ಧನ್, ಜತಿನ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ MI6 ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್, ಕುಖ್ಯಾತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ನೆಕ್ಸಸ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಪರಾಧ ದೊರೆ ಕಬುಗಾ ಮತ್ತು ಖುರೇಷಿಯ ಮಾಜಿ ಸಹಚರ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಲಿಯೊನೊವ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸೆನೆಗಲ್‌ನಿಂದ ಗಿನಿಯಾಗೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಖುರೇಷಿ, ಸೆನೆಗಲ್–ಗಿನಿ-ಬಿಸ್ಸೌ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತಡೆದು ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಯೊನೊವ್‌ರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕ್ವಾರಾಕೋಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಬುಗಾನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬೋರಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿರುವ MI6 ಏಜೆಂಟ್ ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್‌ಗೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮೆನುಹಿನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಬೋರಿಸ್ ಈಗಾಗಲೇ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ನೆಕ್ಸಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ತನಿಖೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಖುರೇಷಿಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ್‌ನ ತನಿಖೆ ಆತನನ್ನು ಸ್ಟೀಫನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಥರ್‌ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಡೇನಿಯಲ್, ಗೋವರ್ಧನ್‌ಗೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ನೀಡಿ ಆತನನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ತನ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ಗುರುತಾದ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗೋವರ್ಧನ್ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಟೀಫನ್, ಗೋವರ್ಧನ್‌ಗೆ ತಾನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ಕಬುಗಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ತನ್ನ ಉಪನಾಯಕ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಕಬುಗಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಗೋವರ್ಧನ್, ಬೋರಿಸ್ ಮತ್ತು NPTV ವಾಹಿನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಮರಣದ ನಾಟಕವಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಡಬಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂಬುದು ಕೂಡ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಕೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿರುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. IUF ಪಕ್ಷದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರಲು ಆತ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ ಪಕ್ಷದ ಕಚೇರಿಯಾದ PKR ಭವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲಾಗದ ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸಹಕರಿಸಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗಗಳಿಂದಲೂ ಆಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಜತಿನ್ ಮುನ್ನಾನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ನಂತರ ಬಲರಾಜ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ನ ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರು ಆತನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. IUF ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಜತಿನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಳ್ಳು ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಜಾಯೆದ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಲಷ್ಕರ್-ಎ-ತೊಯ್ಬಾದ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದನೆಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧ ಯುವಕರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್‌ನನ್ನು ಅಬ್ರಾಮ್ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಮತ್ತು ಜಾಯೆದ್ ಸೇರಿ ಬಲರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಾ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಯೆದ್‌ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಾ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಜಾಯೆದ್‌ನ ಬಹುಕಾಲದ ಸೇಡು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಜತಿನ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಏರಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಸಾವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು. ಜತಿನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಫ್ರೋ-ಏಷ್ಯನ್ ಅಪರಾಧ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಶೆನ್ ಟ್ರಯಾಡ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕ ಶೆನ್ಲಾಂಗ್ ಶೆನ್‌ನಿಂದ ಕರೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಘಟನೆ ಕಬುಗಾ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಬುಗಾ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಶೆನ್ ಬೋರಿಸ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅಬ್ರಾಮ್ ಶೆನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಜತಿನ್‌ನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ಅದು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟ್-ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೆನ್ ಟ್ರಯಾಡ್‌ನ ನಾಯಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹೇಗೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಆದನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ 1981ರ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್‌ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪರಾಧ ಲೋಕದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ — ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ / ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ * ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ — ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ — ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ (ವಿಸ್ತೃತ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವ್ — ಯುವ ಜಾಯೆದ್ * ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ — ಜತಿನ್ ರಾಮದಾಸ್ * ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ — ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ರಾಮದಾಸ್ * ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್ — ಗೋವರ್ಧನ್ * ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್ — ಬಲರಾಜ್ ಪಟೇಲ್ / ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿ * ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್ — ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್, MI6 ಏಜೆಂಟ್ * ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾಡರ್ — ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್, MI6 ಏಜೆಂಟ್ * ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ — ಕಬುಗಾ * ಸೂರಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು — ಸಜನಚಂದ್ರನ್ * ಕಿಶೋರ್ — ಕಾರ್ತಿಕ್, IB ಅಧಿಕಾರಿ * ಸುಕಾಂತ್ ಗೋಯೆಲ್ — ಮುನ್ನಾ * ಫಾಜಿಲ್ — ಫಾದರ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ * ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್ — ಪಿ. ಕೆ. ರಾಮದಾಸ್ * ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ — ಮಹೇಶ ವರ್ಮ * ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್ — ಮುರುಗನ್ * ನಂದು — ಪಿ. ಎಸ್. ಪೀತಾಂಬರನ್ * ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವುಯೂರ್ — ಮೆಡಿಯಾಯಿಲ್ ರಾಜನ್ * ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ — ಜಾನ್ವಿ, ಪ್ರಿಯಾಳ ಮಗಳು * ನೈಲಾ ಉಷಾ — ಅರುಂಧತಿ ಸಂಜೀವ್ * ಗಿಜು ಜಾನ್ — ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ * ಮುರುಗನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ — ಮುತ್ತು * ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬಾವೂರ್ — ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಥರ್ * ಆಶಿಶ್ ಜೋ ಆಂಟನಿ — ಆಂಥನಿ ರಾಥರ್ * ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್ — ಮಣಿ * ಅನೀಶ್ ಜಿ. ಮೆನನ್ — ಸುಮೇಶ್ * ಜೈಸ್ ಜೋಸ್ — ಸೇವಿಯರ್ * ನಿಖತ್ ಖಾನ್ — ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ * ಸತ್ಯಜಿತ್ ಶರ್ಮಾ — ಮಸೂದ್ * ಶುಭಾಂಗಿ ಲಟ್ಕರ್ — ಬಹಿಜಾ ಬೇಗಂ * ನಯನ್ ಭಟ್ — ಸುರಯ್ಯಾ ಬೀಬಿ * ಐಶ್ವರ್ಯ ಓಜಾ — ಹಾನಿಯಾ * ಓಝಿಯೆಲ್ ಜಿವಾನಿ — ಜಹೀರ್ ಮಸೂದ್ * ಅಲೆಕ್ಸ್ ಓ'ನೆಲ್ — ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ * ಬೆಹ್ಜಾದ್ ಖಾನ್ — ಸಲಾಬತ್ ಹಮ್ಜಾ * ಮಿಖಾಯಿಲ್ ನೊವಿಕೋವ್ — ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಲಿಯೊನೊವ್ * ರಿಕ್ ಯೂನ್ — ಶೆಲಾಂಗ್ ಶೆನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ಅಭಿವೃದ್ಧಿ''' 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Lucifer ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯವು ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Lucifer ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ Murali Gopy ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. Lucifer ಅನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. 18 ಜೂನ್ 2019ರಂದು ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ Prithviraj Sukumaran, “Empuraan” ಎಂದರೆ ರಾಜನಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು “ಅಧಿಪತಿ” (overlord) ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. Lucifer ಅನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು Murali ತಿಳಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು L2: Empuraan ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡಿತು ಎಂದು Prithviraj ಹೇಳಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2020ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಲ್ಲಿ Prithviraj, L2: Empuraan ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ವೆಬ್ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು Lucifer ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, L2: Empuraan ಕೇವಲ Lucifer ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, Luciferನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ “ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ರಚನೆ”ಯನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. Murali ಕೂಡ L2: Empuraan ಕಥೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪದರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು Lucifer ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿರಲೇಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 2020ರಲ್ಲಿ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020ರಲ್ಲಿ Murali, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು Prithviraj ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಚಿತ್ರದ ಸಂಪಾದಿತ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು ಎಂದು Prithviraj ಹೇಳಿದರು. 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Prithviraj 2021ರ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ Bro Daddy (2022) ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ Prithviraj, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುವವರೆಗೆ ತಂಡ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ (location scouting) ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 2022ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. 2022ರಲ್ಲಿ Murali, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಮೇ 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ Prithviraj ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ನಾಯಕ ನಟ Mohanlal ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ Antony Perumbavoor ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು, ತಂಡವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಿಂದ ಚಿತ್ರದ ನೈಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು Prithviraj ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ವಾಣಿಜ್ಯ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ” (commercial entertainer) ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ Lyca Productions, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾವು ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು Lyca Productions ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. Lucifer ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ Aashirvad Cinemas ಕೂಡ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, Prithviraj ಅವರ Prithviraj Productions ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಚಿತ್ರದ “project design” ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಲ್ಲಿ Sree Gokulam Movies ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿತು. Lyca Productions ಮತ್ತು Aashirvad Cinemas ನಡುವಿನ ಹಣಕಾಸು ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ನಟವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ Mohanlal ಅವರು Khureshi Ab'raam/Stephen Nedumpally ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, L2: Empuraanನಲ್ಲಿ Prithviraj ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ Zayed Masood ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, Luciferನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ Stephen ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ Zayed ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. Lucifer ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ Tovino Thomas, Manju Warrier, Indrajith Sukumaran, Saikumar, Fazil, Baiju Santhosh, Saniya Iyappan, Sachin Khedekar, Shivaji Guruvayoor, Nandu, Nyla Usha ಮತ್ತು Giju John ಪ್ರಮುಖರು. Luciferನಲ್ಲಿ Aloshy Joseph ಪಾತ್ರವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ Kalabhavan Shajohn ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ Abhimanyu Singh, Mohanlal ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ Singh, Balraj ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. Suraj Venjaramoodu ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ Sajanachandran ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Driving Licence ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Prithviraj ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತಾವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ Suraj ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. Salaar: Part 1 – Ceasefire ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ Prithviraj ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ Karthikeya Dev, L2: Empuraanನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ Masood (Prithviraj) ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. Nikhat Khan ಅವರು haveliಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆ Subhadra Ben ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Nikhat ಅವರು Aamir Khan ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಡಿಷನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ Prithviraj ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. Sukant Goel ಅವರು Balrajನ ಸಹೋದರ Munna ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Munna, Balrajನ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಹಚರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್-ರೊಮೇನಿಯನ್ ನಟಿ Andrea Tivadar ಅವರು Michele Menuhin ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು MI6ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ SAS ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, Ab'raamನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ Jerome Flynn ಅವರು Ab'raamನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ Boris Oliver ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟ Eriq Ebouaney ಅವರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ Kabuga ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ನಟರು 2023ರ SAG-AFTRA ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. “ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಮುಷ್ಕರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಂಡವು SAG-AFTRAಗೆ ಸೇರದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟ Rick Yune ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Yune ಅವರು Shenlong Shen ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು Khureshiನ Indo-Arab nexusಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುವ Shen Triad ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ Aamir Khan ಮತ್ತು Ma Dong-seok ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳೂ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. Pranav Mohanlal ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ Stephen ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಇತರ ಹೊಸ ನಟರಾಗಿ Manikuttan, Kishore, Satyajit Sharma, Oziel Jivani, Aishwarya Ojha, Nayan Bhatt, Shubhangi Latkar ಮತ್ತು Behzaad Khan ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. please translate all english names also ಖಂಡಿತ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹೀಗೆ ನೀಡಬಹುದು: == ನಟವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ == ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಖುರೇಶಿ ಅಬ್‌ರಾಂ / ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಲೂಸಿಫರ್ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ಟೀಫನ್ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಫಾಜಿಲ್, ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್, ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್, ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವಾಗೂರು, ನಂದು, ನೈಲಾ ಉಷಾ ಮತ್ತು ಗಿಜು ಜಾನ್ ಪ್ರಮುಖರು. ಲೂಸಿಫರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿ ಜೋಸೆಫ್ ಪಾತ್ರವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಲಾಭವನ್ ಶಾಜೋನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಸಿಂಗ್, ಬಲರಾಜ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ ಸಜನಚಂದ್ರನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತಾವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಸುರಾಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಲಾರ್: ಪಾರ್ಟ್ 1 – ಸೀಸ್‌ಫೈರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವ್, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನಿಖತ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಹವೇಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಖತ್ ಅವರು ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಡಿಷನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಕಾಂತ್ ಗೋಯೆಲ್ ಅವರು ಬಲರಾಜ್‌ನ ಸಹೋದರ ಮುನ್ನಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುನ್ನಾ, ಬಲರಾಜ್‌ನ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಹಚರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್-ರೊಮೇನಿಯನ್ ನಟಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾದರ್ ಅವರು ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಂಐ6ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಎಸ್‌ಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಬ್‌ರಾಂನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್ ಅವರು ಅಬ್‌ರಾಂನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟ ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ ಅವರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಬುಗಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ನಟರು 2023ರ ಎಸ್‌ಎಜಿ-ಎಎಫ್‌ಟಿಆರ್‌ಎ ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಂಡವು ಎಸ್‌ಎಜಿ-ಎಎಫ್‌ಟಿಆರ್‌ಎಗೆ ಸೇರದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟ ರಿಕ್ ಯೂನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯೂನ್ ಅವರು ಶೆನ್‌ಲಾಂಗ್ ಶೆನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಖುರೇಶಿಯ ಇಂಡೋ-ಅರಬ್ ನೆಕ್ಸಸ್ಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಶೆನ್ ಟ್ರೈಯಾಡ್ ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮಾ ಡಾಂಗ್-ಸೋಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳೂ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಇತರ ಹೊಸ ನಟರಾಗಿ ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್, ಕಿಶೋರ್, ಸತ್ಯಜಿತ್ ಶರ್ಮಾ, ಓಜಿಯೆಲ್ ಜಿವಾನಿ, ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಓಜಾ, ನಯನ್ ಭಟ್, ಶುಭಾಂಗಿ ಲಟ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬೆಹ್ಜಾದ್ ಖಾನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. == ಚಿತ್ರೀಕರಣ == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 2023ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಚಿತ್ರದ ತಂಡವು ಹಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮೂಲತಃ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಲಾಯತ್ ಬುದ್ಧ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಅದು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಫರಿದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಹೂರ್ತದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ನಟರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ತಂಡವು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಶಿಮ್ಲಾಗೆ ತೆರಳಿತು. ನಂತರ ಲಡಾಖ್‌ನ ಲೇಹ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರಂದು ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 2023ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇಡೀ ಚಿತ್ರದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಟ್ಟು 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2024ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಟರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹಂತವು ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಎರಡನೇ ವಾರದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಸುಮಾರು ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ತಿರುವನಂತಪುರಂಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್ ಮತ್ತು ನಂದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಲಾವಿದರು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಿತು. ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ತಂಡವು ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ಗೆ ತೆರಳಿತು. ಗುಜರಾತ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಕೂಡ ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಕಥೆಯ ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕೋಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ಗೆ ತೆರಳಿತು. ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು ಮತ್ತೆ ತಿರುವನಂತಪುರಂಗೆ ಮರಳಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕಕ್ಕುನ್ನು ಅರಮನೆ, ದಿ ಲೀಲಾ ಕೋವ, ಅದಿಮಲತ್ತುರಾ ಬೀಚ್ ಮತ್ತು ಪಳ್ಳಿಪ್ಪುರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತವು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲೇ ತಮ್ಮನಂ, ಕುಟ್ಟಿಕ್ಕಾನಂ ಮತ್ತು ವಂಡಿಪೆರಿಯಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿತು. ನಂತರ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಮಲಂಪുഴ ಜಲಾಶಯದ ದಡದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಒಟ್ಟು 145 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಅವಧಿಗಿಂತ 28 ದಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನಾಮಾರ್ಫಿಕ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವೂ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಟಂಟ್ ಸಿಲ್ವಾ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಸುಜಿತ್ ವಾಸುದೇವ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ನಿರ್ಮಲ್ ಸಹದೇವ್ ಚಿತ್ರದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸುರೇಶ್ ಬಾಲಾಜೆ ಮತ್ತು ವೈಡ್ ಆಂಗಲ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಯಸ್ ಚಿತ್ರದ ಲೈನ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ಸಂಗೀತ == '''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ (ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್)''' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ದೀಪಕ್ ದೇವ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೇಕ್ಸ್ ಬಿಜಾಯ್ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಷಾ ಉತ್ಥುಪ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಹಾಡಿರುವ ಒಂದು ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ “ಫಿರ್ ಜಿಂದಾ” 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಸಿಂಗಲ್ “ಕಾವಲಾಯಿ ಚೆಕವರ್” ಮಾರ್ಚ್ 29ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಸಿಂಗಲ್ “ಅಜ್ರೇಲ್” ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ಪ್ರಚಾರ == ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಕಟ್ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಯಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರತಂಡ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಕೇರಳ ಪಿರವಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಕೆಂಪು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಿಗೂಢ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪಾತ್ರದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಖುರೇಶಿ ಅಬ್ರಾಂ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಗೋವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ 36 ನಟರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ 18 ದಿನಗಳ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರಿವೀಲ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 9ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 20ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಬಿಡುಗಡೆ == '''ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ''' ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಬಿಡುಗಡೆ ಈದ್ ಅಲ್-ಫಿತರ್, ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಗಳೊಂದಿಗೆ coinciding ಆಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ** ವೀರ ಧೀರ ಸೂರನ್ ** ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ** ಸಿಕಂದರ್ ** ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ವಿತರಣೆ == ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎಎ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (AA Films) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. AA Films ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಿಲ್ ರಾಜು (Dil Raju) ಅವರ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ (Sri Venkateswara Creations) ಬ್ಯಾನರ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (Hombale Films) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕೂಲಂ ಮೂವೀಸ್ (Sree Gokulam Movies), ಡ್ರೀಮ್ ಬಿಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (Dream Big Films) ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (IMAX) ಮತ್ತು ಇಪಿಕ್ (EPIQ) ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ (GCC) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಚಿತ್ರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (Cyber Systems Australia) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. GCC ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ (Phars Film) ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಹಾಲಿವುಡ್ (Aashirvad Hollywood) ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮ್ ಮೀಡಿಯಾ (Prime Media) ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಕೆನಡಾದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಮ್ಸಿನಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (Hamsini Entertainments) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಎಫ್‌ಟಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ (RFT Entertainment) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. '''ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ''' ಚಿತ್ರದ ಒಟಿಟಿ (OTT) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್ (JioHotstar) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು 24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಇದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ 23 ಮೇ 2025ರಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಸ್ಟಾರ್ (JioStar) ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂಲ ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿಯು 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2025ರಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ (Asianet) ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. '''ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ''' ಚಿತ್ರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವು 18 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು $100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ದಿನದ $69,590 ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದ ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ (The Goat Life) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು €50,000 ಗಳಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲಿ €10,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ ದಾಖಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯು ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ €45,000 ಆಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬುಕ್‌ಮೈಶೋ (BookMyShow)ನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 96,140 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ವೇಗದ ಗಂಟೆಯ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರ ದಾಖಲಿಸಿತು. 21 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬುಕ್‌ಮೈಶೋ ಮೂಲಕ 3,10,000 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ 3,09,000 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 23 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ $500,000 ಗಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಗಂ ಥಿಯೇಟರ್ (Ragam Theatre)ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವು 27 ಮಾರ್ಚ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಯಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ, ಒಟ್ಟು 24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. 24 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಚಿತ್ರದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು ₹53 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ €251,000 ದಾಟಿ ಪುಷ್ಪ 2 (Pushpa 2) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 24 ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು $601,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿತ್ತು. 26 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬುಕ್‌ಮೈಶೋನಲ್ಲಿ 11 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. 11.29 ಲಕ್ಷ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ L2: Empuraan ഇന്ത്യയിലെ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುನ್ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಜವಾನ್ (Jawan), ಸಲಾರ್ (Salaar) ಮತ್ತು ಆನಿಮಲ್ (Animal) ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ₹85 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ₹36 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ₹49 ಕೋಟಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರವು ₹52.50 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳು ₹12.40 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ದಿನದ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಯೋ (Leo) ಚಿತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹68.25 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಚಿತ್ರವು ₹34 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹100 ಕೋಟಿ ಗಡಿ ದಾಟಿತು. ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ₹36 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ ₹38 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹175 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್ ಜಾಗತಿಕ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಗಳಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. ಇದರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಗಳಿಕೆ ₹42.55 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ₹54.55 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ₹50 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಲಿಯೋವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹200 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ದಾಟಿತು. ಮೊದಲ ವಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರವು ₹228.75 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕೇರಳದ ಗಳಿಕೆ ₹68.50 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದಂದು, ಮಂಜುಮ್ಮೆಲ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.] ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹250 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ದಾಟಿತು. 14 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹258 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವು, 16 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹262.75 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹120 ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ (₹103 ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಗಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ₹142 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ₹86.30 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ 2018 ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಟ್ಟು ₹266.81 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ₹142.25 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದ ₹124.56 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ₹175.66 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಲಾಭದಾಯಕ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಿಂದ ಮಾತ್ರ ₹24.65 ಕೋಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹100 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲನ್ನು ಚಿತ್ರ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಂಘ ತಿಳಿಸಿತು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹100 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. '''ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ''' ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಾ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ರಾಟನ್ ಟೊಮ್ಯಾಟೋಸ್ನಲ್ಲಿ 8 ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಪೈಕಿ 70% ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಸರಾಸರಿ ರೇಟಿಂಗ್ 6.2/10 ಆಗಿದೆ. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್. ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಅದ್ದೂರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಈ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನ್ನಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್ನ ಗಣೇಶ್ ಆಗ್ಲಾವೆ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅಭಿನಯದ ಆಕ್ಷನ್-ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವು ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಐನ ಪೂಜಾ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು, "ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಚಿತ್ರವು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿನಿಮೀಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅದ್ದೂರಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಓಟಿಟಿಪ್ಲೇನ ಸಂಜಿತ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಲೂಸಿಫರ್‌ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಾದರೂ ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯುಳ್ಳ ಮುಂದುವರಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ದಿ ವೀಕ್ನ ಸಜಿನ್ ಶ್ರೀಜಿತ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "'ಲೂಸಿಫರ್'ನ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಣ್ಣು ಸೆಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಪಿಂಕ್ವಿಲ್ಲಾನ ಗೌತಮ್ ಎಸ್. ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 4 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದ್ದು, ಖುರೇಶಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೊಸ ಶತ್ರುಗಳ ಸರಮಾಲೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ನ ಬಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 2.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಲೂಸಿಫರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇನ ಜನನಿ ಕೆ. ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ನಿರ್ದೇಶಕ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್, ಲೂಸಿಫರ್ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮುಂದುವರಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದ್ದೂರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸರಳವಾದ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ನ ಅನಂದು ಸುರೇಶ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ 'ನಮ್ಮ ಸ್ಟಾರ್ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು ನೋಡಿ' ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ನ್ಯೂಸ್18ನ ಕಿರೂಭಂಕರ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಲೂಸಿಫರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ನೌನ ರೋಹಿತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಲೂಸಿಫರ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಜಗತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಮನರಂಜಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಂಗಾಮಾ 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ, ಅದ್ದೂರಿತನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿತು. ರೆಡಿಫ್ನ ಅರ್ಜುನ್ ಮೆನನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಯಮಿತವಾಗಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸೀಕ್ವೆಲ್" ಎಂದು ಬರೆದರು. ತೆಲಂಗಾಣ ಟುಡೇನ ಪ್ರತ್ಯುಷಾ ಸಿಸ್ತಾ ಅವರು, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಕಥೆ, ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಚಕ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಗಿದೆ. ಅನಗತ್ಯ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ 180 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಇದಾಗಿದೆ. ನೀವು ಲೂಸಿಫರ್ rxt3s95sx43x4nj7xyl5nhnff15n6q9 1382202 1382198 2026-08-13T09:41:21Z Santhosh Notagar99 82732 1382202 wikitext text/x-wiki '''L2: ಎಂಪುರಾನ್''' 2025ರ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬಾವೂರ್, ಸುಬಾಸ್ಕರನ್ ಅಲ್ಲಿರಾಜಾ ಮತ್ತು ಗೋಕುಲಂ ಗೋಪಾಲನ್ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್, ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಗೋಕುಲಂ ಮೂವೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಲೂಸಿಫರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿನ ಎರಡನೇ ಕಂತಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್, ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್, ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾದಾರ್, ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣವಿದೆ. ರಿಕ್ ಯೂನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌ನ ನಾಯಕ ಖುರೇಶಿ-ಅಬ್ರಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದಿ ಬಾಲರಾಜ್ ಪಟೇಲ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿಯ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖುರೇಶಿ-ಅಬ್ರಾಮ್ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಅವನು ಜಾಗತಿಕ ಭೂರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಘೋಷಣೆ ಜೂನ್ 2019ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೂಲತಃ 2020ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ ಅದು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆ ಜುಲೈ 2022ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈಕಾ ಜೊತೆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿವಾದಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಕುಲಂ ಗೋಪಾಲನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ದೀಪಕ್ ದೇವ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 145 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತ, ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (UAE), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ₹150–175 ಕೋಟಿ ಅಂದಾಜು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ L2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು 27 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್, IMAX ಮತ್ತು EPIQ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು IMAXನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಇದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, L2: ಎಂಪುರಾನ್ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇದು ₹250 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ₹265–268.05 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 2025ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == 2002ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಗೋಧ್ರಾ ರೈಲು ದಹನ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಯುವ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಮನೆತನದ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ದಯಾಳು ಮಹಿಳೆ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ಅವರ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯ ಮುನ್ನಾಗೆ ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಮುನ್ನಾಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ದ್ವೇಷವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆತ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ನಾಯಕ ಬಲರಾಜ್ ಬಜರಂಗಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಲರಾಜ್ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್‌ಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಬಲರಾಜ್ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಂಪು ಜಾಯೆದ್‌ನ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಆತನ ತಂದೆ ಮಸೂದ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಬಹಿಜಾ ಬೇಗಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾಯೆದ್‌ನ ಅಣ್ಣನ ಪತ್ನಿ ಹಾನಿಯಾಳ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಾ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜಾಯೆದ್ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಹೀರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಜಹೀರ್ ಕೂಡ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜಾಯೆದ್ ತೀವ್ರ ಆಘಾತದಿಂದ ಕಿರುಚುತ್ತಾನೆ. ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವ ಜತಿನ್ ರಾಮದಾಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಭ್ರಷ್ಟ, ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಜತಿನ್‌ನ ಅಕ್ಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ, ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಗನಾಗಿ ಆತನ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಅಖಂಡ ಶಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (ASM) ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಜತಿನ್ IUF ಪಕ್ಷದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ, ASM ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿರುವ IUF (PKR) ಎಂಬ ಹೊಸ ಬಣವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ASMನ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ಬಲರಾಜ್ ಈಗ ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೋಮುವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಬಲರಾಜ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಗೋವರ್ಧನ್, ಜತಿನ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ MI6 ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್, ಕುಖ್ಯಾತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ನೆಕ್ಸಸ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಪರಾಧ ದೊರೆ ಕಬುಗಾ ಮತ್ತು ಖುರೇಷಿಯ ಮಾಜಿ ಸಹಚರ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಲಿಯೊನೊವ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸೆನೆಗಲ್‌ನಿಂದ ಗಿನಿಯಾಗೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಖುರೇಷಿ, ಸೆನೆಗಲ್–ಗಿನಿ-ಬಿಸ್ಸೌ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತಡೆದು ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಯೊನೊವ್‌ರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕ್ವಾರಾಕೋಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಬುಗಾನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬೋರಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿರುವ MI6 ಏಜೆಂಟ್ ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್‌ಗೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮೆನುಹಿನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಬೋರಿಸ್ ಈಗಾಗಲೇ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ನೆಕ್ಸಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ತನಿಖೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಖುರೇಷಿಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ್‌ನ ತನಿಖೆ ಆತನನ್ನು ಸ್ಟೀಫನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಥರ್‌ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಡೇನಿಯಲ್, ಗೋವರ್ಧನ್‌ಗೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ನೀಡಿ ಆತನನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ತನ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ಗುರುತಾದ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗೋವರ್ಧನ್ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಟೀಫನ್, ಗೋವರ್ಧನ್‌ಗೆ ತಾನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ಕಬುಗಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ತನ್ನ ಉಪನಾಯಕ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಕಬುಗಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಗೋವರ್ಧನ್, ಬೋರಿಸ್ ಮತ್ತು NPTV ವಾಹಿನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಮರಣದ ನಾಟಕವಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಡಬಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂಬುದು ಕೂಡ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಕೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿರುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. IUF ಪಕ್ಷದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರಲು ಆತ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ ಪಕ್ಷದ ಕಚೇರಿಯಾದ PKR ಭವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲಾಗದ ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸಹಕರಿಸಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗಗಳಿಂದಲೂ ಆಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಜತಿನ್ ಮುನ್ನಾನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ನಂತರ ಬಲರಾಜ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ನ ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರು ಆತನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. IUF ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಜತಿನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಳ್ಳು ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಜಾಯೆದ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಲಷ್ಕರ್-ಎ-ತೊಯ್ಬಾದ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದನೆಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧ ಯುವಕರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್‌ನನ್ನು ಅಬ್ರಾಮ್ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಮತ್ತು ಜಾಯೆದ್ ಸೇರಿ ಬಲರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಾ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಯೆದ್‌ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಾ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಜಾಯೆದ್‌ನ ಬಹುಕಾಲದ ಸೇಡು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಜತಿನ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಏರಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಸಾವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು. ಜತಿನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಡುವೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಫ್ರೋ-ಏಷ್ಯನ್ ಅಪರಾಧ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಶೆನ್ ಟ್ರಯಾಡ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕ ಶೆನ್ಲಾಂಗ್ ಶೆನ್‌ನಿಂದ ಕರೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಘಟನೆ ಕಬುಗಾ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಬುಗಾ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಶೆನ್ ಬೋರಿಸ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅಬ್ರಾಮ್ ಶೆನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಜತಿನ್‌ನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ಅದು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟ್-ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೆನ್ ಟ್ರಯಾಡ್‌ನ ನಾಯಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹೇಗೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಆದನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ 1981ರ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್‌ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪರಾಧ ಲೋಕದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ — ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ / ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ * ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ — ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ — ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ (ವಿಸ್ತೃತ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವ್ — ಯುವ ಜಾಯೆದ್ * ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ — ಜತಿನ್ ರಾಮದಾಸ್ * ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ — ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ರಾಮದಾಸ್ * ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್ — ಗೋವರ್ಧನ್ * ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್ — ಬಲರಾಜ್ ಪಟೇಲ್ / ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿ * ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್ — ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್, MI6 ಏಜೆಂಟ್ * ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾಡರ್ — ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್, MI6 ಏಜೆಂಟ್ * ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ — ಕಬುಗಾ * ಸೂರಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು — ಸಜನಚಂದ್ರನ್ * ಕಿಶೋರ್ — ಕಾರ್ತಿಕ್, IB ಅಧಿಕಾರಿ * ಸುಕಾಂತ್ ಗೋಯೆಲ್ — ಮುನ್ನಾ * ಫಾಜಿಲ್ — ಫಾದರ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ * ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್ — ಪಿ. ಕೆ. ರಾಮದಾಸ್ * ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ — ಮಹೇಶ ವರ್ಮ * ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್ — ಮುರುಗನ್ * ನಂದು — ಪಿ. ಎಸ್. ಪೀತಾಂಬರನ್ * ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವುಯೂರ್ — ಮೆಡಿಯಾಯಿಲ್ ರಾಜನ್ * ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ — ಜಾನ್ವಿ, ಪ್ರಿಯಾಳ ಮಗಳು * ನೈಲಾ ಉಷಾ — ಅರುಂಧತಿ ಸಂಜೀವ್ * ಗಿಜು ಜಾನ್ — ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ * ಮುರುಗನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ — ಮುತ್ತು * ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬಾವೂರ್ — ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಥರ್ * ಆಶಿಶ್ ಜೋ ಆಂಟನಿ — ಆಂಥನಿ ರಾಥರ್ * ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್ — ಮಣಿ * ಅನೀಶ್ ಜಿ. ಮೆನನ್ — ಸುಮೇಶ್ * ಜೈಸ್ ಜೋಸ್ — ಸೇವಿಯರ್ * ನಿಖತ್ ಖಾನ್ — ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ * ಸತ್ಯಜಿತ್ ಶರ್ಮಾ — ಮಸೂದ್ * ಶುಭಾಂಗಿ ಲಟ್ಕರ್ — ಬಹಿಜಾ ಬೇಗಂ * ನಯನ್ ಭಟ್ — ಸುರಯ್ಯಾ ಬೀಬಿ * ಐಶ್ವರ್ಯ ಓಜಾ — ಹಾನಿಯಾ * ಓಝಿಯೆಲ್ ಜಿವಾನಿ — ಜಹೀರ್ ಮಸೂದ್ * ಅಲೆಕ್ಸ್ ಓ'ನೆಲ್ — ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ * ಬೆಹ್ಜಾದ್ ಖಾನ್ — ಸಲಾಬತ್ ಹಮ್ಜಾ * ಮಿಖಾಯಿಲ್ ನೊವಿಕೋವ್ — ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಲಿಯೊನೊವ್ * ರಿಕ್ ಯೂನ್ — ಶೆಲಾಂಗ್ ಶೆನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ಅಭಿವೃದ್ಧಿ''' 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Lucifer ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯವು ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Lucifer ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ Murali Gopy ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. Lucifer ಅನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. 18 ಜೂನ್ 2019ರಂದು ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ Prithviraj Sukumaran, “Empuraan” ಎಂದರೆ ರಾಜನಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು “ಅಧಿಪತಿ” (overlord) ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. Lucifer ಅನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು Murali ತಿಳಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು L2: Empuraan ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡಿತು ಎಂದು Prithviraj ಹೇಳಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2020ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಲ್ಲಿ Prithviraj, L2: Empuraan ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ವೆಬ್ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು Lucifer ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, L2: Empuraan ಕೇವಲ Lucifer ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, Luciferನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ “ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ರಚನೆ”ಯನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. Murali ಕೂಡ L2: Empuraan ಕಥೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪದರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು Lucifer ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿರಲೇಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 2020ರಲ್ಲಿ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020ರಲ್ಲಿ Murali, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು Prithviraj ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಚಿತ್ರದ ಸಂಪಾದಿತ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು ಎಂದು Prithviraj ಹೇಳಿದರು. 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Prithviraj 2021ರ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ Bro Daddy (2022) ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ Prithviraj, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುವವರೆಗೆ ತಂಡ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ (location scouting) ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 2022ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. 2022ರಲ್ಲಿ Murali, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಮೇ 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ Prithviraj ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ನಾಯಕ ನಟ Mohanlal ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ Antony Perumbavoor ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು, ತಂಡವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಿಂದ ಚಿತ್ರದ ನೈಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು Prithviraj ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ವಾಣಿಜ್ಯ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ” (commercial entertainer) ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ Lyca Productions, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾವು ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು Lyca Productions ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. Lucifer ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ Aashirvad Cinemas ಕೂಡ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, Prithviraj ಅವರ Prithviraj Productions ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಚಿತ್ರದ “project design” ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಲ್ಲಿ Sree Gokulam Movies ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿತು. Lyca Productions ಮತ್ತು Aashirvad Cinemas ನಡುವಿನ ಹಣಕಾಸು ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ನಟವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ Mohanlal ಅವರು Khureshi Ab'raam/Stephen Nedumpally ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, L2: Empuraanನಲ್ಲಿ Prithviraj ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ Zayed Masood ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, Luciferನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ Stephen ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ Zayed ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. Lucifer ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ Tovino Thomas, Manju Warrier, Indrajith Sukumaran, Saikumar, Fazil, Baiju Santhosh, Saniya Iyappan, Sachin Khedekar, Shivaji Guruvayoor, Nandu, Nyla Usha ಮತ್ತು Giju John ಪ್ರಮುಖರು. Luciferನಲ್ಲಿ Aloshy Joseph ಪಾತ್ರವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ Kalabhavan Shajohn ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ Abhimanyu Singh, Mohanlal ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ Singh, Balraj ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. Suraj Venjaramoodu ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ Sajanachandran ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Driving Licence ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Prithviraj ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತಾವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ Suraj ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. Salaar: Part 1 – Ceasefire ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ Prithviraj ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ Karthikeya Dev, L2: Empuraanನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ Masood (Prithviraj) ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. Nikhat Khan ಅವರು haveliಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆ Subhadra Ben ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Nikhat ಅವರು Aamir Khan ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಡಿಷನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ Prithviraj ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. Sukant Goel ಅವರು Balrajನ ಸಹೋದರ Munna ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Munna, Balrajನ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಹಚರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್-ರೊಮೇನಿಯನ್ ನಟಿ Andrea Tivadar ಅವರು Michele Menuhin ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು MI6ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ SAS ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, Ab'raamನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ Jerome Flynn ಅವರು Ab'raamನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ Boris Oliver ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟ Eriq Ebouaney ಅವರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ Kabuga ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ನಟರು 2023ರ SAG-AFTRA ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. “ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಮುಷ್ಕರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಂಡವು SAG-AFTRAಗೆ ಸೇರದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟ Rick Yune ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Yune ಅವರು Shenlong Shen ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು Khureshiನ Indo-Arab nexusಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುವ Shen Triad ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ Aamir Khan ಮತ್ತು Ma Dong-seok ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳೂ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. Pranav Mohanlal ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ Stephen ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಇತರ ಹೊಸ ನಟರಾಗಿ Manikuttan, Kishore, Satyajit Sharma, Oziel Jivani, Aishwarya Ojha, Nayan Bhatt, Shubhangi Latkar ಮತ್ತು Behzaad Khan ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. please translate all english names also ಖಂಡಿತ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹೀಗೆ ನೀಡಬಹುದು: == ನಟವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ == ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಖುರೇಶಿ ಅಬ್‌ರಾಂ / ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಲೂಸಿಫರ್ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ಟೀಫನ್ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಫಾಜಿಲ್, ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್, ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್, ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವಾಗೂರು, ನಂದು, ನೈಲಾ ಉಷಾ ಮತ್ತು ಗಿಜು ಜಾನ್ ಪ್ರಮುಖರು. ಲೂಸಿಫರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿ ಜೋಸೆಫ್ ಪಾತ್ರವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಲಾಭವನ್ ಶಾಜೋನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಸಿಂಗ್, ಬಲರಾಜ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ ಸಜನಚಂದ್ರನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತಾವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಸುರಾಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಲಾರ್: ಪಾರ್ಟ್ 1 – ಸೀಸ್‌ಫೈರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವ್, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನಿಖತ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಹವೇಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಖತ್ ಅವರು ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಡಿಷನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಕಾಂತ್ ಗೋಯೆಲ್ ಅವರು ಬಲರಾಜ್‌ನ ಸಹೋದರ ಮುನ್ನಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುನ್ನಾ, ಬಲರಾಜ್‌ನ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಹಚರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್-ರೊಮೇನಿಯನ್ ನಟಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾದರ್ ಅವರು ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಂಐ6ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಎಸ್‌ಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಬ್‌ರಾಂನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್ ಅವರು ಅಬ್‌ರಾಂನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟ ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ ಅವರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಬುಗಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ನಟರು 2023ರ ಎಸ್‌ಎಜಿ-ಎಎಫ್‌ಟಿಆರ್‌ಎ ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಂಡವು ಎಸ್‌ಎಜಿ-ಎಎಫ್‌ಟಿಆರ್‌ಎಗೆ ಸೇರದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟ ರಿಕ್ ಯೂನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯೂನ್ ಅವರು ಶೆನ್‌ಲಾಂಗ್ ಶೆನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಖುರೇಶಿಯ ಇಂಡೋ-ಅರಬ್ ನೆಕ್ಸಸ್ಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಶೆನ್ ಟ್ರೈಯಾಡ್ ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮಾ ಡಾಂಗ್-ಸೋಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳೂ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಇತರ ಹೊಸ ನಟರಾಗಿ ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್, ಕಿಶೋರ್, ಸತ್ಯಜಿತ್ ಶರ್ಮಾ, ಓಜಿಯೆಲ್ ಜಿವಾನಿ, ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಓಜಾ, ನಯನ್ ಭಟ್, ಶುಭಾಂಗಿ ಲಟ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬೆಹ್ಜಾದ್ ಖಾನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. == ಚಿತ್ರೀಕರಣ == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 2023ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಚಿತ್ರದ ತಂಡವು ಹಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮೂಲತಃ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಲಾಯತ್ ಬುದ್ಧ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಅದು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಫರಿದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಹೂರ್ತದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ನಟರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ತಂಡವು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಶಿಮ್ಲಾಗೆ ತೆರಳಿತು. ನಂತರ ಲಡಾಖ್‌ನ ಲೇಹ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರಂದು ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 2023ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇಡೀ ಚಿತ್ರದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಟ್ಟು 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2024ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಟರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹಂತವು ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಎರಡನೇ ವಾರದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಸುಮಾರು ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ತಿರುವನಂತಪುರಂಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್ ಮತ್ತು ನಂದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಲಾವಿದರು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಿತು. ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ತಂಡವು ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ಗೆ ತೆರಳಿತು. ಗುಜರಾತ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಕೂಡ ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಕಥೆಯ ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕೋಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ಗೆ ತೆರಳಿತು. ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು ಮತ್ತೆ ತಿರುವನಂತಪುರಂಗೆ ಮರಳಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕಕ್ಕುನ್ನು ಅರಮನೆ, ದಿ ಲೀಲಾ ಕೋವ, ಅದಿಮಲತ್ತುರಾ ಬೀಚ್ ಮತ್ತು ಪಳ್ಳಿಪ್ಪುರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತವು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲೇ ತಮ್ಮನಂ, ಕುಟ್ಟಿಕ್ಕಾನಂ ಮತ್ತು ವಂಡಿಪೆರಿಯಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿತು. ನಂತರ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಮಲಂಪുഴ ಜಲಾಶಯದ ದಡದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಒಟ್ಟು 145 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಅವಧಿಗಿಂತ 28 ದಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನಾಮಾರ್ಫಿಕ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವೂ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಟಂಟ್ ಸಿಲ್ವಾ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಸುಜಿತ್ ವಾಸುದೇವ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ನಿರ್ಮಲ್ ಸಹದೇವ್ ಚಿತ್ರದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸುರೇಶ್ ಬಾಲಾಜೆ ಮತ್ತು ವೈಡ್ ಆಂಗಲ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಯಸ್ ಚಿತ್ರದ ಲೈನ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ಸಂಗೀತ == '''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ (ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್)''' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ದೀಪಕ್ ದೇವ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೇಕ್ಸ್ ಬಿಜಾಯ್ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಷಾ ಉತ್ಥುಪ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಹಾಡಿರುವ ಒಂದು ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ “ಫಿರ್ ಜಿಂದಾ” 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಸಿಂಗಲ್ “ಕಾವಲಾಯಿ ಚೆಕವರ್” ಮಾರ್ಚ್ 29ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಸಿಂಗಲ್ “ಅಜ್ರೇಲ್” ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ಪ್ರಚಾರ == ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಕಟ್ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಯಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರತಂಡ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಕೇರಳ ಪಿರವಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಕೆಂಪು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಿಗೂಢ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪಾತ್ರದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಖುರೇಶಿ ಅಬ್ರಾಂ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಗೋವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ 36 ನಟರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ 18 ದಿನಗಳ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರಿವೀಲ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 9ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 20ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಬಿಡುಗಡೆ == '''ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ''' ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಬಿಡುಗಡೆ ಈದ್ ಅಲ್-ಫಿತರ್, ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಗಳೊಂದಿಗೆ coinciding ಆಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ** ವೀರ ಧೀರ ಸೂರನ್ ** ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ** ಸಿಕಂದರ್ ** ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ವಿತರಣೆ == ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎಎ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (AA Films) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. AA Films ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಿಲ್ ರಾಜು (Dil Raju) ಅವರ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ (Sri Venkateswara Creations) ಬ್ಯಾನರ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (Hombale Films) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕೂಲಂ ಮೂವೀಸ್ (Sree Gokulam Movies), ಡ್ರೀಮ್ ಬಿಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (Dream Big Films) ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (IMAX) ಮತ್ತು ಇಪಿಕ್ (EPIQ) ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ (GCC) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಚಿತ್ರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (Cyber Systems Australia) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. GCC ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ (Phars Film) ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಹಾಲಿವುಡ್ (Aashirvad Hollywood) ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮ್ ಮೀಡಿಯಾ (Prime Media) ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಕೆನಡಾದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಮ್ಸಿನಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (Hamsini Entertainments) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಎಫ್‌ಟಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ (RFT Entertainment) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. '''ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ''' ಚಿತ್ರದ ಒಟಿಟಿ (OTT) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್ (JioHotstar) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು 24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಇದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ 23 ಮೇ 2025ರಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಸ್ಟಾರ್ (JioStar) ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂಲ ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿಯು 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2025ರಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ (Asianet) ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. '''ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ''' ಚಿತ್ರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವು 18 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು $100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ದಿನದ $69,590 ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದ ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ (The Goat Life) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು €50,000 ಗಳಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲಿ €10,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ ದಾಖಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯು ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ €45,000 ಆಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬುಕ್‌ಮೈಶೋ (BookMyShow)ನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 96,140 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ವೇಗದ ಗಂಟೆಯ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರ ದಾಖಲಿಸಿತು. 21 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬುಕ್‌ಮೈಶೋ ಮೂಲಕ 3,10,000 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ 3,09,000 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 23 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ $500,000 ಗಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಗಂ ಥಿಯೇಟರ್ (Ragam Theatre)ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವು 27 ಮಾರ್ಚ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಯಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ, ಒಟ್ಟು 24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. 24 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಚಿತ್ರದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು ₹53 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ €251,000 ದಾಟಿ ಪುಷ್ಪ 2 (Pushpa 2) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 24 ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು $601,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿತ್ತು. 26 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬುಕ್‌ಮೈಶೋನಲ್ಲಿ 11 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. 11.29 ಲಕ್ಷ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ L2: Empuraan ഇന്ത്യയിലെ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುನ್ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಜವಾನ್ (Jawan), ಸಲಾರ್ (Salaar) ಮತ್ತು ಆನಿಮಲ್ (Animal) ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ₹85 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ₹36 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ₹49 ಕೋಟಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರವು ₹52.50 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳು ₹12.40 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ದಿನದ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಯೋ (Leo) ಚಿತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹68.25 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಚಿತ್ರವು ₹34 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹100 ಕೋಟಿ ಗಡಿ ದಾಟಿತು. ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ₹36 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ ₹38 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹175 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್ ಜಾಗತಿಕ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಗಳಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. ಇದರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಗಳಿಕೆ ₹42.55 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ₹54.55 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ₹50 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಲಿಯೋವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹200 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ದಾಟಿತು. ಮೊದಲ ವಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರವು ₹228.75 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕೇರಳದ ಗಳಿಕೆ ₹68.50 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದಂದು, ಮಂಜುಮ್ಮೆಲ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.] ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹250 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ದಾಟಿತು. 14 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹258 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವು, 16 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹262.75 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹120 ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ (₹103 ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಗಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ₹142 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ₹86.30 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ 2018 ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಟ್ಟು ₹266.81 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ₹142.25 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದ ₹124.56 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ₹175.66 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಲಾಭದಾಯಕ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಿಂದ ಮಾತ್ರ ₹24.65 ಕೋಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹100 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲನ್ನು ಚಿತ್ರ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಂಘ ತಿಳಿಸಿತು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹100 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. '''ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ''' ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಾ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ರಾಟನ್ ಟೊಮ್ಯಾಟೋಸ್ನಲ್ಲಿ 8 ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಪೈಕಿ 70% ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಸರಾಸರಿ ರೇಟಿಂಗ್ 6.2/10 ಆಗಿದೆ. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್. ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಅದ್ದೂರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಈ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನ್ನಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್ನ ಗಣೇಶ್ ಆಗ್ಲಾವೆ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅಭಿನಯದ ಆಕ್ಷನ್-ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವು ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಐನ ಪೂಜಾ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು, "ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಚಿತ್ರವು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿನಿಮೀಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅದ್ದೂರಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಓಟಿಟಿಪ್ಲೇನ ಸಂಜಿತ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಲೂಸಿಫರ್‌ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಾದರೂ ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯುಳ್ಳ ಮುಂದುವರಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ದಿ ವೀಕ್ನ ಸಜಿನ್ ಶ್ರೀಜಿತ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "'ಲೂಸಿಫರ್'ನ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಣ್ಣು ಸೆಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಪಿಂಕ್ವಿಲ್ಲಾನ ಗೌತಮ್ ಎಸ್. ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 4 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದ್ದು, ಖುರೇಶಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೊಸ ಶತ್ರುಗಳ ಸರಮಾಲೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ನ ಬಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 2.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಲೂಸಿಫರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇನ ಜನನಿ ಕೆ. ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ನಿರ್ದೇಶಕ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್, ಲೂಸಿಫರ್ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮುಂದುವರಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದ್ದೂರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸರಳವಾದ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ನ ಅನಂದು ಸುರೇಶ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ 'ನಮ್ಮ ಸ್ಟಾರ್ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು ನೋಡಿ' ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ನ್ಯೂಸ್18ನ ಕಿರೂಭಂಕರ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಲೂಸಿಫರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ನೌನ ರೋಹಿತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಲೂಸಿಫರ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಜಗತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಮನರಂಜಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಂಗಾಮಾ 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ, ಅದ್ದೂರಿತನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿತು. ರೆಡಿಫ್ನ ಅರ್ಜುನ್ ಮೆನನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಯಮಿತವಾಗಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸೀಕ್ವೆಲ್" ಎಂದು ಬರೆದರು. ತೆಲಂಗಾಣ ಟುಡೇನ ಪ್ರತ್ಯುಷಾ ಸಿಸ್ತಾ ಅವರು, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಕಥೆ, ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಚಕ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಗಿದೆ. ಅನಗತ್ಯ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ 180 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಇದಾಗಿದೆ. ನೀವು ಲೂಸಿಫರ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == q0ncphh58oolvot8wewgzjotrrkymc2 1382212 1382202 2026-08-13T09:55:19Z Santhosh Notagar99 82732 1382212 wikitext text/x-wiki '''L2: ಎಂಪುರಾನ್''' 2025ರ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬಾವೂರ್, ಸುಬಾಸ್ಕರನ್ ಅಲ್ಲಿರಾಜಾ ಮತ್ತು ಗೋಕುಲಂ ಗೋಪಾಲನ್ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಸಿನಿಮಾಸ್, ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಗೋಕುಲಂ ಮೂವೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಲೂಸಿಫರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿನ ಎರಡನೇ ಕಂತಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್, ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್, ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾದಾರ್, ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ ಮತ್ತು ಕಿಶೋರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾರಾಗಣವಿದೆ. ರಿಕ್ ಯೂನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=List of highest-grossing Indian films |url=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_highest-grossing_Indian_films |website=Wikipedia |access-date=19 July 2026}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್‌ನ ನಾಯಕ ಖುರೇಶಿ-ಅಬ್ರಾಮ್ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯವು ಬಲಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದಿ ಬಾಲರಾಜ್ ಪಟೇಲ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿಯ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖುರೇಶಿ-ಅಬ್ರಾಮ್ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಅವನು ಜಾಗತಿಕ ಭೂರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಘೋಷಣೆ ಜೂನ್ 2019ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೂಲತಃ 2020ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ ಅದು ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುರಳಿ ಗೋಪಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆ ಜುಲೈ 2022ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 2025ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈಕಾ ಜೊತೆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿವಾದಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಕುಲಂ ಗೋಪಾಲನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ದೀಪಕ್ ದೇವ್ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 145 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತ, ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (UAE), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ₹150–175 ಕೋಟಿ ಅಂದಾಜು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ L2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು 27 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್, IMAX ಮತ್ತು EPIQ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು IMAXನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಇದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, L2: ಎಂಪುರಾನ್ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಇದು ₹250 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ₹265–268.05 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, 2025ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == 2002ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಗೋಧ್ರಾ ರೈಲು ದಹನ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಯುವ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ರಾಜಮನೆತನದ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ದಯಾಳು ಮಹಿಳೆ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ಅವರ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯ ಮುನ್ನಾಗೆ ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಮುನ್ನಾಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ದ್ವೇಷವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಆತ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ನಾಯಕ ಬಲರಾಜ್ ಬಜರಂಗಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಬಲರಾಜ್ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್‌ಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.<ref name="cinema express-2019">{{Cite news |date=19 June 2019 |title=Lucifer-sequel Empuraan to follow Mohanlal's directorial debut Barroz |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/jun/19/lucifer-sequel-empuraan-to-follow-mohanlals-directorial-debut-barroz-12408.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006194844/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/jun/19/lucifer-sequel-empuraan-to-follow-mohanlals-directorial-debut-barroz-12408.html |archive-date=6 October 2022 |access-date=18 May 2023 |work=[[Cinema Express]]}}</ref> ಬಲರಾಜ್ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಂಪು ಜಾಯೆದ್‌ನ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಆತನ ತಂದೆ ಮಸೂದ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಬಹಿಜಾ ಬೇಗಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾಯೆದ್‌ನ ಅಣ್ಣನ ಪತ್ನಿ ಹಾನಿಯಾಳ ಮೇಲೆ ಮುನ್ನಾ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜಾಯೆದ್ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಹೀರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಜಹೀರ್ ಕೂಡ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜಾಯೆದ್ ತೀವ್ರ ಆಘಾತದಿಂದ ಕಿರುಚುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite news |date=25 March 2025 |title='L2: Empuraan' is a stand-alone film: director Prithviraj Sukumaran |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/03/25/l2-empuraan-is-a-stand-alone-film-director-prithviraj-sukumaran.html |access-date=26 March 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]]}}</ref><ref name="george-2019">{{Cite news |last=George |first=Anjana |date=24 June 2019 |title=Prithviraj on Zayed Masood's role in Empuraan? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prithviraj-on-zayed-masoods-role-in-empuraan/articleshow/69925872.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518200712/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prithviraj-on-zayed-masoods-role-in-empuraan/articleshow/69925872.cms |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿರುವ ಜತಿನ್ ರಾಮದಾಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಭ್ರಷ್ಟ, ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಜತಿನ್‌ನ ಅಕ್ಕ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ, ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಗನಾಗಿ ಆತನ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{Cite news |date=30 September 2020 |title=Prithviraj Sukumaran's 'Empuraan' might be bigger than 'Lucifer', here's why |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prithviraj-sukumarans-empuraan-might-be-bigger-than-lucifer-heres-why/articleshow/78404315.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518201224/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prithviraj-sukumarans-empuraan-might-be-bigger-than-lucifer-heres-why/articleshow/78404315.cms |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಅಖಂಡ ಶಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ (ASM) ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಜತಿನ್ IUF ಪಕ್ಷದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ, ASM ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿರುವ IUF (PKR) ಎಂಬ ಹೊಸ ಬಣವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ASMನ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ಬಲರಾಜ್ ಈಗ ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೋಮುವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಬಲರಾಜ್‌ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಗೋವರ್ಧನ್, ಜತಿನ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite news |last=Korah |first=Nikhil Skaria |date=6 October 2021 |title=Prithiviraj reveals details about Bhramam, and plans for Empuran and Aadujeevitham {{!}} Interview |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/interviews/2021/10/06/prithviraj-interview-bhramam-andhadhun-remake.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518200221/https://www.onmanorama.com/entertainment/interviews/2021/10/06/prithviraj-interview-bhramam-andhadhun-remake.html |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023 |work=[[Onmanorama]]}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ MI6 ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್, ಕುಖ್ಯಾತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ನೆಕ್ಸಸ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಪರಾಧ ದೊರೆ ಕಬುಗಾ ಮತ್ತು ಖುರೇಷಿಯ ಮಾಜಿ ಸಹಚರ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಲಿಯೊನೊವ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸೆನೆಗಲ್‌ನಿಂದ ಗಿನಿಯಾಗೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರಹಸ್ಯ ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಖುರೇಷಿ, ಸೆನೆಗಲ್–ಗಿನಿ-ಬಿಸ್ಸೌ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತಡೆದು ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಯೊನೊವ್‌ರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಕ್ವಾರಾಕೋಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಬುಗಾನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite news |date=26 May 2022 |title=Mohanlal's 'L2: Empuraan' is ready for 'Launch'; Murali Gopy shares an update |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlals-l2-empuraan-is-ready-for-launch-murali-gopy-shares-an-update/articleshow/91810090.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018201056/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlals-l2-empuraan-is-ready-for-launch-murali-gopy-shares-an-update/articleshow/91810090.cms |archive-date=18 October 2022 |access-date=18 May 2023 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಬೋರಿಸ್, ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾಗಿರುವ MI6 ಏಜೆಂಟ್ ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್‌ಗೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮೆನುಹಿನ್‌ಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಬೋರಿಸ್ ಈಗಾಗಲೇ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ನೆಕ್ಸಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ತನಿಖೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಖುರೇಷಿಗೆ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite news |date=12 July 2022 |title=Prithviraj on Empuraan: Script is ready, shoot next year |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/prithviraj-on-empuraan-script-is-ready-shoot-next-year-8024879/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518201626/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/prithviraj-on-empuraan-script-is-ready-shoot-next-year-8024879/ |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023 |work=[[The Indian Express]]}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ್‌ನ ತನಿಖೆ ಆತನನ್ನು ಸ್ಟೀಫನ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಥರ್‌ನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಡೇನಿಯಲ್, ಗೋವರ್ಧನ್‌ಗೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತು ನೀಡಿ ಆತನನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ತನ್ನ ಪರ್ಯಾಯ ಗುರುತಾದ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗೋವರ್ಧನ್ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=Reports: 'L2: Empuraan': Initial producers exit as new banner takes over Mohanlal & Prithviraj Sukumaran's film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/reports-l2-empuraan-initial-producers-exit-as-new-banner-takes-over-mohanlal-prithviraj-sukumarans-film/articleshow/119043820.cms |access-date=15 March 2025 |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 March 2025 |title=L2: Empuraan set for early morning premiere as Sree Gokulam Movies joins production |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Mar/16/l2-empuraan-set-for-early-morning-premiere-as-sree-gokulam-movies-joins-production |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316084350/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2025/Mar/16/l2-empuraan-set-for-early-morning-premiere-as-sree-gokulam-movies-joins-production |archive-date=16 March 2025 |access-date=16 March 2025 |website=Cinema Express}}</ref> ಸ್ಟೀಫನ್, ಗೋವರ್ಧನ್‌ಗೆ ತಾನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ಕಬುಗಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ತನ್ನ ಉಪನಾಯಕ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಕಬುಗಾ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಗೋವರ್ಧನ್, ಬೋರಿಸ್ ಮತ್ತು NPTV ವಾಹಿನಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಮರಣದ ನಾಟಕವಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕೇರಳದ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಡಬಲ್ ಏಜೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂಬುದು ಕೂಡ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಂ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಕೆ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿರುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. IUF ಪಕ್ಷದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರಲು ಆತ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮರುದಿನ ಪಕ್ಷದ ಕಚೇರಿಯಾದ PKR ಭವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೇಂದ್ರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲಾಗದ ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸಹಕರಿಸಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗಗಳಿಂದಲೂ ಆಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Alexander |first=Princy |date=21 March 2025 |title='This is Prithviraj's brilliance': Kalabhavan Shajon on his single hazy appearance in 'Empuraan' trailer {{!}} Exclusive |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/03/21/prithviraj-brilliance-in-empuraan-trailer-kalabhavan-shajon-on-his-presence-in-his-movie.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409181317/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/03/21/prithviraj-brilliance-in-empuraan-trailer-kalabhavan-shajon-on-his-presence-in-his-movie.html |archive-date=9 April 2025 |access-date=2 April 2025}}</ref> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಜತಿನ್ ಮುನ್ನಾನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ನಂತರ ಬಲರಾಜ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ನ ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರು ಆತನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಒತ್ತೆಯಾಳಾಗಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. IUF ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಜತಿನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಳ್ಳು ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |date=21 February 2025 |title='L2: Empuraan' actor Suraj Venjaramoodu reveals a mistake in the Mohanlal starrer 'Lucifer' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/l2-empuraan-actor-suraj-venjaramoodu-reveals-a-mistake-in-the-mohanlal-starrer-lucifer/articleshow/118443522.cms |access-date=27 February 2025 |work=The Times of India}}</ref> ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಜಾಯೆದ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಲಷ್ಕರ್-ಎ-ತೊಯ್ಬಾದ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದನೆಂಬುದು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧ ಯುವಕರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್‌ನನ್ನು ಅಬ್ರಾಮ್ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಮತ್ತು ಜಾಯೆದ್ ಸೇರಿ ಬಲರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಾ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತಿಮ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಯೆದ್‌ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಲರಾಜ್ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಾ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಜಾಯೆದ್‌ನ ಬಹುಕಾಲದ ಸೇಡು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಜತಿನ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಏರಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಸಾವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು. ಜತಿನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite web |date=21 March 2025 |title=Prithviraj Reveals He Didn't Know Nikhat Khan Was Aamir Khan's Sister Before L2: Empuraan Casting |url=https://www.filmfare.com/news/south/prithviraj-reveals-he-didnt-know-nikhat-khan-was-aamir-khans-sister-before-l2-empuraan-casting-72275.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409010336/https://www.filmfare.com/news/south/prithviraj-reveals-he-didnt-know-nikhat-khan-was-aamir-khans-sister-before-l2-empuraan-casting-72275.html |archive-date=9 April 2025 |access-date=2 April 2025 |publisher=[[Filmfare]]}}</ref> ಈ ನಡುವೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಫ್ರೋ-ಏಷ್ಯನ್ ಅಪರಾಧ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಶೆನ್ ಟ್ರಯಾಡ್‌ನ ಪ್ರಬಲ ನಾಯಕ ಶೆನ್ಲಾಂಗ್ ಶೆನ್‌ನಿಂದ ಕರೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಘಟನೆ ಕಬುಗಾ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಬುಗಾ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಶೆನ್ ಬೋರಿಸ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅಬ್ರಾಮ್ ಶೆನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಜತಿನ್‌ನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡು ಅದು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Joy |first=Prathibha |date=26 March 2025 |title=Prithviraj Sukumaran on how the SAG strike affected the casting of Empuraan |url=https://www.ottplay.com/news/prithviraj-sukumaran-the-sag-strike-affected-the-casting-of-empuraan/28e7e78e99899 |access-date=2 April 2025 |publisher=[[OTT Play]]}}</ref> ಪೋಸ್ಟ್-ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶೆನ್ ಟ್ರಯಾಡ್‌ನ ನಾಯಕ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹೇಗೆ ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ ಆದನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ 1981ರ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್‌ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪರಾಧ ಲೋಕದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ — ಖುರೇಷಿ ಅಬ್ರಾಮ್ / ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ * ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ — ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ — ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ (ವಿಸ್ತೃತ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವ್ — ಯುವ ಜಾಯೆದ್ * ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ — ಜತಿನ್ ರಾಮದಾಸ್ * ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ — ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ರಾಮದಾಸ್ * ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್ — ಗೋವರ್ಧನ್ * ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್ — ಬಲರಾಜ್ ಪಟೇಲ್ / ಬಾಬಾ ಬಜರಂಗಿ * ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್ — ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್, MI6 ಏಜೆಂಟ್ * ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾಡರ್ — ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್, MI6 ಏಜೆಂಟ್ * ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ — ಕಬುಗಾ * ಸೂರಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು — ಸಜನಚಂದ್ರನ್ * ಕಿಶೋರ್ — ಕಾರ್ತಿಕ್, IB ಅಧಿಕಾರಿ * ಸುಕಾಂತ್ ಗೋಯೆಲ್ — ಮುನ್ನಾ * ಫಾಜಿಲ್ — ಫಾದರ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ * ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್ — ಪಿ. ಕೆ. ರಾಮದಾಸ್ * ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ — ಮಹೇಶ ವರ್ಮ * ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್ — ಮುರುಗನ್ * ನಂದು — ಪಿ. ಎಸ್. ಪೀತಾಂಬರನ್ * ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವುಯೂರ್ — ಮೆಡಿಯಾಯಿಲ್ ರಾಜನ್ * ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ — ಜಾನ್ವಿ, ಪ್ರಿಯಾಳ ಮಗಳು * ನೈಲಾ ಉಷಾ — ಅರುಂಧತಿ ಸಂಜೀವ್ * ಗಿಜು ಜಾನ್ — ಸಂಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ * ಮುರುಗನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ — ಮುತ್ತು * ಆಂಟನಿ ಪೆರುಂಬಾವೂರ್ — ಡೇನಿಯಲ್ ರಾಥರ್ * ಆಶಿಶ್ ಜೋ ಆಂಟನಿ — ಆಂಥನಿ ರಾಥರ್ * ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್ — ಮಣಿ * ಅನೀಶ್ ಜಿ. ಮೆನನ್ — ಸುಮೇಶ್ * ಜೈಸ್ ಜೋಸ್ — ಸೇವಿಯರ್ * ನಿಖತ್ ಖಾನ್ — ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ * ಸತ್ಯಜಿತ್ ಶರ್ಮಾ — ಮಸೂದ್ * ಶುಭಾಂಗಿ ಲಟ್ಕರ್ — ಬಹಿಜಾ ಬೇಗಂ * ನಯನ್ ಭಟ್ — ಸುರಯ್ಯಾ ಬೀಬಿ * ಐಶ್ವರ್ಯ ಓಜಾ — ಹಾನಿಯಾ * ಓಝಿಯೆಲ್ ಜಿವಾನಿ — ಜಹೀರ್ ಮಸೂದ್ * ಅಲೆಕ್ಸ್ ಓ'ನೆಲ್ — ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ, ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ * ಬೆಹ್ಜಾದ್ ಖಾನ್ — ಸಲಾಬತ್ ಹಮ್ಜಾ * ಮಿಖಾಯಿಲ್ ನೊವಿಕೋವ್ — ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಲಿಯೊನೊವ್ * ರಿಕ್ ಯೂನ್ — ಶೆಲಾಂಗ್ ಶೆನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ಅಭಿವೃದ್ಧಿ''' 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Lucifer ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯವು ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Lucifer ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2019ರಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ Murali Gopy ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. Lucifer ಅನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="kerala kaumudi-2023">{{Cite news |date=5 May 2023 |title=എമ്പുരാന് പൃഥ്വിരാജ് വിദേശത്ത് |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1060299&u=cinema |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519072611/https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1060299&u=cinema |archive-date=19 May 2023 |access-date=19 May 2023 |work=[[Kerala Kaumudi]] |language=ml}}</ref> 18 ಜೂನ್ 2019ರಂದು ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ Prithviraj Sukumaran, “Empuraan” ಎಂದರೆ ರಾಜನಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು “ಅಧಿಪತಿ” (overlord) ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು. Lucifer ಅನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು Murali ತಿಳಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು L2: Empuraan ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನೀಡಿತು ಎಂದು Prithviraj ಹೇಳಿದರು. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು 2020ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=29 October 2023 |title=Prithviraj Sukumaran wraps first schedule of 'L2 Empuraan' in Ladakh, shares location pic |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prithviraj-sukumaran-wraps-first-schedule-of-l2-empuraan-in-ladakh-shares-location-pic/articleshow/104794046.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113093618/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/prithviraj-sukumaran-wraps-first-schedule-of-l2-empuraan-in-ladakh-shares-location-pic/articleshow/104794046.cms |archive-date=13 November 2023 |access-date=13 November 2023 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಲ್ಲಿ Prithviraj, L2: Empuraan ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳ ವೆಬ್ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು Lucifer ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=24 March 2024 |title=Prithviraj spent 18 months searching for perfect filming locations for Mohanlal-starrer Empuraan: 'Yet, the cinema is not just about those things…' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/prithviraj-spent-18-months-searching-perfect-filming-locations-mohanlal-empuraan-cinema-9231659/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240404053650/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/prithviraj-spent-18-months-searching-perfect-filming-locations-mohanlal-empuraan-cinema-9231659/ |archive-date=4 April 2024 |access-date=26 March 2025 |work=[[The Indian Express]]}}</ref Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, L2: Empuraan ಕೇವಲ Lucifer ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, Luciferನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಇದು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ “ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ರಚನೆ”ಯನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. Murali ಕೂಡ L2: Empuraan ಕಥೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪದರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು Lucifer ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿರಲೇಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=15 December 2023 |title=Mohanlal says L2 Empuraan has a 'brilliant' script; drops major updates on release date and shooting schedules |url=https://www.ottplay.com/news/mohanlal-says-l2-empuraan-has-a-brilliant-script-drops-major-updates-on-release-date-and-shooting-schedules/9f5050b70f683 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240619181856/https://www.ottplay.com/news/mohanlal-says-l2-empuraan-has-a-brilliant-script-drops-major-updates-on-release-date-and-shooting-schedules/9f5050b70f683 |archive-date=19 June 2024 |access-date=2 November 2024 |publisher=[[OTT Play]]}}</ref> 2020ರಲ್ಲಿ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020ರಲ್ಲಿ Murali, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿವರಗಳನ್ನು Prithviraj ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಚಿತ್ರದ ಸಂಪಾದಿತ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು ಎಂದು Prithviraj ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news |date=17 February 2024 |title=എമ്പുരാൻ 27ന് യു.എസിൽ |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1250332&u=empuran-1250332 |access-date=2 November 2024 |work=[[Kerala Kaumudi]] |language=ml}}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Prithviraj 2021ರ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ Bro Daddy (2022) ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಲ್ಲಿ Prithviraj, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುವವರೆಗೆ ತಂಡ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ (location scouting) ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 2022ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=3 March 2024 |title=L2 Empuraan – Prithviraj Sukumaran shells out major 'Gotham' vibes in the new location pics |url=https://www.ottplay.com/news/l2-empuraan-prithviraj-sukumaran-shells-out-major-gotham-vibes-in-the-new-location-pics/985f986e05997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328202825/https://www.ottplay.com/news/l2-empuraan-prithviraj-sukumaran-shells-out-major-gotham-vibes-in-the-new-location-pics/985f986e05997 |archive-date=28 March 2025 |access-date=24 January 2025 |publisher=[[OTT Play]]}}</ref> 2022ರಲ್ಲಿ Murali, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಮೇ 2022ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ Prithviraj ಚಿತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ನಾಯಕ ನಟ Mohanlal ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ Antony Perumbavoor ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite news |last=മനോരമ ലേഖകൻ |date=18 April 2024 |title='എമ്പുരാൻ' ഇനി തിരുവനന്തപുരത്ത്; പുതിയ അപ്ഡേറ്റുമായി പൃഥ്വിരാജ് |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2024/04/18/prithviraj-sukumaran-is-back-to-home-turf-for-l2-empuraans-next-schedule.html |access-date=24 January 2025 |work=[[Manorama Online]] |language=ml}}</ref> This phase involved Mohanlal, Tovino, Warrier, and Saniya.<ref>{{Cite news |date=16 March 2024 |title=എമ്പുരാൻ ചെന്നൈയിലേക്ക്, കൊച്ചിയിലും തിരുവനന്തപുരത്തും ചിത്രീകരണം |url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=1268571&u=empuran |access-date=2 November 2024 |work=[[Kerala Kaumudi]]}}</ref> ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು, ತಂಡವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪೂರ್ವನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022ರಿಂದ ಚಿತ್ರದ ನೈಜ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು Prithviraj ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ವಾಣಿಜ್ಯ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರ” (commercial entertainer) ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Menon |first=Akhila |date=5 October 2024 |title=L2 Empuraan: Prithviraj Sukumaran and team move to THIS location for the next schedule of Mohanlal's film |url=https://www.ottplay.com/news/l2-empuraan-prithviraj-sukumaran-and-team-move-to-this-location-for-the-next-schedule-of-mohanlals-film/12842791c0724 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241107054535/https://www.ottplay.com/news/l2-empuraan-prithviraj-sukumaran-and-team-move-to-this-location-for-the-next-schedule-of-mohanlals-film/12842791c0724 |archive-date=7 November 2024 |access-date=2 November 2024 |publisher=[[OTT Play]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 October 2024 |title=Empuraan wraps Hyderabad schedule |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2024/Oct/07/empuraan-wraps-hyderabad-schedule |access-date=7 October 2024 |work=[[Cinema Express]]}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ Lyca Productions, L2: Empuraan ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾವು ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದು Lyca Productions ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿತ್ತು. Lucifer ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ Aashirvad Cinemas ಕೂಡ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, Prithviraj ಅವರ Prithviraj Productions ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಚಿತ್ರದ “project design” ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=30 January 2025 |title=Prithviraj Sukumaran on pan-Indian appeal of his 'small film' Empuraan: 'For the first half hour, it would feel like a Hindi film…' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/prithviraj-sukumaran-on-pan-indian-appeal-of-his-small-film-empuraan-for-the-first-half-hour-it-would-feel-like-a-hindi-film-9808259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328183525/https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/prithviraj-sukumaran-on-pan-indian-appeal-of-his-small-film-empuraan-for-the-first-half-hour-it-would-feel-like-a-hindi-film-9808259/ |archive-date=28 March 2025 |access-date=26 March 2025 |work=[[The Indian Express]]}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಲ್ಲಿ Sree Gokulam Movies ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿತು. Lyca Productions ಮತ್ತು Aashirvad Cinemas ನಡುವಿನ ಹಣಕಾಸು ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |last=Warrier |first=Unni. K. |date=21 February 2023 |title='എംപുരാൻ' ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് തുടങ്ങും; ലൊക്കേഷൻ‍‍‍‍‍‍ ഹണ്ട് അവസാനിച്ചു |trans-title='Empuraan' will start in August 15; location hunting completed |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2023/02/21/empuraan-rolling-from-august.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113095120/https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2023/02/21/empuraan-rolling-from-august.html |archive-date=13 November 2023 |access-date=13 November 2023 |work=[[Manoramaonline.com]] |language=ml}}</ref> ನಟವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ Mohanlal ಅವರು Khureshi Ab'raam/Stephen Nedumpally ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, L2: Empuraanನಲ್ಲಿ Prithviraj ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ Zayed Masood ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, Luciferನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ Stephen ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ Zayed ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=11 November 2023 |title='Empuraan' 1st look: Prithviraj shares poster of Mohanlal's 'Lucifer' sequel |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/l2e-empuraan-first-look-mohanlal-lucifer-sequel-first-look-2461820-2023-11-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113093621/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/l2e-empuraan-first-look-mohanlal-lucifer-sequel-first-look-2461820-2023-11-11 |archive-date=13 November 2023 |access-date=13 November 2023 |work=[[India Today]]}}</ref> Lucifer ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ Tovino Thomas, Manju Warrier, Indrajith Sukumaran, Saikumar, Fazil, Baiju Santhosh, Saniya Iyappan, Sachin Khedekar, Shivaji Guruvayoor, Nandu, Nyla Usha ಮತ್ತು Giju John ಪ್ರಮುಖರು. Luciferನಲ್ಲಿ Aloshy Joseph ಪಾತ್ರವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ Kalabhavan Shajohn ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ Abhimanyu Singh, Mohanlal ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ Singh, Balraj ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. Suraj Venjaramoodu ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ Sajanachandran ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Driving Licence ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Prithviraj ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತಾವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ Suraj ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. Salaar: Part 1 – Ceasefire ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ Prithviraj ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ Karthikeya Dev, L2: Empuraanನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ Masood (Prithviraj) ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. Nikhat Khan ಅವರು haveliಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆ Subhadra Ben ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Nikhat ಅವರು Aamir Khan ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಡಿಷನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ Prithviraj ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. Sukant Goel ಅವರು Balrajನ ಸಹೋದರ Munna ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Munna, Balrajನ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಹಚರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್-ರೊಮೇನಿಯನ್ ನಟಿ Andrea Tivadar ಅವರು Michele Menuhin ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು MI6ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ SAS ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, Ab'raamನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ Jerome Flynn ಅವರು Ab'raamನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ Boris Oliver ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟ Eriq Ebouaney ಅವರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ Kabuga ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. Prithviraj ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ನಟರು 2023ರ SAG-AFTRA ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. “ನಾವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಮುಷ್ಕರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಂಡವು SAG-AFTRAಗೆ ಸೇರದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟ Rick Yune ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Yune ಅವರು Shenlong Shen ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು Khureshiನ Indo-Arab nexusಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುವ Shen Triad ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ Aamir Khan ಮತ್ತು Ma Dong-seok ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳೂ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. Pranav Mohanlal ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ Stephen ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಇತರ ಹೊಸ ನಟರಾಗಿ Manikuttan, Kishore, Satyajit Sharma, Oziel Jivani, Aishwarya Ojha, Nayan Bhatt, Shubhangi Latkar ಮತ್ತು Behzaad Khan ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. please translate all english names also ಖಂಡಿತ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹೀಗೆ ನೀಡಬಹುದು: == ನಟವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ == ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಖುರೇಶಿ ಅಬ್‌ರಾಂ / ಸ್ಟೀಫನ್ ನೆಡುಂಪಳ್ಳಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಘೋಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಲೂಸಿಫರ್ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ಟೀಫನ್ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸುಕುಮಾರನ್, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಫಾಜಿಲ್, ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್, ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್, ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್, ಶಿವಾಜಿ ಗುರುವಾಗೂರು, ನಂದು, ನೈಲಾ ಉಷಾ ಮತ್ತು ಗಿಜು ಜಾನ್ ಪ್ರಮುಖರು. ಲೂಸಿಫರ್ನಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿ ಜೋಸೆಫ್ ಪಾತ್ರವು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಲಾಭವನ್ ಶಾಜೋನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ತಾವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಸಿಂಗ್, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಸಿಂಗ್, ಬಲರಾಜ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿ ಸಜನಚಂದ್ರನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತಾವೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಸುರಾಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಲಾರ್: ಪಾರ್ಟ್ 1 – ಸೀಸ್‌ಫೈರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವ್, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನಿಖತ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಹವೇಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆ ಸುಭದ್ರಾ ಬೆನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಖತ್ ಅವರು ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಡಿಷನ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಕಾಂತ್ ಗೋಯೆಲ್ ಅವರು ಬಲರಾಜ್‌ನ ಸಹೋದರ ಮುನ್ನಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುನ್ನಾ, ಬಲರಾಜ್‌ನ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಹಚರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್-ರೊಮೇನಿಯನ್ ನಟಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಟಿವಾದರ್ ಅವರು ಮಿಶೆಲ್ ಮೆನುಹಿನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಂಐ6ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಎಸ್‌ಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಬ್‌ರಾಂನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ ಜೆರೋಮ್ ಫ್ಲಿನ್ ಅವರು ಅಬ್‌ರಾಂನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಬೋರಿಸ್ ಆಲಿವರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನಟ ಎರಿಕ್ ಎಬುವಾನಿ ಅವರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಬುಗಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶಿ ನಟರು 2023ರ ಎಸ್‌ಎಜಿ-ಎಎಫ್‌ಟಿಆರ್‌ಎ ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ತಂಡವು ಎಸ್‌ಎಜಿ-ಎಎಫ್‌ಟಿಆರ್‌ಎಗೆ ಸೇರದ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟ ರಿಕ್ ಯೂನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿತು ಹಲವು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯೂನ್ ಅವರು ಶೆನ್‌ಲಾಂಗ್ ಶೆನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಖುರೇಶಿಯ ಇಂಡೋ-ಅರಬ್ ನೆಕ್ಸಸ್ಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಶೆನ್ ಟ್ರೈಯಾಡ್ ಜಾಲದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಆಮಿರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮಾ ಡಾಂಗ್-ಸೋಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಟರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳೂ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. ಪ್ರಣವ್ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ ಸ್ಟೀಫನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಇತರ ಹೊಸ ನಟರಾಗಿ ಮಣಿಕುಟ್ಟನ್, ಕಿಶೋರ್, ಸತ್ಯಜಿತ್ ಶರ್ಮಾ, ಓಜಿಯೆಲ್ ಜಿವಾನಿ, ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಓಜಾ, ನಯನ್ ಭಟ್, ಶುಭಾಂಗಿ ಲಟ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬೆಹ್ಜಾದ್ ಖಾನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. == ಚಿತ್ರೀಕರಣ == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 2023ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಚಿತ್ರದ ತಂಡವು ಹಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಮೂಲತಃ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಲಾಯತ್ ಬುದ್ಧ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಅದು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5ರಂದು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಫರಿದಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಹೂರ್ತದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ನಟರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫರಿದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ತಂಡವು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಶಿಮ್ಲಾಗೆ ತೆರಳಿತು. ನಂತರ ಲಡಾಖ್‌ನ ಲೇಹ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28ರಂದು ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 2023ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇಡೀ ಚಿತ್ರದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೋಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಟ್ಟು 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2024ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಟರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹಂತವು ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಎರಡನೇ ವಾರದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಸುಮಾರು ಶೇ. 20ರಷ್ಟು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಟೊವಿನೋ ಥಾಮಸ್, ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಮತ್ತು ಸಾನಿಯಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ತಿರುವನಂತಪುರಂಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್, ಸುರಾಜ್ ವೆಂಜಾರಮೂಡು, ಸಾಯಿಕುಮಾರ್, ಬೈಜು ಸಂತೋಷ್ ಮತ್ತು ನಂದು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕಲಾವಿದರು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಿತು. ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ ತಂಡವು ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ದೀರ್ಘ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಗುಜರಾತ್ಗೆ ತೆರಳಿತು. ಗುಜರಾತ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜಾಯೆದ್ ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಕೂಡ ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಕಥೆಯ ಭೂತಕಾಲ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಎರಡೂ ಅವಧಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕೋಟ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ಗೆ ತೆರಳಿತು. ಈ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು ಮತ್ತೆ ತಿರುವನಂತಪುರಂಗೆ ಮರಳಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕನಕಕ್ಕುನ್ನು ಅರಮನೆ, ದಿ ಲೀಲಾ ಕೋವ, ಅದಿಮಲತ್ತುರಾ ಬೀಚ್ ಮತ್ತು ಪಳ್ಳಿಪ್ಪುರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಹಂತವು ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲೇ ತಮ್ಮನಂ, ಕುಟ್ಟಿಕ್ಕಾನಂ ಮತ್ತು ವಂಡಿಪೆರಿಯಾರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿತು. ನಂತರ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಮಲಂಪുഴ ಜಲಾಶಯದ ದಡದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 14 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಒಟ್ಟು 145 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಅವಧಿಗಿಂತ 28 ದಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನಾಮಾರ್ಫಿಕ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವೂ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಟಂಟ್ ಸಿಲ್ವಾ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಸುಜಿತ್ ವಾಸುದೇವ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ನಿರ್ಮಲ್ ಸಹದೇವ್ ಚಿತ್ರದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸುರೇಶ್ ಬಾಲಾಜೆ ಮತ್ತು ವೈಡ್ ಆಂಗಲ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಪಿಯಸ್ ಚಿತ್ರದ ಲೈನ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. == ಸಂಗೀತ == '''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ (ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್)''' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ದೀಪಕ್ ದೇವ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೇಕ್ಸ್ ಬಿಜಾಯ್ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಷಾ ಉತ್ಥುಪ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=25 March 2025 |title=L2: Empuraan's 'Phir Zinda' drops and fans can't get enough: 'Ente moone... oru toofan vibe!' |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/first-single-of-empuraan-out-phir-zinda-1.10454127 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325090628/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/first-single-of-empuraan-out-phir-zinda-1.10454127 |archive-date=25 March 2025 |access-date=25 March 2025 |website=Mathrubhumi English}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಹಾಡಿರುವ ಒಂದು ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ “ಫಿರ್ ಜಿಂದಾ” 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಸಿಂಗಲ್ “ಕಾವಲಾಯಿ ಚೆಕವರ್” ಮಾರ್ಚ್ 29ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಸಿಂಗಲ್ “ಅಜ್ರೇಲ್” ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ಪ್ರಚಾರ == ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಒಂದು ವಾರದೊಳಗೆ ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಕಟ್ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಯಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರತಂಡ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಕೇರಳ ಪಿರವಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಕೆಂಪು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಿಗೂಢ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪೋಸ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪಾತ್ರದ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಖುರೇಶಿ ಅಬ್ರಾಂ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್, ಜಾಯೆದ್ ಮಸೂದ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ಗೋವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟೀಸರ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ 36 ನಟರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ 18 ದಿನಗಳ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರಿವೀಲ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 9ರಂದು ಆರಂಭವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 20ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಬಿಡುಗಡೆ == '''ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆ''' ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಬಿಡುಗಡೆ ಈದ್ ಅಲ್-ಫಿತರ್, ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ ಮತ್ತು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬಗಳೊಂದಿಗೆ coinciding ಆಗಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ** ವೀರ ಧೀರ ಸೂರನ್ ** ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ** ಸಿಕಂದರ್ ** ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಮೊದಲ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. == ವಿತರಣೆ == ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎಎ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (AA Films) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. AA Films ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಿಲ್ ರಾಜು (Dil Raju) ಅವರ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ (Sri Venkateswara Creations) ಬ್ಯಾನರ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (Hombale Films) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗೋಕೂಲಂ ಮೂವೀಸ್ (Sree Gokulam Movies), ಡ್ರೀಮ್ ಬಿಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ (Dream Big Films) ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (IMAX) ಮತ್ತು ಇಪಿಕ್ (EPIQ) ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿ (GCC) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಚಿತ್ರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ (Cyber Systems Australia) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. GCC ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ (Phars Film) ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವಾದ್ ಹಾಲಿವುಡ್ (Aashirvad Hollywood) ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮ್ ಮೀಡಿಯಾ (Prime Media) ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಕೆನಡಾದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾಮ್ಸಿನಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (Hamsini Entertainments) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಎಫ್‌ಟಿ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ (RFT Entertainment) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. '''ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮ''' ಚಿತ್ರದ ಒಟಿಟಿ (OTT) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್ (JioHotstar) ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು 24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025ರಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಇದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ 23 ಮೇ 2025ರಿಂದ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸಾರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಿಯೋಸ್ಟಾರ್ (JioStar) ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂಲ ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿಯು 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2025ರಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ (Asianet) ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. '''ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ''' ಚಿತ್ರದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವು 18 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು $100,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ದಿನದ $69,590 ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದ ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ (The Goat Life) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು.<ref>{{Cite web |date=1 April 2025 |title=24 cuts in Mohanlal's Empuraan, villain's name changed in revised version |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/24-cuts-in-mohanlal-empuraan-villain-name-changed-2702262-2025-04-01 |access-date=1 April 2025 |website=India Today |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Censor Board reveals 24 cuts in 'Empuraan,' including villain's name change |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/04/01/empuraan-24-cuts-new-version-censor-board-prithviraj-mohanlal.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409211616/https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/04/01/empuraan-24-cuts-new-version-censor-board-prithviraj-mohanlal.html |archive-date=9 April 2025 |access-date=1 April 2025 |website=Censor Board reveals 24 cuts in 'Empuraan,' including villain's name change |language=en}}</ref> ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು €50,000 ಗಳಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವು ಮೊದಲ ದಿನದಲ್ಲಿ €10,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ ದಾಖಲಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯು ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟ €45,000 ಆಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬುಕ್‌ಮೈಶೋ (BookMyShow)ನಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ 96,140 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತಿ ವೇಗದ ಗಂಟೆಯ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಚಿತ್ರ ದಾಖಲಿಸಿತು. 21 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬುಕ್‌ಮೈಶೋ ಮೂಲಕ 3,10,000 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ದಿ ಗೋಟ್ ಲೈಫ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ 3,09,000 ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 23 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ $500,000 ಗಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಗಂ ಥಿಯೇಟರ್ (Ragam Theatre)ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವು 27 ಮಾರ್ಚ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಯಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ, ಒಟ್ಟು 24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು. 24 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಚಿತ್ರದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು ₹53 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ €251,000 ದಾಟಿ ಪುಷ್ಪ 2 (Pushpa 2) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 24 ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು $601,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿತ್ತು. 26 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬುಕ್‌ಮೈಶೋನಲ್ಲಿ 11 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು. 11.29 ಲಕ್ಷ ಮುಂಗಡ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ L2: Empuraan ഇന്ത്യയിലെ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುನ್ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಜವಾನ್ (Jawan), ಸಲಾರ್ (Salaar) ಮತ್ತು ಆನಿಮಲ್ (Animal) ಚಿತ್ರಗಳ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಮುಂಗಡ ಮಾರಾಟವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ₹85 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ₹36 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ₹49 ಕೋಟಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರವು ₹52.50 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಮುಂಗಡ ಬುಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗಳು ₹12.40 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಹಿಂದೆ ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ದಿನದ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಯೋ (Leo) ಚಿತ್ರದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹68.25 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲ ದಿನದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಚಿತ್ರವು ₹34 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹100 ಕೋಟಿ ಗಡಿ ದಾಟಿತು. ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ₹36 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ ₹38 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹175 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್ ಜಾಗತಿಕ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಗಳಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.ಕಾಮ್‌ಸ್ಕೋರ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. ಇದರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಗಳಿಕೆ ₹42.55 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ₹54.55 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ₹50 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಲಿಯೋವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹200 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ದಾಟಿತು. ಮೊದಲ ವಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ವೇಳೆಗೆ ಚಿತ್ರವು ₹228.75 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕೇರಳದ ಗಳಿಕೆ ₹68.50 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದಂದು, ಮಂಜುಮ್ಮೆಲ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು.] ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹250 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ದಾಟಿತು. 14 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹258 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರವು, 16 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ₹262.75 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹120 ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಗಳಿಕೆ (₹103 ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಗಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ₹142 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ₹86.30 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ 2018 ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಟ್ಟು ₹266.81 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ₹142.25 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದ ₹124.56 ಕೋಟಿ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ₹175.66 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಲಾಭದಾಯಕ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಿಂದ ಮಾತ್ರ ₹24.65 ಕೋಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹100 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲನ್ನು ಚಿತ್ರ ಗಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಂಘ ತಿಳಿಸಿತು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹100 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಥಿಯೇಟರ್ ಪಾಲು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. '''ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ''' ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರದಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಾ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ರಾಟನ್ ಟೊಮ್ಯಾಟೋಸ್ನಲ್ಲಿ 8 ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಪೈಕಿ 70% ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಸರಾಸರಿ ರೇಟಿಂಗ್ 6.2/10 ಆಗಿದೆ. ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಎಸ್. ಆರ್. ಪ್ರವೀಣ್ ಅವರು, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಅದ್ದೂರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಈ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅನ್ನಾ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಲೂಸಿಫರ್ ಚಿತ್ರದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್ನ ಗಣೇಶ್ ಆಗ್ಲಾವೆ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅಭಿನಯದ ಆಕ್ಷನ್-ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರವು ಶೈಲಿ, ಆಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಐನ ಪೂಜಾ ಪಿಳ್ಳೈ ಅವರು, "ಕಥೆ ಹೇಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಚಿತ್ರವು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಿನಿಮೀಯ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅದ್ದೂರಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಓಟಿಟಿಪ್ಲೇನ ಸಂಜಿತ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಲೂಸಿಫರ್‌ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಾದರೂ ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯುಳ್ಳ ಮುಂದುವರಿದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ದಿ ವೀಕ್ನ ಸಜಿನ್ ಶ್ರೀಜಿತ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "'ಲೂಸಿಫರ್'ನ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಣ್ಣು ಸೆಳೆಯುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಪಿಂಕ್ವಿಲ್ಲಾನ ಗೌತಮ್ ಎಸ್. ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 4 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದ್ದು, ಖುರೇಶಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೊಸ ಶತ್ರುಗಳ ಸರಮಾಲೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ನ ಬಿ.ವಿ.ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 2.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಲೂಸಿಫರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇನ ಜನನಿ ಕೆ. ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ನಿರ್ದೇಶಕ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್, ಲೂಸಿಫರ್ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮುಂದುವರಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದ್ದೂರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಸರಳವಾದ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ನ ಅನಂದು ಸುರೇಶ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಸುಕುಮಾರನ್ ಅವರ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅಭಿನಯದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ 'ನಮ್ಮ ಸ್ಟಾರ್ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು ನೋಡಿ' ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯನ್ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ನ್ಯೂಸ್18ನ ಕಿರೂಭಂಕರ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಅವರು ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಲೂಸಿಫರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ನೌನ ರೋಹಿತ್ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಲೂಸಿಫರ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಜಗತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಮನರಂಜಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬರೆದರು. ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಂಗಾಮಾ 5ಕ್ಕೆ 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆ, ಅದ್ದೂರಿತನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿತು. ರೆಡಿಫ್ನ ಅರ್ಜುನ್ ಮೆನನ್ ಅವರು 5ಕ್ಕೆ 3.5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಯಮಿತವಾಗಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸೀಕ್ವೆಲ್" ಎಂದು ಬರೆದರು. ತೆಲಂಗಾಣ ಟುಡೇನ ಪ್ರತ್ಯುಷಾ ಸಿಸ್ತಾ ಅವರು, "ಎಲ್2: ಎಂಪುರಾನ್ ಕಥೆ, ಆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ರೋಚಕ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಗಿದೆ. ಅನಗತ್ಯ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ 180 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ಇದಾಗಿದೆ. ನೀವು ಲೂಸಿಫರ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == d7c7fh9u4q05m7mwjgok6b6zu2nysvu 0 180268 1382205 2026-08-13T09:43:03Z Hariprasad Shetty10 87270 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox film | name = ತಂಪು | image = | caption = | director = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | writer = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | producer = ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ | starring = ಭರತ್ ಗೋಪಿ<br>ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು<br>ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್<br>ಜಲಜಾ | cinematography = ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ... 1382205 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ತಂಪು | image = | caption = | director = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | writer = ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ | producer = ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ | starring = ಭರತ್ ಗೋಪಿ<br>ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು<br>ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್<br>ಜಲಜಾ | cinematography = ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ | editing = ಎ. ರಮೇಶನ್ | music = ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ | production_company = ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | released = 1978 | runtime = 129 ನಿಮಿಷ | country = ಭಾರತ | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ತಂಪು''' ({{lang-ml|തമ്പ്}}; ಅರ್ಥ: ''ಸರ್ಕಸ್ ಗುಡಾರ'') 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತ್ ಗೋಪಿ, ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ಜಲಜಾ ಮತ್ತು ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ನೈಜ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="FHF">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದ ಆಗಮನದಿಂದ ಗ್ರಾಮದ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತೊರೆಯುವಾಗ ಉಳಿಯುವ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರವು ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಕಥಾನಕ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಕೇರಳದ ಭರತಪುಳ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುನಾವಾಯ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಸರ್ಕಸ್ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯ ಬದಲು ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾವಿದರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕು, ಅವರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಚಿತ್ರವು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಆದರೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡವು ತನ್ನ ಗುಡಾರವನ್ನು ಕಳಚಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಂದಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾಗಿ ಸರ್ಕಸ್ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡ ಹೊರಟುಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ತನ್ನ ಅಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಏಕಾಂಗಿತನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ತೆರಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಚಿತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಭಾವಗಳಾದ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ಷಣಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FHF"/> == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್. ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಜನರಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ಜೊತೆಗೆ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅರವಿಂದನ್ ಅವರು ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಜನರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FHF"/> == ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ == ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ, ನದಿ, ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಖಭಾವಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಇಂಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಭರತ್ ಗೋಪಿ * ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು * ಜಲಜಾ * ವಿ. ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ * ಡಿ. ಪಿ. ನಾಯರ್ * ಶ್ರೀಧರನ್ ಚಂಬಾಡ್ * ಮುರಿಕ್ಕೋಳಿ ಕೃಷ್ಣನ್ * ಕೊಟ್ಟಾರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ನೆರೆಳತ್ ರಾಮ ಪೊದುವಾಳ್ * ಗ್ರೇಟ್ ಚಿತ್ರಾ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಕಲಾವಿದರು * ತಿರುನಾವಾಯ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿಗಳು<ref name="FHF"/> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WikiThampu">{{cite web |title=Thampu |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Thampu |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" |+ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು ! ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1 | ''ಕಾನಕಪ್ಪೆನ್ನು'' | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 2 | ''ಕಾನಕಪ್ಪೆನ್ನು'' (No BGM) | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 3 | ''ಒರು ಯಮುನಾನದಿ'' | ಉಷಾ ರವಿ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |- | 4 | ''ಶ್ರೀಪಾಲ್ಕಡಲ್'' | ಎಂ. ಜಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್, ಕಾವಾಲಂ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ | ಕಾವಾಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="WikiThampu"/> {| class="wikitable" |+ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ವಿಜೇತ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | '''ತಂಪು''' |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ | ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | '''ತಂಪು''' |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | '''ತಂಪು''' |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಜಿ. ಅರವಿಂದನ್ |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | ಶಾಜಿ ಎನ್. ಕರುಣ್ |- | ಕೇರಳ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ | ಎ. ರಮೇಶನ್ |} 1978ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=National Film Award for Best Malayalam Feature Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/National_Film_Award_for_Best_Malayalam_Feature_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> 1978ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ '''ತಂಪು''' ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Kerala State Film Award for Second Best Film |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kerala_State_Film_Award_for_Second_Best_Film |website=Wikipedia |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ನೆಗಟಿವ್ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದ 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಡ್ಯೂಪ್ ನೆಗಟಿವ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಳಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು 35 ಮಿ.ಮೀ. ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹರಿತಗಳು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಸ್ಪ್ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಲೊನ್ಯಾದ L'Immagine Ritrovata ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದವು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ದಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫೊಂಡಾಜಿಯೋನೆ ಸಿನೆಟೆಕಾ ಡಿ ಬೊಲೊನ್ಯಾ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥನ್ ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ಅರವಿಂದನ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವೂ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿತು.<ref name="FHF"/> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ '''ತಂಪು''' ಚಿತ್ರವು 2022ರ ಕಾನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ 'ಕಾನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.<ref name="Cannes">{{cite web |title=Film Heritage Foundation’s restoration of Aravindan’s “Thamp̄” (1978) premiered at the Cannes Film Festival 2022! |url=https://filmheritagefoundation.co.in/film-heritage-foundations-restoration-of-aravindans-thamp-1978-premieres-at-the-cannes-film-festival-2022/ |publisher=Film Heritage Foundation |access-date=13 August 2026}}</ref> ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು 129 ನಿಮಿಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು, ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="FHF"/> == ಮಹತ್ವ == '''ತಂಪು''' ಮಲಯಾಳಂ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾಹಂದರಕ್ಕಿಂತ ವೀಕ್ಷಣೆ, ನೈಜ ಸ್ಥಳಗಳು, ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವವು ಚಿತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="FHF"/> ಚಿತ್ರವು ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಅನಿತ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸರ್ಕಸ್ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿ, ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಶಾಶ್ವತ ಗುರುತು ಉಳಿಸದೆ ತೆರಳುತ್ತದೆ.<ref name="EyeFilm">{{cite web |title=Thampu (The Circus Tent) |url=https://www.eyefilm.nl/en/whats-on/thampu-the-circus-tent/1085735 |publisher=Eye Filmmuseum |access-date=13 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * {{IMDb title|0078381|Thampu}} * {{YouTube|}} 2625dus9a3shvd9ojh97bjfhsgtt72b 0 180269 1382214 2026-08-13T10:04:48Z Pragathi. BH 88266 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [... 1382214 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. [ 2 ] ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [ 3 ] ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. 4fxxk3n9bytyd78u8z2q5g4lbzd7hrd 1382215 1382214 2026-08-13T10:05:20Z Pragathi. BH 88266 1382215 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. 0392nnwj6d0ekoqhqgaqh1wueyo8awq 1382216 1382215 2026-08-13T10:06:05Z Pragathi. BH 88266 1382216 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಆಡಳಿತ ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ಗ್ಯಾಲರಿ 9721u4euwmyjga260w97fgx0efft2b9 1382217 1382216 2026-08-13T10:06:50Z Pragathi. BH 88266 1382217 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ಆಡಳಿತ ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ಗ್ಯಾಲರಿ 834rrbszlt8b8x735xo317zhom2i2hr 1382219 1382217 2026-08-13T10:08:20Z Pragathi. BH 88266 1382219 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲ== ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-3</ref> ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ==ಆಡಳಿತ== ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ==ಗ್ಯಾಲರಿ== 2zllbxykyu5dcu318np1nfemk6iwqk6 1382220 1382219 2026-08-13T10:08:55Z Pragathi. BH 88266 1382220 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲ== ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-3</ref> ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ==ಆಡಳಿತ== ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Pookot Lake1.jpg|Boats on the lake Pookode lake aquarium fishes.jpg|A view from lake aquarium Childrens Park near Pookode Lake.jpg|Children's park near Pookode Lake Pookode Lake Boating.jpg| Pookode Lake boating File:Pookot Lake2.jpg|Lake view Riverkingfisher by irvin DSCN0146.JPG|[[Kingfisher]] attraction Blue water lillys from pookote lake wayanad.JPG|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake Pookode Lake - Entry area snap 0098.JPG|Ticket counter Flower in Pookode lake.jpg|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake File:Pookod Lake.ogv|Video File:Pookkode Temple.jpg|Temple on the lake File:Pookkottu_lake_summer.jpg|in the summer </gallery> fiqmqalis6avtu0k036ar4mxuuvkxmv 1382221 1382220 2026-08-13T10:10:13Z Pragathi. BH 88266 1382221 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲ== ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-3</ref> ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ==ಆಡಳಿತ== ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Pookot Lake1.jpg|ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ದೋಣಿಗಳು Pookode lake aquarium fishes.jpg|A view from lake aquarium Childrens Park near Pookode Lake.jpg|Children's park near Pookode Lake Pookode Lake Boating.jpg| Pookode Lake boating File:Pookot Lake2.jpg|Lake view Riverkingfisher by irvin DSCN0146.JPG|[[Kingfisher]] attraction Blue water lillys from pookote lake wayanad.JPG|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake Pookode Lake - Entry area snap 0098.JPG|Ticket counter Flower in Pookode lake.jpg|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake File:Pookod Lake.ogv|Video File:Pookkode Temple.jpg|Temple on the lake File:Pookkottu_lake_summer.jpg|in the summer </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== let66i41znbolsnv57tdycm0ifuc2zf 1382222 1382221 2026-08-13T10:11:38Z Pragathi. BH 88266 1382222 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲ== ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-3</ref> ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ==ಆಡಳಿತ== ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Pookot Lake1.jpg|ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ದೋಣಿಗಳು Pookode lake aquarium fishes.jpg|ಸರೋವರದ ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಿಂದ ಒಂದು ನೋಟ Childrens Park near Pookode Lake.jpg|ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದ ಬಳಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ Pookode Lake Boating.jpg| File:Pookot Lake2.jpg|Lake view Riverkingfisher by irvin DSCN0146.JPG|[[Kingfisher]] attraction Blue water lillys from pookote lake wayanad.JPG|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake Pookode Lake - Entry area snap 0098.JPG|Ticket counter Flower in Pookode lake.jpg|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake File:Pookod Lake.ogv|Video File:Pookkode Temple.jpg|Temple on the lake File:Pookkottu_lake_summer.jpg|in the summer </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== otjx3l90wv8rcvjzlfkju4l2h0wxdvp 1382224 1382222 2026-08-13T10:12:49Z Pragathi. BH 88266 1382224 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲ== ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-3</ref> ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ==ಆಡಳಿತ== ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Pookot Lake1.jpg|ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ದೋಣಿಗಳು Pookode lake aquarium fishes.jpg|ಸರೋವರದ ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಿಂದ ಒಂದು ನೋಟ Childrens Park near Pookode Lake.jpg|ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದ ಬಳಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ Pookode Lake Boating.jpg|ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ File:Pookot Lake2.jpg|ಸರೋವರದ ನೋಟ Riverkingfisher by irvin DSCN0146.JPG| Blue water lillys from pookote lake wayanad.JPG|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake Pookode Lake - Entry area snap 0098.JPG|Ticket counter Flower in Pookode lake.jpg|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake File:Pookod Lake.ogv|Video File:Pookkode Temple.jpg|Temple on the lake File:Pookkottu_lake_summer.jpg|in the summer </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== blkqp7qhbbhm6o31mx1hno5uolq0qeq 1382225 1382224 2026-08-13T10:14:37Z Pragathi. BH 88266 1382225 wikitext text/x-wiki {{Short description|Lake in Kerala, India}} {{Use dmy dates|date=July 2019}} {{Use Indian English|date=July 2019}} {{Infobox body of water | name = Pookode Lake | other_name = | image = PookodeLake.jpg | alt = View of Pookode Lake | caption = | image_bathymetry = | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Pookode]], [[Wayanad District]], [[Kerala]] | group = | coordinates = {{coord|11.5424566|N|76.0272233|E|type:waterbody|display=title,inline|format=dms}} | type = | etymology = | part_of = | inflow = | rivers = | outflow = | oceans = | catchment = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | countries = [[India]] | agency = | designation = | date_built = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | engineer = | date_flooded = <!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --> | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|13|acre}} | depth = {{convert|40|m}} | max_depth = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | volume = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | residence_time = | salinity = | shore = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | elevation = {{convert|2100|m}} | temperature_high = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | temperature_low = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | frozen = | islands = | islands_category = | sections = | trenches = | benches = | settlements = | pushpin_map = Kerala | pushpin_label_position = <!-- left, right, top or bottom --> | pushpin_alt = Location of Pookode Lake within Kerala | pushpin_caption = | website = http://wayanadtourism.org/explore | reference = <ref>{{cite web |title=Pookode Lake, Wayanad, Pookode Lake Boating Time & Ticket Charge - Wayanad.com |url=https://www.wayanad.com/pages/pookode-lake |website=www.wayanad.com |language=en}}</ref> }} [[File:Fish from pookot fish hatchery (4).JPG|thumb|Hatchery at Pookode Lake]] ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾದ ಪೂಕೋಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 770 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಪೆಟ್ಟಾದಿಂದ 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲ== ಪನಮರಮ್ , ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಬನಿ ನದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಹೊಳೆ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-2</ref>ಇದು 8.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ 6.5 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Pookode_Lake#cite_note-3</ref> ವೈತಿರಿ ಪಟ್ಟಣದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರವು ವಯನಾಡಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಈ ಸರೋವರವು ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಥಿಯಾ ಪೂಕೊಡೆನ್ಸಿಸ್ , ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಸೈಪ್ರಿನಿಡ್ ಮೀನುಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಅನೇಕ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ಲಿಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೋಪ್, ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. ==ಆಡಳಿತ== ಈ ಸರೋವರವು ದಕ್ಷಿಣ ವಯನಾಡು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳ ಎಂಪೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. [ 4 ] ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Pookot Lake1.jpg|ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ದೋಣಿಗಳು Pookode lake aquarium fishes.jpg|ಸರೋವರದ ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಿಂದ ಒಂದು ನೋಟ Childrens Park near Pookode Lake.jpg|ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರದ ಬಳಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಉದ್ಯಾನವನ Pookode Lake Boating.jpg|ಪೂಕೋಡ್ ಸರೋವರ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ File:Pookot Lake2.jpg|ಸರೋವರದ ನೋಟ Riverkingfisher by irvin DSCN0146.JPG|ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಆಕರ್ಷಣೆ Blue water lillys from pookote lake wayanad.JPG|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake Pookode Lake - Entry area snap 0098.JPG|ಟಿಕೆಟ್ ಕೌಂಟರ್ Flower in Pookode lake.jpg|[[Nelumbo nucifera|Water lilies]] at Pookode Lake File:Pookod Lake.ogv|Video File:Pookkode Temple.jpg|ಸರೋವರದ ಮೇಲಿನ ದೇವಾಲಯ File:Pookkottu_lake_summer.jpg|in the summer </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== aeupr6qhl6jgdea66yx04pieugfewow 0 180270 1382230 2026-08-13T10:59:57Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: {{About|the 1972 Malayalam film|the 1999 Telugu film|Swayamvaram (1999 film)|the 1999 Tamil film|Suyamvaram|the 2009 Malayalam film|Utharaswayamvaram}} {{Good article}} {{Use British English|date=May 2016}} {{Use dmy dates|date=July 2026}} {{Infobox film | name = ಸ್ವಯಂವರಂ | image = Swayamvaram 1972.jpg | alt = The film's poster showcasing the lead actress, Sharada, and film's title in Malayalam | caption = ಚಿತ... 1382230 wikitext text/x-wiki {{About|the 1972 Malayalam film|the 1999 Telugu film|Swayamvaram (1999 film)|the 1999 Tamil film|Suyamvaram|the 2009 Malayalam film|Utharaswayamvaram}} {{Good article}} {{Use British English|date=May 2016}} {{Use dmy dates|date=July 2026}} {{Infobox film | name = ಸ್ವಯಂವರಂ | image = Swayamvaram 1972.jpg | alt = The film's poster showcasing the lead actress, Sharada, and film's title in Malayalam | caption = ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | producer = | writer = ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್<br/> ಕೆ. ಪಿ. ಕುಮಾರನ್ | screenplay = | story = Adoor Gopalakrishnan | starring = {{unbulleted list|ಮಧು | ಶಾರದ | ಅಡೂರ್ ಭವಾನಿ | ಕೆ.ಪಿ.ಎ.ಸಿ.ಲಲಿತಾ | ತಿಕ್ಕುರಿಸಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ | ಭರತ್ ಗೋಪಿ}} | ಸಂಗೀತ = M. B. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಮಂಕಡ ರವಿವರ್ಮ | ಸಂಪಾದನೆ = ರಮೇಶ | ಸ್ಟುಡಿಯೋ = ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರಿ | ವಿತರಕರು = ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರಿ | released = {{Film date|1972|11|24|df=y}} | runtime = 131 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INRConvert|250000}}<ref name="40years">{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/universal-and-timeless/article4123362.ece |title=Universal and timeless |last=Venkiteswaran |first=C. S. |date=22 November 2012 |work=[[The Hindu]] |access-date=10 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171217161045/http://www.thehindu.com/features/cinema/universal-and-timeless/article4123362.ece |archive-date=17 December 2017 |author-link=C. S. Venkiteswaran |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> }} '''ಸ್ವಯಂವರಂ''' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: One's Own Choice) 1972ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಸಹ-ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧು ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಥಿಕ್ಕುರಿಶಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್, ಅಡೂರು ಭವಾನಿ, ಕೆ.ಪಿ.ಎ.ಸಿ. ಲಲಿತಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.cinemaofmalayalam.net/swayamvaram.html | title=Adoor Gopalakrishnan: Swayamvaram | publisher=Cinemaofmalayalam.net | access-date=13 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141121002910/http://www.cinemaofmalayalam.net/swayamvaram.html | archive-date=21 November 2014}}</ref><ref name="MIFF2">{{cite web |year=1973 |title=8th Moscow International Film Festival |url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff37/eng/archives/?year=1973 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083418/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff37/eng/archives/?year=1973 |archive-date=22 December 2015 |access-date=11 December 2015 |publisher=[[Moscow International Film Festival]] |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite journal | title=The Gulf in the imagination: Migration, Malayalam cinema and regional identity | last=Radhakrishnan | first=R. | author-link=R. Radhakrishnan (literary critic) | journal=Contributions to Indian Sociology | year=2009 | volume=43 | issue=2 | pages=217–245| doi=10.1177/006996670904300202| s2cid=145594307 }}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಂ (ಮಧು) ಮತ್ತು ಸೀತಾ (ಶಾರದಾ) ಎಂಬ ದಂಪತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ವಿವಾಹವಾದ ಅವರು ಹೊಸ ಸ್ಥಳವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು, ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ವರರ ಪೈಕಿ ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂವರಂ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟ ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಅವರ ನಟನಾ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಯೂ ಇದೇ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರೇ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ರಮೇಶನ್ ಸಂಕಲನಕಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರಹಗಾರ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ. ಪಿ. ಕುಮಾರನ್ ಸಹ-ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಲ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು **ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (FFC)**ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ FFC ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಿತು.<ref name=40years/> Gopalakrishnan co-scripted the film with writer-director [[K. P. Kumaran]].<ref>{{cite news | url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_mohanlal-to-star-in-screen-adaptation-of-the-master-builder_1061316 | title=Mohanlal to star in screen adaptation of 'The Master Builder' | newspaper=[[Daily News and Analysis]] | date=31 October 2006 | access-date=11 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121004021420/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_mohanlal-to-star-in-screen-adaptation-of-the-master-builder_1061316 | archive-date=4 October 2012}}</ref> ಸ್ವಯಂವರಂ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್‌ಡ್ ಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಲೀಟ್‌ಮೋಟಿಫ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಈ ಚಿತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.hindu.com/2005/10/28/stories/2005102819290300.htm | title=Good films open up unfamiliar worlds: Adoor | work=[[The Hindu]] | date=28 October 2005 | access-date=12 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20121110054532/http://www.hindu.com/2005/10/28/stories/2005102819290300.htm | archive-date=10 November 2012 | df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal | url=http://www.dishumdishum.com/BollyPresentation/GLOBALIZATION.PDF | title=Bollywood and Globalization | publisher=[[San Francisco State University]] | author=Acharya, Sharmistha | page=15 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182016/http://www.dishumdishum.com/BollyPresentation/GLOBALIZATION.PDF | archive-date=3 March 2016 | df=dmy-all }}</ref> ಚಿತ್ರವು ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 20ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Madhu">{{cite news | url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100318250300.htm | title=Nostalgia spices up Gurupuja | work=[[The Hindu]] | date=3 October 2005 | access-date=9 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20071123165944/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100318250300.htm | archive-date=23 November 2007 | df=dmy-all }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಹೊಸದಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದ ವಿಶ್ವಂ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೇ ಮದುವೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊಸ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಹೋಟೆಲ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="1978awards ">{{cite web | url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm25thNFAAward.aspx?PdfName=27NFA.pdf | title=25th National Film Festival (1978) | publisher=[[Directorate of Film Festivals]] | access-date=30 July 2011 | page=7 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20110721170417/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm25thNFAAward.aspx?PdfName=27NFA.pdf | archive-date=21 July 2011 | df=dmy-all }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವಂ ಒಬ್ಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬರಹಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಆತನ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ‘ನಿರ್ವೃತಿ’ (Ecstasy) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಅವನ ಕನಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರೊಬ್ಬರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಪಾದಕರು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಅದು ಅತಿಯಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news | url=http://hindu.com/2005/05/24/stories/2005052418210300.htm | title=Vaikom remembered | work=[[The Hindu]] | date=24 May 2005 | access-date=11 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20121105012317/http://www.hindu.com/2005/05/24/stories/2005052418210300.htm | archive-date=5 November 2012 | df=dmy-all }}</ref> ಸೀತಾಗೆ ಮಾರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸವೊಂದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ₹1,000 ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಂಪತಿ ಕೊನೆಗೆ ಕೊಳಗೇರಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜಾನಕಿ ಎಂಬ ವೃದ್ಧ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎಂಬ ವೇಶ್ಯೆ ಅವರ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಸೀತಾ ತನ್ನ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/cinema/sense-and-sensibility/article96096.ece | title=Sense and Sensibility | work=[[The Hindu]] | date=29 January 2010 | access-date=10 July 2011 | author=Nagarajan, Saraswathy | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20140222015836/http://www.thehindu.com/features/cinema/sense-and-sensibility/article96096.ece | archive-date=22 February 2014 | df=dmy-all }}</ref> ವಿಶ್ವಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿನ ವಜಾಗೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವಂ ತುಂಬುತ್ತಾನೆ.<ref name="Madhu about Swayamvaram">{{cite web | url=http://inhome.rediff.com/movies/2005/sep/06madhu.htm | title=Adoor's first leading man | work=[[Rediff.com]] | date=6 September 2005 | access-date=12 July 2011 | author=Warrier, Shobha | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20120327085739/http://inhome.rediff.com/movies/2005/sep/06madhu.htm | archive-date=27 March 2012 | df=dmy-all }}</ref> ವಿಶ್ವಂ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ತಮ್ಮ ನವಜಾತ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಅವರ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮಸುಕಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಂ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಸೀತಾ ತನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆತನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಹ ಆಕೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಕೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕರೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯರು ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ವಿಶ್ವಂ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಸೀತಾ ತನ್ನ ಶಿಶುವಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ವಿಶ್ವಂನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸೀತಾ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಆಕೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೀತಾ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಚಿತ್ರವು ಸೀತಾ ತನ್ನ ಮಗುವಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಾ, ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿನ ಸೀತಾ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಆಕೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮಧು — ವಿಶ್ವಂ * ಶಾರದಾ — ಸೀತಾ * ಅಡೂರು ಭವಾನಿ — ಜಾನಕಿ * ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ — ಕಲ್ಯಾಣಿ, ವೇಶ್ಯೆ * ತಿಕ್ಕುರಿಶಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ — ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ * ಪಿ. ಕೆ. ವೇಣುಗುಟ್ಟನ್ ನಾಯರ್ — ವಾಸು, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ * ವೈക്കം ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ನಾಯರ್ — ಸಂಪಾದಕ * ಕರಮನಾ ಜನಾರ್ದನನ್ ನಾಯರ್ — ತೋಮ್ಮಚ್ಚನ್ * ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ — ವಜಾಗೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ಶೀರ್ಷಿಕೆ''' ಈ ಚಿತ್ರದ ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಾದ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಹಲವು ವರರ ಪೈಕಿ ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{Cite book |last=Gopalan |first=Lalitha |url=https://books.google.com/books?id=lSvOMAAACAAJ |title=The Cinema of India |date=2009 |publisher=Wallflower Press |isbn=978-1-905674-92-3 |language=en}}</ref> ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ One's Own Choice ಎಂದು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು On Own Will ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. == ಬೆಳವಣಿಗೆ == ಭಾರತದ ಪುಣೆ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ **ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (FTII)**ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. 1965ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ “ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್” ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web |title=Swayamvaram (1972) |url=https://bharatgopy.com/filmography/swayamvaram-1972/ |access-date=2024-03-30 |website=Bharat Gopy |language=en-US}}</ref> ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಮುಕಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವರು ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ₹1,50,000 ಸಾಲವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಬರಹಗಾರ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ. ಪಿ. ಕುಮಾರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವಾದ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ₹2,50,000 ಆಗಿತ್ತು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಹಣವನ್ನೂ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್‌ಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ತೊಂದರೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=The Films of Adoor Gopalakrishnan |url=https://anthempress.com/the-films-of-adoor-gopalakrishnan-pb |access-date=2024-03-30 |website=AnthemPress |language=en |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330124004/https://anthempress.com/the-films-of-adoor-gopalakrishnan-pb |url-status=live }}</ref> ಬಂಗಾಳಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಋತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಅವರ 1965ರ ಚಿತ್ರ ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ನಿರಾಶ್ರಿತನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಸೀತಾ ಮತ್ತು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಮಹಿಳೆಯ ಮಗ ಅಭಿರಾಮ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಅಭಿರಾಮ್ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಈಶ್ವರ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಭಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ಈಶ್ವರ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೀತಾ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ ಆ ದಂಪತಿಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. ಅದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ == ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮುಖಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಆಡಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url=http://archive.tehelka.com/story_main14.asp?filename=hub092405The_Arbiter.asp | title=The Arbiter of Sanity | work=[[Tehelka]] | date=24 September 2005 | access-date=13 July 2011 | last=Surendran | first=C. P. | author-link=C. P. Surendran | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140221154944/http://archive.tehelka.com/story_main14.asp?filename=hub092405The_Arbiter.asp | archive-date=21 February 2014 | df=dmy-all }}</ref> ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶಾರದಾ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿದರು. ಆದರೆ ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ನಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಧು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಧು ಅವರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ FTII ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಮಧು ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಶಾರದಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮಧು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ಮಧು ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಂನ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಅದು ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಡೂರಿನ ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್ ನಟಿಸಿದ್ದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು; ಬಹುಶಃ ಅವರು ಭಾರತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಮಧು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್ ಬಹಳ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಮಲಯಾಳಂ ನಟ-ನಿರ್ದೇಶಕ ತಿಕ್ಕುರಿಶಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾದ ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಂ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಧು ಅವರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವ ವಜಾಗೊಂಡ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸ್ವಯಂವರಂಗೆ ಮೊದಲು ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗಭೂಮಿ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರ ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರು “ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ” ಅಥವಾ “ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂ ಗೋಪಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. 1977ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 25ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆಗ “ಭಾರತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ, ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯೆಯ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಲಯಾಳಂ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ವೈക്കം ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನದೇ ವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. == ಚಿತ್ರೀಕರಣ == ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಯಿತು. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್‌ಡ್ ಸೌಂಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಆರಂಭಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ನಾಗ್ರಾ ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಬಳಸಿದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ ಶಾರದಾ ಅವರ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಾರಣ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಅವರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನಾಯಕ ಮಧು ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1970ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಳವೂಂ ತೀರವೂಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನೋಡಿದ್ದರು. ಸ್ವಯಂವರಂ ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹಿಂಜರಿದರೂ, ಚಿತ್ರಕಥೆಯು “ವಿಸ್ತೃತ” ಮತ್ತು “ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ” ಎಂದು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾಡುಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಸಂಕಲನವನ್ನು ರಮೇಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಎಸ್. ಎಸ್. ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ದೇವದತ್ತನ್ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪಿ. ದೇವದಾಸ್ ಮಾಡಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ₹2,50,000 ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ₹1,50,000 ಸಾಲವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿತ್ತು. == ವಿಷಯಗಳು == ಕೇರಳದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಪರಿಸರದಿಂದ ಬಂದ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾದ **‘ಸ್ವಯಂವರಂ’**ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ನೈತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರದ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರು Cinema in India ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಅವಿವಾಹಿತ ಯುವ ದಂಪತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಲು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವೊಂದಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದ ಕಠಿಣ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಅವರ ಕನಸು ದುಃಸ್ವಪ್ನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ, ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮನಃಸಾಕ್ಷಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆತನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಧಃಪತನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವಿಷಯವು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ನಂತರದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಎಂದರೆ ಆಯ್ಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಎರಡು ಕಠಿಣ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತಾದ ತೀವ್ರವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ವಾಸ್ತವದತ್ತ ಸಾಗುವ ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ನೈತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಒಂದು典典 ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಚಿತ್ರವು ಋತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಅವರ 1965ರ ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಋತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದ ನಿರೂಪಣೆಯು ಸುಬರ್ಣರೇಖಾಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಯಂವರಂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಕಲ್ಚರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ವಯಂವರಂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಿತ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಯುವ ದಂಪತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ನಡೆಸುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಯಕನು ಆದರ್ಶವಾದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳೇ ಅವನ ಜೀವವನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನದ ನೈಜ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಂಜನ್ ಗಂಗೂಲಿ ಅವರು The Films of Adoor Gopalakrishnan ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅತಿರಂಜಿತ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಬದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರ ಭಾಷೆಯ ಘೋಷಣೆಯಂತಿತ್ತು ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ನವೀನ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ವಾಸ್ತವವಾದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಯಂವರಂ, ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಎಲಿಪ್ಪತ್ತಾಯಂ (1981) ಮತ್ತು ವಿಧೇಯನ್ (1994) ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ, ಸ್ವಯಂ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. == ಬಿಡುಗಡೆ == ಚಿತ್ರದ ಪೂರ್ವಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರ ಎಂ. ಗೋವಿಂದನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮೀಕ್ಷಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಗ ಮದ್ರಾಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವೊಂದನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಈ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಜ್ಞರಾದ ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಾಲು ಮಹೇಂದ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. == ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == The Guardian ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೊಳಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. The Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ಡಿಲಿಸ್ ಪೊವೆಲ್ ಅವರು, “ಚಿತ್ರದ ವಿಷಯವು ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿದೆ. ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಆಕೆಯ ಹೋರಾಟ ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗಂಭೀರ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. The Observer ಪತ್ರಿಕೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಲ್ಲಿ ಅವರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ವಯಂವರಂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಯುವ ದಂಪತಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಗೊಂಡಿದೆ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. TimeOut ಪತ್ರಿಕೆಯ ವೆರಿನಾ ಗ್ಲೆಸ್ನರ್ ಅವರು, “ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ವಿವಾಹವಾಗದೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರವು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯತ್ತ ಚಿತ್ರದ ಗಮನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೀತಾ ಮಾರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಂ ಮೊದಲು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ನಂತರ ಗರಗಸದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಯಾವುದನ್ನೂ ಅತಿರೇಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬರೆದರು. ಪ್ರಾವ್ದಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ವಯಂವರಂ ವಿಶೇಷ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡು-ನೃತ್ಯದ ಅದ್ಧೂರಿ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮಾಜದ ಹೃದಯಬಡಿತಗಳು ಸೀತಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಂ ಅವರ ದುರಂತ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವವಾಗುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. The Indian Express ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಸ್ವಯಂವರಂ ಜೀವನದ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಹೋರಾಡುವ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿಹೋದ ದಂಪತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಅದ್ಭುತ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಛಾಪು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಗೀತವೂ ಅಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. Filmfare ಪತ್ರಿಕೆಯು, “ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರು ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ; ಮಾತಿನ ಭಾಷೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. Hindustan Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಚೆಖೋವಿಯನ್ ಚಿತ್ರ” ಎಂದು ಕರೆದರು. “ಜೀವನದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು. The Economic Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ತೋರಿಸಿರುವ ಕೇರಳವು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್ಲ ರೂಢಿಗತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣವೆಂದರೆ ಹಾಸ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. Link ಪತ್ರಿಕೆಯು, “ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಇದೆ. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಮಾತುಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿಯೇ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾತುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮಿತವಾದ ಬಳಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಬರೆದಿತು. ಬಹುತೇಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಜ್ಞರು ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಮರೇಶ್ ದತ್ತ ಅವರು The Encyclopaedia of Indian Literature ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು “ನವ-ವಾಸ್ತವವಾದಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ” ಮತ್ತು “ಯಾವುದೇ ಹೊಸತನವಿಲ್ಲದ ಅದೇ ಹಳೆಯ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು” ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಕವಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಸಿ. ಪಿ. ಸುರೇಂದ್ರನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಳಿಸುವಂತಹ” ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್ ಅವರೂ ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದಿಂದ ತಾವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಇದನ್ನು “ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೈರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂರ್ಕೋತ್ ಕುಂಞಪ್ಪ ಮತ್ತು ಟಿ. ಎಂ. ಪಿ. ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಅವರು ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದೇನು? ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಬರೆದರು. == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಿತ್ರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ, “ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ನಿಂದ ಪಡೆದ ಸಾಲವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 8ನೇ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. == ಪರಂಪರೆ == ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸದೆ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಗ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{cite book |author=Kozhikodan |author-link=Kozhikodan |year=2001 |title=മലയാള സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച പത്ത് ചിത്രങ്ങൾ [Malayala Cinemayile Ekkalatheyum Mikacha Pathu Chithrangal: 10 Best Films of All Time in Malayalam Cinema] |location=[[Calicut]], India |publisher=Poorna Publications }}</ref> ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಕಥೆಗಿಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾದ ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳು ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದವು.<ref>{{Cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-14/edit-page/28309869_1_national-film-awards-regional-cinemas-indian-cinemas |title=No need for a two-tier system |date=14 August 2010 |work=[[The Times of India]] |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://archive.today/20120726092356/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-14/edit-page/28309869_1_national-film-awards-regional-cinemas-indian-cinemas |archive-date=26 July 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite book | title=Sound in Moving Pictures | publisher=[[Mathrubhumi]] | author=Krishnanunny, T. | year=2011 | isbn=978-81-8265-022-0}}</ref> ಸ್ವಯಂವರಂ ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಕಂಡುಬಂತು: ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳು — ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು. ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು — ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು.<ref name="20thaward">{{cite web | url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx | title=20th National Film Awards | publisher=[[International Film Festival of India]] | access-date=26 September 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20131105220349/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx | archive-date=5 November 2013 | df=dmy-all }}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು — ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು. ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ಕೋഴിക്കോടൻ ಅವರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ 10 ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಭಾಷೆ == ಸ್ವಯಂವರಂ ಮೂಲಕ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಲೀಟ್‌ಮೋಟಿಫ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಲೀಟ್‌ಮೋಟಿಫ್ ಎಂದರೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ವಿಷಯ. ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಜಯಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣಕಾರ ದೇವದಾಸ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದ ಜೊತೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧ್ವನಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ಆ ಕಾಲದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟರ ಅಭಿನಯವೂ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮಧು ಅವರು ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮು ಕರಿಯಾಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ಚೆಮ್ಮೀನ್ (1965) ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂವರಂ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2012ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್–ಮಿಲ್ವಾಕೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸ್ವಯಂವರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm | title=State Film Awards 1969–2008 | publisher=Information and Public Relation Department of Kerala | access-date=8 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm | archive-date=3 March 2016 | df=dmy-all }}</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * 1973ರ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ — ರಷ್ಯಾ * ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ — ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ * 1973ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಭಾರತ ಸ್ವಯಂವರಂ 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 20ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು: * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಶಾರದಾ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ * 1973ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಭಾರತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು) — ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ದೇವದತ್ತನ್ ddcokvaj8j5ujjvver0sc7rsoks5ccn 1382231 1382230 2026-08-13T11:00:20Z Santhosh Notagar99 82732 1382231 wikitext text/x-wiki {{About|the 1972 Malayalam film|the 1999 Telugu film|Swayamvaram (1999 film)|the 1999 Tamil film|Suyamvaram|the 2009 Malayalam film|Utharaswayamvaram}} {{Good article}} {{Use British English|date=May 2016}} {{Use dmy dates|date=July 2026}} {{Infobox film | name = ಸ್ವಯಂವರಂ | image = Swayamvaram 1972.jpg | alt = The film's poster showcasing the lead actress, Sharada, and film's title in Malayalam | caption = ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | producer = | writer = ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್<br/> ಕೆ. ಪಿ. ಕುಮಾರನ್ | screenplay = | story = Adoor Gopalakrishnan | starring = {{unbulleted list|ಮಧು | ಶಾರದ | ಅಡೂರ್ ಭವಾನಿ | ಕೆ.ಪಿ.ಎ.ಸಿ.ಲಲಿತಾ | ತಿಕ್ಕುರಿಸಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ | ಭರತ್ ಗೋಪಿ}} | ಸಂಗೀತ = M. B. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಮಂಕಡ ರವಿವರ್ಮ | ಸಂಪಾದನೆ = ರಮೇಶ | ಸ್ಟುಡಿಯೋ = ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರಿ | ವಿತರಕರು = ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಹಕಾರಿ | released = {{Film date|1972|11|24|df=y}} | runtime = 131 ನಿಮಿಷಗಳು | country = ಭಾರತ | language = ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INRConvert|250000}}<ref name="40years">{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/universal-and-timeless/article4123362.ece |title=Universal and timeless |last=Venkiteswaran |first=C. S. |date=22 November 2012 |work=[[The Hindu]] |access-date=10 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171217161045/http://www.thehindu.com/features/cinema/universal-and-timeless/article4123362.ece |archive-date=17 December 2017 |author-link=C. S. Venkiteswaran |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> }} '''ಸ್ವಯಂವರಂ''' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: One's Own Choice) 1972ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಸಹ-ಬರಹಗಾರರಾಗಿ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧು ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಥಿಕ್ಕುರಿಶಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್, ಅಡೂರು ಭವಾನಿ, ಕೆ.ಪಿ.ಎ.ಸಿ. ಲಲಿತಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.cinemaofmalayalam.net/swayamvaram.html | title=Adoor Gopalakrishnan: Swayamvaram | publisher=Cinemaofmalayalam.net | access-date=13 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141121002910/http://www.cinemaofmalayalam.net/swayamvaram.html | archive-date=21 November 2014}}</ref><ref name="MIFF2">{{cite web |year=1973 |title=8th Moscow International Film Festival |url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff37/eng/archives/?year=1973 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083418/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff37/eng/archives/?year=1973 |archive-date=22 December 2015 |access-date=11 December 2015 |publisher=[[Moscow International Film Festival]] |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite journal | title=The Gulf in the imagination: Migration, Malayalam cinema and regional identity | last=Radhakrishnan | first=R. | author-link=R. Radhakrishnan (literary critic) | journal=Contributions to Indian Sociology | year=2009 | volume=43 | issue=2 | pages=217–245| doi=10.1177/006996670904300202| s2cid=145594307 }}</ref> ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಂ (ಮಧು) ಮತ್ತು ಸೀತಾ (ಶಾರದಾ) ಎಂಬ ದಂಪತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಷಕರ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ವಿವಾಹವಾದ ಅವರು ಹೊಸ ಸ್ಥಳವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು, ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ವರರ ಪೈಕಿ ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂವರಂ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟ ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಅವರ ನಟನಾ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಯೂ ಇದೇ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರೇ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ರಮೇಶನ್ ಸಂಕಲನಕಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರಹಗಾರ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ. ಪಿ. ಕುಮಾರನ್ ಸಹ-ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಲ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು **ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (FFC)**ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ FFC ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸಿತು.<ref name=40years/> Gopalakrishnan co-scripted the film with writer-director [[K. P. Kumaran]].<ref>{{cite news | url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_mohanlal-to-star-in-screen-adaptation-of-the-master-builder_1061316 | title=Mohanlal to star in screen adaptation of 'The Master Builder' | newspaper=[[Daily News and Analysis]] | date=31 October 2006 | access-date=11 July 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121004021420/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_mohanlal-to-star-in-screen-adaptation-of-the-master-builder_1061316 | archive-date=4 October 2012}}</ref> ಸ್ವಯಂವರಂ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್‌ಡ್ ಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಲೀಟ್‌ಮೋಟಿಫ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಈ ಚಿತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.hindu.com/2005/10/28/stories/2005102819290300.htm | title=Good films open up unfamiliar worlds: Adoor | work=[[The Hindu]] | date=28 October 2005 | access-date=12 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20121110054532/http://www.hindu.com/2005/10/28/stories/2005102819290300.htm | archive-date=10 November 2012 | df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal | url=http://www.dishumdishum.com/BollyPresentation/GLOBALIZATION.PDF | title=Bollywood and Globalization | publisher=[[San Francisco State University]] | author=Acharya, Sharmistha | page=15 | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182016/http://www.dishumdishum.com/BollyPresentation/GLOBALIZATION.PDF | archive-date=3 March 2016 | df=dmy-all }}</ref> ಚಿತ್ರವು ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 20ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Madhu">{{cite news | url=http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100318250300.htm | title=Nostalgia spices up Gurupuja | work=[[The Hindu]] | date=3 October 2005 | access-date=9 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20071123165944/http://www.hindu.com/2005/10/03/stories/2005100318250300.htm | archive-date=23 November 2007 | df=dmy-all }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಹೊಸದಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದ ವಿಶ್ವಂ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೇ ಮದುವೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊಸ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಹೋಟೆಲ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="1978awards ">{{cite web | url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm25thNFAAward.aspx?PdfName=27NFA.pdf | title=25th National Film Festival (1978) | publisher=[[Directorate of Film Festivals]] | access-date=30 July 2011 | page=7 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20110721170417/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm25thNFAAward.aspx?PdfName=27NFA.pdf | archive-date=21 July 2011 | df=dmy-all }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವಂ ಒಬ್ಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬರಹಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಆತನ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣಕಥೆಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ‘ನಿರ್ವೃತಿ’ (Ecstasy) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಅವನ ಕನಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರೊಬ್ಬರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸಂಪಾದಕರು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಅದು ಅತಿಯಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news | url=http://hindu.com/2005/05/24/stories/2005052418210300.htm | title=Vaikom remembered | work=[[The Hindu]] | date=24 May 2005 | access-date=11 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20121105012317/http://www.hindu.com/2005/05/24/stories/2005052418210300.htm | archive-date=5 November 2012 | df=dmy-all }}</ref> ಸೀತಾಗೆ ಮಾರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸವೊಂದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ₹1,000 ಭದ್ರತಾ ಠೇವಣಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಆಕೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಯಶಸ್ಸು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ದಂಪತಿ ಕೊನೆಗೆ ಕೊಳಗೇರಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜಾನಕಿ ಎಂಬ ವೃದ್ಧ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎಂಬ ವೇಶ್ಯೆ ಅವರ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಸೀತಾ ತನ್ನ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/cinema/sense-and-sensibility/article96096.ece | title=Sense and Sensibility | work=[[The Hindu]] | date=29 January 2010 | access-date=10 July 2011 | author=Nagarajan, Saraswathy | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20140222015836/http://www.thehindu.com/features/cinema/sense-and-sensibility/article96096.ece | archive-date=22 February 2014 | df=dmy-all }}</ref> ವಿಶ್ವಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿನ ವಜಾಗೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವಂ ತುಂಬುತ್ತಾನೆ.<ref name="Madhu about Swayamvaram">{{cite web | url=http://inhome.rediff.com/movies/2005/sep/06madhu.htm | title=Adoor's first leading man | work=[[Rediff.com]] | date=6 September 2005 | access-date=12 July 2011 | author=Warrier, Shobha | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20120327085739/http://inhome.rediff.com/movies/2005/sep/06madhu.htm | archive-date=27 March 2012 | df=dmy-all }}</ref> ವಿಶ್ವಂ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ತಮ್ಮ ನವಜಾತ ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಅವರ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮಸುಕಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವಂ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ, ಸೀತಾ ತನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಆತನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಹ ಆಕೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಕೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕರೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯರು ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ವಿಶ್ವಂ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಸೀತಾ ತನ್ನ ಶಿಶುವಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ವಿಶ್ವಂನ ಮರಣದ ನಂತರ ಸೀತಾ ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಆಕೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೀತಾ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಚಿತ್ರವು ಸೀತಾ ತನ್ನ ಮಗುವಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಾ, ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿನ ಸೀತಾ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಆಕೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಮಧು — ವಿಶ್ವಂ * ಶಾರದಾ — ಸೀತಾ * ಅಡೂರು ಭವಾನಿ — ಜಾನಕಿ * ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ — ಕಲ್ಯಾಣಿ, ವೇಶ್ಯೆ * ತಿಕ್ಕುರಿಶಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ — ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ * ಪಿ. ಕೆ. ವೇಣುಗುಟ್ಟನ್ ನಾಯರ್ — ವಾಸು, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ * ವೈക്കം ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ನಾಯರ್ — ಸಂಪಾದಕ * ಕರಮನಾ ಜನಾರ್ದನನ್ ನಾಯರ್ — ತೋಮ್ಮಚ್ಚನ್ * ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ — ವಜಾಗೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == '''ಶೀರ್ಷಿಕೆ''' ಈ ಚಿತ್ರದ ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಾದ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಯೋಗ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಹಲವು ವರರ ಪೈಕಿ ಸ್ವತಃ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{Cite book |last=Gopalan |first=Lalitha |url=https://books.google.com/books?id=lSvOMAAACAAJ |title=The Cinema of India |date=2009 |publisher=Wallflower Press |isbn=978-1-905674-92-3 |language=en}}</ref> ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ One's Own Choice ಎಂದು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು On Own Will ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. == ಬೆಳವಣಿಗೆ == ಭಾರತದ ಪುಣೆ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ **ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (FTII)**ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. 1965ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಪಾಠಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ “ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್” ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಘವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web |title=Swayamvaram (1972) |url=https://bharatgopy.com/filmography/swayamvaram-1972/ |access-date=2024-03-30 |website=Bharat Gopy |language=en-US}}</ref> ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಮುಕಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವರು ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ₹1,50,000 ಸಾಲವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಬರಹಗಾರ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೆ. ಪಿ. ಕುಮಾರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವಾದ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ₹2,50,000 ಆಗಿತ್ತು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಹಣವನ್ನೂ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೋ-ಆಪರೇಟಿವ್‌ಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ತೊಂದರೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=The Films of Adoor Gopalakrishnan |url=https://anthempress.com/the-films-of-adoor-gopalakrishnan-pb |access-date=2024-03-30 |website=AnthemPress |language=en |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330124004/https://anthempress.com/the-films-of-adoor-gopalakrishnan-pb |url-status=live }}</ref> ಬಂಗಾಳಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಋತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಅವರ 1965ರ ಚಿತ್ರ ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರ ಎಂಬ ಹಿಂದೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ನಿರಾಶ್ರಿತನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಸೀತಾ ಮತ್ತು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಮಹಿಳೆಯ ಮಗ ಅಭಿರಾಮ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಸೀತಾ ಮತ್ತು ಅಭಿರಾಮ್ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಈಶ್ವರ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಭಿರಾಮ್ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ಈಶ್ವರ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೀತಾ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದ ಆ ದಂಪತಿಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು. ಅದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆ == ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮುಖಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಆಡಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url=http://archive.tehelka.com/story_main14.asp?filename=hub092405The_Arbiter.asp | title=The Arbiter of Sanity | work=[[Tehelka]] | date=24 September 2005 | access-date=13 July 2011 | last=Surendran | first=C. P. | author-link=C. P. Surendran | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20140221154944/http://archive.tehelka.com/story_main14.asp?filename=hub092405The_Arbiter.asp | archive-date=21 February 2014 | df=dmy-all }}</ref> ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನಟಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶಾರದಾ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿದರು. ಆದರೆ ಚೆನ್ನೈನ ಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ನಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಧು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಧು ಅವರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ FTII ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಮಧು ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಶಾರದಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಮಧು ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ಮಧು ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಂನ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಾಗ ಅದು ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಡೂರಿನ ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್ ನಟಿಸಿದ್ದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು; ಬಹುಶಃ ಅವರು ಭಾರತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಬಹುದಿತ್ತು ಎಂದು ಮಧು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್ ಬಹಳ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದರು. ಮಲಯಾಳಂ ನಟ-ನಿರ್ದೇಶಕ ತಿಕ್ಕುರಿಶಿ ಸುಕುಮಾರನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾದ ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಂ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಧು ಅವರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವ ವಜಾಗೊಂಡ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸ್ವಯಂವರಂಗೆ ಮೊದಲು ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಂಗಭೂಮಿ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರ ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರು “ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ” ಅಥವಾ “ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂ ಗೋಪಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. 1977ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 25ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಿಯೆಟ್ಟಂ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಆಗ “ಭಾರತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೆ. ಪಿ. ಎ. ಸಿ. ಲಲಿತಾ, ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯೆಯ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಲಯಾಳಂ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ವೈക്കം ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನದೇ ವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. == ಚಿತ್ರೀಕರಣ == ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಬೇಕಾಯಿತು. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್‌ಡ್ ಸೌಂಡ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಆರಂಭಿಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ನಾಗ್ರಾ ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಬಳಸಿದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ ಶಾರದಾ ಅವರ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಾರಣ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಅವರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ನಾಯಕ ಮಧು ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1970ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಳವೂಂ ತೀರವೂಂ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನೋಡಿದ್ದರು. ಸ್ವಯಂವರಂ ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹಿಂಜರಿದರೂ, ಚಿತ್ರಕಥೆಯು “ವಿಸ್ತೃತ” ಮತ್ತು “ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ” ಎಂದು ಕಂಡು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾಡುಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಅವರ ಮೂಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಸಂಕಲನವನ್ನು ರಮೇಶನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಎಸ್. ಎಸ್. ನಾಯರ್ ಮತ್ತು ದೇವದತ್ತನ್ ಅವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪಿ. ದೇವದಾಸ್ ಮಾಡಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ ₹2,50,000 ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ₹1,50,000 ಸಾಲವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿತ್ತು. == ವಿಷಯಗಳು == ಕೇರಳದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಪರಿಸರದಿಂದ ಬಂದ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾದ **‘ಸ್ವಯಂವರಂ’**ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ನೈತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರದ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರು Cinema in India ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಅವಿವಾಹಿತ ಯುವ ದಂಪತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಲು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವೊಂದಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜೀವನದ ಕಠಿಣ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಅವರ ಕನಸು ದುಃಸ್ವಪ್ನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ, ಹಾಗೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮನಃಸಾಕ್ಷಿಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆತನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಧಃಪತನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವಿಷಯವು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ನಂತರದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಎಂದರೆ ಆಯ್ಕೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಎರಡು ಕಠಿಣ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತಾದ ತೀವ್ರವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಯಾಗಿದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ವಾಸ್ತವದತ್ತ ಸಾಗುವ ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ನೈತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಒಂದು典典 ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಚಿತ್ರವು ಋತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಅವರ 1965ರ ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಋತ್ವಿಕ್ ಘಟಕ್ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಅವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದ ನಿರೂಪಣೆಯು ಸುಬರ್ಣರೇಖಾಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಯಂವರಂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣದ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಕಲ್ಚರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ವಯಂವರಂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಿತ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಯುವ ದಂಪತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ನಡೆಸುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಯಕನು ಆದರ್ಶವಾದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳೇ ಅವನ ಜೀವವನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದ ಈ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೀವನದ ನೈಜ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಂಜನ್ ಗಂಗೂಲಿ ಅವರು The Films of Adoor Gopalakrishnan ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅತಿರಂಜಿತ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಬದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರ ಭಾಷೆಯ ಘೋಷಣೆಯಂತಿತ್ತು ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ನವೀನ ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ವಾಸ್ತವವಾದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಯಂವರಂ, ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಎಲಿಪ್ಪತ್ತಾಯಂ (1981) ಮತ್ತು ವಿಧೇಯನ್ (1994) ಚಿತ್ರಗಳಂತೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ, ಸ್ವಯಂ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಹುಡುಕಾಟ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. == ಬಿಡುಗಡೆ == ಚಿತ್ರದ ಪೂರ್ವಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬರಹಗಾರ ಎಂ. ಗೋವಿಂದನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮೀಕ್ಷಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಮುಖಪುಟ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಗ ಮದ್ರಾಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವೊಂದನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಈ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಜ್ಞರಾದ ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಾಲು ಮಹೇಂದ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. == ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == The Guardian ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೊಳಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದ ವಾಸ್ತವಗಳನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. The Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ಡಿಲಿಸ್ ಪೊವೆಲ್ ಅವರು, “ಚಿತ್ರದ ವಿಷಯವು ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿದೆ. ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಶಾರದಾ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಯುವತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಆಕೆಯ ಹೋರಾಟ ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗಂಭೀರ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. The Observer ಪತ್ರಿಕೆಯ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಲ್ಲಿ ಅವರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಸ್ವಯಂವರಂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಯುವ ದಂಪತಿಯ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಗೊಂಡಿದೆ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. TimeOut ಪತ್ರಿಕೆಯ ವೆರಿನಾ ಗ್ಲೆಸ್ನರ್ ಅವರು, “ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ವಿವಾಹವಾಗದೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರವು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ನಡೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯತ್ತ ಚಿತ್ರದ ಗಮನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೀತಾ ಮಾರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಂ ಮೊದಲು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ನಂತರ ಗರಗಸದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಯಾವುದನ್ನೂ ಅತಿರೇಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬರೆದರು. ಪ್ರಾವ್ದಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ವಯಂವರಂ ವಿಶೇಷ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡು-ನೃತ್ಯದ ಅದ್ಧೂರಿ ಮನರಂಜನಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮಾಜದ ಹೃದಯಬಡಿತಗಳು ಸೀತಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಂ ಅವರ ದುರಂತ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವವಾಗುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. The Indian Express ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಸ್ವಯಂವರಂ ಜೀವನದ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಹೋರಾಡುವ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿಹೋದ ದಂಪತಿಯ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಅದ್ಭುತ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಛಾಪು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಗೀತವೂ ಅಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. Filmfare ಪತ್ರಿಕೆಯು, “ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವರು ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ; ಮಾತಿನ ಭಾಷೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. Hindustan Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಚೆಖೋವಿಯನ್ ಚಿತ್ರ” ಎಂದು ಕರೆದರು. “ಜೀವನದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು. The Economic Times ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು, “ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ತೋರಿಸಿರುವ ಕೇರಳವು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್ಲ ರೂಢಿಗತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಗುಣವೆಂದರೆ ಹಾಸ್ಯದ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಸ್ವಯಂವರಂನಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಬರೆದರು. Link ಪತ್ರಿಕೆಯು, “ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಇದೆ. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಮಾತುಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿಯೇ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾತುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮಿತವಾದ ಬಳಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ನಾಟಕೀಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಬರೆದಿತು. ಬಹುತೇಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಜ್ಞರು ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಮರೇಶ್ ದತ್ತ ಅವರು The Encyclopaedia of Indian Literature ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು “ನವ-ವಾಸ್ತವವಾದಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ” ಮತ್ತು “ಯಾವುದೇ ಹೊಸತನವಿಲ್ಲದ ಅದೇ ಹಳೆಯ ಪ್ರೇಮಕಥೆಯನ್ನು” ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಕವಿ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಸಿ. ಪಿ. ಸುರೇಂದ್ರನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಅಸ್ವಸ್ಥಗೊಳಿಸುವಂತಹ” ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್ ಅವರೂ ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರದಿಂದ ತಾವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಇದನ್ನು “ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೈರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂರ್ಕೋತ್ ಕುಂಞಪ್ಪ ಮತ್ತು ಟಿ. ಎಂ. ಪಿ. ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ನೆಡುಂಗಾಡಿ ಅವರು ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದೇನು? ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಬರೆದರು. == ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ == ಚಿತ್ರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರಿಗೆ, “ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾಡುಗಳಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ನಿಂದ ಪಡೆದ ಸಾಲವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 8ನೇ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ಭಾಗವಹಿಸಿತು. == ಪರಂಪರೆ == ‘ಸ್ವಯಂವರಂ’ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಳವಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯಗಳು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸದೆ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಗ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಲವು ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{cite book |author=Kozhikodan |author-link=Kozhikodan |year=2001 |title=മലയാള സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച പത്ത് ചിത്രങ്ങൾ [Malayala Cinemayile Ekkalatheyum Mikacha Pathu Chithrangal: 10 Best Films of All Time in Malayalam Cinema] |location=[[Calicut]], India |publisher=Poorna Publications }}</ref> ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸಹಜ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಚಿತ್ರವು ಕೇವಲ ಕಥೆಗಿಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾದ ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳು ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದವು.<ref>{{Cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-14/edit-page/28309869_1_national-film-awards-regional-cinemas-indian-cinemas |title=No need for a two-tier system |date=14 August 2010 |work=[[The Times of India]] |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://archive.today/20120726092356/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-14/edit-page/28309869_1_national-film-awards-regional-cinemas-indian-cinemas |archive-date=26 July 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite book | title=Sound in Moving Pictures | publisher=[[Mathrubhumi]] | author=Krishnanunny, T. | year=2011 | isbn=978-81-8265-022-0}}</ref> ಸ್ವಯಂವರಂ ನಂತರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೂ ಕಂಡುಬಂತು: ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳು — ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು. ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು — ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು.<ref name="20thaward">{{cite web | url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx | title=20th National Film Awards | publisher=[[International Film Festival of India]] | access-date=26 September 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20131105220349/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx | archive-date=5 November 2013 | df=dmy-all }}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು — ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು. ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ಕೋഴിക്കോടൻ ಅವರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ 10 ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಂ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಭಾಷೆ == ಸ್ವಯಂವರಂ ಮೂಲಕ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಲೀಟ್‌ಮೋಟಿಫ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಲೀಟ್‌ಮೋಟಿಫ್ ಎಂದರೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ವಿಷಯ. ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿಜಯಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣಕಾರ ದೇವದಾಸ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದ ಜೊತೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧ್ವನಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ಆ ಕಾಲದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟರ ಅಭಿನಯವೂ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭಾರತ್ ಗೋಪಿ ಅವರ ಅಭಿನಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮಧು ಅವರು ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮು ಕರಿಯಾಟ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ಚೆಮ್ಮೀನ್ (1965) ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂವರಂ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. == ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ == ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಸ್ವಯಂವರಂ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2012ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್–ಮಿಲ್ವಾಕೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸ್ವಯಂವರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm | title=State Film Awards 1969–2008 | publisher=Information and Public Relation Department of Kerala | access-date=8 July 2011 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm | archive-date=3 March 2016 | df=dmy-all }}</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * 1973ರ ಮಾಸ್ಕೋ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ — ರಷ್ಯಾ * ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ — ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ * 1973ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಭಾರತ ಸ್ವಯಂವರಂ 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 20ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು: * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಶಾರದಾ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ * 1973ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು — ಭಾರತ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು) — ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ದೇವದತ್ತನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == p5nh17iwxwnt0ke4j2bn9q6vkmrstcm