ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 8 847 1384473 1384373 2026-08-27T05:59:30Z A826 72368 1384473 wikitext text/x-wiki {| style="margin-left: auto; margin-right: auto; border: dashed 1px blue; text-align: center; background-color: #E0FFFF; color: black; border-radius: 10px; padding: 4px; font-family: 'Noto Sans Kannada';" |- | ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಇರತಕ್ಕದ್ದು. <br />ಕನ್ನಡ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ [[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] ಪುಟ ನೋಡಿ. |} thga96d3w7c2ng6bsj85h1waa1avojk 0 7587 1384489 1334638 2026-08-27T10:50:28Z ~2026-46433-56 101362 /* ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1384489 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | image = File:Anantnag actor.jpg|thumb| | caption = | birth_name = ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ | birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-೦೪-೧೯೪೮ | birth_place = ಶಿರಾಲಿ, ಹೊನ್ನಾವರ (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ) | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ನಟ/ರಾಜಕಾರಣಿ | spouse = ಗಾಯತ್ರಿ (m. ೧೯೮೭) | children = ಅದಿತಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | relatives = [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]] [[ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್]] | awards = [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] (2025) [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಸೌತ್|ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br/>[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2017)|website | signature = }} '''ಅನಂತನಾಗ್''' (ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ) - [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಯಕ ನಟರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಇವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ರಾಜ್ಯ]] [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದೆ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.frontline.in/arts-and-culture/cinema/films-were-bolder-in-the-past/article5184996.ece</ref> ==ಜೀವನ== ಅನಂತನಾಗ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ. ಅಮ್ಮ ಆನಂದಿ, ತಂದೆ ಸದಾನಂದ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಓದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] ಆನಂದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ]] ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಅನಂತ್, ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] [[ರಂಗಭೂಮಿ|ರಂಗಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಸಹೋದರ [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರೂ ಸಹ ಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು.<ref>http://kannada.filmibeat.com/celebs/ananth-nag/biography.html</ref> ==ನಟನಾಗಿ== ನಟನಾಗಿ ಅನಂತ್ ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/About-real-life-and-reel-lives/articleshow/6765949.cms</ref> ಶ್ಯಾಂ ಬೆನೆಗಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ‘ಅಂಕುರ್’ ಅನಂತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ. ಮುಂದೆ "ನಿಶಾಂತ್", "ಕಲಿಯುಗ್", "ಗೆಹ್ರಾಯಿ", "ಭೂಮಿಕಾ", "ಮಂಗಳಸೂತ್ರ್", "ಕೊಂಡುರಾ" ಮತ್ತು "ರಾತ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿಯ ಅಮೋಲ್ ಪಾಲೇಕರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘ಅನಾಹತ್’, ಮಲಯಾಳಂನ ‘ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್’, ತೆಲುಗಿನ ‘ಅನುಗ್ರಹಂ’, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ‘ಸ್ಟಂಬಲ್’ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ== ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಪಿ.ವಿ. ನಂಜರಾಜ ಅರಸ್ ಅವರ ‘[[ಸಂಕಲ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂಕಲ್ಪ]]’ ಚಿತ್ರದಿಂದ. ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಚಿತ್ರ. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಜಿ.ವಿ. ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ‘[[ಹಂಸಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಂಸಗೀತೆ]]’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ''ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ''ನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೭೭ರ [[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್|ದೊರೈ ಭಗವಾನರ]] ‘[[ಬಯಲುದಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಯಲುದಾರಿ]]’ ಚಿತ್ರ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ‘[[ಹಂಸಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಂಸಗೀತೆ]]’, ‘[[ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ]]’, ‘[[ಬರ]]’, ‘[[ಅವಸ್ಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅವಸ್ಥೆ]]’, ‘[[ಉದ್ಭವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉದ್ಭವ]]’, ‘[[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]]’, ‘[[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್]]’, ‘[[ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ]]’, ‘[[ಮತದಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತದಾನ]]’, ‘[[ಮೌನಿ]]’, ‘[[ಅನುರೂಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುರೂಪ]]’, ‘[[ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ]]’, ‘[[ಸಿಂಹಾಸನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿಂಹಾಸನ]]’, ‘[[ಅನ್ವೇಷಣೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನ್ವೇಷಣೆ]]’, ‘[[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]]’ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಣಿ ಮುಂತಾದವು ವಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ''ಅನಂತನಾಗ್ – ಲಕ್ಷ್ಮೀ'' ತಾರಾಜೋಡಿ ಹಲವಾರು ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘[[ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ]]’, ‘[[ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ]]’, ‘[[ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು]]’, [[ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು]]’, ‘[[ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ]]’, ‘[[ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ]]’, ‘[[ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ]]’, ‘[[ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ]]’, ‘[[ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ]]’ ಮುಂತಾದ 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ‘[[ಅರುಣರಾಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರುಣರಾಗ]]’, ‘[[ಅನುಪಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುಪಮ]]’, ‘[[ಮುಳ್ಳಿನ ಗುಲಾಬಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುಳ್ಳಿನಗುಲಾಬಿ]]’, ‘[[ಹೊಸ ನೀರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸ ನೀರು]]’, ‘[[ಬಾಡದ ಹೂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಾಡದ ಹೂ]]’, ‘[[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜನ್ಮಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]]’, ಮುಂತಾದವು ಅನಂತ್ ಇತರ ನಟಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು. ನಾಯಕನಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕನ್ನಡದ ನಟರಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಮೊದಲಿಗರು. ‘[[ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]]’, ‘[[ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್ ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]]’, ‘[[ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸೂತ್ರಗಳು]]’, ‘[[ಹೆಂಡ್ತೀಗ್ಹೇಳ್ಬೇಡಿ]]’, ‘[[ಗೌರಿ ಗಣೇಶ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ ಗಣೇಶ]]’, ‘[[ಗಣೇಶ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ]]’, ‘[[ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ]]’, ‘[[ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ]]’, ‘[[ನಾರದ ವಿಜಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾರದ ವಿಜಯ]]’, ‘[[ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]]’, ‘[[ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳ್ಬೇಡಿ]]’, ‘[[ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ’]], ‘[[ಇನ್ನೊಂದು ಮದುವೆ]]’, ‘[[ಯಾರಿಗೆ ಸಾಲುತ್ತೆ ಸಂಬಳ]]’, ‘[[ಉಂಡು ಹೋದ ಕೊಂಡುಹೋದ]]’, ‘[[ಉದ್ಭವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉದ್ಭವ]]’, ‘[[ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ]]’, ‘[[ಸಮಯಕ್ಕೊಂದು ಸುಳ್ಳು]]’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರು ಇತರ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆಗಿನ ‘[[ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]]’,[[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ (ನಟ)|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್]] ಜೊತೆಗಿನ ‘[[ನಿಷ್ಕರ್ಷ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಿಷ್ಕರ್ಷ]]’, ‘[[ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ]]’, ‘[[ಜೀವನದಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೀವನದಿ]]’, [[ರವಿಚಂದ್ರನ್]] ಅವರ ‘[[ರಣಧೀರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ]]’, [[ಶಾಂತಿ ಕ್ರಾಂತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಾಂತಿಕ್ರಾಂತಿ]]’ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ‘[[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ|ಮುಂಗಾರುಮಳೆ]]’, ‘[[ಗಾಳಿಪಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ]]’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜನಪ್ರಿಯ [[ಧಾರಾವಾಹಿ]]ಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ, [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]] ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಕಿರುತೆರೆಯ ಹಲವಾರು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ== [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ ಶಾಸಕರಾದ ಅನಂತನಾಗ್, ನಂತರ [[ಜೆ ಹೆಚ್ ಪಟೇಲ್|ಜೆ.ಹೆಚ್.ಪಟೇಲ್]] ಅವರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ===ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳು=== {|class="wikitable sortable sortable" border="೧" ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು ! ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ! ನಿರ್ದೇಶನ ! ನಿರ್ಮಾಪಕರು ! ಸಂಗೀತ ! ಛಾಯಗ್ರಹಣ |---- |೧ |[[1973]] |[[ಸಂಕಲ್ಪ]] | |[[ಪಿ. ವಿ. ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್]] |[[ಪಿ. ವಿ. ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್]] |--- |--- |೨ |[[1975]] |[[ದೇವರ ಕಣ್ಣು]] |[[ಭಗವತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಎಸ್.ಎನ್.ಪಾಲ್]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೩ |[[1975]] |[[ಹಂಸಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಂಸಗೀತೆ]] |[[ಅನಂತಲಕ್ಷ್ಮಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್|ಜಿ.ವಿ.ಐಯ್ಯರ್]] |[[ಜಿ.ವಿ.ಐಯ್ಯರ್]] |[[ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] |[[ನಿಮಾಯ್ ಘೋಶ್]] |---- |---- |೪ |[[1976]] |[[ಬಯಲುದಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಯಲು ದಾರಿ]] |[[ಅನುಪಮ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ದೊರೆ-ಭಗವಾನ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | |---- |---- |೫ |[[1977]] |[[ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ]] |[[ಶಾರದ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು]] |[[ಎಂ.ಭಕ್ತವತ್ಸಲ]] |[[ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತ್|ಬಿ.ವಿ.ಕಾರಾಂತ್]] |[[ಇಶಾನ್ ಆರ್ಯ]] |---- |---- |೬ |[[1977]] |[[ಅನುರೂಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುರೂಪ]] |[[ಲಂಕೇಶ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್|ಲಂಕೇಶ್]] |[[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್]] |[[ರಾಜೀವ್ ತಾರಾನಾಥ್|ರಾಜೀವ್ ತಾರನಾಥ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೭ |[[1978]] |[[ಕುದುರೆಮುಖ]] |[[ಶ್ರೀ ಭಗವತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] |[[ಆರ್.ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೮ |[[1978]] |[[ಮಾತು ತಪ್ಪದ ಮಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಾತು ತಪ್ಪದ ಮಗ]] |[[ಭರತ ಸಿನಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ಪೇಕೇಟಿ ಶಿವರಾಂ]] |[[ಕೆ.ಆರ್.ಬಲಾನಿ]] |[[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಜೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] |---- |---- |೯ |[[1978]] |[[ಪ್ರೇಮಾಯಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮಾಯಣ]] |[[ರೂಪಯನ್]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಎಂ.ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಯು.ಎಮ್.ಎನ್.ಶರೀಫ್]] |---- |---- |೧೦ |[[1978]] |[[ಮಧುರ ಸಂಗಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಧುರ ಸಂಗಮ]] |[[ಡಿ.ವಿ.ಆರ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಟಿ.ಪಿ.ವೇಣುಗೋಪಾಲ್]] |[[ವಿ.ವಿಜಯಚಂದರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಎಮ್.ಎ.ರೆಹಮಾನ್]] |---- |---- |೧೧ |[[1979]] |[[ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ]] |[[ಸಪ್ತಸ್ವರ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ಸಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಎಸ್.ವಿ.ಶ್ರೀಕಾಂತ್]] |---- |---- |೧೨ |[[೧೯೭೯]] |[[ಮುತ್ತು ಒಂದು ಮುತ್ತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುತ್ತು ಒಂದು ಮುತ್ತು]] | |[[ಆರ್. ಎನ್. ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |[[ಆರ್. ಎನ್. ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |--- |೧೩ |[[1979]] |[[ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆರ್ಟ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ಎನ್.ಭಕ್ತವತ್ಸಲಂ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೪ |[[1980]] |[[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]] |[[ಸಂಕೇತ್]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |ಅನಂತನಾಗ್ |[[ಎಲ್. ವೈದ್ಯನಾಥನ್|ಎಲ್.ವೈದ್ಯನಾಥನ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೧೫ |[[1980]] |[[ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧೈರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |[[ವಿಜಯವಾಣಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಗೋಪು]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಅಶೋಕ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಮ್.ಜಿ.ಬೆಂಜಮಿನ್]] |---- |---- |೧೬ |[[1980]] |[[ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಆರು ಕಣ್ಣು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಆರು ಕಣ್ಣು]] |[[ಮಹಿಜಾ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ವಿ.ಮಧುಸೂದನರಾವ್]] |[[ಸಿ.ಹೆಚ್.ಪ್ರಕಾಶರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಜೇಶ್ವರ ರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಲಾಲ್]] |---- |---- |೧೭ |[[1980]] |[[ನಾರದ ವಿಜಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾರದ ವಿಜಯ]] |[[ಜೈನ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] |[[ಎನ್.ವೀರಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |೧೮ |[[1980]] |[[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]] |[[ಪುಷ್ಪ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |[[ಎನ್.ಭಕ್ತವತ್ಸಲಂ]] |[[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೧೯ |[[1980]] |[[ಪ್ರೇಮಜ್ವಾಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮಜ್ವಾಲೆ]] |[[ತುಮಕೂರು ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಸಿ.ಪಿ.ಮೂಡಲಗಿರಿಯಪ್ಪ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಅಣ್ಣ|ಅಣ್ಣಯ್ಯ]] |---- |---- |೨೦ |[[1981]] |[[ಅನುಪಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುಪಮ]] |[[ವಿಜಯ ವಿನಾಯಕ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್]] |[[ರೇಣುಕಾಶರ್ಮ]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |---- |---- |೨೧ |[[1981]] |[[ಮರೆಯದ ಹಾಡು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮರೆಯದ ಹಾಡು]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಎಸ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಎಸ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಕೆ.ಪ್ರಸಾದ್]] |---- |---- |೨೨ |[[1981]] |[[ಶ್ರೀಮಾನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀಮಾನ್]] |[[ಗುರುಕರ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಮಂಜುಳ ಶಂಕರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೨೩ |[[1982]] |[[ಅಂದದ ಅರಮನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಂದದ ಅರಮನೆ]] |[[ವರ್ಣಶ್ರೀ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ವಿ.ಸೋಮಶೇಖರ್]] |[[ಪ್ರಮಿಳ ಶಂಕರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೨೪ |[[1982]] |[[ಬಾಡದ ಹೂವು]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಎನ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೨೫ |[[1982]] |[[ಮುಳ್ಳಿನ ಗುಲಾಬಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುಳ್ಳಿನ ಗುಲಾಬಿ]] |[[ನವದುರ್ಗ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ವಿಜಯರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಸಾಯಿ ಪ್ರಸಾದ್]] |---- |---- |೨೬ |[[1982]] |ಬರ |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು]] |[[ಅಶೋಕ್ ಗುಂಜಾಲ್]] |---- |---- |೨೭ |[[1982]] |[[ನನ್ನ ದೇವರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನನ್ನ ದೇವರು]] |[[ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಭಾಗ್ಯ ಕಲಾಮಂದಿರ]] |[[ಬಿ.ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಅಶೋಕ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೨೮ |[[1982]] |[[ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ವರ್ಣ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಹರಿದಾಸ್]] |---- |---- |೨೯ |[[1982]] |[[ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ]] |[[ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಡಿ.ಟಿ.ಜಯಕುಮಾರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೩೦ |[[1983]] |[[ಸಿಂಹಾಸನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿಂಹಾಸನ]] |[[ಅಜಂತ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಸಿ.ಆರ್.ಸಿಂಹ]] |[[ಎ.ಆರ್.ರಾಜು]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |[[ಎಸ್.ಯಾದವ್]] |---- |---- |೩೧ |[[1983]] |[[ಅನ್ವೇಷಣೆ]] |[[ಸೌಮ್ಯ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ರಾಜಾ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೩೨ |[[1983]] |[[ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ರಮೇಶ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | |---- |---- |೩೩ |[[1983]] |[[ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]] |[[ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಿನಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಚಿ.ದತ್ತರಾಜ್]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೩೪ |[[1983]] |[[ಪ್ರಹ್ಲಾದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತಪ್ರಹ್ಲಾದ]] |[[ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] | |---- |---- |೩೫ |[[1983]] |[[ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು]] |[[ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಮೋಹನ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೩೫ |[[1983]] |[[ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು]] |[[ಕಲಾನಿಕೇತನ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಅನಂತ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೩೬ |[[1983]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಬಿ.ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೩೭ |[[1983]] |[[ಮಕ್ಕಳೇ ದೇವರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಕ್ಕಳೇ ದೇವರು]] |[[ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |[[ವೈ.ಯಶೋದಮ್ಮ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಪಿ.ಭಾಸ್ಕರರಾವ್]] |---- |---- |೩೮ |[[1983]] |[[ಚಲಿಸದ ಸಾಗರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲಿಸದ ಸಾಗರ]] |[[ನವದುರ್ಗ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ವಿಜಯರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಅಣ್ಣ|ಅಣ್ಣಯ್ಯ]] |---- |---- |೩೯ |[[1983]] |[[ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |[[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕುಲಶೇಖರ್]] |---- |---- |೪೦ |[[1984]] |[[ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ೧೨ ಸೂತ್ರಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ೧೨ ಸೂತ್ರಗಳು]] | |[[ರಾಜಾಚಂದ್ರ]] |[[ಹೆಚ್.ಆರ್.ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] |[[ಚಂಗಯ್ಯ]] |---- |---- |೪೧ |[[1984]] |[[ಪ್ರೇಮವೇ ಬಾಳಿನ ಬೆಳಕು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮವೆ ಬಾಳಿನ ಬೆಳಕು]] |[[ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎ. ವಿ. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್|ಎ.ವಿ.ಶೇಷಗಿರರಾವ್]] |[[ಅಂಕಲಗಿ ಬ್ರದರ್ಸ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] | |---- |---- |೪೨ |[[1984]] |[[ಪ್ರೇಮಸಾಕ್ಷಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮಸಾಕ್ಷಿ]] |[[ಪ್ರಭಾತ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ಹೆಚ್.ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೪೩ |[[1984]] |[[ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ]] |[[ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರಾಜಾಚಂದ್ರ]] |[[ಸಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್|ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೪೪ |[[1984]] |[[ಒಲವೇ ಬದುಕು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಒಲವೇ ಬದುಕು]] |[[ದುರ್ಗ ದತ್ತ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೪೫ |[[1984]] |[[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್]] |[[ಸಂಕೇತ್]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |[[ಸಂಕೇತ್]] |[[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಶಂಕರ್]] |---- |---- |೪೬ |[[1984]] |[[ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ]] |[[ದುರ್ಗ ದತ್ತ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಶಿವಾನಂದ್ ಸವಣೂರ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕುಲಶೇಖರ್]] |---- |---- |೪೭ |[[1985]] |[[ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಮಂತ್ರಾಲಯ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ರಮೇಶ್ ರಿಜ್ವಿ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | |---- |---- |೪೮ |[[1985]] |[[ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] |[[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕುಲಶೇಖರ್]] |---- |---- |೪೯ |[[1985]] |[[ಶ್ವೇತಗುಲಾಬಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ವೇತಗುಲಾಬಿ]] |[[ಜಯದುರ್ಗ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕಲ್ಯಾಣ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೫೦ |[[1985]] |[[ಹಾವು ಏಣಿಯಾಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಾವು ಏಣಿಯಾಟ]] |[[ಶ್ರೀ ಸಾಯಿ ಗುರು ಫಿಲಂಸ್]] |[[ವಿ.ಆರ್.ಕೆ.ಪ್ರಸಾದ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಮಧು ಅಂಬಟ್]] |---- |---- |೫೧ |[[1985]] |[[ಸೇಡಿನ ಹಕ್ಕಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೇಡಿನ ಹಕ್ಕಿ]] |[[ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೫೨ |[[1985]] |[[ಶಬ್ದಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಬ್ದಗಳು]] |[[ಶ್ರೀ ಬಹದ್ದೂರ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ಸುರೇಶ್ ದಾವಣಗೆರೆ]] |[[ಎಂ.ಸುರೇಶ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ನಿಮಯ್ ಘೋಶ್]] |---- |---- |೫೩ |[[1985]] |[[ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ]] |[[ಪ್ರಭಾತ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಅನಿಲ್ ಆನಂದ್]] |[[ಹೆಚ್.ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ದೇವಧರ್]] |---- |---- |೫೪ |[[1986]] |[[ಹೊಸ ನೀರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸ ನೀರು]] |[[ಪಂಚಮ್ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಸಚಿದಾನಂದ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೫೫ |[[1986]] |[[ನೆನಪಿನ ದೋಣಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನೆನಪಿನ ದೋಣಿ]] |[[ಸಂತೋಷ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ವಿ.ವರ್ಗೀಸ್]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೫೬ |[[1986]] |[[ಅರುಣರಾಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರುಣರಾಗ]] |[[ಜಯದುರ್ಗ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಜಯರಾಮ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಮಾಪಾಕ್ಷಿ]] |---- |---- |೫೭ |[[1986]] |[[ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |೫೮ |[[1987]] |[[ತಾಯಿ]] |[[ಪ್ರಗತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಪೇರಾಲ]] |[[ಕೆ.ಸಿ.ಎನ್.ಚಂದ್ರ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೫೯ |[[1987]] |[[ಅಗ್ನಿಪರ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಗ್ನಿಪರ್ವ]] |[[ಶ್ರೀ ತುಳಸಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ಸುಂದರನಾಥ ಸುವರ್ಣ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |[[ವೈದ್ಯನಾಥನ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೬೦ |[[1987]] |[[ಅವಸ್ಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅವಸ್ಥೆ]] |[[ಚಿಗುರು ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೃಷ್ಣ ಮಸಡಿ]] |[[ಮಹಿಮಾ ಪಟೇಲ್]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೬೧ |[[1987]] |[[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಅನುರಾಧ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |೬೨ |[[1987]] |[[ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥ]] |[[ಜ್ಯೋತಿ ಆರ್ಟ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಪೇರಾಲ]] |[[ಭೀಮವರಪು]] |[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] |[[ಕಬೀರ್ ಲಾಲ್]] |---- |---- |೬೩ |[[1987]] |[[ದೈವಶಕ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೈವಶಕ್ತಿ]] |[[ಎ.ಎನ್.ಎಸ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರೇಣುಕಾಶರ್ಮ]] |[[ಬಿ.ಎನ್.ಗಂಗಾಧರ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೬೪ |[[1988]] |[[ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ರಾಜಾಚಂದ್ರ]] |[[ಅಮ್ರತ್ ಸಿಂಗ್]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] | |---- |---- |೬೫ |[[1988]] |[[ರಣಧೀರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ]] |[[ಈಶ್ವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರವಿಚಂದ್ರನ್|ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] |[[ರವಿಚಂದ್ರನ್|ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |೬೬ |[[1988]] |[[ಶಾಂತಿನಿವಾಸ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಾಂತಿನಿವಾಸ]] |[[ವಿಜಯ ಸಿನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಆರ್.ಎಫ್.ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |೬೭ |[[1988]] |[[ವರ್ಣಚಕ್ರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವರ್ಣಚಕ್ರ]] |[[ನಾಗೇಶ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ಟಿ.ವೆಂಕಟಗಿರಿ]] |[[ಕಲ್ಯಾಣ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೬೮ |[[1988]] |[[ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಮಹಿಮೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀ.ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಮಹಿಮೆ]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಸಿನಿ ಅಸೋಷಿಯೇಟ್ಸ್]] |[[ಅನಿಲ್ ಬೈಂದೂರು]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಸಿನಿ]] |[[ಎಮ್.ಎಸ್.ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೬೯ |[[1988]] |[[ಬಾಳೊಂದು ಭಾವಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಾಳೊಂದು ಭಾವಗೀತೆ]] |[[ವಿಜಯೇಶ್ವರಿ]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಗೀತ ಶ್ರೀನಾಥ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಬಿ.ಎನ್.ಹರಿದಾಸ್]] |---- |---- |೭೦ |[[1988]] |[[ಮುತ್ತೈದೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುತ್ತೈದೆ]] |[[ಚಿತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರೇಣುಕಾಶರ್ಮ]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ವಿ.ಪ್ರಭಾಕರ್]] |---- |---- |೭೧ |[[1989]] |[[ಅಮಾನುಷ]] |[[ಪೃಥ್ವಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ನಂಜುಂಡೇಗೌಡ]] |[[ಪಾಂಡುರಂಗವಿಠಲ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೭೨ |[[1989]] |[[ಹೆಂಡ್ತಿಗೇಳ್ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೆಂಡ್ತಿಗೇಳ್ಬೇಡಿ]] |[[ರಕ್ಷಿತಾ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ಶೋಭಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೭೩ |[[1989]] |[[ಇದು ಸಾಧ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇದು ಸಾಧ್ಯ]] |[[ಜೈನ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೭೪ |[[1989]] |[[ಆಕಾಶ|ಗಗನ]] |[[ರವಿಕಿರಣ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣನ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |ಕೃಷ್ಣ |---- |---- |೭೫ |[[1990]] |[[ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]] |[[ಚಿತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |೭೬ |[[1990]] |[[ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು]] |[[ಪ್ರಗತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಕೆ.ಸಿ.ಎನ್.ಮೋಹನ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೭೭ |[[1990]] |[[ಸ್ವರ್ಣ ಸಂಸಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ವರ್ಣ ಸಂಸಾರ]] |[[ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |ಕೃಷ್ಣ |---- |---- |೭೮ |[[1990]] |[[ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] |[[ಚಿತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಕೆ.ಪ್ರಸಾದ್]] |---- |---- |೭೯ |[[1990]] |[[ಉದ್ಭವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉದ್ಭವ]] |[[ಸ್ಪಂದನ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಮೈಸೂರು ಗೋಪಿ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೮೦ |[[1990]] |[[ಅಭಿಮನ್ಯು]] |[[ಶ್ರೀ ಸುದರ್ಶನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರವಿರಾಜ]] |[[ಬಾಬು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಲೋಕಸಿಂಗ್]] |---- |---- |೮೧ |[[1990]] |[[ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ]] |[[ಶ್ರೀ ಶಂಕರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಎಸ್.ಶಂಕರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |೮೨ |[[1990]] |[[ಅನಂತ ಪ್ರೇಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನಂತ ಪ್ರೇಮ]] |[[ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಜನಾರ್ಧನ್]] |[[ನೂರ್ ಜಹಾನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಟಿ.ಜನಾರ್ಧನ್]] |---- |---- |೮೩ |[[1990]] |[[ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ]] |[[ಕಲಾಪ್ರಿಯ]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಪದ್ಮ ಸುದೀಂದ್ರ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೮೪ |[[1990]] |[[ಇವಳೆಂಥಾ ಹೆಂಡ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇವಳೆಂಥಾ ಹೆಂಡ್ತಿ]] |[[ರೋಹನ್ ಫಿಲಂ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಮುದ್ದುರಾಜ್]] |[[ಶ್ಯಾಮ್ ಎನ್.ಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಶ್ರೀರಂಗ]] |---- |---- |೮೫ |[[1991]] |[[ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಬಿ.ಹೆಚ್.ಬುಚ್ಚಿರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಜಾನಿಲಾಲ್]] |---- |---- |೮೬ |[[1991]] |[[ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ಭಾಗ-೨ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ಭಾಗ-೨]] |[[ಬಿ.ಆರ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ರಾಮನ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಕಬೀರ್ ಲಾಲ್]] |---- |---- |೮೭ |[[1991]] |[[ರೋಲ್‍ಕಾಲ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೋಲ್‌ಕಾಲ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಸಂಮೃದ್ದ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಜೇಶ್ವರಿ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |ಕೃಷ್ಣ |---- |---- |೮೮ |[[1991]] |[[ಗೌರಿ ಗಣೇಶ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ ಗಣೇಶ]] |[[ಕಲಾಸಿಂಧು]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಜಿ.ವಿಶ್ವನಾಥ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೮೯ |[[1991]] |[[ಹೊಸಮನೆ ಅಳಿಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸಮನೆ ಅಳಿಯ]] |[[ಯಶಸ್ವಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಪುಷ್ಪ ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ]] |[[ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |---- |೯೦ |[[1991]] |[[ನಾಗಿಣಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾಗಿಣಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಶ್ರೀಪ್ರಿಯ]] |[[ಬಿ.ಎನ್.ಗಂಗಾಧರ್]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೯೧ |[[1992]] |[[ಉಂಡು ಹೋದ ಕೊಂಡು ಹೋದ]] |[[ಪದ್ಮಾಂಬ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] |[[ಜಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೯೨ |[[1992]] |[[ವಜ್ರಾಯುಧ]] |[[ಸಂಮೃದ್ದ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಜೇಶ್ವರಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |೯೩ |[[1992]] |[[ಗಣೇಶ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಣೇಶ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] |[[ಕಲಾಪ್ರೇಮಿ]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ವಿಶ್ವಸಾಗರ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೯೪ |[[1992]] |[[ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಕೃಷ್ಣ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿಂಗ್]] |---- |---- |೯೫ |[[1992]] |[[ಶಕ್ತಿ ಯುಕ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಕ್ತಿ ಯುಕ್ತಿ]] |[[ಸಿ.ಕೆ.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಎಲ್.ಎನ್.ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] |[[ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |---- |೯೬ |[[1992]] |[[ಮರಣ ಮೃದಂಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮರಣ ಮೃದಂಗ]] |[[ಶ್ರೀ ಚಿತ್ರ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |೯೭ |[[1992]] |[[ಝೇಂಕಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಝೇಂಕಾರ]] |[[ತ್ರೀಮೂರ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ರಘುರಾಮ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಪಟೇಲ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಜೆ.ರಾಬರ್ಟ್]] |---- |---- |೯೮ |[[1993]] |[[ರಾಜಕೀಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕೀಯ]] |[[ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮನ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ಪಿ.ಪಿ.ವರದರಾಜನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೯೯ |[[1993]] |[[ಆತಂಕ]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಶಾರದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಜಾನಿಲಾಲ್]] |---- |---- |೧೦೦ |[[1993]] |[[ಮಾಂಗಲ್ಯ ಬಂಧನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಾಂಗಲ್ಯ ಬಂಧನ]] |[[ಅನುಪಮ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ಎಸ್.ಕೆ.ಭಗವಾನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |೧೦೧ |[[1993]] |[[ಕಾದಂಬರಿ]] |[[ಕಲಸಂಗಮ]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಸಾವಿತ್ರಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೦೨ |[[1993]] |[[ನಿಷ್ಕರ್ಷ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಿಷ್ಕರ್ಷ]] |[[ಸೃಷ್ಟಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ|ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] |[[ದೊಡ್ಡಬಸವನ]] |[[ಗುಣಸಿಂಗ್]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |೧೦೩ |[[1994]] |[[ತೂಗುವೆ ಕೃಷ್ಣನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ತೂಗುವೆ ಕೃಷ್ಣನ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ವಸಂತ ಕುಣಿಗಲ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣ]] |[[ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಬಿ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] |---- |---- |೧೦೪ |[[1994]] |[[ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳ್ಬೇಡಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಬನಶಂಕರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಆಶ ಗುಣಶೇಖರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೦೫ |[[೧೯೯೫|1995]] |[[ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ]] |[[ಸಹನ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ|ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಮುರಳಿ]] |[[ಗುಣಸಿಂಗ್]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |೧೦೬ |[[೧೯೯೫|1995]] |[[ನಿಲುಕದ ನಕ್ಷತ್ರ]] |[[ಮುಕ್ತ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಎಸ್.ನಾಗರಾಜ್]] |[[ಸಂಗೀತ ರಾಜ]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೦೭ |[[1996]] |[[ಸಮಕ್ಕೊಂದು ಸುಳ್ಳು]] |[[ಬಿ.ಆರ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ರಾಮನ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಭಾಷಲಾಲ್]] |---- |---- |೧೦೮ |[[1996]] |[[ತಾಳಿ ಪೂಜೆ]] |[[ವಿಷ್ಣು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವಿ.ಚಂದ್ರಹಾಸ]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಹೆಗ್ಡೆ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಸಿ.ಡಿ.ರಾಜು]] |---- |---- |೧೦೯ |[[1996]] |[[ನಿರ್ಬಂಧ]] |[[ಸೃಷ್ಟಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ದೊಡ್ಡಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೧೧೦ |[[1996]] |[[ಜೀವನದಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೀವನದಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಪಿ.ಧನರಾಜ್]] |[[ಕೋಟಿ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೧೧ |[[1997]] |[[ಗಣೇಶ ಐ ಲವ್ ಯು]] |[[ಜಿ.ಆರ್.ಕೆ.ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಜಿ.ಆರ್.ಕೆ.ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೧೧೨ |[[1999]] |[[ವಿಶ್ವ]] | |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ಪಿ.ಧನರಾಜ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೧೩ |[[1999]] |[[ನಾನೇನು ಮಾಡಿಲ್ಲ]] | |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ಎನ್.ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೧೪ |[[2000]] |[[ಟೈಗರ್ ಪದ್ಮಿನಿ]] |[[ರೇಣುಕ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಬಿ.ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ರೇಣುಕಾದೇವಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |೧೧೫ |[[2000]] |[[ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ|ಚಾಮುಂಡಿ]] |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಎ.ಮೋಹನ್ ಗಾಂಧಿ]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪ್ರತಾಪ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರತಾಪ್]] |---- |---- |೧೧೬ |[[2000]] |[[ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ]] |[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೧೧೭ |[[2000]] |[[ನನ್ನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾಳೆ]] |[[ಭವಾನಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೧೮ |[[2000]] |[[ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಕೆ.ಟಿ.ವೀರೇಶ್]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೧೧೯ |[[2001]] |[[ಮತದಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತದಾನ]] | |[[ಟಿ.ಎನ್.ಸೀತಾರಾಮ್]] | |[[ಸಿ.ಅಶ್ವತ್, ವಿ.ಮನೋಹರ್]] | |---- |---- |೧೨೦ |[[2001]] |[[ಕುರಿಗಳು ಸಾರ್ ಕುರಿಗಳು]] | |[[ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು]] | | | |---- |---- |೧೨೧ |[[2001]] |[[ಅಸುರ]] | |[[ಎಸ್.ಮಹೇಂದರ್]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |೧೨೨ |[[2001]] |[[ಆಂಟಿಪ್ರೀತ್ಸೆ]] | |[[ಹೆಚ್.ವಾಸು]] |[[ಮುನಿರತ್ನ]] |[[ಚೈತನ್ಯ (ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ)]] | |---- |---- |೧೨೩ |[[2001]] |[[ಚಿತ್ರ]] |[[ಉಷಾಕಿರಣ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಪಿ.ಆರ್.ಸೌಂದರ್ ರಾಜ್]] |---- |---- |೧೨೪ |[[2001]] |[[ಅಮ್ಮ]] |[[ಶ್ರೀ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್, ಎಸ್.ಸಿ.ಅಂಬರೀಶ್]] |[[ಎಮ್.ಎಮ್.ಕೀರವಾಣಿ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೨೫ |[[2001]] |[[ನೀಲ]] |[[ದೃಷ್ಟಿ ಸೃಷ್ಟಿ]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಡಾ.ಅಜಯಕುಮಾರ್, ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಜಿ.ಎಸ್.ಭಾಸ್ಕರ್]] |---- |---- |೧೨೬ |[[2002]] |[[ಭೂತಯ್ಯನ ಮಕ್ಕಳು]] |[[ಶ್ರೀ ರಾಜಮಾತ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ಮುದ್ದುರಾಜ್]] |[[ಆರ್.ಗಿರಿ]] | | |---- |---- |೧೨೭ |[[2002]] |[[ಮನಸೇ ಓ ಮನಸೇ]] | |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೨೮ |[[2002]] |[[ನಾನು ನಾನೇ]] | |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಮಡಿಕೊಂಡ ಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ]] |[[ದೇವ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೨೯ |[[2002]] |[[ಹಾಲಿವುಡ್]] |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಮು]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೩೦ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಆನಂದ]] |[[ಉಷಾಕಿರಣ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಮುಳ್ಳಪೂಡಿ]] |[[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೩೧ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಬಂದ್]] |[[ಓಂ ಶಕ್ತಿ ಸಿನಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ತೇಸಿ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಂ.ವೆಂಕಟೇಶ್, ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್,]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] | |---- |---- |೧೩೨ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ]] |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿಶ್ರೀ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಲಂಕೇಶ್]] |[[ಕೆ.ಮಂಜು]] |[[ಬಬ್ಡಿ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೧೩೩ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ]] |[[ಇಂಡೋ-ಹಾಲಿವುಡ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್]] |[[ಮನೋಮೂರ್ತಿ, ರಾಮಪ್ರಸಾದ್, ಸೋಮಶೇಖರ್, ]] |[[ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ|ಮನೋಮೂರ್ತಿ]] | |---- |---- |೧೩೪ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಖುಷಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಹೆಚ್.ಸಿ.ಸುರೇಶ್]] |---- |---- |೧೩೫ |[[೨೦೦೪|2004]] |[[ಸಾಗರಿ]] |[[ಸ್ನೇಹ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ವಿಕ್ಟರಿ ವಾಸು]] |[[ಸಂಜಯ್]] |[[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಸಿ.ಡಿ.ರಾಜು]] |---- |---- |೧೩೬ |[[೨೦೦೪|2004]] |[[ಬಿಡಲಾರೆ]] |[[ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರಮಣ]] |[[ಆರ್.ಎಫ್.ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್, ಕೆ.ಪಿ.ಪ್ರಭುಶಂಕರ್]] |[[ಇಂದ್ರ]] |[[ಸತೀಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೩೭ |[[೨೦೦೪|2004]] |[[ಪಕ್ಕದಮನೆ ಹುಡುಗಿ]] |[[ಶಿವಕುಮಾರ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] | |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] | |---- |---- |೧೩೮ |[[೨೦೦೫|2005]] |[[ನೆನಪಿರಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನೆನಪಿರಲಿ]] |[[ಕಲ್ಪನ ಶಕ್ತಿ]] |[[ರತ್ನಜ]] |[[ಅಜಯ್ ಆರ್.ಗೌಡ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೩೯ |[[೨೦೦೫|2005]] |[[ವಿಷ್ಣುಸೇನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಿಷ್ಣುಸೇನಾ]] |[[ಶ್ರೀ ಹೃದಯೇಶ್ವರಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಬಿ.ನಾಗಣ್ಣ]] |[[ಎಂ.ಗೋವಿಂದ್]] |[[ದೇವ]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೪೦ |[[೨೦೦೬|2006]] |[[ಶ್ರೀ]] |[[ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ದುಶ್ಯಂತ್, ಕೆ.ಎಸ್.ಸಂತೋಷಕುಮಾರ್]] |[[ವಾಲಿಸ ಸಂದೀಪ್]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |೧೪೧ |[[೨೦೦೬|2006]] |[[ಉಪ್ಪಿದಾದಾ ಎಂ.ಬಿ.ಬಿ.ಎಸ್]] |[[ಜೆಮಿನಿ ಫಿಲಂ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] |[[ಕೆ.ಭೂಪಯ್ಯ]] |[[ಆರ್.ಪಿ.ಪಟ್ನಾಯಕ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಮ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೪೨ |[[೨೦೦೬|2006]] |[[ರವಿಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |[[ಸಂದೇಶ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಸಂದೇಶ್ ನಾಗರಾಜ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |} ===ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳು=== * ಅಂಕುರ (1974) * ನಿಶಾಂತ (1975) * ಭೂಮಿಕಾ (1977) * ಮಂಥನ್ (1977) * ಕೊಂಡುರಾ (1978) * ಕಲಿಯುಗ್ (1980) * ಮಂಗಲಸೂತ್ರ (1981) * ಗೆಹ್ರಾಯಿ (1982) * ಸೂಖಾ/ಬರ (1983) * ರಾತ್ (1990) * ಯುವಾ (2002) ==ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು== *[[ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ]] *[[ಅಭಿಮಾನ|ಗರ್ವ]] *[[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗಾ]] *[[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]] ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪುರಸ್ಕಾರ== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಹೊಸ ನೀರು (1985-86) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಅವಸ್ಥೆ (1987-88) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಗಂಗವ್ವ ಗಂಗಾಮಾಯಿ (1994-95) * ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) [ಶಂಕರ ನಾಗ್ ಜೊತೆ] * ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2010) ಫಿಲಂಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ ಕನ್ನಡ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (1979) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಬರ (1982) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಹೆಂಡ್ತಿಹೇಳ್ಬೇಡಿ (1989) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಉದ್ಭವ (1990) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಗೌರಿ ಗಣೇಶ (1991) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಗೋದಿ ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣ ಮೈಕಟ್ಟು (2016) * ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ - "ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಂಕರ" * ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2007) ==ಉಲ್ಲೇಖ == <References /> {{Authority control}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} <br> <br> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] 1p7yuuv64km122boxu50zjy9h5gzq63 1384490 1384489 2026-08-27T10:51:35Z ~2026-46433-56 101362 /* ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾಗಳು */ 1384490 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | image = File:Anantnag actor.jpg|thumb| | caption = | birth_name = ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ | birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-೦೪-೧೯೪೮ | birth_place = ಶಿರಾಲಿ, ಹೊನ್ನಾವರ (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ) | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ನಟ/ರಾಜಕಾರಣಿ | spouse = ಗಾಯತ್ರಿ (m. ೧೯೮೭) | children = ಅದಿತಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | relatives = [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]] [[ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್]] | awards = [[ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ]] (2025) [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಸೌತ್|ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br/>[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2017)|website | signature = }} '''ಅನಂತನಾಗ್''' (ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ) - [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಯಕ ನಟರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ಇವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ರಾಜ್ಯ]] [[ಸರಕಾರ|ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ]] ಹಿಂದೆ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.frontline.in/arts-and-culture/cinema/films-were-bolder-in-the-past/article5184996.ece</ref> ==ಜೀವನ== ಅನಂತನಾಗ್ ಜನಿಸಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ. ಅಮ್ಮ ಆನಂದಿ, ತಂದೆ ಸದಾನಂದ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಓದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] ಆನಂದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ. ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ]] ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಅನಂತ್, ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] [[ರಂಗಭೂಮಿ|ರಂಗಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರ ಸಹೋದರ [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರೂ ಸಹ ಖ್ಯಾತ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು.<ref>http://kannada.filmibeat.com/celebs/ananth-nag/biography.html</ref> ==ನಟನಾಗಿ== ನಟನಾಗಿ ಅನಂತ್ ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/About-real-life-and-reel-lives/articleshow/6765949.cms</ref> ಶ್ಯಾಂ ಬೆನೆಗಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ‘ಅಂಕುರ್’ ಅನಂತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ. ಮುಂದೆ "ನಿಶಾಂತ್", "ಕಲಿಯುಗ್", "ಗೆಹ್ರಾಯಿ", "ಭೂಮಿಕಾ", "ಮಂಗಳಸೂತ್ರ್", "ಕೊಂಡುರಾ" ಮತ್ತು "ರಾತ್" ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿಯ ಅಮೋಲ್ ಪಾಲೇಕರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ‘ಅನಾಹತ್’, ಮಲಯಾಳಂನ ‘ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್’, ತೆಲುಗಿನ ‘ಅನುಗ್ರಹಂ’, ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ‘ಸ್ಟಂಬಲ್’ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ== ಅನಂತನಾಗ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಪಿ.ವಿ. ನಂಜರಾಜ ಅರಸ್ ಅವರ ‘[[ಸಂಕಲ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂಕಲ್ಪ]]’ ಚಿತ್ರದಿಂದ. ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಚಿತ್ರ. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಜಿ.ವಿ. ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ‘[[ಹಂಸಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಂಸಗೀತೆ]]’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ''ಭೈರವಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ''ನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೭೭ರ [[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್|ದೊರೈ ಭಗವಾನರ]] ‘[[ಬಯಲುದಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಯಲುದಾರಿ]]’ ಚಿತ್ರ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ‘[[ಹಂಸಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಂಸಗೀತೆ]]’, ‘[[ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ]]’, ‘[[ಬರ]]’, ‘[[ಅವಸ್ಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅವಸ್ಥೆ]]’, ‘[[ಉದ್ಭವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉದ್ಭವ]]’, ‘[[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]]’, ‘[[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್]]’, ‘[[ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ]]’, ‘[[ಮತದಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತದಾನ]]’, ‘[[ಮೌನಿ]]’, ‘[[ಅನುರೂಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುರೂಪ]]’, ‘[[ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ]]’, ‘[[ಸಿಂಹಾಸನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿಂಹಾಸನ]]’, ‘[[ಅನ್ವೇಷಣೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನ್ವೇಷಣೆ]]’, ‘[[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]]’ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಣಿ ಮುಂತಾದವು ವಸ್ತು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ. ''ಅನಂತನಾಗ್ – ಲಕ್ಷ್ಮೀ'' ತಾರಾಜೋಡಿ ಹಲವಾರು ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘[[ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ]]’, ‘[[ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ]]’, ‘[[ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು]]’, [[ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು]]’, ‘[[ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ]]’, ‘[[ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ]]’, ‘[[ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ]]’, ‘[[ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ]]’, ‘[[ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ]]’ ಮುಂತಾದ 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ‘[[ಅರುಣರಾಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರುಣರಾಗ]]’, ‘[[ಅನುಪಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುಪಮ]]’, ‘[[ಮುಳ್ಳಿನ ಗುಲಾಬಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುಳ್ಳಿನಗುಲಾಬಿ]]’, ‘[[ಹೊಸ ನೀರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸ ನೀರು]]’, ‘[[ಬಾಡದ ಹೂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಾಡದ ಹೂ]]’, ‘[[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜನ್ಮಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]]’, ಮುಂತಾದವು ಅನಂತ್ ಇತರ ನಟಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು. ನಾಯಕನಾಗಿ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕನ್ನಡದ ನಟರಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಮೊದಲಿಗರು. ‘[[ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]]’, ‘[[ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್ ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]]’, ‘[[ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸೂತ್ರಗಳು]]’, ‘[[ಹೆಂಡ್ತೀಗ್ಹೇಳ್ಬೇಡಿ]]’, ‘[[ಗೌರಿ ಗಣೇಶ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ ಗಣೇಶ]]’, ‘[[ಗಣೇಶ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ]]’, ‘[[ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ]]’, ‘[[ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ]]’, ‘[[ನಾರದ ವಿಜಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾರದ ವಿಜಯ]]’, ‘[[ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]]’, ‘[[ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳ್ಬೇಡಿ]]’, ‘[[ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ’]], ‘[[ಇನ್ನೊಂದು ಮದುವೆ]]’, ‘[[ಯಾರಿಗೆ ಸಾಲುತ್ತೆ ಸಂಬಳ]]’, ‘[[ಉಂಡು ಹೋದ ಕೊಂಡುಹೋದ]]’, ‘[[ಉದ್ಭವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉದ್ಭವ]]’, ‘[[ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ]]’, ‘[[ಸಮಯಕ್ಕೊಂದು ಸುಳ್ಳು]]’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರು ಇತರ ನಟರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆಗಿನ ‘[[ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]]’,[[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ (ನಟ)|ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್]] ಜೊತೆಗಿನ ‘[[ನಿಷ್ಕರ್ಷ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಿಷ್ಕರ್ಷ]]’, ‘[[ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ]]’, ‘[[ಜೀವನದಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೀವನದಿ]]’, [[ರವಿಚಂದ್ರನ್]] ಅವರ ‘[[ರಣಧೀರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ]]’, [[ಶಾಂತಿ ಕ್ರಾಂತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಾಂತಿಕ್ರಾಂತಿ]]’ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ‘[[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ|ಮುಂಗಾರುಮಳೆ]]’, ‘[[ಗಾಳಿಪಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಳಿಪಟ]]’ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜನಪ್ರಿಯ [[ಧಾರಾವಾಹಿ]]ಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ, [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]] ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಕಿರುತೆರೆಯ ಹಲವಾರು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ== [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ]] ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ ಶಾಸಕರಾದ ಅನಂತನಾಗ್, ನಂತರ [[ಜೆ ಹೆಚ್ ಪಟೇಲ್|ಜೆ.ಹೆಚ್.ಪಟೇಲ್]] ಅವರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ==ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ===ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾಗಳು=== {|class="wikitable sortable sortable" border="೧" ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು ! ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ! ನಿರ್ದೇಶನ ! ನಿರ್ಮಾಪಕರು ! ಸಂಗೀತ ! ಛಾಯಗ್ರಹಣ |---- |೧ |[[1973]] |[[ಸಂಕಲ್ಪ]] | |[[ಪಿ. ವಿ. ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್]] |[[ಪಿ. ವಿ. ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್]] |--- |--- |೨ |[[1975]] |[[ದೇವರ ಕಣ್ಣು]] |[[ಭಗವತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಎಸ್.ಎನ್.ಪಾಲ್]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೩ |[[1975]] |[[ಹಂಸಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಂಸಗೀತೆ]] |[[ಅನಂತಲಕ್ಷ್ಮಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್|ಜಿ.ವಿ.ಐಯ್ಯರ್]] |[[ಜಿ.ವಿ.ಐಯ್ಯರ್]] |[[ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] |[[ನಿಮಾಯ್ ಘೋಶ್]] |---- |---- |೪ |[[1976]] |[[ಬಯಲುದಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಯಲು ದಾರಿ]] |[[ಅನುಪಮ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ದೊರೆ-ಭಗವಾನ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | |---- |---- |೫ |[[1977]] |[[ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ]] |[[ಶಾರದ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು]] |[[ಎಂ.ಭಕ್ತವತ್ಸಲ]] |[[ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತ್|ಬಿ.ವಿ.ಕಾರಾಂತ್]] |[[ಇಶಾನ್ ಆರ್ಯ]] |---- |---- |೬ |[[1977]] |[[ಅನುರೂಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುರೂಪ]] |[[ಲಂಕೇಶ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್|ಲಂಕೇಶ್]] |[[ಪಿ.ಲಂಕೇಶ್]] |[[ರಾಜೀವ್ ತಾರಾನಾಥ್|ರಾಜೀವ್ ತಾರನಾಥ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೭ |[[1978]] |[[ಕುದುರೆಮುಖ]] |[[ಶ್ರೀ ಭಗವತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] |[[ಆರ್.ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೮ |[[1978]] |[[ಮಾತು ತಪ್ಪದ ಮಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಾತು ತಪ್ಪದ ಮಗ]] |[[ಭರತ ಸಿನಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ಪೇಕೇಟಿ ಶಿವರಾಂ]] |[[ಕೆ.ಆರ್.ಬಲಾನಿ]] |[[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಜೆ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] |---- |---- |೯ |[[1978]] |[[ಪ್ರೇಮಾಯಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮಾಯಣ]] |[[ರೂಪಯನ್]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಎಂ.ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಯು.ಎಮ್.ಎನ್.ಶರೀಫ್]] |---- |---- |೧೦ |[[1978]] |[[ಮಧುರ ಸಂಗಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಧುರ ಸಂಗಮ]] |[[ಡಿ.ವಿ.ಆರ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಟಿ.ಪಿ.ವೇಣುಗೋಪಾಲ್]] |[[ವಿ.ವಿಜಯಚಂದರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಎಮ್.ಎ.ರೆಹಮಾನ್]] |---- |---- |೧೧ |[[1979]] |[[ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ]] |[[ಸಪ್ತಸ್ವರ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ಸಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಎಸ್.ವಿ.ಶ್ರೀಕಾಂತ್]] |---- |---- |೧೨ |[[೧೯೭೯]] |[[ಮುತ್ತು ಒಂದು ಮುತ್ತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುತ್ತು ಒಂದು ಮುತ್ತು]] | |[[ಆರ್. ಎನ್. ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |[[ಆರ್. ಎನ್. ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |--- |೧೩ |[[1979]] |[[ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆರ್ಟ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ಎನ್.ಭಕ್ತವತ್ಸಲಂ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೪ |[[1980]] |[[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]] |[[ಸಂಕೇತ್]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |ಅನಂತನಾಗ್ |[[ಎಲ್. ವೈದ್ಯನಾಥನ್|ಎಲ್.ವೈದ್ಯನಾಥನ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೧೫ |[[1980]] |[[ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಧೈರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |[[ವಿಜಯವಾಣಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಗೋಪು]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಅಶೋಕ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಮ್.ಜಿ.ಬೆಂಜಮಿನ್]] |---- |---- |೧೬ |[[1980]] |[[ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಆರು ಕಣ್ಣು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಆರು ಕಣ್ಣು]] |[[ಮಹಿಜಾ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ವಿ.ಮಧುಸೂದನರಾವ್]] |[[ಸಿ.ಹೆಚ್.ಪ್ರಕಾಶರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಜೇಶ್ವರ ರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಲಾಲ್]] |---- |---- |೧೭ |[[1980]] |[[ನಾರದ ವಿಜಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾರದ ವಿಜಯ]] |[[ಜೈನ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] |[[ಎನ್.ವೀರಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |೧೮ |[[1980]] |[[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]] |[[ಪುಷ್ಪ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |[[ಎನ್.ಭಕ್ತವತ್ಸಲಂ]] |[[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೧೯ |[[1980]] |[[ಪ್ರೇಮಜ್ವಾಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮಜ್ವಾಲೆ]] |[[ತುಮಕೂರು ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಸಿ.ಪಿ.ಮೂಡಲಗಿರಿಯಪ್ಪ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಅಣ್ಣ|ಅಣ್ಣಯ್ಯ]] |---- |---- |೨೦ |[[1981]] |[[ಅನುಪಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನುಪಮ]] |[[ವಿಜಯ ವಿನಾಯಕ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್]] |[[ರೇಣುಕಾಶರ್ಮ]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |---- |---- |೨೧ |[[1981]] |[[ಮರೆಯದ ಹಾಡು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮರೆಯದ ಹಾಡು]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಎಸ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಎಸ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಕೆ.ಪ್ರಸಾದ್]] |---- |---- |೨೨ |[[1981]] |[[ಶ್ರೀಮಾನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀಮಾನ್]] |[[ಗುರುಕರ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಮಂಜುಳ ಶಂಕರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೨೩ |[[1982]] |[[ಅಂದದ ಅರಮನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಂದದ ಅರಮನೆ]] |[[ವರ್ಣಶ್ರೀ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ವಿ.ಸೋಮಶೇಖರ್]] |[[ಪ್ರಮಿಳ ಶಂಕರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೨೪ |[[1982]] |[[ಬಾಡದ ಹೂವು]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಎನ್.ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೨೫ |[[1982]] |[[ಮುಳ್ಳಿನ ಗುಲಾಬಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುಳ್ಳಿನ ಗುಲಾಬಿ]] |[[ನವದುರ್ಗ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ವಿಜಯರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಸಾಯಿ ಪ್ರಸಾದ್]] |---- |---- |೨೬ |[[1982]] |ಬರ |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಸತ್ಯು]] |[[ಅಶೋಕ್ ಗುಂಜಾಲ್]] |---- |---- |೨೭ |[[1982]] |[[ನನ್ನ ದೇವರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನನ್ನ ದೇವರು]] |[[ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಭಾಗ್ಯ ಕಲಾಮಂದಿರ]] |[[ಬಿ.ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಅಶೋಕ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೨೮ |[[1982]] |[[ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ವರ್ಣ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗ]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಹರಿದಾಸ್]] |---- |---- |೨೯ |[[1982]] |[[ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆ]] |[[ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಡಿ.ಟಿ.ಜಯಕುಮಾರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೩೦ |[[1983]] |[[ಸಿಂಹಾಸನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿಂಹಾಸನ]] |[[ಅಜಂತ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಸಿ.ಆರ್.ಸಿಂಹ]] |[[ಎ.ಆರ್.ರಾಜು]] |[[ಅಶ್ವತ್-ವೈದಿ]] |[[ಎಸ್.ಯಾದವ್]] |---- |---- |೩೧ |[[1983]] |[[ಅನ್ವೇಷಣೆ]] |[[ಸೌಮ್ಯ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ರಾಜಾ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೩೨ |[[1983]] |[[ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ರಮೇಶ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | |---- |---- |೩೩ |[[1983]] |[[ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]] |[[ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಿನಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಚಿ.ದತ್ತರಾಜ್]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೩೪ |[[1983]] |[[ಪ್ರಹ್ಲಾದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತಪ್ರಹ್ಲಾದ]] |[[ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] | |---- |---- |೩೫ |[[1983]] |[[ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು]] |[[ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಮೋಹನ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೩೫ |[[1983]] |[[ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು]] |[[ಕಲಾನಿಕೇತನ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಅನಂತ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೩೬ |[[1983]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಯತ್ರಿ ಮದುವೆ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಬಿ.ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೩೭ |[[1983]] |[[ಮಕ್ಕಳೇ ದೇವರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಕ್ಕಳೇ ದೇವರು]] |[[ಬಾಲ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |[[ವೈ.ಯಶೋದಮ್ಮ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಪಿ.ಭಾಸ್ಕರರಾವ್]] |---- |---- |೩೮ |[[1983]] |[[ಚಲಿಸದ ಸಾಗರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲಿಸದ ಸಾಗರ]] |[[ನವದುರ್ಗ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ. ವಿಜಯಾ ರೆಡ್ಡಿ|ವಿಜಯ್]] |[[ವಿಜಯರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಅಣ್ಣ|ಅಣ್ಣಯ್ಯ]] |---- |---- |೩೯ |[[1983]] |[[ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |[[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕುಲಶೇಖರ್]] |---- |---- |೪೦ |[[1984]] |[[ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ೧೨ ಸೂತ್ರಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸುಖ ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ೧೨ ಸೂತ್ರಗಳು]] | |[[ರಾಜಾಚಂದ್ರ]] |[[ಹೆಚ್.ಆರ್.ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] |[[ಚಂಗಯ್ಯ]] |---- |---- |೪೧ |[[1984]] |[[ಪ್ರೇಮವೇ ಬಾಳಿನ ಬೆಳಕು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮವೆ ಬಾಳಿನ ಬೆಳಕು]] |[[ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎ. ವಿ. ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್|ಎ.ವಿ.ಶೇಷಗಿರರಾವ್]] |[[ಅಂಕಲಗಿ ಬ್ರದರ್ಸ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] | |---- |---- |೪೨ |[[1984]] |[[ಪ್ರೇಮಸಾಕ್ಷಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರೇಮಸಾಕ್ಷಿ]] |[[ಪ್ರಭಾತ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ಹೆಚ್.ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೪೩ |[[1984]] |[[ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ]] |[[ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರಾಜಾಚಂದ್ರ]] |[[ಸಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್|ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೪೪ |[[1984]] |[[ಒಲವೇ ಬದುಕು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಒಲವೇ ಬದುಕು]] |[[ದುರ್ಗ ದತ್ತ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೪೫ |[[1984]] |[[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್]] |[[ಸಂಕೇತ್]] |[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರನಾಗ್]] |[[ಸಂಕೇತ್]] |[[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಶಂಕರ್]] |---- |---- |೪೬ |[[1984]] |[[ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ]] |[[ದುರ್ಗ ದತ್ತ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಶಿವಾನಂದ್ ಸವಣೂರ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕುಲಶೇಖರ್]] |---- |---- |೪೭ |[[1985]] |[[ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಮಂತ್ರಾಲಯ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ರಮೇಶ್ ರಿಜ್ವಿ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | |---- |---- |೪೮ |[[1985]] |[[ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] |[[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕುಲಶೇಖರ್]] |---- |---- |೪೯ |[[1985]] |[[ಶ್ವೇತಗುಲಾಬಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ವೇತಗುಲಾಬಿ]] |[[ಜಯದುರ್ಗ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕಲ್ಯಾಣ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೫೦ |[[1985]] |[[ಹಾವು ಏಣಿಯಾಟ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹಾವು ಏಣಿಯಾಟ]] |[[ಶ್ರೀ ಸಾಯಿ ಗುರು ಫಿಲಂಸ್]] |[[ವಿ.ಆರ್.ಕೆ.ಪ್ರಸಾದ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಮಧು ಅಂಬಟ್]] |---- |---- |೫೧ |[[1985]] |[[ಸೇಡಿನ ಹಕ್ಕಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೇಡಿನ ಹಕ್ಕಿ]] |[[ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು]] |---- |---- |೫೨ |[[1985]] |[[ಶಬ್ದಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಬ್ದಗಳು]] |[[ಶ್ರೀ ಬಹದ್ದೂರ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ಸುರೇಶ್ ದಾವಣಗೆರೆ]] |[[ಎಂ.ಸುರೇಶ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ನಿಮಯ್ ಘೋಶ್]] |---- |---- |೫೩ |[[1985]] |[[ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ]] |[[ಪ್ರಭಾತ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಅನಿಲ್ ಆನಂದ್]] |[[ಹೆಚ್.ವಿ.ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ದೇವಧರ್]] |---- |---- |೫೪ |[[1986]] |[[ಹೊಸ ನೀರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸ ನೀರು]] |[[ಪಂಚಮ್ ಮೂವಿ ಮೇಕರ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ಸಚಿದಾನಂದ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೫೫ |[[1986]] |[[ನೆನಪಿನ ದೋಣಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನೆನಪಿನ ದೋಣಿ]] |[[ಸಂತೋಷ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ವಿ.ವರ್ಗೀಸ್]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೫೬ |[[1986]] |[[ಅರುಣರಾಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರುಣರಾಗ]] |[[ಜಯದುರ್ಗ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಜಯರಾಮ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಮಾಪಾಕ್ಷಿ]] |---- |---- |೫೭ |[[1986]] |[[ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |೫೮ |[[1987]] |[[ತಾಯಿ]] |[[ಪ್ರಗತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಪೇರಾಲ]] |[[ಕೆ.ಸಿ.ಎನ್.ಚಂದ್ರ]] |[[ಸತ್ಯಂ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೫೯ |[[1987]] |[[ಅಗ್ನಿಪರ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಗ್ನಿಪರ್ವ]] |[[ಶ್ರೀ ತುಳಸಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ಸುಂದರನಾಥ ಸುವರ್ಣ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |[[ವೈದ್ಯನಾಥನ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೬೦ |[[1987]] |[[ಅವಸ್ಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅವಸ್ಥೆ]] |[[ಚಿಗುರು ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೃಷ್ಣ ಮಸಡಿ]] |[[ಮಹಿಮಾ ಪಟೇಲ್]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೬೧ |[[1987]] |[[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಅನುರಾಧ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |೬೨ |[[1987]] |[[ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅತಿರಥ ಮಹಾರಥ]] |[[ಜ್ಯೋತಿ ಆರ್ಟ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಪೇರಾಲ]] |[[ಭೀಮವರಪು]] |[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] |[[ಕಬೀರ್ ಲಾಲ್]] |---- |---- |೬೩ |[[1987]] |[[ದೈವಶಕ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೈವಶಕ್ತಿ]] |[[ಎ.ಎನ್.ಎಸ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರೇಣುಕಾಶರ್ಮ]] |[[ಬಿ.ಎನ್.ಗಂಗಾಧರ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೬೪ |[[1988]] |[[ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷ್ಣು ಮಹೇಶ್ವರ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ರಾಜಾಚಂದ್ರ]] |[[ಅಮ್ರತ್ ಸಿಂಗ್]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] | |---- |---- |೬೫ |[[1988]] |[[ರಣಧೀರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ]] |[[ಈಶ್ವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರವಿಚಂದ್ರನ್|ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] |[[ರವಿಚಂದ್ರನ್|ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |೬೬ |[[1988]] |[[ಶಾಂತಿನಿವಾಸ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಾಂತಿನಿವಾಸ]] |[[ವಿಜಯ ಸಿನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಆರ್.ಎಫ್.ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |೬೭ |[[1988]] |[[ವರ್ಣಚಕ್ರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವರ್ಣಚಕ್ರ]] |[[ನಾಗೇಶ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್]] |[[ಕೆ.ವಿ.ಜಯರಾಮ್]] |[[ಕೆ.ಟಿ.ವೆಂಕಟಗಿರಿ]] |[[ಕಲ್ಯಾಣ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೬೮ |[[1988]] |[[ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಮಹಿಮೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರೀ.ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಮಹಿಮೆ]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಸಿನಿ ಅಸೋಷಿಯೇಟ್ಸ್]] |[[ಅನಿಲ್ ಬೈಂದೂರು]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಸಿನಿ]] |[[ಎಮ್.ಎಸ್.ವಿಶ್ವನಾಥನ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೬೯ |[[1988]] |[[ಬಾಳೊಂದು ಭಾವಗೀತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಾಳೊಂದು ಭಾವಗೀತೆ]] |[[ವಿಜಯೇಶ್ವರಿ]] |[[ಗೀತಪ್ರಿಯ]] |[[ಗೀತ ಶ್ರೀನಾಥ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಬಿ.ಎನ್.ಹರಿದಾಸ್]] |---- |---- |೭೦ |[[1988]] |[[ಮುತ್ತೈದೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮುತ್ತೈದೆ]] |[[ಚಿತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರೇಣುಕಾಶರ್ಮ]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ವಿ.ಪ್ರಭಾಕರ್]] |---- |---- |೭೧ |[[1989]] |[[ಅಮಾನುಷ]] |[[ಪೃಥ್ವಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ನಂಜುಂಡೇಗೌಡ]] |[[ಪಾಂಡುರಂಗವಿಠಲ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೭೨ |[[1989]] |[[ಹೆಂಡ್ತಿಗೇಳ್ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೆಂಡ್ತಿಗೇಳ್ಬೇಡಿ]] |[[ರಕ್ಷಿತಾ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ಶೋಭಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೭೩ |[[1989]] |[[ಇದು ಸಾಧ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇದು ಸಾಧ್ಯ]] |[[ಜೈನ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೭೪ |[[1989]] |[[ಆಕಾಶ|ಗಗನ]] |[[ರವಿಕಿರಣ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣನ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |ಕೃಷ್ಣ |---- |---- |೭೫ |[[1990]] |[[ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]] |[[ಚಿತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |೭೬ |[[1990]] |[[ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು]] |[[ಪ್ರಗತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಕೆ.ಸಿ.ಎನ್.ಮೋಹನ್]] |[[ಎಮ್.ರಂಗರಾವ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೭೭ |[[1990]] |[[ಸ್ವರ್ಣ ಸಂಸಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ವರ್ಣ ಸಂಸಾರ]] |[[ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |ಕೃಷ್ಣ |---- |---- |೭೮ |[[1990]] |[[ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಾಲೆಂಜ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] |[[ಚಿತ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಆರ್.ಎನ್.ಕೆ.ಪ್ರಸಾದ್]] |---- |---- |೭೯ |[[1990]] |[[ಉದ್ಭವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉದ್ಭವ]] |[[ಸ್ಪಂದನ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಮೈಸೂರು ಗೋಪಿ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |೮೦ |[[1990]] |[[ಅಭಿಮನ್ಯು]] |[[ಶ್ರೀ ಸುದರ್ಶನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರವಿರಾಜ]] |[[ಬಾಬು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಲೋಕಸಿಂಗ್]] |---- |---- |೮೧ |[[1990]] |[[ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತ್ತೆ ಹಾಡಿತು ಕೋಗಿಲೆ]] |[[ಶ್ರೀ ಶಂಕರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಎಸ್.ಶಂಕರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |೮೨ |[[1990]] |[[ಅನಂತ ಪ್ರೇಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನಂತ ಪ್ರೇಮ]] |[[ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಜನಾರ್ಧನ್]] |[[ನೂರ್ ಜಹಾನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಟಿ.ಜನಾರ್ಧನ್]] |---- |---- |೮೩ |[[1990]] |[[ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಣೇಶನ ಮದುವೆ]] |[[ಕಲಾಪ್ರಿಯ]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಪದ್ಮ ಸುದೀಂದ್ರ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೮೪ |[[1990]] |[[ಇವಳೆಂಥಾ ಹೆಂಡ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇವಳೆಂಥಾ ಹೆಂಡ್ತಿ]] |[[ರೋಹನ್ ಫಿಲಂ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಮುದ್ದುರಾಜ್]] |[[ಶ್ಯಾಮ್ ಎನ್.ಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಶ್ರೀರಂಗ]] |---- |---- |೮೫ |[[1991]] |[[ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನೇಲಿ ಇಲಿ ಬೀದೀಲಿ ಹುಲಿ]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಬಿ.ಹೆಚ್.ಬುಚ್ಚಿರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಜಾನಿಲಾಲ್]] |---- |---- |೮೬ |[[1991]] |[[ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ಭಾಗ-೨ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಲ್‍ಮಾಲ್ ಭಾಗ-೨]] |[[ಬಿ.ಆರ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ರಾಮನ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಕಬೀರ್ ಲಾಲ್]] |---- |---- |೮೭ |[[1991]] |[[ರೋಲ್‍ಕಾಲ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೋಲ್‌ಕಾಲ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಸಂಮೃದ್ದ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಜೇಶ್ವರಿ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |ಕೃಷ್ಣ |---- |---- |೮೮ |[[1991]] |[[ಗೌರಿ ಗಣೇಶ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ ಗಣೇಶ]] |[[ಕಲಾಸಿಂಧು]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಜಿ.ವಿಶ್ವನಾಥ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೮೯ |[[1991]] |[[ಹೊಸಮನೆ ಅಳಿಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸಮನೆ ಅಳಿಯ]] |[[ಯಶಸ್ವಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಪುಷ್ಪ ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ]] |[[ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |---- |೯೦ |[[1991]] |[[ನಾಗಿಣಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಾಗಿಣಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಶ್ರೀಪ್ರಿಯ]] |[[ಬಿ.ಎನ್.ಗಂಗಾಧರ್]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೯೧ |[[1992]] |[[ಉಂಡು ಹೋದ ಕೊಂಡು ಹೋದ]] |[[ಪದ್ಮಾಂಬ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ನಾಗತಿಹಳ್ಳಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] |[[ಜಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೯೨ |[[1992]] |[[ವಜ್ರಾಯುಧ]] |[[ಸಂಮೃದ್ದ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಜೇಶ್ವರಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |೯೩ |[[1992]] |[[ಗಣೇಶ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಣೇಶ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] |[[ಕಲಾಪ್ರೇಮಿ]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ವಿಶ್ವಸಾಗರ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೯೪ |[[1992]] |[[ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಕಥೆ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಕೃಷ್ಣ]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿಂಗ್]] |---- |---- |೯೫ |[[1992]] |[[ಶಕ್ತಿ ಯುಕ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಕ್ತಿ ಯುಕ್ತಿ]] |[[ಸಿ.ಕೆ.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಎಲ್.ಎನ್.ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] |[[ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |---- |೯೬ |[[1992]] |[[ಮರಣ ಮೃದಂಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮರಣ ಮೃದಂಗ]] |[[ಶ್ರೀ ಚಿತ್ರ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಬಿ.ರಾಮಮೂರ್ತಿ]] |[[ಕೆ.ಚಿದಂಬರಶೆಟ್ಟಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |೯೭ |[[1992]] |[[ಝೇಂಕಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಝೇಂಕಾರ]] |[[ತ್ರೀಮೂರ್ತಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ರಘುರಾಮ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಪಟೇಲ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಜೆ.ರಾಬರ್ಟ್]] |---- |---- |೯೮ |[[1993]] |[[ರಾಜಕೀಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕೀಯ]] |[[ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮನ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ಪಿ.ಪಿ.ವರದರಾಜನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೯೯ |[[1993]] |[[ಆತಂಕ]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಶಾರದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಜಾನಿಲಾಲ್]] |---- |---- |೧೦೦ |[[1993]] |[[ಮಾಂಗಲ್ಯ ಬಂಧನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಾಂಗಲ್ಯ ಬಂಧನ]] |[[ಅನುಪಮ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್]] |[[ಎಸ್.ಕೆ.ಭಗವಾನ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |೧೦೧ |[[1993]] |[[ಕಾದಂಬರಿ]] |[[ಕಲಸಂಗಮ]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಸಾವಿತ್ರಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೦೨ |[[1993]] |[[ನಿಷ್ಕರ್ಷ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಿಷ್ಕರ್ಷ]] |[[ಸೃಷ್ಟಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ|ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] |[[ದೊಡ್ಡಬಸವನ]] |[[ಗುಣಸಿಂಗ್]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |೧೦೩ |[[1994]] |[[ತೂಗುವೆ ಕೃಷ್ಣನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ತೂಗುವೆ ಕೃಷ್ಣನ]] |[[ಗಾಯತ್ರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ವಸಂತ ಕುಣಿಗಲ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣ]] |[[ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಬಿ.ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] |---- |---- |೧೦೪ |[[1994]] |[[ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳ್ಬೇಡಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಬನಶಂಕರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಆಶ ಗುಣಶೇಖರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೦೫ |[[೧೯೯೫|1995]] |[[ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ]] |[[ಸಹನ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ|ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಮುರಳಿ]] |[[ಗುಣಸಿಂಗ್]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |೧೦೬ |[[೧೯೯೫|1995]] |[[ನಿಲುಕದ ನಕ್ಷತ್ರ]] |[[ಮುಕ್ತ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಎಸ್.ನಾಗರಾಜ್]] |[[ಸಂಗೀತ ರಾಜ]] |[[ಎಸ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೦೭ |[[1996]] |[[ಸಮಕ್ಕೊಂದು ಸುಳ್ಳು]] |[[ಬಿ.ಆರ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ರಾಮನ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್|ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಭಾಷಲಾಲ್]] |---- |---- |೧೦೮ |[[1996]] |[[ತಾಳಿ ಪೂಜೆ]] |[[ವಿಷ್ಣು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವಿ.ಚಂದ್ರಹಾಸ]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಹೆಗ್ಡೆ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಸಿ.ಡಿ.ರಾಜು]] |---- |---- |೧೦೯ |[[1996]] |[[ನಿರ್ಬಂಧ]] |[[ಸೃಷ್ಟಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ದೊಡ್ಡಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೧೧೦ |[[1996]] |[[ಜೀವನದಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೀವನದಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಪಿ.ಧನರಾಜ್]] |[[ಕೋಟಿ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೧೧ |[[1997]] |[[ಗಣೇಶ ಐ ಲವ್ ಯು]] |[[ಜಿ.ಆರ್.ಕೆ.ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಜಿ.ಆರ್.ಕೆ.ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್]] |---- |---- |೧೧೨ |[[1999]] |[[ವಿಶ್ವ]] | |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ಪಿ.ಧನರಾಜ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೧೩ |[[1999]] |[[ನಾನೇನು ಮಾಡಿಲ್ಲ]] | |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ಎನ್.ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೧೪ |[[2000]] |[[ಟೈಗರ್ ಪದ್ಮಿನಿ]] |[[ರೇಣುಕ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಬಿ.ಮಲ್ಲೇಶ್]] |[[ರೇಣುಕಾದೇವಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |೧೧೫ |[[2000]] |[[ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ|ಚಾಮುಂಡಿ]] |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಎ.ಮೋಹನ್ ಗಾಂಧಿ]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪ್ರತಾಪ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರತಾಪ್]] |---- |---- |೧೧೬ |[[2000]] |[[ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ]] |[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |೧೧೭ |[[2000]] |[[ನನ್ನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾಳೆ]] |[[ಭವಾನಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೧೮ |[[2000]] |[[ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |[[ಕೆ.ಟಿ.ವೀರೇಶ್]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೧೧೯ |[[2001]] |[[ಮತದಾನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮತದಾನ]] | |[[ಟಿ.ಎನ್.ಸೀತಾರಾಮ್]] | |[[ಸಿ.ಅಶ್ವತ್, ವಿ.ಮನೋಹರ್]] | |---- |---- |೧೨೦ |[[2001]] |[[ಕುರಿಗಳು ಸಾರ್ ಕುರಿಗಳು]] | |[[ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು]] | | | |---- |---- |೧೨೧ |[[2001]] |[[ಅಸುರ]] | |[[ಎಸ್.ಮಹೇಂದರ್]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |೧೨೨ |[[2001]] |[[ಆಂಟಿಪ್ರೀತ್ಸೆ]] | |[[ಹೆಚ್.ವಾಸು]] |[[ಮುನಿರತ್ನ]] |[[ಚೈತನ್ಯ (ಎಲ್.ಎನ್.ಶಾಸ್ತ್ರಿ)]] | |---- |---- |೧೨೩ |[[2001]] |[[ಚಿತ್ರ]] |[[ಉಷಾಕಿರಣ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಪಿ.ಆರ್.ಸೌಂದರ್ ರಾಜ್]] |---- |---- |೧೨೪ |[[2001]] |[[ಅಮ್ಮ]] |[[ಶ್ರೀ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್, ಎಸ್.ಸಿ.ಅಂಬರೀಶ್]] |[[ಎಮ್.ಎಮ್.ಕೀರವಾಣಿ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೨೫ |[[2001]] |[[ನೀಲ]] |[[ದೃಷ್ಟಿ ಸೃಷ್ಟಿ]] |[[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಡಾ.ಅಜಯಕುಮಾರ್, ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಜಿ.ಎಸ್.ಭಾಸ್ಕರ್]] |---- |---- |೧೨೬ |[[2002]] |[[ಭೂತಯ್ಯನ ಮಕ್ಕಳು]] |[[ಶ್ರೀ ರಾಜಮಾತ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಜಿ.ಕೆ.ಮುದ್ದುರಾಜ್]] |[[ಆರ್.ಗಿರಿ]] | | |---- |---- |೧೨೭ |[[2002]] |[[ಮನಸೇ ಓ ಮನಸೇ]] | |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೨೮ |[[2002]] |[[ನಾನು ನಾನೇ]] | |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಮಡಿಕೊಂಡ ಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ]] |[[ದೇವ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೨೯ |[[2002]] |[[ಹಾಲಿವುಡ್]] |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಮು]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೩೦ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಆನಂದ]] |[[ಉಷಾಕಿರಣ್ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಮುಳ್ಳಪೂಡಿ]] |[[ರಾಮೋಜಿ ರಾವ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೩೧ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಬಂದ್]] |[[ಓಂ ಶಕ್ತಿ ಸಿನಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ತೇಸಿ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಂ.ವೆಂಕಟೇಶ್, ಆರ್.ಮಂಜುನಾಥ್,]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] | |---- |---- |೧೩೨ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ]] |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿಶ್ರೀ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಲಂಕೇಶ್]] |[[ಕೆ.ಮಂಜು]] |[[ಬಬ್ಡಿ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |೧೩೩ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ]] |[[ಇಂಡೋ-ಹಾಲಿವುಡ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್]] |[[ಮನೋಮೂರ್ತಿ, ರಾಮಪ್ರಸಾದ್, ಸೋಮಶೇಖರ್, ]] |[[ಮನೋ ಮೂರ್ತಿ|ಮನೋಮೂರ್ತಿ]] | |---- |---- |೧೩೪ |[[೨೦೦೩|2003]] |[[ಖುಷಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಹೆಚ್.ಸಿ.ಸುರೇಶ್]] |---- |---- |೧೩೫ |[[೨೦೦೪|2004]] |[[ಸಾಗರಿ]] |[[ಸ್ನೇಹ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ವಿಕ್ಟರಿ ವಾಸು]] |[[ಸಂಜಯ್]] |[[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಸಿ.ಡಿ.ರಾಜು]] |---- |---- |೧೩೬ |[[೨೦೦೪|2004]] |[[ಬಿಡಲಾರೆ]] |[[ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರಮಣ]] |[[ಆರ್.ಎಫ್.ಮಾಣಿಕ್ ಚಂದ್, ಕೆ.ಪಿ.ಪ್ರಭುಶಂಕರ್]] |[[ಇಂದ್ರ]] |[[ಸತೀಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೩೭ |[[೨೦೦೪|2004]] |[[ಪಕ್ಕದಮನೆ ಹುಡುಗಿ]] |[[ಶಿವಕುಮಾರ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] | |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] | |---- |---- |೧೩೮ |[[೨೦೦೫|2005]] |[[ನೆನಪಿರಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನೆನಪಿರಲಿ]] |[[ಕಲ್ಪನ ಶಕ್ತಿ]] |[[ರತ್ನಜ]] |[[ಅಜಯ್ ಆರ್.ಗೌಡ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೩೯ |[[೨೦೦೫|2005]] |[[ವಿಷ್ಣುಸೇನಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಿಷ್ಣುಸೇನಾ]] |[[ಶ್ರೀ ಹೃದಯೇಶ್ವರಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಬಿ.ನಾಗಣ್ಣ]] |[[ಎಂ.ಗೋವಿಂದ್]] |[[ದೇವ]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೪೦ |[[೨೦೦೬|2006]] |[[ಶ್ರೀ]] |[[ಶ್ರೀ ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ದುಶ್ಯಂತ್, ಕೆ.ಎಸ್.ಸಂತೋಷಕುಮಾರ್]] |[[ವಾಲಿಸ ಸಂದೀಪ್]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |೧೪೧ |[[೨೦೦೬|2006]] |[[ಉಪ್ಪಿದಾದಾ ಎಂ.ಬಿ.ಬಿ.ಎಸ್]] |[[ಜೆಮಿನಿ ಫಿಲಂ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್]] |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು|ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] |[[ಕೆ.ಭೂಪಯ್ಯ]] |[[ಆರ್.ಪಿ.ಪಟ್ನಾಯಕ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಮ್.ರಾಮಚಂದ್ರ]] |---- |---- |೧೪೨ |[[೨೦೦೬|2006]] |[[ರವಿಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |[[ಸಂದೇಶ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಸಂದೇಶ್ ನಾಗರಾಜ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |} ===ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾಗಳು=== * ಅಂಕುರ (1974) * ನಿಶಾಂತ (1975) * ಭೂಮಿಕಾ (1977) * ಮಂಥನ್ (1977) * ಕೊಂಡುರಾ (1978) * ಕಲಿಯುಗ್ (1980) * ಮಂಗಲಸೂತ್ರ (1981) * ಗೆಹ್ರಾಯಿ (1982) * ಸೂಖಾ/ಬರ (1983) * ರಾತ್ (1990) * ಯುವಾ (2002) ==ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು== *[[ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ]] *[[ಅಭಿಮಾನ|ಗರ್ವ]] *[[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗಾ]] *[[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]] ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಪುರಸ್ಕಾರ== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಹೊಸ ನೀರು (1985-86) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಅವಸ್ಥೆ (1987-88) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಗಂಗವ್ವ ಗಂಗಾಮಾಯಿ (1994-95) * ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) [ಶಂಕರ ನಾಗ್ ಜೊತೆ] * ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2010) ಫಿಲಂಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ ಕನ್ನಡ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (1979) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಬರ (1982) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಹೆಂಡ್ತಿಹೇಳ್ಬೇಡಿ (1989) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಉದ್ಭವ (1990) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಗೌರಿ ಗಣೇಶ (1991) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಗೋದಿ ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣ ಮೈಕಟ್ಟು (2016) * ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ - "ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಂಕರ" * ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2007) ==ಉಲ್ಲೇಖ == <References /> {{Authority control}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} <br> <br> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] 9rq300cbsxmkcmxba5g0h08ga4zx489 5 14374 1384427 1371517 2026-08-26T13:12:12Z Ashwini2007 101364 /* ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1384427 wikitext text/x-wiki ==WikiMedia India News Letter== Hello Kannada WikiMedians, I am Shiju Alex from Malayalam Wikipedia. There is an idea (among some of the active Indian WikiMedians) to bring out a News Letter each month about the community news of all the Indian Language Wikipedias (wiki communities). It will help us to share information about different Indian language Wikipedias. Now almost no interaction is happening between different Indian language Wikipedias. This needs to be changed But for this, the support from each language community is required. I request the support from Kannada WikiMedians regarding this. Please send me a mail at shijualexonline@gmail, so that I can introduce you to other language WikiMedians who are involved in this. Thanks. --[[ಸದಸ್ಯ:Shijualex|Shijualex]] ೧೬:೩೮, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೦ (UTC) == ॑ವಿಕಿಟ್ರಾಕ್॑ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆ == 'Wikitrack' started out from an idea that I had about tracking edits on Wikipedia from mobile. I always felt that there's more to tracking edits and their quality on Wikipedia. For one, we could zero-in on better contributors than just going by the edit counts. And doing that for mobile could be good for a tool that can be used on the go. WikiTrack in its initial version had been released last year for Wikipedia projects of few Indian languages, namely Tamil, Malayalam, Kannada and Sanskrit for Android. The initial version allows the users to just track the Recent Changes, the diff between changes, their Watchlist and any user's contributions. Each of these have seen thousands of downloads (As of the day of sending this email: WikiTrack Tamil[1] - 17345 downloads with an average rating of 4.5 out of 5, WikiTrack Kannada[2] - 14480 downloads with an average rating of 4.038 out of 5 and WikiTrack Malayalam [3] with 7756 downloads with an average rating of 3.8 out of 5 on Google's Play Store) with thousands of active users tracking their favorite Wikimedia project using this application. The project so far has been self funded and the source code of the app has been released under GPL. I've put in an IEG Proposal[4] with a goal to consolidate these different apps into one and to provide support for all Indian languages and beyond (covering as many languages as possible), to rewrite the code, to make it better and to extend it further to improve the utility of the app including a release for iOS. The idea is to achieve the above goal and get it to a good shape before planning further on including other useful ways of allowing the editors to track Wikimedia projects from mobile and to keep them engaged. I realize that this is the very last minute request, but would love to hear feedback about it. [1] https://play.google.com/store/apps/details?id=com.saaranga.wikitracktamil [2] https://play.google.com/store/apps/details?id=com.saaranga.wikikannada [3] https://play.google.com/store/apps/details?id=com.saaranga.wikitrackmalayalam [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:IEG/WikiTrack If you are a user of the WikiTrack app, you can help by endorsing the proposal to improve the chances of getting WikiTrack extended in future. --[[User:HPNadig | ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]] ^{\[[User talk:HPNadig|ಚರ್ಚೆ]] \[[Special:Contributions/HPNadig|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೧೪:೫೭, ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೪ (UTC) == Project: Wiktionary meets Matica srpska == Hi, we are starting the project related to Wiktionary. The announcement is on [[wikt:Wiktionary_%E0%B2%9A%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%9A%E0%B3%86:%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F#Project:Wiktionary Meets Matica Srpska|this page]] on Kannada Wiktionary. --[[ಸದಸ್ಯ:Senka Latinović|Senka Latinović]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Senka Latinović|talk]]) ೧೧:೦೯, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ (UTC) == What IdeaLab campaigns do you want to see? == [[File:IdeaLab logo dark orange.png|100px|right]] Hey everyone. I’m seeking your help to decide on topics for new [[m:Special:MyLanguage/IdeaLab|IdeaLab]] campaigns that could be run starting next year. These campaigns are designed to attract proposals from Wikimedia project contributors that address a broad gap or area of need in Wikimedia projects. Here’s how to participate: *[[m:Grants:IdeaLab/Future_IdeaLab_Campaigns|'''Learn more''']] about this consultation and '''[[m:Grants:IdeaLab/Future_IdeaLab_Campaigns/Topics|review submitted campaign topics.]]''' *[http://www.allourideas.org/idealab_campaigns Vote on and submit new campaign topics in '''the AllOurIdeas Survey'''] (in English) *[[m:Grants talk:IdeaLab/Future_IdeaLab_Campaigns|Discuss campaign topics and ask questions on '''the IdeaLab talk page''']]. With thanks, [[ಸದಸ್ಯ:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:I JethroBT (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೫, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ (UTC) == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯ ಪುಟ, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಗೆ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಸೇರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == ನನಗೆ ಆಂಗ್ಲ ದಲ್ಲಿ article wizard ಇದ್ದಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ವೈಜಾರ್ಡ್ ದು ಲಿಂಕ್ ಕೊಡಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕೃತಿ ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಚನೆ ಮಾಡಲಿ.ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಡಿಟರ್ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸತಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ .ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾ? [[ಸದಸ್ಯ:Shravankumaruk|Shravankumaruk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shravankumaruk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೨, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ (UTC) : [[ಸಹಾಯ:ಪರಿವಿಡಿ|ಸಹಾಯ]] ಪುಟ ನೋಡಿ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೩, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೧, ೧೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೧, ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> What does our community give us? [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2025-28866-12|&#126;2025-28866-12]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2025-28866-12|talk]]) ೧೮:೫೩, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> (This message was sent to [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ == ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಪ್ಪ ಮಹಾದೇವ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಮಾರಾಪೂರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಇವರನ್ನು ಜನ ಯೋಗಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮೂಡಪ್ಪ ಇಟ್ಟರು . ಮಾರಾಪೂರದ ಪಿತಾಮಹ ಮಹಾದೇವ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. [[ಸದಸ್ಯ:Ashwini2007|Ashwini2007]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ashwini2007|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೨, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) t4aokji51elcmvff7yvnnlzjs1bkb9f 1384429 1384427 2026-08-26T16:45:38Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/Ashwini2007|Ashwini2007]] ([[User talk:Ashwini2007|talk]]): Junk comment(TwinkleGlobal) 1384429 wikitext text/x-wiki ==WikiMedia India News Letter== Hello Kannada WikiMedians, I am Shiju Alex from Malayalam Wikipedia. There is an idea (among some of the active Indian WikiMedians) to bring out a News Letter each month about the community news of all the Indian Language Wikipedias (wiki communities). It will help us to share information about different Indian language Wikipedias. Now almost no interaction is happening between different Indian language Wikipedias. This needs to be changed But for this, the support from each language community is required. I request the support from Kannada WikiMedians regarding this. Please send me a mail at shijualexonline@gmail, so that I can introduce you to other language WikiMedians who are involved in this. Thanks. --[[ಸದಸ್ಯ:Shijualex|Shijualex]] ೧೬:೩೮, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೦ (UTC) == ॑ವಿಕಿಟ್ರಾಕ್॑ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆ == 'Wikitrack' started out from an idea that I had about tracking edits on Wikipedia from mobile. I always felt that there's more to tracking edits and their quality on Wikipedia. For one, we could zero-in on better contributors than just going by the edit counts. And doing that for mobile could be good for a tool that can be used on the go. WikiTrack in its initial version had been released last year for Wikipedia projects of few Indian languages, namely Tamil, Malayalam, Kannada and Sanskrit for Android. The initial version allows the users to just track the Recent Changes, the diff between changes, their Watchlist and any user's contributions. Each of these have seen thousands of downloads (As of the day of sending this email: WikiTrack Tamil[1] - 17345 downloads with an average rating of 4.5 out of 5, WikiTrack Kannada[2] - 14480 downloads with an average rating of 4.038 out of 5 and WikiTrack Malayalam [3] with 7756 downloads with an average rating of 3.8 out of 5 on Google's Play Store) with thousands of active users tracking their favorite Wikimedia project using this application. The project so far has been self funded and the source code of the app has been released under GPL. I've put in an IEG Proposal[4] with a goal to consolidate these different apps into one and to provide support for all Indian languages and beyond (covering as many languages as possible), to rewrite the code, to make it better and to extend it further to improve the utility of the app including a release for iOS. The idea is to achieve the above goal and get it to a good shape before planning further on including other useful ways of allowing the editors to track Wikimedia projects from mobile and to keep them engaged. I realize that this is the very last minute request, but would love to hear feedback about it. [1] https://play.google.com/store/apps/details?id=com.saaranga.wikitracktamil [2] https://play.google.com/store/apps/details?id=com.saaranga.wikikannada [3] https://play.google.com/store/apps/details?id=com.saaranga.wikitrackmalayalam [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:IEG/WikiTrack If you are a user of the WikiTrack app, you can help by endorsing the proposal to improve the chances of getting WikiTrack extended in future. --[[User:HPNadig | ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]] ^{\[[User talk:HPNadig|ಚರ್ಚೆ]] \[[Special:Contributions/HPNadig|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೧೪:೫೭, ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೪ (UTC) == Project: Wiktionary meets Matica srpska == Hi, we are starting the project related to Wiktionary. The announcement is on [[wikt:Wiktionary_%E0%B2%9A%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%9A%E0%B3%86:%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F#Project:Wiktionary Meets Matica Srpska|this page]] on Kannada Wiktionary. --[[ಸದಸ್ಯ:Senka Latinović|Senka Latinović]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Senka Latinović|talk]]) ೧೧:೦೯, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ (UTC) == What IdeaLab campaigns do you want to see? == [[File:IdeaLab logo dark orange.png|100px|right]] Hey everyone. I’m seeking your help to decide on topics for new [[m:Special:MyLanguage/IdeaLab|IdeaLab]] campaigns that could be run starting next year. These campaigns are designed to attract proposals from Wikimedia project contributors that address a broad gap or area of need in Wikimedia projects. Here’s how to participate: *[[m:Grants:IdeaLab/Future_IdeaLab_Campaigns|'''Learn more''']] about this consultation and '''[[m:Grants:IdeaLab/Future_IdeaLab_Campaigns/Topics|review submitted campaign topics.]]''' *[http://www.allourideas.org/idealab_campaigns Vote on and submit new campaign topics in '''the AllOurIdeas Survey'''] (in English) *[[m:Grants talk:IdeaLab/Future_IdeaLab_Campaigns|Discuss campaign topics and ask questions on '''the IdeaLab talk page''']]. With thanks, [[ಸದಸ್ಯ:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:I JethroBT (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೫, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ (UTC) == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯ ಪುಟ, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಗೆ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಸೇರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ == ನನಗೆ ಆಂಗ್ಲ ದಲ್ಲಿ article wizard ಇದ್ದಹಾಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ವೈಜಾರ್ಡ್ ದು ಲಿಂಕ್ ಕೊಡಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕೃತಿ ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಚನೆ ಮಾಡಲಿ.ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಡಿಟರ್ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಸತಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ .ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾ? [[ಸದಸ್ಯ:Shravankumaruk|Shravankumaruk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shravankumaruk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೨, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ (UTC) : [[ಸಹಾಯ:ಪರಿವಿಡಿ|ಸಹಾಯ]] ಪುಟ ನೋಡಿ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೩, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೧, ೧೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೧, ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> What does our community give us? [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&#126;2025-28866-12|&#126;2025-28866-12]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&#126;2025-28866-12|talk]]) ೧೮:೫೩, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> (This message was sent to [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> 9a6l2f5iqp2igqwai0lpmk9mro687v1 0 15540 1384425 1343504 2026-08-26T12:49:46Z ~2026-46368-83 101363 /* ಛಾಯಾಂಕಣ */ 1384425 wikitext text/x-wiki '''ಕೊಂದೆ''' (ಕಕ್ಕೆ, ಸ್ವರ್ಣಪುಷ್ಪ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮರವು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರ. ಮಾರ್ಚ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂವನ್ನು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾಗಿ ಮರ ತುಂಬಾ ಬಿಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ [[Golden Shower Tree]]ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ದೇಶದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಪುಷ್ಪ]]. ಅಂತೆಯೇ [[ಕೇರಳ]]ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪುಷ್ಪವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹೂವನ್ನು "ಕೊಂಡ್ರೈ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮಿಳಿನ ಪ್ರಾಚೀನ 'ಸಂಗಂ ಸಾಹಿತ್ಯ'ದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡ್ರೈ ಹೂವಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಶಿವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೂವಾಗಿದೆ. == ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ == ಇದು ಫಬಸಿಯೆ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ[[aesalpinieae]]ಉಪ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕಾಸಿಯ ಫಿಸ್ಟುಲ (Cassia fistula)ಎಂದು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಸುವರ್ಣಕ'[[ಮಲೆಯಾಳಮ್]]ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಕೊನ್ನೆ' ಮುಂತಾಗಿ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಲಬರ್ನಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. [[ಚಿತ್ರ:Flowers Im IMG 8359.jpg|thumb|left|200px|ಕೊಂದೆ ಹೂ]] == ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಪರ್ಣಪಾತಿ]] ಮರ. ಸಂಯುಕ್ತಪರ್ಣಿ ಎಲೆಗಳು ಚಿಗುರಿದಾಗ ಉಜ್ವಲ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತೂಗಾಡುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಬೀಜಕೋಶಗಾಯಿ(Pods)ಜೋಲಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ದಾರುವು ಗಡುಸಾಗಿದ್ದು, ಬಾಳಿಕೆಯುತವಾಗಿದೆ. ಕಕ್ಕೆ ಮರ 15'-20' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಲ್ಪಕಾಲ ಎಲೆ ಉದುರಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚಿಗುರು ಬರುವುದು. ಚಿಗುರಿನೊಂದಿಗೇ ಉದ್ದನೆ ಜೋಲಾಡುವ ಹಳದಿಯ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು ಮೂಡಿ ಗಿಡ ನೋಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವೂ ಆಕರ್ಷಣೀಯವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಹಳದಿ ಅಥವಾ ನಸುಗೆಂಪಾಗಿದ್ದು ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಯುವ ಕಾಯಿಗಳು ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ಮೀ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಉರಳೆ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಮರ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಹೊಸ ಚಿಗುರು, ಬೇರುಸಸಿಗಳು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೋತಿ, ಕರಡಿ, ಹಂದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಾಯಿಯ ತಿರುಳನ್ನು ತಿಂದು ಮಲದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದ ಬೀಜ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೊಳೆತು ಹೊಸ ಗಿಡಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದರ ಚೌಬೀನೆ ಗಡುಸಾಗಿದ್ದು, ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಮನೆ ಕಂಬಗಳಿಗೂ ಗಾಡಿಸಾಮಾನುಗಳಿಗೂ ವ್ಯವಸಾಯದ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಯ ತಿರುಳನ್ನು (ಪಲ್ಪ್‌) ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಹಾಗೂ ಸುಖವಿರೇಚಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಈ ಮರದ ಒಣತೊಗಟೆಯನ್ನು ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗೌಣಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೃಷಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ದಾರುವು ಮನೆ ಕಂಬಗಳು, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಹೂ [[ಆಯುರ್ವೇದ]]ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿರೇಚಕವಾಗಿ, ವಾತ ಸಂಬಂಧಿ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. * '''ಬಹುಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆ''' ಕಕ್ಕೆ ಗಿಡದ ಎಲೆ,ತಿರುಳು ಕಾಯಿ ಹೂವು ಬೇರು ಸಮತೂಕ ತಂದು ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ನಯವಾಗಿ ಚೂರ್ಣಿಸುವುದು.2ಗ್ರಾಂ ಈ ಚೂರ್ಣಕ್ಕೆ 2ಗ್ರಾಂ ನೆಲ್ಲಿಚೆಟ್ಟಿನ ಚೂರ್ಣ, 2 1\2 ಗ್ರಾಂ ಅರಿಶಿಣದ ಚೂರ್ಣ ಸೇರಿಸಿ ಚೂರ್ಣ ಮಾಡುವುದು. 2ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಲೋಟ ಮಜ್ಜಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕದಡಿ ಕುಡಿಸುವುದು.ಹೀಗೆ5-7ದಿವಸಗಳು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು. * '''ವರೇಚಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮಿಗೆ''' ಸುಮಾರು 5ಗ್ರಾಂ ಕಕ್ಕೆ ಗಿಡದ ಅಂಟನ್ನು ತಂದು ಎರಡು ಲೋಟ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ನೆನೆ ಹಾಕುವುದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಈ ಅಂಟನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಿವುಚಿ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವುದು,5ಗ್ರಾಂ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಇದರಿಂದ ಒಂದೆರಡು ಸಲ ಬೇದಿ ಆಗಿ.ಅಜೀರ್ಣ ಹೊಟ್ಟೆಯುಬ್ಬರ ಮಲಬದ್ದತೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಗಂಟಲು ಬೇನೆ''' ಒಳಗಡೆ ಗಂಟಲು ಊದಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ನುಂಗಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುವುದು.10ಗ್ರಾಂ ಕಕ್ಕೆ ಅಂಟನ್ನು ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಯಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸುವುದು ಪ್ರತಿ ದಿನ 3ರಿಂದ 4ಬಾರೀ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ಲೀಟರ್ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ 10ಗ್ರಾಂ ಕಕ್ಕೆ ಅಂಟನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮರಳಿಸುವುದು. ಬಿಸಿಯಾದಾಗ ಬರುವ ಆವಿಯನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇದಿ ಗಂಟಲಿಗೆ ತಾಗಿಸುವುದು.ಕಂಟಕಾರಿಯ ಹಸಿರೆಲೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ ರಸವನ್ನು ಗಂಟಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಂದವಾಗಿ ಲೇಪಿಸುವುದು. * '''ಕೆಮ್ಮಿನಲ್ಲಿ''' ಕಕ್ಕೆ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿ ಮಾಡುವುದು ಕಾಲು ಟೀ ಚಮಚ ಈ ಬೂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ಉಪ್ಪಿನ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಜೇನು ಕಲಸಿ ನೆಕ್ಕುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ 2 ರಿಂದ 3 ಬಾರಿ. ಮಲಬದ್ಧತೆ. 5ಗ್ರಾಂ ಕಕ್ಕೆ ಕಾಯಿಯ ಒಳಗಡೆಯ ತಿರುಳನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕುವುದು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಶೋಧಿಸಿದ ಈ ನೀರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದು. ಒಂದೆರಡು ಬೇದಿ ಆಗಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು. ಹೀಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಸೇವಿಸುವುದು. * '''ರಕ್ತ ಪಿತ್ತಕ್ಕೆ''' ಕಕ್ಕೆ ಅಂಟು ಮತ್ತು ನೆಲಿ ಚೆಟ್ಟು ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಸಮಭಾಗ ಚೂರ್ಣಿಸಿ 10ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಕಾಲು ಲೀಟರು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಯಿಸಿ ಅಷ್ಟಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲು ಸಕ್ಕರೆಪುಡಿ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದು. ಹೀಗೆ 7 ದಿವಸ. * '''ಕುಷ್ಟರೋಗಕ್ಕೆ''' ಕಕ್ಕೆಯ ಅಂಟು, ಆಡುಸೋಗೆ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಸಮತೂಕ ಸೇರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ ಚತುಷ್ಟಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಕಾಲು ಬಟ್ಟಲು ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹರಳೆಣ್ಣೆ ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸಲು ಕೊಡುವುದು. ಕೆಲವು ವಾರಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು. * '''ಕೊರಳು ಬಾವಿನಲ್ಲಿ''' ಅಕ್ಕಿ ಅಕ್ಕಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬಲಿತ ಕಕ್ಕೆ ಗಿಡದ ಬೇರನ್ನು ತೇದು ಕೊರಳಬಾವಿಗೆ ಮಂದವಾಗಿ ಲೇಪಿಸುವುದು. == ಛಾಯಾಂಕಣ == <gallery> File:Cassia fistula, closeup.jpg Image:Cassia fistula1.jpg|ಕೊಂದೆ ಹೂವು File:Cassia fistula-flower-detail.jpg Image:Bark I IMG 8357.jpg|ತೊಗಟೆ Image:(MHNT) Cassia fistula MHNT.bot.2007.26.54.jpg|ಹಣ್ಣು File:Cassia fistula-pods.jpg </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category inline|Cassia fistula}} {{aut|Database on state of environment, Kerala}} (2008): [http://www.kerenvis.nic.in/isbeid/kerala-symbols.htm Kerala Symbols] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307101819/http://www.kerenvis.nic.in/isbeid/kerala-symbols.htm |date=2008-03-07 }} == ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು == ೧ [[ವನಸಿರಿ (ಪುಸ್ತಕ)|ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಕ್ಕೆ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೂವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ಶೋಭವನ]] 0wakph7nynlagim6edis9yxqdghhx1s 0 21336 1384466 1380282 2026-08-27T04:49:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384466 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{Infobox Company | company_name = SAP AG | company_logo = [[ಚಿತ್ರ:SAP 2011 logo.svg|180px|Corporate logo of SAP]] | company_type = [[Aktiengesellschaft]] <br /> ({{ISIN|DE0007164600}}, {{FWB|SAP}}, {{nyse|SAP}}) |<math>3x+5=12</math> company_slogan = The best-run businesses run SAP. | foundation = [[Weinheim]], [[ಜರ್ಮನಿ]] (1972) | location_city = {{flagicon|Germany}} [[Walldorf]] | location_country = [[ಜರ್ಮನಿ]] | key_people = [[Leo Apotheker]], CEO & President. <br /> Members of the Executive Board: <br />Bill McDermott (Global Field Operations), <br />Jim Hagemann Snabe (Business Solutions & Technology), <br />Erwin Gunst (Operations & HR), <br />Gerhard Oswald (Global Service & Support), <br />John Schwarz (Business Objects), <br />Werner Brandt (Finance & Administration). <br />[[Hasso Plattner]], Chairman of the Supervisory Board | industry = [[Computer software]] | products = [[SAP Business Suite]], [[SAP ERP]], [[SAP Customer Relationship Management (SAP CRM)]], [[SAP Supply Chain Management (SAP SCM)]], [[SAP Supplier Relationship Management (SAP SRM)]], [[SAP Product Lifecycle Management (SAP PLM)]], [[SAP NetWeaver]], [[SAP Business One]], [[SAP Business ByDesign]], [[SAP Business All-in-One]] | revenue = €10.25 billion (2007)<ref>{{cite web |title=SAP profit drops 6% in fourth quarter|publisher=Computerworld|url=http://www.computerworlduk.com/management/it-business/supplier-relations/news/index.cfm?newsid=7253|accessdate=2008-02-12 }}</ref> | num_employees = 51,447 (August 2008) | homepage = [http://www.sap.com/ www.sap.com] }} '''SAP [[ಆಕ್ತಿಯೆಂಜೆಸೆಲ್ಲ್ಸ್‌ಚಾಫ್ಟ್‌|AG]]''' ({{ISIN|DE0007164600}}, {{FWB|SAP}}, {{nyse|SAP}}) [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[ವಾಲ್‌ಡಾರ್ಫ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಯುರೋಪ್‌|ಐರೋಪ್ಯ]] [[ತಂತ್ರಾಂಶ]] ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ [[SAP ERP]] [[ಉದ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆ]] (ERP) ತಂತ್ರಾಂಶದಿಂದ ಈ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಬಾಡನ್‌-ವುರ್‌ಟೆಂಬರ್ಗ್‌|ಬಾಡೆನ್‌-ವುರ್‌ಟೆಂಬರ್ಗ್‌]]ನ [[ಮನ್‌ಹೇಮ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಐದು ಮಂದಿ ಮಾಜಿ [[IBM]] ಅಭಿಯಂತರರಿಂದ ([[ಡಿಯೆಟ್ಮರ್‌ ಹಾಪ್‌]], ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌-ವೆರ್ನರ್‌ ಹೆಕ್ಟರ್‌, [[ಹ್ಯಾಸ್ಸೋ ಪ್ಲಾಟ್‌ನರ್‌]], [[ಕ್ಲಾಸ್‌ ಟ್ಸ್ಚಿರಾ|ಕ್ಲಾಸ್‌ E. ಟ್ಸ್ಚಿರಾ]], ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸ್‌ ವೆಲ್ಲೆನ್‌ರ್ಯೂಥರ್‌) ''{{lang|de|Systemanalyse und Programmentwicklung}}'' ("ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ") <ref name="saphistorygerman">{{cite web |author=SAP |title={{lang|de|Geschichte der SAP - Die ersten zehn Jahre}} |url=http://www.sap.com/germany/about/company/geschichte/geschichte_1.epx |accessdate=2008-01-29 |language=German |archive-date=2010-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100912132042/http://www.sap.com/germany/about/company/geschichte/geschichte_1.epx |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ SAPಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="saphistory">{{cite web |author=SAP |title=SAP History: From Start-Up Software Vendor to Global Market Leader |url=http://www.sap.com/company/history.epx |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011184353/http://www.sap.com/company/history.epx |url-status=dead }}</ref> [[Xerox]]ನ ಗಣಕ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ನಿರ್ಗಮನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಉದ್ಯಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು IBM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು [[IBM]] ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು Xerox ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ವೆಚ್ಚವಾಗಿ, IBM SDS/SAPE ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು, $80,000 ಮೌಲ್ಯದ ಜಮಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಾಜಿ-IBM ನೌಕರರಿಗೆ ಸ್ಥಾಪನಾ ಮೂಲಧನದ 8% ಪಾಲಿನ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ [[SAPE]] ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು‌ IBM ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡಿತು. 1972ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌]] (ICI) ಸಂಸ್ಥೆಯು SAPನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಗ್ರಾಹಕನಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/uk/about/success/casestudies/ici.epx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-10-26 |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904233938/http://www.sap.com/uk/about/success/casestudies/ici.epx |url-status=dead }}</ref> [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ|ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವನ್ನು]] ನಂತರ ''{{lang|de|Systeme, Anwendungen und Produkte in der Datenverarbeitung}}'' ("ದತ್ತ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅನ್ವಯಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು") ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 1976ರಲ್ಲಿ, "SAP [[GmbH]]"ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ]]ಯನ್ನು [[ವಾಲ್‌ಡಾರ್ಫ್‌‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. 2005ರ [[ವಾರ್ಷಿಕ ಸರ್ವಸದಸ್ಯ ಸಭೆ|ವಾರ್ಷಿಕ ಸರ್ವ ಸದಸ್ಯರ ಸಭೆ]]ಯ ನಂತರ ''SAP AG'' (AG ಎಂಬುದು ಆಕ್ತಿಯೆಂಜೆಸೆಲ್ಲ್ಸ್‌ಚಾಫ್ಟ್‌ ಎಂಬುದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ) ಎಂಬುದು ಕಂಪೆನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1988ರಲ್ಲಿ, SAP GmbH ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು SAP AG ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ (ಜರ್ಮನ್‌ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಏಕೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆ), ನಂತರ ನವೆಂಬರ್‌ 4ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಟ್‌ಗಾರ್ಟ್‌‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಷೇರುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.<ref name="saphistory" /> ಸ್ಥಾಪನಾ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ 1234—ಹಾಪ್‌, ಪ್ಲಾಟ್‌ನರ್‌, ಟ್ಸ್ಚಿರಾ ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಟರ್‌ -- ಈ ಪ್ರಥಮ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. 1995ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ [[DAX]] SAPಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 22ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2003ರಂದು, ಡೌ ಜೋನ್ಸ್‌ STOXX 50 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ SAPಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite press release |publisher=Stoxx |title=STOXX Limited Announces Changes to its Blue-Chip Index Series |date=2003-09-01 |url=http://www.stoxx.com/download/news/2003/stoxxnews_20030901.pdf |format=PDF |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320200228/http://www.stoxx.com/download/news/2003/stoxxnews_20030901.pdf |url-status=dead }}</ref> 1991ರಲ್ಲಿ, Prof. Dr. ಹೆನ್ನಿಂಗ್‌ ಕಗರ್‌ಮನ್‌ ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು; Dr. ಪೀಟರ್‌ ಝೆಂಕೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದರು.<ref name="plattner"> {{cite book |author=Hasso Plattner, August-Wilhelm Scheer, Siegfried Wendt and Daniel S. Morrow |title=Dem Wandel voraus. Hasso Plattner im Gespräch|url=https://archive.org/details/demwandelvoraush0000plat |language=German |publisher=Galileo Press |location=Bonn |year=2000 |isbn=3-934358-55-1 }} </ref> 1996ರಿಂದ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಹೇನ್‌ರಿಚ್‌,<ref>{{cite web |title=Executive Board: Claus E. Heinrich |url=http://www.sap.com/company/executives/heinrich/index.epx |publisher=SAP |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827184759/http://www.sap.com/company/executives/heinrich/index.epx |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಗರ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ಓಸ್ವಾಲ್ಡ್‌ <ref>{{cite web |title=Executive Board: Gerhard Oswald |url=http://www.sap.com/company/executives/oswald/index.epx |publisher=SAP |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070806093141/http://www.sap.com/company/executives/oswald/index.epx |url-status=dead }}</ref> SAP ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1998ರಲ್ಲಿ, ಹೆಲ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಡಿಯೆಟ್ಮರ್‌ ಹಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸ್‌ ಟ್ಸ್ಚಿರಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರಲ್ಲದೇ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಡಿಯೆಟ್ಮರ್‌ ಹಾಪ್‌ ನೇಮಕವಾದರು. ಬಹುತೇಕ ಹ್ಯಾಸ್ಸೋ ಪ್ಲಾಟ್‌ನರ್‌ನ ಸಮನಾಗಿ ಹೆನ್ನಿಂಗ್‌ ಕಗರ್‌ಮನ್‌ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ SAPನ CEO ಆಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. ವರ್ನರ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್ಟ್‌ SAP ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ವಿತ್ತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ SAPಗೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |title=Executive Board: Werner Brandt |publisher=SAP |url=http://www.sap.com/company/executives/brandt/index.epx |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818193402/http://www.sap.com/company/executives/brandt/index.epx |url-status=dead }}</ref> 2002ರಿಂದ [[ಲಿಯೊ ಅಪೊಥೆಕರ್‌]] SAP ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತ CEO ಆಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿ, ನಂತರ 2008ರಲ್ಲಿ ಕಗರ್‌ಮನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಉಪ-CEO ಆದರು. ಹೆನ್ನಿಂಗ್‌ ಕಗರ್‌ಮನ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ SAPನ ಏಕೈಕ [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ|CEO]] ಆದರು.<ref>{{cite news |author=Wharton School |title=Henning Kagermann: Balancing Change and Stability in the Evolution of SAP's Enterprise Software Platform |date=4 October 2006 |publisher=Knowledge@Wharton |url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1571 |accessdate=2007-10-15 }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ, ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 2009ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಯಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಿರಂತರ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ ಕಗರ್‌ಮನ್‌ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೆಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾದ [[ಷೈ ಅಗಾಸ್ಸಿ]] ಎಂಬುವವರು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |first=Jeff |last=Moad |title=Shai Agassi Leaves SAP |date=March 28, 2007 |publisher=Thomas Publishing Company |work=MA News |url=http://www.managingautomation.com/maonline/news/read/Shai_Agassi_Leaves_SAP_28302 |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417173639/http://www.managingautomation.com/maonline/news/read/Shai_Agassi_Leaves_SAP_28302 |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ, ಲಿಯೊ ಅಪೊಥೆಕರ್‌ರನ್ನು ಉಪ-CEO ಆಗಿ ಘೋಷಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, SAP ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಮಂಡಳಿಯು SAP ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಇರ್ವಿನ್‌ ಗನ್ಸ್‌ಟ್‌‌, ಬಿಲ್‌‌ ಮೆಕ್‌ಡರ್ಮಾಟ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಮ್‌ ಹಗರ್‌ಮನ್‌ ಸ್ನೇಬ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರನ್ನು, 1ನೇ ಜುಲೈ 2008ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ನೇಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.informationweek.com/news/management/showArticle.jhtml?articleID=207001233 | title = SAP Promotes Leo Apotheker To Co-CEO | publisher = Information Week | date = [[2008-04-02]] | author = Mary Hayes Weier }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ನಿಂಗ್‌ರ ನಿವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಲಿಯೋ ಏಕೈಕ CEO ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಮೈಲುಗಲ್ಲೆನಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳು == 1973ರಲ್ಲಿ, SAP R/1 ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="factsheet">{{cite web |title=SAP at a Glance: Press Fact Sheet, April 2007 |url=http://www.sap.com/company/press/factsheets/corporate.epx |publisher=SAP |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070824011413/http://www.sap.com/company/press/factsheets/corporate.epx |url-status=dead }}</ref> ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1979ರಲ್ಲಿ, SAP R/2 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು SAP ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="factsheet" /> 1981ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ SAP ಹೊರತಂದಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ R/2ರಿಂದ R/3ಗೆ ಬದಲಾದಾಗ, SAP ತನ್ನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಗಣಕೀಕರಣದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕ-ನಿರ್ವಾಹಕ/ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಸಂರಚನೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. SAPನ ಅಂತರಜಾಲ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು mySAP.comನ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ (ಅಂತರಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ) ಭಾಷ್ಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref name="saphistory" /> 1999ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ವೀಕ್‌ನ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಿತ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು SAP ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |first=Michael A. |last=Verespej |title=Why They're The Best |date=1999-08-16 |url=http://www.industryweek.com/ReadArticle.aspx?ArticleID=420 |work=IndustryWeek |publisher=Penton Media, Inc |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2008-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080204101437/http://www.industryweek.com/ReadArticle.aspx?ArticleID=420 |url-status=dead }}</ref> == ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:SAP AG Headquarter 1200.jpg|250px|thumb|right|SAP AG ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ, ವಾಲ್‌ಡಾರ್ಫ್‌‌.]] SAP ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕಂಪೆನಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ವರಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರನೇ-ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾಯತ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.destinationcrm.com/articles/default.asp?ArticleID=6162 |title=For CRM, ERP, and SCM, SAP Leads the Way |accessdate=2007-03-29 |last=Bailor |first=Coreen |date=2006-07-05 |archive-date=2007-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070313005714/http://www.destinationcrm.com/articles/default.asp?ArticleID=6162 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೂರು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತದೆ – ಯೂರೋಪ್‌, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ EMEA; ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾಗಳೆರಡನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಮೇರಿಕಾಗಳು ([[ನ್ಯೂಟನ್‌ ಚೌಕ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ SAP ಅಮೇರಿಕಾ); ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಜಪಾನ್‌ (APJ). ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ SAP ಸಂಸ್ಥೆಯು 115 ಸಹಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜರ್ಮನಿ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಕೆನಡಾ, ಚೀನಾ, ಹಂಗೇರಿ, ಭಾರತ, ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ, ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ R&amp;D ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥಾ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು [http://www.recruit121.com/emea/company/industry-verticals.aspx SAP ಉದ್ಯೋಗ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100217172245/http://www.recruit121.com/emea/company/industry-verticals.aspx |date=2010-02-17 }} ವಾದ Recruit121.comನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಉದ್ಯಮಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಗ್ರಾಹಕ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಎಂಬ ಆರು ಉದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ SAP ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sap.com/company/investor/inbrief/markets/index.epx |title=Business in Brief: Markets |publisher=SAP |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224411/http://www.sap.com/company/investor/inbrief/markets/index.epx |url-status=dead }}</ref> ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆಂದು 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಮ ಪರಿಹಾರಗಳ ಕರಸಂಪುಟವನ್ನು ಹಾಗೂ <ref>{{cite web |url=http://www.sap.com/germany/company/investor/reports/gb2006/en/business/midmarket-solutions-2.html#1 |title=Midmarket Solutions: SAP ALL-IN-ONE – Solutions for mid-size companies |work=Annual Report 2006 |publisher=SAP |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011185959/http://www.sap.com/germany/company/investor/reports/gb2006/en/business/midmarket-solutions-2.html#1 |url-status=dead }}</ref> ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆಂದು 550ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿರು-ಸಂಸ್ಥಾಶ್ರೇಣಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sap.com/germany/company/investor/reports/gb2006/en/business/industry-solutions.html |title=Industry Solutions: Innovation - One Industry at a Time |work=Annual Report 2006 |publisher=SAP |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011100833/http://www.sap.com/germany/company/investor/reports/gb2006/en/business/industry-solutions.html |url-status=dead }}</ref> == SAP ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸೇವಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂರಚನೆ == [[ಸೇವಾ -ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂರಚನೆ|ಸೇವಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂರಚನೆ]]ಯು ERP ([[ಉದ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆ]])ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಂತ್ರಾಂಶ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಜಾಲ ಸೇವಾಧಾರಿತ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಮ್ಯತೆ, ಮುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. E-SOA ಎಡೆಗಿನ ನಡೆಯು ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶ ಘಟಕಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಆಂತರಿಕ/ಸ್ಥಳೀಯ ERP ಯಂತ್ರಾಂಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ, ಸಣ್ಣ- ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ERP ಅಳವಡಿಸಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಬಲ್ಲದು. SAP ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "SAP ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೇವಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು (SAP ನೆಟ್‌ವೀವರ್‌) ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ SAP ಹಾಗೂ SAP-ಅಲ್ಲದ ಪರಿಹಾರಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸೇವಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ಯಮ ಅನ್ವಯಗಳ ತಂತ್ರಾಂಶ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ." <ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/about/press/factsheets/esoa.epx |title=ಉದ್ಯಮ ಸೇವಾ -ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂರಚನೆ: ಮಾಧ್ಯಮ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ, ಮಾರ್ಚ್‌ 2007 |access-date=2009-10-26 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724030301/http://www.sap.com/about/press/factsheets/esoa.epx |url-status=dead }}</ref> === SAP E-SOA ದೃಢೀಕರಣ === SAP E-SOA, ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ-ಆಧಾರಿತ ದೃಢೀಕರಣವು ಎಲ್ಲಾ SAP ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿರುವ ಏಕೈಕ ದೃಢೀಕರಣ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು (ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಸರು/ಸಂಕೇತ ಪದಗಳ ಜೊತೆಗೆ) ಮತ್ತು ಏಕಮಾತ್ರ [[ಏಕ ಸೈನ್‌-ಆನ್‌]] ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರ್ಬರೋಸ್‌ ಮತ್ತು ಲಾಗಾನ್‌ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದುವು SAP ಸೇವಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂರಚನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಹವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>[http://help.sap.com/saphelp_nw70/helpdata/EN/bb/961f07328bc3448e0e570e6b3650f/frameset.htm ಕರ್ಬರೋಸ್‌-ಆಧಾರಿತ SSO ಮತ್ತು SAP E-SOA]</ref><ref>[http://www.pressebox.de/pressemeldungen/secude-international-ag/boxid-185400.html SAP E-SOAಗೆಂದು ಅಳವಡಿಕೆಯಾಗಬಲ್ಲ SSO]</ref> == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == SAPನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು [[ಉದ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆ]]ಗಳ (ERP) ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. [[SAP ERP]]ಯು ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವ SAP ERP 6.0 ತಂತ್ರಾಂಶವು SAP ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು R/3 ಎಂದು ಈ ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[SAP R/3]] ಪದಪುಂಜದಲ್ಲಿನ "R" ಅಕ್ಷರವು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ರಿಯಲ್‌ಟೈಂ‌ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲದೇ ಹೋದರೂ ರಿಯಲ್‌ಟೈಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 3 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯು [[3-ಪದರ ಸಂರಚನೆ|3-ಪದರದ ಸಂರಚನೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ: [[ದತ್ತಸಂಚಯ]], [[ಅನ್ವಯಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕ]] ಮತ್ತು [[ಥಿನ್‌ ಕ್ಲೈಂಟ್‌|ಗ್ರಾಹಕ]] ([[SAPgui]] ಅಂತರ್ವರ್ತನ). [[ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ ಗಣಕ|ಮೇನ್‌ಫ್ರೇಂ]] ಸಂರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಿದ [[SAP R/2|R/2]] ತಂತ್ರಾಂಶವು R/3ಯ ಪೂರ್ವಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. R/2 ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುಂಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸಿಸ್ಟಂ RFಅನ್ನು ನಂತರ, R/1 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. SAPನ [[ಉದ್ಯಮ ಅನ್ವಯಿಕೆ|ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಶ್ರೇಣಿ]]ಯ ಐದು ಉದ್ಯಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ SAP ERP ಸಹಾ ಒಂದು. ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ : * [[ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಹಚರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] (CRM) - ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ/ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಪರಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ * [[ಉತ್ಪನ್ನ ಜೀವನಚಕ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಉತ್ಪನ್ನಯ ಜೀವನಚಕ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ]] (PLM) - ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನ-ಸಂಬಂಧಿ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ * [[ಪೂರೈಕೆ ಸರಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ]] (SCM) - ತನ್ನ ತಯಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ * [[ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಾಹಚರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] (SRM) - ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಉಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ : ನೆಟ್‌ವೀವರ್‌ ವೇದಿಕೆ, ಆಡಳಿತ, ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ (GRC) ಪರಿಹಾರಗಳು, ಡ್ಯೂಯೆಟ್‌ (Microsoftನೊಂದಿಗಿನ ಜಂಟಿ ಉತ್ಪನ್ನ), ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಮತ್ತು [[RFID]]. SAP ತನ್ನ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ SOA ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು (ಉದ್ಯಮ SOA ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ) ಜಾಲ ಸೇವೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಫಾರ್ಚೂನ್‌ 500]] ಕಂಪೆನಿಗಳು{{Fact|date=December 2008}} ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, SAP ತನ್ನ ಪ್ರಸಕ್ತ [[SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಒನ್‌]] ಮತ್ತು [[SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಲ್‌-ಇನ್‌-ಒನ್‌]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೂಲಕ [[ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ಯಮ|ಸಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು]] (SME) ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದೆ. <br /> 19ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ರಂದು [[SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಲ್‌-ಇನ್‌-ಒನ್‌|SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಬೈಡಿಸೈನ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಹೊಸದೊಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು SAP ಘೋಷಿಸಿತು. [[SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಲ್‌-ಇನ್‌-ಒನ್‌|SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಬೈಡಿಸೈನ್‌]] ಎಂಬುದು ಸೇವೆಯಾಗಿ ತಂತ್ರಾಂಶ (SaaS) ಮಾದರಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಉದ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನೆ (ERP) ಪರಿಹಾರವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನೀಡಬಲ್ಲದು. [[SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಲ್‌-ಇನ್‌-ಒನ್‌|SAP ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಬೈಡಿಸೈನ್‌]] ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಈ ಮುಂಚೆ "A1S" ಎಂಬ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news |first=James |last=Governor |title=BusinessByDesign: iPhone for ERP, Or AS/400 for 21stC? |url=http://redmonk.com/jgovernor/2007/09/19/sap-businessbydesign-iphone-for-erp-or-an-as400-for-the-21st-century |work=James Governor’s Monkchips |date=2007-09-19 |accessdate=2007-10-15 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011111800/http://www.redmonk.com/jgovernor/2007/09/19/sap-businessbydesign-iphone-for-erp-or-an-as400-for-the-21st-century/ |url-status=dead }}</ref> SAP ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರ/ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ 120 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ 41,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಂಪೆನಿಗಳು 100,600ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಲ್ಲಿ SAP ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಲಿವೆ.<ref>{{cite press release |author= SAP |title= SAP Announces Preliminary 2007 Second Quarter and Six Months Results |date= 19 July 2007 |publisher=MarketWatch |url=http://www.marketwatch.com/news/story/sap-announces-preliminary-2007-second/story.aspx?guid=%7B1CB403EE%2D17A4%2D418A%2DBC29%2DC290B7CD8EB2%7D&dist=FSQ |accessdate=2007-10-15 }}</ref> ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಒಂದೇ-ಗಾತ್ರ-ಎಲ್ಲೆಡೆ-ಯುಕ್ತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ SAP ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದೇನೆಂದರೆ ಅದು ಈಗ ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಿಲೀನ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.{{Fact|date=December 2008}} == ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು == SAPನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮೂಲಭಾಗವೇ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ 35 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರಿಹಾರ ಪೂರೈಕೆದಾರರು, ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಧಿತ ಮರು-ಮಾರಾಟಗಾರರು, ವಿತರಕರು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವಾಭಾಗೀದಾರರುಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆನಿಸುವಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯವಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/company/press/factsheets/ecosystem.epx |title=SAP - SAP ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಮಾಧ್ಯಮ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 |access-date=2009-10-26 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011192653/http://www.sap.com/company/press/factsheets/ecosystem.epx |url-status=dead }}</ref> ಜೂನ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ, Calif.ದ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿನ SAP ಕೊ-ಇನ್ನೋವೇಷನ್‌ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು, ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಲು ದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯ ಪರಿಸರವನ್ನು Novell, Questra ಮತ್ತು Wonderware ಮುಂತಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮಾರಾಟಗಾರರು (ISVಗಳು), ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸಂಯೋಜಕರು (SIಗಳು), ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಭಾಗೀದಾರರುಗಳಿಗೆ SAPನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. Cisco, Hewlett-Packard, Intel ಮತ್ತು NetAppಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು, ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ದಕ್ಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಉದ್ಯಮ SOAನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಜಾಲ-ಸಶಕ್ತ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ/ಆಂತರಿಕಜಾಲ-ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.internetnews.com/ent-news/article.php/3682236 |title=ಅಂತರಜಾಲಸುದ್ದಿ ರಿಯಲ್‌ಟೈಂ IT ಸುದ್ದಿ – ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ವ್ಯಾಲಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ SAP |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090625042850/http://www.internetnews.com/ent-news/article.php/3682236 |url-status=dead }}</ref> ಅಂತರ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಲಹಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಸೇವಾ ಭಾಗೀದಾರರು,<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/ecosystem/customers/directories/services.epx |title=SAP - ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗೀದಾರರ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆಗಳು: ಜಾಗತಿಕ ಸೇವಾ ಭಾಗೀದಾರರು |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091116105225/http://www.sap.com/ecosystem/customers/directories/services.epx |url-status=dead }}</ref> ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ಭಾಗೀದಾರರು SAP ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಶ್ರೇಣಿ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಸಂಯೋಜಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/ecosystem/customers/directories/software.epx |title=SAP - ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗೀದಾರರ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆಗಳು: ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ಭಾಗೀದಾರರು |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108092549/http://www.sap.com/ecosystem/customers/directories/software.epx |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಭಾಗೀದಾರರುಗಳಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶ, ದತ್ತಸಂಚಯ, ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಜಾಲಗಳು, ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಗಣಕೀಕರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರೂ ಸೇರಿದಂತೆ SAP ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನ ಸರಣಿಗಳ ಬಳಕೆದಾರ ಕಂಪೆನಿಗಳು SAPನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/ecosystem/customers/directories/technology.epx |title=SAP - ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗೀದಾರರ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆಗಳು: ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಭಾಗೀದಾರರು |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091121140511/http://www12.sap.com/ecosystem/customers/directories/technology.epx |url-status=dead }}</ref> [[CSC]], [[Capgemini]], [[Cognizant Technology Solutions]], [[Deloitte]], [[IBM]], [[PricewaterhouseCoopers]], [[Hewlett-Packard]], [[Siemens IT Solutions and Services]] ಮತ್ತು [[Accenture]] ಮುಂತಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗೆ R3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿರ್ಧಾರಕ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಂರಚನೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ SAP ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.sap.com/ecosystem/partners/partnerwithsap/ser|title=SAP Partners}}{{Dead link|date=December 2008}}</ref> == SAP ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಎಡ್ಜ್‌ ಯೋಜನೆ == ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ SAP ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಭಾಗೀದಾರ ಜಾಲದ ಮುಖಾಂತರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ $4.9 b ವಹಿವಾಟಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದ [[HCL Technologies]]ನೊಂದಿಗೆ SAP ಜಾಗತಿಕ ಸೇವಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ 2008ರಲ್ಲಿ SAP ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.<ref>[http://www.sap.com/about/press/press.epx?pressid=9075 SAP - HCL Technologies ‘ಗ್ರಾಹಕ ಕೇಂದ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ’ಯ ಮುಖಾಂತರ ಜಂಟಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು SAPನೊಂದಿಗಿನ ಜಾಗತಿಕ ಸೇವಾ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> SAPನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಯೋಜನೆಯಾದ SAP ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಎಡ್ಜ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮೌಲ್ಯ ವರ್ಧಿತ ಮರುಮಾರಾಟಗಾರರು (VARಗಳು) ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮಾರಾಟಗಾರರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಗೀದಾರರುಗಳಿಗೆ (ISVಗಳು) SAP ಪರಿಹಾರಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ, ಮಾರಾಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಚಾರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಗ್ರಾಹಕ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ವಿತರಣೆಗಳು ಲಾಭದಾಯಕ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲೆಂದು ವ್ಯವಹಾರ ವೃದ್ಧಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www1.sap.com/about/press/factsheets/smb.epx |title=SAP - ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ SAP ಪರಿಹಾರಗಳು : ಮಾಧ್ಯಮ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರ, ಜುಲೈ 2007 |access-date=2009-10-26 |archive-date=2007-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026210602/http://www.sap.com/about/press/factsheets/smb.epx |url-status=dead }}</ref> [[ಗಾರ್ಟ್‌ನರ್‌]] ಅವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ SAP ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಎಡ್ಜ್‌ ಯೋಜನೆಯು "ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅನ್ವಯಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನವೀನ ಮಾದರಿಯ ಹೊಸ ಮಾನಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ."{{Fact|date=February 2008}} == ಸಮುದಾಯಗಳು == SAP ಡೆವಲಪರ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ (SDN) ಎಂಬುದು ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರು, ಸಲಹಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ಸಂಘಟನಕಾರರು, ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ವಿಶ್ಲೇಷಕರುಗಳ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಣತ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು, ಚರ್ಚಾ ಫೋರಂಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇಳಿಕೆ‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಡ್‌ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ತರಬೇತಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಮುಖಾಂತರ [[ABAP]], Java,.NET, SOA, ಮತ್ತಿತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/communities/index.epx |title=SAP - ಸಮುದಾಯಗಳು |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091027202139/http://www.sap.com/communities/index.epx |url-status=dead }}</ref> [https://www.sdn.sap.com/irj/sdn/bpx ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ಪ್ರೋಸೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್‌] (BPX) ಎಂಬುದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ತಜ್ಞರುಗಳು ಮಾಹಿತಿ, ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು IT ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಔದ್ಯಮಿಕ SOAವನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಸಹಕಾರಿ ವಾತಾವರಣವಿರುವ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.sdn.sap.com/irj/sdn/bpx ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ಪ್ರೋಸೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ನೆಲೆ]</ref> [http://www.sap.com/ecosystem/communities/escommunity/index.epx SAP ಉದ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳ ಸಮುದಾಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026144326/http://www.sap.com/ecosystem/communities/escommunity/index.epx |date=2009-10-26 }} ವು ಗ್ರಾಹಕರು, ಉದ್ಯಮದ ಪರಿಣತರು ಮತ್ತು ಭಾಗೀದಾರರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಔದ್ಯಮಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/platform/ecosystem/escommunity/index.epx |title=SAP - SAP ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳು: ಉದ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳು ಸಮುದಾಯ |access-date=2009-10-26 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828124009/http://www.sap.com/platform/ecosystem/escommunity/index.epx |url-status=dead }}</ref> ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ (IVN) ಉದ್ಯಮ-ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರಾಹಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಗ್ರಾಹಕರು, ಭಾಗೀದಾರರು ಮತ್ತು SAP ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೊಂದು ಸಕ್ರಿಯ IVNಗಳಿವೆ (e.g. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌, ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮ, ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಉನ್ನತ ತಾಂತ್ರಿಕ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಉದ್ಯಮ).<ref>{{Cite web |url=http://www.sap.com/platform/ecosystem/ivn/index.epx |title=SAP - SAP ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳು: ಉದ್ಯಮ ಮೌಲ್ಯ ಜಾಲ |access-date=2009-10-26 |archive-date=2008-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080830062458/http://www.sap.com/platform/ecosystem/ivn/index.epx |url-status=dead }}</ref> SAP ಭಾಗೀದಾರರು ಮತ್ತು SAP ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ SAP ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ SAP ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲೆಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ [http://ecohub.sdn.sap.com SAP ಇಕೋಹಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150223142052/http://ecohub.sdn.sap.com/ |date=2015-02-23 }} ಅನ್ನು 2008ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [https://www.sdn.sap.com/irj/scn/sapteched SAP TechEd] ಎಂಬುದು SAPನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತರಬೇತಿ ಸಮ್ಮೇಳನ. ಸಾವಿರಾರು ಜಾಲ ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಕ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕಾ ತಜ್ಞರು, ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಜ್ಞರು, IT ನಿರ್ವಾಹಕರು, ಗಣಕ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವರ್ತಮಾನ ತಜ್ಞರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ಗಹನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು SAP ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಥೆ == SAPನ ಕಾಯಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು R&amp;D ಅಗತ್ಯಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[SAP Labs]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಾವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾರಾಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಚಾರ, ಸಲಹಾ ಸೇವೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನ ಅಭಿಯಂತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು SAP AGಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ (AGS) ಎಂದೂ ಹೆಸರಾದ SAP ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ SAP ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. === SAP Labs === {{Unreferenced section|date=May 2009}} SAP Labs ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ|ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ SAP ತನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ [[SAP ಸಂಶೋಧನೆ|SAP ಸಂಶೋಧನಾ]] ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿವೆ. USAನ [[ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ; ಭಾರತದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರು‌]] ಮತ್ತು [[ಗುಡಗಾಂವ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ; ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ [[ರಾನನ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ಮಿಯೆಲ್‌|ಕಾರ್ಮಿಯೆಲ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ; ಕೆನಡಾದ [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ [[ಶಾಂಘಾಯ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ [[ವಾಲ್‌ಡಾರ್ಫ್‌|ವಾಲ್‌ಡಾರ್ಫ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ SAP ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ SAP Labs Indiaವು [http://www.sap.com/india/company/saplabs/index.epx http://www.sap.com/india/company/saplabs/index.epx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090622225711/http://www.sap.com/india/company/saplabs/index.epx |date=2009-06-22 }} ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ SAP Labsಗಳು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಂಗೇರಿಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿ SAP ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]ದ [[ಸೋಫಿಯಾ]]ನಲ್ಲಿರುವ SAP Labs ಘಟಕವು Java ಆಧಾರಿತ SAP ತಂತ್ರಾಂಶ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, U.Sನಲ್ಲಿರುವ SAP Labs ಘಟಕವು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. == ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳು == ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವಿಕೆ, SAP ಉತ್ಪನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುವ, ಉತ್ತಮ ಪರಿಪಾಠಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಿಸುವ, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಜ್ಞಾನ ನೀಡುವ SAP ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ SAP ಗ್ರಾಹಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗೀದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಅಮೇರಿಕಾಗಳ SAP ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪು]] (ASUG),<ref>{{cite web |title=ASUG |url=http://www.asug.com}}</ref> ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷಿಕ SAP ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪು (DSAG),<ref>{{cite web |title=DSAG |url=http://www.dsag.de}}</ref> SAP ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪು (SAUG) <ref>{{cite web |title=SAUG |url=http://www.saug.com.au}}</ref> ಮತ್ತು SAP UK ಹಾಗೂ ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳು.<ref>{{cite web |title=SAP UK &Ireland User Group |url=http://www.sapusers.org}}</ref><ref>{{cite web |title=SAP User Groups |url=http://www.sap.com/communities/usergroups.epx |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090727160402/http://www.sap.com/communities/usergroups.epx |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತಷ್ಟು SAP ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು [[ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ#SAP|SAP ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. [https://cw.sdn.sap.com/community/sugen/ SAP ಯೂಸರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅನ್ನು (SUGEN) SAP ಬಳಕೆದಾರ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪರಿಪಾಠಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು SAPನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸುಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=SAP User Group Executive Network |url=http://www.sapinfo.net/en/experts/user_groups/080910_SUGEN_%C3%9Cberblick_EN.html }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == '''SAP''' ನ [[ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು|ಎದುರಾಳಿಗಳು]] ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉದ್ಯಮ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಯೋಜನಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ಉದ್ಯಮದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. SAP ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಹಚರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಚಾರ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು, ತಯಾರಿಕೆ, ಶೇಖರಣಾ ಮತ್ತು ಔದ್ಯಮಿಕ ತಂತ್ರಾಂಶ, ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಸರಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ & ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news |author=Hoover's |title=SAP Competitors |url=http://hoovers.com/sap/--ID__91277,target__company_competitors--/free-co-samples-index.xhtml |access-date=2009-10-26 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614004838/http://hoovers.com/sap/--ID__91277,target__company_competitors--/free-co-samples-index.xhtml |url-status=dead }}</ref> SAPನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ [[Oracle Corporation]] ಸಂಸ್ಥೆಯು 22ನೇ ಮಾರ್ಚ್‌ 2007ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ SAP ವಿರುದ್ಧ ನಕಲು ಹಾಗೂ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತ್ತು. ಹಳೆಯ Oracle ಉತ್ಪಾದನಾ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುವ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ SAPನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ (SAPನಿಂದ ಖರೀದಿಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ [[ಟುಮಾರೋನೌ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ) SAP TNನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ Oracle ಗ್ರಾಹಕರ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಗಣಕ ಪ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು Oracleನ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಇಳಿಸಿಕೊಂಡು SAPಗೆಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಈ ದೂರು ಆಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite press release | title = Oracle Sues SAP | publisher = Oracle | date = 2007-03-22 | url = http://www.oracle.com/corporate/press/2007_mar/sapsuit.html | accessdate = 2007-09-03 | archive-date = 2010-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100311022353/http://www.oracle.com/corporate/press/2007_mar/sapsuit.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oracle.com/sapsuit |title=Oracle Sues SAP |accessdate=2007-09-03 |work=oracle.com |publisher=Oracle |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918040553/http://www.oracle.com/us/corporate/press/015529_EN |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ Oracle ತನ್ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದುರುಪಯೋಗ ನಡೆಸಿರುವುದನ್ನು SAP ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. SAP ಅನಧಿಕೃತ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಆದರೆ ಯಾವುದೇ [[ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ|ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತಿನ]] ಕಳವನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://business.timesonline.co.uk/tol/business/law/article2019797.ece SAP 'ಅನುಚಿತ' Oracle ಇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612153446/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/law/article2019797.ece |date=2011-06-12 }}- ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌</ref> 2004ರಿಂದ 30 ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು US$20 ಬಿಲಿಯನ್‌ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿರುವ, ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಎದುರಾಳಿಯಾದ Oracleಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ SAP ತನ್ನ [[ಸುಸಂಘಟಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯ ವೈಖರಿಯಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. SAP ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಾಭವನ್ನು 2002ರಿಂದ 370%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.spiegel.de/spiegel/0,1518,504625,00.html ಗುಂಪುಗಳು: ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ - ಆರ್ಥಿಕತೆ - SPIEGEL ONLINE - ಸುದ್ದಿ]</ref> ರೂಢಿಯ ಸುಸಂಘಟಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಯತ್ನವಾಗಿ 7ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ October 2007ರಂದು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[Business Objects (ಕಂಪೆನಿ)|ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್‌]]ಅನ್ನು $6.8B<ref>{{cite web | url=http://www.businessweek.com/ap_working/financialnews/D8S4K2580.htm?chan=top+news_top+news+index_top+story | title=SAP to buy Business Objects for $6.8B | publisher=[[Associated Press|The Associated Press]] | accessdate=2007-10-11}}</ref> ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ SAP ಘೋಷಿಸಿತು. SAP 2008ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಆಕ್ರೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕರಾರುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಏರಿಸಿತು. ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಚರ್ಚೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.computerworlduk.com/management/it-business/supplier-relations/news/index.cfm?newsid=10632 ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ತೀವ್ರ ಕೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ SAP]</ref> == ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ == * [[SAP ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[SAP ಅಳವಡಿಕೆ]] * [[ERP ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commonscat|SAP}} * [http://www.sap.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{DAX companies}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:SAP (ಕಂಪೆನಿ)]] [[ವರ್ಗ:ERP ತಂತ್ರಾಂಶ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:CRM ತಂತ್ರಾಂಶ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1972ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಪ್ರವಾಸ ಒಕ್ಕೂಟ]] [[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] i66bxmfvk15zjkc2pkzjxja1gjcoy8s 0 21939 1384479 1383252 2026-08-27T09:22:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384479 wikitext text/x-wiki [[File:వ్యవసాయం 1578472643291.jpg|thumb]] [[File:Chvojnica hills near Unin.jpg|260px|thumb|ಜ಼ಾಹೋರಿ (ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ) ದಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆಗಳು - ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಧ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ.]] [[File:Sheep and cow in South Africa.jpg|thumb|260px|[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೇಯಿಸಲಾದ ಪಳಗಿಸಿದ [[ಕುರಿ]] ಮತ್ತು ಹಸು.]] [[File:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಒಂದು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಕೊಯ್ಲಿನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3000).]] [[File:Trilla del trigo en el Antiguo Egipto.jpg|thumb|ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯದ ಒಕ್ಕುವಿಕೆ]] [[File:Crescenzi calendar.jpg|thumb|ಪಿಯೆಟ್ರೊ ಡ ಕ್ರೆಸೆಂಜ಼ಿಯ ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] [[File:Ford Tractor with ROPS bar fitted.JPG|right|thumb|ಫ಼ೋರ್ಡ್‌ಸನ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮೇಲೆ ರೋಲೋವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಬಾರ್]] [[File:Rice terraces.png|thumb|ಇಫ಼ುಗಾಒ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬನಾಯೂ ಅಕ್ಕಿ ಮೇಲು ಜಗಲಿಗಳು]] [[File:Kerbau Jawa.jpg|thumb|right|ಎಮ್ಮೆಗಳಿಂದ ಬತ್ತದ ಉಳುಮೆ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] [[File:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ಹೊಲದುದ್ದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ರಸ್ತೆಗಳು ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.]] [[File:Land Ploughing with Cows in Rural Bangladesh.jpg|thumb|ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ ಉಳುಮೆ]] '''ಕೃಷಿ''' ('''ವ್ಯವಸಾಯ''') ಎಂಬುದು ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಕಲೆಯ ಮೂಲಕ [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ಆಹಾರ, ನಾರು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ, ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ವರ್ಧಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಗುವಳಿ. ವ್ಯವಸಾಯವು [[ಮಾನವ]]ನ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯು [[ಮಾನವ]] [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಳಗಿಸಿದ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಗಳ]] (ಅಂದರೆ, [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳ]]) ಸಂಗೋಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರದ ಮಿಗುತಾಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕೃತವಾದ [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜಗಳ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವ್ಯವಸಾಯವು ಪಶುಪಾಲನೆ, ಕೋಳಿಸಾಕಣೆ, [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಕೃಷಿ ಮತ್ತು [[ಜೇನುಸಾಕಣೆ|ಜೇನುಸಾಕಣೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೋ ರೂಪದ ನೀರಾವರಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ, ಶುಷ್ಕಭೂಮಿ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಜಲಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊoದಿದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಏಕಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ==ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== *[[ನೀರು|ನೀರಿನ]]-[[ಕಾಲುವೆ|ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ನೀರಾವರಿ|ನೀರಾವರಿಯ]] ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಸುಖವಾಗಿ ಇಡಬಹುದು. [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ವಿಸ್ತರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಳೆಗಳ [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮತ್ತು ಸೀಮೆಯ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರಿನ]] ಮಂದೆಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಕೃಷಿಯ ಬುನಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. *ಕೃಷಿಯ ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಳಜಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ ಅಥವಾ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ) ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಬೇಸಾಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ) ನಡುವೆ ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. *ಆಧುನಿಕ ಬೆಳೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಹಾಗೂ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ]] ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಾಗುವಳಿಯಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಜೊತೆಗೇ, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ [[ಆರೋಗ್ಯ|ಆರೋಗ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ.<ref>http://www.epa.gov/opp00001/health/human.htm</ref> * ಸಾಂದ್ರ [[ಹಂದಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಂಥ (ಮತ್ತು [[ಕೋಳಿ]] ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇದೇ ಥರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು) ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಾಂಸ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ರೌರ್ಯ ಮತ್ತು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕಾ]] ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು]] (ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್ಸ್), ಬೆಳವಣಿಗೆ [[ಹಾರ್ಮೋನ್|ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು]], ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724053931/http://www.organicconsumers.org/toxic/hormone042302.cfm |url-status=dead }}</ref> *ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು: [[ಆಹಾರ]]ಗಳು, [[ನಾರು]] ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]]ಗಳು, ಜೈವಿಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು, ಜೈವಿಕ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು]],<ref>{{cite news |url=http://www.marketwatch.com/story/bioengineers-aim-to-cash-in-on-plants-that-make-green-plastics |title=Plastics that are green in more ways than one|last=Brickates Kennedy |first=Val |date=October 16, 2007|work=MarketWatch|publisher=The Wall Street Journal|location=New York}}</ref> ಮತ್ತು [[ಔಷಧ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |title=Growing Plants for Pharmaceutical Production vs. for Food and Feed Crops |work=bio.org |publisher=Biotechnology Industry Organization |accessdate=October 2, 2009 |location=Washington DC |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225105326/http://www.bio.org/healthcare/pmp/factsheet5.asp |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ [[ಧಾನ್ಯ|ಧಾನ್ಯಗಳು]], [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸ]] ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]], [[ಉಣ್ಣೆ]], [[ಸೆಣಬು]], [[ರೇಷ್ಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆನಾರು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು - ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ) [[ಮರ|ಮರದ]] ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು [[ಬಿದಿರು]] ಸೇರಿವೆ. ಉತ್ತೇಜಕಗಳಲ್ಲಿ [[ತಂಬಾಕು]], ಮದ್ಯಸಾರ, [[ಅಫೀಮು]], [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನು]], ಮತ್ತು ಘಂಟಾಪುಷ್ಪಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. *[[ರಾಳ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ‌ಎಥನಾಲ್, ಜೈವಿಕ ಡೀಸೆಲ್, ಮತ್ತು ಜೀವರಾಶಿಯಿಂದ ಪಡೆದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ [[ಹೂವು|ಹೂವುಗಳು]], ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನದ ಗಿಡಗಳು, ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನು ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಕೆಲವೊಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. *2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು– ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸೇವೆಗಳ ವಲಯವು ಕೃಷಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ilo./ |title=Key Indicators of the Labour Market Programme |date=September 7, 2009 |publisher=International Labour Organization |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2015 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403103410/http://www.ilo/ |url-status=dead }}</ref> *ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ (ಎಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಮೊತ್ತ) ಶೇಕಡ ಐದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೃಷಿ ಎಂಬ ಪದದ ಆಂಗ್ಲರೂಪ ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್''. ಇದು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] ''ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ'' ಎಂಬ ಪದದ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ರೂಪಾಂತರ. ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಹೀಗೆ: ''ಅಗರ್'' ಎಂದರೆ "ಒಂದು ಹೊಲ"<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=ager&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಮತ್ತು ''ಕಲ್ಚುರ'' ಎಂದರೆ "ಸಾಗುವಳಿ". ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚುರ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಉಳುವಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ.<ref>[http://catholic.archives.nd.edu/cgi-bin/lookup.pl?stem=cultura&ending= Latin Word Lookup<!-- Bot generated title -->]</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪದದ ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದುವಿಕೆಯು "ಹೊಲವೊಂದರ/ಹೊಲಗಳ ಉಳುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆಗುವವರೆಗೂ, ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ/ಸ್ವಯಂಪೂರ್ಣತೆ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರೈತರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸೇವನೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕೃಷಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಕೌಶಲಗಳ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೂಪಾಂತರವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Clark's Sector Model.png|thumb|left|ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.]] ಗಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದ ರಾಕ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್, [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ|ಯಂತ್ರಗಳ]] ಬಳಕೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ [[ಸಾರಜನಕ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಳುಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಗೋಧಿ]], ಮತ್ತು ಕಾಳಿನ ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]) ಥರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾಳುಗಳ ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸಾರಜನಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ರಫ್ತುಮಾಡಿತು. ದಿನೇ ದಿನೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ತನ್ನಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಗೆ]] ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ, ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಮಿಗುತಾಯದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು [[ಥಾಮಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾಲ್ಥಸ್|ಥಾಮಸ್‌ ಮಾಲ್ಥಸ್]] ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.<ref name="BumperCrop">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2005/12/08/business/worldbusiness/08farmers.html |newspaper =The New York Times|title=Sometimes a Bumper Crop Is Too Much of a Good Thing |last=Barrionuevo |first=Alexei |coauthors=Bradsher, Keith |date=December 8, 2005 }}</ref> ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ. ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಿಕಗಳು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಂಸ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇವು ಅನೇಕ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲಕುಹರಗಳ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಆಹಾರಗಳು, ನಾರು, ಇಂಧನಗಳು, ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂದು ಗುಂಪು ಮಾಡಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು (ಧಾನ್ಯಗಳು), ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ತೈಲಗಳು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ, ಸೆಣಬು, ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಅಗಸೆನಾರು ಸೇರಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರು ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಇತರ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ರಾಳಗಳು, ವರ್ಣಗಳು, ಔಷಧಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು ಹಾಗೂ ನರ್ಸರಿ ಸಸಿಗಳಂತಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಸೇವಾ ವಲಯದ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಇದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊoದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:2005gdpAgricultural.PNG|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ.]] ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನೇಕ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರಗಳು]] ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಾಯಧನ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳು [[ಗೋಧಿ]], ಕಾಳು ([[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]), [[ಅಕ್ಕಿ]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]], ಮತ್ತು [[ಹಾಲು]] ಈ ಥರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಸಹಾಯಧನಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾವಾದಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವಂಥವು ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |last=Schneider |first=Keith |date=September 8, 1989 |url=https://www.nytimes.com/1989/09/08/us/science-academy-recommends-resumption-of-natural-farming.html |title=Science Academy Recommends Resumption of Natural Farming |newspaper=The New York Times}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿದ [[ಉತ್ಪಾದಕತೆ]], ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ, ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ, ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, [[ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ]], ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಫಲವತ್ತತೆಯು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಹೋವರ್ಡ್‌ರಂತಹ [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಜಡಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದಿತಾದರೂ, 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರೀಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು, ಬಳಕೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಸಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಕೃಷಿಯ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂದೇಟು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಲಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ<ref>The World Bank (1995), [http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm Overcoming Agricultural Water Pollution in the European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016154938/http://www.worldbank.org/fandd/english/0996/articles/0100996.htm |date=2008-10-16 }}.</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಇದು 1991ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು (ಕಾಮನ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪಾಲಿಸಿ) (CAP) 2005ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಪದಾರ್ಥ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೇಸಾಯ ಸಹಾಯಧನಗಳನ್ನು<ref>European Commission (2003), [http://ec.europa.eu/agriculture/capreform/index_en.htm CAP Reform].</ref> ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಈ ನೀತಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಕಳಚುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ. [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಕಳೆ]] ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯಂಥ ಪರ್ಯಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರವು ಸೇರಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Traditional_ploughing_-_Karnataka.jpg|alt=|thumb|ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಜಾನುವಾರು ಬಳಕೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಲಾ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ರೈತ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Rice_fields_water_tank_in_punjab.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶದ ರೊಟ್ಟಿ ಬುಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.]] 2007ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸಾಕುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೈನು ಹಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪಶುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲು ಬಳಸುವ ಧಾನ್ಯದ ಬೆಲೆಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗೋಧಿ, ಸೋಯಾಬೀನ್, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬೆಲೆಗಳು ವರ್ಷಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 58%, 32% ಮತ್ತು 11%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/09/06/business/06tyson.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/Subjects/W/Wheat |title=At Tyson and Kraft, Grain Costs Limit Profit |date=September 6, 2007 |agency=Bloomberg |newspaper =The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |title=Forget oil, the new global crisis is food |last=McMullen |first=Alia |date=January 7, 2008 |newspaper=Financial Post |location=Toronto |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113230742/http://www.financialpost.com/story.html?id=213343 |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂಗೆಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="guardian.co.uk2">Watts, Jonathan (December 4, 2007). [http://www.guardian.co.uk/world/2007/dec/04/china.business "Riots and hunger feared as demand for grain sends food costs soaring"], ''The Guardian'' (London).</ref><ref name="timesonline.co.uk2">Mortished, Carl (March 7, 2008).[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece "Already we have riots, hoarding, panic: the sign of things to come?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814134028/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article3500975.ece |date=2011-08-14 }}, ''The Times'' (London).</ref><ref name="ReferenceA2">Borger, Julian (February 26, 2008). [http://www.guardian.co.uk/environment/2008/feb/26/food.unitednations "Feed the world? We are fighting a losing battle, UN admits"], ''The Guardian'' (London).</ref> Ug99 ಕುಲದಿಂದ [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಾಂಡ]] [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ|ಶಿಲೀಂಧ್ರದ]] [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು]] ಈಗ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ]] ಹರಡುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ, [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದು ಈಗ ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>McKie, Robin; Rice, Xan (April 22, 2007). [http://www.guardian.co.uk/science/2007/apr/22/food.foodanddrink "Millions face famine as crop disease rages"], ''The Observer' (London).''</ref><ref name="NewSci">{{cite journal |url=http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |journal=New Scientist |location=London |title=Billions at risk from wheat super-blight |date=April 3, 2007 |last=Mackenzie |first=Debora |accessdate=<!---April 19, 2007---> |issue=2598 |pages=6–7 |archive-date=ಮೇ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070509024241/http://environment.newscientist.com/channel/earth/mg19425983.700-billions-at-risk-from-wheat-superblight.html |url-status=dead }}</ref><ref>Leonard, K.J. ''[http://www.ars.usda.gov/Main/docs.htm?docid=10755 Black stem rust biology and threat to wheat growers]'', USDA ARS</ref> ವಿಶ್ವದ ಸರಿಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>Sample, Ian (August 31, 2007). [http://www.guardian.co.uk/environment/2007/aug/31/climatechange.food "Global food crisis looms as climate change and population growth strip fertile land"], ''The Guardian'' (London).</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಮುಂದುವರಿದಲ್ಲಿ, 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 25%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸದರಿ ಖಂಡವು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ UNUನ [[ಘಾನಾ]]-ಮೂಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://news.mongabay.com/2006/1214-unu.html "Africa may be able to feed only 25% of its population by 2025"], ''mongabay.com'', December 14, 2006.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:ClaySumerianSickle.jpg|thumb|right|ಸುಟ್ಟ ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಸುಮೇರಿಯಾದ ಕಟಾವುಗಾರನೊಬ್ಬನ ಕುಡುಗೋಲು (ಸುಮಾರು 3000 BCಗೆ ಸೇರಿದ್ದು).]]ಸರಿಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ<ref>{{cite news |last=Hamilton |first=Richard |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=agricultures-sustainable-future |title=Agriculture's Sustainable Future: Breeding Better Crops |newspaper=Scientific American |date=June 2009 |location = New York |accessdate=<!---August 7, 2009--->}}</ref> ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಆವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ಯಂತ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ನೀರಾವರಿ]], ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದರೂ, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅತೀವವಾದ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಕೃಷಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನೇ ವಹಿಸಿದೆ. ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ [[ಸಂಪತ್ತು]]-ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಜ್ಞತೆಗಳು, ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬೃಹತ್-[[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಮಾರಕ|ಸ್ಮಾರಕಗಳ]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳಂಥ [[ಕಲೆ|ಕಲೆಗಳು]], ಕ್ರೋಡೀಕೃತ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ ಇಂಥ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮದೇ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಮಿಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲಷ್ಟು [[ರೈತ|ರೈತರು]] ಸಮರ್ಥರಾದಾಗ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಇತರರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕೃಷಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿಯೇ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದವು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹಾಗೂ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ಮೂಲಗಳು === [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಫಲವತ್ತಾದ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಸಸ್ಯಗಳ ಯೋಜಿತ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಫಸಲು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಚೀನಾ]], ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹೆಲ್, ನ್ಯೂ ಗಿನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಗಳು|ಅಮೆರಿಕಗಳ]] ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂತು. ಕೃಷಿಯ [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗದ]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೆಳೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಎಂಟು ಬೆಳೆಗಳು ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ: ಮೊದಲು ಎಮರ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಐನ್‌ಕಾರ್ನ್‌ ಗೋಧಿ, ನಂತರ ಸಿಪ್ಪೆಸುಲಿದ ಜವೆಗಿಡ ([[ಬಾರ್ಲಿ]]), [[ಬಟಾಣಿ|ಬಟಾಣಿಗಳು]], [[ಮಸೂರ ಅವರೆ]], ಕಹಿ ವೆಚ್‌, [[ಕಡಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಗಸೆ]]. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸಣ್ಣ-ಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿಯು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ದಿಂದ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವು]] ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಜವೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು [[ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ್|ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್‌]]ನ ಮೆಹ್ರ್‌ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ [[ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ]] [[ಉತ್ಖನನ|ಉತ್ಖನನವು]] ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮಧ್ಯಮ-ಮಟ್ಟದ ಬೇಸಾಯವು [[ನೈಲ್|ನೈಲ್‌]] [[ನದಿ|ನದಿಯ]] ದಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು. ಸರಿ ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೌರಸ್ತ್ಯ (ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಬದಲಿಗೆ [[ಅಕ್ಕಿ]]ಯು ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. [[ಉದ್ದು]], [[ಸೋಯಾ ಅವರೆ]] ಮತ್ತು ಅಝುಕಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಕೆಸವು]] ಮತ್ತು [[ಹುರುಳಿ|ಹುರುಳಿಗಳ‌]] ತಳಿಗಳನ್ನು ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟಗಳ]] ಈ ಹೊಸ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರಲು, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನದಿಗಳು, [[ಸರೋವರ|ಸರೋವರಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸುಸಂಘಟಿತವಾದ ಬಲೆ-[[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು]] ಅತೀವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೊಟೀನುಗಳನ್ನು]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಈ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳು ಮಾನವ ಸಮುದಾಯದ ಉತ್ಕರ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಈ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನೂ ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5000 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸುಮೇರು ದೇಶದ ಜನರು ಸಾರಭೂತ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಜಮೀನಿನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಂದ್ರ ಸಾಗುವಳಿ, ಏಕ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಸುಸಂಘಟಿತ [[ನೀರಾವರಿ]], ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ ಕೂಲಿ-ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಡೆಯ ಬಳಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕೌಶಲಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈಗ ಷತ್ ಅಲ್-ಅರಬ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು|ಜಲಮಾರ್ಗದ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅದರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ನದೀಮುಖಜಭೂಮಿಯಿಂದ [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್|ಯೂಫ್ರೆಟೀಸ್‌]] ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪರಿಪಾಠ ಕಂಡುಬಂತು. ಕಾಡೆತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಡುಕುರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ದನ]] ಮತ್ತು [[ಕುರಿ|ಕುರಿಗಳಂತೆ]] ಸಾಕುವ ಪರಿಪಾಠವು ಆಹಾರ/ನಾರು ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೊರೆಹೊರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆಂದು ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿತು. ಕೃಷಿಕನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕುರಿ ಕಾಯುವವ, ವಲಸೆ ಹೋಗದ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮಾಜಗಳ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಸರಬರಾಜುಗಾರನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಮರಗೆಣಸು]], ಮತ್ತು ಕೂವೆಗಿಡ ([[ಆರೋರೂಟ್]]) ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5200 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.ucalgary.ca/news/feb2007/early-farming/ "Farming older than thought"], University of Calgary, February 19, 2007.</ref> [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]], [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಂ (ದೊಡ್ಡ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ)|ಮೆಣಸು]], [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ|ಕುಂಬಳ]], [[ಹುರುಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳು, [[ತಂಬಾಕು]], ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೀಸ್‌ ಪರ್ವತದ]] ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಸ್ತೃತ ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿ ಪ್ರದೇಶವು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಪಥನಿರ್ಮಾಣದ ಕೌಶಲಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರಾದರೂ, ಮೂಲಭೂತವಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ಗ್ರೀಕರು ಅತಿ ದುರ್ಬಲವಾದ ಅಥವಾ ಫಲವತ್ತತೆಯಿಲ್ಲದ ಮಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಸಮಾಜವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Pieter Bruegel the Elder- The Corn Harvest (August).JPG|thumb|ಕಟಾವುಗಾರರು. ಪೀಟರ್ ಬ್ರೂಗೆಲ್1565.]] === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]], ನಿಕಟಪ್ರಾಚ್ಯ, ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನ]] ಕೃಷಿಕರು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದ್ರವಚಾಲಿತ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್) ಮತ್ತು ದ್ರವಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ಹೈಡ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್) ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನೋರಿಯಾಸ್‌ಗಳು, ನೀರೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರಗಳಂಥ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, [[ಕಟ್ಟೆ|ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಜಲಾಶಯ|ಜಲಾಶಯಗಳು]] ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಒಂದು ಮೂರು-ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೋಲ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ [[ನೇಗಿಲು]] ಇವುಗಳ ನೂತನ ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. === ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Agriculture (Plowing) CNE-v1-p58-H.jpg|thumb|1921ರ ವಿಶ್ವಕೋಶವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು ಕುದುರೆ ಮೇವಿನ ಸೊಪ್ಪಿನ (ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ) ಹೊಲವೊಂದನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಒಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - Natural Colour.jpg|thumb|ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೋಟದ ಉಪಗ್ರಹ ಬಿಂಬ.]] [[ಚಿತ್ರ:Precision Farming in Minnesota - False Colour.jpg|thumb|ತೋಟದ ಅತಿಗೆಂಪು (ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌) ಬಿಂಬ. ಪಳಗಿಲ್ಲದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಈ ಬಿಂಬವು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಬಣ್ಣಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿಕರು ಈಗ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಎಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳು, ಬೆಳೆಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಗಳು, ಪ್ರವಾಹ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ, ಮತ್ತು ಬೇಡದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ-ಮುಕ್ತ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಬಂದು ಜಮಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಂದುಬಣ್ಣ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೃಷಿಕರು ನೋಡುವಷ್ಟು ಪಳಗಿದ್ದಾರೆ.]]1492ರ ನಂತರ, ಈ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ತಳಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವಿನಿಮಯವೊಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಪೈಕಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಮರಗೆಣಸು]], ಕೋಕೋ ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು]] ಮೊದಲಾದವು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹಳೆಯದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಬೇಧಗಳ [[ಗೋಧಿ]], [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ|ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]], [[ಕಾಫಿ]], ಮತ್ತು [[ಕಬ್ಬು]] ಮೊದಲಾದವು ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಹೊಸದಕ್ಕೆ ರಫ್ತಾದ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕುದುರೆ]] ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]] (ಕೊಲಂಬಸ್‌-ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಲೇ ಇತ್ತಾದರೂ, ಕೃಷಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವು ಇರಲಿಲ್ಲ) ಸೇರಿದ್ದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲವಾದರೂ, ಕುದುರೆ ([[ಕತ್ತೆ|ಕತ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ತಳಿಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮತ್ತು ನಾಯಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧ-ಗೋಳದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾತ್ರಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತುಂಬಿದವು. [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಯು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://www.history-magazine.com/potato.html "The Impact of the Potato"], ''History Magazine''.</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ,<ref>[http://researchnews.osu.edu/archive/suprtubr.htm Super-Sized Cassava Plants May Help Fight Hunger In Africa]. The Ohio State University</ref> ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು [[ಮರಗೆಣಸು]] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ, [[ಖಂಡ|ಖಂಡದ]] ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>[http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ "Maize Streak Virus-Resistant Transgenic Maize: an African solution to an African Problem"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111020143157/http://www.scitizen.com/stories/Biotechnology/2007/08/Maize-Streak-Virus-Resistant-Transgenic-Maize-an-African-solution-to-an-African-Problem/ |date=2011-10-20 }}, ''scitizen.com'', August 7, 2007.</ref> 1800ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳು, ಸಲಕರಣೆಗಳು, [[ಬೀಜ|ಬೀಜದ]] ದಾಸ್ತಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಲಾದ ಗಿಡಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿತೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಜಮೀನಿನ ತಲಾ ಇಳುವರಿಯು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬೇಸಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಿಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾದಂತಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತಲಾ ಜಮೀನಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹಿಂದಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ದಾಟಿಬರಲು ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ, ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ, ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಅನುದಾನಗಳು- ಇವು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂಬಡಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಂದೋಲನ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಮೊದಲಾದವು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿಗೆ 60%ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Matson1997" /> 1700 ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದ ನಡುವೆ, "ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗುವಳಿಗೊಳಗಾದ ಜಮೀನಿನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 466%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳು ಗಮನಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಆಯ್ದ-ತಳಿಯ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ನೀರಾವರಿ, ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳೇ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="Matson1997">{{cite journal |author=Tilman D, Cassman KG, Matson PA, Naylor R, Polasky S |title=Agricultural sustainability and intensive production practices |journal=Nature |volume=418 |issue=6898 |pages=671–7 |year=2002 |month=August |pmid=12167873 |doi=10.1038/nature01014 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-08-08_418_6898/page/671}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀರಾವರಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಕೊಲರಾಡೋದಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಇಳುವರಿಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಅಂದರೆ, 1940ರಿಂದ 1997ರವರೆಗೆ ಇಳುವರಿಯು 400ರಿಂದ 500%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref name="Matson1997" /> ಆದರೂ, ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತೂ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕಳವಳದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನಲೇಬೇಕು. ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳು [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ" ಸಂಯೋಜಿತ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯು (ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಪೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌-IPM), ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಿಲ್ಲ. ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು IPM ಎಂಬುದು ಜ್ಞಾನ-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ಕಿಯ ಇಳುವರಿಯನ್ನು "ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ"ಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಕಳೆದ 15–20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.<ref name="Matson1997" /> ತಳೀಯ "ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ"ವು ಗೋಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 1966ರಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು "35 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆನಾಶಕ-ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಶಕಗಳು ಆಗಬಹುದು ಹಾಗೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ಕೀಟಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವಂತಾಗಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಕಾಗಬಹುದು.<ref name="Matson1997" /> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯ ಪರಿಪಾಠವು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Matson1997" /> ಕಳೆದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗಿನ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳು, ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಎನ್. ಮೇಯೆರ್ ಎಂಬುವವ ಹಣ್ಣು- ಮತ್ತು ಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ 1916ರಿಂದ 1918ರವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] ಯಾತ್ರೆಯು ಇಂಥ ಎರಡು ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://naldr.nal.usda.gov/NALWeb/Agricola_Link.asp?Accession=CAT10662165 South China explorations: typescript, July 25, 1916-September 21, 1918]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಹಾಗೂ [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ 1929ರಿಂದ 1931ರವರೆಗೆ ಡಾರ್ಸೆಟ್-ಮೋರ್ಸ್ ಕೈಗೊಂಡ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪರಿಶೋಧನಾ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯವು ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ಸೋಯಾ-ಅವರೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಸೋಯಾ-ಅವರೆಯ ಜನನ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಆತ ಈ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ.<ref>USDA NAL Special Collections. [http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test Dorsett-Morse Oriental Agricultural Exploration Expedition Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222235057/http://riley.nal.usda.gov/nal_display/index.php?info_center=8&tax_level=4&tax_subject=158&topic_id=1982&level3_id=6419&level4_id=10866&level5_id=0&placement_default=0&test |date=2011-12-22 }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ವಿಶ್ವದ ಪಾಲಿನ ಸರಿಸುಮಾರು ಆರನೇ-ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ EU, ಭಾರತ ಮತ್ತು USA ಇದ್ದವು ಎಂದು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ]]ಯು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ. ಕೃಷಿಯ ಸಮಗ್ರ ಅಂಶದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯು 1948ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು 2.6 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನಾಶೀಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>USDA ERS. [http://www.ers.usda.gov/data/agproductivity/ Agricultural Productivity in the United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130201021133/http://www.ers.usda.gov/Data/AgProductivity/ |date=2013-02-01 }}</ref> US, [[ಕೆನಡಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ ಮತ್ತು [[ಥೈಲೆಂಡ್]] - ಈ ಆರು ದೇಶಗಳು ಧಾನ್ಯದ ರಫ್ತುಗಳ 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.i-sis.org.uk/TFBE.php The Food Bubble Economy]. ''The Institute of Science in Society.''</ref> [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]], [[ಇರಾನ್]], ಈಜಿಪ್ಟ್, ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]],<ref>[http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm "Global Water Shortages May Lead to Food Shortages-Aquifer Depletion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418110647/http://www.greatlakesdirectory.org/zarticles/080902_water_shortages.htm |date=2010-04-18 }}, Lester R. Brown</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಧ್ಯಮ-ಗಾತ್ರದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಧಾನ್ಯ]]ದ ಆಮದುಗಳೆಡೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಲ ಕೊರತೆಗಳು, ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಭಾರತದಂಥ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>[http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html "India grows a grain crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180221083541/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HG21Df01.html |date=2018-02-21 }}, ''Asia Times'' (Hong Kong). July 21, 2006.</ref> == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು == * ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಭೂಬಳಕೆ, ಬೆಳೆಸುವ ಬೆಳೆಗಳು, ತಳಿ, ಇಳುವರಿ, ಬಳಸುವ [[ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು]] ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, [[ವಾಯುಗುಣ]], ಮಳೆ ಹಂಚಿಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ವಿಧಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮುಂತಾದವು. === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳು === # ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ # ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ # ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ # ತೋಟಗಾರಿಕೆ ==== ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಜನರು ತಮ್ಮ ಗೃಹ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ 'ಜೀವನಾಧಾರ ಬೇಸಾಯ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ, [[ಒರಿಸ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಹಿಡುವಳಿ, ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಸರಳ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆ, ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನ ಮುಂತಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ [[ಚಿತ್ರ:An_example_of_slash_and_burn_agriculture_practice_Thailand.jpg|thumb|ಸ್ಲ್ಯಾಷ್ ಮತ್ತು ಬರ್ನ್-ಬಲವಾಗಿ ಅಗಿ ಮತ್ತು ಸುಡು; ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೃಷಿ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ==== ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ ಅರಣ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬೇಸಾಯದ ನಂತರ ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವರು. ಈ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಉಂಟಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಬೇಸಾಯವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] 'ಕುಮರಿ', [[ಅಸ್ಸಾಂ|ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ]] 'ಜೂಮ್', [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] 'ಪೊನಂ' ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] 'ಪೋಡು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ==== ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ==== * ಸ್ಥಿರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವ್ಯವಸಾಯದ ವಿಧಾನ, ಬಳಸುವ ಬೀಜ ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದರು. ಈಗ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ==== ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Sunflower_farm,_Agriculture_in_India,_January_2013.jpg|left|thumb|ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಫಾರ್ಮ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ಜನವರಿ 2013]] * ವ್ಯಾಪಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಕಣೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೇಸಾಯವೆಂದು ಕರೆಯುವರು.ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವುದು. ಈ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭೂಸ್ವರೂಪ, ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ವಾಯುಗುಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸುವರು. ಹತ್ತಿ, ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳುಗಳು, ತಂಬಾಕು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ==== ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ==== [[ಚಿತ್ರ:Betel_nut_palms_in_Ponda,_Goa.jpeg|left|thumb|284x284px|ಪೊಂಡಾದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆಮರ ಮತ್ತು ತಾಳೆ (ಪಾಮ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Intercropping_coconut_n_Tagetes_erecta.jpg|thumb|[[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು ಟಾಗೆಟ್ಸ್ ಎರೆಕ್ಟಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರಿಗೋಲ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:Vegetable_garden_at_Ham_House_Estate_-_geograph.org.uk_-_4530.jpg|thumb|[[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ವೆಜಿಟಬಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] * ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ, ಜೇನು ಸಾಕಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಮುಂತಾದವು ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ೧. ಈ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು ೨. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುವುದು. ೩. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯ. ==== ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯ: ==== * ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೇಸಾಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕಾಫಿ]], [[ಚಹಾ]], [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]] ಹಾಗೂ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, [[ತೆಂಗು]], [[ಅಡಿಕೆ]], ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮುಂತಾದವು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಒಂದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಕರ್ನಾಟಕ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]], ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಗಳಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.shareyouressays.com/essays/9-main-types-of-farming-systems-practices-in-india-essay/1206829 Main Types of Farming Systems Practices in India – EssayArticle ; shared by ಪ್ರಗತಿಘೋಷ್]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.idc-online.com/technical_references/pdfs/civil_engineering/Types_of_Farming.pdf types of farming - IDC Technologies]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bezerros_de_IATF.jpg|center|thumb|720x720px|ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲನೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆಯು ಸಹ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ]] === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === * ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿ ಅವರಿಗೆ 'ಭಾರತದ 25 ಜೀವಂತ ದಂತಕಥೆ' ( 25 living legend of India) ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು. * ಭಾರತೀಯ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ನದಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲ, [[ಅಂತರ್ಜಲ]] [[ಬಾವಿ]] ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ [[ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು]] ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 160 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 39 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅನ್ನು ಅಂತರ್ಜಲ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 22 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಬಹುದು. 2010 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 35% ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2/3 ನೇ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯು [[ಮಳೆಗಾಲ|ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು]] ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, [[ಮಾನ್ಸೂನ್]] ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ [[ಕುಡಿಯುವ ನೀರು|ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು, [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ಬರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಚಿತ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಮತ್ತು ಕಬ್ಬು ಹಾಗೂ ಭತ್ತದಂತಹ ನೀರಿನ ತೀವ್ರ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ ನೀಡಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಅಂತರ್ಜಲ ಕ್ಷೀಣತೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ|ಸಕ್ಕರೆಯ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೃಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವುದು, ಎಂದು 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯೊಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಬೆಳೆಗಳು 24% ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. === ಉತ್ಪಾದನೆ === * 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಪಾಲು ಸರಾಸರಿ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16% ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಗಳಿಕೆಯ 10% ನಷ್ಟಿದೆ. ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ 159.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (394.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ) ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆ ಪ್ರದೇಶ 82.6 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (215.6 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆ) ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು, ಹತ್ತಿ, [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]], ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬೆಳೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ, 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು [[ಎಮ್ಮೆ]] ಮತ್ತು ದನಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಹಾಲು]] ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೋಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. "FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ-<ref>"FAO-STAT: ಉತ್ಪಾದನೆ-ಬೆಳೆಗಳು, 2010 ಡೇಟಾ". ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 2011. 14 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>ಆಡಮ್ ಕಾಗ್ಲಿಯಾರಿನಿ ಮತ್ತು ಆಂಥೋನಿ ರಶ್ (ಜೂನ್ 2011). "ಬುಲೆಟಿನ್: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ" (ಪಿಡಿಎಫ್). ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ. ಪುಟಗಳು 15-22.</ref> === ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು === 2010ರ FAO ವಿಶ್ವ ಕೃಷಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಅನೇಕ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಹಾಲು, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಆಯ್ದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸ, ಸೆಣಬಿನಂತಹ ಆಯ್ದ ನಾರು ಬೆಳೆಗಳು, ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹರಳು ಬೀಜದಂತಹ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ಒಣಹಣ್ಣುಗಳು, ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಜವಳಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಗಳು, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನು, ಮೊಟ್ಟೆ, ತೆಂಗು, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ತರಕಾರಿಗಳ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೆಯ ಅಥವಾ ಮೂರನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, 80% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವದ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತವು ಜಾನುವಾರು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾಂಸದ ವಿಶ್ವದ ಐದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು 2011 ರಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2008 ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು.<ref name="nytagriculture">{{cite news |last=Sengupta |first=Somini |date=22 June 2008 |title=The Food Chain in Fertile India, Growth Outstrips Agriculture |url=http://www.nytimes.com/2008/06/22/business/22indiafood.html?_r=1 |accessdate=23 April 2010 |publisher=New York Times}}</ref> ಅದು ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಹಾಳಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೊಲದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಹಾಗೂ ಚೀನಾದಂತಹ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಾದಿಸಿವೆ.<ref name="fao1a">{{cite web |year=2009 |title=Rapid growth of select Asian economies |url=http://www.fao.org/docrep/009/ag087e/AG087E05.htm |publisher=Food and Agriculture Organisation of the United Nations}}</ref><ref name="wboverview2">{{cite web |year=2011 |title=India Country Overview 2011 |url=http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20195738~menuPK:295591~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295584,00.html |publisher=World Bank}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಕೃಷಿಯು 85.9 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗೋಧಿಯ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 6.4% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ 95.3 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‍‍ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 7% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref name="bloomberg1">{{cite web |date=8 September 2011 |title=India Allows Wheat Exports for the First Time in Four Years |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-09-08/india-allows-wheat-exports-for-the-first-time-in-four-years-1-.html |publisher=Bloomberg}}</ref> ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈತರು ಸುಮಾರು 71 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 80 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಈಗ ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ತಲಾವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಸೇವನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{cite web |year=2006 |title=Fish and Rice in the Japanese Diet |url=http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |publisher=Japan Review |access-date=2024-11-19 |archive-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406190801/http://www.japanreview.net/essays_fish_and_rice.htm |url-status=dead }}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಆಫ್ರಿಕಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು 2.1 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು. ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 1990 ಮತ್ತು 2010 ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತದ ಹಿಡಿದ ಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿಯ ಕೊಯ್ಲು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಆಯಿತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಡಲು ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರಿನ ಹಿಡಿದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ, ಮತ್ತು ಜಲಚರಕೃಷಿ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಿದ ಮೀನುಗಳ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ 600,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಮೀನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |year=2010 |title=The state of world fisheries and acquaculture, 2010 |url=http://www.fao.org/docrep/013/i1820e/i1820e.pdf |publisher=FAO of the United Nations}}</ref><ref>{{cite web |year=2008 |title=Export of marine products from India (see statistics section) |url=http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |publisher=Central Institute of Fisheries Technology, India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2013-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130701054320/http://www.cift.res.in/innercontent.php?contentid=MTgw |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |year=2011 |title=Fishery and Aquaculture Country Profiles: India |url=http://www.fao.org/fishery/countrysector/FI-CP_IN/3/en |publisher=Food and Africulture Organisation of the United Nations}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 60 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಸರಾಸರಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಲಾಭಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸುಧಾರಣೆಯಿಂದ, ಲಾಭಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದಿವೆ.<ref name="rbi1">{{cite web |year=2011 |title=Handbook of Statistics on Indian Economy |url=http://www.rbi.org.in/scripts/AnnualPublications.aspx?head=Handbook%20of%20Statistics%20on%20Indian%20Economy |publisher=Reserve Bank of India: India's Central Bank}}</ref> ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಲಾಭಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳು ಈಗಲೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳೆ ಇಳುವರಿಗಳಿಗಿಂತ ಕೇವಲ 30% ರಿಂದ 60% ವರೆಗೆ ಇವೆ.<ref name="OSU2009">{{cite web |title=World Wheat, Corn and Rice |url=http://nue.okstate.edu/crop_information/world_wheat_production.htm |publisher=Oklahoma State University, FAOSTAT |access-date=2024-11-19 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610121002/http://www.nue.okstate.edu/Crop_Information/World_Wheat_Production.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಳಪೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ನಷ್ಟಗಳು ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ನಷ್ಟಗಳು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref name="Econ312">{{cite news |date=3 December 2011 |title=Indian retail: The supermarket's last frontier |url=http://www.economist.com/node/21541017 |publisher=The Economist}}</ref><ref>{{cite web |author=Sinha, R.K. |year=2010 |title=Emerging Trends, Challenges and Opportunities presentation, on publications page, see slides 7 through 21 |url=http://www.nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |publisher=National Seed Association of India |access-date=2024-11-19 |archive-date=2011-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111115152923/http://nsai.co.in/Publication/exec/frmAllPublication.aspx?cID=Presentations |url-status=dead }}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಹತ್ವ == ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು; ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಇರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ ಹಾಗೂ [[ಹವಾಮಾನ]]; ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ; ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳು; ಕೃಷಿಕನ ಜೀವನಕ್ರಮ ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಇವೆಲ್ಲದನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="FAO FS2">U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm "Analysis of farming systems"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806063804/http://www.fao.org/farmingsystems/description_en.htm |date=2013-08-06 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="PCP APS2">Acquaah, G. 2002. Agricultural Production Systems. pp. 283-317 in "Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology". Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಸಾಗುವಳಿ ಅಥವಾ ಕಡಿದು ಸುಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಏಕಫಸಲಿನ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸದರಿ ಜಮೀನನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟು, ಅರಣ್ಯವು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೃಷಿಕನು ಹೊಸತೊಂದು ಜಮೀನಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ (10-20) ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೆಳೆದರೆ, ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಗೊಬ್ಬರ) ಪೂರೈಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಕೆಲವೊಂದು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗುವಳಿಯು ಗಾಢತೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುವ ಅವಧಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ತಳಿಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಾಗ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವು ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುವಿಧದ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಬಹುಬೆಳೆಯ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ.<ref name="CS2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Farming Systems: Development, Productivity, and Sustainability". pp. 25-57 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು [[ಬಂಜರು ಭೂಮಿ|ಬಂಜರು]] ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಕಾಲಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು [[ಮಳೆ|ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ]] ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಹುವಿಧದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಳೆಯು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ [[ನೀರಾವರಿ]]ಯ ಅಗತ್ಯ ಬಾರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ([[ಕಾಫಿ]], [[ಚಾಕೋಲೆಟ್|ಚಾಕೊಲೇಟ್]]) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಅಥವಾ ಮರಗಳಿಲ್ಲದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಗಿದ್ದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕಶೀಲವಾಗಿರುವ ಏಕಫಸಲಿನ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯು ಪ್ರಬಲವಾದ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು (ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯ (ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಮತ್ತು GMOಗಳು) ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಅಥವಾ ಊರ್ಜಿತವಾಗಬಲ್ಲದರ ಕಡೆಗಿನ ಒಲವೂ ಸಹ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಸಮಾಜಾರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದರೊಳಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="USDA sust2">Gold, M.V. 1999. USDA National Agriculture Library. Beltsville, MD. [http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml "Sustainable Agriculture: Definitions and Terms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202031228/http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/terms/srb9902.shtml |date=2009-12-02 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref><ref name="ATTRA2">Earles, R.; Williams, P. 2005. ATTRA National Sustainable Agriculture Information Service. Fayetville, AR. [http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html "Sustainable Agriculture:An Introduction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526063958/http://attra.ncat.org/attra-pub/sustagintro.html |date=2011-05-26 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ರೂಢಿಗತ ಕೃಷಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, [[ನಗರ]] ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಷಿ, ಸಮುದಾಯ ಬೆಂಬಲಿತ ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೃಷಿ, ಸಂಯೋಜಿತ ಬೇಸಾಯ, ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂಥ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. === ಬೆಳೆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು === ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಸಿಧಾನ್ಯಗಳು, ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು (ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು), ಮೇವು, ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಅಂದಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬೆಳೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. (October 11, 2007.) <div class="center"> {| class="wikitable sortable " style="float:left" |- ! colspan="2"|ಬೆಳೆಯ ವಿಧಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ರ ದತ್ತಾಂಶ |- | ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು | style="text-align:right"| 2,263 |- | [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಬಿಡುವ ನೆಲ[[ಬಳ್ಳಿ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 866 |- | [[ಕಂದಮೂಲ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಗೆಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 715 |- | [[ಹಾಲು]] | style="text-align:right"| 619 |- | [[ಹಣ್ಣು]] | style="text-align:right"| 503 |- | [[ಮಾಂಸ]] | style="text-align:right"| 259 |- | [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬೆಳೆಗಳು | style="text-align:right"| 133 |- | [[ಮೀನು]] (2001ರ ಅಂದಾಜು) | style="text-align:right"| 130 |- | [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]] | style="text-align:right"| 63 |- | ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು | style="text-align:right"| 60 |- | ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ನಾರು ಅಥವಾ ನೂಲುಪದಾರ್ಥ | style="text-align:right"| 30 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO">{{cite web |url=http://faostat.fao.org/ |title=Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAOSTAT) |accessdate= October 11, 2007 |work= }}</ref> |} {| class="wikitable sortable " |- ! colspan="2"|ಏಕ ಬೆಳೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <br />(ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳು) 2004ದ ದತ್ತಾಂಶ |- | [[ಕಬ್ಬು]] | style="text-align:right"| 1,324 |- | [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] | style="text-align:right"| 721 |- | [[ಗೋಧಿ]] | style="text-align:right"| 627 |- | [[ಅಕ್ಕಿ]] | style="text-align:right"| 605 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು | style="text-align:right"| 328 |- | ಸಿಹಿ ಬೀಟ್‌ಗೆಡ್ಡೆ | style="text-align:right"| 249 |- | ಸೊಯಾಬೀನ್‌ | style="text-align:right"| 204 |- | [[ತಾಳೆಮರ|ತಾಳೆಮರದ]] ಹಣ್ಣು | style="text-align:right"| 162 |- | ಜವೆ | style="text-align:right"| 154 |- | ಟೊಮ್ಯಾಟೊ | style="text-align:right"| 120 |- | colspan="2"|''ಮೂಲ: '' <br />''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)''<ref name="FAO" /> |} {{-}} </div> == ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Kerbau Jawa.jpg|thumb|left|ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉಳುತ್ತಿರುವುದು.]] ಹೊಲಗಳನ್ನು [[ಸಾಗುವಳಿ]] ಮಾಡಲು, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು [[ಕಟಾವು]] ಮಾಡಲು, ಕೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು, ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು, [[ಹೇಸರಗತ್ತೆ]]ಗಳು, [[ಎತ್ತು]]ಗಳು, [[ಒಂಟೆ]]ಗಳು, ಲಾಮಗಳು, [[ಅಲ್ಪಾಕ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ನಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ಹಾಲು]], ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ಅಥವಾ [[ಉಣ್ಣೆ]] ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಒಡನಾಟದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಹಾಗೂ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದೂ ಸಹ ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಮೇವಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] - ಆಧರಿತ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ, ಮತ್ತು ಭೂರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಜಾನುವಾರು]] ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.<ref name="FAO lps2">Sere, C.; Steinfeld, H.; Groeneweld, J. 1995. [http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/x6101e00.htm#Contents "Description of Systems in World Livestock Systems - Current status issues and trends"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026004040/http://www.fao.org/WAIRDOCS/LEAD/X6101E/X6101E00.HTM#Contents |date=2012-10-26 }}. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಉಣಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇರುವ ಕುರುಚಲು ಗಿಡದ ಜಮೀನು, ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಗೋಮಾಳಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಸ್ಯಸಾಮಗ್ರಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಆಧರಿತ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಮೂಲವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಆಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, 30-40 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆದಾರರು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಒಣ[[ಹುಲ್ಲು]] ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಏಕಜಠರೀಯ (ಒಂದು [[ಉದರ|ಹೊಟ್ಟೆಯ]]; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳು) ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆಹಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ರಸಗೊಬ್ಬರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 68%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಖಾಯಂ ಗೋಮಾಳಗಳಾಗಿವೆ.<ref>FAO Database, 2003</ref> ಜಮೀನು-ರಹಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಜಮೀನಿನ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಮೇವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, OECD ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ, ಬೆಳೆಯಲಾದ ಧಾನ್ಯದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮೇವುದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. == ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mt Uluguru and Sisal plantations.jpg|thumb|300px|ತೋಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ರಸ್ತೆಯು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ತೋಟಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.]]'''ಉಳುವಿಕೆ''' ಎಂಬುದು, ಗಿಡ ನೆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಅಥವಾ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ) ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಅಥವಾ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಅದನ್ನು ಉಳುವ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ನೇಗಿಲು ಹೊಡೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉಳುವಿಕೆ-ರಹಿತ ಸ್ವರೂಪದವರೆಗೆ ಉಳುವಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಗಾಢತೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಿಸಿ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಲವಲವಿಕೆ-ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಸವಕಳಿಗೆ ಬೇಗನೇ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿಗೆ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ, CO₂ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿನ ವಿಘಟನೆ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳ]] ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="Soil2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. Elements of the Nature and Properties of Soils. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref><ref name="PCP Tillage2">Acquaah, G. 2002. "Land Preparation and Farm Energy" pp.318-338 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> '''ಪಿಡುಗು ನಿಯಂತ್ರಣ'''ವು [[ಕಳೆ]]ಗಳು, ಕೀಟಗಳು/[[ಜೇಡ]] ಕುಲದ ಕೀಟಗಳು, ಮತ್ತು [[ರೋಗ]]ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು), ಜೈವಿಕ (ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ), ಯಾಂತ್ರಿಕ (ಉಳುವಿಕೆ), ಮತ್ತು ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ, ಆರಿಸುವಿಕೆ, ಕಾಪು ಬೆಳೆಗಳು, ಅಂತರ-ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮಾಡುವಿಕೆ, ದೂರವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಇಡಲು ಸಂಯೋಜಿತ ಪಿಡುಗು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಪಿಡುಗಿನ ಅಥವಾ ಕೀಟದ ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಿದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Pest2">Acquaah, G. 2002. "Pesticide Use in U.S. Crop Production" pp.240-282 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಮೂಲ, ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನ- ಇವೆರಡೂ '''ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪೋಷಕಾಂಶ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಜೈವಿಕ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ]] ಪಡೆದ [[ಖನಿಜ|ಖನಿಜಗಳು]] ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ.<ref name="PCP Soil2">Acquaah, G. 2002. "Soil and Land" pp.165-210 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿ ಅಥವಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ಅವಧಿಯಂಥ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಬೆಳೆ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.<ref name="CS nutrient2">Chrispeels, M.J.; Sadava, D.E. 1994. "Nutrition from the Soil" pp.187-218 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref><ref name="Soil nutrient2">Brady, N.C.; Weil, R.R. 2002. "Practical Nutrient Management" pp.472-515 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಿತ ಸಾಂದ್ರ ಆವರ್ತನ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಗೋಮಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಶುಷ್ಕ ಅಥವಾ ದ್ರವರೂಪದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಎರಚುವ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳದಿರುವ ಅಥವಾ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ '''ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯ ಅಗತ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು [[ನೀರಾವರಿ]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು U.S.ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಬಯಲು|ಬಯಲುಗಳಂಥ]] ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡದಿರುವ ವರ್ಷವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಈ ತೇವಾಂಶವು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="PCP Water2">Acquaah, G. 2002. "Plants and Soil Water" pp.211-239 in ''Principles of Crop Production, Theories, Techniques and Technology''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರಿನ]] ಬಳಕೆಯ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel water2">Pimentel, D.; Berger, D.; Filberto, D.; Newton, M.; et al. 2004. "Water Resources: Agricultural and Environmental Issues". ''Bioscience'' 54:909-918.</ref> == ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ == ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿದ್ದರೆ, ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿವೆ. 1960ರಿಂದ 1980ರವರೆಗೆ ಕೃಷಿಯ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು 30%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, 1998ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 22.2%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದ್ದು, 1995ರಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ-ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮೌಲ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೊದಲ 20 ಆಹಾರ ತಯಾರಕರು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, 1954ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವು ತಯಾರಾದಂತಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ 32%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, 2000ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೊದಲ ಆರು US ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಸಮೂಹಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಮಾಣವು 50%ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾದ ದಕ್ಷತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದಕರು (ಕೃಷಿಕರು) ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಿಗುತಾಯವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Sexton2000">{{cite journal | author = Sexton,R.J.| year = 2000 | title = Industrialization and Consolidation in the US Food Sector: Implications for Competition and Welfare | url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-agricultural-economics_2000-12_82_5/page/1087| journal = American Journal of Agricultural Economics | volume = 82 | issue = 5 | pages = 1087–1104 | doi = 10.1111/0002-9092.00106}}</ref> == ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Ueberladewagen_(jha).jpg|thumb|ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಸಾಧನದ ತೊಟ್ಟಿ.]] ನಾಗರಿಕತೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಬೆಳೆ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾನವಕುಲವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುವ ಬೆಳೆಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಸ್ಯವೊಂದರ ತಳೀಯ ಅಥವಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಗಳು, [[ಬರ]]-ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಅಥವಾ ಪಿಡುಗಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಸ್ಯದ ತಳೀಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯದ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್|ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್‌ನ]] ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಗೌಣ ಆನುವಂಶಿಕ [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನು]] ಜೋಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಆತನ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನೆಯು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶೀಯತೆ]] ಅಥವಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಸ್ಯ ತಳಿಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡಿತು. ಬಯಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ, ಸ್ವಕೀಯ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ, ಮತ್ತು ಜೀವಿಯನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಮಾಡುವ ಆಣ್ವಿಕ ಕೌಶಲಗಳಂಥ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆಯು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html History of Plant Breeding] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121061931/http://cls.casa.colostate.edu/TransgenicCrops/history.html |date=2013-01-21 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪಳಗಿಸುವಿಕೆಯು ಇಳುವರಿ, ಸುಧಾರಿತ ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಬರ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, [[ಕಟಾವು]] ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ರುಚಿ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೆಳೆ-ಸಸ್ಯಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅತೀವವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿವೆ. [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] 1920 ಮತ್ತು 1930ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಸಸ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಮಾಳಗಳು (ಹುಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರೆಲೆ ಗಿಡ) ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡವು. 1950ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಮತ್ತು [[ನೇರಳಾತೀತ]] ಚೋದಿತ ವಿಕೃತಿಜನನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು (ಅಂದರೆ, ಮೊದಲ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್), ಗೋಧಿ, ಕಾಳು (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಮತ್ತು ಜವೆಯಂಥ (ಬಾರ್ಲಿ) ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಧುನಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal | last = Stadler| first = L. J. | authorlink = Lewis Stadler | coauthors = Sprague, G.F. | title = Genetic Effects of Ultra-Violet Radiation in Maize. I. Unfiltered Radiation | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 22 | issue = 10 | pages = 572–578 | publisher = US Department of Agriculture and Missouri Agricultural Experiment Station | date= October 15, 1936 | url = http://www.pnas.org/cgi/reprint/22/10/579.pdf |format=PDF| doi = 10.1073/pnas.22.10.572 |accessdate = October 11, 2007 }}</ref><ref>{{cite book | last = Berg | first = Paul | coauthors =Singer, Maxine | title = George Beadle: An Uncommon Farmer. The Emergence of Genetics in the 20th century | url = https://archive.org/details/georgebeadleunco0000berg | publisher = Cold Springs Harbor Laboratory Press | date= August 15, 2003 | isbn = 0-87969-688-5 }}</ref> "ಉನ್ನತ-ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಬೇಧಗಳನ್ನು" ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕರೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, USAಯಲ್ಲಿ 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2.5 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 40 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದ ಕಾಳಿನ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು, 2001ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 9.4 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 150 ಬುಷಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಳಗಗಳಷ್ಟು) ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ, 1900ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಇಳುವರಿಯು 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 2.5 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ]] ಸರಾಸರಿ ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಸುಮಾರು 2 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿಯು 1 ಟನ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ತಲಾ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಇಳುವರಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 3.5 ರಿಂದ 4 ಟನ್ನುಗಳವರೆಗೆ ಏರಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂಥ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗೋಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಇಳುವರಿಯು ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 8 ಟನ್ನುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಹವಾಮಾನ, ತಳೀಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರ ಬೇಸಾಯ ಕೌಶಲಗಳ (ಕೆಡವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಳಕೆ) ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | last = Ruttan | first = Vernon W. | title = Biotechnology and Agriculture: A Skeptical Perspective | journal = AgBioForum | volume = 2 | issue = 1 | pages = 54–60 | month = December | year = 1999 | url = http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | accessdate = October 11, 2007 | format = {{Dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3ARuttan+intitle%3ABiotechnology+and+Agriculture%3A+A+Skeptical+Perspective&as_publication=AgBioForum&as_ylo=1999&as_yhi=1999&btnG=Search Scholar search]} | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024010348/http://www.mindfully.org/GE/Skeptical-Perspective-VW-Ruttan.htm | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | last = Cassman | first = K. | title = Ecological intensification of cereal production systems: The Challenge of increasing crop yield potential and precision agriculture | journal = Proceedings of a National Academy of Sciences Colloquium, Irvine, California | publisher = University of Nebraska | date = December 5, 1998 | url = http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | accessdate = October 11, 2007 | archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071024001804/http://www.lsc.psu.edu/nas/Speakers/Cassman%20manuscript.html | url-status = dead }}</ref><ref>Conversion note: 1 bushel of wheat = 60 pounds (lb) ≈ 27.215 kg. 1 bushel of maize = 56 pounds ≈ 25.401 kg</ref> === ತಳೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ === ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾದ ಜೀವಿಗಳು (ಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಮಾಡಿಫೈಡ್ ಆರ್ಗನಿಸಮ್ಸ್ - GMO) ಎಂದರೆ ಮರು-ಸಂಯೋಜಿತ [[ಡಿಎನ್ಎ -(DNA)|ಡಿಎನ್ಎ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಳಿ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜೀವಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಬಯಸಿದ ಮೂಲಾಂಕುರದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಳಿಗಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಟೊಮ್ಯಾಟೊ-ಕಟಾವು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಟೊಮ್ಯಾಟೋಗಳು ಯಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು GMO ಬೆಳೆಗಳು === ರೌಂಡಪ್‌-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜವು ತನ್ನ ಜೀನೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ನಿರೋಧಕ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ರೌಂಡಪ್‌ ಎಂಬುದು ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದರ ವಾಣಿಜ್ಯನಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಕಳೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಳಸಲಾಗುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ, ಆಯ್ದು ತೆಗೆದದ್ದಲ್ಲದ ಒಂದು ಸಸ್ಯನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಕಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು, ಗ್ಲೈಫೋಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಪಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಬೆಳೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ರೌಂಡಪ್-ಸಿದ್ಧ ಬೀಜಗಳು ಕೃಷಿಕನಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಕರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಂದು, USನಲ್ಲಿನ ಸೋಯಾ ಅವರೆಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 92%ನಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಳೀಯವಾಗಿ-ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm Adoption of Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm |date=2012-06-10 }}. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಸ್ಯನಾಶಕ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ಆಧರಿತ ಸಸ್ಯನಾಶಕ ಸಿಂಪಡಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಫೋಸೇಟ್‌ ನಿರೋಧಕ ಕಳೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.<ref name="Farmers Guide to GMOs2">[http://www.rafiusa.org/pubs/Farmers_Guide_to_GMOs.pdf Farmers Guide to GMOs]. Retrieved December 8, 2008.</ref><ref>[http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/feb2008/db20080212_435043.htm Report Raises Alarm over 'Super-weeds']. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಗ್ಲೈಪೋಸೇಟ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ|ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ]] ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಪಡುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>Ozturk, et al., "Glyphosate inhibition of ferric reductase activity in iron deficient sunflower roots", ''New Phtologist'', 177:899-906, 2008.</ref> === ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ GMO ಬೆಳೆಗಳು === ಬೆಳೆಗಾರರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ GMO ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂನಿಂದ]] ಪಡೆದ, ''ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್‌ ಥರಿಂಜಿಯೆನ್ಸಿಸ್‌'' (Bt) ಎಂಬ ಜೀನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆಗಳು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂಥಾ ಒಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌. ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳೆಯೆಂದರೆ ಹತ್ತಿ. ಇದು USನ ಹತ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಎಕರೆಗಳ ಪೈಕಿ 63%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.ers.usda.gov/Data/BiotechCrops/adoption.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610043433/http://www.ers.usda.gov/data/biotechcrops/adoption.htm|date=2012-06-10}}|Genetically Engineered Crops in the US: Extent of Adoption]. Retrieved December 8, 2008.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧನೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಇದೇ ಥರದ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಪಿಡುಗು-ನಿರೋಧಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಅಥವಾ ಕೃಷಿಮಾಡಿಲ್ಲದ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಪಿಡುಗುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಳೆ-ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕವಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನ ಜಾತಿಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಫಲವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ತಳಿಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>Kimbrell, A. ''Faltal Harvest: The Tragedy of Industrial Agriculture,'' Island Press, Washington, 2002.</ref> === GMOಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು === ತಳಿ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅವು [[ನೀರಾವರಿ]], ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳಿಗೆ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ|ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ]] ಪಡೆಯಲಾದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅಗತ್ಯ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಂಜರು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾವುವು ನಿರಂತರವಾದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆಯೋ, ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಭಿವದ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಸ್ಯಗಳ ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆಹಾರದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು GMO ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು GMOಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದು, ಗೊಡ್ಡು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒಂದು ತಳಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ (ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಸೀಡ್ಸ್)<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |volume=4(1): 2 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology }}</ref><ref>{{cite journal |publisher=Journal of Economic Integration |volume=19 |issue=2 |month=June |year=2004 |author=. R. Pillarisetti and Kylie Radel |title=Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url=http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages=332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಅವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಲವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>[http://www.twnside.org.sg/title/twr118a.htm UN biodiversity meet fails to address key outstanding issues], Third World Network. Retrieved December 9, 2008.</ref> ತಳೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೀಜದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ [[ಕಂಪನಿ/ಸಂಘ (ಕಾನೂನು )|ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ]] ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ([[ಸ್ವಾಮ್ಯಪ್ರಮಾಣ|ಪೇಟೆಂಟ್‌]]) ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ತಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಬೀಜಗಳ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹತ್ತು ಬೀಜ ಕಂಪನಿಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಬೀಜ ಮಾರಾಟಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 Who Owns Nature?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327004345/http://www.etcgroup.org/en/materials/publications.html?pub_id=706 |date=2009-03-27 }}. Retrieved December 9, 2008.</ref> ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ<ref name="Shiva, Vandana 19972">Shiva, Vandana. ''Biopiracy'', South End Press, Cambridge, MA, 1997.</ref> ಜೀವಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದು ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯಚೌರ್ಯ (ಬಯೋಪೈರಸಿ) ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು [[ವಂದನಾ ಶಿವ]] ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಮುಂಬರುವ ಬೀಜನೆಡುವಿಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಬೀಜವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಕರ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೃಷಿಕರು ಬೀಜವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೊಸ ಬೀಜವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ GMO ಬೀಜಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಅನುಗೊಳಿಸಲಾದ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸದ್ಯದ ಸಂಕರೀಕೃತ ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ GMOಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಸಂಭವವಿದೆ. ಭೂ ತಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಳೆಯ ಪರಿಸರೀಯ-ವಿಧಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನಗಳು, ಮಣ್ಣುಗಳು, ಇತರ ಪರಿಸರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಹೊಲದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಗುವಳಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸೇರಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಒಲವು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೀಜಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref>Nabhan, Gary Paul. ''Enduring Seeds,'' The University of Arizona Press, Tucson, 1989.</ref> GMOಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕರೀಕೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀಜವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭೂ ತಳಿಗಳ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಂಪರೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತ್ತಿಗೆ GMOಗಳು ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಬೀಜವು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಜೀವಾಂತರ ಸತ್ವ ಅಥವಾ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಡಲಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿತೆಂದರೆ, ಸದರಿ ಜೀವಾಂತರ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜ ಕಂಪನಿಯ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಅದು ಒಳಪಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Shiva, Vanadana. ''Stolen Harvest: The Hijacking of the Global Food Supply'' South End Press, Cambrdge, MA, 2000, pp. 90-93.</ref> GMOಗಳು ವನ್ಯ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿ ಅಥವಾ ಜಾತಿಗಳ ತಳಿ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಳವಳವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಜೀವಾಂತರ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ವನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಳೆ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ GMO ಜೀನ್‌ನ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಕಳವಳಕಾರಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವಾಂತರವಾಗದ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರ-ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರೇಪ್ ಬೀಜದಂತೆ ಅವುಗಳ ಬೀಜಕ್ಕಾಗಿ ಕಟಾವು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಬೀಜದ ಒಳ-ಸೋರಿಕೆಯು ಸರದಿಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇತಾನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಬೀಜದ-ಸೋರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>Chandler, S.; Dunwell, J.M.. "Gene flow, risk assessment and the environmental release of transgenic plants", ''Critical Reviews in Plant Science'', Vol. 27, pp.25-49, 2008.</ref> == ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆ == ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಗುರುತುಚೀಟಿ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳೊಂದಿಗೂ ಒಮ್ಮತ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೈವಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಾವಳಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವು GMOಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ GMO ಆಹಾರಗಳಿಗೂ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು EU ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, GMO ಆಹಾರಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಗುರುತು ಚೀಟಿಯ ಅಂಟಿಸುವಿಕೆಯು USನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. GMO ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿರುವ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಾವೇನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ GMO ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡೇ ಬರಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಯಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕೆಲವರ ಅನಿಸಿಕೆ.<ref>Shiva, Vandana. ''Earth Democracy: Justice, Sustainability, and Peace,'' South End Press, Cambridge, MA, 2005.</ref> == ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ == ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಹರಿದುಹೋಗುವುದು, ಅಧಿಕವಾದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ತರಹೇವಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಯು [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದ]] ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಯ 2000ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯೊಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಇದರ ಅನುಸಾರ 1996ರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು £2,343 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು, ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ £208 ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Pretty2000">{{cite journal | last1 = Pretty et al. | year = 2000 | title = An assessment of the total external costs of UK agriculture | journal = Agricultural Systems | volume = 65 | issue = 2 | pages = 113–136 | doi = 10.1016/S0308-521X(00)00031-7 | url = http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-04-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090419062215/http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | url-status = dead }}</ref> USAಯಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳ 2005ರ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಸುಮಾರು 5ರಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ $ನಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 30 ರಿಂದ 96 $ನಷ್ಟು) ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯ ಜಮೀನು ವಿಧಿಸಿದರೆ, ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು 714 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="Tegtmeier2005">{{cite journal | last1 = Tegtmeier | first1 = E.M. | last2 = Duffy | first2 = M. | year = 2005 | title = External Costs of Agricultural Production in the United States | journal = The Earthscan Reader in Sustainable Agriculture | url = http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | access-date = 2009-12-12 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205134016/http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | url-status = dead }}</ref> ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಾಯಧನಗಳ ಕುರಿತು ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಹೇರುವ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಧನಗಳೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. 2000ದ ಅವಲೋಕನವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷಕಾರಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಊಹನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ 1992ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ 2004ರ ಅವಲೋಕನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಜಾನುವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಓರ್ವ ಹಿರಿಯ UN ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ UN ವರದಿಯೊಂದರ ಸಹ-ಲೇಖಕನಾದ ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಟೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, "ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಸರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ ಜಾನುವಾರುಗಳೂ ಒಂದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |title=Livestock a major threat to environment |publisher=UN Food and Agriculture Organization |date=November 29, 2006 |accessdate=<!---August 7, 2009---> |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 28, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328062709/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2006/1000448/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು, ಅಥವಾ ಈ [[ಗ್ರಹ|ಗ್ರಹದ]] ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈನ 30%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="LEAD2">Steinfeld, H.; Gerber, P.; Wassenaar, T.; Castel, V.; Rosales, M.; de Haan, C. 2006. U.N. Food and Agriculture Organization. Rome. [http://www.virtualcentre.org/en/library/key_pub/longshad/A0701E00.pdf "Livestock's Long Shadow - Environmental issues and options."]. Retrieved December 5, 2008.</ref> ಇದು [[ಹಸಿರುಮನೆ]] [[ಅನಿಲ|ಅನಿಲಗಳ]] ಬೃಹತ್ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, CO₂ನ ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ 18%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 13.5%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ CO₂ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದು 65%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಸಂಬಂಧಿತ ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು (ಇದು CO_2,ನ 296 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ-ಚೋದಿತ ಮೀಥೇನ್‌ (ಇದು CO₂ಗಿಂತ 23 ಪಟ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಪೈಕಿ 37%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ]] ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಮ್ಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯಾದ]] ಪೈಕಿ 64%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಾನುವಾರು ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅಮೆಝಾನ್‌ನ ಜಲಾನಯನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಪೈಕಿ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಈಗ ಗೋಮಾಳಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತಗಳನ್ನೂ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿವೆ. === ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆ === ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಮಾನವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಅತಿ ಸಾರಭೂತವಾದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು ನಷ್ಟವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾನವರಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಜಮೀನಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜುಗಳು 39–50%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Vitousek2">Vitousek, P.M.; Mooney, H.A.; Lubchenco, J.; Melillo, J.M. 1997. "Human Domination of Earth's Ecosystems". ''Science'' 277:494-499.</ref> ಭೂ ಗುಣಮಟ್ಟ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವಿಕೆಯು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕುಸಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿನ ಅತಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಜಮೀನಿನ 24%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಇದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="FAO GLADA2">Bai, Z.G., D.L. Dent, L. Olsson, and M.E. Schaepman. 2008. Global assessment of land degradation and improvement 1:identification by remote sensing. Report 2008/01, FAO/ISRIC - Rome/Wageningen. Retrieved on December 5, 2008 from [http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html "Land degradation on the rise"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212133207/http://www.fao.org/newsroom/en/news/2008/1000874/index.html |date=2009-02-12 }}</ref> ಜಮೀನು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ UN-FAO ವರದಿಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಜಮೀನನ್ನೇ 1.5 ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಥಿಲೀಕರಣವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು: [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]], ಮರುಭೂಮೀಕರಣ, [[ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ]], ಖನಿಜ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ (ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಲವಣಗೂಡಿಕೆ). === ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ === ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, [[ಪಾಚಿ]] ಅರಳಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕದ]] ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿ ಮೀನುಗಳ ಸಾವು, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಸದರಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನರ್ಹವಾಗುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಜಮೀನಿಗೆ ಮಿತಿಮೀರಿದ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಉಣಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಜಮೀನಿನಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶದ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾರಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ರಂಜಕ]]) ಹರಿದು ಹೋಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಸರುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಾಗಿದ್ದು ನೀರಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಪರೀತ ಫಲವತ್ತತೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Eutr2">Carpenter, S.R., N.F. Caraco, D.L. Correll, R.W. Howarth, A.N. Sharpley, and V.H. Smith. 1998. "Nonpoint Pollution of Surface Waters with Phosphorus and Nitrogen". ''Ecological Applications'' 8:559-568.</ref> === ಕೀಟನಾಶಕಗಳು === 1950ರಿಂದಲೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕೀಟನಾಶಕದ ಬಳಕೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣವು 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಿಡುಗುಗಳ ಅಥವಾ ಕೀಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗುವ ಬೆಳೆ ನಷ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="Pimentel pesticide2">Pimentel, D. T.W. Culliney, and T. Bashore. 1996. [http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm "Public health risks associated with pesticides and natural toxins in foods in Radcliffe's IPM World Textbook"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990218073023/http://ipmworld.umn.edu/chapters/pimentel.htm |date=1999-02-18 }}. Retrieved December 7, 2008.</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಕೀಟನಾಶಕ ವಿಷವೇರಿಕೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ 220,000 ಸಾವುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref name="WHO2">WHO. 1992. Our planet, our health: Report of the WHU commission on health and environment. Geneva: World Health Organization.</ref> ಪಿಡುಗು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಕೀಟನಾಶಕ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ 'ಕೀಟನಾಶಕ ತುಳಿತಯಂತ್ರ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಹೊಸ ಕೀಟನಾಶಕವೊಂದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಳೆ ನಿರೋಧಕತೆಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CS Pest2">Chrispeels, M.J. and D.E. Sadava. 1994. "Strategies for Pest Control" pp.355-383 in ''Plants, Genes, and Agriculture''. Jones and Bartlett, Boston, MA.</ref> 'ಪರಿಸರವನ್ನು ಉಳಿಸಲು' ಮತ್ತು ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರ ಉನ್ನತ ಇಳುವರಿಯ ಬೇಸಾಯದ ಬಳಕೆಯೇ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಾದವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಇಷ್ಯೂಸ್‌ನ (ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕೇಂದ್ರದ) ಜಾಲತಾಣದ ಶಿರೋಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ’ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref name="DAvery2">Avery, D.T. 2000. ''Saving the Planet with Pesticides and Plastic: The Environmental Triumph of High-Yield Farming''. Hudson Institute, Indianapolis, IN.</ref><ref>Center for Global Food Issues. Churchville, VA. [http://www.cgfi.org/ "Center for Global Food Issues."]. Retrieved December 7, 2008.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಸರದ ಮತ್ತು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯದ ನಡುವಿನ ರಾಜಿ-ವಿನಿಮಯವು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ,<ref name="WH2">Lappe, F.M., J. Collins, and P. Rosset. 1998. "Myth 4: Food vs. Our Environment" pp. 42-57 in ''World Hunger, Twelve Myths'', Grove Press, New York.</ref> ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸರದಿಯಂಥ ಫಸಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಸುಮ್ಮನೇ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. === ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ === [[ತಾಪಮಾನ]], ಮಳೆಬೀಳುವುದು (ಬೀಳುವ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ), [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|CO₂]], ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಈ ಅಂಶಗಳ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Fraser, E.: [http://www.vulnerablefoodsystems.com/ “Crop yield and climate change”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023023431/http://vulnerablefoodsystems.com/ |date=2016-10-23 }}, Retrieved on September 14, 2009.</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ]]ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ಹದಗೆಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೃಷಿಯು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಣ್ಣು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಂಥ ತೇವವಾದ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವು ಕೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಮೀಥೇನ್]] ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Soils OM2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Soil Organic Matter" pp.353-385 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತೇವವಾದ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ರಹಿತ ಮಣ್ಣುಗಳು ಸಹ ಅಪನೈಟ್ರೀಕರಣದ (ನೈಟ್ರೇಟುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನೈಟ್ರೈಟುಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದು) ಮೂಲಕ [[ಸಾರಜನಕ]]ವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Soils N2">Brady, N.C. and R.R. Weil. 2002. "Nitrogen and Sulfur Economy of Soils" pp.386-421 in ''Elements of the Nature and Properties of Soils''. Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ.</ref> ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ CO₂ನ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಳಸಬಹುದು. == ಆಧುನಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ವಿರೂಪಣೆಗಳು == ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕೃಷಿಕರು ಅತಿ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. USನ ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಕನೋರ್ವ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಗಿಡಗಳಿಗೆ (2003ರಲ್ಲಿ) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಹಾಯಧನಗಳಲ್ಲಿ 230 US$ನಷ್ಟು<ref name="BBC2">{{cite news |last=Baxter |first=Joan |date=May 19, 2003 |title=Cotton subsidies squeeze Mali |work=BBC News Online |location=London |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3027079.stm}}</ref> ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು, ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ [[ಮಾಲಿ]] ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಕರು ಏನನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸದೆಯೇ ಕೃಷಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಬೆಳೆಗಳು ಕುಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪಡೆದ US ಕೃಷಿಕನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿಯ ಬೆಲೆಗಳ ಹಿಂಪುಟಿತ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸಹವರ್ತಿ ಕೃಷಿಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಒಬ್ಬ ಜಾನುವಾರು ಕೃಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಒಂದು ಕರುವಿಗೆ 1300 US$ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯಧನದ) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name="beefsite">{{cite web |publisher = megaagro.com.uy |url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena |accessdate = February 18, 2009 |title = socio en su producción |language = Spanish |archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena |url-status = dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆರ್ಕೊಸರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಓರ್ವ ಜಾನುವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪಾಲಕ 120–200 US$ನಷ್ಟು ಕರುವಿನ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ (ಎರಡೂ 2008ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು).<ref name="megaagro">{{cite web| title = mercado de faena| language = Spanish| publisher = megaagro.com.uy| accessdate = February 18, 2009| url = http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada/faena| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120425230600/http://www.megaagro.com.uy/scripts/templates/portada.asp?nota=portada%2Ffaena| url-status = dead}}</ref> ಮೊದಲಿನ ನಿದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜಮೀನಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪರಿಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಧನಗಳ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡನೆಯ ನಿದರ್ಶನವು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದ ಜನತಾಂತ್ರಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಉತ್ಪಾದಕತಾ ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಷ್ಟಿರಬಹುದು.<ref name="Kansas">{{cite web| title= China: Feeding a Huge Population| publisher= Kansas-Asia (ONG)| url= http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| quote= average farming household in China now cultivates about one hectare| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2003| archive-url= https://web.archive.org/web/20031219222154/http://www.asiakan.org/china/china_ag_intro.shtml| url-status= dead}}</ref> ಇಂಥ ಖರೀದಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರೆಝಿಲ್]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಾವಿರಾರು ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಕಚ್ಚಾ ಜಮೀನನ್ನು, ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು US$ಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Paraguay">{{cite web | title= Paraguay farmland real estate| publisher= Peer Voss| url = http://www.ventacamposparaguay.com/farmland.htm |accessdate = February 18, 2009}}</ref><ref>{{cite web| title = Cada vez más Uruguayos compran campos Guaranés (..no hay tierras en el mundo que se compren a los precious de Paraguay...)| language = Spanish| publisher = Consejo de Educacion Secundaria de Uruguay| date = June 26, 2008| url = http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| access-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090225075115/http://www.ces.edu.uy/Relaciones_Publicas/BoletinPrensa/2007-08/20070824.pdf| url-status = dead}}</ref><ref name="Brazil">{{cite web| title= Brazil frontier farmland| publisher= AgBrazil| url= http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| accessdate= February 18, 2009| archive-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090227003156/http://agbrazil.com/frontier_land_for_sale.htm| url-status= dead}}</ref> == ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ == 1940ರ ದಶಕಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ (ಇದನ್ನೇ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕೃಷಿಯ ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 1950 ಮತ್ತು 1984ರ ನಡುವೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 250%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/6496585.stm The limits of a Green Revolution?]</ref><ref>[http://www.energybulletin.net/19525.html The Real Green Revolution]</ref> ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ [[ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಇದು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ವಿತರಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿ [[ಶಕ್ತಿ]] ಘಟಕಾಂಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿತರಿಸಲು ಹತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಘಟಕಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pimentel1994">{{cite web |url=http://www.dieoff.com/page40.htm |title=Food, Land, Population and the U.S. Economy, Executive Summary |author=Pimentel, David; Giampietro, Mario |date=November 21, 1994 |publisher=[[Carrying Capacity Network]] |accessdate=July 8, 2008 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416073610/http://www.dieoff.com/page40.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್]]-ಆಧರಿತ ಕೃಷಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal |url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |author=Abernethy, Virginia Deane |format=PDF |journal=Ethics in science and environmental politics |date=January 23, 2001 |volume=9 |issue=18 |title=Carrying capacity: the tradition and policy implications of limits |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kmDOMqCh?url=http://www.geocities.com/new_economics/malthusianism/capacity.pdf |archivedate=2009-10-25 |deadurl=yes |access-date=2009-12-12 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಶಕ್ತಿ ಪೂರಣದ ಬೃಹತ್‌ ಪಾಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪೆಟ್ರೋ-ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ತೈಲದ ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ (ಇದರ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಎಂದು ಹೆಸರು<ref name="deffeyes012007">{{cite web |url=http://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |title=Current Events - Join us as we watch the crisis unfolding |date=January 19, 2007 |publisher=[[Princeton University|Princeton University: Beyond Oil]] |author=Deffeyes, Kenneth S. |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409045228/https://www.princeton.edu/hubbert/current-events.html |url-status=dead }}</ref><ref name="mcgreal102007">{{cite web |url=http://raisethehammer.org/article/643/ |title=Yes, We're in Peak Oil Today |publisher=Raise the Hammer |date=October 22, 2007 |author=McGreal, Ryan}}</ref><ref name="ewg1007">{{cite web |url=http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |format=PDF |title=Crude Oil: The Supply Outlook |publisher=Energy Watch Group |date=2007-10 |author=Zittel, Dr. Werner; Schindler, Jorg |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731201045/http://www.energywatchgroup.org/fileadmin/global/pdf/EWG_Oilreport_10-2007.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="cohen102007">{{cite web |url=http://www.aspo-usa.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=91 |title=The Perfect Storm |author=Cohen, Dave |publisher=ASPO-USA |date=October 31, 2007 |access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009 |archive-date=ಜೂನ್ 7, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130607071324/http://www.aspo-usa.com/index.php?option=com_content&task=view&id=243&Itemid=91 |url-status=dead }}</ref>)<ref name="koppelaar092006">{{cite web |url=http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |format=PDF |title=World Production and Peaking Outlook |publisher=Stichting Peakoil Nederland |author=Rembrandt H.E.M. Koppelaar |date=September 2006 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2016-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528140010/http://peakoil.nl/wp-content/uploads/2006/09/asponl_2005_report.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಾನಿಯಾಗಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.<ref>a list of over 20 published articles and books supporting this thesis can be found here [http://dieoff.org/] in the section: "Food, Land, Water, and Population")</ref> ಆಧುನಿಕ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಕೃಷಿಯು ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: 1) ಬೀಜದಿಂದ ಕಟಾವಿನವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ತರುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗುವಳಿ ಮತ್ತು 2) ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರನ [[ಶೀತಕಯಂತ್ರ|ಶೀತಕಯಂತ್ರದವರೆಗೆ]] (ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌) ತಲುಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ—ಸಾಗಣೆ. ಸಾಗುವಳಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಕುಯ್ಲೊಕ್ಕು ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನವನ್ನು]] ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರತಿ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 400 ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳಷ್ಟು ತೈಲ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 17ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>David Pimentel, Marcia Pimentel, and Marianne Karpenstein-Machan, "Energy use in Agriculture: An Overview," dspace.library.cornell.edu/bitstream/1813/118/3/Energy. PDF.</ref> ಕೃಷಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೈಲ ಮತ್ತು [[ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ|ನಿಸರ್ಗಾನಿಲಗಳು]] ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಪೌಂಡ್‌ ಚೀಲದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅರ್ಧ-ಗ್ಯಾಲನ್ನಿನಷ್ಟು ಗ್ಯಾಸೋಲೀನ್‌ಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಇಂಧನವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Manning, Richard. "The Oil We Eat: Following the Food Chain Back to Iraq," ''Harper's Magazine'', February 2004.</ref> ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಆ ಏಕದಳ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬಹುತೇಕ ತೈಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಬರುವ [[ಕೀವಿಹಣ್ಣು|ಕಿವಿಹಣ್ಣು]], ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದಿಂದ ಬರುವ [[ಶತಾವರಿ]], [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟೆಮಾಲದಿಂದ]] ಬರುವ [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಕಲಿ]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ]] ಬರುವ ಸಾವಯವ [[ಲೆಟಿಸ್|ಲೆಟಿಸ್‌]] ಸೊಪ್ಪು—ಇವೇ ಮೊದಲಾದ, ಬಳಕೆದಾರರ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದುಕೂರುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೇವಲ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರಲು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 1,500 ಮೈಲುಗಳ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Kingsolver, Barbara. ''Animal, Vegetable, Miracle: A Year of Food Life'', New York: HarperCollins, 2007.</ref><ref>Pollan, Michael. ''The Omnivore's Dilemma'', New York: Penguin Books, 2007.</ref><ref name="pirog2">Pirog, Rich; Van Pelt, Timothy; Enshayan, Kamyar; Cook, Ellen. "Food, Fuel, and Freeways: An Iowa perspective on how far food travels, fuel usage, and greenhouse gas emissions," Leopold Center for Sustainable Agriculture, Iowa State University, June 2001.</ref> ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯುಂಟಾಗಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ತಾನು ಈಡಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಬಳಕೆದಾರನಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಹಲವು ಪ್ರೇರಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಕೃಷಿಕರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಇಳುವರಿಯಷ್ಟೇ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು (ಆದರೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ಇಂಧನ-ಸಾಂದ್ರ ಕೃತಕ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ) ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕಫಸಲಿನ ಕೃಷಿಯ ಕೌಶಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಮಾಡುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸುಧಾರಣೆಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Realities of organic farming2">{{Cite web |url=http://www.biotech-info.net/Alex_Avery.html |title=Realities of organic farming<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101212052038/http://biotech-info.net/Alex_Avery.html |url-status=dead }}</ref><ref name="extension.agron.iastate.edu2">http://extension.agron.iastate.edu/organicag/researchreports/nk01ltar.pdf</ref><ref name="berkeley12">{{Cite web |url=http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |title=Organic Farming can Feed The World!<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-12-12 |archive-date=2006-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060127013201/http://www.cnr.berkeley.edu/~christos/articles/cv_organic_farming.html |url-status=dead }}</ref><ref name="terradaily12">[http://www.terradaily.com/news/farm-05c.html Organic Farms Use Less Energy And Water<!-- Bot generated title -->]</ref> U.S. ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿನ ತೈಲದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಯುಂಟುಮಾಡುವಿಕೆಯು, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಉಪಭೋಗದ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದು ಸಾಗಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮಿಸಿರುವ "ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು" ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದ ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೇನಬಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಹಾರದ ಮೈಲೊಂದನ್ನು, "...ಆಹಾರವೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆದ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕರು ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಖರೀದಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸ್ಥಳದವರೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ದೂರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ-ಬೆಳೆಯಲಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಆಹಾರದ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವು ತನ್ನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 44.6 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ-ಬೆಳೆದ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೊಂಡ ಆಹಾರವು 1,546 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲಿಯೋಪಾರ್ಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಹಾರದ ಮೈಲುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಿಯ ಆಹಾರ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು "ಲೋಕವೋರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಥಳೀಯ-ಆಧರಿತ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಅಥವಾ ಲಾಭವನ್ನು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಾವಯವ ಆಹಾರವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲದಿರಲಿ, ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅದು ಬಂದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ]] ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ, ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಲೆಟಿಸ್ ಸೊಪ್ಪು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದ ಆಹಾರ ಮೂಲ ಎಂದು ಲೋಕವೋರ್ಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇವರ ವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. "ಲೋಕವೋರ್" ಆಂದೋಲನದ ಜೊತೆಗೆ ತೈಲ-ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಳಜಿಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ [[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ]] ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲೂ ಸಹ ಕೃಷಿಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದು, "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳಿಗೆ" ಇದೊಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೆ, ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಾಗಲೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಆಹಾರೇತರ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಳಿನಂತಹ (ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ) ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೃಷಿಕರು ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಈಗಾಗಲೇ ಆಹಾರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ.<ref name="un warning2">{{Cite web |url=http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml |title=Record rise in wheat price prompts UN official to warn that surge in food prices may trigger social unrest in developing countries |access-date=2009-12-12 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115211628/http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml |url-status=dead }}</ref> ಎಥನಾಲ್ ಇಂಧನದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಎಂಬ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಹಾರದ ನೆರವನ್ನು ಕಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಕೊಡುಗೈ ದಾನಿಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ಈಗಾಗಲೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೋಧಿಯ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವು "ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳಗಳನ್ನು" ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು UNನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bradsher012008">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/01/19/business/worldbusiness/19palmoil.html?em&ex=1200978000&en=0428f9e64240cc22&ei=5087%0A |title=A New, Global Oil Quandary: Costly Fuel Means Costly Calories |author=Bradsher, Keith |date=January 19, 2008 |newspaper=The New York Times }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಹಾರೇತರ [[ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ]] ಬೆಳೆಗಳನ್ನು<ref>Smith, Kate; Edwards, Rob (March 8, 2008).[http://www.sundayherald.com/news/heraldnews/display.var.2104849.0.2008_the_year_of_global_food_crisis.php "2008: The year of global food crisis"], ''The Herald'' (Glasgow).</ref> ಬೆಳೆಯಲು ರೈತರಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನಗಳು ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು (ಅಂದರೆ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮುಂಚಿದ್ದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳ ಮಿತಿಮೀರಿದ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]], ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಂಥ<ref>[http://www.csmonitor.com/2008/0118/p08s01-comv.html "The global grain bubble"], ''The Christian Science Monitor'' (Boston), January 18, 2008.</ref> ಅಂಶಗಳು) ಏಷ್ಯಾ, [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]], ಆಫ್ರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋಗಳಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ಆಹಾರ]]ದ ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/7284196.stm "The cost of food: Facts and figures"], ''BBC News Online'' (London), October 16, 2008.</ref><ref>Walt, Vivienne (February 27, 2008).[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html "The World's Growing Food-Price Crisis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129211855/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1717572,00.html |date=2011-11-29 }}, ''Time'' (New York).</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, 37 ದೇಶಗಳು ಆಹಾರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು, ಮತ್ತು 20 ದೇಶಗಳು ಒಂದು ಥರದ ಆಹಾರ-ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಇಂಥಾ ಕೆಲವು ಕೊರತೆಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ದೊಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನೂಕುನುಗ್ಗಲುಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾದವು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಮಾಡಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಪೂರಣ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಹೇಬರ್-ಬೋಷ್ ರಸಗೊಬ್ಬರ-ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ [[ಜಲಜನಕ|ಜಲಜನಕದ]] ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಬಳಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.fertilizer.org/ifa/statistics/indicators/ind_reserves.asp Raw Material Reserves - International Fertilizer Industry Association]</ref> ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಜಲಜನಕದ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Integrated Crop Management-[[Iowa State University]] January 29, 2001 [http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725101213/http://www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/2001/1-29-2001/natgasfert.html|date=2017-07-25}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071126035318/http://www.physicstoday.org/vol-57/iss-12/p39.html "The Hydrogen Economy"], ''Physics Today'', December 2004.</ref> ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವನ್ನು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಬದಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ, ನಿಸರ್ಗಾನಿಲವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸಿಸ್)|ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯಂತಹ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೇಬರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರದ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವು ಒಂದೋ ಅತೀವವಾಗಿ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಅಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ==== ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೊರತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ==== ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ತೈಲದ ಕೊರತೆಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರಳುವುದು. ಅತ್ಯುಚ್ಚ ತೈಲದ ಕುರಿತಾದ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಢಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗಿಂತ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಸಸ್ಯನಾಶಕಗಳು, ಅಥವಾ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಇಳುವರಿಗಳಷ್ಟೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೂ ದೊರೆಯತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಾವಯವ-ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದಷ್ಟು ಕೃಷಿಕರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರ್ಮಿಕ]]-ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅದು ಬಯಸಬಹುದು.<ref>Strochlic, R.; Sierra, L. (2007). [http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF Conventional, Mixed, and "Deregistered" Organic Farmers: Entry Barriers and Reasons for Exiting Organic Production in California] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509163805/http://www.cirsinc.org/Documents/Pub0207.1.PDF |date=2008-05-09 }}. California Institute for Rural Studies.</ref> ಎಂದಿನ ಆಹಾರ vs ಇಂಧನ ಚರ್ಚೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ಇದ್ದಿಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇಂಧನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ]] ರಸಗೊಬ್ಬರ, ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಧನ ''ಮತ್ತು'' ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ''ತ್ಯಾಜ್ಯ''ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂಧನದೊಡಗೂಡಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆಯೇ ಬಳಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾವಯವ-ಕೃಷಿ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅದು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.rsnz.org/topics/energy/ccmgmt.php#2 "Carbon cycle management with increased photo-synthesis and long-term sinks" (2007) Royal Society of New Zealand]</ref><ref>Greene, Nathanael (December 2004). [http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf How biofuels can help end America's energy dependence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205034108/http://www.bio.org/ind/GrowingEnergy.pdf |date=2010-12-05 }}.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದಿಂದ ದೊರೆತ ಪೂರಣಗಳ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಕೆಲವೊಂದು ಜೀವಾಂತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |publisher=The Electronic Journal of Environmental, Agricultural and Food Chemistry |volume=7 |month=June |year=2008 |author=Srinivas et al. |title=Reviewing The Methodologies For Sustainable Living |url=http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |pages=2993–3014 |access-date=2009-12-12 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512160542/http://ejeafche.uvigo.es/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=363 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಅಂತಕ ಬೀಜಗಳಂಥ<ref>{{cite journal |url=http://www.ecologyandsociety.org/vol4/iss1/art2/#GeneticModificationAndTheSustainabilityOfTheFoodSystem |author=Conway, G. |year=2000 |title=Genetically modified crops: risks and promise |publisher=Conservation Ecology |volume=4(1): 2 }}</ref><ref>{{cite journal |publisher = Journal of Economic Integration |volume = 19, Number 2 |month = June |year = 2004 |author = Pillarisetti, R.; Radel, Kylie |title = Economic and Environmental Issues in International Trade and Production of Genetically Modified Foods and Crops and the WTO |url = http://sejong.metapress.com/app/home/contribution.asp?referrer=parent&backto=issue,6,10;journal,15,43;linkingpublicationresults,1:109474,1 |pages = 332–352 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಳಜಿ ಇರುವ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2008ರ ಜನವರಿಯ ವರದಿಯೊಂದು GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ: "GMO ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿಸರೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಇವು ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿವೆ."<ref>{{cite web |url=http://www.foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |publisher=Friends of the Earth International |month=January |year=2008 |title=Who Benefits from GM Crops? |author=Lopez Villar, Juan; Freese, Bill |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2010-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101215192811/http://foeeurope.org/GMOs/Who_Benefits/Ex_Summary_Feb08.pdf |url-status=dead }}</ref> GMO ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಹು-ವರ್ಷೀಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದೇ ಹೋಯಿತು. ಆದರೂ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಳಿಸಂವರ್ಧನೆ ಕೌಶಲಗಳು ಅದೇ ಬೆಳೆಯ ಅತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಪ್ರಬೇಧವನ್ನು ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite journal |url=http://www.newscientist.com/article/mg18124330.700-monsanto-failure.html |publisher=[[New Scientist]] | location = London |date=February 7, 2004 |title=Monsanto failure |accessdate=<!---April 18, 2008---> |volume= 181 No. 2433 }}</ref> ಜೊತೆಗೆ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಥವಾ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕೃಷಿಕರ ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದ ವತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಜೀವಾಂತರವಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ವಲಯಗಳೆಂಬಂತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ, GMO ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯಾವ ರೀತಿ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |publisher=Genetic Resources Action International (GRAIN) |month=August |year=2002 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author=Kuyek, Devlin |format=PDF |access-date=2009-12-12 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325045343/http://www.grain.org/briefings_files/africa-gmo-2002-en.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಜೀವಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗದಂತೆಯೇ ನೋಡುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7428789.stm |work =BBC News Online | location = London |date=May 30, 2008 |title=Genetically Modified Crops in Africa: Implications for Small Farmers |author= Cooke, Jeremy |accessdate=<!---June 6, 2008---> }}</ref> == ಕಾರ್ಯನೀತಿ == ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: * ಸಂರಕ್ಷಣೆ * ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ * ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವ * ಆಹಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ: ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಸಮಂಜಸವಾದ ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದು. * ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು [[ಮಾಲಿನ್ಯ|ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ]] ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ: ಜನ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. * [[ಬಡತನ]]ವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == * [[ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] * [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|2}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === [[ಚಿತ್ರ:Coffee Plantation.jpg|thumb|300px|right|ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನ ಮಿನಾಸ್ ಗೆರಾಯ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ, ಸಾಓ ಜೋಓ ಡೊ ಮನ್‌ಹುವಾಕು ನಗರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಫಿ ತೋಟ.]]{{Refbegin}} * Alvarez, Robert A. (2007). [http://caliber.ucpress.net/doi/pdf/10.1525/gfc.2007.7.3.28 "The March of Empire: Mangos, Avocados, and the Politics of Transfer"]. ''Gastronomica'', Vol. 7, No. 3, 28-33. Retrieved on November 12, 2008. * Bolens, L. (1997). "Agriculture" in Selin, Helaine (ed.), ''Encyclopedia of the history of Science, technology, and Medicine in Non Western Cultures''. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht/Boston/London, pp.&nbsp;20–22. * Collinson, M. (ed.) ''A History of Farming Systems Research''. CABI Publishing, 2000. ISBN 0-85199-405-9 * Crosby, Alfred W.: ''The Columbian Exchange: Biological and Cultural Consequences of 1492''. Praeger Publishers, 2003 (30th Anniversary Edition). ISBN 0-275-98073-1 * Davis, Donald R.; Riordan, Hugh D. (2004). "Changes in USDA Food Composition Data for 43 Garden Crops, 1950 to 1999". ''Journal of the American College of Nutrition'', Vol. 23, No. 6, 669-682. * Friedland, William H.; Barton, Amy (1975). "Destalking the Wily Tomato: A Case Study of Social Consequences in California Agricultural Research". Univ. California at Sta. Cruz, Research Monograph 15. * Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence (2006). ''A history of world agriculture : from the Neolithic Age to the current crisis''. Monthly Review Press, New York. ISBN 1-583-67121-8 * Saltini A. ''Storia delle scienze agrarie'', 4 vols, Bologna 1984-89, ISBN 88-206-2412-5, ISBN 88-206-2413-3, ISBN 88-206-2414-1, ISBN 88-206-2414-1 * Watson, A.M. (1974). "The Arab agricultural revolution and its diffusion", in ''The Journal of Economic History'', 34. * Watson, A.M. (1983). ''Agricultural Innovation in the Early Islamic World'', Cambridge University Press. * Wells, Spencer (2003). ''The Journey of Man: A Genetic Odyssey''. Princeton University Press. ISBN 0-691-11532-X * Wickens, G.M. (1976). "What the West borrowed from the Middle East", in Savory, R.M. (ed.) ''Introduction to Islamic Civilization''. Cambridge University Press. {{Refend}} === ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು === * [http://www.nationalaglawcenter.org/ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲಾ ಸೆಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070820175006/http://www.nationalaglawcenter.org/ |date=2007-08-20 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326172429/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/agritop.htm |date=2009-03-26 }} ''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಗೌಪಬ್ಸ್'' ನಿಂದ * [http://www.worldbank.org/rural ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ರೂರಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119000038/http://www.worldbank.org/rural |date=2008-11-19 }} ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ * [http://www.nal.usda.gov/speccoll/collectionsguide/collection.php?subject=Plant_Exploration ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ ಟು ಮ್ಯಾನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ವಿಶೇಷ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ * [http://www.ifap.org/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್‌] (IFAP) * [http://www.cdc.gov/niosh/topics/agriculture NIOSH ಕೃಷಿ ಪುಟ] - ಸುರಕ್ಷತೆ ಕಾನೂನುಗಳು, ಸಲಹೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು * [http://agriculture.house.gov/info/glossary.html ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ U.S. ಸದನ ಸಮಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120420221332/http://agriculture.house.gov/info/glossary.html |date=2012-04-20 }} - ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಪದಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪದಕೋಶ * [http://www.ukagriculture.com/ UKAgriculture.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111084257/http://www.ukagriculture.com/ |date=2007-11-11 }} - ಕೃಷಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದೆ ತರುತ್ತದೆ * [http://www.agriculturalproductsindia.com/ Agricultural Products] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103090938/http://agriculturalproductsindia.com/ |date=2010-01-03 }} - ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816201938/http://eisenhower.archives.gov/Research/Subject_Guides/PDFs/Agriculture.pdf |date=2011-08-16 }} * [http://dictionary.babylon.com/science/agriculture ಕೃಷಿ ಪದಕೋಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421055433/http://dictionary.babylon.com/science/agriculture/ |date=2012-04-21 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]] 4hv0amwk42peu99wx1xik5z5vvlkazx 0 23885 1384434 1334645 2026-08-26T20:55:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384434 wikitext text/x-wiki {{Dablink|For the game, see [[Anagrams]].}} '''ಅನಗ್ರಾಮ್‌''' ಎಂದರೆ, ಒಂದು ಶಬ್ದದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮರುಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸದೊಂದು ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ [[ಅಕ್ಷರಗಳ ಆಟ]]. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಬ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ ಹೊಸ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ'' = ''ಕಾರ್ಟ್‌ಹಾರ್ಸ್'', ''ಎ ಡೆಸಿಮಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್'' = ''ಐಯಾಮ್ ಅ ಡಾಟ್ ಇನ್ ಪ್ಲೇಸ್''. ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರನ್ನು '''ಅನಗ್ರಾಮಿಸ್ಟ್‌''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/anagrammatist ಅನ್ನಾಗ್ರಾಮ್ಮಾಟಿಸ್ಟ್‌], www.dictionary.com. 2008-05-05ರಂದು ಮರು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಮೂಲ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಚವನ್ನು ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ’''ಕತೃಪದ'' ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಛ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳು ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೆ ಅವೇ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ಅನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಅಥವಾ ಪರಿಣತ ಅನಾಗ್ರಾಮಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ’ವಸ್ತು’ ವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಿಸುವುದು. ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲವಾದ ’ಕತೃಪದ’ದ ಸಮನಾರ್ಥಕ ಪದ, ವಿರೋಧ ಪದ, ವಿಡಂಬನೆ ಅಥವಾ ಶ್ಲಾಘನೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಈ ಬಗೆಯ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''[[ಜಾರ್ಜ್ ಬುಷ್]]'' = ''ಹಿ ಬಗ್ಸ್ ಗೋರ್'' ; ''[[ಮಡೋನಾ ಲೂಯಿಸ್ ಸಿಕೋನೆ]]'' = ''ಅಕೇಶನಲ್ ನ್ಯೂಡ್ ಇನ್‌ಕಂ'' ಅಥವಾ ''ಒನ್ ಕೂಲ್ ಡಾನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸೀಶಿಯನ್'' ; ''[[ವಿಲಿಯಮ್ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್]]'' = ''ಐ ಯಾಮ್ ಎ ವೀಕಿಷ್ ಸ್ಪೆಲ್ಲರ್'', ''[[ರೋಜರ್ ಮೆಡ್ಡೋಸ್-ಟೈಲರ್]]'' = ''ಗ್ರೇಟ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಆರ್ ಮೆಲಡಿ''. == ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Anagram.jpg|right|280px|thumb|ಜಾರ್ಜ್‌ ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ನ ಅನಾಗ್ರಾಮ್‌ನ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ]] ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ರಚನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ವರ್ಣಮಾಲೆ]]ಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ದೋಷರಹಿತವೂ, ಪರಿಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕತೃಪದದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರ ಹಾಗೂ ಪದಗುಚ್ಛವೂ, ಕತೃಪದದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದಷ್ಟೇ ಬಾರಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮ ಬಾಹಿರವಾದ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ಅನ್ನು '''ಪರಿಪೂರ್ಣವಲ್ಲದ ಅನಗ್ರಾಮ್''' ‌ ಎಂದು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕುವುದೂ ಉಂಟು. ಈ ಅಕ್ಷರದಾಟದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರದ [[ನಾದರೂಪದ (Diacritic)]] ಬದಲಿಗೆ, (ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವೂ ಅಲ್ಲ) ಅಕ್ಷರ [[ಸಂಯೋಜನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು (Orthography)]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ಮೂಲ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಟರೆ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಮೋಸಸ್‌ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಆಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶಬ್ದ “ಥೆಮುರು” ಅಂದರೆ ಬದಲಾವಣೆ. ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರಬಹುದಾದ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಹೆಚ್‌.ಬಿ.ವ್ಹೀಟ್ಲೀಯವರ, ಆಫ್‌ ಅನಾಗ್ರಾಮ್ಸ್‌, ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ.72 1862ರಲ್ಲಿ ಟಿ. &amp; ಡಬ್ಲು. ಬೂನೆ, ನ್ಯೂ ಬಾಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌, ಲಂಡನ್‌.</ref> [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಯುರೋಪಿ]]ನಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕವಿ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಗ್ಯುಲ್ಲಾ ದೆ ಮೆಕಾಟ್‌]]<ref>[http://www.hoasm.org/IID/Machaut.html ಹೆಒಅಎಸ್‌ಎಮ್‌]</ref> ರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೇ ಶತಮಾನದ<ref>[http://www.1911encyclopedia.org/Lycophron ದಿ ಲವ್‌ಟುನೊ ಫ್ರೀ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ]</ref> ಗ್ರೀಕ್‌ ಕವಿ [[ಲಿಕೊಫ್ರಾನ್‌]] ತನಕವೂ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಧಾರವೆಂದರೆ 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಕೊಫ್ರಾನ್‌ ಕವಿಯ ಕುರಿತು [[ಜಾನ್‌ ಟೆಟ್ಸ್]]‌ ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿ. [[ಲ್ಯಾಟೀನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ಅನ್ನು ವೈನೋದಿಕ/ಚಮತ್ಕಾರಿಕ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಸಾಮ್ಯುಯಲ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌]] ತಮ್ಮ ಕೃತಿ, ’''[[ಅ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್‌ ದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್]]'' ‌’ ನಲ್ಲಿ, ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾದ, “ಎಸ್ಟ್‌ ವಿರ್ ಕಿ ಅದೆಸ್ಟ್‌” (“Est vir qui adest") ಅನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಠ್ಯ ದೊರಕಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅದನ್ನು ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಪದಬರಿಗೆಗಳನ್ನು (ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಗಳು) ಕೂಡ ಇಂದು ಅನುಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದದ್ದಲ್ಲ. ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿರುವಂಥದ್ದು. ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ರಚನೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದಿದ್ದವು. ಅಂಥ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ 1589ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಪುಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]] ಅವರ, ’''ಆಫ್‌ ದ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ಅಥವಾ ಪೊಸಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಡ್‌ '' ಇನ್‌ ''ದ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಪೊಯೆಸಿ'' ’ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. === ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಪ್ರಭಾವ === ’ಲ್ಯಾಟಿನ್‌’ ಎಂಬುದು ’ಸ್ವರಸ್ವತಿ ಪುತ್ರ’ರ ಸ್ವತ್ತು ಎಂಬಂತಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರದಾಟವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾದರೆ, "Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum" (''Hail Mary, full of grace, the Lord [is] with you'' ) ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು "Virgo serena, pia, munda et immaculata" (''Serene virgin, pious, clean and spotless'' ) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ [[ಪೈಲೆಟ್]]‌ ಅವರ "Quid est veritas?" (''ಯಾವುದು ಸತ್ಯ?'' ) ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ದೊರಕಿದ, "Est vir qui adest" (''ಇಲ್ಲಿರುವವನು ಮನುಷ್ಯ'' ) ಉತ್ತರ. ಈ ಎರಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ಯಾವ ದಾಖಲೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಷರಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. (ಅಂದರೆ, I = J, U = V ಮತ್ತು W = VV). ಕತೃಪದದ ಅಕ್ಷರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಮ್ಮೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ಎಂಬ ಚಿಂತನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ ಇದೆ. ಆದರೆ, ಕ್ರಮ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌]] ಪಂಥದ "Societas Jesu"ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಂದ “Vitiosa seces” ಅಥವಾ “ಕೆಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ”( "cut off the wicked things") ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲನೇ ಎಲಿಜಬೆತ್]]‌ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ''Multa regnabis ense gloria'' (ನಿಮ್ಮ ಕತ್ತಿಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಲಿ) ಅನ್ನು ಪಡೆಯ ಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ''Elissabet Anglorum Regina'' (ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ರಾಣಿ) ಎಂಬಲ್ಲಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇರಾದೆ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಇಲ್ಲಿ “H ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವಲ್ಲ. ಅದು ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಅಭಿಲಾಷೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಥವಾ ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆಯ Z ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ SS ಮಾತ್ರ. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಾವಳಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ’''ರಿಮೇನ್ಸ್'' ’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಭಾಷ್ಯೆ ಬರೆದಿರುವ [[ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾಮ್ಡೆನ್]]‌ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೋಮನ್‌ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ —Æ, K, W, Z— ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಸೈಟೆಡ್‌ ಇನ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ವ್ಹೀಟ್ಲೀ, ''ಆಫ್ ಅನಾಗ್ರಾಮ್ಸ್‌: ಅವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಬಂಧ '' (1862); [https://archive.org/details/ofanagramsmonogr00wheauoft ಆನ್‌ಲೈನ್‍ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌.]</ref> {{quote|The precise in this practice strictly observing all the parts of the definition, are only bold with H either in omitting or retaining it, for that it cannot challenge the right of a letter. But the Licentiats somewhat licentiously, lest they should prejudice poetical liberty, will pardon themselves for doubling or rejecting a letter, if the sence fall aptly, and think it no injury to use E for Æ; V for W; S for Z, and C for K, and contrariwise.|William Camden|''Remains''}} === ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಭಾಷೆಯ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಎಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗ ತೋರತೊಡಗಿತ್ತು. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದ [[ಥಾಮಸ್ ಈಗರ್ಟನ್]] ''gestat honorem'' ಅನಗ್ರಾಮ್ ದಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು; ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಇಂಟ್]] ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಶಬ್ದವಾದ "Georgius" ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ''genio surget'' ಎಂಬ ಅನಗ್ರಾಮೆಟಿಕ್ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>''ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ನ್ಯಾಶನಲ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ.'' ಲೇಖನದಿಂದ</ref> ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ("James Stuart") ನಾಮಧೇಯದಿಂದ "a just master", ಎಂಬ ಹೊಸದೊಂದು ಶಬ್ದವನ್ನು [[ಜೇಮ್ಸ್ I]]ನ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. "[[Charles James Stuart]]" ಅನ್ನು "Claims [[Arthur]]'s seat" ಆಗಿ ತಿರುಚಿದರು (ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ I ಮತ್ತು J ಶಬ್ದಗಳು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು). ಭವಿಷ್ಯದ ಒಂದನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ವಾಲ್ಟರ್ ಕ್ವಿನ್ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಷಿಕ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಗಳ ಕುರಿತು ಅಪಾರ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ನ್ಯಾಶನಲ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ.</ref> ಎಲ್ಲರೆದೆಯಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ ಹತ್ಯಾ ಪ್ರಕರಣವಾದ ‘ಒವರ್ ಬರಿ’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಪೂರ್ಣ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡವು. ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು [[ಸೈಮಂಡ್ಸ್ ಡಿ’ಇವೇಸ್]] ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 'Francis Howard' ಅವರ ಹೆಸರು ([[ಸೊಮೆರ್‌ಸೆಟ್‌ನ ಕೌಂಟೆಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ ಕಾರ್‌]]ಳ ಹೆಸರು ಹಲವು ರೀತಿಯ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಗಳಿಂದ ಉಚ್ಛರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) Car findes a whore ಆಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ E ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕದಿರುವುದೇ ಲೇಸು! ನತದೃಷ್ಟ ''ಥಾಮಸ್ ಒವರ್‌ಬರಿ'' (Thomas Overbury), 'Thomas Overburie' ರೀತಿಯ, ಅದನ್ನು O! ''O!'' '' '' ''a busie murther'' ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿನ V ಅನ್ನು ಆಗಿ U ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.earlystuartlibels.net/htdocs/overbury_murder_section/H21.html ಅರ್ಲೀ ಶ್ಚಾರ್ಟ್‌ ಲಿಬೆಲ್ಸ್‌]</ref><ref>[http://www.earlystuartlibels.net/htdocs/overbury_murder_section/H22.html ಅರ್ಲೀ ಶ್ಚಾರ್ಟ್‌ ಲಿಬೆಲ್ಸ್‌]</ref> [[ಹಾಥಾರ್ನೆಡೆನ್‌ನ ವಿಲಿಯಂ ಡ್ರುಮ್ಮೊಂಡ್]] ತಮ್ಮ ''On the Character of a Perfect Anagram'' ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಾರ್ಹವಾದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Z ಬದಲಿಗೆ S ಬಳಸುವುದು) ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಕೆಲವು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಿದ್ದರೆ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಕೈ ಬಿಡುವ ಉದಾರವಾದಿ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳೂ ಇದ್ದವು.<ref>[[ಹೆನ್ರೀ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ವ್ಹೀಟ್ಲೀ]], ''ಆನ್‌ ಅನಾಗ್ರಾಮ್ಸ್‌'' (1862), ಪು. 58.</ref> "Anagrammatisme" ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ [[ವಿಲಿಯಂ ಕಾಮ್ಡೆನ್]]<ref>''ರಿಮೈನ್ಸ್‌,'' 7ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, 1674.</ref>, “ಆತನ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿಯೇ, ಆತನದೇ ಘಟಕಗಳಂತೆ, ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಬಂಧಗಳಂತೆ, ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸದೇ, ತ್ಯಜಿಸದೇ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗದಂತೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಅನುಭವ (ಅಂದರೆ ''applicable'' ) ನೀಡುವುದು” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿರುವ ಡ್ರೈಡನ್ ತಮ್ಮ MacFlecknoe ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ, “ಒಂದು ಬಡ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೊಳಪಡಿಸುವ” ಮೂಲಕ ಸಮಯ ಕೆಳೆಯುವುದು ಎಂದು ವಿಷಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1634ರಲ್ಲಿ ಮನಸೋಇಚ್ಛೆ ಹಣ ಸುರಿದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್]] ಅವರ ಪತ್ನಿ, "Eleanor Audeley", ಅವರನ್ನು ಹೈ ಕಮೀಷನ್ ಎದುರಿಗೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದು ಆಕೆಯ ಹೆಸರನ್ನು "Reveale, O Daniel" ಆಗಿಯೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು. ಹಾಗೂ ಆ ಹೆಸರು ಕೂಡ [[ಆರ್ಚಸ್‌ನ ಡೀನ್]] [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಲ್ಯಾಂಬ್]] ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ "Dame Eleanor Davies", "Never soe mad a ladie" ರೀತಿಯ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಎದುರು ಅಕ್ಷರಶಃ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೀಡಾಗಿತ್ತು.<ref>''ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್‌ ಬುಕ್‌ ಆಫ್ ವರ್ಡ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌''</ref><ref>[[ಹಗ್‌ ಟ್ರೆವರ್‌-ರೊಪರ್‌]], ''ಆರ್ಚ್‌ಬಿಶಪ್‌ ಲೌಡ್‌'' (2000), ಪು. 146.</ref> ಅನಗ್ರಾಮ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಉದಾಹರಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಅದೆಂದರೆ, [[Cardinal Richelieu]], ಅನ್ನು ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಆತನ ಒಂದು ಕೈಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಯಿತು([[ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್]] ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆ). ಅಲ್ಲಿಯೇ, "Armand de Richelieu" ತದನಂತರ "Ardue main d'Hercule" ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>ಹೆಚ್‌. ಡಬ್ಲು. ವಾನ್‌ ಹೆಲ್ಸ್‌ಡಿಂಗನ್‌, ''ನೋಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಟು ಶೀಟ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಸ್ಕೆಚಸ್‌ ಬೈ ನಿಕೋಲಸ್ ಪೌಸಿನ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಲಾಂಗ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ದಿ ಲೌವ್ರೆ'', ಸಿಮಿಲಸ್‌: ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲೀ ಫಾರ್‌ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌, ಸಂಪುಟ. 5, ಸಂ. 3/4 (1971), pp. 172-184.</ref> === ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿ === ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು "[[Horatio Nelson]]"ನನ್ನು "Honor est a Nilo" (ಲ್ಯಾಟಿನ್ = ಹೊನರ್ ಇದು [[ನೈಲ್‌]]ದಿಂದಾಗಿದೆ); ಮತ್ತು "[[Florence Nightingale]]" ಅನ್ನು "Flit on, cheering angel" ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref>1911 ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದ ಲೇಖನ " ಅನಾಗ್ರಾಮ್‌".</ref> ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯಂತೆ ಅನಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪ್ರೀತಿಯು [[ಆಗಸ್ಟಸ್ ಡಿ ಮೊರ್ಗಾನ್‌]]ನಿಂದ<ref>ಅವನ ''ಬಡ್ಜೆಟ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಯಾರಡಕ್ಸೆಸ್‌'', ಪು. 82.</ref> ಅವನ ಸ್ವಂತ ಹೆಸರನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; "Great Gun, do us a sum!" ಇದು ಅವನ ಮಗ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಡಿ ಮೊರ್ಗಾನ್‌]]ಗೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಜೊನ್ ಥೊಮಸ್ ಗ್ರೇವ್ಸ್‌]]ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು ಮತ್ತು 2,800ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸಿದ್ದನು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಮಾರಿಜ್‌, ''ಆನ್‌ ಮ್ಯಾಥಮಟಿಕ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಮ್ಯಾಥಮಟೀಶಿಯನ್ಸ್‌'' (2007), ಪು. 151.</ref><ref>ಅನ್ನ ಸ್ಟಿರ್ಲಿಂಗ್‌, ''ವಿಲ್ಲಿಯಮ್‌ ಡೆ ಮಾರ್ಗಾನ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಹಿಸ್‌ ವೈಫ್‌ '' (1922) ಪು. 64.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aim25.ac.uk/cats/13/3491.htm |title=ಎಐಎಮ್‌25 ಮುಖ ಪುಟ |access-date=2010-07-06 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606051531/http://www.aim25.ac.uk/cats/13/3491.htm |url-status=dead }}</ref> [[ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವು ಒಂದು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಘ್ಟನೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು [[ಬೊರೊಕ್ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಅನಗ್ರಾಮ್‌ ತಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಜರ್ಮನಿಯ ಕವಿ [[ಯುನಿಕಾ ಝುರ್ನ್]], ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಗೀಳನ್ನು ಒಂದು "ಅಪಾಯಾಕಾರಿ ಜ್ವರ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಬರಹಗಾರರ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಿತು.<ref> ಫ್ರಿಡರಿಕ್‌ ಉರ್ಸುಲ ಎಗ್ಲರ್‌, ಸುಸನ್ನೆ ಕೊರ್ಡ್‌, ದ ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್‌ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ ಆಫ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ಲಿಟ್ರೇಚರ್‌ (1997), pp. 14-5.</ref> ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಆಂಡ್ರೆ ಬ್ರೆಟನ್]] ವ್ಯಾಪಾರೀಕರನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗೌರವದ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಡಿಸಲು ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ''ಅವೈಡಾ ಡೊಲರ್ಸ್‌'' ಗಳನ್ನು [[ಸಲ್ವಾಡೊರ್ ಡಾಲಿ]]ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಗ್ರಾಮ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಮೊದಲಿನ ಒಂದು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳು ತುಂಬಾ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿವೆ, ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅನಗ್ರಾಮ್-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಅನೇಕವೇಳೆ ಅವುಗಳು "ಅನಗ್ರಾಮ್ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ಯುವ ವಯಸ್ಕರ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂದಂತೆ ಅವರ [[ಅಂತರ್ಗತ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Java">ಜಾವ, ರೊಸಲಿಂಡ್‌ I. " ಪ್ರಿಮಿಂಗ್‌ ಆ‌೦ಡ್‌ ಎಜಿಂಗ್‌: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಪ್ರಿಸರ್ವಡ್‌ ಮೆಮೊರಿ ಫಂಕ್ಷನ್‌ ಇನ್‍ ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ ಅನಾಗ್ರಾಮ್‌ ಸಲ್ಯೂಶನ್‌ ಟಾಸ್ಕ್‌." ''ದ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ'', ಸಂಪುಟ. 105, ಸಂ. 4. (ವಿಂಟರ್ 2003), pp. 102-109.</ref> === ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಗಳ (ಆದ್ಯತೆಗಳ) ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (ಸ್ಥಾಪನೆ) === 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು (ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು) ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಪ್ರಕಟನೆಗೆ ತಯಾರಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದರು. [[ಗೆಲಿಲಿಯೋ]] 1610ರಲ್ಲಿ [[ಶನಿಗ್ರಹದ ಉಂಗುರ]]ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತು ''Altissimum planetam tergeminum observavi'' ಗೆ ''smaismrmilmepoetaleumibunenugttauiras'' ಅನ್ನು ಬಳಸಿದನು ("ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಗ್ರಹಗಳು ಒಂದು ತ್ರಿಗುಣ ವಿಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆ").<ref>{{Cite book | last = Miner | first = Ellis D. | authorlink = | coauthors = Wessen, Randii R., and Cuzzi, Jeffrey N. | chapter = The scientific significance of planetary ring systems | chapter-url = http://www.springerlink.com/content/q0085qgv02m13217/ | title = Planetary Ring Systems | series = Springer Praxis Books in Space Exploration | publisher = Praxis | date = 2007 | location = | pages = 1–16 | doi = 10.1007/978-0-387-73981-6_1 | id = | isbn = 978-0-387-34177-4 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref> {{cite web |url=http://www.mathpages.com/home/kmath151/kmath151.htm |title=Galileo's Anagrams and the Moons of Mars |accessdate=2009-03-16 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work=Math Pages: History |publisher= |location= |pages= |language= |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= |dateformat=}}</ref> [[ಶುಕ್ರ]] ಗ್ರಹವು ಚಂದ್ರನಂತೆ [[ಮಜಲುಗಳು]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ "Haec immatura a me iam frustra leguntur -oy" (ಲ್ಯಾಟಿನ್: ''ಈ ಅಪಕ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈ ಮೊದಲೀ ನನ್ನಿಂದ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಿವೆ'' ), ಅಂದರೆ, ಪುನರ್‌‌ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವು "Cynthiae figuras aemulatur Mater Amorum" (ಲ್ಯಾಟಿನ್: ''ಪ್ರೀತಿಯ ತಾಯಿ [ಶುಕ್ರ]ಯು [[ಸಿಂಥಿಯಾ]]ದ [=ಚಂದ್ರ'' ]) ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೆಲಿಲಿಯೋ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದನು. [[ರೊಬರ್ಟ್ ಹೂಕ್‌]]ನು 1660 ರಲ್ಲಿ [[ಹೂಕ್‌ನ ನಿಯಮ]]ವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ''ceiiinosssttuv'', ''ut tensio, sic vis'' (ಲ್ಯಾಟಿನ್: ''ಹೇಗೆ ಒತ್ತಡವೋ, ಹಾಗೆ ಬಲ'' ) ಗಳಿಗೆ ಅನಗ್ರಾಮ್ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>ಡೆರೆಕ್‌ ಜೆರ್ಟ್‌ಸನ್‌, ''ದ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌'' (1986), ಪು. 16.</ref> ತುಲನಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, 1975 ರಿಂದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಕೃತಿತತ್ವವಾದಿ [[ಸರ್ ಪೀಟರ್ ಸ್ಕೊಟ್‌]]ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಬ್ದ "Nessiteras rhombopteryx" (ವಜ್ರಾಕೃತಿಯ ವಿಧದ ಫಿನ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ [[Ness]]ನ ವಿಕೃತರೂಪದ (ಅಥವಾ ಅದ್ಭುತ)) ಅನ್ನು [[apocryphal]] [[Loch Ness Monster]] ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು. ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಹಲವಾರು ಲಂಡನ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ "Nessiteras rhombopteryx" ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು "Monster hoax by Sir Peter S" ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡು ನೀರ ಕೆಳಗಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಪಾದಿತವಾಗಿ ವಿಕಾರರೂಪಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ ಮುಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ, [[ರೊಬರ್ಟ್ ರೈನ್ಸ್]], ಅವುಗಳು "ಯೆಸ್, ಬೋತ್ ಪಿಕ್ಸ್ ಆರ್ ಮೊನ್ಸ್ಟರ್ಸ್, ಆರ್." ಗಳಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಜೋಡಿಸಿರಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. === ಕಲ್ಪಿತನಾಮಗಳು === ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಅವುಗಳು ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯಗಳಿಂದ [[ಕಲ್ಪಿತನಾಮ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಇರುವ ಒಂದು ಪರದೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಜಿಮ್ ಮೊರಿಸನ್‌]]ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು [[ದ ಡೋರ್ಸ್]] ''[[ಎಲ್.ಎ.ವುಮನ್]]'' ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದನು, ಅವನು ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನನು ತಾನೇ "ಮಿ. ಮೊಜೊ ರೈಸಿನ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡನು. ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿತ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಹೆಸರುಗಳು, ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆ]]ಗಳ ಮೇಲಿನ ವರದಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು [[ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ ಕೇವ್]] ಮಾಡಿದಂತೆ, ನಿಜವಾದ ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.history.ac.uk/reviews/paper/pooleyj.html |title=ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ‍ (ಐಹೆಚ್‌ಆರ್‌) ಮುಖ ಪುಟ |access-date=2010-07-06 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043325/http://www.history.ac.uk/reviews/paper/pooleyj.html |url-status=dead }}</ref> [[ಪ್ರಹಸನ]] ಅಥವಾ [[ವಿಡಂಬನ ಬರಹ]]ದಂತಹ ಒಂದು ಕಲೆಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಖಚಿತವಾದ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬರಹಗಾರರಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಪಿತನಾಮಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳ ರೂಪಾಂತರಿತ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಹಾಗಾಗಿ "Calvinus" ಇದು "Alcuinus" ಎಂದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇಲ್ಲಿ V = U) ಅಥವಾ "[[François Rabelais]]" = "Alcofribas Nasier". ಫ್ರಾನ್‌ಕೊಯ್ಸ್ ಮಾರಿ ಅರೌಟ್‌ನ [[ವೊಲ್ಟೈರ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಈ ಪ್ರಕರಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು "Arouet, l[e] j[eune]" (U = V, J = I) that is, "Arouet the younger" ನ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು: "[[ಆರಿಗೋ ಬೋಯ್ಟಿ]]" = "ತೋಯಿಬಾ ಗೊರಿಯೋ"; "[[ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ ಗೊರೇಯ್]]" = "ಒಗ್‌ಡ್ರೆಡ್ ವೀರಿ", = "ರೆಗೆರಾ ಡೌಡಿ" ಅಥವಾ = "ಇ.ಜಿ. ಡೆಡ್‌ವರಿ" (ಮತ್ತು ಇತರರು); "[[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಾಬೊಕೊವ್]]" = "ವಿವಿಯನ್ ಡಾರ್ಕ್‌ಬ್ಲೂಮ್", = ವಿವಿಯನ್ ಬ್ಲಡ್‌ಮಾರ್ಕ್", = "ಬ್ಲಾವ್‌ಡಾಕ್ ವಿನೊಮೊರಿ" ಅಥವಾ ="ಡೊರಿಯನ್ ವಿವಾಕೊಂಬ್"; "[[ಬ್ರ್ಯಾನ್ ವಾಲರ್ ಪ್ರೊಕ್ಟರ್]]" = "ಬ್ಯಾರಿ ಕೊರ್ನ್‌ವಾಲ್, ಕವಿ"; "[[ಬರ್ನಾಡೋ ಸೋರ್ಸ್]]" = "ಫೆರ್ನಾಡೋ ಪೆಸೋ, ಕವಿ"; "(ಸಾಂಚೆ) ಡಿ ಗ್ರಾಮೊಂಟ್" = "[[ಟೆಡ್ ಮೊರ್ಗಾನ್]]"; "[[ಡೇವ್ ಬ್ಯಾರಿ]]" = "ರೇ ಅಡ್‌ವರ್ಬ್"; "ಡೆಕ್ಲಾನ್ ಗನ್" <ref>[[I, ಲಿಸಿಫೆರ್‌(ಗ್ಲೆನ್‌ ಡುನ್‌ಕನ್‌)]]</ref> = [[ಗ್ಲೆನ್ ಡನ್‌ಕಾನ್]]; ಡಾನ್ ಅಬ್‌ನೊರ್ಮಲ್ = [[ಡೇಮನ್ ಅಲ್‌ಬರ್ನ್]]; ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು "ಅಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಗ್ರಾಮ್‌"ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಉಚ್ಚಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು === ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕೆಲವು ವಿಧಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು: * [[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌]]ನ ''[[ಹೆಮ್ಲೆಟ್]]'' ಇದು ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ನ ಪ್ರಿನ್ಸ್ [[ಅಮ್ಲೆಟ್‌]]ನ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="CB">{{cite web|url=http://criminalbrief.com/?p=9217|title=Anagrams|last=Lundin|first=Leigh|date=2009-11-29|work=Word Play|publisher=Criminal Brief|access-date=2010-07-06|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726065737/http://criminalbrief.com/?p=9217|url-status=dead}}</ref> * [[ಹೋಮರ್ ಹಿಕಮ್, ಜ್ಯೂನಿಯರ್‌]]ನ ಪುಸ್ತಕ ''[[ರೊಕೆಟ್ ಬೊಯ್ಸ್]]'' ಇದು 1999 ರ ಸಿನೆಮಾ ''[[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಸ್ಕೈ]]'' ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="CB"/> * [[ಬಿಬಿಸಿ]]ಯ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಯಾವ [[ಡಾಕ್ಟರ್‌]]ಗಳು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಟೊರ್ಚ್‌ವುಡ್ ಜೊತೆಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ನಂತರ ಒಂದು [[ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಶೋ]]ನ ಹೆಸರಿನಂತೆ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. * ಹೊಸ ತರಂಗ ಪಟ್ಟಿ [[ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್]] (ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) ಎಂಬ ತುಂಬಾ-ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟವು ''[[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸೆಷನ್ ಎಮ್]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. * ಹಿಪ್-ಹೊಪ್ ಕಲಾಕಾರ [[ಎಮ್‌ಎಫ್ ಡೂಮ್‌]]ನು ''[[ಎಮ್‌ಎಮ್..]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು 2004 ರ ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ''[[ಫುಡ್]]''. * [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಎನೋ‌]]ನ ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ ''ಬಿಫೋರ್ ಎಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ಸೈನ್ಸ್'' (ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ನಂತರ) ಇದು "ಕಿಂಗ್ಸ್ ಲೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್" ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, "[[ಟಾಕಿಂಗ್ ಹೆಡ್ಸ್]] " (ಮಾತನಾಡುವ ತಲೆಗಳು) ಇದರ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್, ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎನೋವು ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. * [[ಜುಯಾನ್ ಮಾರಿಯಾ ಸೊಲೇರ್‌]]ನ ಪಿಯಾನೋ ವೀರಗಾಥೆ "ಜುರಾ ಸೆರ್ ಅನೊಮಾಲಿಯಾ" (ಬರಹದಲ್ಲಿರುವಂತೆ "ಅವನು/ಅವಳು ಅಸಂಬದ್ಧ ವೈಷಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ") ಇದು ಸಂಯೋಜಕನ ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿದೆ. * [[ಬಿಲ್ ಈವನ್ಸ್‌]]ನ ನಂತರ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಜ್ ಪಿಯಾನೋವಾದಕ [[ಸೊನ್ನಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌]]ನ ಪಿಯಾನೋ ಶೋಕಗೀತೆಯು "ಎನ್.ವಾಯ್.ಸಿ.ಯ ನೋ ಲಾರ್ಕ್," ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, "ರಿ:ಪರ್ಸನ್ ಆಇ ನ್ಯೂ" ಇದು ಅವನ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಒರಿನ್ ಕೀಪ್‌ನ್ಯೂಸ್‌]]ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. * [[ಇಮೋಗೆನ್ ಹೀಪ್‌]]ನ ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ ''[[ಐಮೆಗಾಫೋನ್‌]]'' ದ ಒಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಹಾಡುಗಾರನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. === ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಒಗಟುಗಳು === ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾವೇ ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳೂ ಕೂಡ ಇತರ ಆಟಗಳ, ಒಗಟುಗಳ ಮತ್ತು [[ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಗಳ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಜಂಬಲ್]] ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನ ಹಲವಾರು [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೆಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಒಗಟಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಪ್ಟಿಕ್ ಕ್ರೊಸ್‌ವರ್ಡ್]] ಒಗಟುಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಅನಗ್ರಾಮೆಟಿಕ್ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅವುಗಳು "ಗೊಂದಲಗೊಂಡ" ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವ" ಮುಂತಾದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ಮನ್ ಬರ್ಸ್ಟ್ ಇಂಟು ಟಿಯರ್ಸ್ ( 9 ಅಕ್ಷರಗಳು)'' ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರಿಹಾರ, ''ಲೇಖನ ವಸ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರಿ'', ಇದು ಒಂದು ''ಇಂಟು ಟಿಯರ್ಸ್‌'' ನ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿದೆ, ಅದರ ಅಕ್ಷರಗಳು ಅವರ ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಒಂದು ವಿಧದ ''ವ್ಯಾಪಾರಿ'' ಯ ಹೆಸರನ್ನು ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲು ''ಬರ್ಸ್ಟ್'' ಆಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಲವಾರು ಇತರ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಒಂದು ಮೂಲ ಕೌಶಲ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು: *[[ಸ್ಕ್ರಾಬಲ್‌]]ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿ [[ಕ್ಲಾಬರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಹೆಸರು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನೇ ಸ್ಕ್ರಾಬಲ್‌ನ ಒಂದು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿದೆ, ಹಾಸು ಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರು ಒಂದು ಸಿಂಧುವಾದ ಶಬ್ದದ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಕೌಂಟ್‌ಡೌನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳು ಒಂಭತ್ತು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು 30 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. *[[ಬೊಗ್ಗಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಆಟಗಾರರು ಹದಿನಾರು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದು ಗ್ರಿಡ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು, ಪಾರ್ಶ್ವದ ಕ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *ಬ್ರಿಟಿಷ ಆಟ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಬ್ರೇನ್‌ಟ್ರೀಸರ್]]'', ಒಂದು ಶಬ್ದವು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿ ಶಬ್ದವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವಂತಹ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಟದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಕ್ಷರದ ಜೊತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಒಂದು "ಪಿರಮಿಡ್" ಇರುತ್ತದೆ. ಆಟಗಾರನು ಒಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಕೆಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು. ಆಟಗಾರನು ಅಂತಿಮ ಎಂಟು-ಅಕ್ಷರದ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ತಲುಪುವ ತನಕ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದ ಒಳಗೆ ಬಗೆಹರಿಸಿದರೆ ಆಟಗಾರನು ಆಟದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. *[[ಬನಾನಾಗ್ರಾಮ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಆಟಗಾರರು ಒಂದು ಪೂಲ್‌ನಿಂದ ಟೈಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೊಸ್‌ವರ್ಡ್-ವಿಧ]] ಶಬ್ದದ ಜೋಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪೂಲ್ ಆಫ್ ಟೈಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಗುಪ್ತಲಿಪಿಗಳು === ಬಹುವಿಧದ ಅನಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಇದು [[ಕ್ರಮಜೋಡಣೆ ಗುಪ್ತಲಿಪಿ]], ಒಂದು [[ಸ್ಥಳಾಂತರ ಗುಪ್ತಲಿಪಿ]], ಮತ್ತು [[ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ಡಿಸ್ಕ್‌]]ಗಳಂತಹ ಸಂಕೇತಲಿಪಿಯ ಹಲವು ವಿಧಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>http://www.codesandciphers.org.uk/documents/cryptdict/page55.htm</ref> == ರಚನೆಯ ವಿಧಾನಗಳು == ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ "ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ" ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇದು ಬಹಳ ಕಷ್ತಕರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅನಗ್ರಾಮ್ ಶಬ್ದಕೋಶ]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಉಪಯೊಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. "ಅನಗ್ರಾಮ್ ಸರ್ವರ್ಸ್", "ಅನಗ್ರಾಮ್ ಸೊಲ್ವರ್ಸ್" ಅಥವಾ "ಅನಗ್ರಾಮರ್ಸ್" ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಗಣಕಯ೦ತ್ರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು, ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]] ಅಥವಾ [[ಸರ್ವರ್]]ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪದಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಯಾದಿಯನ್ನು ನೀಡಲು, ಶಬ್ದಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು (''ಲೆಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್‌'' ನಂತಹ) ಒಂದು-ಶಬ್ದದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಅನಗ್ರಾಮ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಒಳಗೊಂಡು, ಪ್ರತಿ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಉದ್ದವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತ, ಅಥವಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಗ್ರಾಮ್ ಸೊಲ್ವರ್ಸ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ವೆಳೆ ನೇರ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ಅನಗ್ರಾಮ್ ಸೊಲ್ವರ್ಸ್‌ಗಳ ಅನನುಕೂಲತೆಗಳು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಹುವಿಧದ-ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಅಸಂಗತ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾದ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. "ಜಂಬಲ್ ಅಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್" ನಂತಹ <ref>{{Cite web |url=http://www.jumbleofletters.com/ |title=ಜಂಬಲ್‌ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್‌ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601013333/http://www.jumbleofletters.com/ |url-status=dead }}</ref> ಹಲವು ಹೊಸದಾದ ಸರ್ವರ್‌ಗಳು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೇವಲ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಂಗ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಿನೋದದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಅನಗ್ರಾಮ್ ತಜ್ಞರು ಅವರು ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು "ದೈಹಿಕವಾಗಿ" ಅಥವಾ "ಕೈಯಿಂದ" ಮಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಒಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಅನಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು "ಯಂತ್ರದಿಂದ" ಅಥವಾ "ಗಣಕಯಂತ್ರದಿಂದ" ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಅಥವಾ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು (''ಅನಗ್ರಾಮ್ ಜೀನಿಯಸ್'' ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು). ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು "ಸ್ವಾಭಾವಿಕ" ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಬ್ದಗಳು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರಕವಾಗಲ್ಲದೇ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಇಡುವುದರ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರೆಂಚ್ ''ಚೈಸ್ ಲೊಂಗ್'' ("ಉದ್ದದ ಕುರ್ಚಿ") ಇದು ಅಮೇರಿಕಾನಲ್ಲಿ "[[ಚೈಸ್ ಲೊಂಗ್]]" ಆಗಿ [[ದ್ವಿವಿಭಜನೆ]]ಯಿಂದ (ಅಕ್ಷರಗಳ ಮತ್ತು/ಅಥವ ಶಬ್ದಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ) ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ "ಕರ್ಡ್" ಇದು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನ ''ಕ್ರೂಡಸ್'' ("ಕಚ್ಚಾ")ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Wiktionary|anagram}} * [[ಅಂಬಿಗ್ರಾಮ್‌]] * [[ಅನಗ್ರಮಾಟಿಕ್‌ ಕವಿತೆ]] * [[ಅನಗ್ರಾಮ್ಸ್‌]], ಒಂದು ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಟ * [[ಬ್ಲಾನಾಗ್ರಾಮ್‌]] * [[ನಿರ್ಬಂಧಪಡಿಸಿದ ಬರವಣಿಗೆ]] * [[ಅಕ್ಷರಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] * [[ಲಂಡನ್‌ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್‌ ಅನ್ನಾಗ್ರಾಮ್‌ ನಕ್ಷೆ]] * [[ಪದಗಳ ನಾಟಕ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} {{Hidden messages}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಒಗಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದಗಳ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದಗಳ ನಾಟಕ]] 5e09bz48xy1lkvvg3b8v1rhlyoes858 0 24033 1384472 1379935 2026-08-27T05:51:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384472 wikitext text/x-wiki {{Chembox | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 451527415 | ImageFile1 = File:Ozone-1,3-dipole.svg | ImageFile1_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageName1 = Skeletal formula of ozone with partial charges shown | ImageFileR2 = Ozone-CRC-MW-3D-vdW.png | ImageFileR2_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageNameR2 = Spacefill model of ozone | ImageFileL2 = Ozone-CRC-MW-3D-balls.png | ImageFileL2_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageNameL2 = Ball and stick model of ozone | IUPACName = Trioxygen | OtherNames = 2λ⁴-trioxidiene; ''catena''-trioxygen |Section1={{Chembox Identifiers | IUPHAR_ligand = 6297 | CASNo = 10028-15-6 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | PubChem = 24823 | ChemSpiderID = 23208 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | UNII = 66H7ZZK23N | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | EINECS = 233–069–2 | MeSHName = Ozone | RTECS = RS8225000 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEBI = 25812 | Gmelin = 1101 | SMILES = [O-][O+]=O | StdInChI = 1S/O3/c1-3-2 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | InChI = 1/O3/c1-3-2 | StdInChIKey = CBENFWSGALASAD-UHFFFAOYSA-N | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | InChIKey = CBENFWSGALASAD-UHFFFAOYAY }} |Section2={{Chembox Properties | Solvent = other solvents | O=3 | Appearance = Colourless to pale blue gas<ref name=PGCH/> | Odour = Pungent<ref name=PGCH/> | Density = 2.144 mg cm⁻³ (at 0&nbsp;°C) | Solubility = 1.05 g L⁻¹ (at 0&nbsp;°C) | SolubleOther = Very soluble in [[carbon tetrachloride|CCl₄]], [[sulfuric acid]] | MeltingPtK = 81 | BoilingPtK = 161 | RefractIndex = 1.2226 (liquid), 1.00052 (gas, STP, 546 nm&nbsp;— note high dispersion)<ref>{{cite journal|last1=Cuthbertson|first1=Clive|last2=Cuthbertson|first2=Maude|title=On the Refraction and Dispersion of the Halogens, Halogen Acids, Ozone, Steam Oxides of Nitrogen, and Ammonia|journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society A]]|date=1914|volume=213|issue=497–508|pages=1–26|doi=10.1098/rsta.1914.0001|url=https://archive.org/stream/philtrans08506476/08506476#page/n17/mode/1up|accessdate=4 February 2016|bibcode = 1914RSPTA.213....1C }}</ref> | VaporPressure = 55.7 atm<ref>Gas Encyclopedia; [https://encyclopedia.airliquide.com/ozone Ozone]</ref> ({{convert|−12.15|C|F K|disp=or}}){{efn|This vapor pressure is for the [[critical temperature]], which is below [[room temperature]].}} | MagSus = +6.7·10⁻⁶ cm³/mol }} |Section3={{Chembox Structure | SpaceGroup = C_2v | Coordination = Digonal | MolShape = Dihedral | OrbitalHybridisation = ''sp''² for O1 | Dipole = 0.53 D }} |Section4={{Chembox Thermochemistry | DeltaHf = 142.67 kJ mol⁻¹ | Entropy = 238.92 J K⁻¹ mol⁻¹ }} |Section5={{Chembox Hazards | GHSPictograms = {{GHS09}}{{GHS03}}{{GHS08}}{{GHS05}}{{GHS06}} | GHSSignalWord = Danger | HPhrases = {{H-phrases|270|314|318}} | NFPA-H = 4 | NFPA-F = 0 | NFPA-R = 4 | NFPA-S = Ox | IDLH = 5 ppm<ref name=PGCH>{{PGCH|0476}}</ref> | REL = C 0.1 ppm (0.2 mg/m³)<ref name=PGCH/> | PEL = TWA 0.1 ppm (0.2 mg/m³)<ref name=PGCH/> | LCLo = 12.6 ppm (mouse, 3 hr)<br/>50 ppm (human, 30 min)<br/>36 ppm (rabbit, 3 hr)<br/>21 ppm (mouse, 3 hr)<br/>21.8 ppm (rat, 3 hr)<br/>24.8 ppm (guinea pig, 3 hr)<br/>4.8 ppm (rat, 4 hr)<ref>{{IDLH|10028156|Ozone}}</ref> }} |Section8={{Chembox Related | OtherCompounds = [[Sulfur dioxide]]<br />[[Trisulfur]]<br />[[Disulfur monoxide]]<br />[[Cyclic ozone]] }} }} ಓಝೋನ್‌‌'''''' ('''O₃''' ), ಅಥವಾ '''ಟ್ರೈಆಕ್ಸಿಜನ್‌''' ಎಂಬುದು ಒಂದು ತ್ರಿಪರಮಾಣ್ವಕ [[ಅಣು]]ವಾಗಿದ್ದು, ಮೂರು [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] [[ಪರಮಾಣು]]ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ದ್ವಿಪರಮಾಣ್ವಕ]] ಭಿನ್ನರೂಪಕ್ಕಿಂತ (O₂) ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಒಂದು [[ಭಿನ್ನರೂಪ]] ಇದಾಗಿದೆ. ಕೆಳಮಟ್ಟದ [[ವಾತಾವರಣ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಒಂದು [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇಲುಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ [[ಓಝೋನ್‌‌ ಪದರ]]ವು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಾನಿಕಾರಕ [[ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕು]] [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. [[ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣ]]ದಾದ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಬಳಕೆಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಧಾತು]]ವೊಂದರ ಭಿನ್ನರೂಪವಾಗಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓಝೋನ್‌‌, ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ]]ವಾಗಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್‌ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಸ್ಕಾನ್‌ಬೀನ್‌‌‌]] ಎಂಬಾತನಿಂದ 1840ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಮಿಂಚಿನ]] ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ವಾಸನೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ಓಝೀನ್‌ (ὄζειν, "ವಾಸನೆ ಬೀರುವುದು") ಎಂಬ [[ಗ್ರೀಕ್‌]] ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ಓಝೋನ್‌ಗೆ ಇರಿಸಿದ.<ref name="ozo">{{cite journal |last=Rubin |first=Mordecai B.|year=2001 |title=The History of Ozone. The Schönbein Period, 1839–1868 |journal=Bull. Hist. Chem. |volume=26 |issue= 1|url=http://www.scs.uiuc.edu/~mainzv/HIST/awards/OPA%20Papers/2001-Rubin.pdf |accessdate= 2008-02-28 |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.todayinsci.com/10/10_18.htm#Schonbein|title=Today in Science History|accessdate=2006-05-10}}</ref> ಓಝೋನ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂತ್ರವಾದ O₃ ಎಂಬುದು, [[ಜಾಕ್ವೆಸ್‌-ಲೂಯಿಸ್‌ ಸೋರೆಟ್‌]]<ref>{{cite journal |title = Recherches sur la densité de l'ozone |author = Jacques-Louis Soret |journal = [[Comptes rendus de l'Académie des sciences]] |volume = 61 |pages = 941 |year = 1865 |url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3018b/f941.table}} </ref> ಎಂಬಾತನಿಂದ 1865ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾನ್‌ಬೀನ್‌ ಎಂಬಾತನಿಂದ 1867ರಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="ozo" /><ref>{{cite web|url=http://gcmd.gsfc.nasa.gov/Resources/FAQs/ozone.html|title=Ozone FAQ|publisher=Global Change Master Directory|accessdate=2006-05-10|archive-date=2006-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20060601061532/http://gcmd.gsfc.nasa.gov/Resources/FAQs/ozone.html|url-status=dead}}</ref> == ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು == ಓಝೋನ್‌‌ ಒಂದು ನಸುನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಅನಿಲವಾಗಿದ್ದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಕರಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಇಂಗಾಲದ ಟೆಟ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್‌]] ಅಥವಾ ಫ್ಲೂರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳಂಥ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪಟುತ್ವವಿಲ್ಲದ ವಿದ್ಯುದ್ವೇಲೆನ್ಸೀಯವಲ್ಲದ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕರಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ನೀಲಿ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. –112&nbsp;°C ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಇದು ಬಾಷ್ಪೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಒಂದು ಕಡುನೀಲಿ [[ದ್ರವ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅನಿಲ ರೂಪದ ಓಝೋನ್‌‌ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಓಝೋನ್‌‌ಗಳೆರಡೂ ಆಸ್ಫೋಟಿಸಬಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ದ್ರವವನ್ನು ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವಿನವರೆಗೆ ಬಿಸಿಯಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಅಪಾಯಕರ. –193&nbsp;°Cಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ನೇರಳೆ-ಕಪ್ಪು [[ಘನವಸ್ತು]]ವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title = Oxygen |work = WebElements |url = http://www.webelements.com/webelements/scholar/print/oxygen/key.html |accessdate = 2006-09-23 |archive-date = 2008-02-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080214032520/http://www.webelements.com/webelements/scholar/print/oxygen/key.html |url-status = dead }}</ref> ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 0.01 [[ppm]]ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಕ್ಲೋರೀನ್‌ ಚೆಲುವೆಕಾರಿಯನ್ನು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವಂಥ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 0.1ರಿಂದ 1 ppmನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಓಝೋನ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ತಲೆನೋವುಗಳು, ಉರಿಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸದ ಸಾಗುನಾಳಗಳಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="brown">{{cite book |first = Theodore L. Brown |coauthors = H. Eugene LeMay Jr., Bruce E. Bursten, Julia R. Burdge |editor = Nicole Folchetti |title = Chemistry: The Central Science |edition = 9th |origdate = 1977 |year = 2003 |publisher = Pearson Education |isbn = 0-13-066997-0 |pages = 882–883 |chapter = 22 }}</ref> ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಕೂಡಾ ಲ್ಯಾಟೆಕ್ಸ್‌‌, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕುಗಳು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಂಥ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ ಒಂದು [[ಪಾರಕಾಂತೀಯ ಪದಾರ್ಥ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಜೋಡಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, O₂ ಒಂದು ಅನುಕಾಂತೀಯ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಜೋಡಿಯಾಗಿರದ ಎರಡು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಓಝೋನ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ == ರಚನಾ ಸ್ವರೂಪ == [[ಮೈಕ್ರೋತರಂಗ ರೋಹಿತದರ್ಶನ]]ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪುರಾವೆಯ ಅನುಸಾರ ಓಝೋನ್‌‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬಗ್ಗಿರುವ ಅಣುವಾಗಿದ್ದು, C_2v [[ಸಮಪಾರ್ಶ್ವತೆ]]ಯನ್ನು ([[ನೀರಿನ]] ಅಣುವನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. O – O ಅಂತರಗಳು 127.2 pmನಷ್ಟಿವೆ. O – O – O ಕೋನವು 116.78°ಯಷ್ಟಿದೆ.<ref>ಟಕೆಹಿಕೊ ಟನಾಕಾ; ಯೊನೆಝೊ ಮೊರಿನೊ. ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್‌ ಇಂಟರಾಕ್ಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನ್‌ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್‌ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಓಝೋನ್‌ ಫ್ರಂ ದಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾ ಇನ್‌ ದಿ ಎಕ್ಸೈಟೆಡ್‌ ವೈಬ್ರೇಷನಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಲ್‌ಕ್ಯುಲರ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ'' '''1970''', ''33'', 538–551.</ref> ''sp'' ² ಎಂಬುದು ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಪರಮಾಣುವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಒಂದು ಏಕಾಂಗಿ ಜೋಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಕರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿದ್ಯುದ್ವೇಲೆನ್ಸೀಯ ಅಣುವಾಗಿದ್ದು, 0.5337 [[D]]ಯಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು [[ಅಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಅಣುವಿನ ಚಲನೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ..<ref>ಕೆನ್ನೆತ್‌ M. ಮ್ಯಾಕ್‌; J. S. ಮೂಯೆಂಟರ್‌. ಸ್ಟಾರ್ಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಝೀಮನ್‌ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಓಝೋನ್‌‌ ಫ್ರಂ ಮಾಲ್‌ಕ್ಯುಲರ್‌ ಬೀಮ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ. ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌'' '''1977''', ''66'', 5278–5283. {{doi|10.1063/1.433909}}</ref> ಬಂಧಕತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅನುರಣನ ಸಂಕರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಏಕಬಂಧ]]ವಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಜೋಡಿಬಂಧ]]ವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲಾ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ 1.5ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಒಟ್ಟಾರೆ [[ಬಂಧದ ಅನುಕ್ರಮ]]ವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <center>[[ಚಿತ್ರ:Ozone-resonance-Lewis-2D.svg|400px|ಓಝೋನ್‌‌ ಅಣುವಿನ ಅನುರಣನ ಲೆವಿಸ್‌ ರಚನೆಗಳು]]</center> == ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು == ಓಝೋನ್‌‌, O₂ಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಬಲವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಕ]] ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉನ್ನತ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ದ್ವಿಪರಮಾಣ್ವಕ ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹ್ರಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ವಾತಾವರಣದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಗಂಟೆಯ ಒಂದು ಅರ್ಧ-ಜೀವಿತವು ಇರುತ್ತದೆ):<ref>[http://gcmd.gsfc.nasa.gov/Resources/FAQs/ozone.html ಅರ್ತ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ FAQ: ವೇರ್‌ ಕೆನ್‌ ಐ ಫೈಂಡ್‌ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ದಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಹೋಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಓಝೋನ್‌‌ ಡಿಪ್ಲೀಷನ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060601061532/http://gcmd.gsfc.nasa.gov/Resources/FAQs/ozone.html |date=2006-06-01 }} ''ಗೊಡಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌ ಸೆಂಟರ್‌'', ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 2008.</ref> :2 O₃ → 3 O₂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತಾಪ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒತ್ತಡದೊಂದಿಗೆ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಓಝೋನ್‌ನ [[ಥಟ್ಟನೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಒಂದು ಕಿಡಿಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು 10 wt% ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|url=http://www.iitk.ac.in/che/jpg/papersb/full%20papers/K-106.pdf|doi=10.1016/j.jlp.2005.07.020|title=Explosion properties of highly concentrated ozone gas|year=2005|last1=Koike|first1=K|last2=Nifuku|first2=M|last3=Izumi|first3=K|last4=Nakamura|first4=S|last5=Fujiwara|first5=S|last6=Horiguchi|first6=S|journal=Journal of Loss Prevention in the Process Industries|volume=18|pages=465|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090327085613/http://www.iitk.ac.in/che/jpg/papersb/full%20papers/K-106.pdf|archivedate=2009-03-27}}</ref> === ಲೋಹಗಳೊಂದಿಗೆ === ಬಹುಪಾಲು [[ಲೋಹಗಳನ್ನು]] ([[ಬಂಗಾರ]], [[ಪ್ಲಾಟಿನಂ]], ಮತ್ತು [[ಇರಿಡಿಯಂ]]ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಅವುಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಸ್ಥಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಲೋಹಗಳ [[ಆಕ್ಸೈಡು]]ಗಳಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: : 2 Cu⁺ + 2 H₃O⁺ + O₃ → 2 Cu²⁺ + 3 H₂O + O₂ === ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ === [[ನೈಟ್ರಿಕ್‌ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು]] [[ಸಾರಜನಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌]] ಆಗಿಯೂ ಸಹ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ: : NO + O₃ → NO₂ + O₂ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ದೀಪ್ತಿ]]ಯ ಜೊತೆಗೂಡುವಿಕೆಯೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. NO₂ವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ: : NO₂ + O₃ → N₂O₃ + O₂ ಹೀಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡ N₂O₃ಯು NO₂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು [[N2O5|N₂O₅]]ನ್ನು ರೂಪಿಸಬಲ್ಲದು: ಘನರೂಪದ [[ನೈಟ್ರೈಲ್‌]] ಪರ್‌‌ಕ್ಲೋರೇಟ್‌‌ನ್ನು NO₂, ClO₂, ಹಾಗೂ O₃ ಅನಿಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು: : 2 NO₂ + 2 ClO₂ + 2 O₃ → 2 NO₂ClO₄ + O₂ ಅಮೋನಿಯಂ [[ಲವಣ]]ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇದು [[ಅಮೋನಿಯಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿ [[ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟನ್ನು]] ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ: : 2 NH₃ + 4 O₃ → NH₄NO₃ + 4 O₂ + H₂O ಕೋಣೆ ತಾಪದಲ್ಲೂ ಸಹ ಓಝೋನ್‌‌ [[ಇಂಗಾಲ]]ದೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡನ್ನು]] ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: : C + 2 O₃ → CO₂ + 2 O₂ === ಗಂಧಕದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ === [[ಸಲ್ಫೈಡು]]ಗಳನ್ನು [[ಸಲ್ಫೇಟು]]ಗಳಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸೀಸದ(II) ಸಲ್ಫೈಡು]] [[ಸೀಸದ(II) ಸಲ್ಫೇಟಾಗಿ]] ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: : PbS + 4 O₃ → PbSO₄ + 4 O₂ ಓಝೋನ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಧಾತುರೂಪದ [[ಗಂಧಕ]] ಅಥವಾ [[ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡು]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]]ವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು: : S + H₂O + O₃ → H₂SO₄ :: 3 SO₂ + 3 H₂O + O₃ → 3 H₂SO₄ [[ಅನಿಲದ ಸ್ಥಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಓಝೋನ್‌‌ [[ಜಲಜನಕದ ಸಲ್ಫೈಡಿನ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗಹೊಂದಿ ಗಂಧಕದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: : H₂S + O₃ → SO₂ + H₂O ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು [[ಜಲೀಯ]] ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಪೈಪೋಟಿಯ ಏಕಕಾಲಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧಾತುರೂಪದ ಗಂಧಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]]ವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ: : H₂S + O₃ → S + O₂ + H₂O :: 3 H₂S + 4 O₃ → 3 H₂SO₄ === ಇತರ ತಲಾಧಾರಗಳು === ಓಝೋನ್‌‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು [[ಪರಮಾಣು]]ಗಳು ಕೂಡಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]] ಹಾಗೂ ಓಝೋನ್ ಜೊತೆಗಿನ [[ತವರದ(II) ಕ್ಲೋರೈಡಿನ]] ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು: : 3 SnCl₂ + 6 HCl + O₃ → 3 SnCl₄ + 3 H₂O ತಂಪಾದ [[ಜಲರಹಿತ]] [[ಪರ್‌‌ಕ್ಲೋರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]]ದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಯೋಡೀನ್‌‌]]ನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಯೋಡೀನ್‌‌ ಪರ್‌‌ಕ್ಲೋರೇಟ್‌‌ನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. : I₂ + 6 HClO₄ + O₃ → 2 I(ClO₄)₃ + 3 H₂O === ದಹನ === [[ದಹನ]] ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳನ್ನು ದಹನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು; [[ದ್ವಿ-ಆಮ್ಲಜನಕ]]ದಲ್ಲಿ (O₂) ದಹನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ತಾಪಗಳನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವುದು [[ಇಂಗಾಲ ಸಬ್‌ನೈಟ್ರೈಡಿನ]] ದಹನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೂಡಾ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ತಾಪಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ: : 3 C₄N₂ + 4 O₃ → 12 CO + 3 N₂ ಶೈತ್ಯಜನಕ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. 77 K (−196&nbsp;°C) ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಿತಿಯ [[ಜಲಜನಕ]]ವು ದ್ರವ ಓಝೋನ್‌‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಜಲಜನಕದ ಒಂದು [[ಸೂಪರ್‌‌‌ ಆಕ್ಸೈಡು]] [[ಪರಮಾಣುಗುಚ್ಛ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು [[ದ್ವಯಾಣುವಿನ ರೂಪತಳೆಯುತ್ತದೆ]]:<ref name="Horvath M. 1985. pg 44">{{cite book|year=1985|title=Ozone|pages=44–49|isbn=|author=Horvath M., Bilitzky L., Huttner J.}}</ref> : H + O₃ → HO₂ + O :: 2 HO₂ → H₂O₄ === ಓಝೋನೈಡುಗಳಿಗೆ ಅಪಕರ್ಷಣವಾಗುವಿಕೆ === ಓಝೋನ್‌‌ನ ಅಪಕರ್ಷಣವು [[ಓಝೋನೈಡ್‌]] ಋಣ ಅಯಾನನ್ನು, ಅಂದರೆ O₃^–ನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಋಣ ಅಯಾನಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸ್ಫೋಟಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಶೈತ್ಯಜನಕ ತಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ [[ಕ್ಷಾರೀಯ ಲೋಹಗಳಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಓಝೋನೈಡುಗಳು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. KO₃, RbO₃, ಮತ್ತು CsO₃ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅದರದರ ಸೂಪರ್‌‌‌ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು: : KO₂ + O₃ → KO₃ + O₂ ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ KO₃ನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಇದನ್ನು [[ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡು]] ಮತ್ತು ಓಝೋನ್‌‌ನಿಂದಲೂ ರೂಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ:<ref>{{Housecroft2nd|page=439}}</ref> : 2 KOH + 5 O₃ → 2 KO₃ + 5 O₂ + H₂O Na⁺ ಅಥವಾ Li⁺ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು [[ಅಯಾನು ವಿನಿಮಯ ರಾಳ]]ದ ಮೇಲೆ ದ್ರವ NH₃ನಲ್ಲಿನ CsO₃ನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ NaO₃ ಹಾಗೂ LiO₃ನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು:<ref>{{Housecroft2nd|page=265}}</ref> : CsO₃ + Na⁺ → Cs⁺ + NaO₃ ಅಮೋನಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ]]ನ ಒಂದು ದ್ರಾವಣವು ಓಝೋನ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಅಮೋನಿಯಂ ಓಝೋನೈಡನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ ಓಝೋನೈಡನ್ನು ಅಲ್ಲ:<ref name="Horvath M. 1985. pg 44" /> : 3 Ca + 10 NH₃ + 6 O₃ → Ca·6NH₃ + Ca(OH)₂ + Ca(NO₃)₂ + 2 NH₄O₃ + 2 O₂ + H₂ === ಉಪಯೋಗಗಳು === [[ನೀರಿನಿಂದ]] [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್‌‌]]ನ್ನು ತೆಗೆದು ಶೋಧಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು [[ಅವಕ್ಷೇಪ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ: : 2 Mn²⁺ + 2 O₃ + 4 H₂O → 2 MnO(OH)₂ (s) + 2 O₂ + 4 H⁺ [[ಸೈನೈಡು]]ಗಳನ್ನು [[ಸೈನೇಟು]] ಆಗಿಯೂ ಓಝೋನ್‌ ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಸೈನೇಟು ಸಾವಿರಪಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. : CN^- + O₃ → {{chem|CNO|-}} + O₂ [[ಯೂರಿಯಾ]]ವನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸುತ್ತದೆ:<ref>{{cite book|year=1985|title=Ozone|pages=259, 269–270|isbn=|author=Horvath M., Bilitzky L., Huttner J.}}</ref> :(NH₂)₂CO + O₃ → N₂ + CO₂ + 2 H₂O [[ಓಝೋನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ [[ಆಲ್ಕೀನುಗಳನ್ನು]] ಸೀಳಿಬಿಟ್ಟು [[ಕಾರ್ಬನಿಲ್‌]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. :[[ಚಿತ್ರ:Ozonolysis Scheme.png|350px|center|ಓಝೋನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಯೋಜನೆ]] == ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ == [[ಚಿತ್ರ:Atmospheric ozone.svg|thumb|ಉನ್ನತಿಯ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ಆಂಶಿಕ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ಓಝೋನ್‌ನ ವಿತರಣೆ.]][[ಚಿತ್ರ:Nimbus ozone Brewer-Dobson circulation.jpg|thumb|ನಿಂಬಸ್‌-7 ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:IM ozavg ept 200006.png|thumb|EP-TOMS ಉಪಗ್ರಹದ ಸಾಧನದಿಂದ 2000ದ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಒಟ್ಟು ಓಝೋನ್‌‌ ಸಾಂದ್ರತೆ.]] ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಓಝೋನ್‌‌ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು (ಒಂದು ಲಂಬವಾದ ಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌ ಪ್ರಮಾಣ) ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು [[ಡಾಬ್ಸನ್‌ ಏಕಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು [[ಪ್ರತಿ ಶತಕೋಟಿಗಿರುವ ಭಾಗಗಳು]] (ppb) ಅಥವಾ μg/m³ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಓಝೋನ್‌‌ ಪದರ === {{Main|Ozone layer}} ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟಗಳು [[ವಾಯುಮಂಡಲ]]ದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಕಿಮೀ ಹಾಗೂ 50 ಕಿಮೀ ನಡುವಿನ (ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 6 ಮತ್ತು 31 ಮೈಲುಗಳ ನಡುವಿನ)[[ಓಝೋನ್‌‌ ಪದರ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. UV ಕಿರಣಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಬರುವ ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನ ಅಲ್ಪ ತರಂಗಾಂತರಗಳೊಂದಿಗಿನ (320 nmಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) [[ಫೋಟಾನುಗಳನ್ನು]] ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ UV ಕಿರಣಗಳು ಶೋಧಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬಹುತೇಕ [[ಜೀವ]] ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೆ ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿನ [[D ಜೀವಸತ್ತ್ವ]]ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದೇ ತರಂಗಾಂತರಗಳು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ನೇರಳಾತೀತ ಕಿರಣಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: :O₂ + [[ಫೋಟಾನು]] (ವಿಕಿರಣ < 240 nm) → 2 O :O + O₂ → O₃ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ನೇರಳಾತೀತ ಕಿರಣಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: :O₃ + O → 2 O₂ ಎರಡನೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುಕ್ತ ಪರಮಾಣುಗುಚ್ಛಗಳ ಹಾಜರಿಯಿಂದ [[ವೇಗವರ್ಧನೆಗೀಡಾಗುತ್ತದೆ]]. ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್‌ (OH), ನೈಟ್ರಿಕ್‌ ಆಕ್ಸೈಡು (NO) ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಸ್ಥಿತಿಯ ಕ್ಲೋರೀನ್‌ (Cl) ಮತ್ತು ಬ್ರೋಮೀನ್‌ (Br) ಈ ಪರಮಾಣುಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು [[CFC]]ಗಳ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೋರೀನ್‌ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಮೀನ್‌ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದೇ ಥರದ ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಹುಪಾಲು ಕುಸಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಇವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌-ಬರಿದುಮಾಡುವ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಪಾಲು ಕೇವಲ 0.00006%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. {{See also|Ozone-oxygen cycle|Ozone depletion}} === ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್‌‌ === ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು‌ (ಅಥವಾ ಹವಾಗೋಲದ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು‌) [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]<ref name="who-Europe">WHO-ಯುರೋಪ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌: [https://web.archive.org/web/20030509153931/http://www.who.dk/document/e79097.pdf ಹೆಲ್ತ್‌ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಏರ್‌ ಪಲೂಷನ್‌ (2003)] (PDF)</ref> ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳು (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ-EPA) ಒಂದು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. ಇದು [[ಕಾರಿನ ಎಂಜೀನುಗಳಿಂದ]] ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ [[ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಾರಜನಕ ಆಕ್ಸೈಡು]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಾಯುವಿನ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯಬೆಳಕಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಓಝೋನ್‌‌ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳವರೆಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌‌]]ಗಳಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಓಝೋನ್‌‌ ನೇರವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ, ಸದರಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸ್ವತಃ [[ಹೊಗೆ ಮಂಜಿನ]] ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. UV ಬೆಳಕಿನಿಂದಾಗುವ ಓಝೋನ್‌‌ [[ದ್ಯುತಿವಿಭಜನೆ]]ಯು [[ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್‌ ಪರಮಾಣುಗುಚ್ಛ]]ವಾದ OHನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಾಯುವಿನಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನವಾಗುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಕಣ್ಣಿನ ಪ್ರಬಲವಾದ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿಗಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಲ್ಲ [[ಪೆರಾಕ್ಸಿಅಸೈಲ್‌ ನೈಟ್ರೇಟುಗಳಂಥ]] ಹೊಗೆ ಮಂಜಿನ ಘಟಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಗೋಲದ ಓಝೋನ್‌‌ನ ವಾತಾವರಣದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಸುಮಾರು 22 ದಿನಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮೂಲನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಂಚಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಲಾದ OHನ್ನು ನೀಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು OH ಹಾಗೂ ಪೆರಾಕ್ಸಿ ಪರಮಾಣುಗುಚ್ಛವಾದ HO₂ನೊಂದಿಗಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, 2006).<ref>{{cite web|author=Stevenson et al.|year=2006|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2005JD006338.shtml|title=Multimodel ensemble simulations of present-day and near-future tropospheric ozone|publisher=[[American Geophysical Union]]|accessdate=2006-09-16|archive-date=2011-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20111104195423/http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2005JD006338.shtml|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಮಾಡುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹಾಗೂ ನೆಲ-ಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಇಳುವರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಪಕರ್ಷಣವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web|date=2003-07-31|url=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/MediaAlerts/2003/2003073015111.html|title=Rising Ozone Levels Pose Challenge to U.S. Soybean Production, Scientists Say|publisher=NASA Earth Observatory|accessdate=2006-05-10}}</ref><ref name="arb.ca.gov">{{cite web|last=Mutters|first=Randall|year=1999|month=March|url=http://www.arb.ca.gov/research/abstracts/94-345.htm|title=Statewide Potential Crop Yield Losses From Ozone Exposure|publisher=California Air Resources Board|accessdate=2006-05-10|archive-date=2004-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20040217151427/http://www.arb.ca.gov/research/abstracts/94-345.htm|url-status=dead}}</ref> ಮೇಲಕ್ಕೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓಝೋನ್‌‌ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳೊಂದಿಗಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹೂಸ್ಟನ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ]] ಇವು ಸೇರಿವೆ. ಹೂಸ್ಟನ್‌ ನಗರವು ಸುಮಾರು 41 ppbಯಷ್ಟು ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಸುಮಾರು 125 ppbಯಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref name="arb.ca.gov" /> ==== ಓಝೋನ್‌‌ ಭಂಜಿಸುವಿಕೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Ozone cracks in tube1.jpg|thumb|right|ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಬ್ಬರ್‌‌ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ ಭಂಜಿಸುವಿಕೆ]] ತನ್ನ ಸರಪಳಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಬ್ಬರ್‌‌]], [[ನೈಟ್ರೈಲ್‌ ರಬ್ಬರ್‌]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೈರೀನ್‌-ಬ್ಯೂಟಾಡಯೀನ್‌]] ರಬ್ಬರ್‌‌ನಂಥ ಓಲಿಫಿನಿಕ್‌ ಅಥವಾ [[ಜೋಡಿಬಂಧ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ [[ಪಾಲಿಮರ್‌‌‌]]ನ ಮೇಲೆ ಓಝೋನ್‌‌ ಅನಿಲವು ದಾಳಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಕಾಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಉದ್ದವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿರುಕು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇಣಗಳಂಥ [[ಓಝೊನೆಂಟ್‌ ನಿರೋಧಕ]]ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಇಂಥ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಆ ಭೌತದ್ರವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಓಝೋನ್‌‌ ಭಂಜಿಸುವಿಕೆ]]ಯು ಕಾರಿನ ಟೈರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಟೈರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅದನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಗ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಟು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[O-ವರ್ತುಲ]]ಗಳಂಥ ಅನೇಕ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಂಪೀಡಿತ ವಾಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಳಗಡೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓಝೋನ್‌‌ನಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಇಂಧನ ಕೊಳವೆ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಲವರ್ಧಿತ ರಬ್ಬರ್‌‌ ಕೊಳವೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವೂ ಸಹ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಗಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಗಳ ಓಝೋನ್‌ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಎಂಜಿನು ಅಂಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[DC]] [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮೋಟಾರುಗಳ]] ನಿಕಟ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್‌‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದು ಓಝೋನ್‌‌ ಭಂಜಿಸುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಮೋಟಾರಿನ [[ದಿಕ್ಪರಿವರ್ತಕ]]ವು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಿಡಿಗಳು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ‌. ==== ಒಂದು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ==== [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ನೆಲ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇತ್ತಾದರೂ, ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಪೂರ್ವ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಈಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಸಹ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|year=1998|url=http://reports.eea.europa.eu/TOP08-98/en/page004.html|title=Tropospheric Ozone in EU - The consolidated report|publisher=European Environmental Agency|accessdate=2006-05-10|archive-date=2006-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20060824065451/http://reports.eea.europa.eu/TOP08-98/en/page004.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Atmospheric Chemistry and Greenhouse Gases|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/142.htm|publisher=Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2006-05-10|archive-date=2006-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20060710143636/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/142.htm|url-status=dead}}</ref> ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ [[ಹವಾಗೋಲ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅವರೋಹಿತ]] ಶಕ್ತಿಯ ಪೈಕಿ ಕೆಲಭಾಗವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಒಂದು [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಓಝೋನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳವಳಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಮಾಣಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರ, ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಮಂಡಲದಾದ್ಯಂತ ಇದು ಏಕರೂಪದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ಧಾರಣೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[IPCC]] [[ಮೂರನೇ ನಿರ್ಧಾರಣಾ ವರದಿ]]<ref>{{cite web|year=2001|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/|title=Climate Change 2001|publisher=Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2006-09-12|archive-date=2006-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20060927142155/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg2/197.htm|url-status=dead}}</ref>) ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹವಾಗೋಲದ ಓಝೋನ್‌‌ನ [[ವಿಕಿರಣ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌]]ನ ಸುಮಾರು 25%ನಷ್ಟಿದೆ. == ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Alder showing ozone discolouration.jpg|thumb|right|ಓಝೋನ್‌‌ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಣ್ಣಗೆಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಂಪು ಭೂರ್ಜಮರದ ಎಲೆ.<ref name=EONASA>[49]</ref>]] ಮಾಲಿನ್ಯದ ಉನ್ನತ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶದ UV ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಉನ್ನತ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು [[ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುರಾವೆಯೇ ಇದೆ.<ref name="who-Europe" /><ref>[https://web.archive.org/web/20040626201154/http://www.euro.who.int/document/E82790.pdf ಆನ್ಸರ್‌ ಟು ಫಾಲೋ-ಅಪ್‌ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ CAFE (2004)] (PDF)</ref> ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಓಝೋನ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ [[ಅಸ್ತಮಾ]]ದಿಂದ ನರಳುವವರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದಾಖಲಾತಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಕೂಡಾ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal|first=W. |last =Anderson |coauthors = G.J. Prescott, S. Packham, J. Mullins, M. Brookes, and A. Seaton| title = Asthma admissions and thunderstorms: a study of pollen, fungal spores, rainfall, and ozone|journal = QJM: an International Journal of Medicine|volume = 94|issue = 8|pages = 429–433|publisher = Oxford Journals|year=2001 |doi= 10.1093/qjmed/94.8.429| pmid = 11493720}}</ref> ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಂಥ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳು, ಅಳೆಯಬಹುದಾದ [[ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು]] ಯಾವ ಮಟ್ಟಗಳು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಓಝೋನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು, ಅಕಾಲಿಕ ಸಾವು, ಅಸ್ತಮಾ, [[ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳ ಒಳಪೊರೆಗಳ ಉರಿಯೂತ]], [[ಹೃದಯಾಘಾತ]], ಹಾಗೂ ಹೃದಯ-ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯೊಂದಿಗಿನ (EPA) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಥ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಜನರು 40 ppbಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಮಟ್ಟಗಳಿಂದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಬಲ್ಲರು.<ref name="pmid18629332">{{cite journal |author=Weinhold B |title=Ozone nation: EPA standard panned by the people |journal=Environ. Health Perspect. |volume=116 |issue=7 |pages=A302–A305 |year=2008|pmid=18629332 |pmc=2453178 |doi=10.1289/ehp.116-a302}}</ref> ನೆಲ-ಮಟ್ಟ ಓಝೋನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲು [[ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯ ಕಾಯಿದೆ]]ಯು EPAನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಆಚೆನಿಲ್ಲುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, EPA ಸಂಸ್ತೆಯು ತನ್ನ ಓಝೋನ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಕವನ್ನು 80 ppbಯಿಂದ 75 ppbಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು. ಸದರಿ ಪ್ರಮಾಣಕವನ್ನು 60 ppbಗೆ ತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಯದೇ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು 51 ppbಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಕೂಡಾ 60 ppb ಪ್ರಮಾಣಕವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹುಪಾಲು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಆಚೆಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ EPAಯು ಈಗಾಗಲೇ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಕವನ್ನು 75 ppbಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೆ ನೂರಾರು ನಗರಗಳು ಅನನುವರ್ತನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಬಂದಂತಾಗಿವೆ. ಪ್ರಮಾಣಕವನ್ನು ಮತ್ತೆ 60 ppbಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿದಲ್ಲಿ USನ ಬಹುಪಾಲು ನಗರಗಳು ಅನನುವರ್ತನೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಸಂಭವ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣಕದೊಂದಿಗಿನ ಅನುಸರಣೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಯಾರಕರು, ನೌಕರರು, ಮತ್ತು ಇತರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid18629332" /> ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿ, EPAಯು ಒಂದು ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. 85ರಿಂದ 104 [[ppb]]ವರೆಗಿನ ಎಂಟು-ಗಂಟೆಯ ಸರಾಸರಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು "ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, 105 ppbಯಿಂದ 124 ppbವರೆಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು "ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ" ಎಂದು ಹಾಗೂ 125 ppbಯಿಂದ 404 ppbವರೆಗಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು "ಅತ್ಯಂತ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ"ವೆಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite web|work = AIRNow.gov|title = Smog - Who does it hurt? What You Need to Know About Ozone and Your Health|url = http://www.airnow.gov/index.cfm?action=health2.smog1#4|accessdate = 2007-07-10|archive-date = 2008-01-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20080117062339/http://www.airnow.gov/index.cfm?action=health2.smog1#4|url-status = dead}}</ref> ಛಾಯಾ ನಕಲುಯಂತ್ರಗಳಂಥ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಉಪಕರಣದ ಒಂದು ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಒಳಾಂಗಣ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ]]ದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಓಝೋನ್‌‌ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಯುಗ]]ದಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜಾನಪದ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆಯು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಓಝೋನ್‌‌ನಿಂದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ವಾಸನೆಯು ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಈ ವಾಸನೆಯು "ಉತ್ತೇಜಿಸುವ" ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಆಶ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಷತ್ತು: [http://www.ashfield-dc.gov.uk/ccm/navigation/environment/pollution/air-pollution/monitored-air-pollutants/ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610143306/http://www.ashfield-dc.gov.uk/ccm/navigation/environment/pollution/air-pollution/monitored-air-pollutants/ |date=2009-06-10 }}, 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲಾಯಿತು</ref> ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೂ ನಿಜವಲ್ಲ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ "ಸಮುದ್ರದ ವಾಸನೆಯು" ಓಝೋನ್‌‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವಂಥದ್ದಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ [[ತೇಲುಸಸ್ಯ]]ದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡೈಮೀಥೈಲ್‌ ಸಲ್ಫೈಡಿನ]] ಹಾಜರಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ವಾಸನೆ ಬಂದಿದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ನಂತೆ ಡೈಮೀಥೈಲ್‌ ಸಲ್ಫೈಡು ಕೂಡಾ ಉನ್ನತ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಆಂಗ್ಲಿಯಾದ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ, [http://comm.uea.ac.uk/press/release.asp?id=720 ಕ್ಲೋನಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಮೆಲ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಸೀಸೈಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011202651/http://comm.uea.ac.uk/press/release.asp?id=720 |date=2007-10-11 }}, 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2</ref> ಓಝೋನ್‌ಗೆ ದೀರ್ಘ‌ಕಾಲದವರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ [[ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 450,000 ಜನರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 18-ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಬರಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಮಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಹೂಸ್ಟನ್‌ ಅಥವಾ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಂಥ ಉನ್ನತ ಓಝೋನ್‌‌ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರು, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸಾಯುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು 30%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|last = Jerrett|first = Michael|coauthors = Burnett, Richard T. and Pope, C. Arden, III and Ito, Kazuhiko and Thurston, George and Krewski, Daniel and Shi, Yuanli and Calle, Eugenia and Thun, Michael|journal = N. Engl. J. Med.|volume = 360|pages = 1085–1095|date = March 12, 2009|issue = 11|title = Long-Term Ozone Exposure and Mortality|url = http://content.nejm.org/cgi/content/abstract/360/11/1085|doi = 10.1056/NEJMoa0803894|pmid = 19279340|access-date = ಜುಲೈ 22, 2010|archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 27, 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090327092619/http://content.nejm.org/cgi/content/abstract/360/11/1085|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite journal|last = Wilson|first = Elizabeth K.|title = Ozone's Health Impact|date = March 16, 2009|volume = 87|issue = 11|pages = 9|journal = Chemical & Engineering News|publisher = American Chemical Society Publications|url = http://pubs.acs.org/cen/news/87/i11/8711notw9.html}}</ref> === ಸಹಜಕ್ರಿಯೆ === [[ಸೂಪರ್‌‌‌ ಆಕ್ಸೈಡು]], [[ಏಕಕ ಆಮ್ಲಜನಕ]], [[ಜಲಜನಕದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡು]], ಮತ್ತು [[ಹೈಪೋಕ್ಲೋರೈಟ್‌]] ಅಯಾನುಗಳಂಥ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕ್ರಿಯಾಪಟು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಓಝೋನ್‌, ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳ‌ನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ [[ಬಿಳಿಯ ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ([[ಚೆಂಡುಮಲ್ಲಿಗೆ ಗಿಡ]]ಗಳ ಬೇರುಗಳಂಥವು) ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಜೋಡಿಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಓಝೋನ್‌‌ ನೇರವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ದ್ವಿ-ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ವಿಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅದು ಆಮ್ಲಜನಕ [[ಮುಕ್ತ ಪರಮಾಣುಗುಚ್ಛ]]ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಮಾಣು ಗುಚ್ಛಗಳು ಅತೀವವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಪಟುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ [[ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳನ್ನು]] ಹಾನಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ರಕ್ತಪ್ರವಾಹ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಕೊಲೆಸ್ಟೆರಾಲ್‌‌]]ನ್ನು ಕೊಬ್ಬಿನ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ (ಅಪಧಮನಿಗಳ ಗಡಸಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ) ಓಝೋನ್‌‌ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಓಝೋನ್‌‌ನ ಪ್ರಬಲವಾದ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಕ ಗುಣಗಳು [[ಉರಿಯೂತ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಕಾರಣ-ಮತ್ತು-ಪರಿಣಾಮ ಸಂಬಂಧವು ಇನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶರೀರದ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದ ಕೆಲವೊಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸಂಬಂಧವು ಈಗಲೂ ಹಲವಾರು ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. [[ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಡಾ.[http://www.iupac.org/organ/members/w/wentworth.html ಪಾಲ್‌ ವೆಂಟ್‌ವರ್ತ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609115300/http://www.iupac.org/organ/members/w/wentworth.html |date=2007-06-09 }} ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ತಂಡವು ಪುರಾವೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು, ಅದು ಮಾನವ [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಪ್ರತಿಕಾಯ-ವೇಗವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರು-ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರೋಫಿಲ್‌ನಿಂದ-ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕಕ ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ಬಂದ, ಪ್ರತಿಕಾಯದಿಂದ-ವೇಗವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಟ್ರೈಯಾಕ್ಸಿಡೇನ್‌‌]]ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಓಝೋನ್‌‌ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|title=The Story of O|first=Roald|last=Hoffmann|journal=American Scientist|volume=92|issue=1|pages=23|month=January|year=2004|url=http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/29647?&print=yes|doi=10.1511/2004.1.23|accessdate=2006-10-11|archive-date=2006-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20060925011907/http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/29647?&print=yes|url-status=dead}}</ref> ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಒಳಪದರದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, ಕೊಲೆಸ್ಟೆರಾಲ್‌‌-ಜನ್ಯ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು [[ಅಪಧಮನಿಯ ಪೆಡುಸಿನ ಕೊಬ್ಬಿನ ಶೇಖರಣೆಗಳ]] ([[ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ]]ಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ) ಸಂಚಯವಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪೆಡುಸಿನ ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ''ಅಥೆರೊನಾಲ್ಸ್‌‌'' ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸೆಕೋಸ್ಟೆರಾಲ್‌ಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿ ಅವು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಅಥೆರೊನಾಲ್‌ಗಳು ಕೊಲೆಸ್ಟೆರಾಲ್‌‌ನ ಜೋಡಿಬಂಧದ ಓಝೋನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಒಂದು 5,6 ಸೆಕೊಸ್ಟೆರಾಲ್‌‌ನ್ನಷ್ಟೇ<ref>{{cite journal|last = Smith|first = LL|title = Oxygen, oxysterols, ouabain, and ozone: a cautionary tale|journal = Free radical biology & medicine|volume = 37|issue = 3|pages = 318–24 |year = 2004|doi = 10.1016/j.freeradbiomed.2004.04.024}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ, ಅಲ್ಡಾಲೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಸಲಿಲೀಕರಣ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|title=Evidence for Ozone Formation in Human Atherosclerotic Arteries|url=https://archive.org/details/sim_science_2003-11-07_302_5647/page/1053|doi=10.1126/science.1089525|author=Paul Wentworth|year=2003|journal=Science|volume=302|pages=1053|pmid=14605372|last2=Nieva|first2=J|last3=Takeuchi|first3=C|last4=Galve|first4=R|last5=Wentworth|first5=AD|last6=Dilley|first6=RB|last7=Delaria|first7=GA|last8=Saven|first8=A|last9=Babior|first9=BM|issue=5647}}</ref> ಸಸ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: "... ಒಟ್ಟಾರೆ ಹರಿತ್ತುಗಳು, ಕ್ಯಾರೊಟಿನಾಯ್ಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 1-ಅಮೈನೋಸೈಕ್ಲೋಪ್ರೊಪೇನ್‌-1-ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ (ACC) ಅಂಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಥಿಲೀನ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಕಾರ್ಬೇಟ್‌ ಎಲೆಯ ರಾಶಿಯು ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಮೇದಸ್ಸಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವ್ಯ ಸೋರಿಕೆಗಳು ಓಝೋನ್‌‌-ಮುಕ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಉನ್ನತವಾಗಿದ್ದವು. ನಿಂಬೆಕುಲದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಓಝೋನ್‌‌ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸದರಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಸೂಚಿಸಿತು."<ref>{{cite journal |last = Iglesias |first = Domingo J. |coauthors = Ángeles Calatayuda, Eva Barrenob, Eduardo Primo-Milloa and Manuel Talon|title = Responses of citrus plants to ozone: leaf biochemistry, antioxidant mechanisms and lipid peroxidation|journal = Plant Physiology and Biochemistry|volume = 44|issue = 2-3|pages = 125–131|year = 2006|doi = 10.1016/j.plaphy.2006.03.007|pmid = 16644230}}</ref> === ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು === ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಕವಾಗಿರುವ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಓಝೋನ್‌‌ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಉದ್ರೇಕಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗಬಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಕೇಂದ್ರವು ಈ ರೀತಿ ವರದಿಮಾಡುತ್ತದೆ: <blockquote>"ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ ಕೂಡಾ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಗಾಯದ ತೀವ್ರತೆಯು ಓಝೋನ್‌‌ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಗಳೆರಡರ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ಸಹ ತೀವ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಕಾಯಂ ಆದ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು." <ref>[http://www.ccohs.ca/oshanswers/chemicals/chem_profiles/ozone/health_ozo.html 2-ಹೆಲ್ತ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಓಝೋನ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706141139/http://www.ccohs.ca/oshanswers/chemicals/chem_profiles/ozone/health_ozo.html |date=2010-07-06 }}, ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಕ್ಯುಪೇಷನಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ</ref></blockquote> ಓಝೋನ್‌‌ಗೆ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, 0.1 ppmನಷ್ಟಿರುವ (29 CFR 1910.1000 ಕೋಷ್ಟಕ Z-1) ಒಂದು ಅನುಜ್ಞಾರ್ಹ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು (ಪರ್ಮಿಸಿಬಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಷರ್‌ ಲಿಮಿಟ್‌-PEL) OSHA ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಂದು 8 ಗಂಟೆ ಅವಧಿಯ ಅನುಸಾರದ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೀವಿ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಂದರೆ ತತ್‌ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕರವಾಗಿರುವ 5 ppmನಷ್ಟಿರುವ ಮಿತಿಯನ್ನು (ಇಮ್ಮಿಡಿಯೆಟಲಿ ಡೇಂಜರಸ್‌ ಟು ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌-IDLH) NIOSH ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.cdc.gov/niosh/idlh/intridl4.html ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಮ್ಮಿಡಿಯೆಟಲಿ ಡೇಂಜರಸ್‌ ಟು ಲೈಫ್‌ ಆರ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಷನ್ಸ್‌ (IDLH)]: NIOSH ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಲಿಸನಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ರಿವೈಸ್ಡ್‌ IDLH ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್‌ (3/1/95ರಂದು ಇದ್ದಂತೆ)</ref> ಓಝೋನ್‌‌ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಪರಿಸರಗಳು ಅಥವಾ ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು OSHA PELನ್ನು ಮೀರಿದಲ್ಲಿ, ಆ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂಥ ಓಝೋನ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ವಿವೇಕಯುತ ನಿರ್ಧಾರವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರಂತರವಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಾಧನಗಳು ಹಲವಾರು ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓಝೋನ್‌‌ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯು [[ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವಿಮಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಹಾರಾಟದ ಉನ್ನತಿ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ಮಟ್ಟಗಳು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="portfolio">http://www.portfolio.com/views/blogs/daily-brief/2008/05/08/airplane-air-heavy-on-the-ozone‌</ref> 100 ppbಯಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಟ ನಾಲ್ಕು-ಗಂಟೆ ಸರಾಸರಿಯೊಂದಿಗಿನ 250 ppbಯ ಒಂದು ಮಿತಿಯನ್ನು U.S. FAA ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2007/09/070905140105.htm</ref> ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಮಾನಗಳು ಗಾಳಿ-ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಪರಿವರ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="portfolio" /> == ಉತ್ಪಾದನೆ == ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ O₂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಓಝೋನ್‌‌ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="brown"/> ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು [[ppm]](ಪ್ರತಿ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿರುವ ಭಾಗಗಳು), [[ppb]], μg/m³, mg/hr (ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗಿರುವ ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳು) ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಶತ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ 1ರಿಂದ 5ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಶತ ತೂಕದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿ 6ರಿಂದ 14ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಶತ ತೂಕದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ತಾಪ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅತೀವ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಓಝೋನ್‌‌ ಯಂತ್ರವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅತೀವ ಶುಷ್ಕತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ 50%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ತನಕ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. === ಪರಿವೇಷ ಹೊರಹಾಕುವ ವಿಧಾನ === ಇದು ಬಹುಪಾಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಗೆಯ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಔಷಧೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ದರ್ಜೆಯ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯ "ಬಿಸಿ ಕಿಡಿ"ಯ ಪರಿವೇಷ ಹೊರಹಾಕುವ ವಿಧಾನದ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಈ ಘಟಕಗಳು ಒಂದು [[ಪರಿವೇಷ ಹೊರಹಾಕುವ ಕೊಳವೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್‌ ಸಿಂಥಸಿಸ್‌, ಸಂಗ್ರಹ. ಸಂಪುಟ 3, ಪುಟ 673 (1955); ಸಂಪುಟ 26, ಪುಟ 63 (1946). ([http://www.orgsyn.org/orgsyn/prep.asp?prep=cv3p0673 ಲೇಖನ])</ref> ಅವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಸುತ್ತುವರಿದ ವಾಯುವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಒಂದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮೂಲವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಉಪೋತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಅವು [[ಸಾರಜನಕ ಆಕ್ಸೈಡು]]ಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು [[ವಾಯು ಶುಷ್ಕಕಾರಿ]]ಯ ಬಳಕೆಯು ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ನೈಟ್ರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾರೀಕಾರಕ]]ದ ಬಳಕೆಯು ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರಜನಕದ ಅಧಿಕಾಂಶವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ನೈಟ್ರಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲದು. === ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕು === UV ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು, ಅಥವಾ ನಿರ್ವಾತ-ನೇರಳಾತೀತ (VUV) ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು, ಒಂದು ಕಿರಿದಾದ-ರೋಹಿತದ ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಉಪವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ UVಯು ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ ಪದರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last=Dohan |first=J. M. |coauthors=W. J. Masschelein |year=1987 |journal=Ozone Sci. Eng.|title=Photochemical Generation of Ozone: Present State-of-the-Art |volume=9 |pages=315–334}}</ref> ಶಿಷ್ಟ UV ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಕಡಿಮೆ ದುಬಾರಿ{{Clarify|date=January 2010}} ಆಗಿರುವೆಡೆ ಒಲವು ತೋರುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 0.5% ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಒಂದು ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಧಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅನನುಕೂಲವೆಂದರೆ, UV ಮೂಲಕ್ಕೆ ವಾಯುವು (ಆಮ್ಲಜನಕ) ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದು ಇದು ಬಯಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು UV ಮೂಲಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಡದ ಯಾವುದೇ ಅನಿಲವು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾಯು ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಹರಿವುಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೊಳವೆಯೊಳಗಿನ ವಾಯು [[ಕ್ರಿಮಿಶುದ್ಧೀಕರಣ]]) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ UV ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದವುಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಓಝೋನ್‌‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು [[ನೇರಳಾತೀತ ರೋಗಾಣುಹಾರಕ ವಿಕಿರಣಕ್ಕೀಡಾಗುವಿಕೆ]]ಯ [[ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರುವ ಈಜುಕೊಳ ಹಾಗೂ ಖನಿಜ ಜಲಧಾಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ VUV ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪರಿವೇಷ ಹೊರಹಾಕುವ ಉತ್ಪಾದಕಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ VUV ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾರಜನಕ ಉಪೋತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪರಿವೇಷ ಹೊರಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ VUV ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಆರ್ದ್ರ ವಾಯು ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಿಲದಾಚೆಗಿನ ದುಬಾರಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ವಾಯು ಶುಷ್ಕಕಾರಿಗಳು ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾರೀಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯವು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. === ತಂಪಾದ ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ === ತಂಪಾದ ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲವು ಒಂದು [[ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ]]ಗೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಅವಾಹಕ ತಡೆಗೋಡೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ದ್ವಿಪರಮಾಣ್ವಕ ಆಮ್ಲಜನಕವು ಏಕ ಪರಮಾಣುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು, ಅದು ನಂತರ ಮುಕ್ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ತಂಪಾದ ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರದಾನದ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 5%ನಷ್ಟು ಒಂದು ಗರಿಷ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ನೇರಳಾತೀತ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಸಮಯದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಅವು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಂಪಾದ ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ (ಅಲ್ಪ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು) ತಂತುರೂಪದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಪ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ವಿತರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಲೋಹೀಯ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಮಾನಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಒಂದು ಅವಾಹಕ [[ನಿರೋಧಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ತೇಲಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕೆಲವೊಂದು ಘಟಕಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಲ್ಪ-ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ಈ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳಲ್ಲಿ O₄, O₅, O₆, O₇, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾತಿಗಳು ಸಾಧಾರಣ O₃ಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಪಟುವಾಗಿರುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=March 2010}} === ವಿಶೇಷ ಪರಿಗಣನೆಗಳು === ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನಿಲಗಳಂತೆ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ದ್ವಿಪರಮಾಣ್ವಕ ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಉನ್ನತ-ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 20 ಕೆ.ಜಿ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅನಿಲ/ನೀರು ಕೊಳವೆಯ ತಾಪ-ವಿನಿಮಯಕಾರಕವು ನೆಲ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅನಿಲದ-ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಉನ್ನತ-ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅನಿಲದ ಒತ್ತಡಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಆಮ್ಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2 [[ಬಾರ್‌‌]]ನಷ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ 3 ಬಾರ್‌‌ನಷ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬೃಹತ್‌‌ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಬಹುದು, 50ರಿಂದ 8000 Hzವರೆಗಿನ ಒಂದು ಮಜಲಿನ AC [[ಪ್ರವಾಹ]]ವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು 3,000ದಿಂದ 20,000 ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಅತ್ಯುಚ್ಚ [[ವೋಲ್ಟೇಜು]]ಗಳಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೋಲ್ಟೇಜು, ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಲೋಮವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅನಿಲ ತಾಪವು ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಮಾಪನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನೀರಿನ ತಾಪವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅನಿಲ ವೇಗದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೀರು ತಣ್ಣಗಿದ್ದಷ್ಟೂ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅನಿಲ ವೇಗವು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ (ಆದರೆ, ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡ ನಿವ್ವಳ ಓಝೋನ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ). ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಿಣಾಮಕ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಶಾಖವಾಗಿ ಪೋಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ತಂಪಾಗಿಸುವ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ನ ಉನ್ನತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಸೇರಿಸಿದ ಉಕ್ಕು]] (ಗುಣಮಟ್ಟ 316L), [[ಟೈಟಾನಿಯಂ]], [[ಅಲ್ಯೂಮೀನಿಯಂ]] (ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ತೇವಾಂಶವು ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ), [[ಗಾಜು]], [[ಪಾಲಿಟೆಟ್ರಾಫ್ಲೂರೆಥಿಲೀನ್‌‌]], ಅಥವಾ [[ಪಾಲಿವಿನೈಲಿಡೀನ್‌ ಫ್ಲೂರೈಡ್‌‌]]ನಂಥ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರವಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಲಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯ ನಿರ್ಬಂಧದೊಂದಿಗೆ (ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳ ಸೂತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ) [[ವೈಟಾನ್‌‌]]ನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ವಾತಾವರಣದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಹೈಪಲಾನ್‌‌‌]]ನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಬಂಧದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ಗೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಡುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಭಿದುರತೆ]] ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯು ಕೃತಕ ರಬ್ಬರ್‌ಗಳ ವೈಫಲ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಓಝೋನ್‌‌ ಭಂಜಿಸುವಿಕೆಯು [[O-ವರ್ತುಲಗಳಂಥ]] ಕೃತಕ ರಬ್ಬರ್‌ ಮೊಹರುಗಳ ವೈಫಲ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ‌ರಬ್ಬರ್‌‌ ಮಾದರಿಗಳ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ 1 wt%ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ಟುಗಳಂತೆ]] ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಸಿಲಿಕೋನ್ ರಬ್ಬರ್‌‌‌]]ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದಷ್ಟಾಗುತ್ತವೆ. === ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ === ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಕ್ತಿಯ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ]]ದ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ O₂ನಿಂದ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ರೂಪಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉಪಕರಣ]]ವು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಯಾನಿನ ವಾಯು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಗಳು]], [[ಲೇಸರ್‌ ಮುದ್ರಕ]]ಗಳು, [[ಛಾಯಾ ನಕಲುಯಂತ್ರಗಳು]], [[ಟೇಸರುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಚಾಪ ಬೆಸುಗೆಗಾರಗಳಂಥ]] [[ಉನ್ನತ ವೋಲ್ಟೇಜು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ರಷ್ಷು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮೋಟಾರುಗಳು]], ಘಟಕದ ಒಳಗಡೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ [[ಕಿಡಿಯನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲವು. ಎತ್ತುಗಗಳು ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್‌‌ ಪಂಪುಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಷ್ಷುಗಳಂಥ ಬ್ರಷ್ಷುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಬೃಹತ್‌‌ ಮೋಟಾರುಗಳು, ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಮೋಟಾರುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. [[ವೆನಿಝುವೆಲಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಟಾಟಂಬೊ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲಿನ [[ಕ್ಯಾಟಾಟಂಬೊ ಮಿಂಚಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ]] ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ [[ಹವಾಗೋಲ]]ದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುಂಬಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ತಾದ, ಓಝೋನ್‌‌ನ ಏಕಮಾತ್ರದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದ್ದು‌‌, ಒಂದು [[UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲು ಕರೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="meteo">{{cite web|title=Fire in the Sky|url=http://www.meteogroup.co.uk/uk/home/weather/weather_news/news_archive/archive/2007/november/ch/f540146dcc/article/fire_in_the_sky.html|accessdate=2008-08-16|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721215231/http://www.meteogroup.co.uk/uk/home/weather/weather_news/news_archive/archive/2007/november/ch/f540146dcc/article/fire_in_the_sky.html|url-status=dead}}</ref> === ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ === ಒಂದು [[9 ವೋಲ್ಟ್‌ ಬ್ಯಾಟರಿ]], ಒಂದು ಸೀಸದ ಕಡ್ಡಿಯ ಗ್ರಾಫೈಟು ಸಲಾಕೆಯ [[ಋಣವಿದ್ಯುತ್‌‌ ದ್ವಾರ]], ಒಂದು [[ಪ್ಲಾಟಿನಂ]] ತಂತಿಯ [[ಧನವಿದ್ಯುತ್‌‌ ದ್ವಾರ]] ಹಾಗೂ 3 [[ಮೋಲಾರ್‌ ಅಳತೆಯ]] ಒಂದು [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]] [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ]] ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದನ]]ದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last=Ibanez|first=Jorge G.|coauthors=Rodrigo Mayen-Mondragon and M. T. Moran-Moran|year=2005|title=Laboratory Experiments on the Electrochemical Remediation of the Environment. Part 7: Microscale Production of Ozone|journal=Journal of Chemical Education|volume=82|number=10|pages=1546|url=http://jchemed.chem.wisc.edu/Journal/Issues/2005/Oct/abs1546.html|accessdate=2006-05-10|doi=10.1021/ed082p1546|archive-date=2006-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20060630152613/http://jchemed.chem.wisc.edu/Journal/Issues/2005/Oct/abs1546.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಅರ್ಧ ಕೋಶ]] ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ: : 3 H₂O → O₃ + 6 H⁺ + 6 e⁻ ([[ΔEo|ΔE^o]] = −1.53 [[V]]) :: 6 H⁺ + 6 e⁻ → 3 H₂ (ΔE^o = 0 V) ::: 2 H₂O → O₂ + 4 H⁺ + 4 e⁻ (ΔE^o = −1.23 V) ನಿವ್ವಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಗಳಷ್ಟು ನೀರು ಒಂದು ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣದಷ್ಟು ಓಝೋನ್‌‌ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣಗಳಷ್ಟು [[ಜಲಜನಕ]]ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಪೈಪೋಟಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಶುಷ್ಕ O₂ನ ಮೂಲಕ 10,000-20,000 ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳಷ್ಟು [[DC]]ಯನ್ನು ಹಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಎರಡು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ಗಾಜಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಕೊಳವೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ತಿರುಪಿನ ಬಿರಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಳಗಿನ ತಿರುಳುಭಾಗವು ತನ್ನೊಳಗೆ ತೂರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಲೋಹದ ಹಾಳೆಯ ಒಂದು ನೀಳವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ಮೂಲದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌‌ ಮೂಲದ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವವು ಹೊರಗಿನ ಕೊಳವೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಹಾಳೆಯ ತುಣುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಿರಡೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊಳವೆಯ ಮೂಲಕ ಶುಷ್ಕ O₂ವನ್ನು ಹಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಿರಡೆಯ ಮೂಲಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಕರಣೆಯೊಳಗೆ O₂ವು ಹಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮತ್ತು ಹಾಳೆಯ ವಾಹಕಗಳಿಗೆ 10,000-20,000 [[ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳಷ್ಟು]] [[DC]]ಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಶುಷ್ಕ ದ್ವಿ-ಆಮ್ಲಜನಕದ ನಡುವೆ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ]]ಯು ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಬಿರಡೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ O₃ ಮತ್ತು O₂ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಹೇಳಬಹುದು:<ref name="brown" /> : 3 O₂ — ''ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ'' → 2 O₃ === ಅಯಾನಿನ ವಾಯು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಗಳು === ಕೆಲವೊಂದು ವಾಯು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಗಳು ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="ionic air">{{cite journal|last=Phillips |first=TJ|coauthors=Bloudoff DP, Jenkins PL, Stroud KR.|date=1999 Nov-Dec|title=Ozone emissions from a "personal air purifier".|journal=J Expo Anal Environ Epidemiol.|publisher=9|location=6|pages=594–601|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10638845|accessdate=29 May 2009}}</ref> == ಉಪಯೋಗಗಳು == === ಉದ್ಯಮ === ಓಝೋನ್‌‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ತಾದ ಬಳಕೆಯು [[ಔಷಧ ವಸ್ತುಗಳು]], [[ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಕೀಲೆಣ್ಣೆಗಳ]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನಕರವಾಗಿರುವ ಇತರ ಅನೇಕ [[ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲ]]-ಇಂಗಾಲ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಓಝೋನ್‌ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="brown" /> [[ಚೆಲುವೆ ಮಾಡು]]ವಿಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ವಾಯು ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url = http://www.ozonesolutions.com/Ozone_Color_Removal.html|work = Ozone Information|title = Ozone and Color Removal|accessdate = 2009-01-09|archive-date = 2011-07-15|archive-url = https://web.archive.org/web/20110715031645/http://www.ozonesolutions.com/Ozone_Color_Removal.html|url-status = dead}}</ref> ಅನೇಕ ನಗರಾಡಳಿತದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ [[ಕ್ಲೋರೀನ್‌]] ಬದಲಿಗೆ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |last=Hoigné |first= J.|title=Handbook of Environmental Chemistry, Vol. 5 part C|pages=83–141|year=1998 |publisher=Springer-Verlag |location=Berlin|isbn=}}</ref> ಓಝೋನ್‌‌ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತವಾದ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ozone-information.com/Oxidation_Potential_Ozone.html|title=Oxidation Potential of Ozone|work=Ozone-Information.com|accessdate=2008-05-17|archive-date=2008-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080419034421/http://www.ozone-information.com/Oxidation_Potential_Ozone.html|url-status=dead}}</ref> ಓಝೋನ್‌‌ [[ಕಾರ್ಬನಿಕ ಕ್ಲೋರೀನ್‌]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ನಂತರ ಅದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕಾಯಿದೆಯು ಆದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ 0.2 ppmನಷ್ಟು ಒಂದು ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಷಾತ್ಮಕ ಮುಕ್ತ ಕ್ಲೋರೀನ್‌ನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುವಾಗುವಂಥ ಕ್ಲೋರೀನ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿ]]ಯು ಹೇರಳವಾಗಿರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ನೀರನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓಝೋನ್‌ ಒಂದು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕರವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಇದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆಗೆ ಇದು ಕ್ಷಯಿಸಿತೆಂದರೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೇ ರುಚಿ ಅಥವಾ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಓಝೋನ್‌, ಗೃಹವಾಸದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಸೋಂಕುಗಳೆಯುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ವಾಯುಗಾಮಿ ರೋಗಕಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಶುಷ್ಕ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು U.S. [[ಉದ್ಯೋಗದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಆಡಳಿತ]] ಹಾಗೂ [[ಪರಿಸರೀಯ ರಕ್ಷಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಅದು ಮರಳಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮಾಣಗತಿ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಬಲ್ಲದು (ಹೆಚ್ಚ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ). ಬಹುಪಾಲು ರೋಗಕಾರಕಗಳ [[ಬೀಜಕ]] ಸ್ವರೂಪಗಳು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ಓಝೋನ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಿಷ್ಣುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಮಾ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಔದ್ಯಮಿಕವಾಗಿ, ಓಝೋನ್‌‌ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ: * ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಆಹಾರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಆರೈಕೆ ಗೃಹಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಭಿಖಾನೆಗಳ ಸೋಂಕು ನಿವಾರಿಸಲು;<ref>{{cite web|date=2007-04-01|url=http://www.hdmagazine.co.uk/story.asp?storyCode=2043080|title=Decontamination: Ozone scores on spores|work=Hospital Development|publisher=Wilmington Media Ltd.|accessdate=2007-05-30|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929000438/http://www.hdmagazine.co.uk/story.asp?storyCode=2043080|url-status=dead}}</ref> * ನೀರಿನ ಸೋಂಕು ನಿವಾರಕವಾಗಿ ಕ್ಲೋರೀನ್‌<ref name="brown" /> ಬದಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು * ಒಂದು ಬೆಂಕಿಯ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ವಾಯು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳ [[ವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು]]. [[ನೆಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಯ ನವೀಕರಣ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಆಹಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು;<ref name="food" /> * ಈಜುಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಜಲಧಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು * ಶೇಖರಿಸಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಳುಗಳಲ್ಲಿನ<ref>{{cite news|url=http://news.uns.purdue.edu/UNS/html4ever/030130.Mason.ozone.html|date=January 30, 2003|title=Ozone may provide environmentally safe protection for grains|publisher=Purdue News|author=Steeves, Susan A.}}</ref> ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು * ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಬರುವ ಹುದುಗು ಮತ್ತು ಬೂಸ್ಟು ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ಉಜ್ಜಿಹಾಕಲು; * ಹುದುಗು, ಬೂಸ್ಟು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಸಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು;<ref name="food" /> * ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ([[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಆರ್ಸೆನಿಕ್‌]], [[ಜಲಜನಕದ ಸಲ್ಫೈಡು]], [[ನೈಟ್ರೈಟ್‌‌‌]]ಗಳು, ಮತ್ತು "ಬಣ್ಣ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ರಾಶಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳು) ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ದಾಳಿಮಾಡಲು; * [[ಕುಚ್ಚಾಗುವಿಕೆ]]ಗೆ ಒಂದು ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು (ಸೋಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಅಣುಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಸೆನಿಕ್‌ನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ); * ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ<ref>{{Cite web|url=http://www.ozone-information.com/Chemical_Synthesis_Ozone.html|title=Chemical Synthesis with Ozone|work=Ozone-Information.com|accessdate=2008-05-17|archive-date=2008-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410114619/http://www.ozone-information.com/Chemical_Synthesis_Ozone.html|url-status=dead}}</ref> ಮೂಲಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು * ನೆಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಚೊಕ್ಕಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಚೆಲುವೆ ಮಾಡಲು (ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯು ನೆಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಯ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಎರಡನೆಯ ಬಳಕೆಯು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ); * ಶಾಯಿಗಳ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು; * ರಬ್ಬರ್‌‌ನ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್‌‌ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹದವಾಗಿಸಲು‌‌; * ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಗಿಯಾರ್ಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಂಬ್ಲಿಯಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ರಿಪ್ಟೋಸ್ಪೊರಿಡಿಯಂ]]'' ನಂಥ ನೀರುವಾಹಿ ಪರೋಪಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಲು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅನೇಕ [[ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಓಝೋನ್‌‌ ಒಂದು [[ಕಾರಕ]]ವಾಗಿದೆ. ಒಂದು [[ಆಲ್ಕೀನ್‌‌‌]]ನ್ನು [[ಕಾರ್ಬನಿಲ್‌]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿಕೆ ಮಾಡುವುದು [[ಓಝೋನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. U.S. ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಅನೇಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸುವ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಚೊಕ್ಕಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಓಝೋನ್‌‌ನಿಂದ ತುಂಬಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗಾಳಿಹೋಗದಂತೆ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಮೊಹರುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ತಟಸ್ಥೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last =de Boer|first = Hero E. L.|coauthors = Carla M. van Elzelingen-Dekker; Cora M. F. van Rheenen-Verberg; Lodewijk Spanjaard|title = Use of Gaseous Ozone for Eradication of Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus From the Home Environment of a Colonized Hospital Employee|url =https://archive.org/details/sim_infection-control-and-hospital-epidemiology_2006-10_27_10/page/1120|journal = Infection Control and Hospital Epidemiology |volume = 27|issue = 10|pages = 1120–1122|year = 2006|doi = 10.1086/507966|pmid =17006820}}</ref> [[ಮರದ ತಿರುಳಿನ ಚೆಲುವೆ ಮಾಡುವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲೋರೀನ್‌]] ಅಥವಾ [[ಕ್ಲೋರೀನ್‌ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌‌‌]]ಗೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |last=Sjöström |first= Eero|title=Wood Chemistry: Fundamentals and Applications |year=1993 |publisher=Academic Press, Inc. |location=San Diego, CA |isbn=0126474818|url=https://books.google.com/books?id=Sv3xcS6eS5QC&pg=PA187}}</ref> ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಬಿಳಿ [[ಕಾಗದ]]ದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲೋರೀನ್‌-ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು, ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಜಲಜನಕದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್‌‌ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |last =Su |first =Yu-Chang |last2 =Chen |first2 =Horng-Tsai |author2-link = |title =Enzone Bleaching Sequence and Color Reversion of Ozone-Bleached Pulps |journal =Taiwan Journal of Forest Science |volume =16 |issue =2 |pages =93–102 |year =2001 |url =http://www.tfri.gov.tw/enu/pub_science_in.aspx?pid=339&catid0=37&catid1=64&pg0=&pg1=1 |access-date =2010-07-22 |archive-date =2010-10-14 |archive-url =https://web.archive.org/web/20101014002621/http://www.tfri.gov.tw/enu/pub_science_in.aspx?pid=339&catid0=37&catid1=64&pg0=&pg1=1 |url-status =dead }}</ref> ಸೈನೈಡನ್ನು [[ಸೈನೇಟ್‌‌‌]] ಆಗಿ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್‌‌]] ಆಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, [[ಸೈನೈಡು]] ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬಂಗಾರ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಳ್ಳಿ]] [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಬರುವಂಥವು) ನಿರ್ವಿಷಗೊಳಿಸಲು ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite book |last=Bollyky |first= L. J.|title=Ozone Treatment of Cyanide-Bearing Wastes, EPA Report 600/2-77-104|year=1977 |publisher=U.S. Environmental Protection Agency |location=Research Triangle Park, N.C.}}</ref> === ಬಳಕೆದಾರರು === ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅಯಾನೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಜನವಾಸವಿಲ್ಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕೋಣೆಗಳು, ಕೊಳವೆರಚನೆ, ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಹಾಗೂ ದೋಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. U.S.ನಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ [[ವಾಯು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಗಳು]] ಮಾರಾಟಗೊಂಡಿವೆ. ವಾಯುವನ್ನು ಮತ್ತು ಮನೆಬಳಕೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಶೋಧಕಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ವಾಯುವನ್ನು<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ydb2_pyZeJk|title =The Unknown Truth Regarding Ozone!|accessdate =2006-09-16}}</ref> ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಬಗೆಯ ವಾಯು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು (EPA) ಘೋಷಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳನ್ನು ಮೀರದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಓಝೋನ್‌, ವಾಸನೆ-ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅನೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಅಥವಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಬೂಸ್ಟು, ಅಥವಾ ಇತರ ಜೈವಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪುರಾವೆಯಿದೆ." ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇದರ ವರದಿಗಳು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ "ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಈ [ಮಾನವ ಸುರಕ್ಷತಾ] ಪ್ರಮಾಣಕಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು, ತಯಾರಕರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಓರ್ವ ಬಳಕೆದಾರನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ."<ref>[http://www.epa.gov/iaq/pubs/ozonegen.html ಗ್ರಾಹಕ ಬಳಕೆಯ ಓಝೋನ್‌‌ ವಾಯು ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಗಳ ಕುರಿತಾದ EPA ವರದಿ]</ref> 1995ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿತು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ನೀಡದ ಹೊರತು ಆರೋಗ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಹಕ್ಕಿನ-ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಆಹಾರ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು ಓಝೋನ್‌ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[U.S. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ]]ದ ಅನುಸಾರ (ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡ್ರಗ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌-FDA), "ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ಅನಿಲ ರೂಪದ ಮತ್ತು ಜಲೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ಸಾಕುಕೋಳಿ ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಆಹಾರದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ನಿರೋಧಕ ವಸ್ತು]]ವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು [[ಆಹಾರ ಸಂಯೋಜನೀಯ]] ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಅದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ." [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಿರೂಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಳಾಯಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗಿರುವ 0.3 ppm ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌, ಸಾಲ್ಮೋನೆಲ್ಲಾ, E. ಕೋಲಿ 0157:H7, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪೈಲೋಬ್ಯಾಕ್ಟರ್‌‌ನಂಥ ಆಹಾರ-ವಾಹಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ 99.99%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಅಪಕರ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲದು. ಈ ಪರಿಮಾಣವು ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ WHO ಶಿಫಾರಿತ ಮಿತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ 20,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref name="food">{{cite web |last = Montecalvo |first = Joseph |authorlink = |coauthors = Doug Williams |title = Application of Ozonation in Sanitizing Vegetable Process Washwaters |work = |publisher = California Polytechnic State University |date = |url = http://www.cwtozone.com/files/articles/Food_Produce/Article%20-%20Veg.%20Process%20washwater.pdf |accessdate=2008-03-24|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061017023609/http://www.cwtozone.com/files/articles/Food_Produce/Article%20-%20Veg.%20Process%20washwater.pdf|archivedate=2006-10-17}}</ref><ref>{{Cite web| last=Long| first=Ron| year=2008| url=http://www.purityintl.com/Article%20POU.pdf| format=pdf| title=POU Ozone Food Sanitation: A Viable Option for Consumers & the Food Service Industry| access-date=2010-07-22| archive-date=2011-07-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20110715132442/http://www.purityintl.com/Article%20POU.pdf| url-status=dead}} (ಲೆಟಿಸ್‌ ಸೊಪ್ಪಿನಿಂದ 99.95%ನಷ್ಟು ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಕೊಳಾಯಿ ನೀರು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವರದಿಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅದರೊಳಗೆ ರೋಗಕಾರಕಗಳನ್ನು ಒಳಹೊಗಿಸಲಾಯಿತು)</ref> [[ಹಣ್ಣುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ]] ಬರುವ [[ಕೀಟನಾಶಕ]] ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಲು ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web| last=Tersano Inc| year=2007| url=http://www.tersano.com/sanitizing_system_food.shtml| title=lotus Sanitises Food without Chemicals| accessdate=2007-02-11| archive-date=2007-02-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20070211025555/http://www.tersano.com/sanitizing_system_food.shtml| url-status=bot: unknown}}</ref><ref name="fruit">{{cite book |title=Improving the Safety of Fresh Fruit and Vegetables |url=https://archive.org/details/improvingsafetyo0000wmfj |last=Jongen |first=W |year=2005 |publisher=Woodhead Publishing Ltd |location=Boca Raton |isbn=1855739569}}</ref> ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಸಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೀನ್‌ ಅಥವಾ ಬ್ರೋಮೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮುಕ್ತಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪುನಃಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ಲೋರೀನ್‌ ಅಥವಾ ಬ್ರೋಮೀನ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬಿಸಿನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಮುಳುಗು ಮೀಯುವವರ ನಡುವೆ ಅಡ್ಡ-ಕಶ್ಮಲೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಸ್ವತಃ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು [[ಹ್ಯಾಲೋಜೆನ್ನುಗಳ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳನಿಂದ ಅಥವಾ ಪರಿವೇಷದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಿಲ ರೂಪದ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ನೀರಿನೊಳಗೆ ಹೊಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epa.gov/OGWDW/mdbp/alternative_disinfectants_guidance.pdf |format=PDF|title=Alternative Disinfectants and Oxidant Guidance Manual|publisher = [[United States Environmental Protection Agency]] |accessdate=2008-01-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080411012833/http://www.epa.gov/OGWDW/mdbp/alternative_disinfectants_guidance.pdf|archivedate=2008-04-11}}</ref> ಜಲಜೀವಿ ತೊಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲೂ ಓಝೋನ್‌‌ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಳಕೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು, ಪರೋಪಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲದು, ಕೆಲವೊಂದು ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲದು, ಮತ್ತು ನೀರಿನ "ಹಳದಿಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು" ತಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲದು. ಮೀನಿನ ಕಿವಿರು ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಬಾರದು. ಓಝೋನ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಬ್ರೋಮೈಡ್‌ ಅಯಾನನ್ನು [[ಹೈಪೋಬ್ರೋಮಸ್‌ ಆಮ್ಲ]]ವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿರುವ "ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು" ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಲವಣದ ನೀರು (ಜೀವಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಂದ ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟ ಓಝೋನ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಕರಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ನೀರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮೀನಿನ ಕಿವಿರು ರಚನೆಗಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕರಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮೇಲೆ ಅವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತವೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ‌‌[[ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಓಝೋನ್‌ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್‌ ಬೈ ಅಕಲ್ಟೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] (GOMOS) * [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]] * [[ಓಝೋನ್‌‌ ಪದರದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ]] (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16) * [[ಓಝೋನ್‌‌ ಕ್ರಿಯಾದಿನ]] * ಓಝೋನ್‌‌ ರಂಧ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಓಝೋನ್‌‌ ಬರಿದುಮಾಡುವಿಕೆ]]. * [[ಓಝೋನ್‌‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] * [[ಓಝೋನ್‌‌ಜಾಲ]] * [[ಪಾಲಿಮರ್ ಅವನತಿ]] * [[ಓಝೋನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಓಝೋನ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ</span>]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಸೀರೀಸ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌: ನಾನ್‌-ಈಕ್ವಲಿಬ್ರಿಯಂ ಏರ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾಸ್‌ ಅಟ್‌ ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರಿಕ್‌ ಪ್ರೆಷರ್‌‌. K.H. ಬೆಕರ್‌, U. ಕೊಗೆಲ್‌ಷಾಟ್ಜ್‌‌, K.H. ಸ್ಕೋಯೆನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌, R.J. ಬಾರ್ಕರ್‌‌‌ ಇವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ; ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ: ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌; ISBN 0-7503-0962-8; 2005 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.io3a.org/ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಂಘ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103102703/http://www.io3a.org/ |date=2016-11-03 }} * [http://www.eea.europa.eu/maps/ozone/welcome ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಜಾವಧಿಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಓಝೋನ್‌‌ ನಕ್ಷೆ (ಓಝೋನ್‌‌ಜಾಲ)] * [https://www.nasa.gov/vision/earth/environment/ozone_resource_page.html NASAದ ಓಝೋನ್‌‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815232557/https://www.nasa.gov/vision/earth/environment/ozone_resource_page.html |date=2021-08-15 }} * [http://www.vega.org.uk/video/programme/111 ಪಾಲ್‌ ಕ್ರುಟ್ಜೆನ್‌ ಸಂದರ್ಶನ] ಓಝೋನ್‌ನ ವಿಘಟನೆಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪಾಲ್‌ ಕ್ರುಟ್ಜೆನ್‌, ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಹ್ಯಾರಿ ಕ್ರೋಟೋ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ವೆಗಾ ಸೈನ್ಸ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಮುಕ್ತನೋಟದ ವಿಡಿಯೋ. * [http://earthobservatory.nasa.gov/Library/Ozone/ozone.html ಓಝೋನ್‌‌ ಕುರಿತಾಗಿರುವ NASAದ ಭೂಮಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002023103/http://earthobservatory.nasa.gov/Library/Ozone/ozone.html |date=2008-10-02 }} * [http://internet12.eapps.com/countme/CMICampaigns.nsf/UNIDs/70DD73E27B24746D85256D7F00331B23 ಓಝೋನ್‌‌ ಪದರದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629192210/http://internet12.eapps.com/countme/CMICampaigns.nsf/UNIDs/70DD73E27B24746D85256D7F00331B23 |date=2006-06-29 }} * [http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/dtasht/_icsc00/icsc0068.htm ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾರ್ಡು 0068] * [http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0476.html ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ NIOSH ಕೈಪಿಡಿ] * [http://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/ozone/ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌, ಓಝೋನ್‌‌ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527170242/http://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/ozone/ |date=2010-05-27 }} * [http://www.greenfacts.org/air-pollution/ozone-o3/index.htm ನೆಲ-ಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್‌‌ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ] * [http://www.giss.nasa.gov/research/news/20060314/ NASA ಸ್ಟಡಿ ಲಿಂಕ್ಸ್‌‌ "ಸ್ಮಾಗ್‌" ಟು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905074626/http://www.giss.nasa.gov/research/news/20060314/ |date=2015-09-05 }} — [[NASA ಗೊಡಾರ್ಡ್‌]] ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ (GISS) ಅಧ್ಯಯನವು, ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿನ ಓಝೋನ್‌‌ನ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.epa.gov/iaq/pubs/ozonegen.html ವಾಯು ಚೊಕ್ಕಟಕಾರಕಗಳಾಗಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಓಝೋನ್‌‌ ಉತ್ಪಾದಕಗಳ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (EPA) ವರದಿ] * [http://www.pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PC39189 ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಸತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ; ಓಝೋನ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727171934/http://www.pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PC39189 |date=2011-07-27 }} * [http://ownyourair.org/ozone.html ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲಂಗ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ನೆಲ-ಮಟ್ಟದ ಓಝೋನ್‌ನ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913213217/http://ownyourair.org/ozone.html |date=2008-09-13 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಝೋನ್ ಬರಿದುಮಾಡುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಕ ವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋಂಕುಗಳೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] o88uz9a6yifx0gznvfld9dq37of1ar4 0 24704 1384424 1350525 2026-08-26T12:46:58Z ~2026-46433-56 101362 /* ಸಿನಿಮಾಗಳು */ 1384424 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Diganth.JPG|thumb|ದಿಗಂತ್]] {{Infobox actor | name =ದಿಗಂತ್ | image = | imagesize =20 | caption ="ದೂದ್ ಪೇಡ" | birthdate = | birth_place = | occupation = [[ನಟ]], ರೂಪದರ್ಶಿ | yearsactive =೨೦೦೬-ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ | othername = ದೂದ್ ಪೇಡ | parents = | spouse = ಐಂದ್ರಿತಾ ರೇ }} '''ದಿಗಂತ್ ಮಂಚಾಲೆ''', ಅಥವಾ '''ದಿಗಂತ್''', ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ಹಾಗು ರೂಪದರ್ಶಿ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Diganth is not scared! |url=http://timesofindia.indiatimes.com/India_Buzz/Diganth_is_not_scared/articleshow/3360449.cms |work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=14 August 2008 |accessdate=2008-10-30 }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ]] [[ಸಾಗರ]]. ಇವರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಪಿ ಯು ಸಿ ಯನ್ನು ತುಂಗಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ದಿಗಂತನ ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರು ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. ದಿಗಂತ್ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾನೆ. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಇವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಗೊಂಡಿದ್ದು [[ಮಿಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಇಂದ. ಅನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಎಸ್ ಎಂ ಎಸ್ ೬೨೬೦]]. ಆದರೆ ಇವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ನಟನಾಗಿಸಿದ್ದು [[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ]].<ref>{{cite news |title=Of superhero and filtered mud |url=http://www.hindu.com/2007/09/05/stories/2007090561850300.htm |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |date=5 September 2007 |accessdate=2008-10-30 |archive-date=2008-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081028213907/http://www.hindu.com/2007/09/05/stories/2007090561850300.htm |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ [[ಗಾಳಿಪಟ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title='I'm not threatened by Ganesh' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/City_Supplements/Bangalore_Times/Im_not_threatened_by_Ganesh_/articleshow/2227892.cms |work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date=24 July 2007 |accessdate=2008-10-30 }}</ref> 'ಗಾಳಿಪಟ'ದ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ದಿಗಂತ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೫ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದರು. [[ಮನಸಾರೆ]] ಇವರು ಏಕನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ.{{Citation needed|date=August 2010}}. ==ಸಿನಿಮಾಗಳು== {| class="wikitable sortable" ! ಬಿಡುಗಡೆ ! ಸಿನಿಮಾ ! ನಿರ್ದೇಶಕ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | {{ಯಾವಾಗ}} | [[ಕಡಲ ಮಗೆ]] (ತುಳು) | | |- | ೨೦೦೬ | [[ಮಿಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] | [[ಕೂಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] | |- | ೨೦೦೬ | [[ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ]] | [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]] | ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | ೨೦೦೭ | [[ಮೀರಾ ಮಾಧವ ರಾಘವ]] | [[ಟಿ.ಎನ್.ಸೀತಾರಾಂ]] | |- | ೨೦೦೮ | [[ಗಾಳಿಪಟ]] | [[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] |- |- | ೨೦೦೯ | [[ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಮಾಡಿ]] | [[ಅನಂತ ರಾಜು]] |- |- | ೨೦೦೯ | [[ಹೌಸ್ ಫುಲ್]] | [[ಹೇಮಂತ್ ಹೆಗಡೆ]] |- |- | ೨೦೦೯ | [[ಮನಸಾರೆ]] | [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]] |- |- | ೨೦೦೯ | [[ಬಿಸಿಲೆ]] | [[ಸಂದೀಪ್ ಎಸ್ ಗೌಡ]] |- | ೨೦೧೦ | [[ಸ್ವಯಂವರ]] |- | |- | ೨೦೧೦ | [[ಪಂಚರಂಗಿ]] | [[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] |- |- | ೨೦೧೧ | [[ಜಾಲಿ ಬಾಯ್ಸ್]] |- | |- | ೨೦೧೧ | [[ಮಿ.ಡುಪ್ಲಿಕೇಟ್]] |- | |- | ೨೦೧೧ | [[ಲೈಫು ಇಷ್ಟೇನೆ]] | [[ಪವನ್ ಕುಮಾರ್ (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಪವನ್ ಕುಮಾರ್]] | |- | ೨೦೧೧ | [[ಕಾಂಚಾಣ]] |- | |- | ೨೦೧೧ | [[ಪುತ್ರ]] |- | |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Diganth Manchale | ALTERNATIVE NAMES = Doodh peda | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = Karnataka | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Kannada film actors]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹವ್ಯಕ]] sxhz198nffm47iajj8i657p9mdwhxd7 0 26018 1384441 1372774 2026-08-27T00:46:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Province or territory of Canada | Name = Alberta | AlternateName = | Fullname = Province of Alberta | EntityAdjective = Provincial | Flag = Flag of Alberta.svg | CoatOfArms = Alberta coat of arms.svg | Map = Alberta, Canada.svg | Label_map = no | Motto = {{lang-la|Fortis et liber}}<br /><small>("Strong and free")</small> | OfficialLang = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] (see below) | Demonym = Albertan | Flower = [[File:Wild Rose.svg|24px]]{{spaces|2}}[[Rosa acicularis|Wild rose]] | Tree = [[Lodgepole Pine]] | Bird = [[Great Horned Owl]] | Fish = [[Bulltrout]] | Mammal = [[Bighorn Sheep]] | Mineral = [[Petrified wood]] | Capital = [[Edmonton]] | LargestCity = [[Calgary]] | LargestMetro = [[Calgary Region]] | Premier = [[Ed Stelmach]] | PremierParty = [[Progressive Conservative Association of Alberta|PC]] | Viceroy = [[Donald Ethell|Don Ethell]] | ViceroyType = Lieutenant-Governor | PostalAbbreviation = AB | PostalCodePrefix = [[List of T postal codes of Canada|T]] | AreaRank = 6th | TotalArea_km2 = 661848 | LandArea_km2 = 642317 | WaterArea_km2 = 19531 | PercentWater = 2.95 | PopulationRank = 4th | Population = 3,724,832 (est.)<ref>{{Cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100628/t100628a2-eng.htm|title=Canada's population estimates: Table 2 Quarterly demographic estimates |publisher=Statistics Canada |date=2010-06-28 |accessdate=2010-06-30}}</ref> | PopulationYear = 2009 | DensityRank = 6th | Density_km2 = 5.38 | GDP_year = 2008 | GDP_total = C$291.256&nbsp; billion<ref name="Alberta GDP">{{Cite web|url=http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/econ15-eng.htm|title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory|year=2001|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-06|archive-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110115061422/http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/econ15-eng.htm|url-status=dead}}</ref> | GDP_rank = 3rd | GDP_per_capita = C$81,000 | GDP_per_capita_rank = 2nd | AdmittanceOrder = 9th [[Province]] | AdmittanceDate = September 1, 1905 (split from [[Northwest Territories]]) | TimeZone = [[Coordinated Universal Time|UTC]]-7 | HouseSeats = 28 | SenateSeats = 6 | ISOCode = CA-AB | Website = www.alberta.ca }} '''ಅಲ್ಬರ್ಟಾ''' ವು {{IPAc-en|æ|l|ˈ|b|ɜr|t|ə}} [[ಕೆನಡಾ]] ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ಮೂರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 3.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite web | last = Ministry of Finance and Enterprise | first = | title = Quarterly Demographic Statistics (Alberta Population Reports) | work = Demographics | publisher = Government of Alberta | year = 2009 | url = http://www.finance.alberta.ca/aboutalberta/demographic_quarterlies.html | accessdate = 2009-11-19 | archive-date = 2009-09-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090901210402/http://www.finance.alberta.ca/aboutalberta/demographic_quarterlies.html | url-status = dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1905ರಲ್ಲಿ ಇದು ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದೇ ದಿನ ಕೆನಡಾದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಸಹಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Alberta becomes a Province">{{Cite web|url=http://www.abheritage.ca/abpolitics/events/becoming_province.html|title=Alberta becomes a Province|publisher=Alberta Online Encyclopedia|accessdate=2009-08-06|archive-date=2010-12-08|archive-url=https://wayback.archive-it.org/2217/20101208163121/http://www.abheritage.ca/abpolitics/events/becoming_province.html|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಪರ್ಟಾವು ಕೆನಡಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ನಿಂದ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ, ವಾಯವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಚ್ರ]]ದ ಮಂಟಾನಾದಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಗಡಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾವು ಕೆನಡಾದ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯು ಕೇವಲ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಉಳಿದವು ನ್ಯೂ ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ಮತ್ತು ಯುಕೋನ್ ನಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಅಲ್ಲದೇ ಕೆನಡಾದ ಎರಡು ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಾದ ಭೂ ಆವೃತಗೊಂಡಿವೆ (ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಆಗಿದೆ). ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕಾಲ್ಗರಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ {{convert|300|km|sigfig=2}} ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ವಿಶಾಲ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ವಿತರಣಾ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿನ ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಧಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಮರಳೆಣ್ಣೆ (ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನ)ಗಳ ಸೇವಾ ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಈ ಎರಡು ಮಹಾನಗರಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Statistics Canada—CMA population estimates">{{Cite web|url=http://www40.statcan.ca/cgi-bin/getcans/sorth.cgi?lan=eng&dtype=fina&filename=demo05a.htm&sortact=2&sortf=6|title=Statistics Canada—CMA population estimates|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-06|archive-date=2012-12-16|archive-url=https://www.webcitation.org/6CwaAIiVX?url=http://www40.statcan.ca/cbin/ze/w40re.cgi/cgi-bin/getcans/sorth.cgi?lan=eng|url-status=dead}}</ref> ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಉಳಿದ ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರೆಡ್ ಡೀರ್, ಲೇಥ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮೆಡಿಸಿನ್ ಹ್ಯಾಟ್, ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಮರ್ರಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೈರಿ, ಕ್ಯಾಮ್ ರೋಸ್), ಲೋಯ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್, ಬ್ರೂಕ್ಸ್, ವೆಟಾಸ್ಕಿವಿನ್, ಬಾನ್ಫ್, ಕೋಲ್ಡ್ ಲೇಕ್ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಪರ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜಕುಮಾರಿ ಲೌಸಿ ಕಾರೋಲೈನ್ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ (1848-1939) (Princess Louise Caroline Alberta ) ಸಾವಿನ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಈಕೆ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ರಾಜ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಎಂಬುವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://alberta.ca/home/182.cfm|title=History|publisher=Government of Alberta|accessdate=2010-07-26|archive-date=2010-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100917065055/http://alberta.ca/home/182.cfm|url-status=dead}}</ref> ರಾಜಕುಮಾರಿ ಲೌಸಿಯು ಲೋರ್ನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಎಂಬುವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಈತ 1878ರಿಂದ 1883ರವರೆಗೆ ಕೆನಡಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದನು. ಕಾರೋಲಿನ್ ಗ್ರಾಮದ ಲೇಕ್ ಲೌಸಿ ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಲೌಸಿಯ ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಇಡಲಾಯಿತು. 2006 ಡಿಸೆಂಬರ್ 14ರ ನಂತರದಿಂದ, ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌‍ ಸ್ಟೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣ== {{Main|Geography of Alberta}} [[File:AB-Relief.jpg|thumb|250px|right|ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಸ್ಥಳ ವರ್ಣನೆಯ ನಕ್ಷೆ]] ಅಲ್ಬರ್ಟಾವು ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ{{convert|661848|km2|-2}} ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌‍ಗಿಂತ ಶೇಕಡಾ 5 ರಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ ಮಹಾನಗರ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ಗಿಂತ ಶೇಕಡಾ 20ರಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿ (ದೊಡ್ಡದಾಗಿ) ಇದೆ.<ref name="area">{{Cite web | url= http://www40.statcan.ca/l01/cst01/phys01.htm | title= Land and freshwater area, by province and territory | author= Statistics Canada | authorlink= Statistics Canada | year= 2005 | month= February | accessdate= 2007-03-07 | archive-date= 2007-02-10 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070210220013/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/phys01.htm | url-status= dead }}</ref> ಇದು ಕ್ಯೂಬೆಕ್, ಒಂಟಾರಿಯೋ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾಗಳ ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಡಿಯು 49ನೇ ಉತ್ತರ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಂಟಾನಾದಿಂದ ಭೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ವಾಯವ್ಯ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ 60ನೇ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯು ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ 110 ಡಿಗ್ರಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್‌‍ನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜತೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ 120 ಡಿಗ್ರಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯು ವಾಯವ್ಯ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು 60 ಡಿಗ್ರಿ ಎನ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಭೂಖಂಡದ ವಿಭಜಕವು ಶಿಲಾ ಗುಡ್ಡದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುವವರೆಗೂ ಈ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಬಿಂದುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟಾಗ ಶಿಖರದ ರೇಖೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಭೂಖಂಡದ ವಿಭಜಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟಾಗ 49 ಡಿಗ್ರಿ ಎನ್ ನಲ್ಲಿ ಮೌಂಟನಾ ಗಡಿ ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಸಾಗಬೇಕು. ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು {{convert|1223|km}}ಉತ್ತರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ{{convert|660|km}} ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{convert|3747|m|ft|0}}ಇದರ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮೌಂಟ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರವು ನೈರುತ್ಯ ಗಡಿಯವರೆಗೂ ಚಾಚಿದೆ. ಇದರ ಕಡಿಮೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ{{convert|152|m|ft|0}} ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಸ್ಲೇವ್ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ವುಡ್ ಬಫೆಲೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="aboutab">{{Cite web | title = Climate and Geography | work = About Alberta | publisher = Government of Alberta | year = 2008 | url = http://www.alberta.ca/home/90.cfm | accessdate = 2008-10-01 | archive-date = 2011-08-27 | archive-url = https://www.webcitation.org/61GAuFh7W?url=http://alberta.ca/home/90.cfm | url-status = dead }}</ref> ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಅರೆಬಂಜರು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ನೀರಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಅನೇಕ ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳು ಈಜಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು, ನೀರಿನ ಜಾರು ಆಟ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನ ಆಟಗಳಿಗೆ ಇವು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಕೆರೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೆರೆಗಳು{{convert|260|km2}} ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿಲ್ಲ. ಅಥಾಬಾಸ್ಕಾ ಕೆರೆಯನ್ನು{{convert|7898|km2}} ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಚಾಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಲೈರಿ ಕೆರೆಯಿಂದ{{convert|1436|km2}} ಹಾದು ನೋಡಿದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ವುಡ್ ಬಫೆಲೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಥಾಬಾಸ್ಕಾ ಕೆರೆಯವೆರೆಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‍ನ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಸ್ಲೇವ್ ಕೆರೆ {{convert|1168|km2}}ಇದೆ. ಅಥಾಬಾಸ್ಕಾವು{{convert|1538|km}} ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಉದ್ದ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಐಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌‍ನಿಂದ ರಾಕಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ದಾಟಿ ಅಥಾಬಾಸ್ಕಾ ಕೆರೆ ವರೆಗೂ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web | title = Athabasca River | publisher = The Canadian Heritage Rivers System | year = 2008 | url = http://www.chrs.ca/Rivers/Athabasca/Athabasca-F_e.htm | accessdate = 2008-10-01 | archive-date = 2001-02-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20010211190342/http://www.chrs.ca/Rivers/Athabasca/Athabasca-F_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾಗಿರುವ ಪೀಸ್ ನದಿಯು (Peace River- ಶಾಂತ ನದಿ) 2161 m3/s. ನಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪೀಸ್ ನದಿಯು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರಾಕಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಹರಿವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಲೇವ್ ನದಿಯು ಮೆಕೆನ್ ಜೈ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ. [[File:Moraine Lake 17092005.jpg|thumb|250px|right|ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮೋರೆನ್ ಸರೋವರ.]] ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ವು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ನೋಡಗರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪವೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೆನಡಾದ ಎಣ್ಣೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರ ಇದೆ. ಕೆನಡಾದ ದೊಡ್ಡ ಎಣ್ಣೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಕೆನಡಾದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಶ್ವಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಉಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ಕಾಲ್ಗರಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಎಡ್ಮಂಟನ್{{convert|240|km}} ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ{{convert|280|km}}. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮಂಟಾನಾವು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ವಲಯದ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾ 75ರಷ್ಟು ಜನರು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ-ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌‍ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತಾರಾರ್ಧ ಭಾಗವು ಉತ್ತರ ದ್ರುವದ ಕಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಲಾ ಪರ್ವತದ ವರೆಗಿನ ನೈಋತ್ಯ ಗಡಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪರ್ವತ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ). ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರು ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕಾಲುಭಾಗವು ಹಲ್ಲುಗಾವಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಚಿಕ್ಕ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹುಲ್ಲುಗಳು ಕಮಾನಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಆಸ್ಪ್ ಮರಗಳನ್ನು ಈ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗದ ಕಾಡುಗಳು, ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಲೋಯ್ಡ್ ಮಿನ್‌‍ಸ್ಟರ್‌‍ಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಅರಣ್ಯೇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧವಸ-ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಬೇಸಾಯ ಕೃಷಿಯು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಕೃಷಿಯು ದಕ್ಷಿಣಭಾಗ ಪ್ರಬಲವಾದ ಕಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.<ref> {{Cite web | title = Alberta | work = The Canadian Encyclopedia | publisher = Historica Foundation of Canada | year = 2008 | url = http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1SEC902060#SEC902074 | accessdate = 2008-10-01}} </ref> ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರಡುಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ರೆಡ್ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ಅತಿ ಆಳವಾದ ಕಂದಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು ಸೆಳೆಯುವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ಸಮೀಪವಿರುವ ಡೈನೋಸಾರ್ ಪ್ರೊವೆನ್ಷಿಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಲ್ಬರ್ಟಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಜರು ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರಳುಗಾಡಿನ]] ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಡೈನೋಸಾರ್‌‌ಗಳು ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿದ್ದ ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ===ಹವಾಗುಣ=== [[File:DinosaurProvincialParkHoodoo.jpg|thumb|220px|right|ಡೈನೊಸಾರ್ ಪ್ರೊವೆನ್ಶಿಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಿಲ್ಪ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು]] ಅಲ್ಬರ್ಟಾವು ಒಣಗಿದ ಭೂಖಂಡ ಹವಾಮಾನದ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದು, ಉಷ್ಣ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೀತ ಚಳಿಗಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೀತವಾದ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೀತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಂಪಾಗಿರುವ ವಾಯುರಾಶಿಯು ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಚೂಣಿಯು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿ, ತಾಪಮಾನವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತವಾದ ಗಾಳಿಯು ಅತಿಯಾದ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು {{convert|-54|C|sigfig=2}}ಉತ್ತರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಅಲ್ಬರ್ಟಾವರೆಗೆ{{convert|-46|C|sigfig=2}} ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಖಂಡದ ವಾಯು ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು{{convert|32|C}} ದಕ್ಷಿಣ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ{{convert|40|C}} ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="climatlas">{{Cite web | title = Climate of Alberta | work = Agroclimatic Atlas of Alberta | publisher = Government of Alberta | year = 2003 | url = http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/sag6299 | accessdate = 2008-10-01 | archive-date = 2011-08-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110828144440/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/sag6299 | url-status = dead }}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.{{convert|1200|km}} ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ವರೆಗೆ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ{{convert|-8|C|sigfig=2}} ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಜುಲೈ {{convert|24|C}}ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ{{convert|-24|C|sigfig=2}} ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾತಾವರಣ{{convert|16|C}} ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹಮಾಮಾನವು ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಕಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದು ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಮಾರುತದ ವೇಗವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದರೊಳಗೆ ಗಾಳಿಯು ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಸಾಲು ಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಳೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೆಳೆಯು ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಹವಾಮಾನ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಒಣ ಹವಾಮಾನವು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣವು{{convert|300|mm}} ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಿಂದ{{convert|450|mm}} ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಶಿಲಾ ಪರ್ವತದ{{convert|600|mm}} ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು<ref name="aboutab" /> ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ರಾಕಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ{{convert|21|C}} ಕಂದಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ{{convert|30|C}} ಒಣ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಲ್ಲೂ ಈ ತಾಪಮಾನವಿರುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ತಂಪು ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ವಾತಾವರಣವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾವು ಬಿಸಿಲಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸುವ ಕಾಲ 1900 ಗಂಟೆಯಿಂದ 2,500 ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 18 ಗಂಟೆ ಕಾಲ ಬಿಸಿಲಿನ ವಾತಾವರಣ ಇರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="climatlas" /> [[File:Banff Trail 2.jpg|right|thumb|220px|ಚಳಿಗಾಲದ ವಾತಾವರಣ (ಕಾಲ್ಗರಿ)]] ನೈರುತ್ಯ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಡಚಣೆಗೊಳಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಕಿ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೇವದ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯು ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಒತ್ತಡದ ತಾಪಮಾನವು ಮೇಲ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವುದರಿಂದ ಅತಿಶೀತ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಗಟ್ಟುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯು ಪಿಂಚರ್ ಕ್ರೀಕ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ, ತಾಪಮಾನವು{{convert|-18.9|C|sigfig=2}} ಒಂದು{{convert|3.3|C|sigfig=2}}ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref name="aboutab" /> ಲೇಥಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವದ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 30ರಿಂದ 35 ತೇವದ ಬಿಸಿಗಾಳಿ ದಿನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿಯ ವೈಟ್ ಕ್ರಿಸ್‌‍ಮಸ್ (white Christmas) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶೇಕಡಾ 59 ಬಾರಿ ಈ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮ ವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು ಉತ್ತರ ದ್ರುವದ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದ್ರುವದ ಸಮೀಪದ ವಾತಾವರಣ ಇರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಉತ್ತರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯು ಅರೆ ಬಂಜರು ಹವಾಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ನೀರನ್ನು ಇಂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಮೂಲೆ ಪ್ರದೇಶ, ಪಲ್ಲಿಸರ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್‌‍ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಸಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆ ಕಟಾವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಲಕ್ಷಾಮವು ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಬಿಸಿ ಹವೆಯು ಹಿತಕರ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೀಸ್ ನದಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪನ್ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೈರಿ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸೂಚಿಪರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರಭಾಗದ ಒಂಟಾರಿಯೋ ನಂತರ ಮಧ್ಯ ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು ಕೆನಡಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ಕೆಲ ಸಮಯ ಗುಡುಗು, ಸಿಡಿಲು ಸಮೇತ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ-ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌‍ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುಂತ ಭರ್ಜರಿ ಮಳೆಗಳು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸುರಿಯುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಶಿಲಾಪರ್ವತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಮಳೆಗಳು ಸುರಿಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣದ ರಚನೆಯ ಚಕ್ರವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable sortable sortable" style="width:50%;font-size:95%" |+<td>'''ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯ ಕಂಡುಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ''' <ref name="Canadian Climate Normals or Averages 1971-2000">{{Cite web|url=http://www.climate.weatheroffice.ec.gc.ca/Welcome_e.html|title=National Climate Data and Information Archive|publisher=Environment Canada|accessdate=2009-08-06|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221200943/http://www.climate.weatheroffice.ec.gc.ca/Welcome_e.html|url-status=dead}}</ref> </td> |- !ನಗರ ! ಜುಲೈ (°C) ! ಜುಲೈ (°F) !ಜನವರಿ(°C) !ಜನವರಿ(°F) |- | ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಹಟ್ | 27/12 | 81/54 | −5/−16 | 23/3 |- | ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌ | 26/11 | 79/52 | −6/−17 | 21/1 |- | ಏರ್‌ಡ್ರಿ | 26/11 | 79/52 | −3/−15 | 27/5 |- | ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ | 26/10 | 79/50 | −3/−15 | 27/5 |- | '''ಎಡ್ಮಂಟನ್‌''' | 23/12 | 73/54 | −9/−17 | 16/1 |- | ಫೋರ್ಟ್‌‍ ಸಸ್ಕಾಚೆವನ್ | 23/11 | 73/52 | −8/−19 | 18/−2 |- | ಲಾಯ್ಡ್‌ ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ | 23/11 | 73/52 | −10/−19 | 14/−2 |- | ಕೋಲ್ಡ್‌ ಲೇಕ್ | 23/11 | 73/52 | −11/−22 | 12/−8 |- | ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮುರ್ರೆ | 23/10 | 73/50 | −14/−24 | 7/−11 |- | ರೆಡ್ ಡೀರ್ | 23/10 | 73/50 | −6/−17 | 21/1 |- | '''ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ''' | 23/9 | 73/48 | −3/−14 | 27/7 |- | ಕ್ಯಾಮ್‌ರೋಸ್ | 22/11 | 72/52 | −8/−19 | 18/−2 |- | ಸ್ರ್ಪೂಸ್ ಗ್ರೂವ್‌ | 22/11 | 72/52 | −7/−16 | 19/3 |- | ಸೈಂಟ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ | 22/10 | 72/50 | −8/−17 | 18/1 |- | ಲೆಡ್ಯೂಕ್ | 22/10 | 72/50 | −8/−19 | 18/−2 |- | ಲ್ಯಾಕೊಂಬೆ | 22/9 | 72/48 | −7/−18 | 19/−0 |- | ಗ್ರಾಂಡೆ ಪ್ರೈರಿ | 22/9 | 72/48 | −10/−21 | 14/−6 |- | ವೆಟಾಸ್ಕಿವಿನ್ | 21/9 | 70/48 | −5/−16 | 23/3 |} ===ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ=== ====ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು==== ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಅಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆಗಮನದಿಂದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಕ್ರೋಕಸ್ (ಕುಂಕುಮ ಕೇಸರಿಗಿಡವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನೆಲದೊಳಗೆ ಗೆಡ್ಡೆಯಂತಹ ಕಾಂಡಭಾಗವಿದ್ದು ಹಳದಿ ಯಾ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಉಜ್ವಲ ಹೂವುಗಳು), ಆನಿಮೊನ್ ಹೂ, ಮೂರು ಹೂಗಳುಳ್ಳ ಅವನ್ಸ್, ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಅವರೆಕಾಯಿ, ಕಾಡುಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುವ ಹೂಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಗೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಹೂಬಿಟ್ಟು ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಯಲುಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲವೂ ಪೂರ್ತಿ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಂಡದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಕುರುಚಲು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇವು ಒಣಗಲಾರಂಭಿಸಿ ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೋನ್ ಹೂಗಳು, ಕೀಟಾಹಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕರ್ಪೂರದ ಗಿಡಗಳಂತಹ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗಿಡಗಳು ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಸಿಹಿ ಮೂರೆಲೆಗಿಡಗಳು (ತ್ರಿದಳಪರ್ಣಿ) ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ತೊರೆಯ ತುಂಬಾ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉದ್ಯಾನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮರಗಳು ಪರ್ವತ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಳಂತೆ, ಗುಂಪು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು [[ಪರ್ಣಪಾತಿ|ಪತನಶೀಲ]] ವೃಕ್ಷಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಅಸ್ಪೆನ್, ಪೋಪ್ಲರ್ ಮತ್ತು ವಿಲೋಗಳು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಿಲೋದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳು ಯಾವುದೇ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಸಾಸ್ಕ್ಯಾಚವನ್‌ನದಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣದ ಕಾಡುಗಳು ಸುಮಾರು ನೂರು ಸಾವಿರ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆಸ್ಪನ್ ಪೋಪ್ಲರ್, ಬಾಲ್ಸಮ್ ಪೋಪ್ಲರ್ (ಅಥವಾ ಕಾಟನ್‌ವುಡ್) ಮತ್ತು ಪೇಪರ್ ಬರ್ಚ್ ಮರ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಪತನಶೀಲ ವರ್ಗದ ಮರಗಳು. ಕೋನಿಫರ್‌‌ಗಳು ಜಾಕ್ ಪೈನ್, ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳ ಪೈನ್, ಲಾಡ್ಜ್‌ಪೋಲ್ ಪೈನ್, ಬಿಳಿ, ಮತ್ತು ಕಪ್ಪಗಿನ ದಟ್ಟವಾದ ಗರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪತನಶೀಲ ಕೋನಿಫರ್ ಟ್ಯಾಮಾರ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ====ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ==== [[File:Ovis canadensis 2.jpg|thumb|right|200px|ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಾಣಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಕುರಿ]] ಹವಾಮಾನಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಅಲ್ಬಾರ್ಟದ ನಾಲ್ಕುಪ್ರದೇಶಗಳು (ಆಲ್ಪೈನ್, ಉತ್ತರಧ್ರುವದ ಕಾಡುಗಳು, ಉದ್ಯಾನಪ್ರದೇಶ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು) ಹಲವು ವೈವಿಧ್ಯ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿದೆ. ಪ್ರೈರಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಸಿರುಹುಲ್ಲು ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಮರಿಹಾಕುವ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಬಯಲುಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳ ವಂಶವು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳ ವಂಶ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿಗೊಂಡು ಅಲ್ಬರ್ಟದ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಲ್ಬರ್ಟ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವೂ ಆಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬೂದುಕರಡಿ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಕೇನೈನ್ (ನಾಯಿಯ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ) ಮತ್ತು ಫೆಲೈನ್ (ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ) ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕ್ಕ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕಯೋಟ್ (ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ತೋಳ), ತೋಳ, ನರಿ, ಹೆಬ್ಬೆಕ್ಕು(ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದೃಷ್ಟಿಯ ಮೃಗ), ಮತ್ತು ಕಾಡುಬೆಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಎಲ್ಲಾಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೆಗ್ಗಡವೆ, ಹೇಸರಗತ್ತೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಾಲವುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆಗಳು ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರೋಂಗ್‌ಹಾರ್ನ್‌ಗಳು (ಮುಂಚಾಚಿದ ಕವಲುಕೊಂಬುಗಳುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಪ್ರೈರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಕುರಿಗಳು(ದೊಡ್ಡಕೊಂಬಿನ ಕುರಿಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ) ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಆಡುಗಳು ಬಂಡೆ ತುಂಬಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಲಗಳು, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿಗಳು, ಸ್ಕಂಕ್‌ಗಳು(ಬೆಕ್ಕಿನ ಗಾತ್ರದ, ದುರ್ವಾಸನಾದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಸುರಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿ), ಅಳಿಲುಗಳು, ಮತ್ತು ದಂಶಕವರ್ಗದ ಹಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರೀಸೃಪವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಧದ ಘೋರ ವಿಷಸರ್ಪ "ಪ್ರೈರಿ ರಾಟಲ್‌ಸ್ನೇಕ್" (ಬಳೆಗಡಕ ಹಾವು)ಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಲ್ಬರ್ಟ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. [[File:Mill woods edmonton waterfowl.JPG|thumb|right|200px|ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಹಕ್ಕಿಗಳು]]ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಲ್ಬರ್ಟ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ಹಲವು ವಲಸೆಗಾರ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಗೂಡುಗಟ್ಟುವ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು, ಹೆಬ್ಬಾತುಗಳು, ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ನೀರುಕೋಳಿಗಳು ಪ್ರತೀ ವಸಂತಕ್ಕೆ ಆಲ್ಬರ್ಟ ತಲುಪಿ ಉತ್ತರ ಆಲ್ಬರ್ಟವನ್ನು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ನೂರಾರು ಪುಟ್ಟ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹದ್ದುಗಳು, ಗಿಡುಗಗಳು, ಗೂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಗೆಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹಲವಾರು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಪುಟ್ಟಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇತರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ ಆಲ್ಬರ್ಟ ಕೂಡಾ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ, ಕೀಟಗಳಿಗೆ, ಕಣಜಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೇನ್ನೊಣಗಳಿಗೂ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನದಿ ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೈಕ್ ಮೀನುಗಳು, ವಾಲ್ಲೀಗಳು, ಬಿಳಿಮೀನುಗಳು, ಬಹುವರ್ಣದ ಮೀನುಗಳು, ಮಚ್ಚೆ, ಪಟ್ಟೆ, ಚುಕ್ಕಿಗಳುಳ್ಳ ಮೀನುಗಳು, ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಟ್ರೌಟ್ ಮೀನುಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಟರ್ಜನ್ ಮೀನುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಕಡಲಾಮೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪೆಗಳು, ಸ್ಯಾಲಮಾಂಡರ್‌ಗಳು ಆಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಉಭಯವಾಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಆಲ್ಬರ್ಟವು ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಇಲಿ(ಕಂದುಬಣ್ನದ ಇಲಿ)ಗಳಿಲ್ಲದ ಕೆನಡಾದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ಇಲಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.<ref>{{Cite web| url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3441?opendocument| title=The History of Rat Control in Alberta| author=Alberta Department of Agriculture| accessdate=2007-01-11| archive-date=2011-08-28| archive-url=https://web.archive.org/web/20110828164627/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex3441?opendocument| url-status=dead}}</ref> 1950ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ ಸರಕಾರವು ಇಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಇದು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತೆಂದರೆ, ಕಾಡು ಇಲಿಗಳು ವಾಸವಾಗಿರುವ ಅದರಲ್ಲೂ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿಯುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ವರದಿಯಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆತವು. 2006ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕಾಡುಇಲಿಗಳ ಪತ್ತೆಯ ಶೂನ್ಯ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವಾಗಿ ಸಾಕುಇಲಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಕರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ವರ್ಗದ, ಯಾವುದೇ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ನಾರ್ವೆಗೈನ್ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಸಾಕುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಲ್ಬರ್ಟಿಯನ್‌ಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2009ರಲ್ಲಿ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಹಲವಾರು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿ ಇದರಿಂದ "ಇಲಿರಹಿತ" ಎಂಬ ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಗಂಡಾಂತರವೊದಗಿ ಬಂತು.<ref name="Rodents defying Alberta's rat-free claim">{{Cite news|url=http://www.calgaryherald.com/Rodents+defying+Alberta+free+claim/1949949/story.html|title=Rodents defying Alberta's rat-free claim|last=Markusoff|first=Jason|date=2009-09-01|publisher=Calgary Herald|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090903093346/http://www.calgaryherald.com/Rodents+defying+Alberta+free+claim/1949949/story.html|url-status=dead}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Alexander Rutherford.jpg|right|thumb|200px|ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸಿ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್]] {{Main|History of Alberta}} ಸುಮಾರು 53° ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಹಡ್ಸನ್ ಬೇ ಕಂಪನಿ(1670)ಯ ಏಕೀಕರಣದ ಸಮಯದಿಂದ ರೂಪರ್ಟ್‌ನ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1731ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಜನರು ಪ್ರೈರಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಾಕ್ ಲ ಬಿಚೆ ಮತ್ತು ಬೊನ್ನಿವಿಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಂದು ಕಾಲ್ಗರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪ 1752ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್ ಲ ಜಾಂಕ್ಯುರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಡ್ಸನ್ ಬೇಯಿಂದ ಹುಡ್ಸನ್ ಬೇ ಕಂಪನಿಯು ಆಗಮಿಸಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಾಂಟ್‌ರಿಯಲ್‌ನ ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯು ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಉತ್ತರ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಮಾಂಟ್‌ರಿಯಲ್‌ನ ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯ ಪರವಾಗಿ 1778ರಲ್ಲಿ ಲಾಕ್ ಲ ಬಿಚೆಯಲ್ಲಿ ಅಥಬಾಸ್ಕ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಪೋಂಡ್ ಅಥಬಾಸ್ಕ ಭೂಭಾಗದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಪರಿಶೋಧಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1788ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾಕೆನ್‌ಝಿಯು ಅಥಬಾಸ್ಕ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಚಿಪೆವ್ಯಾನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈತನ ಸೋದರ, ಸರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಕೆನ್‌ಝಿಯು ಉತ್ತರ ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ನದಿಯನ್ನು ಅದರ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ಎಡ್‌ಮಾಂಟನ್‌ವರೆಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಅಥಬಾಸ್ಕ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮತ್ತೆ ಅಥಬಾಸ್ಕ ಸರೋವರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮುಂದುವರೆದನು. ಇಲ್ಲೇ ಆತನು ಒಂದು ಬೃಹತ್ ನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದು ಅದು ಈಗ ಆತನ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ, ಮ್ಯಾಕೆನ್‌ಝಿ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಈತನು ಈ ನದಿಯ ಹೊರಹರಿವನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಅಥಬಾಸ್ಕ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಪೀಸ್ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ]]ವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಹೀಗೆ ಈತನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಉತ್ತರ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗಡಿ ದಾಟಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಿಳಿಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{Cite web|url=http://www.biographi.ca/009004-119.01-e.php?&id_nbr=2521|title=Alexander Mackenzie Biography|author=Dictionary of Canadian Biography|accessdate=2006-01-05}}</ref> ರೂಪರ್ಟ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಭಾಗವೆಲ್ಲಾ 1870ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಲ್ಬರ್ಟದ ದಕ್ಷಿಣದ ಅಂಚಿನ ಭೂಭಾಗವು ಲೂಸಿಯಾನದ ಫ್ರೆಂಚ್ (ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಶ್)ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು 1803ರಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1818ರಲ್ಲಿ ಲೂಸಿಯಾನದ ನಲುವತ್ತೊಂಭತ್ತು ರೇಖಾಂಶದ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ವಶಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. 1870ರವರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಆಲ್ಬರ್ಟವು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅದು ಮತ್ತು ರೂಪರ್ಟ್‌ನ ಭೂಭಾಗಗಳು ಕೆನಡದ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. 1882ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯು ವಾಯುವ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಸಾಹತು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಶಾಸನ ಸಭೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಚಳುವಳಿ/ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ 1905ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೇಮರಾನ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ಥಾನ, ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{Main|Demographics of Alberta}} [[File:Alberta population.svg|thumb|190px|right|ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬರ್ಟವು ತೀವ್ರಗತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಣತೊಡಗಿತು. 2003 ಮತ್ತು 2004ರ ನಡುವೆ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ತೀವ್ರಗತಿಯ ಜನನಪ್ರಮಾಣ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ), ವಲಸೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರ್‌ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಲಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 81% ಜನರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ 19% ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲ್ಗರಿ-ಎಡ್ಮಾಂಟನ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಕೆನಡದ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.<ref name="muntypes">{{Cite web|url=http://www.municipalaffairs.gov.ab.ca/ms_TypesMunicipalitiesAlberta.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061214100557/http://www.municipalaffairs.gov.ab.ca/ms_TypesMunicipalitiesAlberta.htm|archivedate=2006-12-14|author=Alberta Municipal Affairs|title=Types of Municipalities in Alberta|date=2006-05-16|accessdate=December 18, 2006|authorlink =Alberta Municipal Affairs}}</ref> ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬರ್ಟದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1901ರಲ್ಲಿ 73,022 ರಿಂದ ಬೆಳೆದು 2001ರಲ್ಲಿ<ref name="Population urban and rural Alberta">{{Cite web|url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo62j.htm|title=Population urban and rural, by province and territory|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-07|archive-date=2008-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081104232541/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo62j.htm|url-status=dead}}</ref> ಅದು 2,974,807 ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 2006ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ, ಇದು 3,290,350 ಆಗಿದೆ.<ref name="Population and dwelling counts, for Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/popdwell/Table.cfm?T=101|title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, 2006 and 2001 censuses – 100% data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-07|archive-date=2008-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213160312/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/popdwell/Table.cfm?T=101|url-status=dead}}</ref> [[File:Alberta Population by Mother Tongue.PNG|thumb|160px|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[74]</ref>]] 2006ರ ಜನಗಣತಿಯು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 2,576,670 ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯೇ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಒಟ್ಟು ಆಲ್ಬರ್ಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 79.99% ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಚೈನಾದ ಭಾಷೆಗಳು ನಂತರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳಾಗಿದ್ದು 97,275 ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. (3.02%). 84,505 ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಬಳಸುವ [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ]]ಯು ಇದರ ನಂತರದ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, 61,225 (1.90%) ಜನರು ಬಳಸುವ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಭಾಷೆಯು ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Detailed Mother Tongue Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=89201&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=701&Temporal=2006&Theme=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&GID=838045|title=Detailed Mother Tongue (186), Knowledge of Official Languages (5), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2001 and 2006 Censuses – 20% Sample Data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-07|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206055642/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=89201&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=701&Temporal=2006&Theme=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&GID=838045|url-status=dead}}</ref> 36,320 ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ [[ಪಂಜಾಬಿ]] (1.13%); 29,740 (0.92%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಟಗಾಲಾಗ್, 29,455 (0.91%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಯುಕ್ರೈನಿಯನ್, 29,125 (0.90%)ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪಾನಿಶ್]], 21,990 (0.68%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪೋಲಿಶ್, 20,495 (0.64%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಅರೇಬಿಕ್, 19,980 (0.62%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಡಚ್, ಮತ್ತು 19,350 (0.60%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿನ ಭಾಷೆ|ಮಿಯಟ್ನಮೀಸ್]] ಇತರ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳು(ಇಳಿಮುಖ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ). ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮೂಲನಿವಾಸೀ ಭಾಷೆಯು 17,215 (0.53%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ "ಕ್ರೀ". 13,095 (0.41%) ಜನ ಮಾತನಾಡುವ [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], 11,275 (0.35%) ಜನ ಮಾತನಾಡುವ[[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]], 10,845 (0.33%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ [[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯನ್]], 8,985 (0.28%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಂದಿ, 7,700 (0.24%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪರ್ಷಿಯನ್, 7,205 (0.22%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್,]] 6,770 (0.21%) ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಇವು ಇನ್ನಿತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳು.<br><small>''(ಮೇಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಭಾಷೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ)'' <ref name="Detailed Mother Tongue Alberta"/></small> [[File:Alberta Population by Ethnic Origin.PNG|thumb|right|250px|ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಿಂದ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಜನರು ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[79]</ref>]] ಆಲ್ಬರ್ಟ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆನಡದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮೂಲದವರು. ಆದರೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿ]]ನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಾದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ಸ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಬಂದವರೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೆನಡದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟವು ಅತೀ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಶೇಕಡಾ ಎರಡು) ಫ್ರಾಂಕೋಫೋನ್‌ಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ (ಮನಿಟೋಬದ ನಂತರದ) ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಪಚಾರವೆಂಬಂತೆ, ಕೆಲವು ಆಲ್ಬರ್ಟನ್‌ಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾತನಾಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ವಾಸಿಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. 2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ, ಅಲ್ಬರ್ಟದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ನಾಲ್ಕರಷ್ಟು ಜನರು ಚೀನೀಯರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ರು. ಎಡ್‌ಮಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಗರಿ ಎರಡೂ ಸಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚೀನಾಟೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಾಲ್ಗರಿಯು ಕೆನಡದ ಮೂರನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1880ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ನೇಮಕಾತಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರ ಪ್ರವೇಶವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಅಲ್ಬರ್ಟನ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ ಮೂರರಷ್ಟು. 2006ರ ಕೆನಡದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 885,825 ಇಂಗ್ಲಿಷ್ (27.2%); 679,705 ಜರ್ಮನ್ (20.9%); 667,405 ಕೆನಡಿಯನ್ (20.5%); 661,265 ಸ್ಕಾಟಿಷ್ (20.3%); 539,160 ಐರಿಷ್ (16.6%); 388,210 ಫ್ರೆಂಚ್ (11.9%); 332,180 ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ (10.2%); 172,910 ಡಚ್ (5.3%); 170,935 ಪೋಲಿಷ್ (5.2%); 169,355 ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರು(5.2%); 144,585 ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ (4.4%); ಮತ್ತು 137,600 ಚೀನಿಯರು (4.2%) ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಜನಾಂಗಗಳು. (ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತನಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು).''<ref name="Ethnic origins, 2006 counts, for Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=48&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-07}}{{Dead link|date=January 2010}}</ref>'' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೂಲದ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮೂಲ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಲ್‌ಗ್ರಿ, ಆರ್‌ಡ್ರೀ, ಕೇನ್ಮೊರೆ ಮತ್ತು ಬೇನ್ಫ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ನಗರಗಳ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಥಳ-ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[File:Alberta VisMin Abo 2006.jpeg|thumb|right|290px|2006ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತತೆ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 13.9ರಷ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯ ಮತ್ತು ಒಂಟಾರಿಯೋಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟವು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Visible minority groups Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=1&Data=Dist&StartRec=1&Sort=5&Display=Page&CSDFilter=500|title=Visible minority groups, percentage distribution (2006), for Canada, provinces and territories – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-09}}{{Dead link|date=January 2010}}</ref> ಎಡ್‌ಮಾಂಟನ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಗರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಜನರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Visible minority groups, percentage distribution Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=CSD&Code=01&Table=1&Data=Dist&StartRec=1&Sort=5&Display=Page&CSDFilter=5000|title=Visible minority groups, percentage distribution (2006), for Canada and census subdivisions (municipalities) with 5,000-plus population – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-09}}{{Dead link|date=January 2010}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 5.8% ಜನರು ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಇವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಉಳಿದರ್ಧ ಜನರು ಮೆಟಿಸ್(ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು). ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಸ್ಕಿಮೋಗಳೂ ಆಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Aboriginal identity population by age groups Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/Aboriginal/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=1&Data=Count&Sex=1&Age=1&StartRec=1&Sort=5&Display=Page|title=Aboriginal identity population by age groups, median age and sex, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-09}}{{Dead link|date=January 2010}}</ref> ಮೂಲನಿವಾಸೀ ಗುರುತುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="Aboriginal identity population by age groups Alberta" /> 2001ರ ಕೆನಡದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್. ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 25.7ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆನಡಾದ ಅಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯದ ನಂತರ) ನ್ನೂ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 23.1% ದಷ್ಟು. ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ, 13.5% ಜನರು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಕೆನಡದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇವರಲ್ಲಿ 5.9% ಜನರು ಆಂಗ್ಲೀಯರು. ಲ್ಯೂಥರನ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 4.8% ರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌ರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2.5%.ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ. [[File:Alberta Population by Religion.PNG|thumb|left|200px|ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಭಿನ್ನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವರು]] ಉಳಿದವರು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವೈಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧಾರ್ಮಿಕಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾವೊಂದು ಸಮುದಾಯವೂ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2% ರಷ್ಟನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಭರ್ಟದ ಮಾರ್ಮನ್‌ರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು ಇವರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.7% ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೆಮೊನೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ಅನಬಾಪಿಸ್ಟ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಹ ಹುಟ್ಟರೈಟ್‌ಗಳ ಜನಾಂಗವೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ (ಹುಟ್ಟರೈಟ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 0.4ರಷ್ಟು, ಮೆನ್ನೋಟಿಸ್ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವು 0.8%) ಮತ್ತು "ಏಳನೇ ದಿನದ ಪುನರಾಗಮನವಾದಿ" ಗಳು 0.3%.ರಷ್ಟು. ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿನ ವಲಸೆಗಾರಿಕೆಯ ವೇಳೆ ನಡೆದ ಉಯಿಲಿನಂತೆ, ಎಡ್ಮಾಂಟನ್‌ನ ಯೂಕ್ರೈನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಇಪಾರ್ಚಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಾಂಟನ್ ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಕೆನಡದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಯೂಕ್ರೈನಿಯನ್ ಒರ್ಥೋಡೋಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಲವು ಬೈಸ್ಯಾಂಟಿನ್ ಶೈಲಿಯ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಆಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿವೆ. <ref name="Selected Religions, for Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/Religion/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=1a&Code=48&Table=1&StartRec=1&Sort=2&B1=48&B2=All|title=Selected Religions, for Canada, Provinces and Territories – 20% Sample Data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-07|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206055618/http://www12.statcan.ca/english/census01/products/highlight/Religion/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&View=1a&Code=48&Table=1&StartRec=1&Sort=2&B1=48&B2=All|url-status=dead}}</ref> ಮುಸಲ್ಮಾನರು, ಸಿಕ್ಕರು ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]]ಗಳು ಅಲ್ವರ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1.7% ಜನ ಮುಸಲ್ಮಾನರು, 0.8% ಜನ ಸಿಕ್ಕರು, ಮತ್ತು 0.5%. ಜನರು ಹಿಂದೂಗಳು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಲಸೆಬಂದವರು, ಆದರೆ ಉಳಿದವರು ಪ್ರೈರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಮನೆತನದವರು.<ref name="Selected Religions, for Alberta" /> ಕೆನಡದ ಪುರಾತನ ಮಸೀದಿ "ಆಲ್ ರಶೀದ್ ಮಾಸ್ಕ್ಯೂ" ಎಡ್‌ಮಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ<ref name="Al-Rashid Mosque">{{Cite web|url=http://muslim-canada.org/alrashidmosque.html|title=Al-Rashid Mosque|publisher=Canadian Islamic Congress|accessdate=2009-08-07|archive-date=2009-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305234233/http://muslim-canada.org/alrashidmosque.html|url-status=dead}}</ref>. ಆದರೆ, ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿ, "ದಿ ಬೈಟನ್ ನೂರ್ ಮಾಸ್ಕ್ಯು" ಕಾಲ್ಗರಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Baitun Nur">{{Cite web|url=http://www.canada.com/topics/news/story.html?id=c1ce5c3b-de23-4093-85b8-36162ac636a6|title=Politicians and faithful open Canada’s largest mosque|accessdate=2 September 2010|date=5 July 2008|archive-date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012150130/http://www.canada.com/topics/news/story.html?id=c1ce5c3b-de23-4093-85b8-36162ac636a6|url-status=dead}}</ref> ಜ್ಯೂಗಳು ಆಲ್ಬರ್ಟದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.4% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ 13,000 ಜ್ಯೂಗಳು ಕಾಲ್ಗರಿ (7,500) ಮತ್ತು ಎಡ್‌ಮಾಂಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ (5,000)ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.amyisrael.co.il/na/canada/ AM Yisrael] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080521172717/http://www.amyisrael.co.il/na/canada/ |date=2008-05-21 }}—ದಿ ಜ್ಯೂಯಿಶ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ</ref> ===ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಗಳು=== {{Main|List of communities in Alberta}} <div style="margin-right:40px"> {{Cities in Alberta}}</div> ;ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶಗಳು {| class="wikitable sortable " |- ! ''' ಮೆಟ್ರೋ ಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಗಣತಿ:''' !2006 !2001 !1996 |- | ಕಾಲ್ಗರಿ CMA | 1,079,310 | 951,395 | 821,628 |- | ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ CMA | 1,034,945 | 937,845 | 862,597 |- | '''ನಗರಗಳು (10 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು):''' | | | |- | ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ | 988,193 | 878,866 | 768,082 |- | ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ | 730,372 | 666,104 | 616,306 |- | ರೆಡ್ ಡೀರ್ | 82,772 | 67,707 | 60,080 |- | ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ | 78,713 | 68,712 | 64,938 |- | ಸೈಂಟ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ <small>(ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ CMAಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)</small> | 57,719 | 53,081 | 46,888 |- | ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಹಟ್ | 56,997 | 51,249 | 46,783 |- | ಗ್ರಾಂಡೆ ಪ್ರೈರಿ | 47,076 | 36,983 | 31,353 |- | ಏರ್‌ಡ್ರೈ <small>(ಕಾಲ್ಗರಿ CMAಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)</small> | 28,927 | 20,382 | 15,946 |- | ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಗ್ರೋವ್ <small>(ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ CMAಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)</small> | 19,496 | 15,983 | 14,271 |- | ಲೆಡ್ಯೂಕ್ <small>(ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ CMAಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ)</small> | 16,967 | 15,032 | 14,346 |- | '''ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (3 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು):''' | | | |- | ಸ್ಟ್ರಾತ್‌ಕೊನಾ ಕೌಂಟಿ <small>(ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ CMAಗೆ ಸೇರಿದ್ದು)</small> | 82,511 | 71,986 | 64,176 |- | ವುಡ್‌ಬಫೆಲೋದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪುರಸಭೆ | 51,496 | 42,581 | 35,213 |- | ಶಿಲಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕೌಂಟಿ <small>(ಕಾಲ್ಗರಿ CMAಗೆ ಸೇರಿದ್ದು)</small> | 34,171 | 29,925 | 23,326 |} [[File:Edmonton Skyline Panorama.jpg|thumb|380px|left|ಎಡ್ಮಂಟನ್‌]] [[File:Calgary4-Szmurlo.jpg|thumb|360px|right|ಕಾಲ್ಗರಿ]] {{-}} ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== {{Main|Economy of Alberta}} ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಅವರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೆನಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಈಗಷ್ಟೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಕೃಷಿ]] ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2007 ರಲ್ಲಿನ ಜಿಡಿಪಿ ತಲಾ ಆದಾಯ 74,825 ಕೆನಡಾ ಡಾಲರ್ (C$) ಆಗಿದ್ದು, ಕೆನಡಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೆನಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಶೇ. 61 ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 46,441 ಕೆನಡಾ ಡಾಲರ್‌‍ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‍ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಎರಡುಪಟ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. 2006 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂದಾಜಿನಿಂದ ದಿಕ್ ಪಲ್ಲಟವು ಕೆನಡಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web| url= http://www.statcan.ca/english/ads/11-010-XPB/pdf/sep06.pdf|format=PDF |author= Statistics Canada | authorlink= Statistics Canada | title= The Alberta economic Juggernaut:The boom on the rose| month= September |year= 2006| accessdate=2007-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061102051818/http://www.statcan.ca/english/ads/11-010-XPB/pdf/sep06.pdf|archivedate=2006-11-02}}</ref> 2006 ರ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ<ref name="Median earnings for economic families with earnings Alberta">{{Cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/income/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=5&Data1=1&Data2=1&StartRec=1&Sort=2&Display=Page|title=Median earnings for economic families with earnings, both senior and non-senior families, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|publisher=Statistics Canada|accessdate=2009-08-09|archive-date=2008-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506115228/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/income/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Table=5&Data1=1&Data2=1&StartRec=1&Sort=2&Display=Page|url-status=dead}}</ref> ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನವು ತೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ 70,986 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು (ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ 60,270 ಡಾಲರ್). ಕಲ್ಗರಿ-ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಕೊರಿಡಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಭಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 400 ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಹೊಂದಿದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಗರಿ-ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಕೊರಿಡಾರ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2.15 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟಾಗಿತ್ತು (ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 72 ರಷ್ಟು ಅಲ್ಬರ್ಟಾನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು).<ref name="CECorridor">{{Cite web|url=http://geodepot.statcan.ca/Diss/Highlights/Page9/Page9d_e.cfm|title=Calgary-Edmonton corridor|work=[[Statistics Canada]], 2001 Census of Population|date=2003-01-20|accessdate=2007-03-22|archive-date=2007-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070223191204/http://geodepot.statcan.ca/Diss/Highlights/Page9/Page9d_e.cfm|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2003 ರಲ್ಲಿ ಟಿಡಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ರೂಪ್‌ ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಕೊರಿಡಾರ್ ಮಾತ್ರ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಕೆನಡಾ ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿ ಹೊಂದಿದ ಕೆನಡಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರೆಡಾರ್‌ನ ತಲಾ ಆದಾಯವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಶೇ. 40 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೇಸರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ‍. ಇದು ಕೆನಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web | url= http://oldfraser.lexi.net/media/media_releases/2001/20010626.html | title= Alberta Rated as Best Investment Climate | author= The Fraser Institute | authorlink= Fraser Institute | year= 2006 | month= November | accessdate= 2007-03-02 | archive-date= 2012-02-05 | archive-url= https://www.webcitation.org/65DKJFcoL?url=http://oldfraser.lexi.net/media/media_releases/2001/20010626.html | url-status= dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಇದು ಅಮೇರಿ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ 2 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web | url= http://www.freetheworld.com/efna.html | title= Economic Freedom of North America 2008 Annual Report | author= The Fraser Institute | authorlink= Fraser Institute | year= 2008 | accessdate= 2008-08-01 | ISBN= 0-88975-213-3 | archive-date= 2008-06-21 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080621175010/http://www.freetheworld.com/efna.html | url-status= dead }}</ref> ===ಉದ್ಯಮ=== [[File:Syncrude mildred lake plant.jpg|thumb|right|250px|ಮಿಡ್ರೆಲ್ ಸರೋವರದ ಗಣಿಯ ನೋಟ ಮತ್ತು ಅ‍ಯ್‌ಥಬ್ಯಾಸ್ಕ ಎಣ್ಣೆ ಮರಳು ಸ್ಥಾವರ.]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಮೂಲರೂಪದ ಎಣ್ಣೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಎಣ್ಣೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದಕಗಳನ್ನು ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ 2 ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ರಫ್ತುದಾರ ಹಾಗೂ 4 ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾಕನಾಗಿದೆ.<ref name="Alaska and Alberta - An Overview">{{Cite web|url=http://www.gov.state.ak.us/trade/2003/tad/canada/canadaalberta.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061215031033/http://www.gov.state.ak.us/trade/2003/tad/canada/canadaalberta.htm|archivedate=2006-12-15|title=Alaska and Alberta – An Overview|publisher=Government of Alaska|accessdate=2009-08-09}}</ref> [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಎರಡು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದಕರು ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೇಂದ್ರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೆಡಿ ಡಿಯರ್ ಹಾಗೂ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಎರಡೂ ಜಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪೊಲಿಥಿನ್ ಹಾಗೂ ವಿನಿ1 ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾನೆಯಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಅವರ ಎಣ್ಣೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‍ನ ಮೂಡಲ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥಾಬೇಸ್ಕಾ ಆಯಿಲ್ ಸಾಂಡ್ಸ್ ಇದು ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಣ್ಣೆ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಉಳಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಣ್ಣೆ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮನಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದು, 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಗಳು (254 ಕಿ.ಮೀ. ³) ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಹೊಸ ಸೆಳೆಯುವಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದಂತಹ ಹಬೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಸಾಂಧ್ರತೆಯ ಜಲ ನಿರ್ಗಮನ, ಗಟ್ಟಿ ಡಾಂಬರು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೂಲರೂಪದ ಎಣ್ಣೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಸಮೀಪದ ಹಣದಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬರಿದುಗೊಳಿಸಿದ ಗಣಿ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸಿತು ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಮರಳಿನಿಂದ ಗಟ್ಟಿ ಡಾಂಬರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ 315 ಬಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ (50 ಕಿ.ಮೀ. ³) ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಡಾಂಬರುಗಳು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಂತಹದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆನಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಮಾಕ್ ಮುರ್ರೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಎಣ್ಣೆ ಮರಳಿನ ಕೆಲಸಗಳು ಉತ್ತರ ಮೂಡಣ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Canada's Oil and Gas Industry">{{Cite web|url=http://www.buyusa.gov/montana/canadaoilsands.html|title=Canada Oilsands Opportunities|publisher=U.S. Commercial Service|accessdate=2009-08-09|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206021755/http://www.buyusa.gov/montana/canadaoilsands.html|url-status=dead}}</ref> ಎಣ್ಣೆ ಮರಳಿನಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಬೆಲೆಬರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟಕವೆಂದರೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆ. 2003ರಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಯು ಏರುತ್ತಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಈ ಎಣ್ಣೆ ಶೇಖರಣೆಯ ಕಾರ್ಯವು ಕಡಿಮೆ ಲಾಭ ಹೊಂದಿರುವುದು ಅಥವಾ ನಷ್ಟ ಉಂಟು ಮಾಡುವುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಅತ್ಯುನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು ಕಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೆಟೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ (ಎಲ್‌ಸಿಡಿ)|ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಡಿಸ್ಪ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.patentstorm.us/patents/5448263.html ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದಾದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809034342/http://www.patentstorm.us/patents/5448263.html |date=2013-08-09 }}—ಯುಎಸ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಪೆಟೆಂಟ್ ನಂ. 5,448,263; [http://www2.smarttech.com/st/en-US/About+Us/News+Room/Media+Releases/2002+Media+Releases.htm?guid=%7BB3BD6857-5D25-4EC7-A741-C0232368F5FE%7D ಯು.ಎಸ್. ಪೇಟೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಟಚ್ ಸೆನ್ಸಿಟಿವ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090215131340/http://www2.smarttech.com/st/en-US/About+Us/News+Room/Media+Releases/2002+Media+Releases.htm?guid=%7BB3BD6857-5D25-4EC7-A741-C0232368F5FE%7D |date=2009-02-15 }}—ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್</ref> ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಅನೇಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಣದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ===ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ=== [[File:Warner Elevator Row.jpg|thumb|250px|right|ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿನ ವಾರ್ನರ್ ಸಾಗಾಣಿಕಾ ದಾರಿ (ವಾರ್ನರ್ ಎಲೆವೇಟರ್ ರಾ)ಇದು ಕೊನೆಯ ಸಾಗಾಣಿಕಾ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ]] [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಯು]] ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತರವಾದ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಬೀಫ್‌ಗೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇದೆ.<ref>[http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/rsb11006 ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಲೈವ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಷನ್ಸ್ -ಅಗಸ್ಟ್ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815131438/http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/rsb11006 |date=2011-08-15 }}—ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಸರ್ಕಾರ,ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ</ref> ಹತ್ತಿರ ಅರ್ಧ ಕೆನಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಬೀಫ್ ಅರ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಭೋಗ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಉಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಕುರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಕೆನೋಲಾಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೇಸಾಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗೋಧಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇತರ ಕಾಳು ಕಡಿಗಳು ಕೂಡ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಸಾಯ ಒಣಭೂಮಿ ಬೇಸಾಯವಾಗಿವೆ, ಪಾಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಡೆಬಿಡದೆ ಮಾಡುವ ಕೊಯ್ಲು (ಪಾಳುಭೂಮಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ) ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಸವೆತದಲ್ಲಿನ ಸಂಕೋಚನಗಳು. ಪ್ರಾಂಥದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಳುಕಡಿಗಳ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಸಾಧನ ನಿಧಾನವಾಗಿ ರೇಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ರೈತರು ಕಾಳುಕಡಿಗಳನ್ನು ಟ್ರಕ್ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜೇನು ಸಾಕಾಣಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜೇನು ಸಾಕಣೆಗಾರರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಜೇನು ಸಾಕಾಣಿಕಾ ಮನೆಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಜೇನು ಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲ ಜೇನು ಸಾಕಣೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಾಲವಿರುವ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪನ್ನ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯ ಪೀಸ್ ನದಿ ದಡಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲೊವರ್ ಮತ್ತು ಫೈರ್‌ವೀಡ್ ಹೂವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಕಾನೋಲಾ ಹೂವು ಜೇನಿನಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಷಗೊಳ್ಳುವ ಹೂವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಜೇನು ಸಾಕಣೆಗಾರರು ಈ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಬೃಹತ್ತಾದ ಉತ್ತರ [[ಕಾಡು|ಅರಣ್ಯ]]ವು ರಕ್ಷಿತವಾದ ಮೆದುದಾರು ಅಲ್ಬರ್ಟಾಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ, ಓರಿಯಂಟೆಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ ಬೋರ್ಡ್ (ಓಎಸ್ ಬಿ) ಮತ್ತು ಪ್ಲೈವುಡ್ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ ದೇಶಗಳು ಬಿಳಿದಾಗಿಸಿದ ಮರದ ತಿರುಳು ಮತ್ತು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ=== {{Main|Tourism in Alberta}} [[File:Stephen Avenue.jpg|thumb|250px|right|ಸ್ಟಿಫನ್ ಅವೆನ್ಯೂ, ಕಾಲ್ಗರಿ.]] ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ದಿನದಿಂದ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವವರಿಗೆ ಸ್ಕಿಯಿಂಗ್, ಹೈಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಖರೀದಿ ಮಳಿಗೆಗಳಾದ ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಮಾಲ್, ಕಾಲ್ಗರಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪೇಡ್, ಔಟ್‌ಡೋರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ಸ್, ವೃತ್ತಿಪರ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಸಮಾರಂಭಗಳು, ಒಳರಾಷ್ಟೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಒಲಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ವುಡ್ ಬಫೆಲೊ ರಾಷ್ತೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಐಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಲ್ಗರ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಎರಡೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬಾನಫ್, ಜಾಸ್ಪರ್ ಮತ್ತು ರೊಕ್ಕಿ ಗುಡ್ಡಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Geography & Climate:Encourage Canadian Immigration">{{Cite web|url=http://www.akcanada.com/lic_alberta.cfm|title=Living in Canada : Alberta|publisher=AKCanada|accessdate=2009-11-08|archive-date=2009-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090126123053/http://akcanada.com/lic_alberta.cfm|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಕ್ಷಿಣ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗುತ್ತದೆ, [[ಕೆನಡಾ]]ದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದಿಂದ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾದ ಬ್ಯಾಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಜಾಸ್ಪರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎರಡು ಗುಡ್ಡದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಾತ್ಮಕವಾದ ಐಸ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬ್ಯಾಫ್ ಇದು ಕಲ್ಗರಿಯ{{convert|128|km|0|abbr=on}} ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೈವೇ1ರಲ್ಲಿದೆ ಜಾಫರ್ ಇದು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿಯ ಎಲ್ಲೊಹೆಡ್ ಹೈವೆಯಲ್ಲಿದೆ.{{convert|366|km|0|abbr=on}} ಕೆನಡಾದ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ ಕೆನಡಿಯನ್ ರೊಕಿ ಮೌಂಟೇನ್ ಪಾರ್ಕ್, ವಾಟರ್ ಟನ್-ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಉದ್ಯಾನ, ವುಡ್ ಬಫೆಲೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ, ಡೈನೋಸಾರ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಹೆಡ್-ಸ್ಮಾಷ್ಡ್-ಇನ್ ಬಫೆಲೋ ಜಂಪ್. [[File:Lake Louise 17092005.jpg|thumb|250px|right|ಕೆನಡಾದ ರಾಕೀಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್ ಲೂಯೀಸ್.]] 1.2 ಮಿಲಿಯನ್‌‍ಗಳಷ್ಟು ಜನರು ಕಲ್ಗರಿ ಸ್ಟಾಂಪೆಡ್‌ಗೆ<ref name="Landmark Stampede Dates">{{Cite web|url=http://www.stampede.coolattractions.com/history.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071116223219/http://www.stampede.coolattractions.com/history.html|archivedate=2007-11-16|title=History of the Stampede|publisher=Calgary Stampede|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಕೆನಡಾದ ವೈಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ದನಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 700,000 ಜನರು ಎಡ್ಮಂಟನ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಎಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ (ಕ್ಲೊಂಡಿಕ್ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ).<ref>{{Cite web|url=http://www.capitalex.ca/about|title=About|publisher=Northlands|accessdate=2010-03-29}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಡ್ಮಂಟನ್ ಇದು ಯುಕಾನ್ ಚಿನ್ನದ ಭೂಮಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕೆನಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಇರುವ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಿನ್ನದ ಅನ್ವೇಷಕರಿಗೆ ಉಗಿಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಚಿಲ್ ಕೂಟ್ ಪಾಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ 650,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವೆಂದರೆ ಕಾಲ್ಗರಿಯ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಡ್ರಮ್ ಹೆಲ್ಲರ ವ್ಯಾಲ್ಲಿ. ಡ್ರಮ್ ಹೆಲ್ಲರ್, “ಡೈನೋಸಾರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ವರ್ಡ್”, ಇಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಟೈರ್ರೆಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಾಲಿಯೋಂಟೋಲೋಜಿ ಇದೆ. ಡ್ರಮ್ ಹೆಲ್ಲರ್ ಕೂಡ ಶ್ರೀಮಂತ ಗಣಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೆನಡಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿತ್ತು. ಕೆನಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದಾರಿಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸಮಾರಂಭಗಳು, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪೂರ್ವ-ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರೇರೀ ರೇಲ್ವೆ ಎಕ್ಸಕರ್ಷನ್ಸ್, ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಟೆಟ್ಲರ್‌‍ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಸಬಲ್ಲ ಕೆಲವೇ ಉಗಿಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುರಿತು ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರೇರಿ ಚಿತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ಎಕ್ಸಕರ್ಷನ್ಸ್ ಪ್ರತಿವರ್ಷದ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಹೈಕಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಕೀ ಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಸ್ಕೀ ರೆಸಾರ್ಟ್ ತಾಣಗಳಾದ ಸನ್ ಶೈನ್ ವಿಲ್ಲೇಜ್, ಲೇಕ್ ಲೋಯಿಸ್, ಮಾರ್ಮೊಟ್ ಬೇಸಿನ್, ನಾರ್ಕ್ವೇ ಹಾಗೂ ನಾಕಿಸ್ಕಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬೇಟೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರು ಗಣನೀಯ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಟಾಲ್‌ ಟೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ===ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವಿಕೆ=== ಇಲ್ಲಿ ಆದಾಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ (ಶೇ. 30.4) ವಿದ್ಜಿಸುವ ರಾಯಲ್ಟಿ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ (ಶೇ. 22.3), ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ (ಶೇ. 19.6) ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಅನುದಾನ(ಶೇ. 9.8)ವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Budget 2009, Building On Our Strength">{{Cite web|url=http://alberta.ca/budget2008/#|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503001735/http://alberta.ca/budget2008/#|archivedate=2008-05-03|title=Budget 2009, Building On Our Strength|publisher=Government of Alberta|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಆಲ್ಬರ್ಟ ಜನರು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮಾತ್ರ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ (ಆದಾಗ್ಯೂ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಮನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಹೊಂದಿದೆ). ಅಲ್ಲದೆ ಕೆನಡಾದ ಇದೊಂದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಒಂದೇ ದರದ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಯ ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶೇ. 10 ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆಯ ವರಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="What are the income tax rates in Canada for 2009?">{{Cite web|url=http://www.cra-arc.gc.ca/tx/ndvdls/fq/txrts-eng.html|title=What are the income tax rates in Canada for 2009?|publisher=Canada Revenue Agency|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ಗುಣವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಜೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಮನೆಗಳಿಗೆ 16,161 ಡಾಲರ್ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ನ್ಯೂನತೆ ಇರುವ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದವರಿಗೆ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯತಿ ಇದೆ.<ref name="Alberta Tax and Credits">{{Cite web|url=http://www.cra-arc.gc.ca/E/pbg/tf/5009-c/5009-c-08e.pdf|title=Alberta Tax and Credits|publisher=Government of Alberta|accessdate=2009-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090225013222/http://www.cra-arc.gc.ca/E/pbg/tf/5009-c/5009-c-08e.pdf|archivedate=2009-02-25}}{{Dead link|date=January 2010}}</ref> ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ನಗರಸಭೆ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ನ್ಯಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಂಡ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪೂರೈಕೆದಾರನೂ ಹೌದು. ಖಾಸಗೀಕರಣದ ನಂತರ ಅಗತ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 304 ರಿಂದ 1,726 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಉದ್ಯೋಗವು 1,300 ದಿಂದ 4,000 ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು 3,325 ರಿಂದ 16,495 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.taxpayer.com/atlantic/right-way-sell-booze-new-brunswick|publisher=[[Canadian Taxpayers Federation]]|accessdate=2010-10-24|title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು|archive-date=2011-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110118090232/http://taxpayer.com/atlantic/right-way-sell-booze-new-brunswick|url-status=dead}}</ref> ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವು ಕೂಡ 400 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಿಂದ 700 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ==ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== {{See also|List of Alberta provincial highways}} {{See also|List of airports in Alberta}} [[File:DavidThompsonHighway.JPG|right|thumb|220px|ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಹೊರಗಿರುವ ಡೇವಿಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ ಹೆದ್ದಾರಿ.]] ಅಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ {{convert|180000|km|0|abbr=on}} ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ {{convert|50000|km|0|abbr=on}} ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನದಾಗಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆದ್ದಾರಿ 2ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ [[wikt:corridor|ಕಾರಿಡಾರ್]] ಆಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾರ್ವೆ ಗಡಿ ದಾಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಕನೆಕ್ಸ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹೆದ್ದಾರಿ 4 ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ 15ರಿಂದ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ನ ಜನದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗೇಟ್‌‍ವೇಯಿಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದವರೆಗೂ, ಕೌಟ್ಸ್ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನವರೆಗೂ ಹರಡಿದೆ. ಹೆದ್ದಾರಿ 3 ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಿಂದ ಫೊರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲಿಯೊಡ್‌ನವರೆಗೂ ಹರಡಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ 4ಕ್ಕೆ ಹೆದ್ದಾರಿ 2ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆದ್ದಾರಿ 2 ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲಿಯೊಡ್, ಕಾಲ್ಗರಿ, ರೆಡ್‌ಡೀರ್, ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ‍ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‍ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಅ‍ಯ್‌ಥಬ್ಯಾಸ್ಕದವರೆಗೂ ಇದ್ದು ನಂತರ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಿನಾರೆಯಾದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಸ್ಲೇವ್ ಸರೋವರದ ಮೂಲಕ ಹೈ ಪ್ರೈರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೀಸ್ ನದಿಯವರೆಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ವ್ಯೂವ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡೆ ಪ್ರೈರಿಯವರೆಗೂ ಸಾಗುವ ಇದು ಹೆದ್ದಾರಿ 43ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನ‌ ನಡುವಿನ ಹೆದ್ದಾರಿ 2ರ ಭಾಗವನ್ನು ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ II ಹೆದ್ದಾರಿಎಂದು ರಾಣಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಬೇಟಿನೀಡಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆದ್ದಾರಿ 2ಯು ಎರಡಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ: ಅವೆಂದರೆ "ಕೌಬಾಯ್‌ ಟ್ರಯಲ್‌," ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆದ್ದಾರಿ 2ರ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ 22 ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ 2ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ 21. ಹೆದ್ದಾರಿ 43 ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡೆ ಪ್ರೈರಿ ಮತ್ತು ಪೀಸ್ ರಿವರ್ ಕಂಟ್ರಿ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಹೆದ್ದಾರಿ 63 ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅ‍ಯ್‌ಥಬ್ಯಾಸ್ಕ ಎಣ್ಣೆಮರಳು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮುರ್ರೆಯೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು ಎರಡು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾರಿಡಾರಾದ ಟಾನ್ಸ್-ಕೆನಡಾ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೆಡಿಸಿನ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹತ್ತಿರ ಸಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಕಾಲ್ಗರಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಆಲ್ಬರ್ಟಾವನ್ನು ತೊರೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಕಾರಿಡಾರೂ ಸಹ ಟಾನ್ಸ್-ಕೆನಡಾ ಜಾಲದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಯೆಲ್ಲೊಹೆಡ್ ಹೆದ್ದಾರಿ (ಹೆದ್ದಾರಿ 16) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಯ್ಡ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಪರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿದೃಶ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಐಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇಯ ಮೂಲಕ {{convert|228|km|0|abbr=on}} ಜಾಸ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಲುಯೀಸ್ ಸರೋವರದ ಮೂಲಕ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ, ಹಿಮನದಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಿಡಾರೆಂದರೆ ಹೆದ್ದಾರಿ 11ಯು (ಡೇವಿಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು) ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ನದಿ ದಾಟುವಿನ ಪೂರ್ವದಿಂದ ರಾಕೀ ಮೌಂಟೇನ್ ಹೌಸ್‌ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಡೀರ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ, {{convert|20|km|0|abbr=on}} ಶೆಟ್ಲರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ 12ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ರೆಡ್ ಡೀರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ 2ನ್ನು ದಾಟುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಮಧ್ಯ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿನ ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವೇಗ ಪಥಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಟ್ರಯಲ್‌'' ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾದ ಡೀರ್‌ಫೂಟ್ ಟ್ರಯಲ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ಹೆದ್ದಾರಿ 2, ನಂತರ ಕಾಲ್ಗರಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಗರಿ ಟ್ರಯಲ್(ದಕ್ಷಿಣ) ಎಂದೂ, ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಗೇಟ್‌ವೇ ಬುಲೆವಾರ್ಡ್‌(ಉತ್ತರ) ಎಂದೂ, ನಂತರ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೈಂಟ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸೈಂಟ್ ಲಬರ್ಟ್ ಟ್ರಯಲ್‌ ಎಂದೂ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾಲ್ಗರಿಯನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ನಗರದ ಮೋಟಾರುದಾರಿಗಳನ್ನು ''ಟ್ರಯಲ್‌'' ಗಳೆಂದು ಮತ್ತು ಫಸ್ಟ್‌ ನೇಶನ್ಸ್‌ನಂತಹ ಪಂಗಡಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಅವೆಂದರೆ ಕ್ರೌಚಿಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಯಲ್, ಡೀರ್‌ಫೂಟ್ ಟ್ರಯಲ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಟೋನಿ ಟ್ರಯಲ್‌. ಕಾಲ್ಗರಿ, ಎಡ್ಮಂಟನ್‌, ರೆಡ್ ಡೀರ್, ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಹಟ್, ಮತ್ತು ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌ಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಸ್ಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‌ಗಳು ಹಗುರ ರೈಲ್ವೇ ಪ್ರಯಾಣ (ಎಲ್‌ಆರ್‌ಟಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಎಲ್‌ಆರ್‌ಟಿಯು ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಾಗುವ ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಲಘು ರೈಲ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ,‍ ಕಾಲ್ಗರಿಯ ಸಿ-ಟ್ರೈನ್‌ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಗುವ ಎಲ್‌ಆರ್‌ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‌ಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಲ್ಗರಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕೆನಡಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟಣೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾಲ್ಗರಿಯ [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ವೆಸ್ಟ್‌ಜೆಟ್ ಏರ್‌‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಏರ್‌‌ ಕೆನಡಾದ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಗರಿಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರೈರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ (ಆಲ್ಬರ್ಟಾ, ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಮತ್ತು ಮನಿಟೋಬ) ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಪೂರ್ವದ ಕೆನಡಾ, 15 ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಒಂದು ಏಷ್ಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ತಲಪುದಾಣ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸೇವೆಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Calgary Airport Authority">{{Cite web|url=http://www.yyc.com/|title=Calgary Airport Authority|publisher=Calgary Airport Authority|accessdate=2009-08-09}}</ref> ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೆನಡಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಜಾಲವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಅದರಂತೆ 10 ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, 3 ಯುರೋಪಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು 6 ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="EIA">{{Cite web|url=http://www.flyeia.com/|title=EIA|publisher=Edmonton International Airport|accessdate=2009-08-09}}</ref> {{convert|9000|km|0|abbr=on}}ಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ರೈಲ್ವೇ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಲ್ಬರ್ಟಾವನ್ನು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ರಾಕೀ ಮಂಟೇನಿಯರ್‌ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೇ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೇ ಕಂಪನಿಯು ರೈಲ್ವೇ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ== {{See also|Health care in Canada}} [[File:Alberta Children's Hospital 3+4.jpg|thumb|220px|right|ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಎಲ್ಲಾ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಂತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ ನಿಧಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾವು 1950ರಲ್ಲಿ ಟಾಮೀ ಡೊಗ್ಲಾಸ್-ಶೈಲಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆನಡಾದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದು (ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ನ ನಂತರ), ಆಧುನಿಕ ಮೆಡಿಕೇರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಗಿದೆ. 2008–2009ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಯವ್ಯಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ $13.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು (ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರೀ ಆಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 36%) ಕೆನಡಾದ ಉತ್ತಮ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಗಂಟೆಗೆ $1.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Health Care Funding Allocations 2009–2010">{{Cite web|url=http://www.health.alberta.ca/about/health-funding-allocations.html|title=Health Care Funding Allocations 2009–2010|publisher=Government of Alberta|accessdate=2009-08-06|archive-date=2009-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815191055/http://www.health.alberta.ca/about/health-funding-allocations.html|url-status=dead}}</ref> [[File:University Hospital Complex University Of Alberta Edmonton Alberta Canada 02A.jpg|thumb|220px|left|ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸಂಕೀರ್ಣ.]] ವಿದ್ಯಾವಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಆಲ್ಬರ್ಟಾವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಫೂಟ್‌ಹಿಲ್ಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ, ಪೀಟರ್ ಲಾಫೀಡ್ ಸೆಂಟರ್, ರಾಕೀವ್ಯೂವ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಗ್ರೇಸ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕಾಲ್ಗರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ (ಯುಸಿಎಮ್‌ಸಿ), ಟಾಮ್ ಬೇಕರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಗರಿಯಲ್ಲಿನ ಲಿಬಿನ್ ಕಾರ್ಡಿಯೊವಸ್ಕ್ಯುಲಾರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ; ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿನಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ರಾಯಲ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,ಮಜಾನ್‌ಸ್ಕೋವಸ್ಕಿ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಲೂಯೀಸ್ ಹೊಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಸ್ಟೊಲೆರಿ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಮಧುಮೇಹ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ್ರಾಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಔಷಧ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ರೆಕ್ಸಲ್ ಕೇಂದ್ರ. ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹೊಸ $909 ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ದಲ್ಲಿರುವ ಮಯೋ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ ರೀತಿಯ ಸಂಶೋಧನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿಯನ್ನಿರಿಸುವ ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Edmonton Clinic">{{Cite web|url=http://www.edmontonclinic.ca/|title=Edmonton Clinic|publisher=Alberta Health Services; University of Alberta|accessdate=2009-08-31|archive-date=2009-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090822225400/http://www.edmontonclinic.ca/|url-status=dead}}</ref> ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಏಕೀಕೃತ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಮಂಡಳಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ 1, 2008ರ ಮೊದಲು ಆಲ್ಬರ್ಟಾವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಪನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ : ಕಾಲ್ಗರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಆರೋಗ್ಯ (ಎಡ್ಮಂಟನ್‌), ಚಿನೂಕ್ ಆರೋಗ್ಯ, ಡೇವಿಡ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪೂರ್ವದ ಕೆಂದ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ, ಉತ್ತರದ ಲೈಟ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಪಾಲಿಸರ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪೀಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶ. ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಶಾಕ್ ಟ್ರೌಮ ಏರ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಸೊಸೈಟಿಯು ಏರ್ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದರೆ ಕುಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಈ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="STARS; About Us">{{Cite web|url=http://www.stars.ca/bins/content_page.asp?cid=2|title=STARS; About Us|publisher=STARS|accessdate=2009-08-31|archive-date=2009-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816052810/http://www.stars.ca/bins/content_page.asp?cid=2|url-status=dead}}</ref> ==ಸರ್ಕಾರ== {{Main|Politics of Alberta|Monarchy in Alberta}}{{See also|List of Alberta Premiers|List of Alberta general elections}} [[File:Edmonton leg.jpg|thumb|240px|right|ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ‌ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಭವನ.]] ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದೇ ಸಭೆಯುಳ್ಳ ಶಾಸನ ಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ಸಭೆಯುಳ್ಳ ಶಾಸಕಾಂಗವಾಗಿದ್ದು ಶಾಸನ ಸಭೆಯು ಎಂಬತ್ಮೂರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಸಮಿತಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ನಗರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು "ಕೌಂಟೀಸ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ II ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಸರ್ಕಾರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಎಥೆಲ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ನೈಜವಾಗಿ ಆತನು ನಾಮಮಾತ್ರದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದು ಆತನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರೂಡಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಧಾನಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2, 2006ರಂದು ಪ್ರ್ಗ್ರೆಸ್ಸೀವ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಈಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿಯೆಂದರೆ ಎಡ್ ಸ್ಟೆಲ್ಮಚ್‌. ಸ್ಟೆಲ್ಮಚ್ 13ನೇ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 15, 2006ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನಿಯು ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆಳುತ್ತಿದ್ದು ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮೂರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವೆಂದರೆ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸೀವ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ಸ್ ("ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ಸ್ " ಅಥವಾ "ಟೋರೀಸ್"), ಲಿಬರಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನ್ಯೂ ಡೆಮಾಕ್ರಟ್ಸ್‌. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗೆಗೆ ಬಲವಾದ ಒಲವಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಪಕ್ಷವಾದ ಸೋಶಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯು ಆಲ್ಬರ್ಟಾವನ್ನು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿತು ಆದರೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸೀವ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಆಲ್ಬರ್ಟಾವನ್ನು ಆಳಲಿಲ್ಲ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳು ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿದವು ಅವೆಂದರೆ: 1905ರಿಂದ 1921ರ ವರೆಗೆ ಲಿಬರಲ್ಸ್; 1921ರಿಂದ 1935ರ ವರೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ; 1935ರಿಂದ 1971ರ ವರೆಗೆ ಸೋಶಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಾರ್ಟಿ, 1971ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ವರೆಗೆ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸೀವ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ ಪಾರ್ಟಿಯು ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳ ಅಲೆಯೇಳುತ್ತದೆ. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಈ ಅಲೆಯು ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತು, ಆಗ ವಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಚಳುವಳಿಗಳ ಅಥವಾ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದ ಆಸಕ್ತಿಯು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಬಯಸುವ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ. 2008ರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆಯು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 2008ರಂದು ನಡೆದು ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸೀವ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ ಪಾರ್ಟಿಯು 83ರಲ್ಲಿ 72ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷವು ಒಂಭತ್ತು ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ನ್ಯೂ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="2008 Alberta Election Results">{{Cite news|url=http://www.ctv.ca/mini/albertaElection2008/|title=2008 Alberta Election Results|publisher=CTV|accessdate=2009-08-09|archive-date=2008-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080308170551/http://www.ctv.ca/mini/albertaElection2008/|url-status=dead}}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== {{Main|Education in Alberta}} [[File:SAIT Heart Building 2.jpg|thumb|right|220px|ಸೇಂಟ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಹಾಲ್.]] ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಇತರೆ ಕೆನೆಡಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರವೂ 1905ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು,ಕಾಲೇಜುಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲೆಗಳು,ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆಗಳು) ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿದರು. ===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು=== ನಲವತ್ತೆರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಹದಿನೇಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಹದಿನಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರೋಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಮುದಾಯದವರು ಒಂದು ಶಾಲೆಯನ್ನು(ಸೇಂಟ್ ಅಲ್ಬರ್ಟ್) ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಶಾಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ, ಗ್ಲೆನ್ ಎವಾನ್, ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ರೀಜನ್‌ನ ವಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ. ಲಾಯ್ಡ್‌ಮಿನ್ಸ್ಟರ್ ನಗರವು ಆಲ್ಬರ್ಟಾ/ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲಾಗಳೆರಡರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈ ಮೇಲಿನಂತೆ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: ಇವೆರಡನ್ನು ಸಾಸ್ಕಾಚೆವನ್ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೆ–12 ಶಿಕ್ಷಣ ವೆಚ್ಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳು 1994ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರ ವಿಧಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 1994ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು,ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲಾ ಮಂಡಲಿಗಳಿಂದಲ್ಲ. ಕೆ–12 ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 1994ರ ವರೆಗೂ ಆಸ್ತಿ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು, ನಂತರದಲ್ಲಾದ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆನೆಂದರೆ ಇದರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರಸಭೆಯು ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆಸ್ತಿ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಯು ಕೆ–12 ನೀಡುವ ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಶಾಸನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಾದ್ಯಂತದಿಂದ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ಕೊಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳು, ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ(ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಜುಕೇಶನ್). ಮನೆಯಲ್ಲೆ ನಡೆಸುವ ಶಾಲೆಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಧ್ಯಯನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅನುಮೊದನೆಗೊಂಡ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಜುಕೇಶನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಪಡೆದಿರಬೇಕು ಇವರು ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಜುಕೇಶನ್‌ದಿಂದ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರೊವೆನ್ಶಿಯಲ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಟೆಸ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಶನ್ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು=== {{Main|Higher education in Alberta}} [[File:Saint Josephs College University Of Alberta Edmonton Alberta Canada 02A.jpg‎|thumb|230px|right| ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್.]] ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‌ರಿಂದ 1908ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಆಲ್ಬರ್ಟಾ'ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಗರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಒಮ್ಮೆ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, 1966ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಈಗ ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅ‍ಯ್‌ಥಬ್ಯಾಸ್ಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮತ್ತು ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿವೆ,ಇವೆರಡು ಅ‍ಯ್‌ಥಬ್ಯಾಸ್ಕ ಮತ್ತು ಲೆತ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಮೌಂಟ್ ರಾಯಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ, ಕಾಲ್ಗರಿ'ಯ ಎರಡನೇಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿತ್ತು, ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಎವಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರ ನಂತರ, ಎಡ್ಮಂಟನ್ ನಗರದ ಎರಡನೇಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. ನೇರವಾಗಿ 15 ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಸೌತರ್ನ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಎಂಬ ಎರಡು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ನಿಧಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.<ref name="Service Centres">{{Cite web|url=http://aet.alberta.ca/technology/actionplan/servicecentres.aspx|title=Service Centres|publisher=Government of Alberta|accessdate=2009-08-09|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726135551/http://aet.alberta.ca/technology/actionplan/servicecentres.aspx|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಪೊಸ್ಟ್‌-ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವು ಕ್ರೈಸ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಾಲ್ಗರಿಯಲ್ಲಿ ಡೆವ್ರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಇದೆ. ಇದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುದಾನವನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇತ್ತಿಚೀನ ದಿನಗಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೇಲೆ ವಿವಾದ ಶುರುವಾಗಿದೆ (ತೆರಿಗೆದಾರರು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ). 2005ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲೇನ್ ಮನೆಪಾಠ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಚನವಿತ್ತರು.<ref name="Advocacy">{{Cite web|url=http://www.su.ualberta.ca/su/student_government/advocacy/|title=Advocacy|publisher=University of Alberta Students Unions|accessdate=2009-08-09|archive-date=2006-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20061011224154/http://www.su.ualberta.ca/su/student_government/advocacy/|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿಲ್ಲ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== {{Main|Culture of Alberta}} {{See also|Festivals in Alberta}} [[File:StampedeRodeo2002.JPG|200px|right|thumb|ಕಾಲ್ಗರಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪೇಡ್.]] ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಬ್ಬಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಡ್ಮಂಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ‌. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್'ನ ಹಬ್ಬದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಫ್ರಿಂಜ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಕೆನಡಾ'ದ ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಗರಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಇವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರಿಂದ "ಹಬ್ಬಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ "ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಿನಗಳ"ಲ್ಲಿ 70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮುದಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳ ಪೂರ್ತಿ ಟೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ &amp; ದ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ &amp; ಡಿಸೈನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಬ್ಬಗಳು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌'ನ ಚರ್ಚಿಲ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. [[File:AGA on Churchill Square.jpg|190px|right|thumb|ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ.]] ಕ್ಯಾರಿಫೆಸ್ಟ್‌ ಹಬ್ಬವು ಕಾಲ್ಗರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ (ಟೊರಾಂಟೊದಲ್ಲಿಯ ಕ್ಯಾರಿಬಾನಾದ ನಂತರ ಇದು ಬರುತ್ತದೆ.) ನಗರದ ಕೆಳಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆವ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಹಬ್ಬ ಕ್ಯಾರಿವೆಸ್ಟ್‌ ಇದೆ. ಉತ್ತಮವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌ ನಗರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕಾಲ್ಗರಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪೇಡ್‌ಗೆ ಕೂಡ ಕಾಲ್ಗರಿ ನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ " ಹೊರಾಂಗಣಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ಇದೆ." ಸ್ಟ್ಯಾಂಪೇಡ್ ಕೆನಡಾ'ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೊಡೆಯೊ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಓಟಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕರುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಗೂಳಿ ಸವಾರಿ. ಗೂಳಿ ಹಬ್ಬದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇರುವ ವಿವಿಧ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಬರ್ಟಾದ ವಿಶೇಷವಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ಕೇಂದ್ರವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಮೌಂಟೇನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಲು ಸಾಲು ಹಬ್ಬಗಳ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಇವೆಂಟ್‌‍ಗಳಿಗೆ ಆಥಿತ್ಯ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಾಂತದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮನೊರಂಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ್ದು ಇವು ಎಡ್ಮಂಟನ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಬಾರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ವಿನ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯೂಜಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮನೊರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆನಡಾ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಕಾಲ್ಗರಿ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಟನ್‌‌ಗಳೆರಡು ತವರು ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟಾಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಸಾಕರ್]], ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ ಆಟಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Portal box|Canada|Alberta}} {{Wikipedia-Books|Canada}} * ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದ * ಆಲ್ಬರ್ಟಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು {{-}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Sister project links}} * [http://www.gov.ab.ca/ ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಸರ್ಕಾರದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] * {{dmoz|Regional/North_America/Canada/Alberta}} * [http://culture.alberta.ca/archives/ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130220162645/http://culture.alberta.ca/archives/ |date=2013-02-20 }} * [http://www.travelalberta.com/ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ] * [http://www.albertasource.ca/ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-378/politics_economy/alberta_oil/ ಸಿಬಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್-ಸ್ಟ್ರೈಕಿಂಗ್ ಆಯಿಲ್ ಇನ್ ಆಲ್ಬರ್ಟಾ] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-1472/politics_economy/alberta_elections/ ಸಿಬಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್—ಎಲೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಡೈನಾಸ್ಟೀಸ್: ಆಲ್ಬರ್ಟಾ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ಸ್ 1935 ಟು 2001] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-69-1737/life_society/alberta_100/ ಸಿಬಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್—ಆಲ್ಬರ್ಟಾ @ 100] {{-}} {{Subdivisions of Alberta}} {{Topics on Alberta}} {{Provinces and territories of Canada}} {{Canada topics}} {{Coord|54|30|N|115|00|W|type:country_region:CA-AB|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಲ್ಬರ್ಟಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು]] kh6kq1e3u3uevswgnmobvae2c3q60ng 0 27361 1384478 1342310 2026-08-27T08:37:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384478 wikitext text/x-wiki {{Cleanup|date=June 2010}} {{Copy edit|date=June 2010}} {{Infobox Airline |airline =Kingfisher Airlines |logo =Kingfisher Airlines logo.png |logo_size =200 |image = [[UB Towers.jpg]] |image_caption=UB Towers Bengaluru, India |IATA =IT |ICAO=KFR |callsign = KINGFISHER |parent = [[United Breweries Group]] |founded = 2003 |commenced = 9 May 2005 |key_people =<div> * [[Vijay Mallya]] (CMD) * Sanjay Aggarwal ([[Chief Executive Officer|CEO]]) </div> |headquarters= Kingfisher House, [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]<ref>{{cite web| title=Airline Membership| work=IATA| url=http://www.iata.org/membership/Pages/airline_members_list.aspx?All=true| access-date=2011-01-23| archive-date=2015-07-11| archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071646/http://www.iata.org/membership/Pages/airline_members_list.aspx?All=true| url-status=dead}}</ref> |hubs= [[Bengaluru International Airport]] |secondary_hubs = <div> *[[Chhatrapati Shivaji International Airport]] (Mumbai) *[[Indira Gandhi International Airport]] (Delhi) *[[Netaji Subhash Chandra Bose International Airport]] (Kolkata) </div> |focus_cities= <div> *[[Chennai International Airport]] *[[Cochin International Airport]] (Kochi) *[[Pune International Airport]] *[[Rajiv Gandhi International Airport]] (Hyderabad) *[[Sardar Vallabhbhai Patel International Airport]] (Ahmedabad) </div> |subsidiaries = [[Kingfisher Xpress]] |frequent_flyer = King Club |lounge= Kingfisher Lounge |alliance=[[Oneworld]] (future) |fleet_size= 66 (+130 orders) |destinations= 71<ref name="flykingfisher.com">{{cite web |url=http://www.flykingfisher.com/media-center/press-releases/kingfisher-airlines-launches-flights-on-the-new-delhi---london-route.aspx |title=Kingfisher Airlines Launches Flights on the New Delhi - London Route |publisher=Flykingfisher.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2010-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401110941/http://www.flykingfisher.com/media-center/press-releases/kingfisher-airlines-launches-flights-on-the-new-delhi---london-route.aspx |url-status=dead }}</ref> |company_slogan = ''Fly The Good Times'' |website = [http://flykingfisher.com flykingfisher.com] }} '''ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್''' ಕಂಪೆನಿಯು [[ಭಾರತ]] ಮೂಲದ ವಿಮಾನಯಾನ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರ]]ದ ವಿಲೆ ಪಾರ್ಲೆ(ಪಶ್ಚಿಮ) ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಹೌಸ್‌‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>"[http://www.flykingfisher.com/contact-us.aspx?locale=en-US ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512215618/http://www.flykingfisher.com/contact-us.aspx?locale=en-US |date=2013-05-12 }}" ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ENS ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಬ್ಯೂರೋ. "[http://www.indianexpress.com/news/Jet--Kingfisher-trying-to-fly-in-formation/372981 ಜೆಟ್‌‌, ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಯ ಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ]." ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌. ಮಂಗಳವಾರ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹದ ಮೂಲಕ, ಅಲ್ಪ-ವೆಚ್ಚದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾನ ಕಂಪೆನಿ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೆಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ 50% ಷೇರುಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಖಾಸಗಿ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಸಲಹಾಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ 5-ತಾರಾ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಏಳು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=The World's Official 5-Star Airlines™|publisher=Airlinequality.com|url=http://www.airlinequality.com/StarRanking/5star.htm|accessdaye=17 January 2011|access-date=23 ಜನವರಿ 2011|archive-date=17 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120717035231/http://www.airlinequality.com/StarRanking/5star.htm|url-status=dead}}</ref> ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಹಾಗೂ ದೂರ-ಪ್ರಯಾಣದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ 71 ಗಮ್ಯಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, 375ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈನಿಕ ಹಾರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="flykingfisher.com" /> ಮೇ 2009ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=49155 |title=Domestic Passengers carried by Indian Scheduled Airlines in the Month of May, 2009 |publisher=Pib.nic.in |date= |accessdate=2010-08-30}}</ref> ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯ|ವಿಜಯ್‌ ಮಲ್ಯ]] ಕೂಡಾ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ F1 ಕಾರು ಓಡಿಸುವ ಪಂದ್ಯದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಕೆಯಾದ ಫೋರ್ಸ್‌‌ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವವನ್ನು ಕೂಡಾ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}} {{TOC limit|limit=3}} ==ಇತಿಹಾಸ== ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹವು ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸದರಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು 9 ಮೇ 2005ರಂದು ನಾಲ್ಕು ಹೊಸದಾದ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320-200 ವಿಮಾನಗಳ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರ]]ದಿಂದ [[ದೆಹಲಿ]]ಗೆ<ref>{{cite web |url=http://www.dancewithshadows.com/business/kingfisher-airlines-first-flight.asp |title=Kingfisher Airlines to take wings on May 9 |publisher=Dancewithshadows.com |date=2005-05-09 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303190536/http://www.dancewithshadows.com/business/kingfisher-airlines-first-flight.asp |url-status=dead }}</ref> ಹೋಗುವ ವಿಮಾನಯಾನದ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2008ರಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌]]ಗೆ ಹೋಗುವ ನೇರ ವಿಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. {{Infobox company | company_name = Kingfisher Airlines Limited | company_logo = <!-- See above --> | company_type = [[Public company|Public]] ({{BSE|KFA}}) | foundation = 2003 | commenced = 9 May 2005 | location = [[ಮುಂಬೈ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | area_served = [[Asia]], [[Europe]] | key_people = <div> *[[Vijay Mallya]], [[Chairman]] *[[Sanjay Aggarwal]], [[Chief Executive Officer|CEO]] *A. Raghunathan, [[Chief Financial Officer|CFO]] <small>(Finance)</small> </div> |industry = [[Transportation]] |services = [[Catering|Airline catering]] & [[foodservice]], [[aircraft ground handling]] and passenger transport </div> |num_employees = |market cap = |operating_income = |revenue = {{INRConvert|5271.04|c}} (2009-10) <ref>{{Cite web |url=http://www.bseindia.com/bseplus/StockReach/AdvanceStockReach.aspx?scripcode=532747 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-23 |archive-date=2010-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821082924/http://www.bseindia.com/bseplus/StockReach/AdvanceStockReach.aspx?scripcode=532747 |url-status=dead }}</ref> |net_income = |equity = |subsid = [[Kingfisher Xpress]] |homepage = [http://flykingfisher.com flykingfisher.com] }} ಔಪಚಾರಿಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ 7 ಜೂನ್‌‌ 2010ರಂದು ಸಹಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ಸೇರಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ ಘೋಷಿಸಲಾಗುವುದು, ಬಹುಶಃ ಅದು 18ರಿಂದ 24 ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=21977 |title=oneworld invites Kingfisher Airlines on board |publisher=Oneworld.com |date=2010-06-07 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2011-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915133009/http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=21977 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2010/06/08/kingfisher-airlines-joins-%E2%80%98oneworld-alliance%E2%80%99.html |title=Kingfisher Airlines joins ‘oneworld alliance’ |publisher=The Jakarta Post |date= |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611072310/http://www.thejakartapost.com/news/2010/06/08/kingfisher-airlines-joins-%E2%80%98oneworld-alliance%E2%80%99.html |url-status=dead }}</ref>. ===ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಧನೆ=== <center> {| class="wikitable sortable sortable" style="font-size:97%;text-align:right" |+ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು<td><ref>{{Cite web |url=http://www.flykingfisher.com/investor-relations/facts-figures/traffic-statistics.aspx |title=ವಾಯುಯಾನ ಸಂಮರ್ದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು |access-date=2011-01-23 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420024020/http://www.flykingfisher.com/investor-relations/facts-figures/traffic-statistics.aspx |url-status=dead }}</ref></td> |- | ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ | % ಬದಲಾವಣೆ | ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪ್ರಮಾಣ (%) |- | ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2007 – ಮಾರ್ಚ್‌ 2008 | 12,414,336 | - | 61% |- | ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2008 – ಮಾರ್ಚ್‌ 2009 | 10,850,359 | {{decrease}}12.6% | 60% |- | ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2009 – ಜೂನ್‌‌ 2009 | 2,851,360 | - | 69% |} </center> ==ಗಮ್ಯಸ್ಥಳಗಳು== {{Main|Kingfisher Airlines destinations}} 63 ದೇಶೀಯ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌‌ ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತ 8 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ 8 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್'ನ ಅಲ್ಪ ದೂರ/ಅಂತರದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಕೆಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಹಾನಗರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಹುತೇಕವು ದೇಶೀಯ ಯಾನಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಅಲ್ಪ ದೂರ/ಅಂತರದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ A320 ಸರಣಿಯ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ATR 42 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ATR 72 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಮಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಬಹುದೂರದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳ ಯಾನಗಳನ್ನು [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]], [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]], ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಹುದೂರದ ಯಾನದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಳವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]‌ನ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ವಿಮಾನಗಳು ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾ, ಯೂರೋಪ್‌‌, [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಒಷ್ಯಾನಿಯ|ಓಷನಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾನಗರಗಳಿಗೆ ಬಹುದೂರದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಬಹುದೂರದ ವಿಮಾನಯಾನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ವಿಮಾನಯಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದ=== ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಕೆಳಕಂಡ ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ‌ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ: *ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ (ಒನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌‌)<ref>{{cite web|url=http://www.flykingfisher.com/media-center/press-releases/kingfisher-airlines-and-american-airlines-announce-comprehensive-codeshare-and-frequent-flyer-relationship.aspx |title=Kingfisher Airlines and American Airlines enter into Codeshare Agreement|work=Kingfisher Airlines official website|date=2010-11-23|accessdate=2010-11-23}}</ref> *ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ (ಒನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌‌)<ref>{{cite web |url=http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=21977 |title=News |publisher=oneworld |date=2010-06-07 |accessdate=2010-07-16 |archive-date=2011-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915133009/http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=21977 |url-status=dead }}</ref> ==ವಿಮಾನಶ್ರೇಣಿಯ ಪಡೆ== ===ಪ್ರಸಕ್ತ=== [[File:Kingisher a320 on runway of hyderabad intl airport.jpg|thumb|ಏರ್‌ಬಸ್‌ A319 ವಿಮಾನ]] [[File:KFR-ATR72-VT-KAT.jpg|thumb|ATR 72-500 ವಿಮಾನ]] [[File:Kingfisher_Airlines_Airbus_A320-200.jpg|thumb|ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320-200 ವಿಮಾನಗಳು]] [[File:KFR-A330-VT-VJL.jpg|thumb|ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳು]] ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಮಾನಗಳ ಪಡೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ದೂರದ/ಅಂತರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ATR 42, ATR 72 ಮತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹು-ಅಂತರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನವರಿ 2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದರ ವಿಮಾನಪಡೆಯ ಸರಾಸರಿ ಸೇವಾವಧಿಯು 2.3 ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ATR ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು A320 ಸರಣಿಯ ಕೆಲ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೆಡ್‌‌ ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಮಾನಪಡೆಯು 15 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ <td>'''ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನಪಡೆ<ref>{{cite web |url=http://www.flykingfisher.com/about-us/our-fleet.aspx |title=Kingfisher Airlines Fleet |publisher=Flykingfisher.com |date=2010-08-15 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010164120/http://www.flykingfisher.com/about-us/our-fleet.aspx |url-status=dead }}</ref>''' </td> |- bgcolor="#CE2029" ! rowspan="2" style="width:140px"| <span style="color:white;">ವಿಮಾನ</span> ! rowspan="2" style="width:40px"| <span style="color:white;">ಒಟ್ಟು</span> ! rowspan="2" style="width:40px"| <span style="color:white;">ಬೇಡಿಕೆಗಳು</span> ! rowspan="2" style="width:40px"| <span style="color:white;">ಆಯ್ಕೆಗಳು</span> ! colspan="3" class="unsortable"| <span style="color:white;">ಪ್ರಯಾಣಿಕರು</span> ! rowspan="2" style="width:200px"| <span style="color:white;">ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು</span> |- bgcolor="#CE2029" ! style="width:25px"| <abbr title="ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌"><span style="color:white;">P</span></abbr> ! style="width:25px"| <abbr title="ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌‌/ವರ್ಗ"><span style="color:white;">Y</span></abbr> ! style="width:25px"| <span style="color:white;">ಒಟ್ಟು</span> |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌ A319-100 ‌ ವಿಮಾನಗಳು | 3 | — | — | 0 | 144 | 144 | ಎಲ್ಲಾ 3 ವಿಮಾನಗಳೂ ಡ್ರೈ-ಲೀಸ್‌‌‌ ಗುತ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು |- | rowspan="3" class="unsortable"|ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320-200 ‌ವಿಮಾನಗಳು | 10 | rowspan="3" class="unsortable"|67 | rowspan="3" class="unsortable"|— | 20 | 114 | 134 | rowspan="3" class="unsortable"|11 ವಿಮಾನಗಳು ಡ್ರೈ-ಲೀಸ್‌‌‌ ಗುತ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು.<br>2016ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಿವೆ |- | 3 | 0 | 174 | 174 |- | 10 | 0 | 180 | 180 |- | rowspan="2" class="unsortable"|ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A321-200 ವಿಮಾನಗಳು | 6 | rowspan="2" class="unsortable"|— | rowspan="2" class="unsortable"|— | 32 | 119 | 151 | rowspan="2" class="unsortable"|ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳು ಡ್ರೈ-ಲೀಸ್‌‌ ಗುತ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. |- | 2 | 0 | 199 | 199 |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳು | 5 | 15 | — | 30 | 187 | 217 | 2015ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲಿವೆ |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A350-800 ವಿಮಾನಗಳು | — | 5 | — | colspan="3" class="unsortable"|| TBD | 2015ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಲಿವೆ |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A380-800 ವಿಮಾನಗಳು | — | 5 | 5 | colspan="3" class="unsortable"|| TBD | 2014ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಲಿವೆ |- | ATR 42-500 ವಿಮಾನಗಳು | 2 | — | — | 0 | 48 | 48 | ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳೂ ಡ್ರೈ-ಲೀಸ್‌‌ ಗುತ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು |- | rowspan="2" class="unsortable"|ATR 72-500 ವಿಮಾನಗಳು | 17 | rowspan="2" class="unsortable"|38 | rowspan="2" class="unsortable"|20 | 0 | 66 | 66 | rowspan="2" class="unsortable"|15 ಹೊಸ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಡ್ರೈ-ಲೀಸ್‌‌‌ ಗುತ್ತಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ |- | 8 | 0 | 72 | 72 |- | '''ಒಟ್ಟು''' | '''66''' | '''130''' | '''25''' | colspan="3" class="unsortable" | |} </center> ===ನವೀನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡಿರುವ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸರಬರಾಜಿನ ವಿವರಗಳು=== {{Rewrite|section|date=December 2010}} ಸಂಸ್ಥೆಯು 21 ಜುಲೈ 2004ರಂದು, ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರುವ ಹಾಗೆ MoU ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ನಾಲ್ಕು A320-200 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/pressreleases_items/21_july_2004_Kingfisher.html ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320S ವಿಮಾನಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ]{{Dead link|date=September 2010}}</ref> ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು A320-200 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಡೆಬಿಸ್‌ ಏರ್‌‌ಫೈನಾನ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005ರಂದು, ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A319-100 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೂ ಇಪ್ಪತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಇರುವ ಹಾಗೆ ಹತ್ತು A320-200 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite press release|title=Kingfisher Airlines to add A319s to A320 fleet|publisher=Airbus|date=2005-02-23|url=http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-airlines-to-add-a319s-to-a320-fleet/news-period/1107212400/2419199/archived/news-category/press_release/|accessdate=1 November 2010|archive-date=2010-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204024942/http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-airlines-to-add-a319s-to-a320-fleet/news-period/1107212400/2419199/archived/news-category/press_release/|url-status=dead}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು 25 ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2005ರಂದು, ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320-200 ವಿಮಾನವನ್ನು<ref>{{Cite press release|title=Kingfisher Airlines celebrates delivery of first Airbus A320|publisher=Airbus|date=2005-04-25|url=http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-airlines-celebrates-delivery-of-first-airbus-a320/news-period/1112306400/2591999/archived/news-category/press_release/|accessdate=1 November 2010|archive-date=2010-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20101204073716/http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-airlines-celebrates-delivery-of-first-airbus-a320/news-period/1112306400/2591999/archived/news-category/press_release/|url-status=dead}}</ref> ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು, ನಂತರ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು 9 ಮೇ 2005ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು 15 ಜೂನ್‌‌ 2005ರಂದು, ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330 ವಿಮಾನಗಳು, ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A350 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A380 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಹಾಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಈ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶವು ಐದು A330-200 ವಿಮಾನಗಳು, ಐದು A350-800 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಐದು A380-800 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite press release|title=Kingfisher becomes first Indian customer for A380, A350, & A330|publisher=Airbus|date=2005-06-15|url=http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-becomes-first-indian-customer-for-a380-a350-a330/news-browse/4/news-period/1117576800/2591999/archived/news-category/press_release/|accessdate=1 November 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು 21 ನವೆಂಬರ್‌‌ 2005ರಂದು, ಮೂವತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite press release|title=Kingfisher to acquire 30 more Airbus A320s|publisher=Airbus|date=2005-11-21|url=http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-to-acquire-30-more-airbus-a320s/news-browse/1/news-period/1130799600/2591999/archived/news-category/press_release/|accessdate=1 November 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು 24 ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2006ರಂದು ಹ್ಯಾನೋವರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A340 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಐದು A340-500 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite press release|title=Kingfisher grows its Airbus fleet with purchase of five A340-500|publisher=Airbus|date=2006-04-24|url=http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-grows-its-airbus-fleet-with-purchase-of-five-a340-500/news-period/1143842400/2591999/archived/news-category/press_release/|accessdate=1 November 2010|archive-date=2010-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203234248/http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-grows-its-airbus-fleet-with-purchase-of-five-a340-500/news-period/1143842400/2591999/archived/news-category/press_release/|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ, ನಂತರ ಈ A340-500 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತವು ತೀವ್ರಮಟ್ಟದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ದರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಂಟುಮಾಡಿತಾದ್ದುದರಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು 20 ಜೂನ್‌‌ 2007ರಂದು 2007ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌‌ ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ MoU ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳು, ಹತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳು, ಐದು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A340-500 ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೈದು‌ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A350-800 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite press release|title=Kingfisher agrees to buy 50 Airbus widebody and single aisle aircraft|publisher=Airbus|date=2007-06-20|url=http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-agrees-to-buy-50-airbus-widebody-and-single-aisle-aircraft/news-browse/4/news-period/1180648800/2591999/archived/news-category/press_release/|accessdate=2 November 2010|archive-date=2010-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114143806/http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/press-release/detail/kingfisher-agrees-to-buy-50-airbus-widebody-and-single-aisle-aircraft/news-browse/4/news-period/1180648800/2591999/archived/news-category/press_release|url-status=dead}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 2006ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನೋವರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದ ಐದು A340-500 ವಿಮಾನಗಳ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾರಣ ಐದು A340-500 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ A330-200 ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸ್ಥೆಯು 14 ಜುಲೈ 2008ರಂದು, ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ತನ್ನ ಅದುವರೆಗಿನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವಿಶಾಲ-ಕಾಯದ ವಿಮಾನವಾದ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನವನ್ನು (VT-VJL ಎಂದು ನೊಂದಾಯಿತವಾಗಿದ್ದ) ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 46ನೇ ಫಾರ್ನ್‌ಬರೋ ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನವನ್ನು (ಸದರಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ) ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ A330-200 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಕೇಳಿಬಂತು.<ref>{{cite web |url=http://www.flykingfisher.com/media-center/in-the-news/kingfisher-airlines-unveils-its-first-wide-body-aircraft.aspx?locale=en-UK |title=Kingfisher Airlines Unveils Its First Wide Body Aircraft |publisher=Flykingfisher.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711014804/http://www.flykingfisher.com/media-center/in-the-news/kingfisher-airlines-unveils-its-first-wide-body-aircraft.aspx?locale=en-UK |url-status=dead }}</ref> <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ <td>'''ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ನವೀನ ವಿಮಾನಗಳ ಸರಬರಾಜು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ''' <ref>{{cite web |url=http://www.flykingfisher.com/pdf/KFA-InvestorPresentation-March2010.pdf |title=Microsoft PowerPoint - KFA Investor_Presentation Final_March 2010 For upload.ppt [Compatibility Mode&#93; |format=PDF |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725091649/http://www.flykingfisher.com/pdf/KFA-InvestorPresentation-March2010.pdf |url-status=dead }}</ref></td> |- style="background:#ce2029" !<font style="color:white">ವಿಮಾನ</font> !<font style="color:white">2012</font> !<font style="color:white">2013</font> !<font style="color:white">2014</font> !<font style="color:white">2015</font> !<font style="color:white">2016</font> !<font style="color:white">ಒಟ್ಟು</font> |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳು | 6 | 9 | 7 | 8 | 12 | '''42''' |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳು | 4 | 3 | 4 | 4 | – | '''15''' |- | ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A350-800/A380-800 ವಿಮಾನಗಳು | – | – | 2 | 6 | 2 | '''10''' |- | '''ಒಟ್ಟು''' | '''10''' | '''12''' | '''13''' | '''18''' | '''14''' | '''67''' |} </center> ==ಸೇವೆಗಳು== ===ವಿವಿಧ ದರ್ಜೆಗಳ ಕೋಣೆ/ಕ್ಯಾಬಿನ್‌‌‌ಗಳು=== ====ದೇಶೀಯ==== =====ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌===== ದೇಶೀಯ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಗಳ ಆಸನಗಳು 48 ಅಂಗುಲದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾದ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 126 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಓರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಸನದ ಸಮೀಪ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆವಿಚಾಲಿತ ಇಸ್ತ್ರಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೇವೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಸನಕ್ಕೂ ಹಾಲಿವುಡ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, 16 ಲೈವ್‌ TV ವಾಹಿನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೇಡಿಯೋದ 10 ವಾಹಿನಿಗಳಿರುವ AVOD ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ IFE ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ BOSE ಗದ್ದಲಮುಕ್ತ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವು ಕೇವಲ ಆಯ್ದ ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. =====ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ವರ್ಗ/ಕ್ಲಾಸ್‌‌===== ದೇಶೀಯ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ವರ್ಗ/ಕ್ಲಾಸ್‌‌ ಕೋಣೆಗಳು 32-34 ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾದ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಆಸನವು AVOD ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ IFE ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಕೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿಯಂತೆಯೇ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಆಂಗ್ಲ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, DishTVಯು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಕೆಲ ಲೈವ್‌ TV ವಾಹಿನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೇಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರದೆಯನ್ನು ಆಸನದ ಕೈಚಾಚಿನಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕನ್ಸೋಲ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಗೆ ಅವಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹಾ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೂಢ ವಾಹಿನಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಓಡುವ/ಹಾರಾಟದ ವೇಗ, ಹೊರಗಡೆಯ ತಾಪಮಾನ, ಎತ್ತರ, ಗಮ್ಯಸ್ಥಳವಿರುವ ದೂರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಸಮಯ; ಸಚಿತ್ರ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವಿರುವ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನವು ಟೇಕ್‌-ಆಫ್‌‌ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲ ಸಮಯದ ಮುಂಚೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಶೀಶೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ನಿಂಬೆ ಪಾನಕವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ATR 72-500 ವಿಮಾನಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋಣೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ/ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಲು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಟ್ಟು 17 ವರ್ಣದ ಇಳಿಬಿಟ್ಟ LCD ಪರದೆಗಳಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ CDಗಳು ಮತ್ತು DVDಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ/ತೆಗೆಯುವ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆಂದು ನಿಯಂತ್ರಣ ಫಲಕವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರದೆಯೂ 12.7&nbsp;cm ಅಗಲ ಮತ್ತು 9.3&nbsp;cm ಎತ್ತರವಿದ್ದು 0.2&nbsp;kg ತೂಗುತ್ತವಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಆಸನದ ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಕೋಣೆಯ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[File:Economy_class_meal_on_board_a_Kingfisher_Airlines_domestic_flight.jpg|thumb|right|ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದೊಳಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಲ್ಪವೆಚ್ಚ ದರ್ಜೆಯ ಊಟ]] =====ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ರೆಡ್‌===== {{main|Kingfisher Red}} [[File:Kingfisher Red Logo.png|182px|left]] ಏರ್‌ ಡೆಕ್ಕನ್‌‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಸಿಂಪ್ಲಿಫೈ ಡೆಕ್ಕನ್‌ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲ ಕಾಲಾನಂತರ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೆಡ್‌‌ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೆಡ್‌‌ ಯಾನಗಳು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೇಶೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪ-ವೆಚ್ಚದ ದರ್ಜೆಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ವಿಮಾನದೊಳಗೆಯೇ ಉಚಿತ ಊಟ ಮತ್ತು ಶೀಶೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸಿನೆ ಬ್ಲಿಟ್ಜ್'' ‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದು ಮಾತ್ರವೇ ಇದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಏಕೈಕ ಓದುವ ಪತ್ರಿಕೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಕಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಾಡಿಕೆಯ ವಿಮಾನಪ್ರಯಾಣಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಲ್ಪ-ವೆಚ್ಚದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾನಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಭಾಗೀದಾರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಉಚಿತ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಕಿಂಗ್‌ ಮೈಲ್ಸ್‌ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಅಂಕಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೆಡ್‌‌ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗಲೂ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ====ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ==== =====ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌===== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಯು 78 ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ದಪ್ಪವಿರುವ ಹಾಗೂ 20-24.54 ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಿರುವ 180 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಓರೆಯಾಗಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author=Skytrax News |url=http://www.airlinequality.com/news/140708_KINGFISHER.htm |title=Kingfisher Airlines unveil new Airbus A330-200 designed to take the customer experience to the highest quality level |publisher=Airlinequality.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2010-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100409132459/http://www.airlinequality.com/news/140708_KINGFISHER.htm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮೆರಿನೋ ಉಣ್ಣೆಯ ಹೊದ್ದಿಕೆಗಳು, ಸಲ್ವಾಟೋರ್‌ ಫೆರ್ರಾಗಾಮೋ ಪ್ರಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಕಿಟ್‌ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಂದು ಪೈಜಾಮ, ಐದು-ವರಸೆಗಳ ಊಟ ಹಾಗೂ ಮದ್ಯ ಇನ್ನಿತರ ಪೇಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆಸನದಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅಂಗಮರ್ದಕಗಳು, ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು USB ಕನೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಯ ಆಸನವು AVOD ಸ್ಪರ್ಶಗ್ರಾಹಿ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿರುವ 17 ಅಂಗುಲಗಳ ಅಗಲಪರದೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಿರುತೆರೆ/ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಮ್ಮ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಲೈವ್‌‌ ಆಗಿ ನೋಡಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಲೈವ್‌ TVಯ 16 ವಾಹಿನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಲಿವುಡ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 36 ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿರುವ 357 ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇಂಟರ್‌ಆಕ್ಟೀವ್‌ ಆಟಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಗ್ರಾಹಕೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಹಾಡುಪಟ್ಟಿಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಗೀತಮಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೇಡಿಯೋ ಕೂಡಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ BOSE ಗದ್ದಲಮುಕ್ತ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌‌ಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭೇಟಿ ಸ್ಥಳ, ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನಗೃಹ ಪರಿಚಾರಕನೊಬ್ಬನಿರುವ ಮದ್ಯಪಾನಗೃಹ ಬಾರ್‌‌, ಎರಡು ಸುಖಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಮಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ರಾಮ ವಲಯ, ವಿಮಾನದ ಒಳಗೆಯೇ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಬಾಣಸಿಗನ ಸೇವೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಕುಳಿತ ಆಸನವನ್ನು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಲಗಲು ಸಿದ್ಧರಾದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಟರ್ನ್‌‌‌-ಡೌನ್‌‌‌‌ ಸೇವೆ ಕೂಡಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330-200 ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌/ವರ್ಗ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಕೋಣೆಗಳು ಆಯಾ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಬೆಳಕು ಸ್ವಯಂ ಬದಲಾಗುವ ಬೆಳಕಿನ ಸ್ಥಾಯಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. =====ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌/ವರ್ಗ===== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌/ವರ್ಗ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸನಗಳು 34 ಅಂಗುಲಗಳ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, 18 ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು 25 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಓರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ (6 ಅಂಗುಲಗಳು). ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಮೋಡಾಕ್ರಲಿಕ್‌ ಕಂಬಳಿಗಳು, ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ತಲೆದಿಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ/ಉದ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ಊಟವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌/ವರ್ಗ ಆಸನವು AVOD ಸ್ಪರ್ಶಗ್ರಾಹಿ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳಿರುವ 10.6 ಅಂಗುಲಗಳ ಅಗಲಪರದೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಿರುತೆರೆ/ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. IFE ಸೌಲಭ್ಯವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಆಸನದ ತೋಳುಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಲ್ಲ ದೂರನಿಯಂತ್ರಕ ಕನ್ಸೋಲ್‌ ಮೂಲಕ ಕೂಡಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನವನ್ನು IFE ಸಾಧನವನ್ನು, ಓದಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ದೀಪಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಆಟ ಆಡಲೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಹಾಗೂ ಸಾಧನವು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್‌‌‌ನ 'ಏರ್‌ ಬೊಟಿಕ್‌' ಎಂಬ ಪ್ರಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸೌಲಭ್ಯದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸಲಾಗುವ ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಭ್ಯ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಈ ಸಾಧನವು ಪಠ್ಯಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ===ವಿಮಾನದ ಒಳಾಂಗಣ/ಆಂತರಿಕ ಮನೋರಂಜನೆ=== ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿರುವ IFE ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳು ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A320 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಥೇಲ್ಸ್‌ ಟಾಪ್‌ಸೀರೀಸ್‌/ಅಗ್ರಸರಣಿ i3000/i4000 ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಏರ್‌ಬಸ್‌‌ A330 ಸರಣಿಯ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಥೇಲ್ಸ್‌ ಟಾಪ್‌ಸೀರೀಸ್‌/ಅಗ್ರಸರಣಿ i5000 ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌‌‌]]-ಮೂಲದ ಥೇಲ್ಸ್‌ ಸಮೂಹವು<ref>{{cite web|author=Ravi Teja Sharma / New Delhi&nbsp;October 05, 2006 |url=http://www.business-standard.com/india/news/airborne-again/260624/ |title=Airborne again: IFE systems |publisher=Business-standard.com |date=2006-10-05 |accessdate=2010-08-30}}</ref> ನಿರ್ಮಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಪ್ರತಿ ಆಸನಕ್ಕೆ ವಿಮಾನದ ಒಳಗೆ ಆಂತರಿಕ ಮನರಂಜನಾ (IFE) ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಕೂಡಾ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಲೇಖನಿ/ಪೆನ್ನು, ಮುಖ ಒರೆಸಲು ಬಳಸುವ ಟಿಶ್ಯೂ ಪೇಪರ್‌ ಮತ್ತು IFE ಸಜ್ಜಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲೆಂದು ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳಂತಹಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಸ್ವಾಗತ ಕಿಟ್‌ಪೆಟ್ಟಿಗೆ"ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಕ್ಲಾಸ್‌/ವರ್ಗ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ "ಸ್ವಾಗತ ಕಿಟ್‌ಪೆಟ್ಟಿಗೆ"ಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಉಚಿತವಾದ ನಿಂಬೆ ಪಾನಕದ ಶೀಶೆ ಹಾಗೂ IFE ಸಜ್ಜಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲು ಇಯರ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ‌. ಸೇವೆಯ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ IFE ಸಜ್ಜಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರೆಕಾರ್ಡ್‌‌ ಮಾಡಿಡಲಾಗಿದ್ದ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಡಿಶ್‌‌ TV ಸಂಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮೈತ್ರಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಮಾನದೊಳಗೆ ಲೈವ್‌ TV ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.techtree.com/India/News/Kingfisher_Partners_with_Dish_TV/551-77748-547.html |title=Kingfisher partners with Dish TV |publisher=Techtree.com |date=2006-12-09 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120014150/http://www.techtree.com/India/News/Kingfisher_Partners_with_Dish_TV/551-77748-547.html |url-status=dead }}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಿದ್ಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ IFE ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿತಾದರೂ, ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧವಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ವಿಮಾನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಂದಲೇ ಮಾಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈಗಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ===ಕಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಬ್‌‌=== [[File:King Club Logo.png|thumb]] ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಾಡಿಕೆಯ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ''ಕಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಬ್'' ‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಕಾರ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಭಾಗೀದಾರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಾಗ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿದಾಗ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ''ಕಿಂಗ್‌ ಮೈಲ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು/ರೆಡ್‌‌, ಬೆಳ್ಳಿ/ಸಿಲ್ವರ್‌‌, ಚಿನ್ನ/ಗೋಲ್ಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌ ಎಂಬ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ದರ್ಜೆಗಳಿವೆ. ಸದಸ್ಯರು ತಾವು ಹೀಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಧವಾದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌, ಚಿನ್ನ/ಗೋಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ/ಸಿಲ್ವರ್‌‌ ದರ್ಜೆಯ ಸದಸ್ಯರು ''ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಲೌಂಜ್‌‌ ಸೇವೆ'' ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ, ಆದ್ಯತೆಯ ಚೆಕ್‌-ಇನ್‌‌, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸರಕು ಸೌಲಭ್ಯ, ಬೋನಸ್‌ ಮೈಲ್‌‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ, ಚಿನ್ನ/ಗೋಲ್ಡ್‌ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಮತ್ತು 3 ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ದರ್ಜೆ ಬಡ್ತಿ ವೋಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಸದಸ್ಯರು 5 ದರ್ಜೆ ಬಡ್ತಿ ವೋಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಲೌಂಜ್‌‌/ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹ=== ''ಕಿಂಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಬೆಳ್ಳಿ/ಸಿಲ್ವರ್‌'' ‌ ಮತ್ತು ''ಕಿಂಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಚಿನ್ನ/ಗೋಲ್ಡ್‌'' ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ''ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಫಸ್ಟ್‌‌ ದರ್ಜೆ'' ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಕೂಡಾ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಲೌಂಜ್‌‌/ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು ಕೆಳಕಂಡ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ: <div> *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] *[[ಚೆನ್ನೈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] *ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (ಮುಂಬಯಿ ಮಹಾನಗರ) *ಕೊಚ್ಚಿ/ಕೊಚಿನ್‌‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (ಕೊಚ್ಚಿ/ಕೊಚಿನ್‌ ನಗರ) *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (ದೆಹಲಿ) *ಲಂಡನ್‌ನ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ *ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್‌‌ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (ಕೋಲ್ಕತಾ) *ರಾಜೀವ್‌‌ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (ಹೈದರಾಬಾದ್‌‌) </div> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು== [[File:Adrian Sutil and Lewis Hamilton 2010 Malaysia.jpg|thumb|ಮಲೇಷ್ಯನ್‌ GPನಲ್ಲಿ ಆಡ್ರಿಯನ್‌‌‌ ಸುಟಿಲ್‌ರು ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌‌‌/ಲೆವಿಸ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು. ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಫೋರ್ಸ್‌‌ ಇಂಡಿಯಾದ ಓರ್ವ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ]] *ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಾಡಿಕೆಯ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಾದ, ಕಿಂಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಯೋಜನೆಯು ಜಪಾನ್‌‌, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಗೆ 21ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಫ್ರೆಡ್ಡೀ ಪಾರಿತೋಷಕ/ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತ್ತು. **ಕಿಂಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಯೋಜನೆಯು 2008ರ ಸಾಲಿನ ಫ್ರೆಡ್ಡೀ ಪಾರಿತೋಷಕ/ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಿತೋಷಕ ಗೆದ್ದಿದೆ: ***ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೋನಸ್‌ ಉತ್ತೇಜನೆ ***ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಾಹಕ ಸ್ನೇಹಿ ಸೇವೆ ***ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸದಸ್ಯರ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ <small>(ಪ್ರಥಮ ರನ್ನರ್‌‌-ಅಪ್‌‌)</small> ***ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮರುಖರೀದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ <small>(ಪ್ರಥಮ ರನ್ನರ್‌‌-ಅಪ್‌‌)</small> ***ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಣ್ಯ ದರ್ಜೆ <small>(ದ್ವಿತೀಯ ರನ್ನರ್‌‌-ಅಪ್‌‌)</small> ***ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಲತಾಣ <small>(ದ್ವಿತೀಯ ರನ್ನರ್‌‌-ಅಪ್‌‌)</small> ***ವರ್ಷದ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆ <small>(ದ್ವಿತೀಯ ರನ್ನರ್‌‌-ಅಪ್‌‌)</small> *ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌‌ ವಿಶ್ವ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2010ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ **ಭಾರತ/ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ; ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನಸಿಬ್ಬಂದಿ – ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯ. **ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ರೆಡ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಾರತ/ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕಿತು. *NDTV ವಿಮಾನಯಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ '''ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ದಿಮೆ ನಾಯಕತ್ವ''' ಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. *ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ '''ಭಾರತದ ಏಕೈಕ 5 ತಾರಾ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''', ಹಾಗೂ '''ವಿಶ್ವದ 6ನೇ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''' ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಿಕೆ. *ದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ '''2008ರ ಸಾಲಿಗೆ ಭಾರತದ ದ್ವಿತೀಯ ಬಹು ಗಮನಸೆಳೆವ ಬ್ರಾಂಡ್''' ‌ ಎಂಬ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ. *ಪಿಚ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ '''2008ರ ಸಾಲಿನ ಭಾರತದ ಅಗ್ರ ಸೇವಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ''' ಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣನೆ. *'''ಭಾರತದ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''' ಎಂದು ಚುನಾಯಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. *ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಲಯದ '''ಅಗ್ರ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌''' ಎಂಬ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ. *'''ಬ್ರಾಂಡ್‌ ನಾಯಕತ್ವ/ಲೀಡರ್‌ಷಿಪ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''. *ತ್ವರಿತ ಗ್ರಾಹಕಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ನೀಡುವ '''2006ರ ಸಾಲಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತಿಗಾಗಿ ಅವಾಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಗಳಿಕೆ. *ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ '''ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಭಾರತದ No. 1 ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ'''. *ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ '''ಭಾರತದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣನೆ'''. *2006ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾನ್‌ಮನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ '''ಭಾರತದ 25 ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣನೆ'''. *ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ IMB ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ '''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ" ಮತ್ತು "ಭಾರತದ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ'''' ಎಂಬ ಪರಿಗಣನೆ. *ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌ ಏರಿಯಾ ಟ್ರಾವೆಲ್‌ ರೈಟರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ (PATWA) ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ '''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನವೀನ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಮನ್ನಣೆ'''. *ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ 2005-2006ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ '''ನವೀನ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸೇವೆಗೆ ನೀಡುವ ಮನ್ನಣೆ''' ಗೆ ಪಾತ್ರ. *ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಡರ್ಬಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ '''2005ರ ಸಾಲಿನ ಭಾರತದ ಬಹು ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಉಪಕ್ರಮ''' ಕ್ಕೆ ಮೂರನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ. *ದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಏಜೆನ್ಸಿಎಫ್‌ಎಕ್ಯೂಸ್‌ಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ '''2005ರ ಸಾಲಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳು'''. *Yahooನ ಪ್ರಕಾರ '''ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಲ್ಲಿ''' ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ. *NDTVಯು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ '''ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಿರುತೆರೆ ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಗೀತಗಳ''' ಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ. *ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಏವಿಯೇಷನ್‌ (CAPA) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ '''2005ರ ಸಾಲಿನ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನವೀನ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ''' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ನೀಡಿತ್ತು. '''ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ''' <ref>{{cite web |url=http://www.flykingfisher.com/about-us/achievements.aspx |title=Acievements and Awards |publisher=Flykingfisher.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2010-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100724215943/http://www.flykingfisher.com/about-us/achievements.aspx |url-status=dead }}</ref> ==ಅಪಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು== *10 ನವೆಂಬರ್‌‌ 2009ರಂದು, ATR 72-212A VT-KAC ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸಿದ 4124 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಯಾನವು, ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ರನ್‌ವೇ ಮೇಲೆ ಜಾರಿ ಓಡಿತ್ತು. ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯಾದರೂ ಎಲ್ಲಾ 46 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಣ್ಣ ಗಾಯವೂ ಇಲ್ಲದೇ ಪಾರಾಗಿದ್ದರು<ref name="ASN101109">{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20091110-0 |title=Accident description |publisher=Aviation Safety Network |accessdate=11 November 2009 |archive-date=13 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113212554/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20091110-0 |url-status=dead }}</ref>. ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನದ ಪ್ರಧಾನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಛೇರಿಯು ಈ ಅಪಘಾತದ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್‌‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಪೈಲಟ್‌ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾದದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ರನ್‌ವೇ 14/32ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ, ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರನ್‌ವೇ 27A ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ರನ್‌ವೇ 27ರಲ್ಲಿ ತೀರ ಕೆಳಗಿನ ತನಕ ಅತಿವೇಗದ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Report">{{cite web |url=http://dgca.nic.in/accident/reports/incident/VT-%20KAC.pdf |title=Report on Serious Incidents to M/S Kingfisher Airlines ATR-72 Aircrft VT-KAC at Mumbai on 10.11.2009. |publisher=Directorate General of Civil Aviaton |accessdate=25 November 2010 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716025006/http://dgca.nic.in/accident/reports/incident/VT-%20KAC.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{Portal box|India|Bengaluru|Companies|Aviation}} *[[ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯ|ವಿಜಯ್‌ ಮಲ್ಯ]] *ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌‌‌ ರೆಡ್‌ *ಭಾರತದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಭಾರತದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸಾರಿಗೆ-ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. *ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಬ್ರೂವರೀಸ್‌ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹ {{-}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{official|http://flykingfisher.com}} *[http://www.kingfisherworld.com ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ - ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಗುಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205163855/http://kingfisherworld.com/ |date=2010-12-05 }} {{-}} {{Oneworld}} {{IATA members|Asia}} {{Airlines of India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿಮಾನ ಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:IATA ಸದಸ್ಯಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒನ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌‌]] 1c7d9lz4ilhjmizwcz1y98l0iigljs9 0 28682 1384480 1352724 2026-08-27T09:47:50Z Reema Jalihal 87461 1384480 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;" | ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#e8d9c0; color:#5c3a21;" | ಕೊಡವ ಜಾನಪದ ಗ್ರಂಥ |- ! ಲೇಖಕ/ಸಂಗ್ರಾಹಕ | ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ |- ! ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆ | ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ |- ! ಭಾಷೆ | ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) |- ! ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ವರ್ಷ | ೧೯೨೪ |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹ |- ! ಪುಟಗಳು | ೫೫೬ |- ! ಆಂಗ್ಲ ಅನುವಾದ | ೨೦೦೩ (ಬೊವೆರಿಯಂಡ ನಂಜಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ) |} ”’ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ”’ಯು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ|ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರು]] ಇದನ್ನು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. [[ಜಾನಪದ]] ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು]] ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆಯೇ ಕೊಡಗಿನ ಗಣ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ|ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರು]] ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪ್ರತಿಗಳು ದುರ್ಲಭವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಡಿಕೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಳೆದ ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ಎರಡನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು [[ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅದರ ‘ಜಾನಪದ ಮಾಲೆ’ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿತು. ==ಗ್ರಂಥದ ಮಹತ್ವ== ಶ್ರೀ [[ಜೀ ಶಂ ಪರಮಶಿವಯ್ಯ]]ನವರು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ‘ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ’ಯು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಆಚಾರ್ಯ ಕೃತಿಯೆಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಡಗಿನ ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರಿದ್ದರೂ ಕಾಲದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ವಿಷಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆಯೆಂದೂ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಹದ್ಗ್ರಂಥ [[ಕೊಡವ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕೃತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವೇದ ಸಮಾನವೆಂದರೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ==ಗ್ರಂಥದ ಕುರಿತು== ‘ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ’ಯು ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳ, ಮಾತುಕತೆಗಳ ಕೃತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು, ಮೊದಲನೆಯದು ಕೊಡಗಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು [[ಕೊಡವ|ಕೊಡವರ]] ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯಲೀಲೆ, ಮದುವೆ, ಮರಣಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಹುತ್ತರಿ]] ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಹಾಡುಗಳಿದ್ದರೆ ಐದನೆಯದರಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಶೇಷರಾದವರನ್ನು ಕುರಿತಿರುವ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ನುಡಿಗಳು, ಜಾಣ್ನುಡಿಗಳು, ಒಗಟುಗಳು, ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಕಟ್ಟು-ಕಟ್ಟಳೆಗಳು, ಹೀಗೆ ನಾನಾ ತರದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಮುದ್ರಣದವರೆಗೆ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಭಾಗವು [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದ್ದು]] ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು, ಒಗಟುಗಳು, ಮೊದಲಾದ ಜಾನಪದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಡವ|ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಇಂಗ್ಲಿಶಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಡಾ ನಂಜಮ್ಮ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಬೊವ್ವೇರಿಯಂಡ ಎಮ್ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪವರು. ಆರನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಜ್ಜಿನಿಕಂಡ ಮಹೇಶ್ ನಾಚಯ್ಯ ಮತ್ತವರ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಮೀಳಾ ರವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡು, ಮಹೇಶ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ‘[[ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪರಿಷತ್]]ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ==ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳು== ೧. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕದೆಮಿ, ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ, ಮಾನ್ಸ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಳಿ, ಮಡಿಕೇರಿ ೫೭೧೨೦೧, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ. ೨. 'ಪೂಮಾಲೆ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿ, ಫೀ ಮಾ ಕಾರ್ಯಪ್ಪ ರಸ್ತೆ, ವಿರಾಜಪೇಟೆ ೫೭೧೨೧೮, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ. ==ಆಧಾರ== * ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ, [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ]], ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ೧೯೭೫ * ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ, (ಕೊಡವ ಅನು.)ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪರಿಷತ್, ೨೦೦೬ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]] {{ಜನಪದ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟಗಳು}} epu5vy9bk0184ahzofsi61wzndapf3y 1384481 1384480 2026-08-27T09:50:22Z Reema Jalihal 87461 1384481 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;" | ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#e8d9c0; color:#5c3a21;" | ಕೊಡವ ಜಾನಪದ ಗ್ರಂಥ |- ! ಲೇಖಕ/ಸಂಗ್ರಾಹಕ | ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ |- ! ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆ | ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ |- ! ಭಾಷೆ | ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) |- ! ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ವರ್ಷ | ೧೯೨೪ |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹ |- ! ಪುಟಗಳು | ೫೫೬ |- ! ಆಂಗ್ಲ ಅನುವಾದ | ೨೦೦೩ (ಬೊವೆರಿಯಂಡ ನಂಜಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ) |} ”’ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ”’ಯು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ|ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರು]] ಇದನ್ನು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. '''ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ''' (ಅರ್ಥ: "ರೇಷ್ಮೆಯ ಪರಂಪರೆ") ಎಂಬುದು ಕೊಡವ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹ. ಇದನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ (೧೮೭೫–೧೯೩೧) ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="coorg">{{cite web |title=Magnum Opus: Life and Times of Nadikerianda Chinnappa, Compiler of 'Pattole Palame' |url=https://www.coorgtourisminfo.com/blog/magnum-opus-life-and-times-of-nadikerianda-chinnappa-compiler-of-pattole-palame-by-boverianda-nanjamma-and-chinnappa/ |publisher=Coorg Tourism Info |access-date=2026-08-27}}</ref> ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಜಾನಪದವನ್ನು ಆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ifrj">{{cite web |title=Pattole Palame: Kodava Culture - Folksongs and Traditions (Review) |url=https://indianfolklore.org/index.php/ifrj/issue/download/72/72 |publisher=Indian Folklore Research Journal |access-date=2026-08-27}}</ref> [[ಜಾನಪದ]] ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು]] ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆಯೇ ಕೊಡಗಿನ ಗಣ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ|ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರು]] ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪ್ರತಿಗಳು ದುರ್ಲಭವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಡಿಕೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಳೆದ ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ಎರಡನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು [[ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅದರ ‘ಜಾನಪದ ಮಾಲೆ’ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿತು. ==ಗ್ರಂಥದ ಮಹತ್ವ== ಶ್ರೀ [[ಜೀ ಶಂ ಪರಮಶಿವಯ್ಯ]]ನವರು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ‘ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ’ಯು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಆಚಾರ್ಯ ಕೃತಿಯೆಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಡಗಿನ ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರಿದ್ದರೂ ಕಾಲದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ವಿಷಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆಯೆಂದೂ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಹದ್ಗ್ರಂಥ [[ಕೊಡವ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕೃತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವೇದ ಸಮಾನವೆಂದರೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ==ಗ್ರಂಥದ ಕುರಿತು== ‘ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ’ಯು ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳ, ಮಾತುಕತೆಗಳ ಕೃತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು, ಮೊದಲನೆಯದು ಕೊಡಗಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು [[ಕೊಡವ|ಕೊಡವರ]] ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯಲೀಲೆ, ಮದುವೆ, ಮರಣಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಹುತ್ತರಿ]] ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಹಾಡುಗಳಿದ್ದರೆ ಐದನೆಯದರಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಶೇಷರಾದವರನ್ನು ಕುರಿತಿರುವ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ನುಡಿಗಳು, ಜಾಣ್ನುಡಿಗಳು, ಒಗಟುಗಳು, ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಕಟ್ಟು-ಕಟ್ಟಳೆಗಳು, ಹೀಗೆ ನಾನಾ ತರದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಮುದ್ರಣದವರೆಗೆ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಭಾಗವು [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದ್ದು]] ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು, ಒಗಟುಗಳು, ಮೊದಲಾದ ಜಾನಪದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಡವ|ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಇಂಗ್ಲಿಶಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಡಾ ನಂಜಮ್ಮ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಬೊವ್ವೇರಿಯಂಡ ಎಮ್ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪವರು. ಆರನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಜ್ಜಿನಿಕಂಡ ಮಹೇಶ್ ನಾಚಯ್ಯ ಮತ್ತವರ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಮೀಳಾ ರವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡು, ಮಹೇಶ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ‘[[ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪರಿಷತ್]]ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ==ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳು== ೧. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕದೆಮಿ, ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ, ಮಾನ್ಸ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಳಿ, ಮಡಿಕೇರಿ ೫೭೧೨೦೧, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ. ೨. 'ಪೂಮಾಲೆ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿ, ಫೀ ಮಾ ಕಾರ್ಯಪ್ಪ ರಸ್ತೆ, ವಿರಾಜಪೇಟೆ ೫೭೧೨೧೮, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ. ==ಆಧಾರ== * ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ, [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ]], ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ೧೯೭೫ * ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ, (ಕೊಡವ ಅನು.)ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪರಿಷತ್, ೨೦೦೬ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> [[ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]] {{ಜನಪದ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟಗಳು}} dybrsoiuns2w1sr0vo8473noe5sp3yy 1384482 1384481 2026-08-27T09:52:22Z Reema Jalihal 87461 1384482 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;" | ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#e8d9c0; color:#5c3a21;" | ಕೊಡವ ಜಾನಪದ ಗ್ರಂಥ |- ! ಲೇಖಕ/ಸಂಗ್ರಾಹಕ | ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ |- ! ಮೂಲ ಶೀರ್ಷಿಕೆ | ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ |- ! ಭಾಷೆ | ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ) |- ! ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ವರ್ಷ | ೧೯೨೪ |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹ |- ! ಪುಟಗಳು | ೫೫೬ |- ! ಆಂಗ್ಲ ಅನುವಾದ | ೨೦೦೩ (ಬೊವೆರಿಯಂಡ ನಂಜಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ) |} ”’ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ”’ಯು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದು ಶ್ರೀ [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ|ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರು]] ಇದನ್ನು ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. '''ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ''' (ಅರ್ಥ: "ರೇಷ್ಮೆಯ ಪರಂಪರೆ") ಎಂಬುದು ಕೊಡವ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹ. ಇದನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ (೧೮೭೫–೧೯೩೧) ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="coorg">{{cite web |title=Magnum Opus: Life and Times of Nadikerianda Chinnappa, Compiler of 'Pattole Palame' |url=https://www.coorgtourisminfo.com/blog/magnum-opus-life-and-times-of-nadikerianda-chinnappa-compiler-of-pattole-palame-by-boverianda-nanjamma-and-chinnappa/ |publisher=Coorg Tourism Info |access-date=2026-08-27}}</ref> ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಜಾನಪದವನ್ನು ಆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ifrj">{{cite web |title=Pattole Palame: Kodava Culture - Folksongs and Traditions (Review) |url=https://indianfolklore.org/index.php/ifrj/issue/download/72/72 |publisher=Indian Folklore Research Journal |access-date=2026-08-27}}</ref> [[ಜಾನಪದ]] ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುವ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು]] ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಕಳೆದ ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆಯೇ ಕೊಡಗಿನ ಗಣ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ|ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರು]] ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪ್ರತಿಗಳು ದುರ್ಲಭವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಡಿಕೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಳೆದ ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ಎರಡನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು [[ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅದರ ‘ಜಾನಪದ ಮಾಲೆ’ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿತು. ==ಗ್ರಂಥದ ಮಹತ್ವ== ಶ್ರೀ [[ಜೀ ಶಂ ಪರಮಶಿವಯ್ಯ]]ನವರು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ‘ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ’ಯು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಆಚಾರ್ಯ ಕೃತಿಯೆಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಡಗಿನ ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರಿದ್ದರೂ ಕಾಲದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ವಿಷಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆಯೆಂದೂ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಹದ್ಗ್ರಂಥ [[ಕೊಡವ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕೃತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವೇದ ಸಮಾನವೆಂದರೂ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ==ಗ್ರಂಥದ ಕುರಿತು== ‘ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ’ಯು ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದ ಹಾಡುಗಬ್ಬಗಳ, ಮಾತುಕತೆಗಳ ಕೃತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು, ಮೊದಲನೆಯದು ಕೊಡಗಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು [[ಕೊಡವ|ಕೊಡವರ]] ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯಲೀಲೆ, ಮದುವೆ, ಮರಣಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪುತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಹುತ್ತರಿ]] ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಹಾಡುಗಳಿದ್ದರೆ ಐದನೆಯದರಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಶೇಷರಾದವರನ್ನು ಕುರಿತಿರುವ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ನುಡಿಗಳು, ಜಾಣ್ನುಡಿಗಳು, ಒಗಟುಗಳು, ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಕಟ್ಟು-ಕಟ್ಟಳೆಗಳು, ಹೀಗೆ ನಾನಾ ತರದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಮುದ್ರಣದವರೆಗೆ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಭಾಗವು [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದ್ದು]] ಹಾಡುಗಳು, ಗಾದೆಗಳು, ಒಗಟುಗಳು, ಮೊದಲಾದ ಜಾನಪದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಡವ|ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಇಂಗ್ಲಿಶಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಚಿಣ್ಣಪ್ಪನವರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಡಾ ನಂಜಮ್ಮ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಬೊವ್ವೇರಿಯಂಡ ಎಮ್ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪವರು. ಆರನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಜ್ಜಿನಿಕಂಡ ಮಹೇಶ್ ನಾಚಯ್ಯ ಮತ್ತವರ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಮೀಳಾ ರವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್‌ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡು, ಮಹೇಶ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ‘[[ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪರಿಷತ್]]ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. == ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ, ಆಂಗ್ಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕೊಡವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಆತಂಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಡಗಿನ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿ ಸುತ್ತಾಡಿ ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದು, ಅವರು ದುಡಿ ಎಂಬ ವಾದ್ಯ ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕುಳಿತು ಬರೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="kodavaclan">{{cite web |title=Nadikerianda Chinnappa |url=https://kodavaclan.com/kodaguheritage/1518-2/ |publisher=Kodagu Heritage, Kodava Clan |access-date=2026-08-27}}</ref> ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಬರೆಹದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಪತ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಕರಡುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೨೨ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಯುಕ್ತ ಸಿ.ಎಸ್. ಸೂಟರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ದೊರೆಯಿತು. ==ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳು== ೧. ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕದೆಮಿ, ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ, ಮಾನ್ಸ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಳಿ, ಮಡಿಕೇರಿ ೫೭೧೨೦೧, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ. ೨. 'ಪೂಮಾಲೆ' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕಚೇರಿ, ಫೀ ಮಾ ಕಾರ್ಯಪ್ಪ ರಸ್ತೆ, ವಿರಾಜಪೇಟೆ ೫೭೧೨೧೮, ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ. ==ಆಧಾರ== * ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ, [[ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ]], ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ೧೯೭೫ * ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ, (ಕೊಡವ ಅನು.)ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪರಿಷತ್, ೨೦೦೬ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> [[ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ: ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ]] {{ಜನಪದ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಬಯಲಾಟಗಳು}} gtou2vgu2u7ompp7jpk0viuodjdp9mb 0 51417 1384435 1335336 2026-08-26T22:04:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384435 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity <!--Wikipedia:WikiProject Hinduism-->| type = Hindu <!-- This is template parameter used for internal classification and formatting; it does not display; please do not wiki-link it nor change it --> | name = ಅಯ್ಯಪ್ಪ | image = Ayyappa Swamy bazaar art, c.1950's.jpg | alt = ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಹಿಂದೆ ಹುಲಿಗಳ ಹಿಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಚಿತ್ರ. | caption = ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ | script_name = | script = | affiliation = ಹಿಂದೂತ್ವ | god_of =ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ದೇವರು | abode = [[ಶಬರಿಮಲೆ]] | mantra = ಸ್ವಾಮಿಯೇ ಶರಣಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯಪನ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ | weapon = [[ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ]], [[ಕತ್ತಿ]] | mount = [[ಹುಲಿ]] | symbols = ಘಂಟೆ, [[ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ]] | father = [[ಶಿವ]] | mother = [[ವಿಷ್ಣು]] [[ಮೋಹಿನಿ]] | texts = ''[[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ]]'' }} '''ಅಯ್ಯಪ್ಪ'''ನನ್ನು '''ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ''' ಮತ್ತು '''ಮಣಿಕಂಠ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ [[ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆ, ಅವನನ್ನು ಸಾಕಾರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು<ref>{{cite book|first=Suresh|last=Chandra|year=1998|title=Encyclopaedia of Hindu Gods and Goddesses|url=https://books.google.com/books?id=mfTE6kpz6XEC|publisher=Sarup and Sons|page=28|isbn=8176250392}}</ref><ref name="bri" /><ref name="CushRobinson2008p78" /> ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನು [[ಹರಿಹರ]] ([[ವಿಷ್ಣು]] [[ಮೋಹಿನಿ]], ಮತ್ತು [[ಶಿವ]]ನ ಮಗ).<ref name="CushRobinson2008p78">{{cite book|author1=Denise Cush|author2=Catherine A. Robinson|author3=Michael York|title=Encyclopedia of Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=i_T0HeWE-EAC |year=2008|publisher=Routledge |isbn=978-0-7007-1267-0|page=78}}</ref><ref name=Quinn>Constance Jones and Ryan James (2014), Encyclopedia of Hinduism, Infobase Publishing, {{ISBN|978-0-8160-5458-9}}, page 58</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪ, ಸಾಸ್ತಾವು, ಹರಿಹರಸುಧನ್, ಮಣಿಕಂದನ್, ಶಾಸ್ತಾ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾ ಮತ್ತು ಶಬರಿನಾಥ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=bri/><ref name="CushRobinson2008p78"/> ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಅವನನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾಚಾರ್ಯ) ಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡುವ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಧರ್ಮ]] ಅವರ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ದುಷ್ಟ ಎಮ್ಮೆ ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೋಲಿಸಲು ಅವರು ಶಿವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳಾದ ರಾಜಶೇಖರ ಪಾಂಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕೋಪೆರುಂದೇವಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ವಿುಕ ಜೀವನದ ಯೋಧ [[ಯೋಗಿ]] ಆಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name=bri/><ref>{{cite book|author=Jeffery D. Long|title=Historical Dictionary of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=ZkkFCwAAQBAJ |year=2011|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7960-7|page=78}}</ref>{{sfn|Younger|2002|pp=17-21}} ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವನು ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಿಳಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|author=MN Srinivas|title=Collected Essays|url=https://books.google.com/books?id=2e_ZAAAAMAAJ|year=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-565174-4|pages=352}}</ref><ref>{{cite book|author=D. P. Dubey|title=Pilgrimage Studies: Sacred Places, Sacred Traditions|url=https://books.google.com/books?id=BHLXAAAAMAAJ|year=1995|publisher=SPS|isbn=978-81-900520-1-6|pages=136–137}}</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಭಾರತದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಾಲಯವು ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ [[ಶಬರಿಮಲೆ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇಗುಲವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ.<ref name=Quinn/> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಕ್ರಿಯ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=22–24}}<ref>{{cite news|author=Press Trust of India|title=Safety Manual for Sabarimala prepared|url=http://expressbuzz.com/topic/safety-manual-for-sabarimala-to-be-prepared/287323.html|access-date=13 July 2011|newspaper=The New Indian Express|date=June 23, 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083502/http://expressbuzz.com/topic/safety-manual-for-sabarimala-to-be-prepared/287323.html|archive-date=4 March 2016}}</ref> ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಫಲವತ್ತಾದ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ದೇವತೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕೆಲವು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ.<ref name=bri>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Ayyappan| title=Ayyappan – Hindu deity|encyclopedia = Encyclopaedia Britannica|year= 2014}}</ref> ಅವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಇದನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="CushRobinson2008p78"/><ref>{{cite book|author=Roshen Dalal|title=Hinduism: An Alphabetical Guide |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA350 |year=2010|publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-341421-6|pages=238, 350}}</ref> ==ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Lord Ayyappa old painting.jpg|thumb|ಯೋಗಪಟ್ಟಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಚಿತ್ರ]] [[File:Ayyapan(1).jpg|thumb|ಶಬರಿಮಲೆ ಐಕಾನ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುವ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಐಕಾನ್ ಯೋಗದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.]] ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಅಥವಾ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಹೆಸರು "ಲಾರ್ಡ್ ಫಾದರ್" ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು. ಈ ಹೆಸರು ಅಕ್ಷರಶಃ "ಅಯ್ಯನ್" ಮತ್ತು "ಅಪ್ಪನ್" ಎರಡರಿಂದಲೂ "ತಂದೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥದಿಂದ ಬರಬಹುದು. ಮೂಲ ಹೆಸರುಗಳು "ಅಯ್ಯನ್" ಮತ್ತು "ಅಪ್ಪನ್" [[ಮೋಹಿನಿ]] (ಇಲ್ಲಿ ಮೋಹಿನಿಯನ್ನು ತಂದೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವಳು [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವರ ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು [[ಶಿವ]] ಕ್ರಮವಾಗಿ.<ref>{{cite book|author1=Paul Williams|author2=Anthony Tribe|author3=Alexander Wynne|title=Buddhist Thought: A Complete Introduction to the Indian Tradition|url=https://books.google.com/books?id=NOLfCgAAQBAJ |year=2012| publisher= Routledge|isbn= 978-1-136-52088-4|page=62}}; Contemporary scholar Peter Harvey translates the term "arya satya" (see [[Four Noble Truths]]) as "True Realities for the Spiritually Ennobled" (Peter Harvey (2013), An Introduction to Buddhism, Cambridge University Press, page 52)</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಪುರಾಣಗಳು]], ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಬೇರೆಡೆ ಬೇರುಗಳಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಊಹೆಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪರ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮಲಯಾಳಿ ಪದವಾದ ''ಅಚ್ಚನ್'' ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಪದ ''ಅಪ್ಪ'' ಅಂದರೆ "ತಂದೆ", ಅಯ್ಯಪ್ಪ"ಭಗವಂತ-ತಂದೆ" ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|author=Mikhail Sergeevich Andronov|title=A Grammar of the Malayalam Language in Historical Treatment|url=https://books.google.com/books?id=H422cDV5qX4C&pg=PA49|year=1996|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-03811-9|page=49}}</ref><ref name=bronkhorst>{{cite book|author1=Johannes Bronkhorst|author2=Madhav Deshpande|title=Aryan and non-Aryan in South Asia: evidence, interpretation, and ideology; proceedings of the International Seminar on Aryan and Non-Aryan in South Asia|url=https://books.google.com/books?id=EOdtAAAAMAAJ|year=1999|publisher=Harvard University, Dept. of Sanskrit and Indian Studies|isbn=978-1-888789-04-1|pages=177–178}}</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸಾಸ್ತವ'' (''ಸಾಸ್ತ'', ''ಷಷ್ಟ'', ''ಶಾಸ್ತ್ರ''), ಇದು ವೈದಿಕ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅರ್ಥ "ಶಿಕ್ಷಕ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ, ಭಗವಂತ, ಆಡಳಿತಗಾರ".<ref name=bronkhorst/> ಹಿಂದೂ ದೇವರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಶಾಸ್ತ್ರಾ" ಮತ್ತು "ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಾ" ಎಂಬ ಪದಗಳು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Dalal2010p43">{{cite book|author=Roshen Dalal|title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |url=https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |year=2010|publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-341517-6|page=43}}</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು "ಹರಿಹರಸುಧನ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.'<ref>Kumar, cited ref by author is (Sekar 2009, 479-84)</ref> - ಅಂದರೆ "[[ಹರಿಹರ]]" ಅಥವಾ "ಹರಿ" ಮತ್ತು "ಹರ" ಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನ ದೇವತೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಹೆಸರುಗಳು.<ref>Younger, p.22</ref> ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕಲ್ಲುಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮಣಿಯಿಂದ "ಮಣಿಕಂಠ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|title=maNi|url=http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=Mani&direct=se|website=Sanskrit Dictionary for Spoken Sanskrit|publisher=spokensanskrit.org|access-date=27 August 2017}}</ref> ಮತ್ತು ''ಕಾಂತ'', ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅಯ್ಯನಾರ್ ಒಂದೇ ದೇವತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರ ಒಂದೇ ಮೂಲವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರರು ಅವನನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Dalal2010p43"/> ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಒಬ್ಬ ಯೋಧ ದೇವತೆ. ಅವರು ಧರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ತಪಸ್ವಿ ಭಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ - ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಆದರೆ ಅನೈತಿಕ, ನಿಂದನೀಯ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಯೋಗದ ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=21–25}} ಅವನ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಎಡ ತೊಡೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಬಿಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book|last=Williams|first=Joanna Gottfried|year=1981|isbn=9004064982|page=72|url= https://books.google.com/books?id=-qoeAAAAIAAJ|title=Kalādarśana: American Studies in the Art of India}}</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಇತರ ಚಿತ್ರಣಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಯೋಗದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=bri/> ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಲಿ ಸವಾರಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.media4news.com/the-mount-of-swami-ayyappan-is-tiger/|title=The mount of Swami Ayyappan is tiger|work=media4news.com}}</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಇತರ ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.ಇದು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಘರ್ಷದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=18–25}}<ref name=kent83/> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಶ್ರೀಭೂತನಾಥ ಪುರಾಣ'' ಪಠ್ಯವು ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ [[ಹರಿಹರ]]ಪುತ್ರ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿಯ ಪುತ್ರನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿಯ ನಡುವಿನ ಈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ''[[ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ]]''ದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|last=Goudriaan|first=Teun|title=Māyā divine and human|publisher=Motilal Banarsidass Publ|year=1978|pages=42–43|chapter=The Māyā of the Gods: Mohini|chapter-url=https://books.google.com/books?id=15-heLWM3UcC&pg=PA42|isbn=978-81-208-2389-1}}</ref> ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಪಂದಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯೋಧ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲಿಜಾ ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿನ ದಂತಕಥೆಗಳು "ಕೃತಕವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕೊಲಾಜ್ ಆಗಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ" ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name=kent83>{{cite book|author=Eliza Kent|title=Lines in Water: Religious Boundaries in South Asia|url= https://books.google.com/books?id=iYOiAgAAQBAJ |year=2013| publisher=Syracuse University Press|isbn= 978-0-8156-5225-0|pages=80–83}}</ref> ರುತ್ ವನಿತಾ ಅವರು ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಬಹುಶಃ ದ್ರಾವಿಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ದೇವರು ಮತ್ತು ಶಿವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪುರಾಣದ ಕಥೆಯ ಸಮ್ಮಿಳನದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VbvIDAAAQBAJ&pg=PA94|page=94|title=Same-Sex Love in India: Readings in Indian Literature|publisher=[[Springer Publishing]]|author1=Ruth Vanita|author-link=Ruth Vanita|author2=Saleem Kidwai|author2-link=Saleem Kidwai|year=2000|isbn=1137054808}}</ref> ===ಕೋರ್ ಸ್ಟೋರಿ=== ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಹುಟ್ಟಿನ ಪಂದಳಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಿತ್ತು.{{sfn|Younger|2002|p=18}}ಆ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಪಂದಳಂ ರಾಜನಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮಗು ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name=bri/><ref name="CushRobinson2008p78"/><ref name=Quinn/> ಹುಡುಗನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಿಸಲು ರಾಜನು ಮಗುವನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು.{{sfn|Younger|2002|p=18}} ತಪಸ್ವಿ ರಾಜನಿಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗನಂತೆ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಗು ಯಾರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.{{sfn|Younger|2002|p=18}} ರಾಜಮನೆತನದವರು ಮಗುವಿಗೆ ಮಣಿಕಂಠ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.{{sfn|Younger|2002|p=18}} {{multiple image | align = right | image1 = Kempfort Shiva - panoramio.jpg | width1 = 146 | alt1 = | caption1 = | image2 = Mohini on a swing.jpg | width2 = 140 | alt2 = | caption2 = | footer =ಹರಿಹರಪುತ್ರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಶಿವ ಮತ್ತು ಮೋಹಿನಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|author=Eliza Kent|title=Lines in Water: Religious Boundaries in South Asia|url= https://books.google.com/books?id=iYOiAgAAQBAJ |year=2013| publisher=Syracuse University Press|isbn= 978-0-8156-5225-0|pages=79–80}}</ref> }} ೧೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜನು ಮಣಿಕಂಠನನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ("ಯುವರಾಜ") ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದನು. ಆದರೆ, ದುಷ್ಟ ಮಂತ್ರಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ರಾಣಿ ವಿರೋಧಿಸಿದಳು. ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಜೈವಿಕ ಮಗು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ರಾಜನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಮಂತ್ರಿ ರಾಣಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕಿರಿಯ ಮಗುವು ಅಂಗವಿಕಲನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.ದುಷ್ಟ ಮಂತ್ರಿ ಅವನನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು.{{sfn|Younger|2002|p=18}} ಮಂತ್ರಿಯು ರಾಣಿಯ ಮನವೊಲಿಸಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನೆಪ ಹೇಳಲು, ಅವಳ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು "ಹುಲಿಯ ಹಾಲು" ಕೇಳಲು ಮತ್ತು ಕಾಡಿನಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಣಿಕಂಠನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಆಗ ಮಣಿಕಂಠ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Younger|2002|p=18}} ಮಣಿಕಂಠನ ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ರಾಜನು ದತ್ತುಪುತ್ರನನ್ನು ದೈವಿಕ ಜೀವಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿ ಮಣಿಕಂಠ ಮೂವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಾಣ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣವು ಇಳಿದ ಸ್ಥಳವು ಈಗ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇಗುಲವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಂದು (ಸುಮಾರು ಜನವರಿ ೧೪) ಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=18–19}} ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮೇಲಿನ ಮೂಲ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=18–22}} ರಾಣಿಯ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಅಂಗವಿಕಲನಲ್ಲ, ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ರಾಣಿಗೆ ಹುಲಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ತರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತಪಸ್ವಿ ಯೋಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕಥೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.ನಂತರ ಕಾಡಿನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಯೋಧನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Pattanaik2014p109">{{cite book|author=Devdutt Pattanaik|title=Pashu: Animal Tales from Hindu Mythology |url=https://books.google.com/books?id=ojqQBQAAQBAJ |year=2014|publisher=Penguin Books|isbn=978-81-8475-692-0|pages=109–111}}</ref> ===ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು=== [[File:Ayyanar with Poorna Pushkala IMG 20170813 170522 1.jpg|thumb|ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಶಾಸ್ತಾವು ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಅಯ್ಯನಾರ್ ಎಂದು ಪೂಜೆ ಇದೆ.]] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಕಥೆಗಳು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡವು. ಒಂದು ಕಥೆಯು ೧ ನೇ ಮತ್ತು ೩ ನೇ ಶತಮಾನದ CE ನಡುವೆ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ದರೋಡೆಕೋರರು ಮತ್ತು ಲೂಟಿ ಮಾಡುವ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಂತಹ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವತೆಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=20–21}} ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಹಿಂದೂ ಯೋಗಿ ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಲೂಟಿಕೋರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಧಾರ್ವಿುಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|Younger|2002|pp=20–21}} ಒಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಒಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗುವಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ತಂದೆಯನ್ನು ಭಯಂಕರ ದುಷ್ಕರ್ಮಿ ಉದಯನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯು ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ನಂತರ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ದುಷ್ಟ ಉದಯನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=20–21}} ಈ ಕಥೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಪಂತಲಮ್‌ನ ದೊರೆಗಳು ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಪಂತಲಮ್‌ನ ಆಡಳಿತಗಾರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಪಾಂಟ್ಯ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ಕೂಲಿಯಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಕಥೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯೋಧ ವಾವರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಉದಯನನ್ ವಿರುದ್ಧ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ಭಕ್ತರು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=20–21}} ಪಾಲ್ ಯಂಗರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರಕ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅದು ಇತರ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಪರಂಪರೆಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=20–21}}ಅಂತಹ ಒಂದು ಕಥೆಯು ಅಯ್ಯಪ್ಪನನ್ನು ಎಮ್ಮೆ-ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಾಸುರ ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆ-ರಾಕ್ಷಸಿ ಮಹಿಷಾಸುರಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೈವಿಕ ಜೀವಿಗಳು [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ|ದತ್ತ]] ಮತ್ತು ಲೀಲ ಮಾನವರಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು. ದತ್ತನು ದೈವಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಬಯಸಿದನು. ಆದರೆ ಲೀಲಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತು ದತ್ತನ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದ್ದಳು. {{sfn|Younger|2002|p=21}}ದತ್ತನು ಕೋಪಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಮಹಿಷಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಎಮ್ಮೆ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಲು ಶಪಿಸಿದನು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಲೀಲೆಯು ಅವನನ್ನು ಮಹಿಷ ಅಥವಾ ನೀರುಗಾಯಿ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಲು ಶಪಿಸಿದಳು. ಅವರು ತಮ್ಮ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ನೀರಿನ ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ದೇವತೆ [[ದುರ್ಗಾ]] ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಜಲ ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಾಸುರಿಯನ್ನು ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಕೊಂದರು, ದುಷ್ಟರ ಭಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತರಾಗಿದ್ದ ದೈವಿಕ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.{{sfn|Younger|2002|pp=21–22}} ಈ ದಂತಕಥೆಗಳು, ಕಿರಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಶಿವ (ಶೈವಿಸಂ), ವಿಷ್ಣು (ವೈಷ್ಣವ) ಮತ್ತು [[ದೇವಿ]] (ಶಾಕ್ಟಿಸಂ) ಸುತ್ತಲಿನ ವಿವಿಧ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ.{{sfn|Younger|2002|pp=21–22}} ==ದೇವಾಲಯಗಳು== [[File:Sri Ayyappa Swamy Temple at Koduru, Krishna District.jpg|thumb|ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕೋಡೂರು, ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಕೇರಳ]] ದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ದೇವರು ಅಯ್ಯಪ್ಪ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು [[ಶಬರಿಮಲೆ]] ದೇವಾಲಯ. ಪಡಿನೆಟ್ಟಂ ಪಾಡಿ ಕರುಪ್ಪನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಕ. ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಮಂಡಲ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಈ ದೇವಾಲಯ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಕುಲತುಪುಳ ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ, ಆರ್ಯಂಕಾವು ಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ, ಅಚನ್‌ಕೋವಿಲ್ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ, ಎರುಮೇಲಿ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೊನ್ನಂಬಲಮೇಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಯೋಗಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ತಿರುವಾಂಕೂರು ಸಮೀಪದ ಅಚನ್‌ಕೋವಿಲ್ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಾದ ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕಲಾ ಮತ್ತು ಮಗ ''ಸತ್ಯಕ''ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book|author=K. Srikumaran|title=Theerthayathra: A Pilgrimage Through Various Temples|url=https://books.google.com/books?id=FGvXAAAAMAAJ |year=2005|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|isbn=978-81-7276-363-3|pages=103, 120}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ky3GBQAAQBAJ&pg=PT127|title=The Man Who Was a Woman and Other Queer Tales from Hindu Lore|page=127 |first=Devdutt|last=Pattanaik |date=9 January 2014|publisher= Routledge|isbn=9781317766308}}</ref> ಕೆಲವು ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣು[[ಪರಶುರಾಮ]] ಅವತಾರದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|author=Maria A. David|title=Beyond Boundaries: Hindu-Christian Relationship and Basic Christian Communities|url=https://books.google.com/books?id=YYlC_qF_eB0C&pg=PA9 |year=2009| publisher=ISPCK| isbn=978-81-8465-001-3|page=9}}</ref> ===ಶಬರಿಮಲೆ=== [[File:Sabarimala pilgrims walking.jpg|thumb|left|upright=0.85|Ayyappan pilgrims walking barefoot to the Sabarimala shrine.]] ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅವರ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದದ್ದು [[ಶಬರಿಮಲೆ]] (ಶಬರಿಮಲೈ ಎಂದು ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಪಂಬಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಥನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಿ, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Smith1978p3">{{cite book|author=Fred Clothey|editor=Bardwell L. Smith|title=Religion and the Legitimation of Power in South Asia|url= https://books.google.com/books?id=x2Jzn_LuLasC |year=1978|publisher= BRILL Academic|isbn=90-04-05674-2|pages=3–9 with footnotes}}</ref>{{sfn|Younger|2002|pp=18-23}}<ref name="Eck2012p13"/> [[File:SabarimalaRush2010.JPG|thumb|ಶಬರಿಮಲೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಜನಸಾಗರ]] ಅನೇಕರು ಸರಳ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದು, ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಅಥವಾ ''[[ಸಾಧು]]'' ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪನ್ನು ನಲವತ್ತೊಂದು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಧರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಗುಂಪಾಗಿ ಚಾರಣ, ಗುಂಪು ಜಾತಿಯಂತಹ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Smith1978p3"/><ref name="Eck2012p13"/><ref name="Kent2013p14">{{cite book|author=Eliza Kent|title=Lines in Water: Religious Boundaries in South Asia|url= https://books.google.com/books?id=iYOiAgAAQBAJ |year=2013| publisher=Syracuse University Press|isbn= 978-0-8156-5225-0|pages=14–15}}</ref> ಚಾರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ''ಸ್ವಾಮಿ''ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="Eck2012p13">{{cite book|author=Diana L Eck|author-link=Diana L. Eck|title=India: A Sacred Geography|url=https://books.google.com/books?id=rNlJOSf__xYC&pg=PA13|year=2012|publisher=Random House|isbn=978-0-385-53191-7|pages=13–14}}</ref><ref name="Daniel1987p244">{{cite book|author=E. Valentine Daniel|title=Fluid Signs: Being a Person the Tamil Way|url=https://books.google.com/books?id=KwZatzse3CsC|year=1987|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06167-5|pages=244–262}}</ref> ಸುಮಾರು ೧೮ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ನಡಿಗೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಪಂಬಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರು ಶಬರಿಮಲೆ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ೧೮ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಧಾರ್ವಿುಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (ನೀತಿಗಳು ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ದೇವರುಗಳು). ದೇಗುಲದ ಅರ್ಚಕರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ತಂದು ದೇಗುಲದ ಬಳಿ ಹರಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು'' ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Smith1978p3"/>{{sfn|Younger|2002|pp=18–23}}<ref>{{cite book|author=Stephen Knapp|title=Spiritual India Handbook|url=https://books.google.com/books?id=djI5mL2qeocC&pg=PT416 |year=2009| publisher=Jaico|isbn=978-81-8495-024-3|pages=416–419}}</ref> ಮಾನವ ಸಂಚಾರವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿಡಲು, ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಭಕ್ತರು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ೫೧ ದಿನಗಳ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ದಿನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದಿನ ೧೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯಾತ್ರಿಕರು ನಡಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಟ್ಟಿನ ವಯಸ್ಸಿನ (೧೦-೫೦ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ) ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ದೇವತೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name=bri/><ref name="Smith1978p3"/>{{sfn|Younger|2002|pp=18–23}}ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಇದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಕ್ತರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ದಿನದಂದು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಸರಳವಾದ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕರು ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ''ಇರುಮುಡಿ'' (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿಂದೂ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಸಣ್ಣ ಚೀಲವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ವಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಟಿಕ್), ತುಳಸಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಸುತ್ತ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಮಣಿಗಳು (ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ) ಸಹ ಹಿಂದೂಗಳು ಚಾರಣ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Smith1978p3" />{{sfn|Younger|2002|pp=18–23}} ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ, ಇ. ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯು ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಯಾಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="Daniel1987p244" /> ==ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು== [[File:Vavar mosque kerala.jpg|thumb|right|ಶಬರಿಮಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಾವರ್ ಅವರ ಮಸೀದಿ.]] ಅವರನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=Quinn/> ವಾವರ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದಾಗಿ,<ref>Mohammada, Malika (23 August 2017). [https://books.google.com/books?id=dwzbYvQszf4C&pg=PA333 "The Foundations of the Composite Culture in India"]. Aakar Books. Retrieved on 23 August 2017 – via Google Books.</ref><ref>Osella, Caroline; Osella, Filippo (23 August 2017). [https://books.google.com/books?id=yGLrI8-io_AC&pg=PA148 "Men and Masculinities in South India"]. Anthem Press – via Google Books.</ref> ಈ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಯ್ಯಪ್ಪನು ಹುಲಿ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಲೂಟಿ-ಚಾಲಿತ ದರೋಡೆಕೋರ ವಾವರ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ವಾವರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಾವರ್ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇತರ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ.<ref name=kent81>{{cite book|author=Eliza Kent|title=Lines in Water: Religious Boundaries in South Asia|url= https://books.google.com/books?id=iYOiAgAAQBAJ |year=2013| publisher=Syracuse University Press|isbn= 978-0-8156-5225-0|pages=81–86}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ವಾವರ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅರೇಬಿಯಾದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name=kent81/><ref>{{cite news | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/before-arriving-at-sabarimala-temple-in-kerala-devotees-visit-a-mosque/articleshow/50334905.cms | title=Before arriving at Sabarimala temple in Kerala, devotees visit a mosque | newspaper=The Economic Times | last1=Kumar | first1=KP Narayana }}</ref> ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ವಾವರ್ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮಸೀದಿಯು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಮಾರ್ಗದ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ಕಡುತ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ, ಎರಡೂ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಯಾತ್ರಿಕರು ತಮ್ಮ ಶಬರಿಮಲೆ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಎರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=kent81/> ಕೆಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಶಬರಿಮಲೆ ಬಳಿಯ ಮಸೀದಿಯು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಮಸೀದಿಯು ವಾವರ್ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮರಣದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾರೂ ವಾವರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಅಥವಾ ಅವರು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪುರಾಣವಾಗಿರಬಹುದು. ವಾವರ್ ದಂತಕಥೆ ಮತ್ತು ''ಪಲ್ಲಿ'' ದೇವಾಲಯಗಳು ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಸಂತರನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಹಕರಿಸುವ ಹಿಂದೂ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|author=Eliza Kent|title=Lines in Water: Religious Boundaries in South Asia|url= https://books.google.com/books?id=iYOiAgAAQBAJ |year=2013| publisher=Syracuse University Press|isbn= 978-0-8156-5225-0|pages=84–88}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:ಎಸ್. ಎಂ. ಶ್ರೀರಾಮುಲು ನಾಯ್ಡು ಅವರಿಂದ ''ಶಬರಿಮಲ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'' (೧೯೬೧),ಪಿ. ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರಿಂದ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ (೧೯೭೫ ಚಲನಚಿತ್ರ), ''ಸರನಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪ'' (೧೯೮೦),ದಶರಥನ್, ''ಅರುಲ್ ತಾರುಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'' (೧೯೮೭), ದಶರಥನ್, ''ಶಿವ ಪುತ್ರ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯಪ್ಪ'' (೧೯೯೦) ಪಿ.ಎಸ್. ಮಣಿ, ಶಬರಿಮಲ ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ (೧೯೯೦) ರೇಣುಕಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರಿಂದ, ''ಎಂಗಲ್ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'' (೧೯೯೦) ದಶರಥನ್, ''ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾತ್ಯಂ'' (೧೯೯೧), ''ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೀಕ್ಷಾ ಮಹಿಮಲು'' ' (೧೯೯೨) ಗುಡಾ ರಾಮ ಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಂದ, ''ಸ್ವಾಮಿ ಅಯಪ್ಪ ಶಬರಿಮಲೈ'' (೧೯೯೩) ಕೆ. ಶಂಕರ್ ಅವರಿಂದ, ''ಜೈ ಹರಿ ಹರ ಪುತ್ರ ಅಯ್ಯಪ್ಪ'' (೧೯೯೫), ''ಭಗವಾನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪ'' (೨೦೦೭),ಇರಾಜರಲ್ ಭಕ್ತ ಮತ್ತು ವಿ. ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್, ''ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ (೨೦೧೨ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)' ' ಚೇತನ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ ವೆಟ್ಟಿಯಾರ್, ''ಓಂ ಶರಣಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪ'' (೨೦೧೫) ಕೆ. ಶರತ್, ''ಶ್ರೀ ಓಂಕಾರ ಅಯ್ಯಪ್ಪನೇ'' (೨೦೧೬) ಸಾಯಿ ಪ್ರಕಾಶ್, ''ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಕಟಾಕ್ಷಂ'' (೨೦೧೯) ರುದ್ರಪಟ್ಲ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="RajadhyakshaWillemen1999">{{cite book|last1=Rajadhyaksha|first1=Ashish|last2=Willemen|first2=Paul|title=Encyclopaedia of Indian cinema|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofi0000raja|url-access=registration|year=1999|publisher=British Film Institute|isbn=9780851706696 }}</ref><ref>{{cite news | title = Ayyappan now in toon avatar |newspaper=[[The Hindu]] | url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ayyappan-now-in-toon-avatar/article3549553.ece |date=June 20, 2012| access-date = 2014-06-21 }}</ref> ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್(TV ಚಾನೆಲ್) ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'' ಹೆಸರಿನ [[ಮಲಯಾಳಂ]]-ಭಾಷೆಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು ''ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಸಾರಂ'' (೨೦೧೦), ''ಶಬರಿಮಲ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತಾ'' (೨೦೧೨) ಮತ್ತು ''ಶಬರಿಮಲ ಸ್ವಾಮಿ ಅಯಪ್ಪನ್'' (೨೦೧೯). ೨೦೨೧ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಿಚನ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಭಕ್ತರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಕಥೆಯನ್ನು [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಅವರಿಗೆ [[ಗಣೇಶ]] ಸೋನಿ ಟಿವಿನಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಹರ್ತ ಗಣೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.sonyliv.com/details/episodes/6117114715001/Ep.-608---Story-Time-For-The-Kids---Vighnaharta-Ganesh---19-December-2019|title=Ep. 608 - Story Time For The Kids - Vighnaharta Ganesh|website=SonyLIV|access-date=2022-12-25|archive-date=2019-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20191231085218/https://www.sonyliv.com/details/episodes/6117114715001/Ep.-608---Story-Time-For-The-Kids---Vighnaharta-Ganesh---19-December-2019|url-status=dead}}</ref> ==See also== <!-- New links in alphabetical order please --> * [[ಶಬರಿಮಲೆ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commonscat|Ayyappan}} * [http://www.swamyayyappa.com About Lord Swamy Ayyappa] * [http://www.ayyappa.my Malaysian Lord Ayyappa Charity and Welfare Organisation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815150914/http://www.ayyappa.my/ |date=2009-08-15 }} * [http://www.ayyappan-ldc.com Oldest site on Lord Ayyappan (Non profit Org)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210223234212/http://ayyappan-ldc.com/ |date=2021-02-23 }} * [http://www.ayyappatemple.in/history.html Lord Ayyappan History (Non profit Org)] * [http://www.d2i.in/visit/Ayappa-Temple_Nigdi_Pune_Pilgrimage/1755 Ayappa Temple, Nigdi, Pune] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111130203001/http://www.d2i.in/visit/Ayappa-Temple_Nigdi_Pune_Pilgrimage/1755 |date=2011-11-30 }} * [http://www.londonayyappan.org London Ayappan Temple, UK] *[http://www.sabash.org Sastha Ayyanar and Ayyappan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230051237/http://sabash.org/ |date=2011-12-30 }} *[http://www.viswastrust.org Ashta Sastha Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104023054/http://viswastrust.org/ |date=2014-01-04 }} *[http://www.raaga.com/channels/tamil/album/TD02105.html Songs on Ayyappan fight with King Udayan and the Mukkal Vettom temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140324094436/http://www.raaga.com/channels/tamil/album/TD02105.html |date=2014-03-24 }} *[https://www.quora.com/What-is-the-story-behind-Lord-Ayyappa-Swamy What is the story behind Lord Ayyappa Swamy?-18 Answers;] *[http://www.sabarimalaayyappan.com/lordayyappan.htm Lord Ayyappan - Birth & History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181217215946/http://www.sabarimalaayyappan.com/lordayyappan.htm |date=2018-12-17 }} *[https://www.prajavani.net/op-ed/complete-details-shabarimala-606140.html ಶಬರಿಮಲೆ ಶಾಸ್ತ: ಇಲ್ಲಿದೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಸಮಗ್ರ ಇತಿ ವೃತ್ತಾಂತ; (ವಿದ್ವಾನ್) ಸಾ.ಕೃ. ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್;09 ಜನವರಿ 2019] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] fvmz4xz0om8bxkjv43mks11rewpyp3t 0 76027 1384474 1340666 2026-08-27T06:18:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384474 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch |name =ಕನಿಷ್ಕ I |title =[[ಕುಶಾನ]] ದೊರೆ |image= KanishkaCoin3.JPG |caption =[[Gold coin]] of Kanishka. [[British Museum]]. |reign =2nd century <!--Chinese records of [[Yueh-chi]] show coronation as 78&nbsp;AD {{cn}} --> |coronation = |predecessor =[[Vima Kadphises]] |successor =[[Huvishka]] |spouse = |issue = |royal house = |dynasty = |father = |mother = |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |date of burial = |place of burial = |religion =[[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] }} '''ಕನಿಷ್ಕ''' : ಉತ್ತರ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದ [[ಕುಶಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಶಾಣ ರಾಜವಂಶದ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಮಧ್ಯ ದೇಶ, ಉತ್ತರಾಪಥ ಮತ್ತು ಅಪರಾಂತಗಳು ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುವು. ಪುರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಖೊರಾಸಾನದವರೆಗೂ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಖೊತಾನದಿಂದ [[ಕೊಂಕಣ]]ದವರೆಗೂ ಈತನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಹಬ್ಬಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೀರ ಯೋಧನಾಗಿ, ಸಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ, ಧರ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಮಹಾಪೋಷಕನಾಗಿ [[ಭಾರತ]]ದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇವನ ಹೆಸರು ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿವದೆ. ಇವನ ಆ ಳ್ವಿಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ.೭೮ರಿಂದ ೧೨೦ರವರೆಗೆ ಜರುಗಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಬವಾದ ಶಕ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ಕಾನಿಷ್ಕನೇಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನೆಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಾನಿಷ್ಕನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು 'ಶಕಸಂವತ್ಸರ'ವೆಂದೂ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಶಕ ದೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಿತು. ==ಅವಧಿ== [[File:Great Emperor Kanishka - Greatest of Kushan Monarchs - Circa 1st Century CE - Mathura - Government Museum - Mathura 2013-02-23 5836.JPG|left|thumb|ಕನಿಷ್ಕ I ರ ಪ್ರತಿಮೆ, 1 ನೇ ಶತಮಾನ, ಮಥುರಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. ಚದರ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಫ್ಲ್ಯೂರ್-ಡಿ-ಲಿಸ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಕತ್ತಿಯ ಕೆಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[File:WimaKadphises.JPG|thumb|[[Vima Kadphises]] was Kanishka's father. [[British Museum]].]] ಈತನ ಕಾಲ ಯಾವುದೆಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ: ಎರಡನೆಯ ಕಡ್ಫೀಸಿಸನ ಅನಂತರ ಈತ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಎರಡನೆಯ ಕಡ್ಫೀಸಿಸನ ಕಾಲ ಪ್ರ.ಶ. ಸು. 65-75 ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಕನಿಷ್ಕ ಪ್ರ.ಶ. 1ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಳಿದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈತನೊಬ್ಬ ಶಕಸ್ಥಾಪಕ. ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವರ್ಷಗಳ ಎಣಿಕೆಯೇ ಅನಂತರವೂ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಪ್ರ.ಶ. 78ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಶಕೆಯೇ ಇವನದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೊಪ್ಪುವುದಾದರೆ ಈತ ಪ್ರ.ಶ. 101 ಅಥವಾ 102ರವರೆಗೆ ಆಳಿದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಕನಿಷ್ಕನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪ್ರ.ಶ. 130ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವು ಭಾರತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಟಿಬೆಟನ್ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ದಾಖಲೆಗಳು ಆಧಾರ. ಈತ ಒಂದನೆಯ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಕಡ್ಫೀಸಿಸರಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನವನೆಂದೂ ಪ್ರ.ಶ.ಪು 58ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಕ್ರಮಶಕಪುರಷನೀತನೆಂದೂ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ವಾದ. ಈತ ಪ್ರ.ಶ. 248ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದನೆಂದೂ ತ್ರೈಕೂಟಕ ಮತ್ತು ಇತರ ವಂಶಗಳ ಅರಸರು ಅನುಸರಿಸುವ ಶಕೆಯನ್ನು ಈತ ಆರಂಭಿಸಿದನೆಂದೂ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವುಂಟು. ಆದರೆ ಇದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪುರಸ್ಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ.ರಬತಕ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾದಂತೆ ಈತನ ಮುತ್ತಾತ ಕುಜುಲ ಕಡ್ಪೀಸಿಸ್, ತಾತ ವಿಮ ಟಾಕ್ತು,ತಂದೆ ವಿಮ ಕಡ್ಪೀಸಿಸ್.<ref>Sims-Williams and Cribb (1995/6), p. 80.</ref> ==ದಂಡಯಾತ್ರೆ== [[Image:Kushanmap.jpg|thumb|left|[[Kushan Empire|Kushan territories]] (full line) and maximum extent of Kushan dominions under Kanishka (dotted line), according to the [[Rabatak inscription]].<ref>"The [[Rabatak inscription]] claims that in the year 1 Kanishka I's authority was proclaimed in India, in all the satrapies and in different cities like Koonadeano (Kundina), Ozeno ([[Ujjain]]), Kozambo (Kausambi), Zagedo ([[Saketa]]), Palabotro ([[Pataliputra]]) and Ziri-Tambo (Janjgir-Champa). These cities lay to the east and south of Mathura, up to which locality Wima had already carried his victorious arm. Therefore they must have been captured or subdued by Kanishka I himself." ''Ancient Indian Inscriptions'', S. R. Goyal, p. 93. See also the analysis of [[Sims-Williams]] and J. Cribb, who had a central role in the decipherment: "A new Bactrian inscription of Kanishka the Great", in ''Silk Road Art and Archaeology'' No. 4, 1995–1996. Also see, Mukherjee, B. N. "The Great Kushanan Testament", Indian Museum Bulletin.</ref>]] [[ಬೌದ್ಧ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಕನ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಬುದು ಇವನ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕೃತರೂಪ. ಈತ ಪಾರ್ಥಿಯನರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. [[ಸಾಕೇತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಈತ ಗೆದ್ದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಟಿಬೆಟಿನ ಲೇಖಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಬಂಗಾಲ]] [[ಒರಿಸ್ಸ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇವನ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. [[ನೇಪಾಳ]]ದ [[ಲಿಚ್ಛವಿ]]ಗಳು ಕನಿಷ್ಕನ ಶಕೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದುವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಕನ ಅಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಬಗ್ಗೆ [[ಕಲ್ಹಣ]]ನ [[ರಾಜತರಂಗಿಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. [[ಗಾಂಧಾರ]] ರಾಜ್ಯ ಇವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಪುರುಷಪುರ ಪುರ್ವದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಈತ ಗೆದ್ದಿದ್ದನೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಲೂ ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಸೆ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನೀಯರ ವಿರುದ್ಧ ಈತನೊಂದು ವಿಫಲ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದ. ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರೂ ಉತ್ತರದ ನೆಲ ಮಾತ್ರ ತನಗೆ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಈತ ಕೊರಗುತ್ತಲೇ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ. ಚೀನೀ ದಂಡನಾಯಕ ಪಾನ್-ಜೋ ಅಗ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ [[ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ದವರೆಗೂ ಚೀನೀ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ. ಚೀನೀಯರ ವಿಜಯದಿಂದ ಕನಿಷ್ಕನಿಗೂ ಹುರುಪು ತುಂಬಿ, ತಾನೂ ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಮನೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅತ ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿಕುಮಾರಿಯ ಕೈಬೇಡಿದ. ಪಾನ್-ಜೋ ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಇದು ತನ್ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಪಮಾನವೆಂಬುದು ಅವನ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂತು. 70,000 ಮಂದಿ ಅಶ್ವಸವಾರರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ. ಈ ಸೈನ್ಯ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಚೀನೀ ನೆಲವನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಝರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಕನಿಷ್ಕನ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪಾನ್-ಜೋ ನಿರ್ದಯೆಯಿಂದ ಒರೆಸಿ ಹಾಕಿದ. ಕನಿಷ್ಕನ ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೀಗೆ ಮುರಿದು ಬಿತ್ತು.-ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ==ಆಳ್ವಿಕೆ== [[File:Coin of Kanishka depicting Helios.jpg|thumb|300px|right|Gold coin of Kanishka I with the Hellenistic divinity [[Helios]]. (c. 120 AD).<br/>'''Obverse:''' Kanishka standing, clad in heavy Kushan coat and long boots, flames emanating from shoulders, holding a standard in his left hand, and making a sacrifice over an altar. Greek legend ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΚΑΝΗ''Ϸ''ΚΟΥ "[coin] of Kanishka, king of kings".<br/>'''Reverse:''' Standing Helios in Hellenistic style, forming a benediction gesture with the right hand. Legend in Greek script: ΗΛΙΟΣ ''Helios''. Kanishka monogram (''tamgha'') to the left.]] [[File:BronzeBuddha.JPG|thumb|120px|left|Bronze standing Buddha with features similar to those of Kanishka's coins. [[Gandhara]], usually dated 3rd–4th century.]] [[File:Coin of Kanishka depicting Gautam Buddha.jpg|thumb|300px|right|Gold coin of '''Kanishka I''' with a representation of the [[Gautama Buddha|Buddha]] (c.120 AD).<br/>'''Obv:''' Kanishka standing.., clad in heavy Kushan coat and long boots, flames emanating from shoulders, holding standard in his left hand, and making a sacrifice over an altar. Kushan-language legend in Greek script (with the addition of the Kushan Ϸ "sh" letter): ϷΑΟΝΑΝΟϷΑΟ ΚΑΝΗϷΚΙ ΚΟϷΑΝΟ ("Shaonanoshao Kanishki Koshano"): "King of Kings, Kanishka the Kushan".<br/>'''Rev:''' Standing Buddha in Hellenistic style, forming the gesture of "no fear" (abhaya mudra) with his right hand, and holding a pleat of his robe in his left hand. Legend in Greek script: ΒΟΔΔΟ "Boddo", for the Buddha. Kanishka monogram (tamgha) to the right.]] [[File:KushanMaitreyaTotal.jpg|thumb|200px|left|Depictions of "[[Maitreya]]" (with legend ΜΕΤΡΑΓΟ ΒΟΔΔΟ "Metrago Boddo") in Kanishka's coinage.]] ಕನಿಷ್ಕ ಬೌದ್ಧನಾಗಿದ್ದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಧಾರಗಳುಂಟು. ಈತ [[ಪೆಷಾವರ| ಪೆಷಾವರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಹ್ಯುಎನ್ ತ್ಸಾಂಗನೂ ಅಲ್ಬೆರೂನಿಯಾ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶರ್ವ್‌ ಮತ್ತು ಪಾಶಿರ್ವ್‌ಕರೆಂಬವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈತ ಒಂದ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಸಭೆಯನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದನಂತೆ. ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂಬುದು ಒಂದು ಮತವಾದರೆ, ಗಾಂಧಾರ ಅಥವಾ [[ಜಲಂಧರ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಮತ.ಕುಂಡಲವನ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಈ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದವನು [[ವಸುಮಿತ್ರ]]. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ [[ಅಶ್ವಘೋಷ]] ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ. ಈತನನ್ನು ಕನಿಷ್ಕನೇ ಪಾಟಲಿಪುತ್ರದಿಂದ ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದನಂತೆ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಕುರಿತ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದುವು. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರು ಹೀನಯಾನ ಪಂಥದವರು. ಆದರೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಮಹಾಯಾನ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಶ್ವಘೋಷ, ವಸುಮಿತ್ರ ಮುಂತಾದವರೆಲ್ಲ ಮಹಾಯಾನ ಪಂಥದವರು. ಇವರೆಲ್ಲ ರಾಜಮನ್ನಣೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವರು. ಕನಿಷ್ಕನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕವಿಗಳಿಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿತೆಂಬುದಂತೂ ನಿಜ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಬೌದ್ಧ ಕವಿಗಳೂ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಘರ್ಷಕನೆಂಬ ಪಂಡಿತನೂ ಕನಿಷ್ಕನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ. ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಪಂಥದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾದ [[ನಾಗಾರ್ಜುನ]], ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯುರ್ವೇದಜ್ಞನಾದ [[ಚರಕ]]-ಇವರೂ ಬಹುಶಃ ಕನಿಷ್ಕನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮಾಠರನೆಂಬವನು ಕನಿಷ್ಕನ ಮಂತ್ರಿ. ಇವನೊಬ್ಬ ಮಹಾ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ. ಗ್ರೀಕ್ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಅಜೆಸಿಲೇಯಸ್ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದ್ದನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಂತೂ ಇವರೆಲ್ಲ ಈ ಕನಿಷ್ಕನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೇ ಅಥವಾ ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಇತರರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಡಿಸಲಾರದ ಒಗಟಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಕ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಇವನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೀಕ್]], [[ಸುಮೆರಿಯನ್]], ಎಲಮೈಟ್, [[ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೇವರುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. [[ಶಿವ]], [[ಶಾಕ್ಯಮುನಿ]], [[ಬುದ್ಧ]], [[ವಾಯು]], [[ಅಗ್ನಿ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ಸೂರ್ಯ]], ಮಿತ್ರ-ಮುಂತಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ನಾನಾ ಧರ್ಮಗಳ ದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಕನಿಷ್ಕನ ಉದಾರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಈತನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಧರ್ಮಗಳು ಸಹಬಾಳ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುವೆಂಬುದನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆಯೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅದುವರೆಗೂ ಚಲಾವಣೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಇವುಗಳ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಖರೋಷ್ಠಿ ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಕನಿಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಪೆಷಾವರಿನ ಬುದ್ಧನ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ 122 ಮೀ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈತ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. [[ತಕ್ಷಶಿಲೆ]]ಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೊಂದು ನಗರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[ಮಥುರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಭವನಗಳನ್ನು ಇವನೇ ಕಟ್ಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಗಾಂಧಾರ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕನೀತನೇ ಆಗಿರಬಹುದು. [[ಸಾರನಾಥ]] ಮಥುರಾಗಳಲ್ಲಿಯ ಇತರ ಶೈಲಿಗಳೂ ಇವನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿದುವು. ಕನಿಷ್ಕನದು ಹೊರನಾಡಿನಿಂದ ಬಂದವರ ವಂಶವಾದರೂ ಭಾರತದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಇವನ ಪ್ರಭಾವ ಅಗಾಧವಾದದ್ದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ==ಬಿರುದು:ಕೈಸರ್ ಅಥವಾ ಸೀಜರ್ == * ==ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು== *[[ಪಂಜಾಬ್]] *ಸಿಂಧ್ *[[ಕಾಶ್ಮೀರ]] *[[ಬಿಹಾರ್]] *[[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ==ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ *[[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] *ಬ್ಯಾಕ್ಟೀಯ *ಕಾಷ್ಗ್‌ರ್ *ಖೋಟಾನ್‍ *ಯಾರ್ಕಂಡ್ *ಈ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪುರಷಪುರ ಅಥವಾ ಪೇಷಾವರ್‌ನಿಂದ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.kushan.org A rough guide to Kushana history.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040925185831/http://www.kushan.org/ |date=2004-09-25 }} *[http://coinindia.com/galleries-kanishka.html Online Catalogue of Kanishka's Coins] *[http://www.coinarchives.com/a/results.php?results=200&search=Kanishka&Thumb=1 Coins of Kanishka] *[http://www.kushan.org/essays/chronology/kanishka.htm Controversy regarding the beginning of the Kanishka Era.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041009191332/http://www.kushan.org/essays/chronology/kanishka.htm |date=2004-10-09 }} *[http://www.bpmurphy.com/COTW/week2.htm Kanishka Buddhist coins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090817052335/http://www.bpmurphy.com/COTW/week2.htm |date=2009-08-17 }} *[http://www.trincoll.edu/classes/relg254pics/relg254pics/class3/if000000.htm Photograph of the Kanishka casket] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090109171953/http://www.trincoll.edu/classes/relg254pics/relg254pics/class3/if000000.htm |date=2009-01-09 }} *[https://kn.wikisource.org/s/3at ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕನಿಷ್ಕ 1] *[https://kn.wikisource.org/s/5xk ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕುಷಾಣರು] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಅರಸರು]] m06veoysk923zsmqyrrdeoj1240rx0x 0 77403 1384439 1336747 2026-08-26T23:56:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384439 wikitext text/x-wiki {{WEP|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ}} [[ಇತಿಹಾಸ]]: ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಐಬಿಯಂ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಗಿಲ್ವಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಧರ್ ಜೊತೆ [[ಅಂತರಜಾಲ]] ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಅದ್ದನ್ನು "ಇ-ವ್ಯಾಪಾರ" ವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಿ.ಇ.ಒ ಆಗಿ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿ.ಲೂಯಿಸ್.ಗರ್ಸ್ಟ್ನರ್ ಜೂನಿಯರ್ ಈ ಹೊಸ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗೆ/ಶತಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಹೂದಿಕೆ ಮಾಡಿದರು.ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿತು. ತದನಂತರ ಐಬಿಯಂ ಸಂಸ್ಥೆ "ಇ-ವ್ಯಾಪಾರ" ವನ್ನು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಪುಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಾಹೀರಾತುವಿನ ಮೂಲಕ ಈ ಹೊಸ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.ಐಬಿಯಂ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ "ಇ-ವ್ಯಾಪಾರ" ವೆಂಬ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಿಲಲ್ಲ.ಕಾರಣವೆನೆಂದರೆ ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮದೆಯಾದಂತಹ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯಾಪರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸ ಬಹುದೆಂದೂ ಇ-ವ್ಯಾಪಾರ" ವೆಂಬ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಿಲಲ್ಲ.ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ವ್ಯಾವಾರವು ವಿಪರೀತ ಯಶಸ್ಸು ಮಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ೨೦೦೦ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಐಬಿಯಂ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ "ಇ-ವ್ಯಾಪಾರ" ಮೂಲ ಸಾಮಥ್ಯಗಳಿಗೆ ೩೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣ ಊಡಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ "ಇ-ವ್ಯಾಪಾರ" ಮತ್ತು "ಇ-ವಾಣಿಜ್ಯ" ಸಡಿಲವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಉಪಯೊಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಇವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲೂಗುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಾಪರವನ್ನು ನಾವು ಆನ್ಲೈನ್ ಮುಕಾಂತರ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ( ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಸಿ ನಾವು ಈ ವ್ಯಾಪರವನ್ನು ಮಾಡು ತ್ತೇವೆ). ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತನ್ನ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲಸ ಅತವ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸವನ್ನು [[ಅಂತರಜಾಲ|ಇಂಟರ್ನೆಟ್]] ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಏಳಬಹುದು.ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆನ್ಲೈನ್ ಮುಕಾಂತರ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಟವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಳಗೊಳಬಹುದು. ಈ ಬ್ರಹತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವ್ಯಾವಹರವನ್ನು ನಾವು ವಿವಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.ಯರೂಬೇಕಾದರೂ ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು.ನೀವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ,ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ, ನೀವು ಆನ್ಲೈನ್ನನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಾಹಾರವನ್ನು ಮಡಲು ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಇದು ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಕ ವ್ಯಾವಾರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರೆ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆನೆಂದರೆ ಇದರ ಅಂಗಡಿ ಅಥವಾ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ನಾವು ಆನ್ಲೈನ್ ಮುಕಾಂತರ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು.ಅದರಿಂದ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಗಮನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆ ಸೆಳೆಯುವಂತಿರಬೇಕು. ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಧಗಳು ([[ಅಂತರಜಾಲ]] ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ) ವಿವಿದ ರೂಪದಲಿ ಕಾಣಬಹುದು ಇವುಗಳು ಯಾವುದ್ಯಾವುದೆಂದರೆ: ೧. ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ೨. ಆನ್ಲೈನ್ ಅಂಗಡಿಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ೩. ಬ್ಲಾಗ್ ೪. ಸಾಮಾಜಿಕ [[ಮಾಧ್ಯಮ]]. ಭದ್ರತಾ: ಇ ಉದ್ಯಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇ- ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈ ಅಪಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಮುಖ್ಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅತೀವ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ಇ- ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು, ಸರಬರಾಜುದಾರರು, ನೌಕರರು, ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಜನರು ದೈನಂದಿನ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇ- ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗೌಪ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಉಳಿಯಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಇ- ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಭದ್ರತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆ ಒಂದು. ಇ- ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುರಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಮಾಹಿತಿ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕೀಪಿಂಗ್ ಸೇರಿವೆ. ಇ- ವ್ಯಾಪಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೀಪಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಿ ಭೌತಿಕ ಭದ್ರತೆ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ, ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸರಣ, ವಿರೋಧಿ ವೈರಸ್ ತಂತ್ರಾಂಶ, ಫೈರ್ವಾಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ಸೇರಿವೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳು: ನಾವು ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಸಲು ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ,ನಾವು ಅನೇಕ ವಿಷೆಯಗಳ ಬಗೆ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ನಿಮ್ಮಗೆ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಹಾಗೂ ನೇಯಿಗೆಯ ಬಗೆ ತಿಳಿಯದ್ದಿದ್ದರೆ ಅಥವ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಡಲ್ಲಿಲದ್ದಿದ್ದರೆ ಈ ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ೧. ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ. ೨. ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷತೆ. ೩. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಾರದಾದ್ಯಂತ (೨೪*೭) ವಿಶ್ವಾದ್ಯದಂತ ಲಭ್ಯ ವಾಗಿರುತದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ ಅವುಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ: ೧. ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಜಾನದ ಬಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿರಬೇಕು. ೨. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ವೆಚ್ಚಗಳು. ೩. ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆಗಳ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಅಪಾಯ. ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಂದತಹ ವಿಷೆಯಗಳು: ಮೊದಲು ನಾವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಏಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.ಇದು ತಿಳಿದು ಬರುವುದರಿಂದಹೆಚ್ಚು ಸರಾಗವಾಗಿ ವ್ಯಾವಾರವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.ನಿಮ್ಮಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೀವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಯಪಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ,ಏಕೆಂದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಕ್ತಾಯ: ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೇಕಾದಂತಹ ಉತ್ತಮವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆತಿ ಬೇಗ,ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾವಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಥವ "ಇ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿ ಅಧಿಕಾವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಈ ನವೀನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾವರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಗೊಳಿಸಬೇಕು ಈಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು.ಇ ವ್ಯಾಪಾರ ದಿನದಿಂದದಿನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರೀಯವಾಗಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾವಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾವಾರದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕ ಲಾಭ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಈ ವ್ಯಾವಾರದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸುವವರಿಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖೆಯಲ್ಲಿ ಅಯ್ಕೆಗಳಿವೆ.ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಇಷ್ಟವಾದಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು. "ಇ ವ್ಯಾಪಾರವು " ಒಂದು ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖದಂತೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ದುರುಪಯೋಗಗಳು ಎರಡು ಇವೆ.ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಜಾನದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಯಾವ ರೀತೆಯಲು ತೊದರೆ ಹಗುವುದಿಲ,ಉಪಯೋಗಗಳೆ ಹೆಚ್ಚು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == http://searchcio.techtarget.com/definition/e-business {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230065658/http://searchcio.techtarget.com/definition/e-business |date=2015-12-30 }} http://zeendo.com/info/advantages-and-disadvantages-of-online-marketing/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305151105/http://zeendo.com/info/advantages-and-disadvantages-of-online-marketing/ |date=2016-03-05 }} http://www.business.gov.au/business-topics/business-structures-and-types/online-business/Pages/default.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101170153/http://www.business.gov.au/business-topics/business-structures-and-types/online-business/Pages/default.aspx |date=2016-01-01 }} suggesstive reading : http://www.investopedia.com/terms/e/ecommerce.asp?layout=orig http://www.businessnewsdaily.com/4872-what-is-e-commerce.html {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} plur5tsic98gjixg1vup0sg9lfxg5sc 0 79179 1384438 1336142 2026-08-26T23:15:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384438 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{chembox | Watchedfields = changed | verifiedrevid = 477238648 | Name = Acetanilide | ImageFile = Acetanilide.svg | ImageSize = 170 | ImageFileL1 = Acetanilide Ball and Stick.png | ImageSizeL1 = 130 | ImageFileR1 = Acetanilide Space Fill.png | ImageSizeR1 = 130 | ImageName = Acetanilide | IUPACName = ''N''-phenylacetamide<br />''N''-phenylethanamide |Section1={{Chembox Identifiers }} |Section2={{Chembox Properties | Properties_ref = <ref>{{RubberBible62nd|page=C-67}}.</ref><ref name="SIDS">{{SIDS-ref | title = Acetanilide | id = Acetanilide | date = September 2003}}.</ref> | C=8 | H=9 | N=1 | O=1 | Density = 1.219 g/cm³ | MeltingPtC = 114.3 | BoilingPtC = 304 | Dipole = 2.71 | Solubility = <0.56 g/100 mL (25 °C) | SolubleOther = Soluble in [[ethanol]], [[diethyl ether]], [[acetone]], [[benzene]] | LogP = 1.16 (23 °C) }} |Section7={{Chembox Hazards | Hazards_ref = <ref>{{citation | title = HSNO Chemical Classification Information Database | url = http://www.ermanz.govt.nz/Chemicals/ChemicalDisplay.aspx?SubstanceID=12901 | publisher = New Zealand Environmental Risk Management Authority | accessdate = 2009-08-26 }}.</ref><ref name="MSDS">{{citation | url = http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/AC/acetanilide.html | title = Safety data for acetanilide | publisher = Physical Chemistry Laboratory, University of Oxford | access-date = 2016-04-06 | archive-date = 2002-06-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20020623073536/http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/AC/acetanilide.html | url-status = dead }}.</ref> | ExternalSDS = [http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AC/acetanilide.html External MSDS] | AutoignitionPtC = 545 }} }} [[File:Acetanilide.jpg|thumb|Drying acetanilide]] '''ಅಸಿಟನಿಲೈಡ್'''<ref>{{citation | url = http://chemicalland21.com/lifescience/phar/ACETANILIDE.htm | title = Acetanilide | access-date = 2016-04-06 | archive-date = 2007-11-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071125112147/http://chemicalland21.com/lifescience/phar/ACETANILIDE.htm | url-status = dead }}.</ref> ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಂಟಿಫೆಬ್ರಿನ್ (ಜ್ವರಹರಿ) ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನಿಲೀನೊಂದಿಗೆ ಗ್ಲೇಸಿಯಲ್ (ಹಿಮಂದ) ಅಸಿಟಿಕ್‍ಆಮ್ಲ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಬರುವ ಉತ್ಪನ್ನ.ಇದನ್ನು ಅಂಟಿಫೆಬ್ರಿನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{citation | last1 = Cahn | first1 = A. | last2 = Hepp | first2 = P. | title = Das Antifebrin, ein neues Fiebermittel | journal = Centralbl. Klin. Med. | year = 1886 | volume = 7 | pages = 561–64}}.</ref> ==ತಯಾರಿ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳು== ಐಸಿಟನಿಲೈಡನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಿಟಿಕ್ ಅನ್‍ಹೈಡ್ರೇಡನ್ನು [[ಅನಿಲೀನ್‍]]ನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref>See, e.g., {{citation | title = The preparation of acetanilide from aniline | url = http://wwwchem.uwimona.edu.jm/lab_manuals/c10expt23.html | publisher = Department of Chemistry, University of the West Indies at Mona, Jamaica | accessdate = 2009-08-26 | archive-date = 2009-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090302054339/http://wwwchem.uwimona.edu.jm/lab_manuals/c10expt23.html | url-status = dead }}; {{citation | first1 = Wilkins | last2 = Lowe | first2 = Valerie C. | title = Preparation of Acetanilide from Nitrobenzene | journal = J. Chem. Educ. | volume = 56 | issue = 7 | pages = 488 | year = 1979 | doi = 10.1021/ed056p488 | last1 = Reeve}}: the latter preparation includes the reduction of nitrobenzene to aniline.</ref> :C₆H₅NH₂ + (CH₃CO)₂O → C₆H₅NHCOCH₃ + CH₃COOH ಇದು ಬಣ್ಣವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ತುಸುವೇ ಬಿಳಿಬಣ್ನದ ಹರಳು ಅಥವಾ ಪುಡಿಯಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ</ref><ref name="MSDS">{{citation | url = http://ptcl.chem.ox.ac.uk/MSDS/AC/acetanilide.html | title = Safety data for acetanilide | publisher = Physical Chemistry Laboratory, University of Oxford}}.</ref>. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತುಸು ಮತ್ತು ಈಥರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಗುತ್ತದೆ. ಬಿಳಿಯ ಹರಳುಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಪುಡಿಯಾಗಿರುವ ಅಸಿಟಿನಿಲೈಡಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರಸಂಕೇತ C₈H₉NO 114.3 ಡಿ. ಸೆಂ. ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕರಗಿ,304 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಂ. ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುದಿಯುತ್ತದೆ. [[ನೀರು]], [[ಈಥರ್]],[[ಮದ್ಯಸಾರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದು.ವಾಸನೆ ಇಲ್ಲ. ==ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಕೆ== 1886ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿ, 75 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜ್ವರಹರಿ, ನೋವಾರಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪೇಟೆ ಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಜ್ವರ]]ವನ್ನು ಇಳಿಸುವುದೇ ಹೊರತು ಇದು ಜ್ವರದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಳೆಯದು. ಕರುಳಿನ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಲು ನ್ಯಾಫ್ತಲೀನ್ ಕೊಡಲೋಸುಗ, ಗೊತ್ತಿರದೆ ಕೈತಪ್ಪಾಗಿ ಅಸಿಟನಿಲೈಡನ್ನು ಜ್ವರವಿದ್ದ ರೋಗಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ, ಅವನ ಜ್ವರ ಇಳಿದುದು ಸೋಜಿಗವೆನಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಮೈಯಲ್ಲಿ ತುಸುಪಾಲು ವಿಷಕರವಾದ ಅನಿಲೀನಾಗುವುದರಿಂದ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಹೊರುವ ಬಲ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕುಂದಿ ಓಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಕುಟ್ಟುಸಿರು, ಜವಗುಂಡಿಗೆ, ಕಡುಬೆವರಿಕೆ ಉಂಟಾಗಿ ತುಟಿ ಉಗುರು ಮೈ ನೀಲಿಗಟ್ಟಿ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಬೀಳಿಸುವುದು. ಈ ಮದ್ದಿಗೆ ಒಗ್ಗದವರಲ್ಲಿ ತುರುಚೆದದ್ದು (ಅರ್ಟಿಕೇರಿಯ). ಜ್ವರಗಳಂಥ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ಪಿರಿನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋವು ಕಳೆವಂತಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಬಳಕೆ ಈಗ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದನ್ನೀಗ ನೋವು ಕಳೆವ ಫಿನಸೆಟಿನ್ನಿನ ಇನ್ನೂ ವಿಷಕರ ಮದ್ದೆಂದು ಗಣಿಸಬಹುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ: ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] 8aedparbrispzwx9z8gpbl0gqax3z5c 0 84611 1384436 1369720 2026-08-26T22:12:30Z En hai ahne 101370 File 1384436 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:ಹೇಡನ್_ವೈಟ್.jpg|thumb|Hayden V. White]] ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ [[ಶತಮಾನ]]ದ [[ಯುರೋಪ್]] (೧೯೭೩/೨೦೧೪) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್: ಹೇಡನ್ ವೈಟ್ ಜುಲೈ ೧೨, ೧೯೨೮ ರಂದು ಜನನಗೊಂಡು [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ವಿಮರ್ಶೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮೆಟಾ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಠ್ಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ವಾದವು ವಿವರಣೆ, ಎಂಪ್ಲೊಟ್ಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬರವಣಿಗೆ, ಅರ್ಥ ನಿರೂಪಣೆ ಮೇಲೆ ಬಲವಾದ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಹಂಚಿಕೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೈಟ್ ಆದಾಗ್ಯೂ ವಾದಿಸಿದರು, ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಇದು, ಈ "ನಿರೂಪಣೆ" ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಎಂದು. ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ನಂತರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸಾಂಟಾ ಕ್ರೂಜ್ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವೃತ್ತಿ== ವೈಟ್ ತಮ್ಮ ಬಿ.ಎ ಪಡೆದು, ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ವೇಯ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಎ. ಮತ್ತು ಪಿ.ಎಚ್.ಡೀ ಆನ್ನು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ (೧೯೫೨ ಮತ್ತು ೧೯೫೫) ನಿಂದ ಮಾಡ್ಡೀದ್ದಾರೇ. ವೇಯ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪದವಿ ಆದರೆ, ವೈಟ್ ವಿಲಿಯಂ ಜೆ ಬಾಸನ್ ಬ್ರುಕ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡ್ಡೀದ್ದಾರೇ. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ವೈಟ್ ಸೆಮಿನಾರ್("ಥಿಯರಿ ಆಫ಼್ ಟೆ‍ಕ್ಸ್ಟ್")ಸ್ಕೂಲ್ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವೈಟ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಆರಕ್ಷಕ ಇಲಾಖೆ ಕಾಲೇಜು ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢ ಗುಪ್ತಚರ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಿತ್ತು. ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ, ಯು.ಸಿ.ಎಲ್.ಎ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ವಾದಿ ವರ್ತಿಸುವಾಗ, ವೈಟ್ ಸೂಟ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಂ ಡೇವಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುಸಿಎಲ್ಎ ಪೊಲೀಸರು ನಿಗೂಢ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ವೆಚ್ಚ ಆರೊಪ ತಂದರು. ನಿಗೂಢ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎಂದು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತರಗತಿಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಮತ್ತು ಈ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ವರದಿಗಳು ಮಾಡುವ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೈಟ್ ವಿ. ಡೇವಿಸ್, ೧೭೬೨. ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ವೈಟ್ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾನೂನು ಪೊಲೀಸ್ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೆಟ್; ಪೊಲೀಸರು ಅಪರಾಧ ("ಲೊಕಿಯರ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್") ಸಮಂಜಸವಾದ ಅನುಮಾನದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕಣ್ಗಾವಲು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವೈಟ್ ರವರ ಮೆಟಾ ಹಿಸ್ಟರಿಯ ಸಾರಾಂಶ ಮೆಟಾ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್ ಹೇಡನ್ ವೈಟ್ ಇತಿಹಾಸ ಕೃತಿ ಮೊದಲ ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪರಿಚಯ ವೈಟ್ ಎರಡನೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಆಫ್ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಯುರೋಪ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯ ಆಳವಾದ ರಚನೆಯ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಒದಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ವಿವರ ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸದ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲ ೫೦ ಟಗಳು, ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ದೊಡ್ಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವೈಟ್ ವಿಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧ ಜೋಡಿ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಎರಡು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸ್ಕೀಮಾ ಬಳಸುತ್ತದೆ.ವೈಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಘಟನೆಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಒಂದು ಸುಸಂಬದ್ಧ ಕಥೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ ಆಗಿದೆ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಂತನೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಎಂದು ವಾದ ಇದು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮೊದಲು ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತಗಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೆಲಸ "ಅವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿ, ಅಥವಾ ಐಕಾನ್ ಕಳೆದ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಎಂದು ಇಲ್ಲದ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯ ಗದ್ಯ ಪ್ರವಚನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೌಖಿಕ ರಚನೆ" ಆಗಿದೆ. ವಾದಸರಣಿಯ ಸಂಕೇತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳ ವೈಟ್ ನಾರ್ಥ್ರೊಪ್ ಫ್ರೈಯೆ, ಸ್ಟೀಫನ್ ಪೆಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಮನ್ಹೇಮ್ ಮೂಲಕ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವರ [[ನಾಲ್ಕು]] ಮೂಲಭೂತ ಎಂಪ್ಲೊಟ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಣಯ, ಹಾಸ್ಯ, ದುರಂತ ಮತ್ತು ವಿಡಂಬನೆ ಆದರ್ಶ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾದಸರಣಿಯ ವಿಧಾನಗಳು, ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್ 'ಸಾಕಷ್ಟು ಮೂಲ ರೂಪಕಗಳು' ಕೆಳಗಿನ ಫ಼ಾರ್ಮಿಸ್ಟ್, ಆರ್ಗನ್, ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನಿ ಇವೆ. ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ವೈಟ್ ಹೇಗೆಂದರೆ ಅರಾಜಕತೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮೂಲಭೂತ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಉದಾರೀಕರಣ. ವೈಟ್ ಚುನಾಯಿತ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕೆಲಸದ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಅಥವಾ 'ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿ' ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ರೂಪಕ, ಗೌಣೀಲಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯ: ವೈಟ್ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಟ್ರೊಪ್ಸ್ ಒಂದು ಸಮೀಕರಿಸಿ ಇದು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, ಕಡಿತ, ಏಕೀಕರಣ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಣೆ,ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಮನ್ ಜೇಕಬ್ಸನ್ ಅಥವಾ ಎಮಿಲೆ ಬೆನ್ವೆನಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ರಚನಾ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆದರೆ ವೈಟ್ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಗೀಕರಣ ಗಿಯಾಂಬಟಿಸ್ಟಾ ವಿಕೊ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯ ರೂಪಕ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ನಡುವಿನ ಬಹುತೇಕ ವಿರೋಧ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ವೈಟ್ ಆಯ್ಕೆ ಅನುಕರಣೀಯ ಅಂಕಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಆದರ್ಶ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸ್ತು. ಹೇಡನ್ ವೈಟ್ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಯಾವುದೇ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಮತ್ತು ನೀವು ಅವರ ೧೯೭೩ ಪುಸ್ತಕ ಮೆಟಾ ಹಿಸ್ಟರಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತಿರುವು ಎಂದು ಭರವಸೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ 'ಭಾಷಾ ತಿರುವು' ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು ಏನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮುಜುಗರದ ಬಾರಿ ವರ್ಗೀಸ್ ಬೋಧಕ ಅವರ ಗೌರವವನ್ನು ಅನುಚರರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಪ್ರೇರಕವಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇತಿಹಾಸ ನಿಜವಾದ ಅಭ್ಯಾಸ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬರವಣಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಶೂನ್ಯ ಬಂದಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು]] 01ujcnigyj2pivzycdm5zreq80dbvdk 0 87713 1384467 1339580 2026-08-27T05:00:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384467 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:RG-59.jpg|ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು: A. ಹೊರಗಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪೊರೆ B. ನೇಯ್ದ ತಾಮ್ರದ ಫಲಕದ C. ಅವಾಹಕ ನಿರೋಧಕ D. ಕಾಪರ್ ಕೋರ್ |349x349px|thumb]] '''ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್''' ಅಥವಾ '''ಏಕಾಕ್ಷ''' ಒಂದು ವಿಧದ ಒಳಗಿನ ವಾಹಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ನಿರೋಧಕ ಪದರದಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವುದು, ಸುತ್ತಲೂ ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಕ್ಷಾಫಲಕ. ಅನೇಕ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಸಹ ಒಂದು ನಿರೋಧಕ ಹೊರ ಪೊರೆ ಅಥವಾ ಜಾಕೆಟ್ ಹೊಂದಿವೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿರುವ ಒಳಗಿನ ನಿರ್ವಹಕದಿಂದ ಅಥವ ಹೊರ ಗುರಾಣಿಯ(ಹೊರ ರಕ್ಷಾಫಲಕ) ಕೋನಗಳ ಅಕ್ಷರೇಖೆ. ''ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್'' ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿರುವುದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು [[ಗಣಿತ]]ಜ್ಞರಾದ ''ಆಲಿವರ್''. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಇತರ ರಕ್ಷಾಫಲಕದ ಕೇಬಲಿನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಕಡಿಮೆ ಕಂಪನಾಂಕದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಕೇಬಲ್ ನಿರಂತರ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಅಂತರ ನೀಡಲು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ''ಪ್ರಸರಣ ಲೈನ್'' ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಸಮುದಾಯ ಆಂಟೆನಾ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಡುವೆ ಕೇಬಲ್ ಟಿವಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಾಮ್ರದ ಕೇಬಲ್ ರೀತಿಯ. "ಏಕಾಕ್ಷ" ಎಂದು ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಮತ್ತೊಂದು ಏಕಕೇಂದ್ರಕ ದೈಹಿಕ ಚಾನೆಲ್ (ನಿರೋಧನ ಪದರವನ್ನು ನಂತರ) ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಚಾನೆಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ<ref>http://searchdatacenter.techtarget.com</ref>. ಹೊರ ಚಾನಲ್ ನೆಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ''[[ರೇಡಿಯೊ]] ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ'' ಸಂಕೇತಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಸರಣ ಲೈನ್ (ಸ೦ಚಾರಣೆ ಸ೦ತತಿಗೆ) ಹಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಪೋಷಿಸುವಿಕೆಯ ಸ೦ತತಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ತಮ್ಮ ಆಂಟೆನಾಗಳಿಂದ(ಸ್ಪರ್ಶಿಕೆಯಿಂದ), [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]], ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ''ಕೇಬಲ್'' [[ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ಸಂಕೇತಗಳು. ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಇತರ ಬಗೆಯ ಏಕಾಕ್ಷ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಆದರ್ಶ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಗ್ನಲ್ ಸಾಗಿಸುವುದು. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಸಹ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವ್ಯತಿಕರಣವನ್ನು ಸಂಜ್ಞೆಗಳಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. == ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Coaxial cable cut.jpg|thumb|ಏಕಾಕ್ಷ ತಂತಿ|319x319px]] ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Coaxial_cable</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು (ನಡೆಸುವುದು) ಒಳಗಿನ ನಿರ್ವಹಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಘನ [[ತಾಮ್ರ]], ಎಳೆಯ ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ತಾಮ್ರದ ಲೇಪಿತ ಸ್ಟೀಲ್ ವೈರ್) ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ನಿರೋಧಕ ಪದರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಒಂದು ರಕ್ಷಾಫಲಕದ(ಗುರಾಣಿ) ಮೂಲಕ ಆವರಿಸಿತ್ತು, ನೇಯ್ದ ಲೋಹದ ಬ್ರೇಡ್ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಟೇಪ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪದರಗಳು ಇವೆ. ಕೇಬಲ್ ಹೊರ ನಿರೋಧಕ ಜಾಕೆಟ್ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಗುರಾಣಿ ನೆಲದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಇಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಕೇತ ಸಾಗಿಸುವ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಸೆಂಟರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ವಿನ್ಯಾಸ ಲಾಭ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರಾಣಿ ಹೊರಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸೋರಿಕೆ ಅವಾಹಕ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ, ಕೇಬಲ್ ಹೊರಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಅಯಸ್ಕಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಬಲ್ ಒಳಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಸದ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗುರಾಣಿಗಳು ಕೇಬಲ್ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸೋರಿಕೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಮೂಲ ದುರ್ಬಲ ಸಂಕೇತಗಳ ನಡೆಸಲು ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಸಿಎಟಿವಿ ವಿತರಣೆ, ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ಪ್ರಸರಣ, ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಮತ್ತು ಉಪಕರಣ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆವರ್ತನದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ, ವೋಲ್ಟೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು, ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕೃಶಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಡಿಯೊ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲತೆಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವರ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಒಂದು ವಾಹಕ ತಂತಿಯನ್ನು, ಅದರೊಳಗೆ ಅವಾಹಕ ಪದರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಾಹಕ ನಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿನ ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ನಳಿಕೆಯ ಒಳಗಿನ ಮೇಲ್ಮೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ಗೆ ಸಮ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಳಿಕೆಯೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಳಿಕೆಯ ಹೊರಗೆ ವಿಕಿರಣ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಯು ನಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು ೫ ಜಿಹರ್ಟ್ಸ್ (GHz) ನಷ್ಟು ಆವರ್ತನಗಳವರೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ೫ ಜಿಹರ್ಟ್ಸ್(GHz) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೈಕ್ರೊತರಂಗ ಆವರ್ತನಗಳಿಗೆ, ನಷ್ಟವು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ವಾಹಕದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ) ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ವೇವ್‌ಗೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಬಲ ಅವಾಹಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ(ಕಟ್ಟಡ)== ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಭೌತಿಕ ಗಾತ್ರ, ಆವರ್ತನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಅಟೆನ್ಯೂಯೇಷನ್, ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು, ನಮ್ಯತೆ, [[ಶಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಪರಿಣಾಮ. ಒಳಗಿನ ವಾಹಕವನ್ನು ಘನ ಅಥವಾ ಎಳೆ ಇರಬಹುದು; ಎಳೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕ ಆವರ್ತನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು, ಒಳಗಿನ ವಾಹಕವು ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಇರಬಹುದು. ''ಕಾಪರ್-ಲೇಪಿತ'' ಉಕ್ಕಿನ ತಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಬಲ್ ಒಳಗಿನ ವಾಹಕವನ್ನು ಕೇಬಲ್ ಟಿವಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿನ ವಾಹಕದ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿರೋಧಕದ ಘನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಫೋಮ್ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್]] ಯಿಂದ ಇರಬಹುದು. ಅವಾಹಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಬಲ್ ಕೆಲವು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಲಕ್ಷಣ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ ''ಪಾಲಿಎಥೈಲಿನ್'' (ಪಿಇ) ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟ ಕೇಬಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಘನ ''ಟೆಫ್ಲಾನ್'' ಕೂಡ ಒಂದು ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಏಕಾಕ್ಷ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಯಾಗಿ (ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಇತರ ಅನಿಲ) ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ ಮುಟ್ಟದಂತೆ ಒಳಗಿನ ವಾಹಕವನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಪೆಸರ್ಸ್ ಹೊಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಹೆಣೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿ ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೇಬಲ್ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಅರ್ಥ ಗುರಾಣಿ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅಂತರಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಡ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಗುರಾಣಿ ಒಳ ಆಯಾಮ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರೇಡ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಆಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಗುರಾಣಿ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕೆಲವು ಕೇಬಲ್ಗಳು ಒಂದು ಡಬಲ್ ಲೇಯರ್ ಷೀಲ್ಡ್ ಹೊಂದಿವೆ. ಗುರಾಣಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಬ್ರೇಡ್ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೊಂದಲು ತೆಳು ಹಾಳೆಯ ಗುರಾಣಿಯ ತಂತಿಯ ಬ್ರೇಡ್ ಆವರಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಕೇಬಲ್ಗಳು ಫಾಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಡ್ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ಯಾಯ ಪದರಗಳು ಬಳಸುವ ಇದು "'''ಕ್ವಾಡ್ ಗುರಾಣಿ'''" ಎಂದು, ಎರಡು ಗುರಾಣಿ ಪದರಗಳು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಇತರ ಗುರಾಣಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ತ್ಯಾಗ ನಮ್ಯತೆ, ಕೆಲವು ಗುರಾಣಿಗಳು ಒಂದು ಘನ ಲೋಹದ ಕೊಳವೆ ಇವೆ. ಆ ಕೇಬಲ್ಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೇಬಲ್ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಗುರಾಣಿ ಲೋಪ ಎಂದು ಬಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯುತ್ [[ರೇಡಿಯೋ]]-ಆವರ್ತನ ಪ್ರಸರಣ ಸುಮಾರು ೧ ಗಿಗ ಹರ್ಟ್ಜ್ ವರೆಗೆ, ಒಂದು ಘನ ತಾಮ್ರ ಹೊರ ವಾಹಕದ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ೦.೨೫ ಇಂಚು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ತಿದಿ ಹಾಗೆ ಹೊರ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ತರಂಗಗಳು ನಮ್ಯತೆ ಅನುಮತಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾಯು ಅವಾಹಕ ಅಂದಾಜು ಒಳಗಿನ ವಾಹಕವನ್ನು [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್]] ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ರಚನೆ ನಿರೋಧಕ (ಅವಾಹಕ) ವಸ್ತು, ಸೆಂಟರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ ನಡುವೆ ಅಂತರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಾಹಕ ನಷ್ಟ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು: ಆದರ್ಶ ಅವಾಹಕ (ಯಾವುದೇ ನಷ್ಟ), ನಿರ್ವಾತ, ಗಾಳಿ, ಪಾಲಿಟೆಟ್ರಾಫ್ಲುವೊರೊಎಥಿಲಿನ್ (ಪಿಟಿಈಎಫ್), ಪಾಲಿಥೀನ್ ಫೋಮ್(''polyethylene foam'') ಮತ್ತು ಘನ ಪಾಲಿಎಥೈಲಿನ್(''solid polyethylene''). ಒಂದು ಅಸಮಜಾತೀಯ ಅವಾಹಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಸಿ ಕಲೆಗಳು ತಪ್ಪಿಸಲು ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಲ್ಲದ ಕಂಡಕ್ಟರ್ಗಳ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://searchdatacenter.techtarget.com/definition/coaxial-cable |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-06-18 |archive-date=2017-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618065723/http://searchdatacenter.techtarget.com/definition/coaxial-cable |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಒಂದು ಘನ ಅವಾಹಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆಗ ಹಲವಾರು ಇತರರು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಸದ ಸೆಂಟರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ನ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಾಧ್ಯ ಅಷ್ಟು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಅನಿಲ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಫೋಮ್ ಅವಾಹಕ ಹೊಂದಿವೆ. ಫೋಮ್ ಏಕಾಕ್ಷ ೧೫% ಕಡಿಮೆ ಅಟೆನ್ಯೂಯೇಷನ್ ಆದರೆ ಫೋಮ್ ಅವಾಹಕ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಆರ್ದ್ರತೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಅನೇಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - ತೇವಭರಿತ ವಾತಾವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮಧ್ಯ -೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂತರ ನಗರ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಳಿ ಅಂತರದ ಏಕಾಕ್ಷ ದುಬಾರಿ. ಸೆಂಟರ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಪಾಲಿಎಥೈಲಿನ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಪ್ರತಿ ಕೆಲವು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಇಂತಹ ಆರ್ಜಿ-೬೨ ರೀತಿಯ ಕೆಲವು ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳು, ಒಳಗಿನ ವಾಹಕದ ಪಾಲಿಎಥಿಲಿನ್ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಎಳೆಯನ್ನು ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯು ಜಾಗವನ್ನು ವಾಹಕದ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಜಾಕೆಟ್ ಒಳಗೆ ಇದೆ. ಒಳ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಮೇಲ್ಮೈ ನಯವಾದ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಪರಿಣಾಮ ನಷ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ನಿರೋಧಕ ಜಾಕೆಟ್ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು(ತಯಾರಿಸಬಹುದು). ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವುದು ಪಿವಿಸಿ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿ ನಿರೋಧಕ ವಸ್ತುಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಜಾಕೆಟ್ ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ದಂಶಕಗಳ ಹಾನಿ ವಿರೋಧಿಸಲು ಹೊರಾಂಗಣ ಅನ್ವಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಕೇಬಲ್ ರಕ್ಷಿಸಲು ನೀರಿನ ತಡೆಯುವ ಜೆಲ್ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಕೆಟ್ ಸಣ್ಣ ಕಡಿತ ಮೂಲಕ ನೀರು ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ಕೇಬಲ್ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:N Connector.jpg|thumb|278x278px|ಎನ್- ರೀತಿಯ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್]] ==ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್== ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳ ತುದಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ಗ'''ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಏಕಾಕ್ಷ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಒಂದು ಏಕಾಕ್ಷ ರೂಪ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಕೇಬಲ್ ಅದೇ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೊಂದಿವೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಕಳೆಗುಂದಿಸುವ ನಿರೋಧಕ [[ಚಿನ್ನ]]ದ ಉನ್ನತ ವಾಹಕತೆ ಲೋಹಗಳಿಂದ [[ಲೇಪನ]] ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ನಿಯತಾಂಕಗಳು== * ಭೌತಿಕ ನಿಯತಾಂಕಗಳು * ಮೂಲಭೂತ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯತಾಂಕಗಳು * ಪಡೆದ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯತಾಂಕಗಳು * ಪ್ರತಿರೋಧ ಆಯ್ಕೆ ==ಸಮಸ್ಯೆಗಳು== ===ಸಿಗ್ನಲ್ ಸೋರಿಕೆ=== ''ಸಿಗ್ನಲ್ ಸೋರಿಕೆ'' ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಜಾಗ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಗುರಾಣಿಯ ಕೇಬಲ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಸೋರಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಬಲ್ ಶೀಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ(ಗುರಾಣಿಯಲ್ಲಿ) ಸರಿಯಾಗಿ ಅನುಸ್ಥಾಪಿಸಲು(ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್) ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಅಥವಾ ದೋಷಗಳು ಬರಬಹುದು. ಕೇಬಲ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಹೊರಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಹಿತಕರ ಶಬ್ದಗಳ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದ, ಸಿಗ್ನಲ್'ನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅನುಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಕಳಪೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಬಲ್ ಎರಡೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಸಿಗ್ನಲ್ ಸೋರಿಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ<ref>Radio-electronics.com - [http://www.radio-electronics.com/info/antennas/coax/rf-coaxial-feeder-cable.php Coaxial feeder or RF coax cable]</ref>. ===ಗ್ರೌಂಡ್ ಲೂಪ್=== ನಿರಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ, ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಅಪೂರ್ಣ ಗುರಾಣಿ ಜೊತೆಗೆ ಗೋಚರ ಅಥವಾ ಶ್ರವ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು [ಸಿಎಟಿವಿ] ಅನಲಾಗ್ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಏಕಾಕ್ಷ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಮನೆಯ [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಗ್ರೌಂಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಸುರುಳಿಗಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಸಮತಲ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಬಾರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮಾಡಬಹುದು ನಡುವಿನ ವಿಭವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ವಿತರಿಸುವ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಲದ ಸರಿಯಾದ ಬಂಧದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು. ===ಶಬ್ದ=== ಬಾಹ್ಯ ಜಾಗ ಇಂಡಕ್ಟೆನ್ಸ್ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರೇಷಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕನ ಮಧ್ಯೆ ಹೊರ ವಾಹಕದ ಹೊರಗೆ ಇಂಡಕ್ಟೆನ್ಸ್ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ. ಹಲವು ಸಮಾನಾಂತರ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಪರಿಣಾಮ ಕಡಿಮೆ, ಇದರಿಂದ ಇಂಡಕ್ಟೆನ್ಸ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಪರಿವರ್ತಕ ಪರಿಣಾಮ=== [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರ್]] ಪರಿಣಾಮ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶೀಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಪರಿವರ್ತಕದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ ರೂಪಿಸಲು, ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ ಹೊರ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೇಬಲ್ಗಳ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಳುಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೋರಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರ್ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಫೆರ್ರಿತ್ತೆ ಕೋರ್ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಕೇಬಲ್ ಸಾಗಿಸುವುತ್ತದೆ. == ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ == ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಅಥವಾ ಏಕಾಕ್ಷ ಉಪ ಅನೇಕ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ರೇಡಿಯೊ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಶಕ್ತಿಯ ವಿನಿಮಯ ಅಗತ್ಯ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಬಳಕೆ ದೇಶೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಕೆಳಗೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕ ಆವರ್ತನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಇದೆ. ಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನಷ್ಟ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅನೇಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಸಣ್ಣ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಡಿಯೋ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹವ್ಯಾಸಿ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಪನ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]]'ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಜಾಲಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ದೂರದ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಲಗಳು, [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕ ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ದೂರವಾಣಿ]] [[ಜಾಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಂತರ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಣ್ಣ ಏಕಾಕ್ಷ ಇನ್ನೂ ದೂರದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವವರಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಕೇಬಲ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸಿಗ್ನಲ್ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬಹುತೇಕ ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೈಕ್ರೋ ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಅಲ್ಟ್ರಾ ಧ್ವನಿ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸೇನಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ೫೦ ಅಥವಾ ೫೨ ಓಮ್ ಮತ್ತು ೭೫ ಓಮ್. ೫೦/೫೨ ಒಮ್ ನಂತಹ ಕೇಬಲ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ದ್ವಿಮುಖ ರೇಡಿಯೊ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು (ರೇಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ) ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ೭೫ ಓಮ್'ನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕಾಕ್ಷ ಕೇಬಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಂಟೆನಾ ರಿಸೀವರ್'ಗೆ ಡೇಟಾ ಅಥವಾ ಸಿಗ್ನಲ್ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ- ಉಪಗ್ರಹ ಡಿಶ್'ಯಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ ರಿಸೀವರ್'ಗೆ, ದೂರದರ್ಶನದ [[ಆಂಟೆನಾ]]ದಿಂದ ದೂರದರ್ಶನದ ರಿಸೀವರ್, ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಮಸ್ತ್ ರಿಂದ ಒಂದು [[ರೇಡಿಯೋ]] ಗ್ರಾಹಕಕ್ಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. == ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಗ್ನಲ್ ಕೇಬಲ್ಗಳು]] ghsbzbpggooiiit3v0tgomweuav54mo 0 123318 1384465 1383941 2026-08-27T04:42:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384465 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = ಎಸ್. ಆರ್. ರಂಗನಾಥನ್ | birth_name = ಶಿಯಾಳಿ ರಾಮಾಮೃತ ರಂಗನಾಥನ್ | image = | imagesize = | caption = | birth_date = ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೨ | birth_place = ಶಿಯಾಳಿ, ಆಂಗ್ಲ ಭಾರತ (ಇಂದಿನ ತಮಿಳು ನಾಡು), ಭಾರತ | death_date = ೨೭ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೨ | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು, ಭಾರತ | occupation = ಲೇಖಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಗಣಿತಜ್ಞ, ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ | nationality = ಭಾರತೀಯ | genre = [[ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನ]], ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸೈನ್ಸ್ | awards = [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] }} '''ಶಿಯಾಳಿ ರಾಮಾಮೃತ ರಂಗನಾಥನ್''' (ಜನನ ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೨) ಭಾರತೀಯ [[ಗಣಿತಜ್ಞ]] ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಗಮರ್ನಾಹ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪಂಚಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[:en:Colon classification|ಕೊಲೊನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ]].<ref>{{cite news |title=S.R.RANGANATHAN |url=http://libraryforall.tripod.com/sr.html |accessdate=27 January 2020 |work=libraryforall.tripod.com |archive-date=27 ಜನವರಿ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127073650/http://libraryforall.tripod.com/sr.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರನ್ನು [[ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಜನ್ಮ ದಿನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news |title=12th august is celebrated as national librarian’s day |url=https://www.slideshare.net/dheerajsnegi9/12th-august-is-celebrated-as-national-librarians-day |accessdate=15 December 2019 |date=7 August 2014}}</ref> ==ಜನನ== ರಂಗನಾಥನ್ ರವರು ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೯೨ ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ತಂಜಾವೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಯಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಶಿಯಾಳಿ ರಾಮಾಮೃತ ರಂಗನಾಥನ್ ಎಂಬುದು ಇವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು. ತಂದೆ ರಾಮಾಮೃತ ಅಯ್ಯರ್, ತಾಯಿ ಸೀತಾಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇವರು ಬಂಧುಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ರಂಗನಾಥನ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಶಿಯಾಳಿಯ ಹಿಂದೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. 1909ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‍ಮೀಡಿಯಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅನಂತರ ಮದರಾಸಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು (1913). [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರು [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು (1916). 1917ರಲ್ಲಿ ಎಲ್.ಟಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದು ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=library science |url=https://librarysciencedegree.usc.edu/blog/a-closer-look-at-the-work-of-s-r-ranganathan/ |accessdate=27 January 2020 |archive-date=27 ಜನವರಿ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127074921/https://librarysciencedegree.usc.edu/blog/a-closer-look-at-the-work-of-s-r-ranganathan/ |url-status=dead }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ಮೊದಲಿಗೆ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿ]]ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ನೇಮಕವಾದ ಇವರು 1920ರಲ್ಲಿ [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು|ಕೊಯಮತ್ತೂರಿ]]ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅನಂತರ 1921ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸಿನ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ 1924ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1924ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ರಂಗನಾಥರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹೊಸ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾಗಿ ನೇಮಕರಾದ ಇವರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮದ್ರಾಸು ವಿಶ್ವಿವಿದ್ಯಾಲಯ ಇವರನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. 1924 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ [[ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲೈಬ್ರರಿಯನ್|ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲೈಬ್ರರಿಯನ್]] ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದ ಬೆರ್‍ವಿಕ್‍ಸೇಯರ್ಸ್ ಎಂಬರ ಆಪ್ತ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಡಳಿತ, ಜೋಡಣೆ ಕ್ರಮ, ವಿತರಣೆ ವಿಧಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪಡೆದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಕಲ್ಪನೆ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆನರ್ಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಪದವಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |title=S. R Ranganathan |url=http://www.garfield.library.upenn.edu/essays/v7p045y1984.pdf |accessdate=27 January 2020 |archive-date=11 ಜನವರಿ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111003606/http://www.garfield.library.upenn.edu/essays/v7p045y1984.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅನಂತರ ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಇವರು ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 1931 ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಡಿಪ್ಲೊಮ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮದ್ರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಇವರು 1945ರಲ್ಲಿ [[ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ 1947ರ ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=S.R. Ranganathan {{!}} Indian librarian |url=https://www.britannica.com/biography/S-R-Ranganathan |accessdate=27 January 2020 |work=Encyclopedia Britannica |}}</ref> ==ಕೃತಿಗಳು== ಫೈವ್ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಲೈಬ್ರಿ ಸೈನ್ಸ್ (1931), ಮಾಡೆಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಕ್ಟ್ (1931), [[ಕೋಲನ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇನ್]] (1933), ಲೈಬ್ರರಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (1935), ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಕೆಟಲಾಗ್ (1938), ಬಿಬ್ಲಿಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ರೆಫೆರೆನ್ ಬುಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಬ್ಲಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ (1941), ಮಾಡೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ (1941), ಸ್ಕೂಲ್ ಅಂಡ್ ಕಾಲೇಜ್‍ಲೈಬ್ರರೀಸ್ (1942), ಲೈಬ್ರರಿ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್; ಫಂಡಾಮೆಂಟಲ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ (1944), ಎಜುಕೇಷನ್ ಫಾರ್ ಲಿಶರ್ (1946), ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್: ಎ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯ (1945), ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ : ಎ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯ (1948), ಲೈಬ್ರರಿ ಬುಕ್ ಸೆಲಕ್ಷನ್ (1952), ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಿಫಾರಂ ಇನ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರಿ ಇಂಡಿಯ (1952), ಡಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿವ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಕೋಲನ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್ (1967), ಡಾಕುಮೆಂಟೇಶನ್ : ಜಿನೇಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ (1972), ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ : [[ಇಂಡಿಯಾ|ಇಂಡಿಯ]], [[ನೇಪಾಲ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕ]], ಯು.ಕೆ., ಯುಎಸೆ (1972), ನ್ಯೂ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್ (1973) - ಇವು ಇವರ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು.<ref>{{cite news |last1=Raghavan |first1=K. S. |title=Shiyali Ramamrita Ranganathan |url=https://www.isko.org/cyclo/ranganathan |accessdate=27 January 2020 |work=www.isko.org |date=2019 |archive-date=17 ಜನವರಿ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117112658/https://www.isko.org/cyclo/ranganathan |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಪೂರ್ವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದೆ. ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (1948), ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (1964) ಇವರಿಗೆ ಡಿ. ಲಿಟ್. ಪದವಿ ನೀಡಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 1957 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ|ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. 1970ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಮಾನ್ ಪಾರಿತೋಷಕಕ್ಕೆ ಇವರು ಭಾಜನರಾದರು. ಈ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯರಿವರು. ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಇವರು 1972 ರಲ್ಲಿ [[ಮರಣ]] ಹೊಂದಿದರು.<ref>{{cite news |title=S R Ranganathan |url=https://www.isibang.ac.in/~library/portal/Pages/SRRBIO.pdf |accessdate=27 January 2020}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇ‍ಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] heiz9kgda1e4i1njazcdnuoop9hej49 0 123397 1384468 1339659 2026-08-27T05:08:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384468 wikitext text/x-wiki <!-- ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ --> {{Infobox airline | airline = ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ | image = | alt = | IATA = I5<ref name="chavprofile">{{cite web | url=http://www.ch-aviation.com/portal/airline/AKI | title=AirAsia India | work=[[ch-aviation]] | accessdate=24 December 2016 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230105047/http://www.ch-aviation.com/portal/airline/AKI | archivedate=30 December 2016 | df=dmy-all }}</ref> | ICAO = IAD<ref name="chavprofile" /> | callsign = RED KNIGHT<ref>{{cite web | url=https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | title=JO 7340.2G Contractions | work=[[Federal Aviation Administration]] | date=5 January 2017 | accessdate=6 August 2017 | page=3-1-10 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170611035243/https://www.faa.gov/documentLibrary/media/Order/7340.2G_Bsc_dtd_1-5-17.pdf | archivedate=11 June 2017 | df=dmy-all }}</ref> | founded = {{Start date and age|2013|03|28|df=y}} | commenced = {{Start date|df=yes|2014|06|12}} | aoc = | hubs = [[Kempegowda International Airport|ಬೆಂಗಳೂರು]] | secondary_hubs = <div> * [[Indira Gandhi International Airport|ದೆಹಲಿ]] * [[Netaji Subhas Chandra Bose International Airport|ಕೋಲ್ಕತ್ತ]] * [[Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport|ಮುಂಬೈ]] </div> | focus_cities = | lounge = | frequent_flyer = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = ೨೮ | destinations = ೨೧ | company_slogan = ''ಈಗ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾರಬಲ್ಲರು'' | parent = ಟಾಟಾ ಗ್ರೂಪ್ | num_employees = | headquarters = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಭಾರತ]]<ref>{{cite magazine |url=http://www.forbesindia.com/article/special/airasia-india-to-set-up-innovation-centre-in-bengaluru/48267/1 |title=AirAsia India to set up innovation centre in Bengaluru |magazine=Forbes India |date=27 September 2017|url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171201031515/http://www.forbesindia.com/article/special/airasia-india-to-set-up-innovation-centre-in-bengaluru/48267/1 |archivedate=1 December 2017 }}</ref> | key_people = {{unbulleted list |ಎಸ್. ರಾಮದೋರೈ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ) |ಸುನಿಲ್ ಭಾಸ್ಕರನ್ (ಸಿ ಇ ಓ) }} | revenue = | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | website = {{URL|https://airasia.com/en/gb}} | logo = AirAsia New Logo.svg |logo_size= 150px }} '''ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ''' ಭಾರತದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಏಷ್ಯಾ ಬೆರ್ಹಾದ್ ೪೯% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಏರ್‌ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ೬೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಟಾಟಾ ವಾಯುಯಾನ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿದೆ. [[:en:IndiGo|ಇಂಡಿಗೊ]], ಗೋಏರ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೈಸ್ ಜೆಟ್]] ನಂತರ ಭಾರತವು ೬.೫% ನಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ೪೯% ವರೆಗಿನ ನೇರ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಏರ್‌ಏಷ್ಯಾ ಬೆರ್ಹಾದ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ಕೋರಿ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಮಂಡಳಿಗೆ (ಎಫ್‌ಐಪಿಬಿ) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=AirAsia India to take to the skies in Q4 {{!}} My Sinchew |url=http://www.mysinchew.com/node/83205 |website=web.archive.org |accessdate=31 December 2019 |date=24 February 2013 |archive-date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224014557/http://www.mysinchew.com/node/83205 |url-status=bot: unknown }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಸ್ಟ್ರಾ ಟ್ರೇಡ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=AirAsia to tie up with Tata Sons for new airline in India - Times of India |url=https://m.timesofindia.com/business/india-business/AirAsia-to-tie-up-with-Tata-Sons-for-new-airline-in-India/articleshow/18601005.cms |website=The Times of India |accessdate=31 December 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=AirAsia applies for Indian airline JV with Tata Sons and Telestra Tradeplace |url=https://m.economictimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/airasia-applies-for-indian-airline-jv-with-tata-sons-and-telestra-tradeplace/articleshow/18591201.cms |website=The Economic Times |accessdate=31 December 2019 |date=20 February 2013}}</ref> ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ವಿಮಾನಯಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಇಬ್ಬರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೀಟಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ೧.೨೫(೧.೮ ¢ ಯುಎಸ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬ್ರೇಕ್-ಈವ್ ಲೋಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ೫೨% ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿಮಾನವು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೮, ೨೦೧೩ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Bureau |first1=Our |title=FIPB to take up Air Asia’s proposal on March 6 |url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/policy/fipb-to-take-up-air-asias-proposal-on-march-6/article23089031.ece |website=@businessline |accessdate=31 December 2019 |language=en}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಯಾನವು ಪೈಲಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಏರ್ ಆಪರೇಟರ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವ ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ, ೧ ಮತ್ತು ೨ ಮೇ ೨೦೧೪ ರಂದು ಚೆನ್ನೈನಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=AirAsia India Proving Flights: Day 2 |url=http://theflyingengineer.com/2014/05/02/airasia-india-proving-flights-day-2/ |website=The Flying Engineer |accessdate=31 December 2019 |language=en |date=2 May 2014 |archive-date=3 ಜುಲೈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703031134/http://theflyingengineer.com/2014/05/02/airasia-india-proving-flights-day-2/ |url-status=dead }}</ref> ೭ ಮೇ ೨೦೧೪ ರಂದು, ಡಿಜಿಸಿಎ ಕಂಪನಿಗೆ ಏರ್ ಆಪರೇಟರ್ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |title=AirAsia India gets approval to fly |url=https://www.bbc.com/news/business-27321138 |accessdate=31 December 2019 |date=8 May 2014}}</ref> ೩೦ ಮೇ ೨೦೧೪ ರಂದು, ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=AirAsia India launches and shifts base to Bangalore |url=https://www.anna.aero/2014/06/18/airasia-india-launches-shifts-base-bangalore/ |website=anna.aero |accessdate=31 December 2019 |date=18 June 2014 |archive-date=29 ಜುಲೈ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729172911/http://www.anna.aero/2014/06/18/airasia-india-launches-shifts-base-bangalore/ |url-status=dead }}</ref> ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾರಾಟವನ್ನು ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ನಡೆಸಿತು. ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನಯಾನವು [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ದ್ವಿತೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಹೊಸ ಷೇರುಗಳನ್ನು ೩೦% ರಿಂದ ೪೦.೦೬% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಟೆಲಿಸ್ಟ್ರಾ ಪಾಲನ್ನು ೨೦% ರಿಂದ ೧೦% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last1=Mishra |first1=Mihir |title=Tata Sons increase AirAsia India stake to 41% |url=https://m.economictimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/tata-sons-increase-airasia-india-stake-to-41/articleshow/48474752.cms |website=The Economic Times |accessdate=31 December 2019 |date=14 August 2015}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಏರ್‌ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಗೊ, ಸ್ಪೈಸ್‌ಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೋಏರ್‌ಗಿಂತ ೬.೫% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು== ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=AirAsia India to shift its base from Chennai to Bangalore? - Times of India |url=https://m.timesofindia.com/business/india-business/AirAsia-India-to-shift-its-base-from-Chennai-to-Bangalore/articleshow/35777333.cms |website=The Times of India |accessdate=31 December 2019}}</ref> ವಿಮಾನಯಾನ ರಚನೆಯ ಮೊದಲು, ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಸಮೂಹದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[:en:Tony Fernandes|ಟೋನಿ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್]] ಅವರು ರತನ್ ಟಾಟಾ ಅವರನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ ಅವರು ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮೇ ೧೫, ೨೦೧೩ ರಂದು, ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ಸಲ್ಟೆಂಟ್ ಮಿಟ್ಟು ಚಾಂಡಿಲ್ಯ ಅವರನ್ನು ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಜೂನ್ ೧೭ ರಂದು, ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಎಸ್. ರಾಮದೋರೈ ಅವರನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅಮರ್ ಅಬ್ರೋಲ್ ಮಿಟ್ಟು ಚಾಂಡಿಲ್ಯ ಅವರನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಜೂನ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅಮರ್ ಅಬ್ರೋಲ್ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಸುನಿಲ್ ಭಾಸ್ಕರನ್ ಅವರನ್ನು ವಿಮಾನಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last1=Barman |first1=Arijit |last2=Chowdhury |first2=Anirban |title=Tata Steel veteran Sunil Bhaskaran to be new Air Asia India boss |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/et-exclusive-tata-steel-veteran-sunil-bhaskaran-to-be-new-air-asia-india-boss/articleshow/66146401.cms?from=mdr |website=The Economic Times |accessdate=31 December 2019 |date=11 October 2018}}</ref> ==ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು== ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ೨೧ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. {|class="wikitable sortable sortable" |- !style="background:#e84435;color: white;"|ರಾಜ್ಯ !style="background:#e84435;color: white;"|ನಗರ !style="background:#e84435;color: white;"|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ !style="background:#e84435;color: white;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !style="background:#e84435;color: white;"|ಉಲ್ಲೇಖ |- |[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]||[[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ]]||ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>{{cite news|url=http://www.airasia.com/in/en/promotion/rr1300508.page?icid=iae731hpmba |title=AirAsia India to start Bangalore-Visakhapatnam service from 18 June 2015 |work=AirAsia India |date=8 March 2016 |access-date=25 March 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150722030707/http://www.airasia.com/in/en/promotion/rr1300508.page?icid=iae731hpmba |archivedate=22 July 2015 }}</ref> |- |[[ಅಸ್ಸಾಮ್]]||[[ಗುವಾಹಟಿ]]||ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಗೋಪಿನಾಥ್ ಬೋರ್ಡೊಲೊಯ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="business-standard.com">{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/airasia-india-rpt-india-set-to-launch-flights-from-new-delhi-115042001097_1.html|title=AirAsia India set to launch flights from New Delhi|newspaper=[[Business Standard]]|date=20 April 2015|access-date=20 April 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150427143236/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/airasia-india-rpt-india-set-to-launch-flights-from-new-delhi-115042001097_1.html|archivedate=27 April 2015}}</ref> |- |[[ಚಂಡಿಗಡ]]||[[ಚಂಡಿಗಡ]]||ಚಂಡಿಗಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="Chaj">{{cite press release|url=http://www.airasia.com/in/en/press-releases/airasia-india-adds-jaipur-and-chandigarh-to-its-network.page|title=Air Asia adds Jaipur and Chandigarh|date=24 July 2014|work=Air Asia|access-date=8 March 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320082005/http://www.airasia.com/in/en/press-releases/airasia-india-adds-jaipur-and-chandigarh-to-its-network.page|archivedate=20 March 2016}}</ref> |- |[[ದೆಹಲಿ]]||[[ದೆಹಲಿ]]||ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="business-standard.com"/> |- |[[ಗೋವಾ]]||[[:en:Dabolim|ಡಬಾಲಿಮ್]]||ಡಬಾಲಿಮ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center| |- |[[ಗುಜರಾತ್]]||[[ಅಹಮದಾಬಾದ್]]||ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>https://www.deshgujarat.com/2019/10/25/airasia-india-adds-ahmedabad-as-its-21st-destination/</ref> |- |[[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]]||[[ಶ್ರೀನಗರ]]||ಶೇಖ್ ಉಲ್-ಆಲಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| || |- |[[ಜಾರ್ಖಂಡ್]]||[[ರಾಂಚಿ]]||ಬಿರ್ಸಾ ಮುಂಡಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="kol">{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/airasia-india-launches-flights-to-kolkata-ranchi/articleshow/57750351.cms?from=mdr|title=Air Asia launches Kolkata Ranchi|newspaper=[[The Economic Times]]|access-date=29 July 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170322022450/http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/airasia-india-launches-flights-to-kolkata-ranchi/articleshow/57750351.cms?from=mdr|archivedate=22 March 2017}}</ref> |- |[[ಕರ್ನಾಟಕ]]||[[ಬೆಂಗಳೂರು]]||ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center| |- |[[ಕೇರಳ]]||[[ಕೊಚ್ಚಿ]]||ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>{{cite news|url=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-airasia-india-announces-bangalore-kochi-flights-for-rs-500-519546|title=Air Asia announces Kochi flights|work=[[NDTV]]|date=17 June 2014|access-date=8 March 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304114158/http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-airasia-india-announces-bangalore-kochi-flights-for-rs-500-519546|archivedate=4 March 2016}}</ref> |- |[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]]||[[ಇಂದೋರ್]]||ದೇವಿ ಅಹಿಲ್ಯ ಬಾಯಿ ಹೊಲ್ಕರ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/airasia-india-to-commence-flight-operations-to-nagpur-and-indore-118022701223_1.html|title=AirAsia India to commence flight operations to Nagpur and Indore|work=[[Business Standard]]|accessdate=27 February 2018|date=27 February 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180228041426/http://www.business-standard.com/article/news-ians/airasia-india-to--flight-operations-to-nagpur-and-indore-118022701223_1.html|archivedate=28 February 2018}}</ref> |- | rowspan="3" |[[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]||[[ಮುಂಬೈ]]||ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="business-standard.com"/><ref>{{cite web|url=https://newsroom.airasia.com/news/2018/12/21/airasia-india-announces-mumbai-as-its-next-destination-and-add-20th-aircraft-to-its-fleet |title=AirAsia India announces Mumbai as its next destination and add 20th aircraft to its fleet — AirAsia Newsroom |publisher=Newsroom.airasia.com |date= |accessdate=2019-11-03}}</ref> |- |[[ನಾಗಪುರ]]||ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ||{{terminated}}||align=center|<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/airasia-india-to-commence-flight-operations-to-nagpur-and-indore-118022701223_1.html|title=AirAsia India to commence flight operations to Nagpur and Indore|work=[[Business Standard]]|accessdate=27 February 2018|date=27 February 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180228041426/http://www.business-standard.com/article/news-ians/airasia-india-to-commence-flight-operations-to-nagpur-and-indore-118022701223_1.html|archivedate=28 February 2018}}</ref> |- |[[ಪುಣೆ]]||ಪುಣೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/business/news/Airasia-India-Launches-Services-to-Pune/2014/12/18/article2577454.ece|title=Airasia India launches services to Pune|newspaper=[[New Indian Express]]|date=18 December 2014|access-date=8 March 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151115200857/http://www.newindianexpress.com/business/news/Airasia-India-Launches-Services-to-Pune/2014/12/18/article2577454.ece|archivedate=15 November 2015}}</ref> |- |[[ಮಣಿಪುರ]]||[[ಇಂಪಾಲ]]||ಇಂಪಾಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>{{cite news|url=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-airasia-adds-another-new-route-fares-start-at-rs-1-km-768421|title=AirAsia Adds Another New Route, Fares Start at Rs. 1/Km|work=[[NDTV]]|date=3 June 2015|access-date=8 March 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303172122/http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-airasia-adds-another-new-route-fares-start-at-rs-1-km-768421|archivedate=3 March 2016}}</ref> |- |[[ಒರಿಸ್ಸಾ]]||[[ಭುವನೇಶ್ವರ್]]||ಬಿಜು ಪಟ್ನಾಯಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| || |- |[[ಪಂಜಾಬ್]]||[[ಅಮೃತಸರ]]||ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಮ್ ದಾಸ್ ಜೀ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ||{{terminated}}||align=center|<ref>{{cite web |author=Bernama |url=http://www.theedgemarkets.com/article/airasia-india-launch-amritsar-route-next-month |title=AirAsia India to launch Amritsar route next month |publisher=The Edge Markets |accessdate=14 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613161009/http://www.theedgemarkets.com/article/airasia-india-launch-amritsar-route-next-month |archive-date=13 June 2018 |url-status=dead }}</ref> |- |[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]||[[ಜೈಪುರ]]||ಜೈಪುರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="Chaj"/> |- |[[ತಮಿಳುನಾಡು]]||[[ಚೆನ್ನೈ]]||ಚೆನ್ನೈ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| || |- |[[ತೆಲಂಗಾಣ]]||[[ಹೈದರಾಬಾದ್]]||ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| || |- |[[ತ್ರಿಪುರ]]||[[ಅಗರ್ತಲ]]||ಮಹಾರಾಜ ಬಿರ್ ಬಿಕ್ರಮ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref>{{cite web|title=AirAsia India to commence four services at Agartala Airport in Oct-2019|url=https://centreforaviation.com/news/airasia-india-to-commence-four-services-at-agartala-airport-in-oct-2019-941500|work=CAPA|accessdate=27 September 2019}}</ref> |- |rowspan="2" |[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]||[[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]||ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| || |- |[[:en:siliguri|ಸಿಲಿಗುರಿ]]||ಬಾಗ್ದೋಗ್ರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|| ||align=center|<ref name="kol"/> |} ==ಫ್ಲೀಟ್== [[File:VT-APJ at IGIA.jpg|thumb|ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಏರ್ಬಸ್ ಎ ೩೨೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ]] ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:<ref>{{cite journal |title=Global Airline Guide 2019 (Part One) |journal=Airliner World |volume=October 2019 |page=16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/AirAsia-India|title=AirAsia India Fleet Details and History|website=planespotters.net|date=23 August 2018|access-date=23 August 2018}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <center> {| class="wikitable sortable " style="text-align:center;" |+ ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಡಿಯಾ ಫ್ಲೀಟ್ |- !ವಿಮಾನ !ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ !ಆದೇಶಗಳು !ಪ್ರಯಾಣಿಕರು !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |[[ವಿಮಾನ ಎ೩೨೦-೨೦೦]] |೨೮ |೭೨<ref>{{cite web|url= https://m.economictimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/airasia-india-plans-to-take-fleet-size-to-100-in-five-years/articleshow/71830029.cms|title=Air Asia expansion|access-date=31 October 2019}}</ref> |೧೮೦ | |- !Total !೨೮ !೭೨ !colspan="2"| |} </center> {{clear}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಾಯುಸೇನ]] rba7f2ki7ig8wtr9r9flq8l6veidewr 0 123775 1384443 1373474 2026-08-27T01:02:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384443 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:0307_Osmosis.jpg|right|thumb|400x400px|ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ನೀಲಿ ಬಿಂದುಗಳು ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಇಳುಕಲನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಕಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.]] '''ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್''' ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಭಿಸರಣ ಎಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಪೊರೆಯ (ಮೆಂಬ್ರೇನ್) ಮೂಲಕ [[ದ್ರವ]]ದ ಸ್ವಯಂವಹನ.<ref>https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/osmosis</ref> ==ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ನಡೆಯುವ ಬಗೆ== ಪೊರೆ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ದ್ರವಗಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಹನದ ದಿಕ್ಕೂ ಇದೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಲೀನವಾದ ಒಂದು ವಸ್ತು ದ್ರಾವಣದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಏಕಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ದ್ರಾವಣ). ಇಂಥ ಒಂದು ದ್ರಾವಣದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಂದನೆಯದು ಪ್ರಬಲ, ಎರಡನೆಯದು ದುರ್ಬಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಇವೆರಡನ್ನೂ ದ್ರವದ [[ಅಣು]]ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಬಿಡುವ, ವಿಲೀನ ವಸ್ತುವಿನ (ಸೊಲ್ಯೂಟ್) ಅಣುಗಳನ್ನು ಒಳಬಿಡದಂಥ ಒಂದು ಪೊರೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗ ದುರ್ಬಲ ದ್ರಾವಣದ ದ್ರವದ ಅಣುಗಳು ಮಾತ್ರ ಪೊರೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಹಾದು ಪ್ರಬಲ ದ್ರಾವಣದೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವುವು.<ref>{{Cite web |title=Osmosis &#124; A Level Notes |url=https://alevelnotes.com/notes/biology/cells/cell-membranes/osmosis |url-status=dead |access-date=2023-03-23 |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117100948/https://alevelnotes.com/notes/biology/cells/cell-membranes/osmosis }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/biologicalthermo00hayn|title=Biological Thermodynamics|last=Haynie|first=Donald T.|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=978-0-521-79549-4|place=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/biologicalthermo00hayn/page/n147 130]–136|url-access=limited}}</ref> ಇಂಥ ಪೊರೆಯ ಹೆಸರು ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆ (ಸೆಮಿ ಪರ್ಮಿಯೆಬಲ್ ಮೆಂಬ್ರೇನ್), ಪಾರ್ಚ್‌ಮೆಂಟ್ [[ಕಾಗದ]], ಸೆಲೊಫೇನ್ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚರ್ಮದ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದರೂ ನಿಖರ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗದು. ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸಂಮರ್ದವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲುವ ಚೈತನ್ಯ ಅವುಗಳಿಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ವಿಲೀನವಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಅಣುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/434057/osmosis</ref> ಅಂದರೆ ಅವು ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಗಳಲ್ಲ. ಲೋಳೆಯಂತಿರುವ [[ತಾಮ್ರ|ತಾಮ್ರದ]] ಫೆರೋಸೈಯನೈಡನ್ನು ಸರಂಧ್ರ ಬಟ್ಟಲಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತರಿಸಿ ಪಡೆಯುವ ಪೊರೆಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಇದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಯೋಗ್ಯ. ಈ ರೀತಿಯ ಪೊರೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಡಬ್ಲ್ಯು ಫೆಫರ್ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ 1877ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ಸನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ.<ref>https://books.google.com/books?id=Su8AAAAAYAAJ&pg=PA177</ref> ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕದ ಮೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ 1914 ರಲ್ಲೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಬರ್ಕಲೇ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಟಲೇ 1919ರಲ್ಲೂ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಸೂತ್ರ ನಿರೂಪಿತವಾಯಿತು: ಭಿನ್ನಸಾಂದ್ರತೆಗಳ ಎರಡು ದ್ರವಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ್ದರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಸಮಾನವಾಗುವವರೆಗೂ ದುರ್ಬಲ ದ್ರವ ಪ್ರಬಲ ದ್ರವದೆಡೆಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ== ಒಂದು ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ವಹನದ ಕಾರಣ ಆ ಎರಡು ದ್ರವಗಳ ಸಂಮರ್ದಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಪೊರೆಯ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವಗಳ ಪ್ರಬಲತೆ ಒಂದೇ ಆಗುವವರೆಗೂ ಅಂದರೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಮರ್ದ ಸಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಈ ವಹನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದ್ರವದ ಅಣುಗಳು ಪೊರೆಯಿಂದಾಚೆ ಹಾದು ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಂದರೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ವಹನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಮರ್ದದ ಹೆಸರು ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ. ಇದರ ಬೆಲೆ 273 ವಾಯುಮಾನಗಳವರೆಗೊ (ಅಟ್‍ಮಾಸ್ಫಿಯರ್ಸ್) ಇರುವುದನ್ನು ಸರಂಧ್ರಬಟ್ಟಲ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/plasmolysis</ref> ==ದ್ರವಗಳ ವರ್ತನೆ== ಒಂದು ದ್ರಾವಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ ವಿಲೀನಕ ವಸ್ತುವಿನ ಅಣುಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವಿಲೀನವಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಬಲತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮನಾದ ಅಣುಪ್ರಬಲತೆಯುಳ್ಳ ಭಿನ್ನ ದ್ರಾವಣಗಳು ಸಮನಾದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ದ್ರಾವಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದ [[ನಿರಪೇಕ್ಷ ಶೂನ್ಯ]] (ಆಬ್ಸಲ್ಯೂಟ್ ಜೀರೋ) ಉಷ್ಣತೆಯ ಅನುಲೋಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ವ್ಯಾಂಟ್ ಹಾಫ್‍ನ '''ದುರ್ಬಲ ದ್ರಾವಣಗಳ ವಾದ'''ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿವೆ. ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ದುರ್ಬಲ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾದ ವಸ್ತು ಒಂದು ಅನಿಲದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಲೀನವಸ್ತು ಆ ದ್ರಾವಣದ ಗಾತ್ರದೆಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಏಕಸಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಬಾಯಲ್ಲನ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಶುದ್ಧದ್ರವ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಗಾಳಿ ಅವೆರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಬೀಕರಿನ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬೀಕರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಭಾಗ ಒಂದು ದ್ರಾವಣ ತುಂಬಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದು ಘಂಟಾಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ ಅನಿಲರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀರು ಗಾಳಿಯ ಮುಖಾಂತರ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸಿರುವುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅನಿಲ ಸಂಮರ್ದಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರಣ. ==ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೊಂದೂ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ತಜ್ಞರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್‍ನಂಥ (CaSO₄.2H₂O) [[ಸ್ಫಟಿಕ|ಹರಳುಗಳ]] ಮುಖಾಂತರವೂ ನೀರು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಹರಳು ನೀರನ್ನು ಪ್ರಬಲ ದ್ರಾವಣಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಶುದ್ಧ ದ್ರವದಿಂದ ಪಡೆದ ನೀರಿನ ಅಣುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಡುವುದು ಬಹುಶಃ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಯಾವ ಪೊರೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪೊರೆಯ ಮುಖಾಂತರವೂ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ದ್ರವದ ಅಧಿಶೋಷಣೆ (ಅಡ್‍ಸಾರ್ಪ್‌ಷನ್) ಸಹ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಅರ್ಧಪಾರಗಮ್ಯ ಪೊರೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಎರಡು ದ್ರಾವಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವಾಗ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಚಲನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೊ ಆಗ ಅವನ್ನು ಐಸೊಟಾನಿಕ್ ದ್ರಾವಣಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ|ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣ]]ಗಳು 0.85% [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]] ನೀರಿನಲ್ಲಿರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸುಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉಬ್ಬುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಆ ನಾರ್ಮಲ್ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ದ್ರಾವಣ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣದೊಡನೆ ಐಸೊಟಾನಿಕ್ ಆಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿಸುವ ದ್ರಾವಣಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರ ಜೀವಕಣಗಳೊಡನೆ ಇಡುವ ದ್ರಾವಣಗಳಾಗಲೀ ಜೀವಕಣಗಳೊಡನೆ ಐಸೊಟಾನಿಕ್ ಆಗಿರಬೇಕಾದದ್ದು ಬಲು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದು ಜೀವಕಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಮರ್ದ ಪಡೆದಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಜೀವಕಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಆ ದ್ರಾವಣ ಹೈಪರ್‌ಟಾನಿಕ್ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವಕಣದಿಂದ ಹೈಪರ್‌ಟಾನಿಕ್ ದ್ರಾವಣದ ಕಡೆಗೆ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗುವುದರಿಂದ ಜೀವಕಣ ಸುಕ್ಕಾಗಿ ಜೋತು ಬೀಳುತ್ತದೆ (ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಲಿಸಿಸ್). ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪು ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಸಸಿಗಳ [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಆವೃತವಾದಾಗ ಆ ಸಸಿಗಳು ಬಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಜೀವಕಣದ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಮರ್ದ ಪಡೆದಿರುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಜೀವಕಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಆ ದ್ರಾವಣ ಹೈಪೊಟಾನಿಕ್ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಜೀವಕಣದ ಕಡೆಗೆ ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಕ್ರಿಯೆ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೀವಕಣ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಕೋಶ|ಜೀವಕಣದ]] ಪೊರೆಯನ್ನು ಹರಿದು ಹಾಕುತ್ತದೆ (ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಪ್ಟಿಸಿಸ್).<ref>{{Cite web |url=https://biologydictionary.net/plasmolysis/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111114908/https://biologydictionary.net/plasmolysis/ |url-status=dead }}</ref> ==ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್== ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ನ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರಿನಿಂದ ನೀರು ಎಲೆಗಳಿಗೆ ತಲಪುವುದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಸಸ್ಯದ ಬೇರು ಅಥವಾ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಣಗಳೆಂಬುವು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೊರೆಯುಳ್ಳ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಹೊರಗಣ [[ಅನಿಲ]] ದ್ರವಗಳು ಒಳಗೂ ಒಳಗಿನವು ಹೊರಗೂ ಹೋಗಬಲ್ಲಂಥ ಪೊರೆಯುಳ್ಳವು. ಆ ಪೊರೆಗಳನ್ನು ಕಣದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅವು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ಗೆ ಬಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಬೇರಿನ ಕುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಮಗಳು ನೆಲದೊಳಕ್ಕೆ ಚಾಚುತ್ತ ತಮಗೆ ನೀರು ದೊರೆಯುವ ತನಕವೂ ಮುಂದೊತ್ತಿ ಹೋಗುವಾಗ ನೀರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಲವಣಗಳೂ ಸಾರಗಳೂ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರಿನ ಹೊರಮೈಯಿಂದ ಒಳಗಿನ ತಿರುಳಿನ ಕಡೆಗೆ ಈ ದ್ರವಗಳು ಬರಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣದ ಕೋಶವನ್ನೂ ನುಗ್ಗಿ ಆಚಿಂದೀಚೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬೇರುಗಳ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆತ ನೀರು ವಾಯುವಿನ ಸಂಮರ್ದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೇರಿ [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳನ್ನು]] ತಲಪುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.biologydiscussion.com/plants/osmosis/process-of-osmosis-in-plants-with-experiments/51422 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-11 |archive-date=2021-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927161131/https://www.biologydiscussion.com/plants/osmosis/process-of-osmosis-in-plants-with-experiments/51422 |url-status=dead }}</ref> ==ಮಾನವ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್== [[ಚಿತ್ರ:Osmotic pressure on blood cells diagram.svg|thumb|ರಕ್ತಕಣಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ದ್ರಾವಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳು]] ಮಾನವ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳಿಂದ ಕಣಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಒಯ್ಯುವ ಆಹಾರ ವಿವಿಧ ಅವಯವಗಳ ಕಣಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಇದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಣಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ದಹನವಾಗಿ ಉಂಟಾದ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಹೀಗೆಯೇ ರಕ್ತವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ]] ವಾಯುವಿಗೆ ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜನೆ|ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ]], ಕಣಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆ ವೃತ್ತದೊಡನೆ ನಡೆಯುವ ಪೋಷಕ ವಸ್ತುಗಳ (ನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್) ಮತ್ತು ಕಲ್ಮಷಗಳ ವಿನಿಮಯ ಕ್ರಿಯೆ, ಜೀವರಸ ಪರಿಚಲನೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಜೀವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಕಣಗಳ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕರಗುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಗಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜೀವಕಣ ಪಾರಗಮ್ಯತೆಯ (ಸೆಲ್ ಪರ್ಮಿಯೆಬಿಲಿಟಿ) ಪರಿಮಾಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣಗಳ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಂದು [[ಔಷಧ|ಔಷಧಗಳ]] ಜೀವಕಣ ಪಾರಗಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವು. ರಕ್ತ ಸೋರುವ ಲೋಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸಂಮರ್ದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶ. [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] ರಹಿತ ದ್ರಾವಣದ ಹೊರಸೋಸಿಕೆ (ಫಿಲ್‍ಟ್ರೇಷನ್) ಮತ್ತು ಒಳಹೋಗುವ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‍ಗಳೆರಡರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಮಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟುದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಇ.ಎಚ್.ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್‍ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಕಣಗಳು ನೀರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಹದೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸಂಮರ್ದದ ನೆರವಿನಿಂದ ವಸ್ತುಗಳ ಅಣುತೂಕ ನಿರ್ಣಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.researchgate.net/post/Why_is_osmosis_important_in_the_human_body_ie_red_blood_cells</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://physioweb.med.uvm.edu/bodyfluids/osmosis.htm#Osmosis Osmosis simulation in Java] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624233510/http://physioweb.med.uvm.edu/bodyfluids/osmosis.htm#Osmosis |date=2010-06-24 }} * [https://web.archive.org/web/20190826131940/https://koj.kftg.ch/Java/Osmosis_fast.html NetLogo Osmosis simulation for educational use] * [http://www.adamequipment.com/education/Documents/EdExp2c.pdf An Osmosis Experiment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160701023842/http://www.adamequipment.com/education/Documents/EdExp2c.pdf |date=2016-07-01 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 57c009dhjny66uk9aisvzd2js3mx8pt 0 130081 1384477 1342119 2026-08-27T08:24:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384477 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency|agency_name=ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯ|chief3_name=|chief9_position=|chief9_name=|chief8_position=|chief8_name=|chief7_position=|chief7_name=|chief6_position=|chief6_name=|chief5_position=|chief5_name=|chief4_position=|chief4_name=|chief3_position=|chief2_position=|seal=Emblem_of_India.svg|chief2_name=|chief1_position=|chief1_name=|budget={{INRConvert|7700|c}} <small>(2018–19 ಅಂ.)<ref>{{cite web |url=http://www.indiabudget.gov.in/ub2018-19/eb/sbe95.pdf |title=Budget data |date=2019 |website=www.indiabudget.gov.in |format=PDF |access-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180304170727/http://www.indiabudget.gov.in/ub2018-19/eb/sbe95.pdf |archive-date=4 March 2018 |url-status=dead }}</ref></small>|employees=|formed=|logo=|website={{url|http://labour.gov.in}}|minister1_pfo=ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ)|minister1_name=ಸಂತೋಷ್ ಗಾಂಗವರ್|headquarters=ರಫಿ ಮಾರ್ಗ, [[ನವದೆಹಲಿ]]|jurisdiction={{flagicon|India}}[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]|seal_caption=ಭಾರತದ ಲಾಂಛನ|seal_width=70px|parent_department=}}'''ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯ'''ವು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಫೆಡರಲ್ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಬಡ, ವಂಚಿತ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="MLE Report 2011-2012">{{Cite web|url=http://labour.nic.in/annrep/annrep1112/English_AR_2011-12/Annual%20Report%20English%201-33.pdf|title=Ministry of Labour and Employment Annual Report for Year 2011–2012|last=|first=|date=|website=|publisher=Ministry of Labour and Employment|access-date=6 June 2012}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಸಚಿವಾಲಯದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು 9 ನವೆಂಬರ್ 2014 ರಿಂದ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/national-skill-development-mission/|title=National Skill Development Mission|website=www.pmindia.gov.in}}</ref> ಉದ್ಯೋಗ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಜುಲೈ 20, 2015 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವಾ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸಂತೋಷ್ ಗಾಂಗವಾರ್ ಈ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20121222211656/http://labour.nic.in/welcome.html ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.ncs.gov.in ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವಾ ಪೋರ್ಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200723015514/https://www.ncs.gov.in/ |date=2020-07-23 }} * [http://pib.nic.in/newsite/pmreleases.aspx?mincode=21 ಅಧಿಕೃತ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು] * [http://labour.nic.in/main/workdistribution.pdf ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆ ಚಾರ್ಟ್] * [http://labour.nic.in/annrep/annrep1112/English_AR_2011-12/Annual%20Report%20English%201-33.pdf 2011–2012ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ] * [http://www.ilo.org/newdelhi/lang--en/index.htm ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ], ಯು.ಎನ್ * [https://web.archive.org/web/20120506041901/http://labour.nic.in/act/welcome.html ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಯಿದೆಗಳು] * [https://web.archive.org/web/20110909135544/http://labour.nic.in/cwl/childlabour.htm ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕ] [http://labour.nic.in/women/WomenCell.pdf ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕ] * [http://labour.nic.in/main/relsites.htm ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು] * [https://web.archive.org/web/20120927105657/http://labourbureau.gov.in/schemes.html ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯೋಗ]] [[ವರ್ಗ:ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು]] kli2ndy6xp1dj828vlap3uxjqloa71m 0 140182 1384484 1343426 2026-08-27T10:24:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384484 wikitext text/x-wiki [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯಾಪಾರದ]] ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ (ಡಿಪಿಐಐಟಿ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿನ]] [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)|ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಗೆ ಡಿಪಿಐಐಟಿ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (ಎಫ್‌ಡಿಐ) ಹರಿವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯು ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಹಿಂದಿನ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆಯು]] ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಅದರ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಉತ್ತೇಜನ ಇಲಾಖೆ (ಡಿಪಿಐಐಟಿ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>https://www.business-standard.com/article/economy-policy/govt-arms-dipp-with-policy-oversight-to-assume-singular-control-over-retail-119013001367_1.html</ref>. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಚಿವ ಪಿಯೂಷ್ ಗೋಯಲ್ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ ಅನುರಾಗ್ ಜೈನ್, ಐಎಎಸ್. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ವಿಲೀನದೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್(ಯುಎನ್‌ಐಡಿಒ)ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಡಿಪಿಐಐಟಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೋಡಲ್ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲಾಖೆಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಡಿಐ ಅನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ, ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ, ಅಸೋಚಾಮ್‌ನಂತಹ ಅಪೆಕ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ==ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು== ===ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು=== ====ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ==== ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಪಡೆದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಮೂರನೇ ನೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೀತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗಡುವನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦೧೮ ರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಗಿದೆ <ref>https://www.business-standard.com/article/economy-policy/govt-decides-to-return-to-drawing-board-on-proposed-industrial-policy-119031100948_1.html</ref>. ====ಭಾರತ ಹೂಡಿಕೆ ಗ್ರಿಡ್==== ಇಲಾಖೆಯು ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಗ್ರಿಡ್ (ಐಐಜಿ) ಎಂಬ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು [[ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ|ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಬಹುದಾದ ವಲಯಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಹೂಡಿಕೆ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿದೆ <ref>{{Cite web |url=https://indiainvestmentgrid.com/portal/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-03 |archive-date=2019-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190920011404/https://www.indiainvestmentgrid.com/portal/ |url-status=dead }}</ref>. ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲ ಸಂಸ್ಥೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು, ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವರ್ತಕರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಧಿಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳಂತಹ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ===ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು=== ಇಲಾಖೆಯು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಡೊಮೇನ್‌ನೊಳಗೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರಾಜ್, ಭೂ ಅನುಮತಿಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಗಳಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯಗಳ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದ]] ನೀತಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಪೇಟೆಂಟ್ ನೋಂದಣಿ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಡಿತ, ಮೊದಲ ೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ನಿಗೂಢ ತಪಾಸಣೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೊದಲ ೩ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೇನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಏಂಜೆಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ತೆರಿಗೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಡಿಪಿಐಐಟಿ ತನ್ನ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೧೪೦೦೦ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದೆ. ===ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು=== ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಹಾರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ <ref>https://www.ibef.org/news/india-in-process-of-framing-rules-to-regulate-ecommerce-paswan</ref>. ===ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು=== ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು, ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ-ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಡಿಪಿಐಐಟಿ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 1bbtcynrzegk06i4j483g8bpi4odd7l 0 142069 1384433 1334531 2026-08-26T20:48:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384433 wikitext text/x-wiki {{Infobox observatory|name=ಅಥೆನ್ಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲ|image=[[File:Athens observatory.png|250px|National Observatory of Athens]]|caption=The National Observatory sits atop<br/>Nymphs' Hill in Thissio, Athens|organization=ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ|code=066|location=Thissio, [[Athens]], [[Greece]]|coords={{coord|37|58|24.2|N|23|43|5.6|E|}}|altitude=|weather=|established=1842|closed=|website=[http://www.noa.gr http://www.noa.gr]|telescope1_name=Kryoneri&nbsp;Observatory|telescope1_type=1.2m&nbsp;[[ಕ್ಯಾಸೆಗ್ರೇನ್ reflector|Cassegrain]]|telescope2_name=Helmos&nbsp;Observatory|telescope2_type=2.3m&nbsp;[[Ritchey–Chrétien telescope|Ritchey–Chrétien]]}} '''ಅಥೆನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ''' ( '''NOA''' ; {{Lang-el|Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών}}) [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್‌ನ]][[ಅಥೆನ್ಸ್|ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ೧೮೪೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಇದು ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ೧೮೨೯ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್|ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪಿನ]] ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ೧೮೪೨: ಫೌಂಡೇಶನ್ === ೧೮೪೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ]] [[ರಾಯಭಾರಿ|ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫಲಾನುಭವಿ ಬ್ಯಾರನ್ ಜಾರ್ಜಿಯೊಸ್ ಸಿನಾಸ್ [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ರೀಕ್-ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನ್ ಬೌರಿಸ್ ಅವರನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಅಥೆನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಪ್ರೊಕೆಶ್-ಓಸ್ಟೆನ್ ಅವರಿಂದ ಸಲಹೆ ಪಡೆದರು. ಬೌರಿಸ್ ಅಥೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು === ''ಸಿನಾಸ್ ಕಟ್ಟಡ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಶಾಬರ್ಟ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಥಿಯೋಫಿಲ್ ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್ ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್‌ನ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಅಡ್ಡ-ರೀತಿಯ ನಿಯೋಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಕಟ್ಟಡವು ಅದರ ಬದಿಗಳನ್ನು ದಿಗಂತದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಗುಮ್ಮಟವಿದೆ. ಕಟ್ಟಡವು ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ೨೬ ಜೂನ್ ೧೮೪೨ ರಂದು ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸಮಾರಂಭವು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದ ದಿನದಂದು ನಡೆಯಿತು. ಗ್ರೀಸ್‌ನ ರಾಜ ಒಟ್ಟೊ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಆಕ್ರೊಪೊಲಿಸ್‌ಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಥಿಸಿಯೊದಲ್ಲಿನ ನಿಂಫ್ಸ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಸ್ಥಳವಾದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾದ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ತುಂಬಿತ್ತು. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬೌರಿಸ್ ಅವರ ಪ್ಯಾನೆಜಿರಿಕ್ ಭಾಷಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಪಿರೇಯಸ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಲಂಗರು ಹಾಕಲಾದ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಯುದ್ಧನೌಕೆಯಿಂದ ಸಂಗೀತದ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಬೌರಿಸ್‌ನಿಂದ ಅಯೋನಿಸ್ ಪಾಪಡಾಕಿಸ್ ಮತ್ತು ಜೋಹಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ವರೆಗೆ === ೧೮೫೫ ರಲ್ಲಿ ಬೌರಿಸ್ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗಲು ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೨ ಜನವರಿ ೧೮೬೦ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅಥೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೫೪ ರಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಐಯೋನಿಸ್ ಜಿ. ಪಾಪಡಕಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೫೮ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಾಶ್ವತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಡೆಯಿತು, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪ ರಂದು ಜೊಹಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬ ರಂದು ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಅಥೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. === ೧೮೫೮-೧೮೮೪: ಜೆ. ಸ್ಮಿತ್‌ನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅವಧಿ === ಸಿನಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಜೋಹಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಉಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹಗಳು, ಧೂಮಕೇತುಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ವೇಧಶಾಲೆ|ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಿಂದ]] ದಾನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸ್ಮಿತ್ ''ಅವರು ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ'' ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಥೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ೭೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ಥಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆವರ್ತಕ ಅಸ್ಥಿರಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ನೋವೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ''ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಸ್ಚೆ ನಾಕ್ರಿಚ್ಟನ್'' ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಜೆ. ಸ್ಮಿತ್ [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಗುರು (ಗ್ರಹ)|ಗುರು]] ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೮೬೦ ರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಧೂಮಕೇತುವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆವರ್ತಕ ಧೂಮಕೇತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಕಾಶವು ಉಲ್ಕೆಗಳ ಸಾವಿರಾರು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಅನೇಕ ಗ್ರಹಣಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಕಟವಾದ ದಿ ''ಟೊಪೊಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಚಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೂನ್ (ಚಾಪ್ಟರ್ ಡೆರ್ ಗೆಬಿರ್ಜ್ ಡೆಸ್ ಮಾಂಡೆಸ್)'' ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಎರಡು ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ೨೫ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ಗೋಚರ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ೧೫೮ಎಂಎಂ ಪ್ಲೋಎಸ್ ದೂರದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಲಿನ್ನೆ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಅಥೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಕ್ಕೆ ಡೇಟಾವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅವರ "ಬೀಟ್ರೇಜ್ ಜುರ್ ಫಿಸಿಕಾಲಿಸ್ಚೆನ್ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ ವಾನ್ ಗ್ರೀಚೆನ್ಲ್ಯಾಂಡ್" (೧೮೬೪) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯು ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಅವರು ೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ "ಸ್ಟುಡಿಯನ್ ಉಬರ್ ಎರ್ಡ್ಬೆಬೆನ್" (೧೯೭೫) ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ೧೮೬೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡ ನಂತರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಟೋರಿನಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೭೪ ರಲ್ಲಿ ಇತರ ಮೂರು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳ (ಎಟ್ನಾ, ವೆಸುವಿಯಸ್, ಸ್ಟ್ರೋಂಬೋಲಿ) ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಜೂಲಿಯಸ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಟ್ರಾಯ್]] ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. === ೧೮೮೪-೧೮೯೦: ಡಿ. ಕೊಕ್ಕಿಡಿಸ್ === [https://archive.today/20150413203323/http://phdtree.org/scholar/kokkidis-demetrios-k/ ಡಿಮೆಟ್ರಿಯೊಸ್ ಕೊಕ್ಕಿಡಿಸ್] ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ (ಸಿನಾಸ್ ಕುಟುಂಬದ ದೇಣಿಗೆಯ ನಿಧಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು), ಡೆಮೆಟ್ರಿಯೊಸ್ ಕೊಕ್ಕಿಡಿಸ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಮಯ ಸೇವೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಮಿತ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ವೃತ್ತದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೌರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. === ೧೮೯೦-೧೯೩೪: ಡಿ. ಎಜಿನಿಟಿಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ "ನವೋದಯ" === ಜೂನ್ ೧೯, ೧೮೯೦ ರಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ, ಅಥೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು '''ಅಥೆನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ''' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ, [https://archive.today/20150413203320/http://phdtree.org/scholar/eginitis-demetrios/ ಡಿಮೆಟ್ರಿಯೊಸ್ ಎಜಿನಿಟಿಸ್] ಅವರನ್ನು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಖಗೋಳ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇತರ ಎರಡು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ಎಜಿನಿಟಿಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಕಾಳಜಿಯು ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು. ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಳೆಯ ಉಪಕರಣಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವು ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಎಜಿನಿಟಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿತು, ಅದು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಹವರ್ತಿ ಗ್ರೀಕರಿಂದ ಗಣನೀಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ಥಿಸಿಯೊ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೂರು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. NOA, ೧೬ಸೆ.ಮೀ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ವೃತ್ತ ಮತ್ತು 40ಸೆ.ಮೀ ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಹೊಸ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ದೂರದರ್ಶಕ, 20ಸೆ.ಮೀ ಪ್ರತಿಫಲಕವು ಕೆ. ಅಯೋನಿಡಿಸ್ ಅವರು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಎಜಿನಿಟಿಸ್ ಹವಾಮಾನ ನಿವ್ವಳವನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿತು, ಸುಮಾರು ನೂರು ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಅವರು " ''ಅನ್ನಲೆಸ್ ಡೆ ಎಲ್' ಅಬ್ಸರ್ವೇಟೋರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿ'ಅಥೆನ್ಸ್'' " ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಗ್ರೀಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಜಿನಿಟಿಸ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಅವರು ೧೯೧೭ ಮತ್ತು ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸಮಯ ವಲಯ|ವಿಶ್ವ ಸಮಯ ವಲಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ. === ೧೯೩೫-೧೯೬೪: NOA ನಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ - ಎಸ್. ಪ್ಲಾಕಿಡಿಸ್ === [https://archive.today/20150413203320/http://phdtree.org/scholar/plakidis-stavros/ ಸ್ಟಾವ್ರೊಸ್ ಪ್ಲಾಕಿಡಿಸ್] ೧೯೧೫ ರಿಂದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಎಸ್. ಪ್ಲಾಕಿಡಿಸ್ ಅವರು ಸಹಾಯಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ೧೯೨೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಜಿನಿಟಿಸ್ ಅವರ ಶಿಫಾರಸಿನೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಹೈಡೆಲ್ಬರ್ಗ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು NOA ಯ ನಿಯಮಿತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾವ್ರೊಸ್ ಪ್ಲಾಕಿಡಿಸ್ ಅಥೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ NOA ಯ ಖಗೋಳ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ NOA ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ಮೊದಲು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ನಿಕೋಲಾಸ್ ಕೃತಿಕೋಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ [http://phdtree.org/scholar/mariolopoulos-elias-g/] ಎಲಿಯಾಸ್ ಮರಿಲೋಪೌಲೋಸ್{{Dead link|date=February 2018|fix-attempted=yes}}. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ, NOA ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಾರ್ಜಿಯೋಸ್ ಚೋರ್ಸ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪ್ಲಾಕಿಡಿಸ್ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಗೋಳ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಎಡಿಂಗ್ಟನ್ ಅವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಅವರ ಕೆಲಸವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, [http://adsabs.harvard.edu/abs/1929MNRAS..90...65E ಇದನ್ನು೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.]{{Dead link|date=April 2019|fix-attempted=yes}} ಸ್ಟಾವ್ರೋಸ್ ಪ್ಲಾಕಿಡಿಸ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ದೂರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿಸಲು ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ನಿಲ್ದಾಣದ ಆರಂಭವನ್ನು ಪೆಂಟೆಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವು ನಿಲ್ದಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, NOA ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ವಾಹಕ, ಅವರು ಈ ಕಾರ್ಯದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಹೊಸ 63&nbsp;ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಪೆಂಟೆಲಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ NOA ಯ ನಾಲ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: * ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ * ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ * ಜಿಯೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ * ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಪಾರ್ಟಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ "NESTOR" NOA ಯ ಐದನೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರ, NOA ಯ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು (NESTOR) ಮತ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತ ಘಟಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ NOA ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೂರಸಂವೇದಿ ಸಂಸ್ಥೆ * ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ * ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ == ಆವರಣ == ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: * ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ '''ಕೇಂದ್ರ ಆವರಣವು''' ಹಿಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನಿಂಫ್ಸ್‌ನ (ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ: Λόφος Νυμφών) ಥಿಸಿಯೊದಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನಿಂಫೊನ್ ಹಿಲ್ ಫಿಲೋಪಾಪ್ಪು ಹಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗಡಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರೊಪೊಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಅಥೇನಿಯನ್ ಅಗೋರಾಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯೋಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. * '''ಪೆಂಟೆಲಿ ಖಗೋಳ ಕೇಂದ್ರವು''' "ಕೌಫೌ" (ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಫೊಸ್ ಕೌಫೌ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಪೆಂಟೆಲಿ ಪುರಸಭೆಯಲ್ಲಿದೆ, ({{Coord|38.047976|N|023.864437|E|type:landmark|display=inline}} ) ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಉತ್ತರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ೬೨.೫&nbsp;ಸೆ.ಮೀ ನೇವಾಲ್ ವಕ್ರೀಕಾರಕ (ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕ ಥಾಮಸ್ ಕುಕ್ ೧೮೬೯ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ), ಇದನ್ನು ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈಗ ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. * '''[http://kryoneri.astro.noa.gr ಕ್ರಯೋನೇರಿ ಖಗೋಳ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220208001044/https://kryoneri.astro.noa.gr/ |date=2022-02-08 }}''' ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಉತ್ತರ ಪೆಲೋಪೊನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಿಲಿನಿ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ ({{Coord|37|58|N|22|37|E|type:landmark|display=inline}} ) ೯೩೦ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ. ಇದು ೧.೨ ಮೀ ಕ್ಯಾಸೆಗ್ರೇನ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟರ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಅನ್ನು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ ಗ್ರಬ್ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್ ಕಂ, ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅದರ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಶಸ್ವಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳೊಂದಿಗೆ (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು). ಪ್ರಸ್ತುತ, ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ESA ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ [http://neliota.astro.noa.gr NELIOTA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220205171019/https://neliota.astro.noa.gr/ |date=2022-02-05 }} ನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಉಲ್ಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಚೆಲ್ಮೋಸ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ{{Coord|37.9857|22.1983|type:landmark|display=inline}} ಪೆಲೋಪೊನೀಸ್‌ನ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಇದು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ, ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ 2.3 ಮೀ ಅರಿಸ್ಟಾರ್ಕೋಸ್ ದೂರದರ್ಶಕದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. == ಮೂಲಗಳು == * (in English) [https://web.archive.org/web/20060517234127/http://www.eie.gr/Hasi/hasi/institut/noa.htm ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ] * ಜಾರ್ಜ್ ಎನ್. ವ್ಲಾಹಕಿಸ್, [http://www.meteohistory.org/2004polling_preprints/docs/abstracts/vlahakis_abstract.pdf 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವಿವರಣೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630083337/http://www.meteohistory.org/2004polling_preprints/docs/abstracts/vlahakis_abstract.pdf |date=2007-06-30 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ [http://www.noa.gr ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ] ( [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ) * ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ [http://www.noa.gr/index.php?lang=en ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ] ( [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ]] ) * ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಆವರಣ [https://maps.google.com/maps?hl=en&ie=UTF8&om=1&z=18&ll=37.973348,23.718324&spn=0.002085,0.005236&t=h ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ] [https://maps.google.com/maps?hl=en&ie=UTF8&om=1&z=17&ll=38.048345,23.864043&spn=0.004165,0.010471&t=h ಪೆಂಟೆಲಿಯ] ಖಗೋಳ ನಿಲ್ದಾಣ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} pc8olt7me0wxz91ipydnj3viiqaqqss 0 144173 1384449 1338662 2026-08-27T02:42:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384449 wikitext text/x-wiki '''ರಿತು ಕುಮಾರಿ ಫೋಗಟ್''' (ಜನನ 2 ಮೇ 1994) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲಾವಿದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ONE ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ೨೦೧೬ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಮಹಿಳಾ [[ಕುಸ್ತಿ|ಕುಸ್ತಿಪಟು]] ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರಿತು ಮಾಜಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮಹಾವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಫೋಗಟ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಮಗಳು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರಾದ [[ಗೀತಾ ಫೋಗಟ್]] ಮತ್ತು [[ಬಬೀತ ಕುಮಾರಿ|ಬಬಿತಾ ಕುಮಾರಿ]] ಹಾಗೂ, ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ [[ವಿನೇಶ್ ಫೋಗಟ್]] ಅವರು ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್]] ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರು. ಆಕೆಯ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಫೋಗಟ್ ಕೂಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕುಸ್ತಿಪಟು. == ಕುಸ್ತಿ ವೃತ್ತಿ == ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋಗಟ್ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಅನುಕ್ರಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ 2016 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ 48 ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/sandeep-tomar-satyawart-kadian-ritu-phogat-bag-gold-at-commonwealth-wrestling-championships-3738975/|title=Sandeep Tomar, Satyawart Kadian, Ritu Phogat bag gold at Commonwealth Wrestling Championships|date=5 November 2016|work=The Indian Express|access-date=2 January 2017}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಲೀಗ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಮಹಿಳಾ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾದರು, ಜೈಪುರ ನಿಂಜಾಸ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 36 ಲಕ್ಷ INR ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="next">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/The-next-Phogat/article16970676.ece|title=The next Phogat|last=Yadav|first=Sidharth|date=31 December 2016|work=The Hindu|access-date=2 January 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.espn.in/wrestling/story/_/id/18310075/bajrang-punia-ritu-phogat-become-highest-paid-indians-pro-wrestling-league-auction|title=Bajrang Punia, Ritu Phogat top Indian buys at Pro Wrestling League auction|date=19 December 2016|work=ESPN.in|access-date=2 January 2017}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಬೈಡ್‌ಗೋಸ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ U-೨೩ ಕುಸ್ತಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ೪೮ ಕೆಜಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಗೆದ್ದರು. ಇದು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬೆಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/wrestling/dangal-2-ruthless-ritu-wins-indias-1st-silver-in-world-u-23-meet/articleshow/61801542.cms/|title=Dangal 2: Another Phogat sister sets the mat on fire|date=26 November 2017|work=The Times of India|access-date=27 November 2017}}</ref> == ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ವೃತ್ತಿ == === ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ === ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಫೋಗಾಟ್ ತಮ್ಮ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.mmamania.com/2019/2/27/18240971/indian-wrestler-ritu-phogat-signs-one-championship-mma|title=Indian wrestler Ritu Phogat signs with ONE Championship|last=James Goyder|date=27 February 2019|publisher=mmamania.com}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್: ಏಜ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಗನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಮ್ ಹೀ ಕಿಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಫೋಗಟ್ ತಮ್ಮ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. "ಎಂಎಂಎ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವುದು ನನ್ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/mma/story/_/id/28012793/ritu-phogat-anxious-become-india-first-mma-world-champion|title=Ritu Phogat 'anxious' to become India's first MMA world champion|last=Selvaraj|first=Jonathan|date=5 November 2019|access-date=22 June 2020}}</ref> ಫೋಗಟ್ ನೌ ಶ್ರೀ ಪೊವ್ ಅವರನ್ನು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ೩೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://apmma.net/one-inside-the-matrix-full-lineup-revealed/|title=ONE: INSIDE THE MATRIX FULL LINEUP REVEALED|date=2020-10-13|website=Asian Persuasion MMA|access-date=2020-10-23|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026132945/https://apmma.net/one-inside-the-matrix-full-lineup-revealed/|url-status=dead}}</ref> ಅವರು TKO ಮೂಲಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/ritu-phogat-knocks-out-nou-srey-pov-to-win-3rd-one-championship-watch-6910408/|title=India’s Ritu Phogat defeats Nou Srey Pov via TKO to earn 3rd ONE Championship win|last=Sadu|first=Rahel|website=indianexpress.com|access-date=30 October 2021}}</ref> ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ತೆಗೆಡುಹಾಕಿದ್ದರೂ, ಫೋಗಟ್ ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್: ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜೋಮರಿ ಟೊರೆಸ್ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಮೊಣಕೈಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು TKO ಮೂಲಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಳು.<ref>{{Cite web|url=https://asianmma.com/danny-kingad-faces-kairat-akhmetov-at-one-big-bang/|title=Danny Kingad faces Kairat Akhmetov at ONE: ‘Big Bang’|date=23 November 2020|website=asianmma.com|access-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201123045655/https://asianmma.com/danny-kingad-faces-kairat-akhmetov-at-one-big-bang/|url-status=dead}}</ref> ==== ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ==== ೨೦೨೧ ರ ಒನ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ೧೫ ಮೇ ೨೦೨೧ ರಂದು ದಂಗಲ್ ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋಗಾಟ್, ಬಿ ನ್ಗುಯೆನ್ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://asianmma.com/brandon-vera-to-defend-heavyweight-title-against-arjan-bhullar-at-one-dangal/|title=Brandon Vera to defend heavyweight title against Arjan Bhullar at ONE: ‘Dangal’|date=2021-04-29|website=Asian MMA|access-date=2021-05-01|archive-date=2021-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430191831/https://asianmma.com/brandon-vera-to-defend-heavyweight-title-against-arjan-bhullar-at-one-dangal/|url-status=dead}}</ref> ವಿಭಜನೆಯ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಸೋತರು, ಅವರ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.espn.com/mma/story/_/id/31448338/ritu-phogat-stumbles-first-mma-loss-one-title-shot|title=Ritu Phogat stumbles to first MMA loss, out of One title shot|date=2021-05-15|website=ESPN.com|language=en|access-date=2021-05-15}}</ref> ೨೦೨೧ ರ ಮಹಿಳಾ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಫೋಗಾಟ್ ಮೆಂಗ್ ಬೊ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ೨೮ ಮೇ ೨೦೨೧.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/mma/story/_/id/31047299/one-women-atomweight-grand-prix-launch-all-women-card-may|title=ONE women's atomweight grand prix to launch on all-women's card in May|last=Marc Raimondi|date=12 March 2021}}</ref> ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಪಂದ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಿ ನ್ಗುಯೆನ್‌ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ವಿಭಜಿತ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ನಷ್ಟದ ಕಾರಣ, ಫೋಗಾಟ್ ಅನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. [https://www.espn.com/mma/story/_/id/31448338/ritu-phogat-stumbles-first-mma-loss-one-title-shot "Ritu Phogat stumbles to first MMA loss, out of One title shot"]. </cite></ref> ಫೋಗಾಟ್ ಲಿನ್ ಹೆಕಿನ್ ಅವರನ್ನು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಯುದ್ಧಬೂಮಿಯಲ್ಲಿ ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಂದು ಎದುರಿಸದರು.<ref>{{Cite web|url=https://asianmma.com/aung-la-nsang-faces-leandro-ataides-at-one-battleground/|title=Aung La Nsang faces Leandro Ataides at ONE: 'Battleground' {{!}} Asian MMA|date=2021-07-17|website=AsianMMA|language=en|access-date=2021-07-20|archive-date=2021-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719213329/https://asianmma.com/aung-la-nsang-faces-leandro-ataides-at-one-battleground/|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಲಿನ್ ಹೆಕಿನ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ ೨೦೨೧ ರ ಒನ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://mmajunkie.usatoday.com/lists/one-championship-battleground-results-aung-la-n-sang-knockout-victoria-lee-submission-mma|title=ONE Championship – Battleground results: Aung La N Sang, Victoria Lee impress in stoppage wins|date=2021-07-30|website=MMA Junkie|language=en-US|access-date=2021-07-31}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩, ೨೦೨೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.mmafighting.com/2021/8/16/22626878/one-championships-all-womens-card-back-september-3-mma|title=ONE Championship’s all-women’s card back on for next month|last=Cruz|first=Guilherme|date=2021-08-16|website=MMA Fighting|language=en|access-date=2021-08-17}}</ref> ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್: ಎಂಪವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್-ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಫೋಗಾಟ್, ಮೆಂಗ್ ಬೊ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಬದುಕುಳಿದ ನಂತರ, ಫೋಗಟ್ ಅಂತಿಮ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು, ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಸೆಮಿ ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://cagesidepress.com/2021/09/03/ritu-phogat-survives-early-onslaught-gets-past-meng-bo-one-empower/|title=Ritu Phogat Survives Early Onslaught, Gets Past Meng Bo at ONE: Empower|last=Anderson|first=Jay|date=2021-09-03|website=Cageside Press|language=en-US|access-date=2021-09-03}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯, ೨೦೨೧ <ref>{{Cite web|url=https://asianmma.com/ritu-phogat-faces-itsuki-hirata-in-atomweight-grand-prix-semi-final/|title=Ritu Phogat faces Itsuki Hirata in atomweight Grand Prix semi final {{!}} Asian MMA|date=2021-09-24|website=AsianMMA|language=en|access-date=2021-09-24|archive-date=2021-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210924140920/https://asianmma.com/ritu-phogat-faces-itsuki-hirata-in-atomweight-grand-prix-semi-final/|url-status=dead}}</ref> ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್: ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಜನರೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒನ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಫೋಗಾಟ್ ಇಟ್ಸುಕಿ ಹಿರಾಟಾ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ, ಹಿರಾಟಾ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜೆನೆಲಿನ್ ಓಲ್ಸಿಮ್ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://asianmma.com/ritu-phogat-gets-new-opponent-at-one-nextgen/|title=Ritu Phogat gets new opponent at ONE: ‘NextGen’|date=2021-10-25|website=Asian MMA|language=en|access-date=2021-10-25|archive-date=2021-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025174620/https://asianmma.com/ritu-phogat-gets-new-opponent-at-one-nextgen/|url-status=dead}}</ref> ಫೋಗಟ್ ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://cagesidepress.com/2021/10/29/one-nextgen-sees-ritu-phogat-survive-illegal-upkicks-cruise-to-decision-against-jenelyn-olsim/|title=Ritu Phogat Survives Upkicks, Wins Decision Over Olsim at ONE: NextGen|last=Anderson|first=Jay|date=2021-10-29|website=Cageside Press|language=en-US|access-date=2021-12-03}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩, ೨೦೨೧ ರಂದು ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್: ವಿಂಟರ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋಗಾಟ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಫೇರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://mymmanews.com/one-championship-announces-one-winter-warriors-card-in-december/|title=ONE Championship announces ONE: Winter Warriors card in December|date=2021-11-12|website=mymmanews.com|access-date=2021-11-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asianmma.com/saygid-arslanaliev-faces-timofey-nastyukhin-at-one-winter-warriors/|title=Saygid Arslanaliev faces Timofey Nastyukhin at ONE: ‘Winter Warriors’|date=2021-11-12|website=Asian MMA|access-date=2021-11-12|archive-date=2021-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112035630/https://asianmma.com/saygid-arslanaliev-faces-timofey-nastyukhin-at-one-winter-warriors/|url-status=dead}}</ref> ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಮ್‌ಬಾರ್ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಕೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://cagesidepress.com/2021/12/03/one-championship-winter-warriors-stamp-fairtex-submits-ritu-phogat/|title=Stamp Fairtex Submits Ritu Phogat, Wins Atomweight GP at ONE: Winter Warriors|last=Anderson|first=Jay|date=2021-12-03|website=Cageside Press|language=en-US|access-date=2021-12-03}}</ref> == ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು == === ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು === * '''ಒನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್''' * ೨೦೨೧ ಒನ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಆಟಮ್‌ವೇಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ರನ್ನರ್-ಅಪ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] qg2fxm1wq8seqfjoss95nu6a6ixmf3g 0 145986 1384431 1374108 2026-08-26T19:44:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384431 wikitext text/x-wiki '''ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದ ಧ್ವಜವು''' [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ]] ಖಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಧ್ವಜ ಅಥವಾ ಧ್ವಜ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾಂಡೋಮಿನಿಯಂ ಆಗಿ, ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಧಿಕೃತ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಖಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಲಾಂಛನ == [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_the_Antarctic_Treaty.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Flag_of_the_Antarctic_Treaty.svg/220px-Flag_of_the_Antarctic_Treaty.svg.png|right|thumb| ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಲಾಂಛನ]] [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸದಸ್ಯರು <ref>{{Cite web|url=https://www.bas.ac.uk/about/antarctica/the-antarctic-treaty/the-antarctic-treaty-explained/|title=The Antarctic Treaty Explained|website=British Antarctic Survey|language=en-GB|access-date=2020-10-27|archive-date=2020-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030131321/https://www.bas.ac.uk/about/antarctica/the-antarctic-treaty/the-antarctic-treaty-explained/|url-status=dead}}</ref> ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧ್ವಜದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಲಾಂಛನವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಖಂಡವನ್ನು ಅಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://ats.aq/devAS/Meetings/Measure/289#:~:text=Decision%202%20(2002)%20-%20ATCM%20XXV%20-%20CEP%20V,%20Warsaw,-Subject&text=Believing%20that%20the%20adoption%20of,when%20located%20in%20Buenos%20Aires;&text=That%20the%20design%20annexed%20to,emblem%20of%20the%20Antarctic%20Treaty.|title=Antarctic Treaty database - Decision 2 (2002) - ATCM XXV - CEP V, Warsaw|website=ats.aq|access-date=2020-10-26}}</ref> ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸದಸ್ಯರು ಲಾಂಛನವನ್ನು ೧೯೭೧ ರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕನಿಷ್ಠ ೩೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಳಸಿದರು. <ref>{{Cite journal|date=January 1972|title=Postage stamp issues to commemorate the tenth anniversary of the Antarctic Treaty, 1961|url=https://www.cambridge.org/core/journals/polar-record/article/abs/postage-stamp-issues-to-commemorate-the-tenth-anniversary-of-the-antarctic-treaty-1961/40555B21254EFE67E8817ABDAE465A81|journal=Polar Record|language=en|volume=16|issue=100|pages=104–105|doi=10.1017/S0032247400062677|issn=1475-3057}}</ref> == ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು == <gallery> ಚಿತ್ರ:White flag 3 to 2.svg|{{FIAV|proposal}} ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಳಿ ಧ್ವಜ ಚಿತ್ರ:Proposed flag of Antarctica (Whitney Smith).svg|{{FIAV|proposal}} ವಿಟ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ ಚಿತ್ರ:Flag of Antarctica.svg|{{FIAV|proposal}} ಗ್ರಹಾಂ ಬಾರ್ಟ್ರಾಮ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ (2:3 ಅನುಪಾತ) ಚಿತ್ರ:True South Antarctic Flag.svg|{{FIAV|proposal}} ಟ್ರೂ ಸೌತ್ ವಿನ್ಯಾಸ </gallery> === ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾಕ್ಕೆ ಬಿಳಿ ಧ್ವಜ === [[ಚಿತ್ರ:White_Flag_of_Antarctica_RMG_L0129.tiff|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/White_Flag_of_Antarctica_RMG_L0129.tiff/lossy-page1-220px-White_Flag_of_Antarctica_RMG_L0129.tiff.jpg|right|thumb| ರಾಯಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಸ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ 'ಡಿಸ್ಕವರಿ' ಮೂಲಕ ಹಾರಿಸಿದ ಮೂಲ ಧ್ವಜ.]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ (ಮತ್ತು) ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಂಶೋಧನಾ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾಕ್ಕೆ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡುವಾಗ ತಮ್ಮ ಹಡಗಿನ ''ಡಿಸ್ಕವರಿಯಿಂದ'' ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಳಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿತು. ಇದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದಿಲ್ಲದ ಖಂಡಕ್ಕೆ ಸೌಜನ್ಯದ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಸುಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://collections.rmg.co.uk/collections/objects/895.html#:~:text=White%20Flag%20of%20Antarctica%20flown,no%20flag%20of%20its%20own.|title=White Flag of Antarctica - National Maritime Museum|website=collections.rmg.co.uk|access-date=2020-10-26}}</ref> ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಡಗಿನಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RrvgAwAAQBAJ&dq=The+ship+was+flying+the+Union+Jack+at+her+forepeak%2C+the+white+Antarctic+flag+at+the+foremast%2C+and+the+Australian+flag+at+the+stern&pg=PA132|title=The Voyages of the Discovery: An Illustrated History of Scott's Ship|last=Savours|first=Ann|date=2013-04-04|publisher=Seaforth Publishing|isbn=978-1-84832-702-3|language=en}}</ref> ಇದು ಈಗ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ನ ರಾಯಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. === ವಿಟ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಧ್ವಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಟ್ನಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಎತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಲಾಂಛನದೊಂದಿಗೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಎ ಅಕ್ಷರವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅರೆ-ಗೋಳವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವೃತ್ತದ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಳು ಪರಿಸರದ ಮಾನವ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರ ಗೋಚರತೆಗಾಗಿ ಅವರು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಬಣ್ಣವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. <ref>{{Cite journal|last=Kaye|first=Edward|date=July 27, 2003|title=Flags Over Antarctica|url=http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/20th-Stockholm/ICV20%20Kaye-E-.pdf|journal=Proceedings of the International Congress of Vexillology|volume=XX|pages=389–401}}</ref> === ಗ್ರಹಾಂ ಬಾರ್ಟ್ರಾಮ್ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಹಾಂ ಬಾರ್ಟ್ರಾಮ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅದರ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಖಂಡದ ಸರಳ ಬಿಳಿ ನಕ್ಷೆಯು ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಟೆಡ್ ಕೇಯ್ (ಆಗ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಧ್ವಜಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘದ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''ರಾವೆನ್‌ನ'' ಸಂಪಾದಕ) ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಕ್ರೂಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ಇದು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಬೇಸ್ ಕಮಾಂಡೆಂಟೆ ಫೆರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ ಲಾಕ್‌ರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಹಾರಿತು. <ref>{{Cite journal|last=Kaye|first=Edward|date=July 27, 2003|title=Flags Over Antarctica|url=http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/20th-Stockholm/ICV20%20Kaye-E-.pdf|journal=Proceedings of the International Congress of Vexillology|volume=XX|pages=389–401}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKaye2003">Kaye, Edward (July 27, 2003). [http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/20th-Stockholm/ICV20%20Kaye-E-.pdf "Flags Over Antarctica"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Proceedings of the International Congress of Vexillology''. '''XX''': 389–401 &#x2013; via Nordic Flag Society.</cite></ref> ಗ್ರಹಾಂ ಬಾರ್ಟ್ರಾಮ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಂಬಲಿತ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ "ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಫಾರ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ" ಎಮೋಜಿ (ಎಕ್ಯೂ) ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://emojipedia.org/flag-for-antarctica/|title=Flag for Antarctica Emoji|publisher=[[Emojipedia]]|access-date=December 13, 2017|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828182619/https://emojipedia.org/flag-for-antarctica/|url-status=dead}}</ref> === ಟ್ರೂ ಸೌತ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪ === ಟ್ರೂ ಸೌತ್ (ನಿಜವಾದ ದಕ್ಷಿಣ) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಇವಾನ್ ಟೌನ್‌ಸೆಂಡ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dezeen.com/2021/04/29/antarctica-true-south-flag-design-evan-townsend/|title=Antarctica's first flag gives the uninhabited continent a voice in the climate crisis|date=29 April 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://oceanwide-expeditions.com/blog/true-south-a-new-flag-for-a-global-antarctica|title=True South: A New Flag for a Global Antarctica}}</ref> ಧ್ವಜವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<blockquote>ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಸಮತಲ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದ ತೀವ್ರ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ [[ಹಗಲು]] ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಏಕಾಂಗಿ [[ಬಿಳಿ]] ಶಿಖರವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಬರ್ಗ್ಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದನೆಯ ನೆರಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಬಾಣದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಖಂಡದ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಪರಂಪರೆಗೆ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಎರಡು ಕೇಂದ್ರ ಆಕಾರಗಳು ವಜ್ರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಶಾಂತಿ, ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.truesouthflag.com/|title=TRUE SOUTH {{!}} A New Flag of Antarctica|website=True South|language=en|access-date=2020-12-07|archive-date=2020-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030024720/https://www.truesouthflag.com/|url-status=dead}}</ref></blockquote>ಧ್ವಜವನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ|ಭೌಗೋಳಿಕ ದಕ್ಷಿಣ]] ಅಥವಾ "ನಿಜವಾದ ದಕ್ಷಿಣ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಕಾಂತೀಯ ದಕ್ಷಿಣ|ಕಾಂತೀಯ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ]] ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/travel/article/is-antarctica-a-country-intl-hnk/index.html|title=Is Antarctica a country? The future of the world's least understood continent|last=CNN|first=By Lilit Marcus|website=CNN|language=en|access-date=2022-08-09}}</ref> ಧ್ವಜವು ಅದರ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. <ref>{{Citation|title=Antarctica|date=2022-08-02|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/antarctica/flag|journal=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2022-08-20|archive-date=2025-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319154539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/antarctica/flag/|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, <ref>{{Cite web|url=https://www.designweek.co.uk/issues/19-25-april-2021/antarctica-flag-design/|title=This flag has been designed to represent and protect Antarctica|last=Long|first=Molly|date=2021-04-20|website=Design Week|language=en-UK|access-date=2022-08-09}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://wevux.com/true-south-a-new-flag-for-antarcticas-conservation0065925/|title=TRUE SOUTH, a new flag for Antarctica's conservation|last=Sandigliano|first=Teo|date=2021-04-23|website=WeVux|language=en-US|access-date=2022-08-20|archive-date=2022-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815120641/https://wevux.com/true-south-a-new-flag-for-antarcticas-conservation0065925/|url-status=dead}}</ref> ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ತಂಡಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ <ref name="truesouth-flown-bundle2">{{Cite web|url=https://matadornetwork.com/read/antarcticas-new-flag-hopes-bring-attention-fragile-continent/|title=Antarctica's New Flag Hopes To Bring Attention To This Fragile Continent|website=Matador Network|language=en-US|access-date=2022-08-09}}</ref> ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ೨೦೨೨ ಮಾರ್ಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://photolibrary.usap.gov/PhotoDetails.aspx?filename=2022Jan1-Geographic-South-Pole-marker-4-Andrea-Dixon.jpg|title=Antarctica Photo Library|website=photolibrary.usap.gov|language=en|access-date=2022-08-08|archive-date=2023-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20230720142516/https://photolibrary.usap.gov/PhotoDetails.aspx?filename=2022Jan1-Geographic-South-Pole-marker-4-Andrea-Dixon.jpg|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಧ್ವಜಗಳು == ಏಳು ದೇಶಗಳು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]] ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]], [[ಚಿಲಿ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. === ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_Tierra_del_Fuego_province_in_Argentina.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Bandera_de_la_Provincia_de_Tierra_del_Fuego.svg/180px-Bandera_de_la_Provincia_de_Tierra_del_Fuego.svg.png|right|thumb|180x180px| ಟಿಯೆರಾ ಡೆಲ್ ಫ್ಯೂಗೊ ಧ್ವಜ]] ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಟಿಯೆರಾ ಡೆಲ್ ಫ್ಯೂಗೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ( ೨೫ ಡಿಗ್ರಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ೭೪ ಡಿಗ್ರಿ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ). ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಕಾಶ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಕರ್ಣೀಯ ದ್ವಿವರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕಡಲುಕೋಳಿ ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್|ಕಡಲುಕೋಳಿ]] ಮತ್ತು ಫ್ಲೈನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಕ್ಸ್‌|ಸದರ್ನ್ ಕ್ರಾಸ್]] ಇದೆ. ಕಿತ್ತಳೆಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಟಿಯೆರಾ ಡೆಲ್ ಫ್ಯೂಗೊ "ಬೆಂಕಿಯ ಭೂಮಿ" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಲುಕೋಳಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.concejoriogrande.gov.ar/?page_id=16|title=Bandera Provincial|language=es|access-date=2020-10-26|archive-date=2020-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200510115220/http://www.concejoriogrande.gov.ar/?page_id=16|url-status=dead}}</ref>{{Clear}} === ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_the_British_Antarctic_Territory.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_the_British_Antarctic_Territory.svg/180px-Flag_of_the_British_Antarctic_Territory.svg.png|right|thumb|180x180px| ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವಜ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಧ್ವಜವು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿರೂಪಗೊಂಡ ಸರಳ ಬಿಳಿ ಧ್ವಜವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು [[ನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಡಗುಗಳ ನಾಗರಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Klimeš|first=Roman|date=1997|title=Symbols of Antarctica|url=http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/17th/Klimes-SymbolsOfAntarctica.pdf|journal=Proceedings of the International Congress of Vexillology|volume=XVII|pages=232–237}}</ref> ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ( ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ). {{Clear}} === ಚಿಲಿಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ/ಮಾಗಲ್ಲನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶ === [[ಚಿತ್ರ:Flag of Magallanes y la Antártica Chilena, Chile.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Flag_of_Magallanes%2C_Chile.svg/180px-Flag_of_Magallanes%2C_Chile.svg.png|right|thumb|180x180px| ಮ್ಯಾಗಲನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವಜ]] ಮ್ಯಾಗಲನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಚಿಲೆನಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಖಂಡದ ಚಿಲಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ( ೫೩ ಡಿಗ್ರಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ೯೦ ಡಿಗ್ರಿ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ). ಪೋರ್ಟೊ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಟೀಯೆರ್ - ಡೆಲ್ - ಫುಯೇಗೋ|ಟಿಯೆರಾ ಡೆಲ್ ಫ್ಯೂಗೊ]] ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ಹಾರ್ನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮ್ಯಾಗಲನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವಜವು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲೆ [[ಕ್ರಕ್ಸ್‌|ದಕ್ಷಿಣ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು]] ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗಲನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.leychile.cl/Navegar?idNorma=60733&idVersion=1997-02-05|title=Resolution N° 42 about the Regional Symbols of Magallanes.|last=Cerda Sepúlveda|first=Manuel|date=5 February 1997|editor-last=Salles González|editor-first=Ricardo|website=Biblioteca del Congreso Nacional de Chile|language=es|access-date=7 April 2019}}</ref>{{Clear}} === ಫ್ರೆಂಚ್ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands.svg/180px-Flag_of_the_French_Southern_and_Antarctic_Lands.svg.png|right|thumb|180x180px| ಫ್ರೆಂಚ್ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಧ್ವಜ]] ಅಡೆಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಧ್ವಜವು ಕಮಿಷನರ್ ಲಾಂಛನದೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ತ್ರಿವರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲೋಗೋಟೈಪ್ ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದ್ವೀಪಸಮೂಹಗಳು ಇಲ್ಲೆಸ್ ಕ್ರೋಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲೆಸ್ ಕೆರ್ಗುಲೆನ್. ಮೂರನೇ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಲ್ಲೆ ಸೇಂಟ್-ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲೆ ಆಂಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಇಲ್ಲೆ ಎಪಾರ್ಸೆಸ್, [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್]] ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿರುವ ಐದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐದನೇ ಜಿಲ್ಲೆ "ಅಡೆಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್" ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನೊಣದಲ್ಲಿನ "ಟಿಎ‌ಎ‌ಎಫ್" ಅಕ್ಷರಗಳು ಮೊನೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. (ಪ್ರದೇಶದ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] [[ಹೆಸರು]], ''ಟೆರೆಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಕೈಸಸ್'' ). ಧ್ವಜವನ್ನು ೨೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಚ್]] ೧೫, ೨೦೦೭ <ref>{{Cite web|url=http://www.philateliedestaaf.fr/HTML/Timbres/loupe/loupe-PO/PO494.htm|title=Le drapeau des TAAF (valeur d'appoint)|last=Perillo|first=Thierry|date=1 January 2008|website=Philatelie des TAAF|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20100418071938/http://www.philateliedestaaf.fr/HTML/Timbres/loupe/loupe-PO/PO494.htm|archive-date=18 April 2010|access-date=7 April 2019}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಧ್ವಜವು ಈ ಹಿಂದೆ ೧೯೫೮ ರಿಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್‌ನ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. <ref>{{Cite journal|last=Klimeš|first=Roman|date=1997|title=Symbols of Antarctica|url=http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/17th/Klimes-SymbolsOfAntarctica.pdf|journal=Proceedings of the International Congress of Vexillology|volume=XVII|pages=232–237}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKlimeš1997">Klimeš, Roman (1997). [http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/17th/Klimes-SymbolsOfAntarctica.pdf "Symbols of Antarctica"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Proceedings of the International Congress of Vexillology''. '''XVII''': 232–237 &#x2013; via Southern African Vexillological Association.</cite></ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ]] ಧ್ವಜಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/aq!.html ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ - ಧ್ವಜ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 7vv84c226husuu5f6fn0dwk1odtglfj 0 149045 1384470 1376750 2026-08-27T05:45:26Z Askprasanna 100464 1384470 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Kabzaa | image = Kabzaa 2023 film.jpg | caption = ಥಿಯೇಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = [[ಆರ್.ಚಂದ್ರು]] | writer = [[ಆರ್.ಚಂದ್ರು]] | producer = {{Plainlist| *ಆರ್. ಚಂದ್ರು *ಆರ್.ಸಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್ }} | starring = {{Plainlist| *[[ಉಪೇಂದ್ರ]] *[[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] *[[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್]] *[[ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್]] }} | cinematography = ಎ.ಜೆ.ಶೆಟ್ಟಿ | editing = ಮಹೇಶ್ ಎಸ್. ರೆಡ್ಡಿ | music = [[ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್|ರವಿ ಬಸ್ರೂರು]] | studio = [[Anand Pandit Motion Pictures]]<br />ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್<br />[[Invenio Origin]] | distributor = ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ (ಆರ್. ಚಂದ್ರು) (ಕನ್ನಡ) {{!}} ಆನಂದ್ ಪಂಡಿತ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ (ಹಿಂದಿ) {{!}} ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ (ತಮಿಳು) {{!}} ರುಚಿರ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್/ ಎನ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ (ತೆಲುಗು) {{!}} ಇ4 ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ (ಮಲಯಾಳಂ) | released = 17 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ | budget = {{INR}}.120 ಕೋಟಿ / ನೂರಾ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೋಟಿಗಳು <ref>{{Cite web |date=2023-01-30 |title=Kabzaa EXCLUSIVE: Upendra's Kabzaa is made in a whopping budget of 120 Crores, confirms Anand Pandit |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kabzaa-exclusive-trailer-of-upendra-and-kichcha-sudeepa-film-to-release-on-this-date-confirms-anand-pandit-1207610 |access-date=2023-02-28 |website=PINKVILLA |language=en |archive-date=2023-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228144531/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kabzaa-exclusive-trailer-of-upendra-and-kichcha-sudeepa-film-to-release-on-this-date-confirms-anand-pandit-1207610 |url-status=dead }}</ref> | gross = {{INR}}<nowiki>.140 ಕೋಟಿ/ ನೂರಾ ನಲವತ್ತು ಕೋಟಿಗಳು}}</nowiki><ref name="Annie Jha">{{Cite news|title=Kabzaa Day 12 Box Office Collection Worldwide|url=https://www.bollymoviereviewz.com/2023/03/kabzaa-day-4-box-office-collection-worldwide.html|publisher=bollymoviereviewz|first=Aanchal|last=Annie Jha|date=29 March 2023|access-date=7 July 2026}}</ref> }} '''ಕಬ್ಜಾ''' 2023 ರ ಪ್ಯಾನ್ ಇಂಡಿಯಾ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡಾ. ಆರ್. ಚಂದ್ರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Features |first=C. E. |date=2022-09-19 |title=Kabzaa teaser sparks huge expectations |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2022/Sep/19/kabzaa-teaser-sparks-huge-expectations-34802.html |access-date=2026-07-11 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಿಯಲ್ ಸ್ಟಾರ್ [[ಉಪೇಂದ್ರ]], ಕರುನಾಡ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಡಾ. [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], ಅಭಿನಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ]], [[ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್]], ಸುಧಾ, ಮುರಳಿ ಶರ್ಮಾ, ನವಾಬ್ ಶಾ, ಸುನೀಲ್ ಪುರಾಣಿಕ್, ಜಾನ್ ಕೊಕ್ಕೆನ್, ದೇವ್ ಗಿಲ್, ಕಬೀರ್ ದುಹಾನ್ ಸಿಂಗ್, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಅಖ್ತರ್ ಸೈಫಿ, ಕೋಟಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್, ಮತ್ತು ಪೋಸಾನಿ ಕೃಷ್ಣ ಮುರಳಿ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2022/sep/19/kabzaa-teaser-sparks-huge-expectations-34802.html|title=Kabzaa teaser sparks huge expectations|website=[[Cinema Express]]|language=en|access-date=2022-09-30}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿರುವ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ  ಭೂಗತ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಥೆಯನ್ನು 1942 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಥಾನಾಯಕನ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ .<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/kabzaa-teaser-upendra-kichcha-sudeepa-promise-a-large-scale-pan-indian-film-8157324/|title=Kabzaa teaser: Upendra, Kiccha Sudeepa promise a large scale pan-Indian film|date=2022-09-17|website=The Indian Express|language=en|access-date=2022-09-30}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 17, 2023 ರಂದು ದಿವಂಗತ ಶ್ರೀ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರ [https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/actor-upendra-shriya-saran-starrer-kabzaa-release-on-2023-march-17-puneeth-birthday/articleshow/97269367.cms 48 ನೇ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಶುಭದಿನದಂದು ಕಬ್ಜಾ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ]<ref>{{Cite web |last=Sharadhaa |first=A. |date=2023-03-15 |title=Kabzaa fever: The pan-Indian film to release on over 4500 screens worldwide |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2023/Mar/15/kabzaa-fever-the-pan-indianfilm-to-release-on-over-4500-screens-worldwide--2556086.html |access-date=2026-07-11 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> [https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/actor-upendra-shriya-saran-starrer-kabzaa-release-on-2023-march-17-puneeth-birthday/articleshow/97269367.cms ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು]. ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 4,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದು<ref>{{Cite news |date=2023-03-15 |title='Kabzaa' is all set to release in 4,000 screens all over the world |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-is-all-set-to-release-in-4000-screens-all-over-the-world/articleshow/98650069.cms |access-date=2026-07-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ಒಂದು ಧಾಖಲೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಬ್ಜಾ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ದಿನದಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು [https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/real-star-upendra-shriya-saran-starrer-kabzaa-movie-first-day-collection-report/articleshow/98750053.cms 50-55 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು] ಮತ್ತು ಅದರ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹105 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆ ಗಳಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್<ref>{{Cite web |last=B |first=Jayabhuvaneshwari |date=2023-04-12 |title=Kabzaa sets OTT release date |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/Apr/11/kabzaa-sets-ott-release-date-42199.html |access-date=2026-07-11 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [https://www.ottplay.com/news/kabzaa-ott-amazon-prime-video-bags-streaming-rights-to-upendra-for-a-mega-price/ba523d117e963 ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋ] ₹80 ಕೋಟಿ (US$15 ಮಿಲಿಯನ್) ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Kabzaa OTT: Amazon Prime Video bags streaming rights to Upendra for a mega price |url=https://www.ottplay.com/news/kabzaa-ott-amazon-prime-video-bags-streaming-rights-to-upendra-for-a-mega-price/ba523d117e963 |access-date=2026-07-11 |website=OTTPlay |language=en}}</ref> == [https://kannada.filmibeat.com/reviews/kabzaa-review-in-kannada-upendra-sudeep-shriya-saran-starrer-kabzaa-movie-review-and-rating-066434.html ಕಥಾವಸ್ತು] == '''ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭ:''' 1945ರಲ್ಲಿ [[:en:British_Raj|ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,]] ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಜ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರನಾದ ಅಮರೇಶ್ವರನನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬರ್ಬರವಾಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಅವರ ಪತ್ನಿ ತುಳಸಿ ದೇವಿ (ಸುಧಾ) ಮತ್ತು ಪುತ್ರರಾದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ಸಂಕೇಶ್ವರ ಅಮರಾಪುರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Shivarajkumar joins hands with Upendra and Sudeep for Kabzaa |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/shivarajkumar-joins-hands-with-upendra-and-sudeep-for-kabzaa-8477905/ |access-date=2026-07-11 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> '''ನಾಯಕನ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ ಕಥೆ:''' ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳುತ್ತವೆ. 1971ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವನಾದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ([[ಉಪೇಂದ್ರ]]) ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸಹೋದರ ಸಂಕೇಶ್ವರ (ಸುನೀಲ್ ಪುರಾಣಿಕ್), ತನ್ನ ತಮ್ಮನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸೇರುವ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕನಸನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಜೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಅಮರಾಪುರಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇಯಸಿ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮಧುಮತಿ ([[ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್]]) ಜೊತೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಧುಮತಿ ಅಮರಾಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಾಜನಾದ ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್ (ಮುರಳಿ ಶರ್ಮಾ) ಅವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{Cite news |date=2023-03-06 |title='Kabzaa' trailer impresses 'The Family Man' actor Manoj Bajpayee |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-trailer-impresses-the-family-man-actor-manoj-bajpayee/articleshow/98448593.cms |access-date=2026-07-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> '''ಅಮರಾಪುರದ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ವಾರ್ ಮತ್ತು ದುರಂತ:''' ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮರಾಪುರವು ಖಲೀದ್ (ಎಂ. ಕಾಮರಾಜ್), ಬಘೀರ (ನವಾಬ್ ಶಾ) ಮತ್ತು ಮಲಿಕ್ (ಜಾನ್ ಕೊಕ್ಕೆನ್) ಎಂಬ ಮೂವರು ರೌಡಿಗಳ ನಡುವಿನ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ವಾರ್‌ಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜನರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಸಹಿಸದ ಹಾಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಘನಶ್ಯಾಮ್ ಪಾಂಡೆ (ಲಕ್ಕಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್), ಅಮರಾಪುರದಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಖಲೀದ್ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮಗ ಸರ್ತಾಜ್ (ತಾಹಾ ಶಾ) ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ತಾಜ್ ಅಮರಾಪುರದಲ್ಲಿ ಹಾವಳಿ ಎಬ್ಬಿಸುವಾಗ, ವೃದ್ಧೆಯೊಬ್ಬಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೋದ ಸಂಕೇಶ್ವರ, ಸರ್ತಾಜ್‌ನನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆರಳಿದ ಖಲೀದ್, ಸೇಡಿಗಾಗಿ ಸಂಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಕೊಂದು ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯನ್ನು ತೀವ್ರ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತದೆ. '''ಸೇಡಿನ ಕಿಡಿ ಮತ್ತು ಅಂಡರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ:''' ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣರಾದವರ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಡುವ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ, ತನಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಬಂದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈಲಿನಲ್ಲೇ ಅರ್ಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ಖಲೀದ್ 'ಬಲಿ' (ದಾನಿಶ್ ಅಖ್ತರ್ ಸೈಫಿ) ಎಂಬ ಕುಖ್ಯಾತ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್‌ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಜೈಲಿನೊಳಗೇ ಬಲಿಯನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಖಲೀದ್‌ನನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಲು ಅರ್ಕೇಶ್ವರನೇ ಸರಿಯಾದ ದಾಳ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದ ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್, ಅವನನ್ನು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರನ ಮೇಲೆ ಖಲೀದ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರೂ, ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಖಲೀದ್‌ನ ಇಡೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಕೊಂದು ಅಣ್ಣನ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಪರಾಧ ಲೋಕದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಖಲೀದ್‌ನ ಕನಸನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಕೇಶ್ವರನಿಗೆ ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಮಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಬಘೀರರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸುವ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ, ಅವರ ಇಡೀ ಅಪರಾಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ಭೂಗತ ಲೋಕವೇ ನಡುಗುವಂತಹ ಭಯಾನಕ ದರೋಡೆಕೋರನಾಗಿ (ಡಾನ್) ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=Kabzaa Review: Kabzaa: An underworld saga captivates with its twists and turns {{!}} Kabzaa Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/kabzaa/movie-review/98726349.cms |access-date=2026-07-11 |website=The Times of India |language=en}}</ref> '''ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್:''' ಇದೇ ವೇಳೆ ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಧುಮತಿ ತಾನು ಅರ್ಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಧುಮತಿ ಅರ್ಕೇಶ್ವರನೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. 1973ರ ವೇಳೆಗೆ, ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಮಧುಮತಿ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಮ್ಮ ವಿವಾಹ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ದಿನ, ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಧುಮತಿ ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಕಹಿ ಸತ್ಯ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ. ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, "ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳಾದ ಖಲೀದ್, ಬಘೀರ ಮತ್ತು ಮಲಿಕ್‌ನನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ನಾನು ಅರ್ಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಾಳವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡೆ" ಎಂದು ಆಘಾತಕಾರಿ ನಿಜವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಧುಮತಿಯನ್ನು ಅವಳ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=Kabzaa Review: ಮೇಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಕಬ್ಜ' ಕಿಂಗ್; ಆ್ಯಕ್ಷನ್‌ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಎಂಟರ್‌ಟೇನಿಂಗ್ |url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/upendra-kiccha-sudeep-shivarajkumar-starrer-kabzaa-movie-review-rating-in-kannada/moviereview/98729515.cms |access-date=2026-07-11 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ವೀರ ಬಹದ್ದೂರ್‌ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಭಾರ್ಗವ ಬಕ್ಷಿ ([[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ]]) ತನ್ನ ಇಡೀ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಅರ್ಕೇಶ್ವರನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುತ್ತಾನೆ.[https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/upendra-kiccha-sudeep-shivarajkumar-starrer-kabzaa-movie-review-rating-in-kannada/moviereview/98729515.cms] ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಪೊಲೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, 'ಸಿದ್ಧಾಂತ' ([[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]]) ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಿಗೂಢ ಭೂಗತ ದೊರೆ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಎಂಟ್ರಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಭಾರ್ಗವ ಬಕ್ಷಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು, ಶೂಟ್ ಮಾಡಲು ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕಥೆಯ ಮೊದಲ ಭಾಗ ಮುಗಿದು, ಮುಂದಿನ 'ಕಬ್ಜಾ-2' ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Kabzaa Review: ಮೇಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಕಬ್ಜ' ಕಿಂಗ್; ಆ್ಯಕ್ಷನ್‌ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಎಂಟರ್‌ಟೇನಿಂಗ್ |url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/review/upendra-kiccha-sudeep-shivarajkumar-starrer-kabzaa-movie-review-rating-in-kannada/moviereview/98729515.cms |access-date=2026-07-11 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಅರ್ಕೇಶ್ವರನಾಗಿ [[ಉಪೇಂದ್ರ]], ಮಾಜಿ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪೈಲಟ್-ಬದಲಾದ-ದರೋಡೆಕೋರ * ‌ಎಸ್‌ಪಿ ಭಾರ್ಗವ್ ಭಕ್ಷಿ ಆಗಿ [[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ]] * ಸಿದ್ದಾಂತ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಯಂಗ್ ಅರ್ಕೇಶ್ವರನಾಗಿ ಚಿರು * ಮಧುಮತಿ ಬಹದ್ದೂರ್, ಅರ್ಕೇಶ್ವರನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ವೀರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ [[ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್]] * ಮುರಳಿ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವೀರ್ ಬಹದ್ದೂರ್, ಮಧುಮತಿಯ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮರಾಪುರಂನ ರಾಜ. * ವೈಕಿಂಗ್ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಕರಾವಳಿಯ ದರೋಡೆಕೋರ, ಬಂಗೀರಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನವಾಬ್ ಶಾ. * ಸುನೀಲ್ ಪುರಾಣಿಕ್ ಸಂಕೇಶ್ವರನಾಗಿ, ಅರ್ಕೇಶ್ವರನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಖಲೀದ್ ವಿರುದ್ಧ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ. * ಯುವ ಸಂಕೇಶ್ವರನಾಗಿ ಜ್ಞಾನ * ಜಾನ್ ಕೊಕ್ಕೆನ್ ಮಲಿಕ್ ಆಗಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ದರೋಡೆಕೋರ * ಕೋಟ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ * ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜನಾಗಿ ಪೋಸಾನಿ ಕೃಷ್ಣ ಮುರಳಿ * ತುಳಸಿ ದೇವಿ, ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸಂಕೇಶ್ವರನ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಸುಧಾ * ಡಿಎಸ್ಪಿ ವಿಕ್ರಂ ಆಗಿ ದೇವ್ ಗಿಲ್, ಅರ್ಕೇಶ್ವರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಹದ್ದೂರ್ ನೇಮಿಸಿದ ಪೋಲೀಸ್. * ಎಂ. ಕಾಮರಾಜ್ ಖಲೀದ್ ಆಗಿ, ಅಮರಾಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ರಕ್ತಪಿಪಾಸು ದರೋಡೆಕೋರ * ಮಸೂದ್, ಖಲೀದ್ ಸಹೋದರನಾಗಿ ನೀನಾಸಂ ಅಶ್ವಥ್ * ಖಲೀದ್‌ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಿಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಬಾಲಿಯಾಗಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಅಖ್ತರ್ ಸೈಫಿ. * ಕಬೀರ್ ದುಹಾನ್ ಸಿಂಗ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಡೀಲರ್ ಆಗಿ * ಸಿಎಂ ಘನಶ್ಯಾಮ್ ಪಾಂಡೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಕಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಬಹದ್ದೂರ್‌ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿ. * ಎಸ್‌ಐ ಆಗಿ [[ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ನಟ)|ಪ್ರಮೋದ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] * ಖಲೀದ್‌ನ ಮಗ ಸರ್ತಾಜ್ ಆಗಿ ತಾಹಾ ಶಾ * ಜೈಲರ್ ಆಗಿ [[ಅವಿನಾಶ್ ಯಳಂದೂರು|ಅವಿನಾಶ್]] * ಅನೂಪ್ ರೇವಣ್ಣ ಫಯಾಜ್, ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಖಲೀದ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಕೇಶ್ವರನ ಪರ ನಿಲ್ಲುವ ಜಾಗೃತ ಡಾನ್. * ವರದರಾಜ್ ಮುದಲಿಯಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ ಸುರೇಶ್ * ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಎಸ್ಪಿ * ಎಸ್ಪಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮ * "ಚುಮ್ ಚುಮ್ ಚಳಿ ಚಳಿ" ಐಟಂ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿ ತಾನ್ಯಾ ಹೋಪ್ == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್|ರವಿ ಬಸ್ರೂರು]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಕಬ್ಜಾ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು 4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ನಮಾಮಿ ನಮಾಮಿ" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಎರಡನೇ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು 16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=2023-02-27 |title='Kabzaa' audio launch: Upendra promises to reunite with Shivarajkumar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-audio-launch-upendra-promises-to-reunite-with-shivarajkumar/articleshow/98274643.cms |access-date=2026-07-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> "ಚುಮ್ ಚುಮ್ ಚಲಿ ಚಲಿ" ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಮೂರನೇ ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು 26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=2023-03-17 |title=Kabzaa is a 1945 period drama with a global connect, says R Chandru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-is-a-1945-period-drama-with-a-global-connect-says-r-chandru/articleshow/98718448.cms |access-date=2026-07-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಭರ್ಜರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ == 'ಕಬ್ಜಾ' ಚಿತ್ರವು ಮಾರ್ಚ್ 17, 2023 ರಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 4,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name=":0">{{Cite web |last=Sharadhaa |first=A. |date=2023-03-15 |title=Kabzaa fever: The pan-Indian film to release on over 4500 screens worldwide |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2023/Mar/15/kabzaa-fever-the-pan-indianfilm-to-release-on-over-4500-screens-worldwide--2556086.html |access-date=2026-07-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ<ref name=":1">{{Cite news |date=2023-03-15 |title='Kabzaa' is all set to release in 4,000 screens all over the world |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-is-all-set-to-release-in-4000-screens-all-over-the-world/articleshow/98650069.cms |access-date=2026-07-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕನ್ನಡ, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ತೆರೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 'ಆನಂದ್ ಪಂಡಿತ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು 1,600 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದರೆ, 'ಲೈಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್' ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಥಿಯೇಟ್ರಿಕಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ವಿತರಣೆ ಮಾಡಿತು. ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸುಧಾಕರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ 'ರುಚಿರ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್<ref>{{Cite web |date=2 February 2023 |title=Kabzaa overseas rights face great demand |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2023/feb/02/kabzaa-overseas-rights-face-great-demand-2543497.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315083347/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2023/feb/02/kabzaa-overseas-rights-face-great-demand-2543497.html |archive-date=2023-03-15 |access-date=2023-03-15 |website=The New Indian Express}}</ref>' ಮತ್ತು 'ಎನ್ ಸಿನಿಮಾಸ್' ಬ್ಯಾನರ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇನ್ನು, ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್. ಚಂದ್ರು<ref name="ti">{{Cite news |title='Kabzaa' is all set to release in 4,000 screens all over the world |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-is-all-set-to-release-in-4000-screens-all-over-the-world/articleshow/98650069.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319111544/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kabzaa-is-all-set-to-release-in-4000-screens-all-over-the-world/articleshow/98650069.cms |archive-date=2023-03-19 |access-date=2023-03-15 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ಅವರೇ ಸ್ವತಃ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿತರಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು 'ಎಲ್‌ಜಿಎಫ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್' ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ<ref name="ti"/> 'ಇ4 ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್' <ref>{{Cite web |last=Manorama |first=Malayala |date=2023-03-15 |title=പാൻ ഇന്ത്യൻ ചിത്രം 'കബ്സ'യ്ക്ക് കേരളത്തിൽ വൻ റിലീസ് |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2023/03/15/kabzaa-wide-release-kerala.html |access-date=2023-03-15 |website=www.malayalamanoramaonline.com |language=ml}}</ref>ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="ti"/> ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಕರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, 'ಕಬ್ಜಾ' ಚಿತ್ರವು ಕರ್ನಾಟಕ ಒಂದರಲ್ಲೇ 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಆರಂಭವಾದ ಮುಂಗಡ ಬುಕಿಂಗ್‌ಗೆ (Advance Booking) ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರವು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅದ್ದೂರಿ ಓಪನಿಂಗ್ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=2023-03-14 |title=Pan-India film Kabzaa Runtime |url=https://www.thehansindia.com/cinema/pan-india-film-kabzaa-runtime-787758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315082235/https://www.thehansindia.com/cinema/pan-india-film-kabzaa-runtime-787758 |archive-date=2023-03-15 |access-date=2023-03-15 |website=www.thehansindia.com}}</ref> == ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಗಳಿಕೆ == ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ<ref name="publictv_kabzaa-first-day-collection">{{Cite web |date=2023-03-18 |title=‘ಕಬ್ಜ’ ಮೊದಲ ದಿನದ ಕಲೆಕ್ಷನ್ 50 ಕೋಟಿ: ‘ಕಾಂತಾರ’, ‘ಕೆಜಿಎಫ್ 1’ ದಾಖಲೆ ಉಡಿಸ್ {{!}} Public TV - Latest Kannada News, Public TV Kannada Live, Public TV News |url=https://publictv.in/kabzaa-first-day-collection-50-crores-kantara-kgf1-record-udis/ |access-date=2026-07-06 |language=en-US}}</ref> 'ಕಬ್ಜಾ' ಸಿನಿಮಾ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭರ್ಜರಿ ಆರಂಭವನ್ನೇ (Opening) ಪಡೆಯಿತು<ref name=":4">{{Cite web |last=B |first=Jayabhuvaneshwari |date=2023-04-12 |title=Kabzaa sets OTT release date |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/Apr/11/kabzaa-sets-ott-release-date-42199.html |access-date=2026-07-06 |website=Cinema Express |language=en}}</ref>. ಮಾಧ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆರ್. ಚಂದ್ರು ಅವರು, ಈ ಸಿನಿಮಾ<ref>{{Cite web |title=Kabzaa Box Office Collection: ಕಬ್ಜ ಸಿನಿಮಾ ಫಸ್ಟ್ ಡೇ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಎಷ್ಟು? ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಟ್ರು ಆರ್‌. ಚಂದ್ರು |url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/pan-india-kananda-kabzaa-movie-first-day-box-office-collection-report-rvj-dvp-1006802.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325023301/https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/pan-india-kananda-kabzaa-movie-first-day-box-office-collection-report-rvj-dvp-1006802.html |archive-date=2023-03-25 |access-date=2026-07-06 |website=News18 Kannada |language=en-IE |url-status=live }}</ref> ಮೊದಲ ದಿನವೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹50 ರಿಂದ ₹55 ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ<ref name=":2">{{Cite web |title=Kabzaa Collection: ಉಪೇಂದ್ರ, ಶ್ರೀಯಾ ಶರಣ್ 'ಕಬ್ಜ' ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ದಿನದ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಎಷ್ಟು? |url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/real-star-upendra-shriya-saran-starrer-kabzaa-movie-first-day-collection-report/articleshow/98750053.cms |access-date=2026-07-06 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ತದನಂತರ ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹105 ಕೋಟಿ<ref name="publictv_kabzaa-first-day-collection"/> ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ 'ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್ ಕ್ಲಬ್' ಸೇರಿತು.<ref name=":3">{{Cite web |title=Kabzaa OTT: Amazon Prime Video bags streaming rights to Upendra for a mega price |url=https://www.ottplay.com/news/kabzaa-ott-amazon-prime-video-bags-streaming-rights-to-upendra-for-a-mega-price/ba523d117e963 |access-date=2026-07-06 |website=OTTPlay |language=en}}</ref> == ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಹಕ್ಕುಗಳು == 'ಕಬ್ಜಾ' ಚಿತ್ರದ ಉಪಗ್ರಹ (Satellite) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು 'ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ' ವಾಹಿನಿಯು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ (OTT) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು 'ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋ' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ₹80 ಕೋಟಿ<ref name="OTT price">{{Cite web |date=2023-03-16 |title=Kabzaa's OTT Rights Sold to Digital Streaming Platform for a Massive Sum |url=https://www.thehansindia.com/cinema/kabzaas-ott-rights-sold-to-digital-streaming-platform-for-a-massive-sum-788155 |access-date=2023-04-05 |website=The Hans India}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2023-03-15 |title=Kabzaa OTT Rights Sold To THIS Digital Streaming Platform For A Jaw-Dropping Amount: Reports |url=https://www.thedailyjagran.com/entertainment/kabzaa-ott-rights-sold-to-this-digital-streaming-platform-for-a-jawdropping-amount-reports-10069141 |access-date=2023-04-05 |website=Jagran.com}}</ref>ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2023 ರಂದು ಅಮೆಜಾನ್ ಪ್ರೈಮ್ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಡಬ್ ಆದ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಟಿಟಿ ಪ್ರಸಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite news |date=10 April 2023 |title=Kabzaa OTT release date: Check details here |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/kabzaa-ott-release-date-check-details-here/articleshow/99041796.cms |access-date=10 April 2023 |website=The Economic Times}}</ref> == ಕಬ್ಜಾ ಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶೆ: ಭೂಗತ ಲೋಕದ ಅದ್ದೂರಿ ದೃಶ್ಯ ಕಾವ್ಯ == ಬಹುಭಾಷಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್. ಚಂದ್ರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸ್ಟಾರ್ ನಟರ ದಂಡನ್ನೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಭೂಗತ ಲೋಕದ ಕಥೆಯನ್ನು ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ತೆರೆಮೇಲೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. 'ಕಬ್ಜಾ' ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಾಸ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹಬ್ಬದಂತಿರುವ ಭವ್ಯ ಸಿನಿಮೀಯ ಅನುಭವ. ==== '''ಕಥಾಹಂದರ''' ==== ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ 1940ರ ದಶಕದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, 1970ರ ದಶಕದ ಭೂಗತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರನ ಮಗನಾಗಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ (Indian Air Force) ಪೈಲಟ್ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ (ಉಪೇಂದ್ರ), ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸೇಡಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಮರಾಪುರದ ಅಂಡರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ತನ್ನ 'ಕಬ್ಜಾ' (ವಶ)ಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಡಾನ್ ಆಗಿ ಹೇಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಕಥಾಸಾರಾಂಶ. ==== '''ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು (ಚಿತ್ರದ ಜೀವಾಳ)''' ==== * ಚಿತ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯೇ ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಅಭಿನಯ. ಸೌಮ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ನಿರ್ದಯ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಅರ್ಕೇಶ್ವರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್, ಡೈಲಾಗ್ ಡೆಲಿವರಿ ಹಾಗೂ ಮಾಸ್ ಲುಕ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರಸದೌತಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. * ಚಿತ್ರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಅದರ ಅದ್ದೂರಿ ಮೇಕಿಂಗ್. ಎ.ಜೆ. ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರ ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಫಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಲುಕ್ ನೀಡಿದ್ದು, 1970ರ ದಶಕದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫ್ರೇಮ್‌ ಕೂಡ ಭವ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. * ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್ ಅವರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಚಿತ್ರದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಿಜಿಎಂ ಚಿತ್ರದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಥೆಯೊಳಗೆ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. * ಮಲ್ಟಿಸ್ಟಾರರ್ ಚಿತ್ರವಾಗಿರುವ 'ಕಬ್ಜಾ'ದಲ್ಲಿ ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್ ಅವರು ಭಾರ್ಗವ ಬಕ್ಷಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತೂಕದ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರಿಯಾ ಶರಣ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮಧುಮತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೀರೋ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಚ್ಚರಿಯ ಎಂಟ್ರಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹ ಮೂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 'ಕಬ್ಜಾ 2' ಚಿತ್ರದ ಮೇಲಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ==== '''ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪು (Verdict)''' ==== ಕಬ್ಜಾ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರ. ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ಯಾನ್-ಇಂಡಿಯಾ ಆಕ್ಷನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ ಆರ್. ಚಂದ್ರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು 4,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಳಿಕೆ ದಾಖಲಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದೆ. ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ಮಾದರಿಯ ಡಾರ್ಕ್-ಶೇಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ, ರಿಯಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಉಪೇಂದ್ರ ಅವರ ಮಾಸ್ ಅವತಾರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್ ಮತ್ತು ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ 'ಕಬ್ಜಾ' ಒಂದು ಪಕ್ಕಾ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನರ್. ಚಿತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಅದ್ದೂರಿ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವ, ಭರ್ಜರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ , ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಭರ್ಜರಿ ಆಕ್ಷನ್ ದೃಶ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಲಾವಿದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಭಿನಯ ಚಿತ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ಕಬ್ಜಾ 2' ಚಿತ್ರದ ಸುಳಿವು ನೀಡುವ ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭವ್ಯ ಮಾಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ 'ಕಬ್ಜಾ' ಒಂದು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಸಿನೆಮಾಟಿಕ್ ಅನುಭವವಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|11364772}} {{Interwikineeded}} * [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] dzi3iitpi3o7v94mhd72v8wglr1x96u 0 149554 1384451 1383191 2026-08-27T04:14:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384451 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ | other_name = എറണാകുളം ജില്ല | type = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | image = {{Photomontage | photo1a = Kochi Skyline.jpg | photo2a = Kochi Metro train at Palarivattom, Aug 2017.jpg | photo2b = Jewaharlal Nehru Stadium Kochi ISL.jpg | photo3a = Cochin International Airport Limited.jpg | photo3b = Container terminal.JPG | photo4a = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | photo4b = Lulumall atrium.JPG | photo5a = Cochin Ship Yard Cranes.JPG | spacing = 1 | color_border = blue | color = white | size = 290 | foot_montage = '''ಎಡದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ:'''<br />[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಕ್ಷಿತಿಜ ರೇಖೆ, [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಕೊಚ್ಚಿ)|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]], [[ಲುಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಲುಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮರೀನಾ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ]] }} | map_alt = | image_map = India Kerala Ernakulam district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = 1998 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗಿನ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆ | coordinates = {{coord|10.00|N|76.33|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1958 | founder = | named_for = | seat_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ | seat = [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]], ಕೊಚ್ಚಿ | parts_type = ಉಪವಿಭಾಗಗಳು | parts_style = para | parts = | p1 = {{Collapsible list | title = ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳು: 2 | 1 = ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ | 2 = ಮುವಟ್ಟುಪುಳ }} {{Collapsible list | title = ತಾಲೂಕುಗಳು: 7 | 1 = ಕನಯನ್ನೂರು | 2 = ಕೊಚ್ಚಿ | 3 = ಅಳುವಾ | 4 = ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ | 5 = ಮುವಟ್ಟುಪುಳ | 6 = ಕೋತಮಂಗಲಂ | 7 = ಪರವೂರು }} | government_type = | leader_title = [[ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್|ಕಲೆಕ್ಟರ್]] | leader_name = ಜಿ. ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ, IAS | leader_title1 = ಕಮಿಷನರ್ & DIG (ಕೊಚ್ಚಿ) | leader_name1 = ಪುತ್ತ ವಿಮಲಾದಿತ್ಯ, IPS | leader_title2 = S.P (ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಗ್ರಾಮೀಣ) | leader_name2 = ಕೆ.ಕಾರ್ತಿಕ್, IPS | leader_title3 = DFO | leader_name3 = ಎ. ರೆಂಜನ್, IFS | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="censusindia">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf|title=Demography -Ernakulam |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|access-date=4 July 2020}}</ref> | area_rank = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|8ನೇ]] | area_total_km2 = 2408 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 3,427,659<ref name="ekmdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|page=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=30 October 2020|archive-date=2 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_as_of = 2018 | population_rank = | population_density_km2 = 1119 | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] | time_zone1 = [[ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] --> | postal_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-KO]], IN-KL | registration_plate = {{bulleted_list|'''KL-07''' [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]]|'''KL-17''' [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]]|'''KL-39''' [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]]|'''KL-40''' [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]]|'''KL-41''' [[ಅಲುವಾ]]|'''KL-42''' [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]]|'''KL-43''' [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ]]|'''KL-44''' [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]|'''KL-63''' [[ಅಂಗಮಾಲಿ]]}} | website = {{URL|https://ernakulam.nic.in}} | footnotes = | official_name = | custom_label1_sec2 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] (2025) | custom_data1_sec2 = {{increase}}0.827<ref name="unhdi-gdl">{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2023-03-27|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref><br />{{color|green|ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು}} | custom_label_sec1 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] {{nobold|(2005)}} }} '''ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ''' ({{IPA|ml|erɐɳɐːguɭɐm|IPA|LL-Q36236 (mal)-Vis M-എറണാകുളം.wav}}; [[ISO]]: ''Eṟaṇākuḷaṁ'') [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/districts/ernakulam/ |title=Ernakulam - the Commercial Capital of Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ernakulam.nic.in/en/about-district/ |title=ABOUT DISTRICT {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-08-07}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ನಗರ ವಿಭಾಗ]]ದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಸುಮಾರು {{convert|2408|sqkm|sqmi|abbr=on}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಕೇರಳದ ಚರ್ಚುಗಳು|ಚರ್ಚುಗಳು]], [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ]]ಗಳು, [[ಕೇರಳದ ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಸೀದಿ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]. ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pilgrimagebook">{{cite book | title = Pilgrimate to Temple Heritage 2019: Ernakulam district temples | access-date = 2 October 2020 | publisher = Info Kerala Communications Pvt Ltd, 2019 |year = 2019 | isbn = 9788193456781 | url=https://books.google.com/books?id=HL-tDwAAQBAJ&q=ernakulam+state+revenue+60%25}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ([[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ]] ಪೈಕಿ) [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="districtcensus">{{cite web |title=District Census Hand Book: Ernakulam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/644/download/2224/DH_2011_3208_PART_A_DCHB_ERNAKULAM.pdf |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ [[ಮಲಯಾಳಂ]]. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ "ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ" ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Ernakulam to be declared first district with 100% banking |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |access-date=27 February 2013 |newspaper=Business Line|location=Chennai |date=15 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201202306/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |archive-date=1 February 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|last=Soundarapandian|first=Mookkiah|title=Literacy Campaign in India|year=2000|publisher=Discovery Publishing House|location=New Delhi|page=21|isbn=9788171415533|url=https://books.google.com/books?id=KVhHEC449yoC&q=ernakulam+district+first+fully+literate+district&pg=PA21}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ 0.801 ರ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] (UNDP ವರದಿ 2005) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala|website=UNDP in India|access-date=2019-10-10|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪದವು ವಿವಿಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರವು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ''ಕೊಮತ್ತಿಲ್ ಅಚುತ ಮೆನನ್'' ಪ್ರಕಾರ, ''ಎರಂಗಿಯಲ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಂದೆ, ಲಾರ್ಡ್ ಶಿವನನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ''ಇರಯಾನರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಅದು ಎರನಾಕುಳಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೂ ಇವೆ, ರಿಷಿನಗಕುಳಂ ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಎರನಾಕುಳಂ ಆಯಿತು, ಆದರೆ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಎಂಬ ಪದವು ಎರನಾಕುಳತ್ತಪ್ಪನ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಕಾಲ ನೀರಿನ ದೇಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರಿಂದ ಕುಳಂ (ಕೊಳ) ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/history/ |access-date=2023-11-18 |language=en-US}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|right|[[1903ರ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್|1903ರ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಮ ವರ್ಮ XV.]] [[File:Marine Drive View.JPG|thumbnail|[[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು|ಯಹೂದಿಗಳು]], [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಸಿರಿಯನ್ನರು]], [[ಅರಬ್ ಜನರು|ಅರಬ್ಬರು]], ಚೀನೀಯರು, ಡಚ್ಚರು, ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕರು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ ಬಂದರು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕೇರಳ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದ್ವಿತೀಯ ಬಂದರುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Malekandathil">''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)</ref> 1664 ರಲ್ಲಿ, [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು [[ಡಚ್ ಮಲಬಾರ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಮೊದಲ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಅಧಿಕಾರವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|title=50 years on, Kochi still has a long way to go|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/50-years-on-kochi-still-has-a-long-way-to-go/articleshow/60835311.cms|last=M K Sunil Kumar|date=26 September 2017|access-date=1 June 2021|work=The Times of India}}</ref> 1896 ರಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿನ ಮಹಾರಾಜರು ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಭೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು; ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ, [[ಕುಟ್ಟಂಪುಳ]] ಗ್ರಾಮವನ್ನು [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ನೆರೆಯ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಲ್ಲ. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ {{cvt|2408|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು {{cvt|300|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾದ [[ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿ]]ಯು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ನದಿ]]ಯ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{cvt|3,432|mm|inch}} ಆಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ತೇವಾಂಶ ಕಾಡುಗಳು]] ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತೇವಾಂಶ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು]] ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಡಮಲಯಾರ್ ಮೀಸಲು ಕಾಡು ಮತ್ತು ಮಂಕುಳಂ ವನ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು [[ಶೋಲಾ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಆದರೆ ಈ ಭಾಗಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಡಮಲಯಾರ್ ಮೀಸಲು ಕಾಡು, ಮತ್ತು [[ಎಡಮಲಕ್ಕುಡಿ, ಇಡುಕ್ಕಿ|ಎಡಮಲಕ್ಕುಡಿ]]. ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಮರಳು, ಮಣ್ಣು, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ನೆಡುಂಬಸ್ಸೇರಿ]], ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ನಗರ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]. ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 843 km2 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು 2.12 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ=== ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ತಗ್ಗುನೆಲ, ಮಧ್ಯನೆಲ, ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮುದ್ರತೀರ, ಬಯಲು, ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 20 ಪ್ರತಿಶತ ತಗ್ಗುನೆಲಗಳಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೂರಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ]]ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯನೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಯಲು ನೆಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ತಾಲೂಕುಗಳು, ಇವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳಯಾರ್|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಪೆರಿಯಾರ್ (ನದಿ)|ಪೆರಿಯಾರ್]] ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಂತರದದು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಅಳುವಾ]], [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹಗಳು ದಂಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬೇಸಿಗೆ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಗಿ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತವೆ. ಪೆರಿಯಾರ್ {{cvt|244|km}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Wilson |first=James |date=13 August 2018 |title=Understanding the 42-year-old Idukki dam which is now saving Kerala |url=https://theprint.in/opinion/in-monsoon-battered-kerala-idukki-dam-has-stood-tall-to-prevent-floods/97579/ |url-status=live}}</ref> ===ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ=== [[File:Ocyceros griseus -India-8a.jpg|thumb|right|ಬೂದು ಟೊಂಕ]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಉಷ್ಣವಲಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯನೆಲ ಪ್ರದೇಶವು ತೆಂಗಿನ ತೋಪುಗಳು, ಭತ್ತ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ತೇಕು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==== ಮಂಗಳವನಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ==== [[File:Mangalavanam.JPG|thumb|ಮಂಗಳವನಂ]] [[ಮಂಗಳವನಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]]ವು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು {{Convert|2.74|ha|acres|abbr=on}} ಆವರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web|publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|access-date=21 January 2018}}</ref> ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ [[ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್]]ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ [[ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳವನಂ ಅನ್ನು ನಗರದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ "ಕೊಚ್ಚಿಯ ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Green Lung of Kochi|url=http://www.cochin.org.uk/excursions/mangalavanam.html| publisher= cochin.org| access-date=3 April 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|url=http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|publisher=Kochi Servnet|access-date=12 November 2015|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923065856/http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|url-status=usurped}}</ref> ====ಥಟ್ಟೇಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ==== [[ಥಟ್ಟೇಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]]ವು [[ಪೆರಿಯಾರ್ (ನದಿ)|ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿ]]ಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು {{convert|25|km2|sqmi|0|abbr=on}} ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಷಿವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಸಲೀಂ ಅಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ {{Convert|80|km|miles|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಕನ್ಗಳು, ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳು, ನೀರಿನ ಕೋಳಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ಟೊಂಕ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತೇಕು]], [[ರೋಸ್ವುಡ್]], ಮತ್ತು ಮಹೋಗನಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಮುಂದೆ, [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ]]ಗಳ [[ಪೂಯಂಕುಟ್ಟಿ]] ಕಾಡನ್ನು ತಲುಪಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಹವಾಮಾನ=== {{Weather box |location = ಕೊಚ್ಚಿ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 35 |Feb record high C = 37 |Mar record high C = 37 |Apr record high C = 34 |May record high C = 35 |Jun record high C = 33 |Jul record high C = 35 |Aug record high C = 35 |Sep record high C = 38 |Oct record high C = 35 |Nov record high C = 34 |Dec record high C = 33 |year record high C = 38 |Jan high C = 30 |Feb high C = 31 |Mar high C = 31 |Apr high C = 31 |May high C = 31 |Jun high C = 28 |Jul high C = 28 |Aug high C = 28 |Sep high C = 28 |Oct high C = 29 |Nov high C = 30 |Dec high C = 30 |year high C = 30 |Jan low C = 23 |Feb low C = 25 |Mar low C = 26 |Apr low C = 26 |May low C = 26 |Jun low C = 25 |Jul low C = 24 |Aug low C = 24 |Sep low C = 25 |Oct low C = 25 |Nov low C = 25 |Dec low C = 23 |year low C = 25 |Jan record low C = 17 |Feb record low C = 18 |Mar record low C = 20 |Apr record low C = 21 |May record low C = 22 |Jun record low C = 21 |Jul record low C = 21 |Aug record low C = 20 |Sep record low C = 22 |Oct record low C = 20 |Nov record low C = 20 |Dec record low C = 19 |year record low C = 17 |Jan precipitation mm = 21.9 |Feb precipitation mm = 22.9 |Mar precipitation mm = 35.3 |Apr precipitation mm = 124.0 |May precipitation mm = 395.7 |Jun precipitation mm = 720.7 |Jul precipitation mm = 697.2 |Aug precipitation mm = 367.8 |Sep precipitation mm = 289.4 |Oct precipitation mm = 302.3 |Nov precipitation mm = 175.1 |Dec precipitation mm = 48.3 |year precipitation mm = 3228.3 |source 1 =<ref name=Wht>{{cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&refer=&units=metric |title=Kochi, India |publisher=Whetherbase |access-date=1 July 2010 |date=August 2011 |archive-date=5 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305204638/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&refer=&units=metric |url-status=dead }}</ref> |source 2 =<ref name=MSN>{{cite web |url=http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |title=Kochi, India |publisher=MSN India |access-date=3 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714123820/http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |archive-date=14 July 2011 |url-status=dead }}</ref> |date=September 2010 }} ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== [[File:Carnival Info Park Phase - 4.jpg|thumbnail|[[ಇನ್ಫೋಪಾರ್ಕ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Vidyanandan |first=M. S. |date=2025-12-06 |title=Ernakulam tops state in per capita GDDP |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Dec/06/ernakulam-tops-state-in-per-capita-gddp-3 |access-date=2026-01-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ernakulam {{!}} Commercial Capital of Kerala {{!}} Districts of Kerala {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/districts/ernakulam |access-date=2026-01-06 |language=en-US}}</ref> ಇದು GSVA ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Reporter |first=Staff |date=2017-04-24 |title=Ernakulam contributes nearly ₹19,000 crore to State exchequer |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulam-contributes-nearly-19000-crore-to-state-exchequer/article18198443.ece |access-date=2026-01-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 95.89% ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |last=Admin |title=Ernakulam District Population 2011–2025: Religion {{!}} Literacy {{!}} Density {{!}} Sex Ratio |url=https://www.censusdata.in/2025/11/ernakulam.html |access-date=2026-01-06 |website=Census Data |language=en-GB}}</ref> ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Which is most richest district in Kerala? |url=https://www.studycountry.com/wiki/which-is-most-richest-district-in-kerala |access-date=2026-01-06 |website=www.studycountry.com}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು & MSME ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯು [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಜಿಯೋಜಿತ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್|ಜಿಯೋಜಿತ್]], [[ವಿ-ಗಾರ್ಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್|ವಿ-ಗಾರ್ಡ್]], ಮತ್ತು [[ಮುತ್ತೂಟ್]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=LuLu Group India {{!}} LinkedIn |url=https://in.linkedin.com/company/lulu-group-india |access-date=2026-01-06 |website=in.linkedin.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Geojit {{!}} Contact |url=https://geojitwealth.com/contact_us.html |access-date=2026-01-06 |website=geojitwealth.com |archive-date=2025-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215023332/https://geojitwealth.com/contact_us.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Jose |first=Jovial |date=2024-03-29 |title=Top 10 Listed Companies in Kerala |url=https://decodetoday.com/top-10-listed-companies-in-kerala/ |access-date=2026-01-06 |language=en-GB}}</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುರಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೀನುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. [[File:Kochi Marine Drive Day View BNC.jpg|center|thumb|ಕೊಚ್ಚಿ ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ದೃಶ್ಯ]] [[File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg|center|thumb|ರಾತ್ರಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ, [[ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ===ಕೃಷಿ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. [[ಭತ್ತ]]ವು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜಾಯಿಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನಾನಸ್]] ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅನಾನಸ್ನ 55% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರಬ್ಬರ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವ ತೋಟದ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ [[ಮರಗೆಣಸು]], [[ಕರಿಮೆಣಸು]], [[ಅಡಕೆ]], [[ತೆಂಗು]], [[ಅರಿಶಿನ]], [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]], ಮತ್ತು [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]]. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|[[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡ]] 1990 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಆಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮ [[ಪೊತನಿಕ್ಕಾಡ್]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2021}} ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ: [[ಕಾಲಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ 476 ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೈಟೆಕ್ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/now-ernakulam-has-476-fully-high-tech-schools/article30226214.ece|title=Now, Ernakulam has 476 fully high-tech schools|newspaper=The Hindu |date=7 December 2019}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು ರೋಶ್ನಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ವಲಸೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕದಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯವರೆಗೆ 1,265 ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/934120/in-keralas-ernakulam-district-a-programme-is-helping-migrant-children-stay-in-school|title=In Kerala's Ernakulam district, a programme is helping migrant children stay in school|first=IndiaSpend com|last=Shreehari Paliath|website=Scroll.in}}</ref> * [[ಸಿಎಸ್ಯುಎಸ್ಎಟಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ]] * [[ಸೇಂಟ್ ಟೆರೆಸಾ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು, ಥೇವರ]] *[[ಸೇಂಟ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] *[[ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] * [[ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋತಮಂಗಲಂ]] * [[ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋತಮಂಗಲಂ]] *[[ರಾಜಗಿರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] * ಎಸ್ಸಿಎಮ್ಎಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ *[[ಅಮೃತಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] *[[ಅಮೃತ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಪೀಠಂ|ಅಮೃತ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್]] *[[ಎಸ್ಸಿಎಮ್ಎಸ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್|ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]] * [[ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು]] *[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಶರೀಸ್ ನಾಟಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್]] *[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮರೀನ್ ಫಿಶರೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] *[[ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]] * ಕೊಚ್ಚಿ ಕಾಲೇಜು * [[ಝೇವಿಯರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನ್ಯೂರ್ಶಿಪ್]] * [[ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ವೆಸ್ಟ್ಫೋರ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾದರಿಯು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ, ಇವು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]]ಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಸಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಡೆತನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗೆ]] (ಸಿಬಿಎಸ್ಇ) ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]] (ಐಸಿಎಸ್ಇ) ಸಹ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಐಬಿ ಮತ್ತು ಐಜಿಸಿಎಸ್ಇಯಂತಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Maharajas_College,_Ernakulam.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = 1875 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ | image2 = Mec_aryabhatta.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = [[ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[ಆರ್ಯಭಟ (ಉಪಗ್ರಹ)|ಆರ್ಯಭಟ್ಟ]]ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ | image3 = Rajagiri college of social science.jpg | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] | total_width = }} ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ 34 ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, 67 ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 31 ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="List of Schools">{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |accessdate=24 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 }}</ref> 62 ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳು, 2 ಐಜಿಸಿಎಸ್ಇ ಮತ್ತು 9 ಐಸಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="CBSE Schools">{{cite web|publisher=Central Board of Secondary Education|url=http://cbse.nic.in/|title=Central Board of Secondary Education|accessdate=24 November 2010}}</ref><ref name="ICSE Schools">{{cite web |publisher=Council for the Indian School Certificate Examinations |url=http://www.cisce.org/LocateSchool.jsp |title=Locate Affiliated Schools |accessdate=23 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110417190534/http://cisce.org/LocateSchool.jsp |archivedate=17 April 2011 }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಆದರೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ನಂತರ, ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಉದಾರ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]], ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಸರಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ವರ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್-ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಪಾಡಿಯಲ್ಲಿನ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ. ನಗರ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಿನ್ಮಯ ಮಿಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ್]] ಹಲವಾರು ಅರೆ-ಖಾಸಗಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅಸೋಕ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್, ದ ಡೆಲ್ಟಾ ಸ್ಟಡಿ, [[ರಾಜಗಿರಿ|ರಾಜಗಿರಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್, [[ಅಸ್ಸಿಸಿ ವಿದ್ಯಾನಿಕೇತನ್]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಗ್ರೀಟ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಟೋಕ್-ಎಚ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, [[ಚಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ವಿದ್ಯೋದಯ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಮಾರ್ ಥೋಮ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ನವ ನಿರ್ಮಾಣ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ, ದಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು ಒಡೆತನದ ಹಲವಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ==ಆಡಳಿತ == ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು [[ಜಿಲ್ಲಾ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ|ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಆದಾಯ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ [[ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ|ಉಪ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ತಹಸೀಲ್ದಾರರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು [[ಕೇರಳದ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ—ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಮುವಟ್ಟುಪುಳ—ಜೊತೆಗೆ 7 [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು 124 [[ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮ|ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ===ತಾಲೂಕುಗಳು=== ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಏಳು, ಎರಡು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ — [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]]. ಪ್ರತಿ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು [[ಉಪ-ವಿಭಾಗೀಯ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್|ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ]] (RDO) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ತಾಲೂಕನ್ನು [[ತಹಸೀಲ್ದಾರ]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರು]] * [[ಅಳುವಾ]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] * [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರು]] * [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] {{Div col end}} ಈ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಭೂ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಆಡಳಿತ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ 124 [[ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮ|ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ]] ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Subdivision (2) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/subdivision/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು== ===ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ನಿಗಮ=== [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ನಿಗಮ]]ವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೇಯರ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಪುರಸಭೆಗಳು=== ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]] * [[ಪಿರಾವೋಂ]] * [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] * [[ಕೂತ್ತಟ್ಟುಕುಳಂ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಅಳುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] * [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]] * [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] * [[ಎಳೂರು]] * [[ಮರಾಡು]] * [[ತೃಕ್ಕಾಕರ]] {{Div col end}} ಈ ಸತ್ಯದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ, ಅಳುವಾ, ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ, ತೃಕ್ಕಾಕರ, ಮರಾಡು, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ ಮತ್ತು ಎಳೂರು ಪುರಸಭೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಿಗಮ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ನಿಗಮವು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ನಿಖರವಾಗಿ 1967 ರಿಂದ ತನ್ನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನಿಗಮವು ರಚನೆಯಾದಾಗ ಅದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ನಿಗಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇಡೀ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಏಕೀಕೃತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಹಳೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕರೆಯು ಬಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2021/Jan/12/chamber-calls-for-expansion-of-kochi-corp-2248723| title = Chamber calls for expansion of Kochi Corp – The New Indian Express}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಭಾಗಗಳು=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು [[ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ (ಭಾರತ)|ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್]], 14 [[ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ|ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು]], ಮತ್ತು 82 [[ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು-ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಕೇರಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1994 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು, ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Blocks (14) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/blocks/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}</ref> ==ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು== {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಭಾಗಶಃ) * [[ಇಡುಕ್ಕಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಇಡುಕ್ಕಿ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಮಂಗಲಂ ತಾಲೂಕು) * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕನಯನ್ನೂರು ತಾಲೂಕು) {{Div col end}} ===ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು=== {| class="wikitable sortable" |+ ಮೂಲ:<ref>{{Cite web |date=4 May 2026 |title=Kerala Election Results Winners List 2026: Congress Wins 63 Seats as CPI(M) Shrinks to 26. Full Constituency-Wise Data Here |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-election-results-2026-winners-constituency-wise-full-list-party-wise-seat-tally-10665881/ |access-date=14 May 2026 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kerala Assembly Election Results 2026: Get Constituency-wise, Party-wise Results of Kerala Polls |url=https://indianexpress.com/elections/kerala-assembly-election/result/ |access-date=14 May 2026 |website=The Indian Express |language=en }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=4 May 2026 |title=Kerala Election Results 2026: Full list of winners and losers; Congress-led UDF breaks LDF's decade-long dominance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-election-results-2026-full-list-of-winners-and-losers-congress-led-udf-set-for-historic-comeback-ldf-pinarayi-vijayan/articleshow/130780992.cms |access-date=14 May 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> !ಜಿಲ್ಲೆ !ಸಂ. !ಕ್ಷೇತ್ರ !ಹೆಸರು !colspan=2|ಪಕ್ಷ !colspan=2|ಮೈತ್ರಿ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="14" | [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ! 74 | [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] | [[ಮನೋಜ್ ಮೂತೇದನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress|rowspan=3}} | {{party name with color|United Democratic Front (Kerala)|rowspan=14}} | |- ! 75 | [[ಅಂಗಮಾಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಂಗಮಾಲಿ]] | [[ರೋಜಿ ಎಂ. ಜಾನ್]] |ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರು |- ! 76 | [[ಅಳುವಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಳುವಾ]] | [[ಅನ್ವರ್ ಸದಾತ್]] | |- ! 77 | [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]] |[[ವಿ. ಇ. ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫೂರ್]] | {{party name with color|Indian Union Muslim League}} |ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಚಿವರು |- ! 78 | [[ಪರವೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪರವೂರು]] | [[ವಿ. ಡಿ. ಸತೀಶನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} | [[ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] |- ! 79 | [[ವೈಪಿನ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ವೈಪಿನ್]] | [[ಟೋನಿ ಚಮ್ಮಣಿ]] | |- ! 80 | [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೊಚ್ಚಿ]] | [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಿಯಾಸ್]] | |- ! 81 | [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] | [[ದೀಪಕ್ ಜಾಯ್]] | |- ! 82 | [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] | [[ಟಿ. ಜೆ. ವಿನೋದ್]] | |- ! 83 | [[ತೃಕ್ಕಾಕರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ತೃಕ್ಕಾಕರ]] | [[ಉಮಾ ಥಾಮಸ್]] | |- ! 84 | [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] (ಎಸ್ಸಿ) |[[ವಿ. ಪಿ. ಸಜೀಂದ್ರನ್]] | |- ! 85 | [[ಪಿರಾವೋಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪಿರಾವೋಂ]] | [[ಅನೂಪ್ ಜಾಕಬ್]] | {{party name with color|Kerala Congress (Jacob)}} |ಆಹಾರ, ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು |- ! 86 | [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] | [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕುಝಲ್ನಾಡನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress}} | |- ! 87 | [[ಕೋತಮಂಗಲಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೋತಮಂಗಲಂ]] | [[ಶಿಬು ತೆಕ್ಕುಂಪುರಂ]] | {{party name with color|Kerala Congress}} | |} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{historical populations|11=1901|12=6,46,235|13=1911|14=7,35,267|15=1921|16=7,89,311|17=1931|18=9,82,731|19=1941|20=11,72,292|21=1951|22=13,93,679|23=1961|24=17,02,740|25=1971|26=21,70,820|27=1981|28=25,49,255|29=1991|30=28,40,279|31=2001|32=31,05,798|33=2011|34=32,82,388|35=2018|36=34,27,659|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref>|align=center}} [[Vital statistics (government records)|2018 ರ ಅಂಕಿಅಂಶ ವರದಿ]] ಪ್ರಕಾರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ 3,427,659 [[ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ekmdemo_2018"/> [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯು ಜಿಲ್ಲೆಯು 640 ರ ಪೈಕಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 104 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="districtcensus" /> ಜಿಲ್ಲೆಯು {{convert| 1,072 |PD/sqkm|PD/sqmi}} ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="districtcensus" /> 2001–2011 ರಲ್ಲಿ ಇದರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ]] 5.69% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="districtcensus" /> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1027 [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು|ಮಹಿಳೆಯರ]] [[ಮಾನವ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ|ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="districtcensus" /> ಮತ್ತು 95.89% [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. 68.07% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 8.18% ಮತ್ತು 0.50% ರಷ್ಟಿವೆ.<ref name="districtcensus" /> {{Pie chart |caption = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು (2011)<ref name="languages"/> |label1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] |value1 = 96.70 |color1 = cornflowerblue |label2 = [[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]] |value2 = 0.97 |color2 = salmon |label3 = [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |value3 = 0.94 |color3 = royalblue |label4 = ಇತರೆ |value4 = 1.39 |color4 = grey }} [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, 96.70% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಲಯಾಳಂ, 0.97% ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು 0.94% ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕೇರಳದ "ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ" ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2001 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 3,105,798 ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/press%20note_kerala.pdf|title=censusindia.gov.in}}</ref> 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನು (ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ) ಹೊಂದಿದೆ – [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ಸಮೂಹ]]. ಕೊಚ್ಚಿ UA 843km2 ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 2,119,724 (2.12 ದಶಲಕ್ಷ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://mohua.gov.in/cms/number-of-cities--towns-by-city-size-class.php |title=आवासन और शहरी कार्य मंत्रालय, भारत सरकार |publisher=Mohua.gov.in |access-date=2022-05-07}}</ref> ಹೀಗಾಗಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಚ್ಚಿ UA ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ "ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾಂಕದ UA" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಇದು ಇತರ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹರಡಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಗರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ – [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]], ಇದು 81.42 km² ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1,14,639 ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ಮತ್ತು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕೋತಮಂಗಲಂ UA ಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ===ಧರ್ಮ=== {{bar box |title = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು (2011)<ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ಧರ್ಮ |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |float=left |bars= {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|darkorange|45.99}} {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]|dodgerblue|38.03}} {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂ]]|green|15.67}} {{bar percent|ಇತರೆ ಅಥವಾ ಹೇಳಿಲ್ಲ|black|0.31}} }} {| class="wikitable sortable" |+ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು !ತಾಲೂಕುಗಳು !style="background-color: darkorange;" |ಹಿಂದೂಗಳು !style="background-color: dodgerblue;" |ಕ್ರೈಸ್ತರು !style="background-color: green;" |ಮುಸ್ಲಿಮರು !ಇತರೆ |- |ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ |style="background:darkorange" |45.32 |35.39 |19.16 |0.13 |- |ಅಳುವಾ |37.78 |style="background:dodgerblue;color:white" |44.64 |17.29 |0.29 |- |[[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರು]] |style="background:darkorange" |56.69 |28.93 |14.13 |0.25 |- |ಕೊಚ್ಚಿ |style="background:darkorange" |41.74 |41.15 |16.67 |0.44 |- |[[ಕನಯನ್ನೂರು]] |style="background:darkorange" |53.16 |34.49 |11.91 |0.44 |- |[[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕು|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] |40.53 |style="background:dodgerblue;color:white" |45.14 |14.12 |0.21 |- |ಕೋತಮಂಗಲಂ |36.16 |style="background:dodgerblue;color:white" |41.82 |21.77 |0.25 |} [[ಹಿಂದೂಗಳು]] (46%) ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ, ನಂತರ [[ಕ್ರೈಸ್ತರು]] (38%) ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್]], [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಜಾಕೋಬೈಟ್ಸ್]], [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್]]) ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]] (15.7%).<ref name="religion">{{Cite web |year=2011 |title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> [[ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಚರ್ಚ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರ [[ಮಲಬಾರ್ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು]], ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಜಾಕೋಬೈಟ್]] ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನರು]], [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸಿಖ್ಖರು]] ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm Official Ernakulam District Profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721165413/http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm |date=21 July 2011 }}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಒಮ್ಮೆ [[ಕೇರಳದ ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಹಲವಾರು ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು|ಮಲಬಾರ್ ಯಹೂದಿಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರೋಮಾಂಚಕ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇವರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1945 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ, ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವು 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ [[ಅಲಿಯಾ]] ಮಾಡಿತು. ಇಂದು ಅವರು ಇಸ್ರೇಲ್ನಲ್ಲಿ 8000 ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಯಹೂದಿಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲ್ ಅವಿವ್]] ನಡುವೆ ನೇರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂ [[ಗೋವಾ ಇನ್ಕ್ವಿಸಿಷನ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ [[ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು|ಕೊಂಕಣಿ ಹಿಂದೂ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/18/exploring-kochi-through-a-goan-lens-1677623.html|title=Exploring Kochi through a Goan lens|website=The New Indian Express}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ [[ಜೈನ]] ಸಮುದಾಯವಿದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/jain-festival-celebrated-in-city/articleshow/54386779.cms|title=Jain festival celebrated in city |website=The Times of India}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿನ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಿಖ್ಖರು|ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯ]]ವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ 25 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಗುರುದ್ವಾರ]]ವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/the-sikhs-here-love-kochi/articleshow/16961391.cms|title=Sikh families: The Sikhs here love Kochi |website=The Times of India}}</ref> [[File:Thrikkakara Temple DSC09337.JPG|thumb|[[ತೃಕ್ಕಾಕರ ದೇವಾಲಯ]]-ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಾಮನ|ವಾಮನ ದೇವರಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯ]] [[File:Chottanikkara Temple.jpg|thumb|[[ಚೋಟ್ಟಾನಿಕ್ಕರ ದೇವಾಲಯ]]]] ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ===ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು=== ಅಳುವಾದಲ್ಲಿನ [[ಅಳುವಾ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ) [[ಅಳುವಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ]]ವು ದೇಶದಾದ್ಯಂತದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಪಿರಾವೋಂ]] 405 A.D. ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ [[ಆರ್ಚ್ಡೀಕನ್]] ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು [[ಕಾಲಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ [[ಹಿಂದೂಗಳು]] ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಲ್ಲಿಲ್ ದೇವಾಲಯ|ಕಲ್ಲಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]] [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] ಬಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಪುತೆಂಕ್ರುಜ್]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸಿರಿಯಾಕ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ನ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಸನ]]ವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]] ಇದೆ. [[ಥಾಮರಾಚಲ್ ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ|ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ, ಥಾಮರಾಚಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸ (ಎಟ್ಟುನೊಂಬು) ಹಬ್ಬವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಬಳಿಯ ಕದಮಟ್ಟಂನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 5 ನೇ ಶತಮಾನ A.D. ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ಅಬೊ ಸಿರಿಯನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ತಂದರು, ಅದನ್ನು ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬವು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿರುವ [[ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿ]]ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಫೊರೇನ್ ಚರ್ಚ್, ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]] 593 A.D. ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಕೂನನ್ ಕುರಿಶ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಚರ್ಚ್, [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ]]; ವಡಕ್ಕನ್ ಪರವೂರು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ಪಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಮೋರ್ ಥೋಮನ್ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]; ಮತ್ತು [[ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ|ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಸೆಮಿನರಿ ಚರ್ಚ್, ಅಳುವಾ]]. [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಜಲೀಲ್]]ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]]ನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂತನ ಧುಕ್ರೊನೊಗಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 27 ರಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. [[ಎಲ್ದೋ ಮೋರ್ ಬಾಸೆಲಿಯೋಸ್]]ರ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ಮತ್ತು 3 ರಂದು ಕೋತಮಂಗಲಂನ ಮೋರ್ ಥೋಮನ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 26 ರಂದು [[ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ|ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಸೆಮಿನರಿ ಚರ್ಚ್, ಅಳುವಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೌಲೋಸ್ ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್]]ರ ಹಬ್ಬವು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪರುಮಲದ ಗೀವರ್ಘೀಸ್ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್]], [[ಪರುಮಲ ತಿರುಮೇನಿ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾರತದಿಂದ [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]]ನ ಮೊದಲ ಸಂತರು [[ಮುಳಂತುರುತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೆಳೆದರು. ===ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು=== {{Div col|colwidth=30em}} *[[ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್, ಕೊಚ್ಚಿ]] *[[ಕಡವುಂಭಗಂ ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]] *[[ಕಡವುಂಭಗಂ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಸಿನಾಗಾಗ್]] *[[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]]: 1567 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸಕ್ರಿಯ [[ಸಿನಾಗಾಗ್]]. *[[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು]] (ಚೀನಾ ವಲ) *[[ಹಿಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] *[[ಬೋಲ್ಗಟ್ಟಿ ದ್ವೀಪ]] *[[ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ದ್ವೀಪ]] *[[ಡಚ್ ಅರಮನೆ]]: 1568 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಡಚ್ಚರಿಂದ ಮರುರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]: ಮೂಲತಃ 1503 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ *[[ಕೊಡನಾಡ್]]: ಆನೆ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಇಲ್ಲಿದೆ. *[[ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ತಂಪುರಾನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] *[[ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]: [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ *[[ಚೆಂಡಮಂಗಲಂ]], ಒಂದು ಗ್ರಾಮ * [[ಪಾಳಿಯಂ|ಪಾಳಿಯಂ ಅರಮನೆ]] *[[ವೈಪೀನಕೋಟ್ಟ ಸೆಮಿನರಿ]] *[[ಭೂತಥಂಕೆಟ್ಟು]], ನೋಟದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್|ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]]: ಏಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇವಾಲಯ. ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಅಪೊಸ್ತಲರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. *[[ವಂಡರ್ಲಾ|ವಂಡರ್ಲಾ]], ಕಕ್ಕನಾಡ್: ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಾನವನ *[[ಚೇರೈ ಬೀಚ್]]. *[[ಕುಳಿಪ್ಪಿಳ್ಳಿ ಬೀಚ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.kuzhupillybeach.com/|title=Kuzhupilly Beach|website=kuzhupillybeach.com}}</ref> *[[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಬೀಚ್]] *[[voy:Paniyeli Poru|ಪಣಿಯೇಲಿ ಪೊರು]] *[[ಎಳತ್ತುಮುಘಂ]] {{Div col end}} ==ಸಾರಿಗೆ== '''ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ''' ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗಗಳು=== 9 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. * ಎರ್ನಾಕುಳಂ – KL 07 * ಮುವಟ್ಟುಪುಳ – KL 17 * ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ – KL 39 * ಪೆರುಂಬಾವೂರು – KL 40 * ಅಳುವಾ – KL 41 * ಉತ್ತರ ಪರವೂರು – KL 42 * ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ – KL 43 * ಕೋತಮಂಗಲಂ – KL 44 * ಅಂಗಮಾಲಿ – KL 63 ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{clarify|This makes no sense.|date=September 2021}} ===ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಕೊಚ್ಚಿ-ಮುಂಬೈ ಹೆದ್ದಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|NH 66]]), ಸೇಲಂ-ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47 (ಭಾರತ)|NH 47]] [[ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್|NSEW ಕಾರಿಡಾರ್]]ನ ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ-ಧನುಷ್ಕೋಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 49 (ಭಾರತ)|NH 49]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.ernakulamonline.in/city-guide/transport-in-ernakulam|title=Transportation in Ernakulam, Roadways and Railways in Ernakulam|access-date=2026-08-15|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328212157/https://www.ernakulamonline.in/city-guide/transport-in-ernakulam|url-status=dead}}</ref> ===ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್=== [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]]ಯಿಂದ NH47 ರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಗರಗಳನ್ನು [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್]], [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು]], [[ಸೇಲಂ, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಉಳಿದ ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 [[ನಾಗರ್ಕೋಯಿಲ್]], ತಿರುವನಂತಪುರಂ, [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಆಲಪುಳ ಮತ್ತು ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಕಡೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು [[ಗುರುವಾಯೂರು]], [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್|ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್]], [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಗೋವಾ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧುರೈ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 49 ಕೊಚ್ಚಿ ಬಳಿಯ ಕುಂದನ್ನೂರ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]], [[ಮುನ್ನಾರ್]], [[ತೇನಿ]], [[ಮಧುರೈ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಧನುಷ್ಕೋಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47A (ಭಾರತ)|NH 47A]] (ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ) ಕುಂದನ್ನೂರ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು|ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು]] ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47C (ಭಾರತ)|NH 47C]] [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ಸಂಪರ್ಕದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ===ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು=== ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. SH 1 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯು [[ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆ]] ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ [[ಅಂಗಮಾಲಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]], [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಕೂತ್ತಟ್ಟುಕುಳಂ]] ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೀಪೋರ್ಟ್ – ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆ [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]] ಮೂಲಕ * [[ಪಳರಿವಟ್ಟಂ]] – [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] – [[ಪುನಲೂರು]] SH:- [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]], [[ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ]], [[ಕಿಝಕ್ಕಾಂಬಳಂ]], [[ಪಟ್ಟಿಮಟ್ಟೋಂ]], [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ವಾ಴ಕುಳಂ]], [[ತೊಡುಪುಳ]], [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]] – [[ಅಳುವಾ]] – [[ಮುನ್ನಾರ್]] SH:- [[ಆಲಂಗಾಡ್]], ಪೆರುಂಬಾವೂರು, [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] *[[ವೈಪಿನ್]]- [[ಮುನಂಬಂ]] SH:- [[ವೈಪಿನ್]], [[ಞಾರಾಕ್ಕಲ್]], [[ಚೇರೈ]], [[ಮುನಂಬಂ]] *[[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] – ಸಬರಿಮಲೈ:- [[ಮುಳಂತುರುತಿ]], [[ಪಿರಾವೋಂ]], [[ಪಾಲ|ಪಾಲಾ]], ಎರುಮೇಲಿ *[[ವೈಟಿಲ]]- [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ರಸ್ತೆ:- ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ, ನಡಕ್ಕಾವು, ಪೂತ್ತೋಟ್ಟ, [[ವೈಕಂ]], ಕುಮಾರಕೋಂ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ *[[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] – [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ರಸ್ತೆ * ಅಂಗಮಾಲಿ – ಅತಿರಪ್ಪಿಳ್ಳಿ ರಸ್ತೆ ಮೂಕ್ಕನ್ನೂರು ಮೂಲಕ * ಪೆರುಂಬಾವೂರು – ಪುತೆಂಕ್ರುಜ್ ರಸ್ತೆ ===ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು 17 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಂಕ್ಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಟೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಅಳುವಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಳುವಾ]] ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಅಂಗಮಾಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಂಗಮಾಲಿ]], [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]], [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ (ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ)|ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]], [[ಮುಳಂತುರುತಿ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಟರ್ಮಿನಸ್]], ಕರಾಕುಟ್ಟಿ, [[ಚೋವಾರ]], [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]], [[ನೆಟ್ಟೂರು]], [[ಕುಂಬಳಂ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಕುಂಬಳಂ]], [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ|ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ H.]], ಚೋಟ್ಟಾನಿಕ್ಕರ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು [[ಪಿರಾವೋಂ]] ರಸ್ತೆ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್]], [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಟರ್ಮಿನಸ್]], [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ [[ಸಬರಿಮಲೈ ರೈಲ್ವೆ|ಅಂಗಮಾಲಿ-ಎರುಮೇಲಿ ಸಬರಿಮಲೈ]] ಮಾರ್ಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ]] 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ===ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, W. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ) ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (CIAL). CIAL ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರದ ಮೂಲಕ [[ಮುಂಬೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ]] ನಂತರ ದೇಶದ ಐದನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Bengaluru becomes India’s third busiest airport by international traffic, surpasses Chennai and Kochi in October |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/bengaluru-becomes-indias-third-busiest-airport-by-international-traffic-surpasses-chennai-and-kochi-in-october-12877062.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127092256/https://www.moneycontrol.com/news/india/bengaluru-becomes-indias-third-busiest-airport-by-international-traffic-surpasses-chennai-and-kochi-in-october-12877062.html |archive-date=2024-11-27 |access-date=2025-03-18 |website=Moneycontrol |language=en-US}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್]] ಪ್ರದೇಶ, [[ಮಲೇಶಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ===ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪೆರಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ನದಿಗಳ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಕೊಚ್ಚಿ|ಕೊಚ್ಚಿ]] ಬಂದರು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ|ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡೋಂ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಜಲ ಮೆಟ್ರೋ]] 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ===ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ=== ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ಪನ್ವೆಲ್ - ಕೊಚ್ಚಿ - ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ಅಥವಾ ಕೊಚ್ಚಿ - ಸೇಲಂ ಹೆದ್ದಾರಿ]] ([[ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್|NSEW ಕಾರಿಡಾರ್]]ನ ಭಾಗ), ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 85 (ಭಾರತ)|ಕೊಚ್ಚಿ - ಮಧುರೈ - ತೊಂಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 85]]. ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{div col}} *[[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] (ಸಂತ ಅದ್ವೈತ) *[[ಅಬ್ರಹಾಂ ಬರಾಕ್ ಸೇಲಂ]] (ಯಹೂದಿ ಗಾಂಧಿ) *[[ಅಜಯ್ ಕುಡುವ]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಸ್ವಾಮಿ ಚಿನ್ಮಯಾನಂದ]] (ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತಾಚಾರ್ಯ) *[[ಪರುಮಲದ ಗೀವರ್ಘೀಸ್ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್]] (ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತ) *[[ಪೌಲೋಸ್ ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್]] (ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತ) *[[ಷಡ್ಕಲ ಗೋವಿಂದ ಮಾರಾರ್]] (ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರ) *[[ಸಹೋದರನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್]] (ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರು) *[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] (ಗಾಯಕ) *[[ಚಂಗಂಪುಳ]] (ಕವಿ) *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]] (ಕಾದಂಬರಿಕಾರ) *[[ಎನ್.ಎಸ್. ಮಾಧವನ್]] (ಬರಹಗಾರ) *[[ಎನ್. ಎ. ನಸೀರ್]] (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ) *[[ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಪಾಲ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಸೈಮನ್ ಬ್ರಿಟೊ ರೊಡ್ರಿಗಸ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಫೆರೋಜ್ ವಿ ರಶೀದ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಕೆ ಜಯರಾಮನ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್]] (ಕವಿ) *[[ಪಿ ಕೆ ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]] (ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) *[[ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಚುಳ್ಳಿಕ್ಕಾಡು]] (ಕವಿ ಮತ್ತು ನಟ) *[[ಶ್ರೀಶಾಂತ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಕೆ. ವಿ. ಥಾಮಸ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಅಸಿನ್ ತೊಟ್ಟುಂಕಲ್]] (ನಟಿ) *[[ಜಯಸೂರ್ಯ]] (ನಟ) *[[ಕೊಚ್ಚಿ ಹನೀಫ]] (ನಟ) *[[ಪಿ. ಆರ್. ಶ್ರೀಜೇಶ್|ಶ್ರೀಜೇಶ್ ರವೀಂದ್ರನ್]] (ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ) *[[ಶಂಕರಾಡಿ]] (ನಟ) *[[ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್]] (ನಟ) *[[ಟಿ. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ ಪಿಳ್ಳೈ]] (ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) *[[ಜಯರಾಮ್]] (ನಟ) *[[ಲಾಲು ಅಲೆಕ್ಸ್]] (ನಟ) *[[ಹಿಬಿ ಈಡನ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಕೆ. ಎಂ. ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಕೆ. ಎಂ. ಜಾರ್ಜ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಜಾನಿ ನೆಲ್ಲೂರು]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಟಿ. ಎಂ. ಜಾಕಬ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಅನೂಪ್ ಜಾಕಬ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಜೋಸ್ ಥೆಟ್ಟಯಿಲ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ರೇವತಿ]] (ನಟಿ) *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] (ನಟ) *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] (ನಟ) *[[ಲಾಲ್ (ನಟ)|ಲಾಲ್]] (ನಟ) *[[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]] (ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ) * [[ಸುಬಿ ಸುರೇಶ್]] (ನಟಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯನಟಿ) {{div col end}} {{clear}} ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|ಪರದೇಶಿ [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗಾಗ್|ಕೊಚ್ಚಿ ಯಹೂದಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]] File:St. Francis CSI Church, in Fort Kochi DSW.jpg|[[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್]] File:Marine Drive Kochi.jpg|ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ವಾಕ್ವೇನಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಬಲೆ ಸೇತುವೆ File:Kochi, Dutch Cemetery, Kerala, India.jpg|ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿನ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಡಚ್ ಸ್ಮಶಾನ]] File:Kochi, Old Kochi, Kerala, India.jpg|ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ File:Kochi, Fishing nets, Sunset, Kerala, India.jpg|ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು File:Hill palace horse cart room back of palace.jpg|[[ಹಿಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] File:High Court of Kerala Building.jpg|[[ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]]ನಲ್ಲಿ File:Heritage Building of Ernakulam District Court by Augustus Binu.jpg|ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡ </gallery> {{clear}} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಅರಯಾಂಕಾವು]] *[[ಎದತ್ತಲ]] *[[ಕಿಝಕ್ಕಾಂಬಳಂ]] *[[ಕಿಝಕ್ಕುಂಭಾಗೋಂ]] *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]] *[[ಪಯ್ಯಾಲ್]] *[[ಪೆರುಂಪಳ್ಳೂರು]] *[[ತುತಿಯೂರು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ== * {{Citation | author = ಯು. ಶಿವರಾಮನ್ ನಾಯರ್ | year=1952 | title= 1951 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ- ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ | publisher=ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ | location = ತಿರುವನಂತಪುರಂ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5611/1/23588_1951_TRI.pdf }} * {{Citation | author = ಎಂ. ಕೆ. ದೇವಸ್ಸಿ | year=1965 | title= 1961 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ- ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ, ಮಿನಿಕಾಯ್, ಮತ್ತು ಅಮಿಂಡಿವಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5661/1/22067_1961_ERN.pdf }} * {{Citation | author = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | year=2014–15 | title= ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ – ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಭಾಗ-A) 2011 | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_A_ERNAKULAM.pdf }} * {{Citation | author = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | year=2014–15 | title= ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ – ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಭಾಗ-B) 2011 | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Ernakulam district}} *{{Official website|http://ernakulam.nic.in}} *{{Official website|https://www.indiastatpublications.com/assembly_factbook/kerala/ernakulam/thrikkakara}} {{Geographic Location |Centre = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ |North = [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Northeast = [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |East = [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |South = [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southwest = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'', [[ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southeast = [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |West = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' |Northwest = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' }} {{Navboxes | title = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು | list = {{ಕೇರಳ}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ}} [[Category:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ| ]] [[Category:1958 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[Category:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] 24pi3gmslywwwxnag6qje4wyvr1zj81 0 153277 1384476 1341439 2026-08-27T07:32:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384476 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = ಕಲಾ | image = | image size = | alt = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1971|04|25}} | birth_place = ಚೆನ್ನೈ, ಭಾರತ | death_date = | nationality = ಭಾರತೀಯ | years_active = ೧೯೮೪– ಪ್ರಸ್ತುತ | children = ವಿದ್ಯುತ್ ( ಜನನ-೨೦೦೭) | spouse = ಗೋವಿಂದರಾಜನ್ (ಮ. ೧೯೯೭; ವಿ.೧೯೯೯) <br/> ಮಹೇಶ್ (ಮ.೨೦೦೪ – ಪ್ರಸ್ತುತ) | relatives = ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಜಯಂತಿ (ಸಹೋದರಿ)<br/> ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಗಿರಿಜಾ (ಸಹೋದರಿ)<br/> ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಬೃಂದಾ (ಸಹೋದರಿ)<br/> ನಿರ್ದೇಶಕಿ ರಘುರಾಮ್ (ಸೋದರ ಮಾವ)<br/> ನಟಿ/ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಗಾಯತ್ರಿ ರಘುರಾಮ್ (ಸೋದರ ಸೊಸೆ)<br/> ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಜಿತ್ (ಸೋದರಳಿಯ)<br/> ನಿರೂಪಕಿ ಕೀರ್ತಿ (ಸೋದರ ಸೊಸೆ) | occupation = ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಶೋ ತೀರ್ಪುಗಾರರು }} ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಕಲಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಕಲಾ''' ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಶೋ ''ಮಾನದ ಮಯಿಲಾಡಾದ'' ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ - ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref>[http://movies.rediff.com/report/2010/jul/13/south-tv-interview-with-kala-master.htm The dancing queen of Tamil TV – Rediff.com Movies]. Movies.rediff.com (2010-07-13). Retrieved on 2013-11-30.</ref> [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ'' ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯದ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="48thawardPDF">{{Cite web |title=48th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/2011/48th_nff_2001.pdf |access-date=13 March 2012 |publisher=Directorate of Film Festivals |format=PDF}}</ref> <ref>[http://dff.nic.in/2011/48th_nff_2001.pdf 48th National Film Awards].nic.in</ref> ಅವರು [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ|ಕೂಚಿಪುಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಥಕ್|ಕಥಕ್‌ನಂತಹ]] ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿ == ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟ್ಯ ಕಲಾನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ, ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಕಲಾ, ತನ್ನ ಸೋದರ ಮಾವ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ ರಘುರಾಮ್ ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೧೨ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿಯಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ ಅವರು, ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್ ಮತ್ತು ರೇವತಿ ನಟಿಸಿದ ಪುನ್ನಗೈ ಮನ್ನಾನ್ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮ ಪಡೆದರು. <ref>[https://web.archive.org/web/20040108122755/http://www.hindu.com/mp/2003/10/06/stories/2003100600300200.htm In her footsteps]. The Hindu (2003-10-06). Retrieved on 2013-11-30.</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬಾಲಚಂದರ್ ಅವರು ''ಪುದು ಪುದು ಅರ್ಥಂಗಲ್'' (೧೯೮೯) ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ಒರಿಯಾ]], [[ಬೆಂಗಾಲಿ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ೪೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ''ಅಳಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ'' "ಕೋಝಿ ಕೂವುಮ್ ನೇರಮ್ ಅಚ್ಚು" ಹಾಡನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಟಿ ಭಾನುಪ್ರಿಯಾ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಸುಂದರಿ ೧೯೯೬ ರ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿಶೇಷವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಶಾಂತ್ ಮತ್ತು ಏಳು ನಾಯಕಿಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತನ್ನನ್ನು ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಏರಿಸಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಕೊಚ್ಚು ಕೊಚ್ಚು ಸಂತೋಷಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ'' ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯದ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://dff.nic.in/2011/48th_nff_2001.pdf 48th National Film Awards]. nic.in</ref> ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಐದು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲಾಸ್ ಕಲಾಲಯ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ನೃತ್ಯ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗರಾದರು. ಅವಳು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ, [[ಭಾಂಗ್ರಾ (ನೃತ್ಯ)|ಭಾಂಗ್ರಾ]] ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಅವರ ಅರ್ಹತೆ ಇದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20071201173036/http://www.hindu.com/mp/2005/10/29/stories/2005102900080400.htm Metro Plus Pondicherry / Interview : Master of moves]. The Hindu (2005-10-29). Retrieved on 2013-11-30.</ref> ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿಗಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ನೃತ್ಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರು ಮನದ ಮಾಯಿಲದ ಒಂಬತ್ತು ಸೀಸನ್ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20090306184645/http://www.hindu.com/mp/2008/10/27/stories/2008102750540300.htm Metro Plus Kochi / People : She makes them dance to her tunes]. The Hindu (2008-10-27). Retrieved on 2013-11-30.</ref> ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲೈಂಜರ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಓಡಿ ವಿಲಾಯಡು ಪಾಪ ದ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಆಯ್ದ ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable sortable " !ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ವರ್ಷ ! {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | ''ಪುನ್ನಗೈ ಮನ್ನನ್'' | ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ | ೧೯೮೬ | <ref>{{Cite news |last=Umashanker |first=Sudha |date=6 October 2003 |title=In her footsteps |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/10/06/stories/2003100600300200.htm |url-status=dead |access-date=16 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040117200600/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/10/06/stories/2003100600300200.htm |archive-date=17 January 2004}}</ref> |- | ''ಪುದು ಪುದು ಅರ್ಥಂಗಲ್'' | ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ | ೧೯೮೯ | <ref>{{Cite news |title=Cinema Rendezvous&nbsp;– Come lets date- Kala Master & All That Jazz |work=[[Time Out (magazine)|Time Out]] |url=https://www.timeout.com/chennai/events/come-lets-date-kala-master-kochukochu-sandoshangal |url-status=dead |access-date=11 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180411054841/https://www.timeout.com/chennai/events/come-lets-date-kala-master-kochukochu-sandoshangal |archive-date=11 April 2018}}</ref> |- | ''ಚಂದ್ರಮುಖಿ'' | ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ | ೨೦೦೫ | <ref>{{Cite web |date=28 September 2007 |title=Rajnikant, Kamal Haasan adjudged Best Actors |url=http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=17257 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208040445/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=17257 |archive-date=2008-12-08 |access-date=14 June 2012 |website=Screenindia}}</ref> |- | ''ದರ್ಬಾರ್'' | ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ | ೨೦೨೦ | <ref>{{Cite web |date=28 September 2007 |title=Rajnikant, Kamal Haasan adjudged Best Actors |url=http://www.screenindia.com/fullstory.php?content_id=17257 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208040445/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=17257 |archive-date=2008-12-08 |access-date=14 June 2012 |website=Screenindia}}</ref> |- | ''ಕಾತು ವಾಕುಲಾ ಎರಡು ಕಾದಲ್'' | ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ / ನಟಿ | ೨೦೨೨ | <ref>{{Cite web |date=2021-10-22 |title=நயன்தாரா படம் மூலம் நடிகையாக அறிமுகமாகும் கலா மாஸ்டர் |url=https://cinema.maalaimalar.com/cinema/cinemanews/2021/10/22084944/3122941/Tamil-cinema-Kala-Master-acting-in-nayanthara-movie.vpf |access-date=2021-10-23 |website=maalaimalar.com |language=Tamil}}</ref> |- |} == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಕಲಾ ಏಳು ಹುಡುಗಿಯರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಜಯಂತಿಯವರು ಮೊದಲು ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಉಥಿರಿಪೊಕ್ಕಲ್ ಮತ್ತು ಪೂಟ್ಟ ಪೂಕ್ಕಲ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಕಲಾ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಹೋದರಿ ಗಿರಿಜಾರವರು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಿತರು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದ ತಂಗಂ ಮತ್ತು ನಂತರ ರಘುರಾಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೋದರು. ನಂತರ ಅವರು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾದರು. ಕಲಾ ಅವರು ಆರನೇ ಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ ಬೃಂದಾ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿದ್ದರು. <ref>Ethiraj, Gopal. (2009-09-21) [http://www.asiantribune.com/news/2009/09/21/sunday-celebritykala-master-she-%E2%80%98sagala-kala-vallavi%E2%80%99 Sunday celebrity:Kala Master: she is ‘sagala Kala vallavi’]. Asian Tribune. Retrieved on 2013-11-30.</ref> ಅವರ ಸೋದರಳಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಪ್ರಸನ್ನ ಸುಜಿತ್ ಕೂಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಿವಂಗತ ರಘುರಾಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಗಿರಿಜಾ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಗಾಯತ್ರಿ ರಘುರಾಮ್ ಕೂಡ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆ. ತಮ್ಮ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಮನದ ಮಾಯಿಲಾದದಲ್ಲಿ ಆ್ಯಂಕರ್ ಆಗಿ ಜಯಂತಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ನಟ ಶಾಂತನು ಭಾಗ್ಯರಾಜ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಾ ಈ ಹಿಂದೆ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಇ ಮೂಲದ ಉದ್ಯಮಿ ಗೋವಿಂದರಾಜನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ನಟಿ ಸ್ನೇಹಾ ಅವರ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದರು. ಮದುವೆಯ ನಂತರ ಕಲಾ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದುಬೈಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಚೆನ್ನೈಗೆ ಮರಳಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವು. ಈ ಜೋಡಿ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಸ್ನೇಹಾ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news/july-06-01/07-07-06-sneha.html Tamil movies : Dancing sisters’ war dance against Sneha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130306082921/http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news/july-06-01/07-07-06-sneha.html |date=2013-03-06 }}. Behindwoods.com (2006-07-07). Retrieved on 2013-11-30.</ref> ಅವರು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅದೊಂದು ಪ್ರೇಮ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ. == ದೂರದರ್ಶನ == {| class="wikitable sortable " style="font-size:90% width:75%" ! style="background:#B0C4DE;" |ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE;" | ತೋರಿಸು ! style="background:#B0C4DE;" | ಪಾತ್ರ ! style="background:#B0C4DE;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ! style="background:#B0C4DE;" | ಚಾನಲ್ |- | rowspan="2" | ೨೦೦೬ | ''ಜೋಡಿ ನಂಬರ್ ಒನ್ (ಸೀಸನ್ 1)'' | ಸ್ವಯಂ | ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಸ್ಟಾರ್ ವಿಜಯ್ |- | ಸೂಪರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ | ಸ್ವಯಂ | ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಅಮೃತ ಟಿವಿ (ಮಲಯಾಳಂ) |- | rowspan="2" | ೨೦೦೭ | ಸೂಪರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ 2 | ಸ್ವಯಂ | ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಅಮೃತ ಟಿವಿ (ಮಲಯಾಳಂ) |- | ಸೂಪರ್ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜೂನಿಯರ್ | ಸ್ವಯಂ | ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಅಮೃತ ಟಿವಿ (ಮಲಯಾಳಂ) |- | ೨೦೦೮ | ''ಓಡಿ ವಿಲಾಯದು ಪಾಪ'' | ಸ್ವಯಂ | ನಿರ್ದೇಶಕ / ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಕಲೈಂಜರ್ ಟಿ.ವಿ |- | ೨೦೦೮-೨೦೧೩ | ''ಮಾನದ ಮಾಯಿಲದ'' (1-8 ಋತುಗಳು) | ಸ್ವಯಂ | ನಿರ್ದೇಶಕ / ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ | ಕಲೈಂಜರ್ ಟಿ.ವಿ |- | ೨೦೧೪ | ''ಡಿ 4 ನೃತ್ಯ'' (ಸೀಸನ್ 1) | ಸ್ವಯಂ | ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಮಜವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ ( [[ಮಲಯಾಳಂ]] ) |- | ೨೦೨೨ | ಪೊಟ್ಟಿಕ್ಕು ಪೊಟ್ಟಿ – RU ರೆಡಿ | ಸ್ವಯಂ | ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು | ಬಣ್ಣಗಳು ತಮಿಳು |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] 767i3wjqgzxe3j9v5hb9m6m2s2e0pc8 0 158294 1384469 1340009 2026-08-27T05:43:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384469 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ಒಣ ಮೀನು ಚಟ್ನಿ | image = File:Mangalorean dry fish chutney.jpg | image_size =250px | image_alt = | caption = ಒಣ ಮೀನು ಚಟ್ನಿ | alternate_name = ಒಣ ಮೀನು ಚಟ್ನಿ | type = ಚಟ್ನಿ | course = | country = [[ಭಾರತ]] | region = [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಉಡುಪಿ]] | national_cuisine = | creator = <!-- or | creators = --> | year = | mintime = | maxtime = | served = | main_ingredient = | minor_ingredient = | variations = | serving_size = 100 g | calories = | calories_ref = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | cookbook = | commons = | other = | no_recipes = true }} '''ಒಣ ಮೀನಿನ ಚಟ್ನಿ''' ರುಚಿಕರವಾದ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಚಟ್ನಿ ಒಣ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಜನರು ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಆಟಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |last1=Kannada |first1=TV9 |title=ತಿಂದರೆ ಮತ್ತೆ ತಿನ್ನಬೇಕು ಎನಿಸುವ ಕರಾವಳಿ ಶೈಲಿಯ ಒಣ ಮೀನು ಚಟ್ನಿ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ? |url=https://tv9kannada.com/lifestyle/how-to-make-a-coastal-style-dry-fish-chutney-that-will-make-you-want-to-eat-it-again-heres-how-to-make-a-simple-recipe-siu-763075.html#:~:text=%E0%B2%92%E0%B2%A3%20%E0%B2%AE%E0%B3%80%E0%B2%A8%E0%B3%81%20%E0%B2%9A%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BF%20%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B3%81%E0%B2%B5%20%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%A7%E0%B2%BE%E0%B2%A8,%E0%B2%B6%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%A7%20%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF%20%E0%B2%92%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%81%20%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B2%BF%20%E0%B2%A4%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%86%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B2%BF). |access-date=17 July 2024 |work=TV9 Kannada |date=17 January 2024 |language=kn}}</ref> == ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು == ೫೦ ಗ್ರಾಂ- ಒಣಗಿದ ಮೀನು, ಒಂದು ಚಮಚ ತೆಂಗಿನ [[ಎಣ್ಣೆ]], [[ಶುಂಠಿ]], ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಹಸಿಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, [[ಒಂದು]] ಚಮಚ [[ಕೊತ್ತಂಬರಿ]] ಬೀಜ, ಎರಡು ಕಪ್ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ತುರಿ, ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಎಸಳು, ಸ್ವಲ್ಪ ಹುಣಸೆ.<ref>{{cite web |title=Dry fish chutney Recipe: How to Make Dry fish chutney Recipe - bigbasket Cookbook{{!}} bigbasket.com |url=https://www.bigbasket.com/cookbook/recipes/4175/dry-fish-chutney/ |website=www.bigbasket.com |access-date=17 July 2024 |archive-date=17 ಜುಲೈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717144959/https://www.bigbasket.com/cookbook/recipes/4175/dry-fish-chutney/ |url-status=dead }}</ref> == ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == * ಮೊದಲಿಗೆ ಬಾಣಲೆಗೆ ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಒಣ ಮೀನು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ತನಕ ಫ್ರೈ/ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಮೀನು ಗರಿಗರಿಯಾದ ಬಳಿಕ, ಬಾಣಲೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಬಿಡಿ. * ಒಣಮೀನಿನ ಬಾಲ ಹಾಗೂ ತಲೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದು ಕ್ಲೀನ್ ಮಾಡಿ. (ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಒಣಮೀನನ್ನು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು). ಆ ಬಳಿಕ ಈ ಒಣಮೀನನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. * ಮಿಕ್ಸಿ ಜಾರಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಒಮ್ಮೆ ಗ್ರೈಂಡ್/ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ. ರುಬ್ಬಿದ ಮಸಾಲೆಗೆ ತೆಂಗಿನ ತುರಿ ಹಾಕಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೈಂಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. (ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ). * ಈ ಮಸಾಲೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ತುಂಡರಿಸಿಟ್ಟ ಒಣಮೀನನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದರೆ ಚಟ್ನಿ ರೆಡಿ/ತಯಾರದಂತೆ. ಒಣಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನ ಅಂಶವಿರುವ ಕಾರಣ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಗಂಜಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಣಮೀನು ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅದರ ರುಚಿಯೇ ಬೇರೆ. == ಬೇರೆ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಣ ಮೀನು ಚಟ್ನಿ == * ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಚಟ್ನಿ - ತುಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] shs5p7bmbz12satormduu2lsx7dy7p6 0 172941 1384450 1338980 2026-08-27T03:29:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384450 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | type = ಲಾಭರಹಿತ | key_people = ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ | name = ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ | founded_date = ೨೦೦೭ | founder = ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ | location = [[ಭಾರತ]] | area_served = [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ | focus = ಬಾಲಕಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣ | method =ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು | num_volunteers = ೧೩,೦೦೦+ | homepage = {{URL|http://www.educategirls.ngo/}} }} '''ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್''' ಎಂಬುದು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದನ್ನು ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಸುಶಿಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹುಡುಗಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Educate Girls Official Website">{{Cite web |title=Educate Girls Organisation: A Developmental Imperative for Future |url=https://www.learningroutes.in/blog/educate-girls-organisation |access-date=2024-05-30 |website=www.learningroutes.in |language=en}}</ref> ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ೧೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಶಾಲಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಬೃಹತ್ ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ . ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳ (ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗರು ಇಬ್ಬರೂ) ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಶ್ರಮವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=30 August 2018 |title=Dr. Shamika Ravi director of Research brookings India congratulates Educate girls |url=https://www.devdiscourse.com/article/education/140786-dr-shamika-ravi-director-of-research-brookings-india-congratulates-educate-girls |access-date=11 April 2019 |website=www.devdiscourse.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=April 17, 2015 |title=In Rajasthan, this NGO is getting boys campaign for girls education |url=https://www.firstpost.com/living/rajasthan-ngo-getting-boys-campaign-girls-education-2201492.html |access-date=15 April 2019 |work=[[Firstpost]]}}</ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ೬.೭ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಟ್ಟು ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಸುಮಾರು ೩೮೦,೦೦೦ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=December 5, 2014 |title=When girls returned to the classroom |url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20141215-when-girls-returned-to-the-classroom-806186-2014-12-05 |access-date=12 April 2019 |website=[[India Today]]}}</ref> == ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಾರಾಂಶ == ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಂಬುದು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=2018 |title=The Bond that is Educating Girls Across India |url=http://www.ipsnews.net/2018/12/bond-educating-girls-across-india/ |access-date=17 April 2019 |website=www.ipsnews.net}}</ref> ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ೧೮,೦೦೦ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ . ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲದ ಜಾಗತಿಕ ಲಾಭರಹಿತ ಶಿಕ್ಷಣ 'ಹಂಡ್ರೆಡ್' ಆಯೋಜಿಸಿದ 'ಹಂಡ್ರೆಡ್ ೨೦೨೧ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಪಟ್ಟಿ'ಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ನ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರು, ನಾವೀನ್ಯಕಾರರು, ನಿಧಿದಾರರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ೧೫೦ ಸದಸ್ಯರು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=13 November 2020 |title=Educate Girls Among the World's 100 Most Inspiring Innovations in K12 Education |url=https://www.businesswire.com/news/home/20201113005344/en/Educate-Girls-Among-the-World%E2%80%99s-100-Most-Inspiring-Innovations-in-K12-Education |access-date=10 April 2021 |publisher=www.businesswire.com |language=en}}</ref> ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್, ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.educategirls.in/educate/what-we-do.aspx Educate Girls: What We Do]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=August 2019|bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{Cite web |title=Can Machine Learning Double Your Social Impact? |url=https://ssir.org/articles/entry/can_machine_learning_double_your_social_impact |access-date=12 April 2019}}</ref> ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು. ಇವರು [[ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್|ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ]] ಬಿಎಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಏಷ್ಯಾ ೨೧ ಯುವ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=18 November 2013 |title=Educate Girls - Enabling Communities In Rural Rajasthan To Send Their Daughters To School |url=https://www.thebetterindia.com/8616/educate-girls-enabling-communities-in-rural-rajasthan-to-send-their-daughters-to-school |access-date=10 April 2021 |publisher=The Better India}}</ref> === ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡದ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು === ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ೧೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ(ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡ)ರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=October 11, 2018 |title='Who Will Look After The Goats?': How a 9-YO Girl Battled All Odds For Education |url=https://www.thebetterindia.com/161777/tribal-girl-educate-girls-news/ |access-date=12 April 2019 |publisher=[[The Better India]]}}</ref> ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=3 October 2017 |title=The cause of girl child education is close to my heart: Safeena Husain, Educate Girls |url=http://indiacsr.in/the-cause-of-girl-child-education-is-close-to-my-heart-safeena-husain-educate-girls/ |access-date=14 April 2019}}</ref> ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡವು ಸಮುದಾಯ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ (ಮನೆ-ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು, ದಾಖಲಾತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು), ಪಠ್ಯಕ್ರಮ (ಜಿಕೆಪಿ) ಅನುಷ್ಠಾನ, [[ನಾಯಕತ್ವ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇರಣೆ|ಪ್ರೇರಣೆಯಲ್ಲಿ]] ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=September 9, 2018 |title=Here's how Development Impact Bond helped Mumbai's Safeena Husain and her NGO |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/first-dibs-on-happiness/articleshow/65738074.cms |access-date=12 April 2019 |publisher=[[Mumbai Mirror]]}}</ref> ಈ ತಂಡದಲ್ಲಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೧೮ ರಿಂದ ೩೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರು. ಪ್ರತಿ ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ವರ್ಷವಿಡೀ ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿರಂತರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=June 1, 2015 |title=Educating India's Girls: It Takes a Community |url=http://www.worldbank.org/en/news/feature/2015/05/29/educating-indias-girls-it-takes-a-community |access-date=10 April 2019 |website=[[World Bank Group]] |archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417040939/http://www.worldbank.org/en/news/feature/2015/05/29/educating-indias-girls-it-takes-a-community |url-status=dead }}</ref> === ಬಾಲಕಿಯರ ದಾಖಲಾತಿ ಹೆಚ್ಚಳ === ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮನೆ-ಮನೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ನಡೆಸಿದ) ಬಳಸಿದ ನಂತರ, ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆತರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಂಡರು, ಹಿರಿಯರು, ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತ, ಟೀಮ್ ಬಾಲಿಕಾ ಮತ್ತು ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಡುವೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=August 30, 2018 |title=Development impact bond results in education announced |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/education/development-impact-bond-results-on-learning-improvement-announced/article24816717.ece |access-date=14 April 2019 |website=[[Business Line]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 July 2018 |title=The Educate Girls DIB exceeded its goals: How did they do it and what does it mean? |url=https://www.devex.com/news/the-educate-girls-dib-exceeded-its-goals-how-did-they-do-it-and-what-does-it-mean-93112 |access-date=12 April 2019 |website=www.devex.com}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ಪೋಷಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಶಿಕ್ಷಾ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಹಲ್ಲಾ ಸಭೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="webmum">{{Cite web |date=September 9, 2018 |title=Here's how Development Impact Bond helped Mumbai's Safeena Husain and her NGO |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/first-dibs-on-happiness/articleshow/65738074.cms |access-date=12 April 2019 |publisher=[[Mumbai Mirror]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/sunday-read/first-dibs-on-happiness/articleshow/65738074.cms "Here's how Development Impact Bond helped Mumbai's Safeena Husain and her NGO"]. [[Mumbai Mirror]]. September 9, 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 April</span> 2019</span>.</cite></ref><ref name="hilin">{{Cite web |date=3 October 2017 |title=The cause of girl child education is close to my heart: Safeena Husain, Educate Girls |url=http://indiacsr.in/the-cause-of-girl-child-education-is-close-to-my-heart-safeena-husain-educate-girls/ |access-date=14 April 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://indiacsr.in/the-cause-of-girl-child-education-is-close-to-my-heart-safeena-husain-educate-girls/ "The cause of girl child education is close to my heart: Safeena Husain, Educate Girls"]. 3 October 2017<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2019</span>.</cite></ref> === ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು === ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿ (ಎಸ್‌ಎಂ‌ಸಿ) ಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ೧೫ ಸದಸ್ಯರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೋಷಕರು, [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಶಿಕ್ಷಕರು]] ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವರು ಶಾಲಾ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಈ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಶಾಲಾ ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (ಎಸ್‌ಐ‌ಪಿಗಳು) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=December 30, 2015 |title=Here are 15 projects helping educate needy children |url=https://www.dnaindia.com/india/report-here-are-15-projects-helping-educate-needy-children-2160718 |access-date=13 April 2019 |website=[[Daily News and Analysis]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 29, 2017 |title=Union Minister Smriti Zubin Irani to present Women Transforming India Awards |url=http://indiaeducationdiary.in/union-minister-smriti-zubin-irani-present-women-transforming-india-awards/ |access-date=13 April 2019 |archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417040941/http://indiaeducationdiary.in/union-minister-smriti-zubin-irani-present-women-transforming-india-awards/ |url-status=dead }}</ref> === ಕಲಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು === ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ತನ್ನ ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡಕ್ಕೆ (ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು) ಜ್ಞಾನ್ ಕಾ ಪಿತಾರ (ಜಿಕೆಪಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಿಟ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಲಿಕಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕಾ ಪರಿಕರಗಳು ೩, ೪ ಮತ್ತು ೫ ನೇ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಜಿಕೆಪಿ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳು, ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಕ್‌ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಮಗು ಹಿಂದುಳಿಯದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಲಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕಿಯರ ಸೃಷ್ಟಿ === ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರತಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಸಭಾಗಳ (ಬಾಲಕಿಯರ ಮಂಡಳಿಗಳು) ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ೧೩ ಸದಸ್ಯರ ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಶಾಲೆಯೊಳಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=January 5, 2014 |title=The Sunday Tribune - Spectrum |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20140105/spectrum/main1.htm |access-date=12 April 2019 |website=www.tribuneindia.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂಡವು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ]] ಪಾಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ೫೦ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಈ ೫೦-ಶಾಲೆಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಉಪಕ್ರಮ (ಆರ್‌ಇ‌ಐ) ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=October 15, 2018 |title=Lessons from Educate Girls DIB are for everyone: Safeena Husain, Founder & Executive Director, Educate Girls |url=https://www.financialexpress.com/education-2/lessons-from-educate-girls-dib-are-for-everyone-safeena-husain-founder-executive-director-educate-girls/1349057/ |access-date=14 April 2019 |publisher=The Financial Express (India)}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Review of the Rajasthan Education Initiative (REI) |url=http://www.educationinnovations.org/research-and-evidence/review-rajasthan-education-initiative-rei |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313075437/http://www.educationinnovations.org/research-and-evidence/review-rajasthan-education-initiative-rei |archive-date=2016-03-13 |access-date=2016-03-06 |publisher=EducationInnovations.org}}</ref><ref>[http://rajshiksha.gov.in/REIMain.htm Rajasthan Education Initiative] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423074525/http://www.rajshiksha.gov.in/reimain.htm |date=2016-04-23 }} Government of [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|Rajasthan]] Official Website</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಶಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ೪,೪೨೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸಫೀನಾ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವು ಕೈಜೋಡಿಸುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="Educate Girl Reference2">{{Cite news |date=18 November 2013 |title=Educate Girls - Enabling Communities In Rural Rajasthan To Send Their Daughters To School |url=https://www.thebetterindia.com/8616/educate-girls-enabling-communities-in-rural-rajasthan-to-send-their-daughters-to-school |access-date=10 April 2021 |publisher=The Better India}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thebetterindia.com/8616/educate-girls-enabling-communities-in-rural-rajasthan-to-send-their-daughters-to-school "Educate Girls - Enabling Communities In Rural Rajasthan To Send Their Daughters To School"]. The Better India. 18 November 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 April</span> 2021</span>.</cite></ref> ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಂತವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಯುನಿಸೆಫ್, ಪ್ರಥಮ್ ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಸರ್ವ್ ಮತ್ತು ಡ್ರೀಮ್ ಕ್ಯಾಚರ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನಂತಹ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಪಾಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾಲಿ, ಸುಮೇರ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೭೦,೦೦೦ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref name="perfina">{{Cite news |date=October 15, 2018 |title=Lessons from Educate Girls DIB are for everyone: Safeena Husain, Founder & Executive Director, Educate Girls |url=https://www.financialexpress.com/education-2/lessons-from-educate-girls-dib-are-for-everyone-safeena-husain-founder-executive-director-educate-girls/1349057/ |access-date=14 April 2019 |publisher=The Financial Express (India)}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.financialexpress.com/education-2/lessons-from-educate-girls-dib-are-for-everyone-safeena-husain-founder-executive-director-educate-girls/1349057/ "Lessons from Educate Girls DIB are for everyone: Safeena Husain, Founder & Executive Director, Educate Girls"]. The Financial Express (India). October 15, 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |title=Educate Girls: History |url=http://educategirls.in/index.php/who-we-are/history |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228171332/http://educategirls.in/index.php/who-we-are/history |archive-date=2011-12-28 |access-date=2012-01-14}}</ref>  <ref name="Educate Girl Reference3">{{Cite news |last=Basu |first=Ranajoy |date=7 March 2017 |title=How impact investors are helping to educate girls in India {{!}} Reuters Events {{!}} Sustainable Business |url=https://www.reutersevents.com/sustainability/how-impact-investors-are-helping-educate-girls-india |access-date=11 April 2021 |publisher=www.reutersevents.com |archive-date=11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411105444/https://www.reutersevents.com/sustainability/how-impact-investors-are-helping-educate-girls-india |url-status=dead }}</ref> == ಗುರಿ == ಸಮುದಾಯ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನಿಯತಾಂಕಗಳಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಎನ್‌ಜಿ‌ಒ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ, ಹುಡುಗಿಯರ ಶಾಲಾ ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. * ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಹುಡುಗಿಯರ ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು. * ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. == ಪರಿಣಾಮ == * ೩೮೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಮರಳಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. * ಶಾಲೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ೯೦% ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು .<ref>{{Cite web |date=January 24, 2018 |title=5 Women On A Crusade To Empower The Girl Child |url=https://www.shethepeople.tv/news/5-women-crusade-empower-girl-child |access-date=16 April 2019}}</ref> * ೧೫೦,೦೦೦ ಸಕ್ರಿಯ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕರು.<ref>{{Cite news |date=28 November 2017 |title=Helping girls to study rather than become child brides |url=https://www.bbc.com/news/business-41483813 |access-date=16 April 2019 |publisher=[[BBC News Online]]}}</ref> * ೧೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಬಾಲಿಕಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು. * ಒಟ್ಟು ೬.೭ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು. * ಯುಬಿಎಸ್ ಆಪ್ಟಿಮಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ <ref>{{Cite web |date=July 13, 2018 |title=What can we learn from the results of the world's first development impact bond in education? |url=https://www.brookings.edu/events/what-can-we-learn-from-the-results-of-the-worlds-first-development-impact-bond-in-education/ |access-date=12 April 2019}}</ref> ಮತ್ತು ಸಿಐಎಫ್‌ಎಫ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಡಿಐಬಿ ( ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬಾಂಡ್ ) <ref>{{Cite news |date=July 13, 2018 |title=UBS puts Indian girls into school - and makes a profit |url=https://www.reuters.com/article/us-india-education-investment/ubs-puts-indian-girls-into-school-and-makes-a-profit-idUSKBN1K31F3 |access-date=12 April 2019 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಅದರ ಎರಡೂ ಗುರಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Education Development Impact Bond |url=https://ciff.org/grant-portfolio/education-development-impact-bond/ |access-date=2016-12-27 |website=ciff.org }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ ೭೫೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದ]] ಮೊದಲ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ (ಆಡಾಸಿಯಸ್) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Educate Girl Reference1">{{Cite news |date=13 November 2020 |title=Educate Girls Among the World's 100 Most Inspiring Innovations in K12 Education |url=https://www.businesswire.com/news/home/20201113005344/en/Educate-Girls-Among-the-World%E2%80%99s-100-Most-Inspiring-Innovations-in-K12-Education |access-date=10 April 2021 |publisher=www.businesswire.com |language=en}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.businesswire.com/news/home/20201113005344/en/Educate-Girls-Among-the-World%E2%80%99s-100-Most-Inspiring-Innovations-in-K12-Education "Educate Girls Among the World's 100 Most Inspiring Innovations in K12 Education"]. www.businesswire.com. 13 November 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 April</span> 2021</span>.</cite></ref> == ಗೌರವಗಳು == ಎಜುಕೇಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ: * ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ದಾಸ್ರಾ ವಿಲೇಜ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref name="Educate Girl Reference2" /> * ೨೦೧೧ ರ ೩ನೇ ಎಡೆಲ್‌ಗಿವ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಗೌರವಗಳು.<ref name="Educate Girl Reference2"/> * ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್|ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ]] ಭಾರತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref name="Educate Girl Reference2" /> * ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೧೪.<ref>{{Cite web |title=Women of Worth: About the Nominee - Safeena Husain |url=http://sites.ndtv.com/women-of-worth/nominee-safeena-husain/ |publisher=NDTV.com}}</ref> * ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಾಗಿ WISE ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೧೪.<ref>{{Cite web |title=2014 Wise Awards |url=https://www.wise-qatar.org/wise-awards-2014 |publisher=Wise-Qatar.org}}</ref> * ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೪. * ೨೦೧೫ ರ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅತ್ಯಂತ ನೈತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.<ref>{{Cite web |last=webthemez |title=India's Most Ethical Companies Conference & Awards |url=http://www.worldcsrcongress.com/ethical/ethical.html |access-date=2016-12-27 |website=www.worldcsrcongress.com}}</ref> * ೨೦೧೫ ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗಾಗಿ ಸ್ಕೋಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ ಅವರಿಗೆ.<ref>{{Citation |last=Skoll.org |title=Safeena Husain - Educate Girls - 2015 Skoll Award for Social Entrepreneurship |date=2015-04-27 |url=https://www.youtube.com/watch?v=V5yk9fdygvM&index=22&list=PLHao2fgbzdxIdi0ahZXzOmsJN_5lfZBhv |access-date=2016-12-27}}</ref> * ನಾಸ್ಕಾಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೬.<ref>{{Cite web |title=Forbes India Magazine - NASSCOM Social Innovation Forum aims to impact 1 billion lives by 2020 |url=http://www.forbesindia.com/article/nasscom-india-leadership-forum-2016/nasscom-social-innovation-forum-aims-to-impact-1-billion-lives-by-2020/42227/1 |access-date=2016-12-27 |website=Forbes India |language=en-US}}</ref> * NDTV-L'Oréal [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ವುಮೆನ್ ಆಫ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೬ – ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ ಅವರಿಗೆ.<ref>{{Cite news |date=2016-02-11 |title=Women of Worth: About the Awardee - Safeena Husain |url=http://sites.ndtv.com/women-of-worth/about-the-awardee-safeena-husain/ |access-date=2016-12-27 |work=Women Of Worth |language=en-US}}</ref> * ಇಟಿ ಪ್ರೈಮ್ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೯ – ಸಫೀನಾ ಹುಸೇನ್ ಅವರಿಗೆ.<ref>{{Cite web |last=Mar 2019 |first=ET Online {{!}} 29 |last2=Ist |first2=11:03 Pm |date=29 March 2019 |title=ETPWLA 2019: Safeena Husain of Educate Girls Foundation receives 'Beyond Business' award |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/etpwla-2019-safeena-husain-of-educate-girls-foundation-receives-beyond-business-award/videoshow/68637696.cms |access-date=2021-04-25 |website=The Economic Times}}</ref> * == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] 037348zo5fuo4egukpzqz148xqleq0b 0 173046 1384437 1335562 2026-08-26T22:27:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384437 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅರ್ಚನಾ | image = Archana .jpg | caption = ಅರ್ಚನಾ ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ [[:en:Daasi|''ದಾಸಿ'']](೧೯೮೮) ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ [[:en: National Film Award for Best Actress|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದರು. | birth_name = ಸುಧಾ | birth_date = | birth_place = [[ವಿಜಯವಾಡ]], [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = ನಟಿ | known_for = | notable_works = | awards = [[:en:National Film Award for Best Actress|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br/>[[:en:Nandi Special Jury Award|ನಂದಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] }} '''ಅರ್ಚನಾ''' (ಜನನ ಸುಧಾ) ಇವರು ಭಾರತೀಯ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಕೂಚಿಪೂಡಿ|ಕೂಚಿಪುಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಥಕ್]] ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎರಡು [[:en: National Film Awards|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2007/05/04/stories/2007050404900200.htm |archive-url=https://archive.today/20130125130333/http://www.hindu.com/2007/05/04/stories/2007050404900200.htm |url-status=dead |archive-date=25 January 2013 |title=Waiting for good roles: Archana |date=4 May 2007 |work=[[The Hindu]] |access-date=8 May 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Events/13026.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070824062806/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/events/13026.html |url-status=dead |archive-date=24 August 2007 |title=Star Talk - Archana |date=22 August 2007 |work=IndiaGlitz |access-date=8 May 2010}}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ===ತಮಿಳು=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ!! ಶೀರ್ಷಿಕೆ!! ಪಾತ್ರ |- |rowspan="2"|೧೯೮೦ |''[[:en:Thai Pongal (film)|ತೈ ಪೊಂಗಲ್]]'' || |- |''ತುಣಿವೆ ತೊಝನ್'' || |- |೧೯೮೨ |''[[:en:Kadhal Oviyam|ಕಾದಲ್ ಓವಿಯಂ]]'' || |- |೧೯೮೩ |''ವಸಂತಮೆ ವರುಗ'' || |- |೧೯೮೪ |''[[:en:Neengal Kettavai|ನೀಂಗಲ್ ಕೆಟ್ಟವೈ]]'' || ರಾಧಾ |- |rowspan="2"|೧೯೮೫ |''[[:en:Yemaatrathe Yemaaraathe|ಯೇಮಾತ್ರತೇ ಯೇಮಾರಾತೇ]]'' || |- |''ಪುಯಲ್ ಕಡಂತ ಬೂಮಿ'' || |- |೧೯೮೭ |''[[:en:Rettai Vaal Kuruvi|ರೆಟ್ಟೈ ವಾಳ್ ಕುರುವಿ]]'' || ತುಳಸಿ |- |೧೯೮೮ |''[[:en:Veedu|ವೀಡು]]'' || ಸುಧಾ |- |೧೯೮೯ |''[[:en:Sandhya Raagam (1989 film)|ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗಂ]]'' || ತುಳಸಿ |- |೧೯೯೧ |''ವೈದೇಹಿ ವಂಧಾಚು'' || |- |rowspan="2"|೨೦೦೭ |''[[:en:Parattai Engira Azhagu Sundaram|ಪರತ್ತೈ ಎಂಗಿರ ಅಳಗು ಸುಂದರಂ]]'' || ಮೀನಾಕ್ಷಿ |- |''[[:en:Onbadhu Roobai Nottu|ಒಂಬದು ರೂಬಾಯಿ ನೋಟು]]''|| ವೆಲೈ |- |rowspan="2"|೨೦೧೮ |''[[:en:Kinar (film)|ಕೇಣಿ]]''|| ಸುಗಂತಿ |- |''[[:en:Seethakaathi|ಸೀತಕಾತಿ]]''|| ಲಕ್ಷ್ಮಿ |- |rowspan="2"|೨೦೧೯ |''[[:en:Namma Veettu Pillai|ನಮ್ಮ ಮನೆ ಪಿಳ್ಳೈ]]'' || ತೇನ್ಮೋಳಿ |- |''[[:en:Azhiyatha Kolangal 2|ಅಜಿಯಾತ ಕೊಳಂಗಲ್ ೨]]'' || ಮೋಹನ |- |} ===ತೆಲುಗು=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ !! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಪಾತ್ರ!! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |೧೯೮೧|| ''ಮಧುರ ಗೀತಂ'' || || |- |೧೯೮೩|| ''ಪೊಲೀಸ್ ವೆಂಕಟಸ್ವಾಮಿ'' || || |- |rowspan="2"|೧೯೮೬|| ''[[:en:Nireekshana|ನಿರೀಕ್ಷಣಾ]]'' || ತುಳಸಿ || |- | ''[[:en:Ladies Tailor|ಲೇಡೀಸ್ ಟೈಲರ್]]'' || ಸುಜಾತಾ || |- |rowspan="3"|೧೯೮೮|| ''ಉಕ್ಕು ಸಂಕೆಲ್ಲು'' || || |- | ''[[:en:Daasi (1988 film)|ದಾಸಿ]]'' || ಕಾಮಾಕ್ಷಿ || |- | ''ಯೋಗಿ ವೇಮನ'' ||ವಿಶ್ವದ || |- |೧೯೯೦|| ''[[:en:Matti Manushulu|ಮಟ್ಟಿ ಮನುಷ್ಯರು]]'' || || |- |rowspan="2"|೧೯೯೧||''[[:en:Bharat Bandh|ಭಾರತ್ ಬಂದ್]]'' || || |- | ''ವಿಧಾತ'' || ಜ್ವಾಲಾ ||<ref>{{Cite web |title=Vidhata 1991 Telugu Movie Cast Crew, Actors, Director, Vidhata Producer, Banner, Music Director, Singers & Lyricists |url=https://moviegq.com/movie/vidhata-9356/cast-crew |access-date=2023-10-23 |website=MovieGQ |language=en |archive-date=2023-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030170213/https://moviegq.com/movie/vidhata-9356/cast-crew |url-status=dead }}</ref> |- |rowspan="2"|೧೯೯೨|| ''[[:en:Chakravyuham|ಚಕ್ರವ್ಯೂಹಂ]]'' || || |- |''ಪ್ರೇಮ ದ್ರೋಹಿ'' || || |- |೧೯೯೪||''ಪಚ್ಚ ತೋರಣಂ'' || || |- |೨೦೨೨ |[[:en:Chor Bazaar (film)|''ಚೋರ್ ಬಜಾರ್'']] | |} ===ಮಲಯಾಳಂ=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ!! ಶೀರ್ಷಿಕೆ!! ಪಾತ್ರ |- |೧೯೮೫|| ''[[:en:Thammil Thammil|ತಮ್ಮಿಲ್ ತಮ್ಮಿಲ್]]'' || ಗಾಯತ್ರಿ |- |೧೯೮೬|| ''[[:en:Malamukalile Daivam|ಮಲಮುಕಲಿಲೆ ದೈವಂ]]'' || ಮೇರಿ |- |೧೯೮೯|| ''[[:en:Piravi|ಪಿರವಿ]]''|| ಚಾಕ್ಯಾರನ ಮಗಳು |- |೧೯೯೧||''[[:en:Onnaam Muhurtham|ಓನ್ನಾಂ ಮುಹೂರ್ತಂ]]'' || ರಾಧಿಕಾ ವಿಶ್ವನಾಥ್ |- |೧೯೯೨|| ''[[:en:Yamanam|ಯಮನಂ]]'' || ಅಂಬಿಲ್ |- |೧೯೯೪|| ''[[:en:Sammohanam|ಸಮ್ಮೋಹನಂ]]'' || ಪೆನ್ನು |- |೧೯೯೬|| ''ಮಾದಮ್ಮಾ'' |- |೨೦೧೮|| ''[[:en:Kinar (film)|ಕಿನಾರ್]]'' || ಸುಗಂತಿ |- |} ===ಕನ್ನಡ=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ!! ಶೀರ್ಷಿಕೆ!! ಪಾತ್ರ |- |೧೯೮೫|| ''[[:en:Premigala Saval|ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಸವಾಲ್]]'' |- |rowspan="2"|೧೯೮೬||''[[:en:Belli Naaga|ಬೆಲ್ಲಿ ನಾಗ]]'' |- | ''[[:en:Guri (1986 film)|ಗುರಿ]]'' ||ಶಾಂತಾದೇವಿ |- |೧೯೮೭|| ''[[:en:Ondu Muttina Kathe|ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ]]'' ||ಕಾಕಿ |- |೧೯೯೬|| ''[[:en:Huliya (film)|ಹುಲಿಯ]]'' ||ಮೈದಾನಿ |- |} ===ಇತರೆ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು=== {| class="wikitable sortable" ! ವರ್ಷ!! ಶೀರ್ಷಿಕೆ !! ಭಾಷೆ !!ಪಾತ್ರ |- |೧೯೮೯||''[[:en:Bagh Bahadur|ಬಾಗ್ ಬಹದ್ದೂರ್]]'' ||ಬಂಗಾಳಿ||ರಾಧ |- |೧೯೯೩||''ಮೋ ಕನ್ಹುರೆ''||ಒಡಿಯಾ |- |೨೦೦೨|| ''[[:en:Nishad (2002 film)|ನಿಶಾದ್]]'' ||ಹಿಂದಿ||ಸತಿ ಗುಜರಾಲ್ |- |} ==ದೂರದರ್ಶನ== * [[:en:Meenakshi Ponnunga|''ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಪೊನ್ನುಂಗಾ'']] (೨೦೨೨-೨೦೨೩) [[:en:Zee Tamil|ಜೀ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ಮೀನಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== {| class="wikitable" |+ !ವರ್ಷ !ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು !ವರ್ಗ !ಚಲನಚಿತ್ರ |- |೧೯೮೬ |[[:en:Nandi Awards|ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |[[:en:Nandi Special Jury Award|ನಂದಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |''[[:en:Nireekshana|ನಿರೀಕ್ಷಣ]]'' (೧೯೮೬) |- |೧೯೮೮ |[[:en:National Film Awards|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |[[:en:National Film Award for Best Actress|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] | rowspan="2" |''[[:en:Veedu|ವೀಡು]]'' (೧೯೮೭) |- | rowspan="2" |೧೯೮೯ |[[:en:Filmfare Awards South|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] |[[:en:Filmfare Award for Best Actress – Tamil|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ತಮಿಳು]] |- |[[:en:National Film Awards|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |[[:en:National Film Award for Best Actress|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |''[[:en:Daasi (1988 film)|ದಾಸಿ]]'' (೧೯೮೮) |- |೨೦೦೭ |[[:en:Tamil Nadu State Film Awards|ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] |[[:en:Tamil Nadu State Film Award for Best Character Artiste (Female)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರ ಕಲಾವಿದೆ (ಮಹಿಳೆ)]]<ref>{{cite news |date=29 September 2009 |title=Rajini, Kamal win best actor awards |work=[[The Hindu]] |location=Chennai, India |url=http://www.hindu.com/2009/09/29/stories/2009092950250100.htm |archive-url=https://archive.today/20120908115932/http://www.hindu.com/2009/09/29/stories/2009092950250100.htm |url-status=dead |archive-date=8 September 2012 |access-date=28 September 2009}}</ref> |''[[:en:Onbadhu Roobai Nottu|ಒಂಬದು ರೂಬೈ ನೊಟ್ಟು]]'' (೨೦೦೭) |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ== * {{IMDb name|0033610}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳೆ]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] p29box567hq9mlax43dh1cjlvipyhez 0 178558 1384475 1384422 2026-08-27T07:04:05Z Nageshkumarcs 38652 1384475 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = | caption = | director = ಗೀತು ಮೋಹನದಾಸ್ | writer = [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]]<br/>ಗೀತು ಮೋಹನದಾಸ್ | producer = ವೆಂಕಟ್ ಕೆ. ನಾರಾಯಣ<br/> ಯಶ್ | starring = {{Plainlist| * ಯಶ್ * ಕಿಯಾರಾ ಅಡ್ವಾಣಿ * [[ನಯನತಾರ]] * ಹುಮಾ ಖುರೇಷಿ * ತಾರಾ ಸುತಾರಿಯಾ * [[ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್]] }} | cinematography = ರಾಜೀವ್ ರವಿ | editing = ಉಜ್ವಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ | music = {{Plainlist| *'''ಹಾಡುಗಳು:''' * [[ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್]] * ವಿಶಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ * ತಾನಿಷ್ಕ್ ಬಾಗ್ಚಿ * ಫಹೀಮ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ * ಅರ್ಸ್ಲಾನ್ ನಿಜಾಮಿ *'''ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ:''' * ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್ }} | studio = ಕೆವಿಎನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್<br/>ಮಾನ್ಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ಸ್ | distributor = [[#ವಿತರಣೆ|ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ]] | released = 19 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ<br/>ಇಂಗ್ಲೀಷ್ | budget = {{INR|600-700 ಕೋಟಿ}}<ref name="BudgetSources"> * {{cite web |last=Govindaraj |first=S |date=4 September 2025 |title=ಯಶ್‌ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು.. 'ಟಾಕ್ಸಿಕ್‌' ನಿರ್ದೇಶಕಿಯನ್ನು ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿಲ್ಲ: ನಟ ಸುದೇವ್‌|url=https://kannada.asianetnews.com/gallery/cine-world/yash-geetu-toxic-movie-rumors-sudev-nair-clarifies-gvd-p2tkgnq |website=Asianet News |language=kn }} *{{cite web |last=Kilari |first=Subbarao |date=2 September 2025 |title=YASH : డైరెక్షన్ లో వేలు పెడుతున్న యష్.. టాక్సిక్ షూటింగ్ గందరగోళం |url=https://ntvtelugu.com/movie-news/yash-is-trying-his-hand-at-direction-toxic-shooting-chaos-853625.html |website=NTV Telugu |language=te }} *{{cite web |date=20 February 2026 |title=Yash's Toxic vs Ranveer Singh's Dhurandhar 2: Cast, budget and box office predictions, who will win?|url=https://zeenews.india.com/photos/entertainment/yash-s-toxic-vs-ranveer-singh-s-dhurandhar-2-cast-budget-box-office-predictions-who-will-win-this-massive-showdown-3004641/toxic-vs-dhurandhar-budget-3004642 |website=Zee News }} *{{cite web |date=21 February 2026 |title='Dhurandhar 2 vs Toxic': Ranveer Singh or Yash? Check cast, fees, age and star cast|url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/dhurandhar-2-vs-toxic-ranveer-singh-or-yash-check-cast-fees-age-star-cast-know-here-8qg3vs1?photo=1 |website=Asianet News }} *{{cite web |date=19 February 2026 |title=TOXIC Teaser Out: Yash's fierce avatar...|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/entertainment/south-movie/toxic-teaser-yash-kiara-advani-nayanthara-huma-qureshi-rukmini-vasanth-film/articleshow/128589626.cms |website=Navbharat Times }} *{{cite web |title=Inside Yash’s Rs 600 cr budget: How Toxic is creating distribution records across South India|url=https://www.indianexpress.com/article/entertainment/tamil/yash-toxic-shattered-distribution-records-across-south-india-rs-600-cr-budget-10553577/lite/ |date=27 February 2026 |website=The Indian Express }} *{{cite news |title=What is the plot of Yash's film? Goa's dreaded gangster...|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/entertainment/south-movie/toxic-plot-story-revealed-yash-film-is-about-goa-dreaded-gangster-raya-and-his-empire-of-fear-and-crime/articleshow/128541193.cms |date=21 February 2026 |website=Navbharat Times }} </ref> | gross = <!--Must cite a reliable published source with a reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb. no fan-sites.--> }} '''''ಟಾಕ್ಸಿಕ್''''' ( '''''ಎ ಫೇರಿ ಟೇಲ್ ಫಾರ್ ಗ್ರೋನ್-ಅಪ್ಸ್''''' ಎಂಬ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ) ಗೀತು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮುಂಬರುವ ಭಾರತೀಯ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ|ಅವಧಿಯ]] ದರೋಡೆಕೋರ ಚಿತ್ರ . ಇದರಲ್ಲಿ ಕಿಯಾರಾ ಅಡ್ವಾಣಿ, [[ನಯನತಾರ|ನಯನತಾರಾ]], ಹುಮಾ ಖುರೇಷಿ, ತಾರಾ ಸುತಾರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್]] ಜೊತೆಗೆ [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]] ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವೆಂಕಟ್ ಕೆ. ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಯಶ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆವಿಎನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Yash's 'Toxic' to be shot in English and Kannada; to be dubbed in multiple international languages |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/yash-toxic-shot-in-english-and-kannada-geetu-mohandas/article69257524.ece |access-date=24 February 2025 |website=The Hindu}}</ref> ''ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು'' ₹600–700 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇದುವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರವಾಗಲಿದೆ . <ref name="BudgetSources"></ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ''ಯಶ್ 19'' ಎಂಬ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಯಶ್ ಅವರ 19 ನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರವರೆಗೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈ]], [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]], ತೂತುಕುಡಿ ಮತ್ತು [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಿತು. ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ರಾಜೀವ್ ರವಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್]], ವಿಶಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ, ತನಿಷ್ಕ್ ಬಾಗ್ಚಿ, ಫಹೀಮ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಸ್ಲಾನ್ ನಿಜಾಮಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಯುಗಾದಿ]] ಮತ್ತು ಈದ್-ಅಲ್-ಫಿತರ್ ಜೊತೆಗೆ ಮಾರ್ಚ್ 19, 2026 ರಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಸಿನಿಮಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. == ಕಥಾವಸ್ತು: == ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಗೋವಾದ ದಾದಾ (ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್) ರಾಯಾನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಆತ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಆತನ ತಾಯಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಆತನ ಅಕ್ಕ ಗಂಗಾ ಆತನನ್ನು ಸಾಕಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾಳೆ. 1947 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಾ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ದಾದಾ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್‌ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆತನ ಸಹೋದರ ಸಲ್ವಾಡೋರ್ ಬಳಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ರಾಯಾ ಭೂಗತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ, ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಸಲ್ವಾಡೋರ್ ಮಗಳು ರೆಬೆಕ್ಕಾಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಆತನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಸಲ್ವಾಡೋರ್ ಹೆಂಡತಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹೋದರ ಟೋನಿಗೆ ಆತನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಸ್‌ ನೋಡಲು ಹೋದಾಗ, ಜೋಕರ್‌ಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊಲೆಗಾರರು ರಾಯಾನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರ್ಕಸ್ ಕಲಾವಿದೆ ನಾಡಿಯಾಳ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಯಾ ಆ ಕೊಲೆಗಾರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಈ ದಾಳಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಚುಕೋರರ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಾಡಿಯಾಳ ನೆರವಿನಿಂದ, ಈ ಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನದ ಹಿಂದೆ ಟೋನಿಯ ಪಾತ್ರವಿದೆಯೆಂದು ಆತನಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಎಲಿಜಬೆತ್‌ಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಟೋನಿ ಆ ತಪ್ಪನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಯಾ, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಸಲ್ವಾಡೋರ್ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ರಾಯಾ ನಾಡಿಯಾಳ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಣಯ ಪ್ರಸಂಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ರೆಬೆಕ್ಕಾಳೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹಳೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಲ್ವಾಡೋರ್ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಡಿಯಾಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರೆಬೆಕ್ಕಾಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ರಾಯಾನಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರೆಬೆಕ್ಕಾಳೊಂದಿಗಿನ ಮದುವೆಯ ರಾತ್ರಿ, ನಾಡಿಯಾ ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸಲ್ವಾಡೋರ್ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿರುವುದು ರಾಯಾನಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ರಾಯಾ ಸಲ್ವಾಡೋರ್‌ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ನಂತರದ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ರೆಬೆಕ್ಕಾ ರಾಯಾನಿಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೂಡಲೇ ಗಂಗಾ ರೆಬೆಕ್ಕಾಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ರಾಯಾನ ಸ್ನೇಹಿತ ಕರ್ಮಾಡಿ ಆತನನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆತ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಂಗಾ ತನ್ನನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಸೇಡಿನಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಎಲಿಜಬೆತ್, ನಾಡಿಯಾಳಿಂದಲೇ ಗಂಗಾಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸಿ, ಆಕೆಯ ಮತ್ತು ರಾಯಾನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ರಾಯಾ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಗಂಗಾಳ ಸಾವಿನಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ಗೋವಾವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಾಡಿಯಾ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದ ನಾಡಿಯಾಳ ಜೀವನ ದುರಂತದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಗೋವಾವನ್ನು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ, ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಪರಾಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ ರಾಯಾ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನಾಡಿಯಾಳ ಸರ್ಕಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಮನನೊಂದ ನಾಡಿಯಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ರಾಯಾ ತನ್ನ ಮಗ ಟಿಕೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಾರು ಕಂದಕದಿಂದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆತ ಟಿಕೆಟ್‌ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನಾದರೂ, ತೀವ್ರ ಆಘಾತದಲ್ಲಿದ್ದ ಆತ ಮಗನನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ಓಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಅಪರಾಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ರಾಯಾ ಮತ್ತಷ್ಟು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಆತನಿಗೆ ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ಪರಿಚಯವಾಗಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ದಿನ, ರಾಯಾನ ಮೇಲೆ ಕೊಲೆಗಾರರು ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದ ಟಿಕೆಟ್‌ನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ, ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ ಟಿಕೆಟ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಯಾನ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆತನ ಅಪರಾಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ರಾಯಾನ ಸಹಚರನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದು, ಆ ಸಹಚರನೇ ರಾಯಾನ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಮುನ್ನಾದಿನದ ರಾತ್ರಿ, ಟಿಕೆಟ್ ರಾಯಾನ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದ ಹೆದರಿದ ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ತನ್ನ ಮಗ ಆಡಮ್‌ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ರಾಯಾನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ರಾಯಾ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ರಾಯಾ ಮತ್ತು ಆಡಮ್ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಟಿಕೆಟ್ ಬಂಧಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ರಾಯಾ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ, ರಾಯಾ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ನಡುವೆ ಕಹಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಟಿಕೆಟ್, ರಾಯಾ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ಜೀವನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೊಂದ ರಾಯಾ, ತನ್ನನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕುವಂತೆ ಟಿಕೆಟ್‌ನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಆತ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಆಡಮ್‌ನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಒಂದಾದ ರಾಯಾ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ರಾಯಾ ಆಡಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಟಿಕೆಟ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ರಾಯಾ ತನ್ನಿಂದ ದೂರವಿರುವುದೇ ನಿನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆತನ ಹೆಸರು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡ ಟಿಕೆಟ್ ಆತನ ತಲೆಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಟಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಾ ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ; ಟಿಕೆಟ್ ಎಂಬುದು ರಾಯಾನ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ (ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ) ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಯಾಗೆ ಕಾರಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ನೈಜ ಟಿಕೆಟ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕಾರಿನಲ್ಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ರಾಯಾ, ಆಡಮ್‌ನನ್ನು ಮೆಲಿಸ್ಸಾಳೊಂದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆತ ತಾನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು (ಹ್ಯಾಲ್ಯುಸಿನೇಷನ್) ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಟಿಕೆಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಹಚರನ ಮಗನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಪ್ತರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಎಲ್ಲಾ ಆಪ್ತರು ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ರಾಯಾ, ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಶತ್ರು ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ, ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಸಹಚರನ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹಿಮಪಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಉಳಿದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಿಮಪಾತವು ತನ್ನತ್ತ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರಾಯಾಗೆ ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನ ಟಿಕೆಟ್‌ನ ಭ್ರಮೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ ಅದನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತವು ಆತನನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆತನ ಅಂತಿಮ ಗತಿ ಏನೆಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ ==<!-- Order as per the credits in the teaser --> * [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]] ರಾಯ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್ ಆಗಿ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ * ನಾಡಿಯಾ ಆಗಿ ಕಿಯಾರಾ ಅಡ್ವಾಣಿ * ಗಂಗಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ನಯನತಾರ]] * ಎಲಿಜಬೆತ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಮಾ ಖುರೇಷಿ * ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾರಾ ಸುತಾರಿಯಾ * ಮೆಲ್ಲಿಸಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್]] * ಟೋವಿನೋ ಥಾಮಸ್ * ಟೋನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಒಬೆರಾಯ್ * ಸಾಲ್ವಡಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾರೆಲ್ ಡಿ'ಸಿಲ್ವಾ * ಕರ್ಮಾಡಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುದೇವ್ ನಾಯರ್ * ಭೀರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಲಾಜಿ ಮನೋಹರ್ * ಕೈಲ್ ಪಾಲ್ * ಬೀಟ್ರಿಜ್ ಟೌಫೆನ್‌ಬಾಚ್ * ಸುರ್ಜಿತ್ ಗೋಪಿನಾಥ್ * ಅಮಿತ್ ತಿವಾರಿ * ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಗ್ಯಾರೆಟ್ * ಟೆಟಿಯಾನಾ ಗೈದರ್ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 ರಲ್ಲಿ, [[ಕೆಜಿಎಫ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿ)|''ಕೆಜಿಎಫ್'' ಚಲನಚಿತ್ರ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್]] (2018–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ನಂತರ [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]] ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಗೀತು ಮೋಹನ್ ದಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Yash19: Rocking star Yash's next project sparks excitement with unexpected collaboration rumors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/yash19-rocking-star-yashs-next-project-sparks-excitement-with-unexpected-collaboration-rumors/articleshow/99868840.cms |access-date=29 April 2023 |website=Times of India}}</ref> ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ''ಯಶ್ 19'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಗೀತು ಅವರ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=18 April 2023 |title=Yash 19 to be navy-based action thriller? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yash-19-to-be-navy-based-action-thriller/articleshow/99578169.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514135720/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yash-19-to-be-navy-based-action-thriller/articleshow/99578169.cms?from=mdr |archive-date=14 May 2023 |access-date=9 January 2024 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಯಶ್ ಮತ್ತು ಗೀತು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=19 April 2023 |title=South Buzz: Rajinikanth completes shooting for 'Jailer'; Yash to start shooting for his next; Saif Ali Khan begins shooting for 'NTR 30' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/south-buzz-rajinikanth-completes-shooting-for-jailer-yash-to-start-shooting-for-his-next-saif-ali-khan-begins-shooting-for-ntr-30/articleshow/99606289.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507164037/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/south-buzz-rajinikanth-completes-shooting-for-jailer-yash-to-start-shooting-for-his-next-saif-ali-khan-begins-shooting-for-ntr-30/articleshow/99606289.cms?from=mdr |archive-date=7 May 2023 |access-date=9 January 2024 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಲಿವುಡ್ ಆಕ್ಷನ್ ಕೊರಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ ಜೆಜೆ ಪೆರ್ರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಯಶ್ ಜೊತೆಗಿನ ಫೋಟೋವನ್ನು [[ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಹಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Yash meets Hollywood director JJ Perry in London ahead of 'Yash 19' announcement |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/yash-meets-hollywood-director-jj-perry-in-london-ahead-of-yash-19-announcement-2441043-2023-09-27 |access-date=27 September 2023 |website=India Today}}</ref> ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಯಶ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ [[ಚರಣ್ ರಾಜ್ (ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ)|ಚರಣ್ ರಾಜ್]] ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಕಳೆದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಈ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=28 September 2023 |title=Yash's next film to include international talent? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yashs-next-film-to-include-international-talent/articleshow/103989928.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006205023/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yashs-next-film-to-include-international-talent/articleshow/103989928.cms?from=mdr |archive-date=6 October 2023 |access-date=9 January 2024 |work=[[The Times of India]]}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು, ಕೆವಿಎನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯಶ್ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಾನ್ಸ್ಟರ್ ಮೈಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್, ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref name=":1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=9 December 2023 |title=Yash announces release of next film, 3 years after KGF franchise |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yash-announces-release-of-next-film-3-years-after-kgf-franchise/articleshow/105842532.cms?from=mdr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216161548/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yash-announces-release-of-next-film-3-years-after-kgf-franchise/articleshow/105842532.cms?from=mdr |archive-date=16 December 2023 |access-date=9 January 2024 |work=[[The Times of India]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=It’s official: Yash and Geetu Mohandas team up for ‘Toxic’ |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/its-official-yash-and-geetu-mohandas-team-up-for-toxic/article67617353.ece |access-date=8 December 2023 |website=The Hindu}}</ref> ಜನವರಿ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ರಾಜೀವ್ ರವಿ ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂಡದ ಭಾಗವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |date=8 January 2024 |title=Yash and team usher in Stuntvis Technology for 'Toxic' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/jan/08/yash-and-teamusher-in-stuntvis-technology-for-toxic-2648882.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110024826/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/jan/08/yash-and-teamusher-in-stuntvis-technology-for-toxic-2648882.html |archive-date=10 January 2024 |access-date=9 January 2024 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಯಶ್ ಕೂಡ ಚಿತ್ರದ ಬರಹಗಾರರ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗೀತು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Sharadhaa |first=A. |date=8 January 2025 |title=Geetu Mohandas: Co-writing Toxic with Yash has been a privilege and a thrill |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2025/Jan/08/geetu-mohandas-co-writing-toxic-with-yash-has-been-a-privilege-and-a-thrill |access-date=8 January 2025 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> === ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಆಯ್ಕೆ === {{Multiple image | image1 = Yash, Vishal, Srinidhi Shetty at the ‘KGF’ Press Meet In Chennai (cropped).jpg | image2 = Kiara Advani snapped in Juhu.jpg | image3 = Nayanthara at Filmfare Awards.jpg | image4 = Huma Qureshi at TIFF 2025 02.jpg | image5 = Tara Sutaria snapped her their song Pyaar Aata Hai on the sets of Indian Idol (cropped).jpg | image6 = Rukmini Vasanth1.jpg | footer = ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಾತ್ರವರ್ಗ - [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]], ಕಿಯಾರಾ ಅಡ್ವಾಣಿ, [[ನಯನತಾರ]], ಹುಮಾ ಖುರೇಷಿ, ತಾರಾ ಸುತಾರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್]] | total_width = 604 | direction = horizontal }} ಯಶ್ ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=KGF Star Yash Reveals This About His Upcoming Project Yash19 |url=https://www.india.com/entertainment/kgf-star-yash-breaks-his-silence-on-his-upcoming-project-yash19-addresses-rumours-of-signing-bollywood-film-stst-6124750/ |access-date=21 June 2023 |website=India.com}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಕಿಯಾರಾ ಅಡ್ವಾಣಿ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶ್ ಜೊತೆಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು, ಇದು ಅವರ ಕನ್ನಡ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Kiara Advani joins Yash in 'Toxic', marking her Kannada debut |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Apr/15/kiara-advani-joins-yash-in-toxic-marking-her-kannada-debut |access-date=15 April 2024 |website=The New Indian Express}}</ref> ಹುಮಾ ಖುರೇಷಿ ಜೂನ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಾರಾಗಣವನ್ನು ಸೇರಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Huma Qureshi the latest addition to the cast of 'Toxic' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/Jun/26/huma-qureshi-the-latest-addition-to-the-cast-of-toxic |access-date=26 June 2024 |website=The New Indian Express}}</ref> ಟೋವಿನೋ ಥಾಮಸ್ ಜುಲೈ 2024 ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಖಳನಾಯಕನಾಗಿ ಚಿತ್ರತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Tovino Thomas to play villain in Yash's 'Toxic' |url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news.php?id=1341620 |access-date=10 July 2024 |website=[[Kerala Kaumudi]]}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಷಯ್ ಒಬೆರಾಯ್ ಮತ್ತು ತಾರಾ ಸುತಾರಿಯಾ ತಾರಾಗಣವನ್ನು ಸೇರಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Akshay Oberoi joins Yash's 'Toxic', gets warm welcome from the team |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/akshay-oberoi-joins-yashs-toxic-gets-warm-welcome-from-the-team-kannada-debut-2581941-2024-08-14 |access-date=14 August 2024 |website=India Today}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tara Sutaria Confirmed For Yash's Toxic? Photo From Set Viral After She DENIED Co-starring With Kiara Advani |url=https://www.news18.com/movies/tara-sutaria-confirmed-for-yashs-toxic-photo-from-set-viral-after-she-denied-co-starring-with-kiara-advani-9018613.html |access-date=17 August 2024 |website=News18}}</ref> ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ, [[ನಯನತಾರ|ನಯನತಾರಾ]] ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಾರಾಗಣವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಒಬೆರಾಯ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Akshay Oberoi confirms Nayanthara in Yash’s ‘Toxic’ |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/akshay-oberoi-confirms-nayanthara-in-yashs-toxic-1503390277.html |access-date=24 January 2025 |website=The Statesman}}</ref> ಸುದೇವ್ ನಾಯರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು <ref>{{Cite web |title=Sudev Nair sparks speculation of being part of Yash starrer Toxic |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/sudev-nair-sparks-speculation-part-yash-starrer-toxic |access-date=21 April 2025 |website=Bollywood Hungama}}</ref> ಆದರೆ ''[[ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ ೧|ಕಾಂತಾರ: ಅಧ್ಯಾಯ 1]]'' ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ [[ರುಕ್ಮಿಣಿ ವಸಂತ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ತಾರಾಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Rukmini Vasanth to feature in Yash starrer Toxic: A Fairytale for Grown-ups |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/rukmini-vasanth-feature-yash-starrer-toxic-fairytale-grown-ups/ |access-date=21 August 2025 |website=Bollywood Hungama}}</ref> ಡ್ಯಾರೆಲ್ ಡಿ'ಸಿಲ್ವಾ, ಕೈಲ್ ಪಾಲ್, ಬೀಟ್ರಿಜ್ ಟೌಫೆನ್‌ಬಾಚ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಗ್ಯಾರೆಟ್‌ರಂತಹ ವಿವಿಧ ವಿದೇಶಿ ನಟರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=19 March 2025 |title=American actor Kyle Paul on Yash's 'Toxic': I had the best experience on sets |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/american-actor-kyle-paul-yash-toxic-geetu-mohandas/article69347957.ece |access-date=22 March 2025 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Singh |first=Simran |title=Fact check: Not Natalie Burn, but this actress played viral 'Toxic' girl, romanced Yash, her name is..., she's from... |url=https://www.dnaindia.com/bollywood/report-fact-check-not-natalie-burn-but-this-actress-played-viral-toxic-girl-romanced-yash-her-name-is-she-s-from-3196454 |access-date=9 January 2026 |website=DNA India |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Not Natalie! This is ‘my cemetery girl’: Geetu Mohandas confirms actress in Yash’s Toxic teaser |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/yash-toxic-teaser-beatriz-taufenbach-not-natalie-burn-viral-scene-jn67bryy |access-date=9 January 2026 |website=Mathrubhumi}}</ref> === ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಪ್ರಧಾನ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವು ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಪೂಜಾ ಸಮಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Yash Begins Shooting For His Film Toxic: "The Journey Begins" |url=https://www.ndtv.com/entertainment/yash-begins-shooting-for-his-film-toxic-the-journey-begins-6289308 |access-date=8 August 2024 |website=NDTV}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Chakraborty |first=Urmi |title=Yash begins shooting for Toxic, drops photo from pooja ceremony |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/yash-begins-shooting-for-toxic-drops-photo-from-pooja-ceremony/cid/2039538 |access-date=8 August 2024 |work=The Telegraph Online}}</ref> ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪೂರ್ವದೃಶ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. <ref name=":0">{{Cite web |date=8 January 2024 |title=Yash and team usher in Stuntvis Technology for 'Toxic' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/jan/08/yash-and-teamusher-in-stuntvis-technology-for-toxic-2648882.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110024826/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/jan/08/yash-and-teamusher-in-stuntvis-technology-for-toxic-2648882.html |archive-date=10 January 2024 |access-date=9 January 2024 |website=[[The New Indian Express]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2024/jan/08/yash-and-teamusher-in-stuntvis-technology-for-toxic-2648882.html "Yash and team usher in Stuntvis Technology for 'Toxic'"]. </cite></ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿ 20 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು 1940 ರಿಂದ 1970 ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು 1,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 450 ನಟರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |title=Yash starrer Toxic shoot commences in Bengaluru with 1000-member crew; elaborate set recreated to reflect the 1940s-1970s: Report |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/yash-starrer-toxic-shoot-commences-bengaluru-1000-member-crew-elaborate-set-recreated-reflect-1940s-report/ |access-date=4 September 2024 |website=Bollywood Hungama}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Yash's upcoming film Toxic brings the 1940s-70s to life with 1,000 crew and a 20-acre set |url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/yashs-toxic-brings-the-1940s-70s-to-life-with-1000-crew-and-a-20-acre-set-article-12814362.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904195539/https://www.moneycontrol.com/entertainment/yashs-toxic-brings-the-1940s-70s-to-life-with-1000-crew-and-a-20-acre-set-article-12814362.html |archive-date=4 September 2024 |access-date=8 January 2025 |website=MoneyControl}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಪೀಣ್ಯ|ಪೀಣ್ಯದ]] ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Hundreds of trees on forestland illegally cut for erecting sets for Yash-starrer Toxic: Khandre |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hundreds-of-trees-on-forestland-illegally-cut-for-erecting-sets-for-toxic-khandre/article68811221.ece |access-date=30 October 2024 |website=The Hindu}}</ref> ನಂತರ, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Producer Of Yash-Starrer 'Toxic' Charged For Illegal Tree Cutting In Bengaluru |url=https://www.ndtv.com/india-news/producer-of-yash-starrer-toxic-charged-for-illegal-tree-cutting-in-bengaluru-7001789 |access-date=12 November 2024 |website=NDTV}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಒಳಗೊಂಡ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Kiara Advani begins filming for Yash's Toxic in Mumbai |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kiara-advani-begins-filming-for-yashs-toxic-in-mumbai-2629081-2024-11-06 |access-date=6 November 2024 |website=India Today}}</ref> ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ [[ಗೋವ|ಗೋವಾದಲ್ಲಿ]] ಯಶ್ ಮತ್ತು ಅಡ್ವಾಣಿ ಒಳಗೊಂಡ ನೃತ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಗಣೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Yash and Kiara Advani groove to Ganesh Acharya's choreography for 'Toxic' in Goa |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yash-and-kiara-advani-groove-to-ganesh-acharyas-choreography-for-toxic-in-goa/articleshow/117506261.cms |access-date=24 January 2025 |website=Times of India}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಯಶ್, ಅಡ್ವಾಣಿ, ನಯನತಾರಾ, ಖುರೇಷಿ ಮತ್ತು ಸುತಾರಿಯಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title='Toxic' Shooting intensifies as Yash and four female stars unite in Bengaluru |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2025/Feb/03/toxic-shooting-intensifies-as-yash-and-four-female-stars-unite-in-bengaluru |access-date=3 February 2025 |website=The New Indian Express}}</ref> ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಅಡ್ವಾಣಿಯವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಉಳಿದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಮುಂಬೈಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Yash shifts the remaining shoot of Toxic from Bengaluru to Mumbai to facilitate Kiara Advani’s pregnancy |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/south-cinema/yash-shifts-remaining-shoot-toxic-bengaluru-mumbai-facilitate-kiara-advanis-pregnancy |access-date=18 June 2025 |website=Bollywood Hungama}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಜೆಜೆ ಪೆರ್ರಿ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಹಸ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 45 ದಿನಗಳ ಬೃಹತ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web |title=Toxic: Yash wraps 45-day Mumbai schedule, heads to Bengaluru for final leg |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/toxic-yash-wraps-45-day-mumbai-schedule-heads-to-bengaluru-for-final-leg-2789911-2025-09-19 |access-date=19 September 2025 |website=India Today}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Yash wraps Mumbai schedule for Toxic, final leg to be shot in Bengaluru |url=https://www.hindustantimes.com/htcity/cinema/yash-wraps-mumbai-schedule-for-toxic-final-leg-to-be-shot-in-bengaluru-101758253731054.html |access-date=19 September 2025 |website=[[Hindustan Times]]}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಅಂತಿಮ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Yash’s Toxic in the last leg of shooting |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2025/Oct/15/kannadanews2025oct14yashs-toxic-in-the-last-leg-of-shooting |access-date=15 October 2025 |website=The New Indian Express}}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ತೂತುಕುಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಹಸ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಹಾಡಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Toxic Shooting Locations: 5 Places Where Yash’s New Gangster Film Was Filmed |url=https://www.timesnownews.com/travel/toxic-shooting-locations-5-places-where-yashs-new-gangster-film-was-filmed-article-153419847 |access-date=10 January 2026 |website=Times Now}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು [[ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್]], ವಿಶಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ, ತನಿಷ್ಕ್ ಬಾಗ್ಚಿ, ಫಹೀಮ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಸ್ಲಾನ್ ನಿಜಾಮಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="mc">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=23 February 2026 |title=Yash's 'Toxic' locks power-packed music trio: Ravi Basrur, Vishal Mishra and Tanishk Bagchi lead the album |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yashs-toxic-locks-power-packed-music-trio-ravi-basrur-vishal-mishra-and-tanishk-bagchi-lead-the-album/articleshow/128695152.cms |access-date=23 February 2026 |work=The Times of India |language=en}}</ref>ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್ ಕೂಡ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Ravi Basrur to compose for Yash's Toxic? |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2025/Dec/02/kannadanews2025dec01ravi-basrur-to-compose-for-yashs-toxic# |access-date=2 December 2025 |website=The New Indian Express}}</ref> ಈ ಮೊದಲು, ಜೆರೆಮಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Yash collaborates with international composer Jeremy Stack and Shruti Haasan for 'Toxic: A Fairy Tale For Grown-Ups' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/yash-collaborates-with-international-composer-jeremy-stack-and-shruti-haasan-for-toxic-a-fairy-tale-for-grown-ups/amp_articleshow/105873792.cms |access-date=10 December 2023 |website=Times of India}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೊಸ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ರವಿ ಬಸ್ರೂರ್ ಅವರನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು [[ಕೆಜಿಎಫ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿ)|''ಕೆಜಿಎಫ್'' ಚಲನಚಿತ್ರ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯ]] ನಂತರ ಯಶ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=Ravi Basrur to compose for Yash's Toxic? |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2025/Dec/01/ravi-basrur-to-compose-for-yashs-toxic |access-date=1 December 2025 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}</ref> ವಿಶಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ, ತನಿಷ್ಕ್ ಬಾಗ್ಚಿ, ಫಹೀಮ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಅರ್ಸ್ಲಾನ್ ನಿಜಾಮಿ ನಂತರ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. [[ಅನಿರುಧ್ ರವಿಚಂದರ್|ಅನಿರುದ್ಧ್ ರವಿಚಂದರ್ ಅವರನ್ನು]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ದಿನಾಂಕದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅವರು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದರು. <ref>{{Cite web |date=5 December 2025 |title=Not Anirudh, but Ravi Basrur to collaborate once again with Yash? |url=https://www.gulte.com/movienews/384521/not-anirudh-but-ravi-basrur-to-take-over-yashs-toxic |website=Gulte.com}}</ref> <ref name="mc" /> ಸಂಗೀತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜೀ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕಂಪನಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Rao |first=Justin |date=22 February 2026 |title=Exclusive 'Toxic': Zee Music Company, KVN Productions and Yash Strike Landmark Music Rights Deal |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/toxic-zee-music-company-kvn-productions-and-yash-strike-landmark-music-rights-deal |access-date=22 February 2026 |website=[[The Hollywood Reporter India]]}}</ref> "ತಬಾಹಿ" ಎಂಬ ಮೊದಲ ಹಾಡು 2 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=First single from Yash's Toxic announced; new poster featuring actor, Kiara Advani unveiled |url=https://www.cinemaexpress.com/amp/story/kannada/news/2026/Feb/27/first-single-from-yashs-toxic-announced-new-poster-featuring-actor-kiara-advani-unveiled |access-date=28 February 2026 |website=Cinema Express}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == === ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ === ''ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು'' ಮಾರ್ಚ್ 19, 2026 ರಂದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್, ಐಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಸಿನಿಮಾ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, <ref>{{Cite web |last= |date=26 February 2026 |title=Yash’s Toxic Confirmed for IMAX Release in India |url=https://www.123telugu.com/mnews/yashs-toxic-confirmed-for-imax-release-in-india-hk.html |access-date=26 February 2026 |language=en-US}}</ref> [[ಯುಗಾದಿ]] ಹಬ್ಬದಂದು [[ಕನ್ನಡ]], [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ತೆಲುಗು]], [[ತಮಿಳು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=22 March 2025 |title='KGF' star Yash gives the biggest update on 'Toxic': Release date out |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kgf-star-yash-toxic-release-date-out/article69361497.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428081747/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/kgf-star-yash-toxic-release-date-out/article69361497.ece |archive-date=28 April 2025 |access-date=22 March 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Yash FINALLY Announces Toxic Release Date; Burns Down A Town In New Poster |url=https://www.news18.com/movies/yash-finally-announces-toxic-release-date-burns-down-a-town-in-new-poster-9271210.html |access-date=22 March 2025 |website=News18}}</ref> ಮೂಲತಃ, ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2025 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು ಆದರೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite web |title=Yash’s Toxic to not meet its April 10, 2025 release date? |url=https://www.ottplay.com/news/yashs-toxic-to-not-meet-its-april-10-2025-release-date/57ece296d7794 |access-date=26 July 2024 |website=OTTPlay}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Yash Confirms 'Toxic' Release Is Delayed: 'There Are So Many Complications...' |url=https://www.news18.com/movies/yash-confirms-toxic-release-is-delayed-there-are-so-many-complications-9095381.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114093158/https://www.news18.com/movies/yash-confirms-toxic-release-is-delayed-there-are-so-many-complications-9095381.html |archive-date=14 January 2025 |access-date=14 January 2025 |website=News18 |language=en}}</ref> === ವಿತರಣೆ === ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಫಿಲ್ಮ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್ಸ್ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ತೆಲಂಗಾಣ|ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ]] {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|120 ಕೋಟಿ}}ಗೆ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. . <ref name=":2">{{Cite web |last=Kulkarni |first=Shubham |date=6 February 2026 |title=Yash Led ‘Toxic’ Lands Massive ₹120 Crore AP–TG Deal With Dil Raju’s SVC (EXCLUSIVE) |url=https://varietyindia.com/yash-led-toxic-lands-massive-%e2%82%b9120-crore-ap-tg-deal-with-dil-rajus-svc-exclusive/ |access-date=6 February 2026 |website=Variety India |language=en-US}}</ref> [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎಎ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=BREAKING: Anil Thadani's AA Films comes onboard as distribution partner for Yash's Toxic in North India & Nepal |url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/breaking-anil-thadanis-aa-films-comes-onboard-distribution-partner-yashs-toxic-north-india-nepal |access-date=12 February 2026 |website=Bollywood Hungama}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಫಾರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|105 ಕೋಟಿ}} ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. . <ref>{{Cite web |title=Exclusive {{!}} Yash's 'Toxic' Locks Record-Breaking ₹105 Crore Overseas Deal with Phars Film |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/exclusive-yashs-toxic-locks-record-breaking-105-crore-overseas-deal-with-phars-film |access-date=10 February 2026 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> ಈ4 ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ]] ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web |title=Yash’s Toxic locks Kerala distributor, eyes KGF 2’s box office record in the state |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/yashs-toxic-locks-kerala-distributor-eyes-kgf-2s-box-office-record-in-the-state-10547341/ |access-date=23 February 2026 |website=The Indian Express}}</ref> [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ]] ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಥಿಂಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್, ಎಸ್ ಪಿಕ್ಚರ್, ಟ್ರೈಡೆಂಟ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು 5 ಸ್ಟಾರ್ ಸೆಂಥಿಲ್ ₹63 ಕೋಟಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. <ref>{{Cite web |date=26 February 2026 |title=Yash’s Toxic secures ₹63 Crore distribution deal in Tamil Nadu |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2026/Feb/26/yashs-toxic-secures-63-crore-distribution-deal-in-tamil-nadu |access-date=26 February 2026 |website=[[Cinema Express]]}}</ref> ಉಪಗ್ರಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಜೀ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಝೀ5|ಜೀ5]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ==ವಿವಾದಗಳು== ಟೀಸರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, [[ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ]]ದ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗವು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]]ಕ್ಕೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಟೀಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಶ್ಲೀಲ ದೃಶ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಿದ್ದವು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಸಿಬಿಎಫ್‌ಸಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಟೀಸರ್ ಅಶ್ಲೀಲ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನದೊಳಗಿನ ಹೋರಾಟದ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆರ್ಚಾಂಗೆಲ್ ಮೈಕೆಲ್ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಅಂದಾಜು ಗಳಿಕೆಯ ೨೦೦೦ ಕೋಟಿ ದಾಟಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Posting |first=Video |last2=Posting |first2=Video |date=2012-03-20 |title=Silver Coin Collection |url=https://doi.org/10.4016/46486.01 |access-date=2026-08-26 |website=SciVee}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} 3wxgsyqzjw7613y2lj1q9zyplt70i98 0 180308 1384432 1382461 2026-08-26T20:31:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384432 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಡೂರು | native_name = Adoor | settlement_type = ನಗರಸಭೆ | image_skyline = | image_caption = ಅಡೂರಿನ ಕೇಂದ್ರ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನ ಗಾಂಧಿ ಉದ್ಯಾನ | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಡೂರಿನ ಸ್ಥಾನ | coordinates = {{coord|9.20|76.76|region:IN-KL|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]] | government_type = ನಗರಸಭೆ | area_total_km2 = 20.82 | population_total = 29171 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 1401 | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ಪಿನ್ ಕೋಡ್ | postal_code = 691523 | area_code = +91-4734 | registration_plate = KL-26 | sex_ratio = 1132 ♀/1000 ♂ | literacy = 96.31% | website = [https://www.adoormunicipality.in/ ಅಡೂರು ನಗರಸಭೆ] }} '''ಅಡೂರು''' ({{lang-en|Adoor}}) [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರಸಭೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಅಡೂರು ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಡೂರು ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 18 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಿಂದ ಸುಮಾರು 90 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇದೆ.<ref name="KeralaTourism">{{cite web |title=Adoor (i), Pathanamthitta District, Kerala, India |url=https://www.keralatourism.org/destination/adoor/ |website=Kerala Tourism |access-date=14 August 2026}}</ref> 2011ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಡೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 29,171 ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ 1,401 ಜನರ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Census">{{cite web |title=Number of villages, towns, households, population and area |url=https://censusindia.gov.in/ |website=Census of India |access-date=14 August 2026}}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == '''ಅಡೂರು''' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮಲಯಾಳಂನ "ಅಡ್" ಮತ್ತು "ಊರ್" ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಊರ್" ಎಂದರೆ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ನೆಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ "ಅಡ್" ಅನ್ನು "ಆಢ್ಯನ್" ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, "ಆಢ್ಯನ್ಮಾರുടെ ಊರ್" ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಾಡು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಅಡೂರಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದ ವಿವಿಧ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಭಾಗವು ಆಯ್ ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಯ್ ರಾಜರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರವೊಂದು ಇದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಏನಾಡಿಮಂಗಲಂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಡೋಲ್ಮೆನ್‌ಗಳಂತಹ ಮೆಗಾಲಿಥಿಕ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="AdoorHistory">{{cite web |title=Adoor |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Adoor |website=Wikipedia |access-date=14 August 2026}}</ref> ಅಡೂರು ಒಮ್ಮೆ ಇಲಯಿಡತ್ತು ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಪಂಡളം ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. 1741ರಲ್ಲಿ ವೆನಾಡಿನ ಮಹಾರಾಜ ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮನು ಅಡೂರನ್ನು ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="AdoorHistory"/> ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮನ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಅಡೂರಿನ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕಥೆಗಳು ಕೂಡ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡೂರು ಮಧ್ಯ ತಿರುವಿತಾಂಕೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಧರ್ಮರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರಕ್ಕೋಡಿನ ಅನಂತಪುರಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="AdoorHistory"/> 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಾಜ್ಯಗಳು 1 ಜುಲೈ 1949ರಂದು ವಿಲೀನಗೊಂಡು ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಾಜ್ಯ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. 1 ನವೆಂಬರ್ 1956ರಂದು ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್‌ರಚನೆಯ ನಂತರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref name="AdoorHistory"/> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡೂರು [[ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1 ನವೆಂಬರ್ 1982ರಂದು [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ರಚನೆಯಾದಾಗ ಅಡೂರು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕೊಲ್ಲಂ ಮತ್ತು ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Pathanamthitta">{{cite web |title=Subdivisions, Taluks and Villages |url=https://pathanamthitta.nic.in/ |website=District Administration, Pathanamthitta, Government of Kerala |access-date=14 August 2026}}</ref> 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1990ರಂದು ಅಡೂರು ನಗರಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ನಂತರ ನಗರಸಭೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಡೂರು ಪಟ್ಟಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="AdoorHistory"/> ಅಡೂರು ಕೇಂದ್ರ ತಿರುವಿತಾಂಕೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು. ಅಡೂರು ಧರ್ಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಇಂದಿನ ಅಡೂರು ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ತಿರುವಿತಾಂಕೂರು ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1880ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 1914ರಲ್ಲಿ ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಾಲೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆ ಇಂದು ಅಡೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಯು.ಪಿ. ಶಾಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="AdoorHistory"/> 1934ರಲ್ಲಿ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]] ಅಡೂರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಇಂದಿನ ಎಸ್‌ಎನ್‌ಡಿಪಿ ಕಟ್ಟಡದ ಶಿಲಾನ್ಯಾಸ ನೆರವೇರಿಸಿದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಚರಖಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="AdoorHistory"/> == ಆಡಳಿತ == ಅಡೂರು [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಡೂರು ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗವು ಅಡೂರು, ಕೊನ್ನಿ ಮತ್ತು ಕೊಝೆಂಚೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಅಡೂರು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Pathanamthitta"/> ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಗರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿವೆ. ಅವು ಅಡೂರು ನಗರಸಭೆ, ಪಂಡളം ನಗರಸಭೆ, ಪರಕ್ಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಪಂಡളം ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್.<ref name="Pathanamthitta"/> === ಅಡೂರು ನಗರಸಭೆಯ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳು === ಅಡೂರು ನಗರಸಭೆಯಲ್ಲಿ 28 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿವೆ.<ref name="Municipality">{{cite web |title=Council |url=https://www.adoormunicipality.in/ |website=Adoor Municipality |access-date=14 August 2026 |archive-date=9 ಜುಲೈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709134022/http://www.adoormunicipality.in/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ವಾರ್ಡ್ ! ಸದಸ್ಯ ! ಪಕ್ಷ |- | 1 | ಮಿತ್ರಪುರಂ | ಸುಸಿ ಜೋಸೆಫ್ | INC |- | 2 | ಇ.ವಿ. ವಾರ್ಡ್ | ಅನು ವಸಂತನ್ | INC |- | 3 | ಪನ್ನಿವಿಳ | ಅಪ್ಸರಾ ವರ್ಚುವಲ್ | CPI |- | 4 | ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ | ರಜನಿ ರಮೇಶ್ | CPI(M) |- | 5 | ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ | ಶಶಿಕುಮಾರ್ | INC |- | 6 | ಜವಾಹರ್ |D. ಬಡಿಸಿ | CPI |- | 7 | ಆನಂದಪಳ್ಳಿ | ರಾಜಿ ಚೆರಿಯನ್ | CPI |- | 8 | ಪೊತ್ರೋಡು | ಶ್ರೀಜಾ ಆರ್. ನಾಯರ್ | BJP |- | 9 | ಎಂ.ಜಿ. ವಾರ್ಡ್ | ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ವಿ | ಸ್ವತಂತ್ರ |- | 10 | ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ | ಬಿಂದು ಕುಮಾರಿ ಜಿ | INC |- | 11 | ಪನ್ನಿವಿಳ ಪೂರ್ವ | ಶಶಿಕುಮಾರ್ | INC |- | 12 | ಸಂಗಮಂ | ರೀನಾ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ | INC |- | 13 | ನೇತಾಜಿ |ದನಗಳ ಸಾಕಣೆ | CPI(M) |- | 14 | ಪರಕ್ಕೋಡ್ | ಎಂ. ಅಲವುದ್ದೀನ್ | ಸ್ವತಂತ್ರ |- | 15 | ಪರಕ್ಕೋಡ್ ಪೂರ್ವ | ಅನೂಪ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | INC |- | 16 | ಅನಂತಪುರಂ | ಸುಧಾ ಪದ್ಮಕುಮಾರ್ | INC |- | 17 | ಪರಕ್ಕೋಡ್ ಪಶ್ಚಿಮ | ಸಿಂಧು ತುಳಸೀಧರ ಕುರುಪ್ಪು | CPI |- | 18 | ಟಿ.ಬಿ. ವಾರ್ಡ್ |ಲಲಿ ಸಾಜಿ | UDF |- | 19 | ಕಣ್ಣಂಕೋಡು ಉತ್ತರ | ಅಜಿ ಪಿ. ವರ್ಗೀಸ್ | LDF |- | 20 | ಅಡೂರು ಕೇಂದ್ರ | ಅಡ್ವ. ಎಸ್ ಶಾಜಹಾನ್ | CPI(M) |- | 21 | ಕಣ್ಣಂಕೋಡು | ದಿವ್ಯಾ ರೆಜಿ | CPI(M) |- | 22 | ನೆಲ್ಲಿಮೂಟಿಲ್‌ಪಡಿ |ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಿನು | INC |- | 23 | ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ಪಾರ | ಬೀನಾ ಬಾಬು | ಸ್ವತಂತ್ರ |- | 24 | ಟೌನ್ ವಾರ್ಡ್ | ರೋನಿ ಪನಮ್‌ತುಂಡಿಲ್ | CPI(M) |- | 25 | ಮುನ್ನಾಲಂ | ಅನಿತಾದೇವಿ ಎ | ಸ್ವತಂತ್ರ |- | 26 | ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ | ಶೋಭಾ ಥಾಮಸ್ | ಸ್ವತಂತ್ರ |- | 27 | ಹೋಲಿಕ್ರಾಸ್ | ಕೆ. ಮಹೇಶ್ ಕುಮಾರ್ | LDF |- | 28 | ಪುತೀಯಕಾವಿಲ್‌ಚಿರ | ಜಯಕೃಷ್ಣನ್ ಎಸ್ | INC |} === ಅಡೂರು ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗ === ಅಡೂರು ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗವು ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡೂರು, ಕೊನ್ನಿ ಮತ್ತು ಕೊಝೆಂಚೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Pathanamthitta"/> {| class="wikitable" |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ! ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗ |- | 1 | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು |- | 2 | ಕೊಝೆಂಚೇರಿ | ಅಡೂರು |- | 3 | ಕೊನ್ನಿ | ಅಡೂರು |} === ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು === ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೇಂದ್ರ ಅಡೂರು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಗರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿವೆ.<ref name="Pathanamthitta"/> {| class="wikitable" |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ! ಪ್ರಕಾರ ! ತಾಲ್ಲೂಕು ! ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗ |- | 1 | ಅಡೂರು | ನಗರಸಭೆ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು |- | 2 | ಪಂಡളം | ನಗರಸಭೆ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು |- | 3 | ಪರಕ್ಕೋಡ್ | ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು |- | 4 | ಪಂಡളം | ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು |} ==== ಅಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ==== {| class="wikitable" |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ! ಕಂದಾಯ ವಿಭಾಗ ! ತಾಲ್ಲೂಕು ! ಗ್ರಾಮಗಳು |- | 1 | ಕೊಡുമೋನ್ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಕೊಡுமೋನ್, ಅಂಗಡಿಕ್ಕಲ್ |- | 2 | ಏಳಂಕ್ಕುಳಂ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಏಳಂಕ್ಕುಳಂ, ಏನತ್ತು |- | 3 | ಪಳ್ಳಿಕ್ಕಲ್ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಪಳ್ಳಿಕ್ಕಲ್, ಪೆರಿಂಗನಾಡು |- | 4 | ಕಡಂಪನಾಡು | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಕಡಂಪನಾಡು |- | 5 | ಏನಾಡಿಮಂಗಲಂ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಏನಾಡಿಮಂಗಲಂ |- | 6 | ಪಂಡളം ತೆಕ್ಕೆಕರ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಪಂಡളം ತೆಕ್ಕೆಕರ |- | 7 | ತುಂಬಮೋನ್ | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ತುಂಬಮೋನ್ |- | 8 | ಏರತ್ತು | ಅಡೂರು | ಅಡೂರು | ಏರತ್ತು |} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == 2011ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಡೂರಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 29,171 ಆಗಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ 1,401 ಜನರು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಶೇ.47.1 ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಶೇ.52.9ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆರು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.8.27ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Census"/> ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.12.41 ಮತ್ತು ಅನುಸೂಚಿತ ಪಂಗಡಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ.0.13ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="Census"/> ಅಡೂರಿನ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.96.31 ಆಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.97.49 ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.95.27 ಆಗಿದೆ.<ref name="Census"/> === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ === {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! ಬದಲಾವಣೆ |- | 1951 | 13,745 | — |- | 1991 | 26,639 | +93.8% |- | 2001 | 28,952 | +8.7% |- | 2011 | 29,171 | +0.8% |} === ಧರ್ಮ === 2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪ್ರಮುಖ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Census"/> {| class="wikitable" |- ! ಧರ್ಮ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ |- | [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | 54.0% |- | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] | 36.5% |- | [[ಇಸ್ಲಾಂ]] | 9.33% |- | ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ | 0.10% |- | ಇತರರು | 0.04% |} == ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು == ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. * ಸರ್ಕಾರಿ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಅಡೂರು * ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್ * ಮೌಂಟ್ ಝಿಯಾನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಹೋಲಿಕ್ರಾಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಮಾರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಮೌಂಟ್ ಸೈನೈ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಪರಂತಲ್ * ಸರ್ಕಾರಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಮೋಸಸ್ ಡೆಂಟಲ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ * ಸೀಜೀಸ್ ಗ್ರೇಸ್ ಡೆಂಟಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಅಡೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನ್ನಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಪುಷ್ಪಗಿರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಬಿಲೀವರ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟದ ಮುತ್ತೂಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು == ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. === ದೇವಾಲಯಗಳು === * ತಿರುಚೆಂಡಮಂಗಲಂ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣಪುರಂ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ದೇವಸ್ಥಾನ * ಅಡೂರು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಮನ್ನಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಚರ್ಚುಗಳು === * ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕಣ್ಣಂಕೋಡ್ * ಮಾರ್ತಾಶಾಮುನಿ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಮುನ್ನಾಲಂ * ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಮಲಂಕರ ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕಡಂಪನಾಡು * ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಆರ್ಥಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ === ಮಸೀದಿಗಳು === * ಜುಮಾ ಅಲ್ ಮಸ್ಜಿದ್, ಕೇಂದ್ರ ಅಡೂರು === ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳು === * ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಲ್ * ಅನಂತಪುರಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ * ಅಡೂರು ಗಾಂಧಿ ಉದ್ಯಾನ == ಸಾರಿಗೆ == ಅಡೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಲ್ಲಂ, ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ, ಕಾಯಂಕುಳಂ, ಪುನಲೂರು ಮತ್ತು ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="KeralaRoutes">{{cite web |title=Routes & Locations |url=https://www.keralatourism.org/ |website=Kerala Tourism |access-date=14 August 2026}}</ref> === ರಸ್ತೆ === ಅಡೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೆಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ (KSRTC) ಅಡೂರಿನಿಂದ ಅಂತರರಾಜ್ಯ, ಅಂತರಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಹಲವು ನಗರಗಳಿಗೂ ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಅಡೂರಿನ ಮೂಲಕ MC Road (SH 1) ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಕೇರಳದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 183A ಕೂಡ ಅಡೂರಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಡೂರು ಬೈಪಾಸ್ ನೆಲ್ಲಿಮೂಟಿಲ್‌ಪಡಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುನ್ನಾಲಂ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಕರವಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಯಂಕುಳಂ–ಪುನಲೂರು ರಸ್ತೆ (SH 8) ಕೂಡ ಅಡೂರಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಅಡೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಜಂಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ === ಅಡೂರಿಗೆ ಸಮೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 90 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="KeralaTourism"/> === ರೈಲ್ವೆ === ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲ. ಸಮೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಂಕುಳಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಚೆಂಗನ್ನೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕೊಟ್ಟಾರಕ್ಕರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಾಯಂಕುಳಂ ಜಂಕ್ಷನ್ ಅಡೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚೆಂಗನ್ನೂರು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೂ ಅಡೂರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಡೂರಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. * ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಅಡೂರು * ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅಡೂರು * ಅಡೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಯು.ಪಿ. ಶಾಲೆ ಅಡೂರು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. == ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * ಅಡೂರು ಭಾಸಿ — ನಟ * ಅಡೂರು ಭವಾನಿ — ನಟಿ * [[ಅಡೂರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] — ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ * ಡಾ. ಜಿತೇಶ್‌ಜಿ — ವೇಗದ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್ * ಗೋವಿಂದನ್‌ಕುಟ್ಟಿ — ನಟ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ * ಗೌರಿ ಜಿ. ಕಿಶನ್ — ನಟಿ * ಅಡೂರು ಪಂಕಜಂ — ನಟಿ * ಅಡೂರು ಪ್ರಕಾಶ್ — ರಾಜಕಾರಣಿ, ಮಾಜಿ ಕೇರಳ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟಿಂಗಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸದ * ಇ.ವಿ. ಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೈ — ಲೇಖಕ == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಕೇರಳ]] * [[ಕೊಲ್ಲಂ]] * [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.adoormunicipality.in/ ಅಡೂರು ನಗರಸಭೆ — ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220709134022/http://www.adoormunicipality.in/ |date=2022-07-09 }} * [https://www.keralatourism.org/destination/adoor/ Kerala Tourism — Adoor] * [https://pathanamthitta.nic.in/ ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ — ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * [https://censusindia.gov.in/ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ — ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ನಗರಸಭೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ]] tw37jlt4hhtljbllsgp5bssv7b38cx0 0 180373 1384471 1382839 2026-08-27T05:47:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384471 wikitext text/x-wiki {{Short description|1989 Indian Malayalam film by Hariharan}} {{Use Indian English|date=October 2023}} {{Use dmy dates|date=October 2023}} {{Infobox film | name = Oru Vadakkan Veeragatha | image = Oru Vadakkan Veeragatha.jpg | alt = A Northern Story of Valor | caption = Promotional Poster | director = ಹರಿಹರನ್ | producer = [[P. V. Gangadharan]] | writer = [[M. T. Vasudevan Nair]] | starring = {{Unbulleted_list|[[Mammootty]]|[[Suresh Gopi]]|[[Balan K. Nair]]|[[Captain Raju]]|[[Maadhavi (actress)|Maadhavi]]}} | music = ಬಾಂಬೆ ರವಿ | country = India | cinematography = ಕೆ.ರಾಮಚಂದ್ರ ಬಾಬು | editing = [[M. S. Mani (film editor)|M. S. Mani]] | studio = Grihalakshmi Productions | distributor = Kalpaka Films | released = {{Film date|1989|04|14|df=yes}} | runtime = 168 minutes | language = [[Malayalam]] | budget = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> | gross = {{INR}} 1.53 crores {{small|(re-release)}} <ref>{{Cite news|title=Oru Vadakkan Veeragatha 4K Re-Release Final Worldwide Box Office: Mammootty’s award-winning movie wraps re-run at Rs 1.50 crore|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/oru-vadakkan-veeragatha-4k-re-release-final-worldwide-box-office-mammoottys-award-winning-movie-wraps-re-run-at-rs-1-50-crore-1374496#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=17405385331840&csi=0&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.pinkvilla.com%2Fentertainment%2Fbox-office%2Foru-vadakkan-veeragatha-4k-re-release-final-worldwide-box-office-mammoottys-award-winning-movie-wraps-re-run-at-rs-1-50-crore-1374496|access-date=26 February 2025|work=Pinkvilla}}</ref> }} ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ವೀರಗಾಥ" ( ಅನುವಾದ:  ಉತ್ತರದ ಶೌರ್ಯದ ಒಂದು ಗೀತೆ ), [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ "ಎ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಶೌರ್ಯ" ಎಂದು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ, ಇದು [[ಉತ್ತರ]] [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ|ಮಲಬಾರ್‌ನ]] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಗೀತೆ "ವಡಕ್ಕನ್ ಪಟ್ಟುಕಲ್" ನ ಉಪ ಕಥಾವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/from-oru-vadakkan-veeragatha-to-urumi-five-malayalam-period-dramas-to-binge-watch-during-the-lockdown/photostory/75050823.cms</ref> <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436089.cms</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ (ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ), ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ (ನಾಯರ್), ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೇಷಭೂಷಣ ವಿನ್ಯಾಸ ( ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ )ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ . ಚಿತ್ರವು ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಚಂತು ಪಾತ್ರವು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೂಲ ಗೀತೆ ಅವನನ್ನು ಮೋಸಗಾರನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2025 ರಂದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref>https://www.ottplay.com/news/mammootty-oru-vadakkan-veeragatha-when-watch-iconic-malayalam-movie/d4e972439a432</ref> ಕಥಾವಸ್ತು ಈ ಚಿತ್ರವು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ . ಕಥಾವಸ್ತುವು ಮಹಾನ್ [[ಕಣ್ಣಪ್ಪ]]ನ್ ಚೇಕವರ್ ಅವರ ಮನೆಯಾದ ಪುತ್ತೂರಂನಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚೇಕವರ್ ಕುಲವು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಪ್ಪನ್ ಚೇಕವರ್ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ತನ್ನ ದೂರವಾದ ಸಹೋದರಿಯ ಮಗನನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಲಿಯಲು ಪುತ್ತೂರಂಗೆ ಕರೆತರುತ್ತಾನೆ. ಅನಾಥ ಹುಡುಗ ಚಂದು, ಬೇಗನೆ ಕಲಿಯುವವನು, ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಅರೋಮಲ್ ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ . ಅವರು ದೊಡ್ಡವರಾದಾಗ, ಚಂದು ಚೆಕಾವರ್ ಅವರ ಮಗಳು ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ . ಅಸೂಯೆ ಪಟ್ಟ ಅರೋಮಲ್ ಚಂದು ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವನಂತೆ ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪುರುಷತ್ವಹೀನ ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಕುಂಜಿರಾಮನ್ ಅವರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚಂದು ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಪ್ರಣಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚನ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕೊರತೆಯು ಚಂದುವಿನ ಹೃದಯವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹುಡುಗಿ ಕುಂಜಿನೂಲಿಗೆ ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರೋಮಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮುರಿದು ಕುಂಜಿನೂಲಿಗೆ ಮದುವೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಚಂಡು ತುಳುನಾಡನ್ ತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಚೆಕಾವರ್ ಅರಿಂಗೋದರ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ಅರೋಮಲ್‌ನ ಮದುವೆಯ ದಿನದಂದು, ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಚಂದುವನ್ನು ತನ್ನ ಕೋಣೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕುಂಜಿರಾಮನ್ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಂದು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಚಂದು ತನ್ನ ಕೋಣೆಗೆ ತನ್ನಂತೆ ನಟಿಸಿ ನುಗ್ಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾಳೆ. ಈಗ ಸ್ತ್ರೀವೇಷಧಾರಿ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಿನ್ನತೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಚಂದು, ಅರಿಂಗೋದರನ ಮಗಳು ಕುಂಜಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂತ್ವನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪ್ರಭು ಉನ್ನಿಚಂದ್ರೋರ್ ಅರಿಂಗೋದರನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಉನ್ನಿಕೋನರ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಂಗಂ (ಸಾವಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ)ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಉನ್ನಿಕೋನರ್ ಅರೋಮಲ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಗುರು ಅರಿಂಗೋದರ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಂಗಂನಲ್ಲಿ ಅರೋಮಲ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಕೈ ನುಡಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಕೇಳಿದಾಗ ಚಂದು ಸಂದಿಗ್ಧತೆಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ . ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಚಂದುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಆರೋಮಲ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಂದು ಪ್ರಲೋಭನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಆರೋಮಲ್‌ನನ್ನು ಎರಡನೇ ಕೈ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರೋಮಲ್‌ನ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಮ್ಮಾರನಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರಿಂಗೋಡರ್‌ನ ಮಗಳು ಕುಂಜಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಕಮ್ಮಾರನಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧದ ದಿನದಂದು, ಅರೋಮಲ್, ಅತ್ಯಂತ ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಅರಿಂಗೋದರನಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಅರೋಮಲ್‌ನ ಕತ್ತಿ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅರಿಂಗೋದರನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಯುಧವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಮಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಗಾರನಲ್ಲದ ಅರಿಂಗೋದರನ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದು ಅರೋಮಲ್ ತನ್ನ ಮುರಿದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಅರೋಮಲ್ ತನ್ನ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಚಂದು ಅವನ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅರೋಮಲ್ ಚಂದು ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಜಗಳದಲ್ಲಿ, ಅರೋಮಲ್ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ದೀಪದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಇರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜನರು ಒಟ್ಟುಗೂಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅರೋಮಲ್ ಚಂದು ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರಿನೊಂದಿಗೆ ತನಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಂತ ಚಂದು ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಕುಂಜಿಯ ಲಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾವಲುಗಾರರ ಸಂಪೂರ್ಣ ತುಕಡಿಯ ಮೂಲಕ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಚಂಡು ಕುಂಜಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅರಿಂಗೋದರನ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ವಿಷಾದಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು, ಕುಂಜಿ ನೇಣು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಅವನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಚಂಡು ಪುತ್ತೂರಂಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಸಾವಿಗೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವ ಕೋಪಗೊಂಡ ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾನೆ. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅರೋಮಲ್ ಉನ್ನಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಪನ್ ಉನ್ನಿ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಮತ್ತು ಅರೋಮಲ್ ಚೇಕಾವರ್ ಅವರ ಪುತ್ರರು) ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರಂಗೋದರನ ಕಲರಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ . ಚಂದು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪದೇ ಪದೇ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಚಂಡು ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಕ್ತಪಾತ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಇಬ್ಬರು ಯುವ ಯೋಧರು ಸೋಲಿನಿಂದ ಹೊರಡುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರೋಮಲ್ ಉನ್ನಿ ಚಂದುವಿನ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇನೆ ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯುವಕರಲ್ಲಿನ ಹುಚ್ಚುತನವನ್ನು ಚಂಡು ಅರಿತು ಅವರ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ಮಣಿದು, ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದಿಗೂ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅರೋಮಲ್ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ್ ಚೇಕಾವರ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನು ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ: ಚಂಡು ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಇರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಏನಾಗಿರಬಹುದಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಕಹಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅವನು ಅರೋಮಲ್ ಉಣ್ಣಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಚಂದುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸುವನೆಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ದೇವತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಧೀರ ಆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವನ ಯುಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಧ. ==ಪಾತ್ರವರ್ಗ== * ಚಂದು ಚೆಕಾವರ್ ಆಗಿ ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ * ಬಾಲ ಚಂದು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿನೀತ್ ಕುಮಾರ್ * ಚಿಕ್ಕ ಚಂದು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಯೋನ್ * ಅರೋಮಲ್ ಚೇಕವರ್ ಆಗಿ ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ * ಡಾ.ರೋಶನ್ ಬಿಜ್ಲಿ ಯುವ ಅರೋಮಲ್ ಚೇಕವರ್ ಆಗಿ * ಕಣ್ಣಪ್ಪನ್ ಚೇಕವರ್ ಆಗಿ ಬಾಲನ್ ಕೆ.ನಾಯರ್ * ಅರಿಂಗೋದರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ರಾಜು * ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಾಧವಿ]] * ಚಿಕ್ಕ ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೊಮೊಲ್ * ಕುಂಜಿಯಾಗಿ ಗೀತಾ * ಕುಟ್ಟಿಮಣಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ * ಉನ್ನಿಚಂದ್ರರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಮು * ಉನ್ನಿಕೊನ್ನರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವನ್ * ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ರಾಜನಾಗಿ * ಕುಂಜಿನೂಲಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಾ * ಚಿಕ್ಕ ಕುಂಜಿನೂಲಿಯಾಗಿ ಅಂಬಿಲಿ * ಕಮ್ಮಾರನ ಮಗಳಾಗಿ ಸೂರ್ಯ * ಅರೋಮಲುನ್ನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ್ ಮಿತ್ರ * ಯುವ ಥಂಬೋಲಾ ಅರ್ಚಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯ * ಕನಪ್ಪನುನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಶೀದ್ ಉಮ್ಮರ್ * ಕಣ್ಣಪ್ಪನ್ ಚೇಕವರ್ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸುಕುಮಾರಿ * ಕುಂಜಿರಾಮನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿ.ಕೆ. ಶ್ರೀರಾಮನ್ * ಚಿಕ್ಕ ಕುಂಜಿರಾಮನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ್ ಮೆನನ್ * ಥಂಕು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸನೂಪ್ ಸಜೀಂದ್ರನ್ * ಅರಿಂಗೋಡರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕುಂದರ ಜಾನಿ * ಅರಿಂಗೋಡರ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಭೀಮನ್ ರಘು * ಉನ್ನಿಕಣ್ಣನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೋನಿ ==ಧ್ವನಿಪಥ== ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಪಥವು 5 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಾಂಬೆ ರವಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಸಾಹಿತ್ಯ: ಕೈತಪ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ಜಯಕುಮಾರ್ . ==ಆರತಕ್ಷತೆ== ;ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [ 5 ] ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್‌ನ ಹಿನ್ನೋಟ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿಮಾ ಮೆನನ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, " [[ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ]] ಚಂದು ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಿದರೆ , ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ದೇಹ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ, ಮಾಧವಿ ಉನ್ನಿಯಾರ್ಚ ಅವರ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ - ಅವರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಪಾತ್ರದ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕತನವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಾಧಾರಣ ಅರಿಂಗೋಡರ್ ಆಗಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ರಾಜು , ದುರಹಂಕಾರಿ ಅರೋಮಲ್ ಆಗಿ ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ ಮತ್ತು ಉದಾರ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ್ ಚೆಕಾವರ್ ಆಗಿ ಬಾಲನ್ ಕೆ. ನಾಯರ್ ಎಲ್ಲರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. [ 6 ] ==ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್== ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-mammootty-films-to-watch-before-you-die/photostory/52419768.cms</ref>ಈ ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ 375 ದಿನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. [ 8 ] ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು <ref>http://dff.nic.in/images/Documents/80_37thNfacatalogue.pdf</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ - ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ ( ಮತಿಲುಕಲ್‌ಗೆ ಸಹ ) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ - ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ - ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ;ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು <ref>{{Cite web |url=https://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029105548/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm |url-status=dead }}</ref> * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ - ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ * ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಗೀತಾ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ - ಕೆ. ರಾಮಚಂದ್ರ ಬಾಬು * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ - ಕೆ.ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ - ವಿನೀತ್ ಕುಮಾರ್ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ - ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ;ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Oru_Vadakkan_Veeragatha#cite_note-Critics_Awards-11</ref> * ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ * ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಸುರೇಶ್ ಗೋಪಿ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕ - ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನೆಕಾರ - ಕೆ. ಜಯಕುಮಾರ್ * ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಹರಿಹರನ್ ;ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ *ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಮಲಯಾಳಂ – ಪಿವಿ ಗಂಗಾಧರನ್ <ref>https://books.google.com/books?id=_JZZAAAAMAAJ&q=oru+vadakkan+</ref> ==ಪರಂಪರೆ== ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ವೀರಗಾಥವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Oru_Vadakkan_Veeragatha#cite_note-:0-13</ref> ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು " ಸಾಯುವ ಮುನ್ನ ನೋಡಬೇಕಾದ 10 ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳು " ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ <ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/top-10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436108.cms</ref> ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್ ಇದನ್ನು "ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿಯ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ .<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Oru_Vadakkan_Veeragatha#cite_note-15</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{IMDb title|id=0230597|title=Oru Vadakkan Veeragatha}} * [https://web.archive.org/web/20120908032304/http://movieraga.indulekha.com/2012/09/04/relook-oru-vadakkan-veeragatha/ movieraga.indulekha.com&nbsp;– വീണ്ടും ഒരു വടക്കന്‍വീരഗാഥ] {{Hariharan (director)}} {{Filmfare Award for Best Film – Malayalam}} [[Category:Indian martial arts films]] [[Category:1989 Malayalam-language films]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 39nmz5f8wpyg7bh3sslnoa3ud1p1ts3 0 180379 1384442 1382883 2026-08-27T00:55:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384442 wikitext text/x-wiki '''ಆಶಿಕ್ ಅಬು''' (ಜನನ: [[12 ಏಪ್ರಿಲ್]] [[1978]]) ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಹಾಗೂ ನಟ. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2010ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ''ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ'' ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸಾಲ್ಟ್ ಎನ್' ಪೆಪ್ಪರ್'' (2011), ''22 ಫೀಮೇಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ'' (2012), ''ಮಾಯಾನದಿ'' (2017), ''ವೈರಸ್'' (2019) ಮತ್ತು ''ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್'' (2024) ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="wiki">{{cite web |title=Aashiq Abu |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Aashiq_Abu |website=English Wikipedia |access-date=15 August 2026}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರು [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ನಗರದ ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 12 ಏಪ್ರಿಲ್ 1978ರಂದು ಸಿ. ಎಂ. ಅಬು ಮತ್ತು ಜಮೀಲಾ ಅಬು ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೊಚ್ಚಿಯ ಎಸ್.ಆರ್.ವಿ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಎರ್ನಾಕುಲಂನ [[ಮಹಾರಾಜಾಸ್ ಕಾಲೇಜು]]ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref name="wiki"/> == ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಜಾಹೀರಾತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಜಾಯ್‌ಅಲುಕ್ಕಾಸ್, [[ಮಾತೃಭೂಮಿ]], ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್, ಲುಲು ಗ್ರೂಪ್, ದುಬೈ ಗೋಲ್ಡ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರಿ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಕಮಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಕಮಲ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ರಪ್ಪಕಲ್'' (2005) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="wiki"/> 2009ರಲ್ಲಿ [[ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ]] ಅಭಿನಯದ ''ಡ್ಯಾಡಿ ಕೂಲ್'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿರ್ದೇಶನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="wiki"/> === ಸಾಲ್ಟ್ ಎನ್' ಪೆಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು 22 ಫೀಮೇಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ === 2011ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಸಾಲ್ಟ್ ಎನ್' ಪೆಪ್ಪರ್'' ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವಾಯಿತು. ಶ್ಯಾಮ್ ಪುಷ್ಕರನ್ ಮತ್ತು ದಿಲೀಶ್ ನಾಯರ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="wiki"/> 2012ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''22 ಫೀಮೇಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಫಹಾದ್ ಫಾಸಿಲ್ ಮತ್ತು ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಈ ಪ್ರತೀಕಾರ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಆಶಿಕ್ ಅಬುವನ್ನು ಮಲಯಾಳಂನ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಾಲಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="wiki"/> ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ''ಡಾ ತಡಿಯಾ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. 2013ರಲ್ಲಿ ''ಅಂಚು ಸುಂದರಿಕಲ್'' ಎಂಬ ಸಂಕಲನ ಚಿತ್ರದ ''ಗೌರಿ'' ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ''ಇಡುಕ್ಕಿ ಗೋಲ್ಡ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="wiki"/> == ನಂತರದ ನಿರ್ದೇಶನ == 2014ರಲ್ಲಿ ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ ಅಭಿನಯದ ''ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, ಅದರಿಂದ ತಾವು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಲಿತಿರುವುದಾಗಿ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ನಂತರದ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="wiki"/><ref name="peninsula">{{cite news |last=Afsal |first=AP Muhammed |title=Aashiq Abu on his films, social media, politics, upcoming projects and Mayaanadhi |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/07/03/2018/Aashiq-Abu-on-his-films%2C-social-media%2C-politics%2C-upcoming-projects-and-Mayaanadhi |work=The Peninsula Qatar |date=7 March 2018 |access-date=15 August 2026}}</ref> 2015ರಲ್ಲಿ ಮಂಜು ವಾರಿಯರ್ ಮತ್ತು ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ಅಭಿನಯದ ''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಂತರ 2017ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಮಾಯಾನದಿ'' ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="onmanorama">{{cite news |title=Love is Never Fast-paced, says Aashiq Abu on ‘Mayaanadhi’ |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/interview/2017/12/2017/12/27/love-is-never-fast-paced-says-aashiq-abu-on-mayaanadhi.html |work=Onmanorama |date=27 December 2017 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ಮಾಯಾನದಿ''ಯಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರೀತಿ, ಬದುಕು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ನಿರೂಪಣೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು. ಚಿತ್ರವು ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="onmanorama"/> == ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ == 2012ರಲ್ಲಿ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರು ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ '''OPM Cinemas''' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ OPM ಮೂಲಕ ಹಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="wiki"/> 2016ರಲ್ಲಿ ದಿಲೀಶ್ ಪೊಥನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಮಹೇಶಿಂತೆ ಪ್ರತೀಕಾರಂ'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರವು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="wiki"/> ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ''ಈ.ಮಾ.ಯೌ'' (2018), ''ಹಲಾಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ'' (2020), ''ಆರ್ಕರಿಯಂ'' (2021), ''ಭೀಮಂತೆ ವಝಿ'' (2021), ''ನಾರದನ್'' (2022), ''ನೀಲವೆಳಿಚಂ'' (2023) ಮತ್ತು ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="wiki"/> == ವೈರಸ್ == 2019ರಲ್ಲಿ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ವೈರಸ್'' ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ [[ನಿಫಾ ವೈರಸ್]] ಸೋಂಕಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೊವಿನೊ ಥಾಮಸ್, ಪಾರ್ವತಿ ತಿರುವೋತ್ತು, ಕುಂಚಾಕೊ ಬೊಬನ್, ಆಸಿಫ್ ಅಲಿ, ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.<ref name="virus-interview">{{cite news |title=ವೈರಸ್ ആളുകളെ പേടിപ്പിക്കുന്ന സിനിമയല്ല: ആഷിക്ക് അബു |url=https://www.manoramaonline.com/movies/interview/2019/06/06/aashiq-abu-about-virus-movie-experience.html |work=Manorama Online |date=7 June 2019 |access-date=15 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವು ನಿಫಾ ಸೋಂಕಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿತು. ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವು ಜನರಲ್ಲಿ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="virus-interview"/> == ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳು == 2021ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಆಣುಂ ಪೆಣ್ಣುಂ'' ಸಂಕಲನ ಚಿತ್ರದ ''ರಾಣಿ'' ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ''ಆರ್ಕರಿಯಂ'' ಮತ್ತು ''ಭೀಮಂತೆ ವಝಿ'' ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2022ರಲ್ಲಿ ''ನಾರದನ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2023ರಲ್ಲಿ ವೈക്കം ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಶೀರ್ ಅವರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ''ನೀಲವೆಳಿಚಂ'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="wiki"/> 2024ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್'' ಅವರ 14ನೇ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ದಿಲೀಶ್ ಪೊಥನ್, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ವಾಣಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್, ಅನುರಾಗ್ ಕಶ್ಯಪ್, ದರ್ಶನಾ ರಾಜೇಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಆಕ್ಷನ್-ಹಾಸ್ಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="rifle">{{cite web |title=Rifle Club |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rifle_Club_(film) |website=English Wikipedia |access-date=15 August 2026}}</ref> ''ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಚಿತ್ರವು 2024ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref name="rifle"/> == ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ == ''ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್'' ಮೂಲಕ ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಹೊಸ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ 2025ರಲ್ಲಿ ದಿಲೀಶ್ ಕರುಣಾಕರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಲವ್ಲಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="imdb">{{cite web |title=Aashiq Abu |url=https://www.imdb.com/name/nm3351235/ |website=IMDb |access-date=15 August 2026}}</ref> == ನಟನಾಗಿ == ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ''ರಪ್ಪಕಲ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು, ನಂತರ ''ಅನ್ನಯುಂ ರಸೂಲುಂ'', ''ಇಯೋಬಿಂತೆ ಪುಸ್ತಕಂ'', ''ಪರವ'' ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="imdb"/> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಆಶಿಕ್ ಅಬು ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ನಟಿ [[ರಿಮಾ ಕಲ್ಲಿಂಗಲ್]] ಅವರನ್ನು 2013ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="imdb"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ — ''22 ಫೀಮೇಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ'' (2012)<ref name="wiki"/> * ಮೋಹನ್ ರಾಘವನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ — ''22 ಫೀಮೇಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ''<ref name="wiki"/> * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ — ''ಮಹೇಶಿಂತೆ ಪ್ರತೀಕಾರಂ'' (ನಿರ್ಮಾಪಕ) (2016)<ref name="wiki"/> * ಪದ್ಮರಾಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ — ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ — ''ಮಾಯಾನದಿ'' (2017)<ref name="wiki"/> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == === ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ === {| class="wikitable" | ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ | | | | | | -------------------------- | - | ----------------------- | - | -------------------- | | 2009 | | ''ಡ್ಯಾಡಿ ಕೂಲ್'' | | ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ | | - | | | | | | 2011 | | ''ಸಾಲ್ಟ್ ಎನ್' ಪೆಪ್ಪರ್'' | | | | - | | | | | | 2012 | | ''22 ಫೀಮೇಲ್ ಕೊಟ್ಟಾಯಂ'' | | | | - | | | | | | 2012 | | ''ಡಾ ತಡಿಯಾ'' | | | | - | | | | | | 2013 | | ''ಅಂಚು ಸುಂದರಿಕಲ್'' | | ''ಗೌರಿ'' ವಿಭಾಗ | | - | | | | | | 2013 | | ''ಇಡುಕ್ಕಿ ಗೋಲ್ಡ್'' | | | | - | | | | | | 2014 | | ''ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್'' | | | | - | | | | | | 2015 | | ''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ'' | | | | - | | | | | | 2017 | | ''ಮಾಯಾನದಿ'' | | | | - | | | | | | 2019 | | ''ವೈರಸ್'' | | | | - | | | | | | 2021 | | ''ಆಣುಂ ಪೆಣ್ಣುಂ'' | | ''ರಾಣಿ'' ವಿಭಾಗ | | - | | | | | | 2022 | | ''ನಾರದನ್'' | | | | - | | | | | | 2023 | | ''ನೀಲವೆಳಿಚಂ'' | | | | - | | | | | | 2024 | | ''ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್'' | | | | } | | | | | === ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ === {| class="wikitable" | ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ | | | | | | -------------------------- | - | ---------------------- | - | --------------------- | | 2014 | | ''ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್'' | | | | - | | | | | | 2016 | | ''ಮಹೇಶಿಂತೆ ಪ್ರತೀಕಾರಂ'' | | ದಿಲೀಶ್ ಪೊಥನ್ ನಿರ್ದೇಶನ | | - | | | | | | 2017 | | ''ಮಾಯಾನದಿ'' | | | | - | | | | | | 2018 | | ''ಈ.ಮಾ.ಯೌ'' | | | | - | | | | | | 2019 | | ''ವೈರಸ್'' | | | | - | | | | | | 2020 | | ''ಹಲಾಲ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ'' | | | | - | | | | | | 2021 | | ''ಆರ್ಕರಿಯಂ'' | | | | - | | | | | | 2021 | | ''ಭೀಮಂತೆ ವಝಿ'' | | | | - | | | | | | 2022 | | ''ನಾರದನ್'' | | | | - | | | | | | 2023 | | ''ನೀಲವೆಳಿಚಂ'' | | | | - | | | | | | 2024 | | ''ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್'' | | | | } | | | | | === ನಟನಾಗಿ === {| class="wikitable" | ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ಪಾತ್ರ | | | | | | ------------------------ | - | -------------------- | - | ------------------------ | | 2006 | | ''ರಪ್ಪಕಲ್'' | | ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ | | - | | | | | | 2012 | | ''ದಿೀವ್ರಂ'' | | ಸ್ವತಃ | | - | | | | | | 2013 | | ''ಅನ್ನಯುಂ ರಸೂಲುಂ'' | | ಹೈದರ್ | | - | | | | | | 2014 | | ''ಇಯೋಬಿಂತೆ ಪುಸ್ತಕಂ'' | | ಪಿ. ಜೆ. ಆಂಟನಿ | | - | | | | | | 2017 | | ''ಪರವ'' | | ಪೊಲೀಸ್ ಸಬ್-ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ | | } | | | | | == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://en.wikipedia.org/wiki/Aashiq_Abu ಆಶಿಕ್ ಅಬು — ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ] * [https://www.imdb.com/name/nm3351235/ ಆಶಿಕ್ ಅಬು — IMDb] * [https://www.instagram.com/aashiqabu/ ಆಶಿಕ್ ಅಬು — ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಂ] [[ವರ್ಗ:1978ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ನಟರು]] 9lef5vfttqv3mncwptkaoltbabgmvxj 0 180517 1384487 1383711 2026-08-27T10:29:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384487 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆ}} {{Infobox recurring event | name = ಕೈವ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮೆರವಣಿಗೆ | image = File:Final rehearsal of the parade. Joint photo with participants of the "Army Parade" on the occasion of the Independence Day of Ukraine.jpg | image_size = 300px | caption = 2018ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೆಟ್ರೊ ಪೊರೊಶೆಂಕೊ | country = {{flag|Ukraine}} | native_name = | native_name_lang = | begins = ಆಗಸ್ಟ್ 24, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆ | ends = | prev = 2021 | next = ತಿಳಿದಿಲ್ಲ | frequency = ಅನಿಯಮಿತ | location =ಕೈವ್ | venue =ಮೈದಾನ್ ನೆಜಲೆಝ್ನೋಸ್ತಿ (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕ) | first = 1994 | genre = ಸೇನಾ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು | organised = ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ | website = }} ಕೈವ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಪರೇಡ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Парад в Київ на чест Дня Незалежности України, ರೋಮನೈಸ್ಡ್: Parad v Kyievi na ಎದೆಯ Dnia Nezalezhnosti ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 24 ರಂದು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ.<ref>https://books.google.com/books?id=sVoxBgAAQBAJ&pg=PA352</ref> =20 ನೇ ಶತಮಾನ= ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಮೊದಲ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಖ್ರೆಸ್ಚಾಟಿಕ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.asv.gov.ua/?q=en/news/2015/08/06/consolideted-unit-army-academy-taken-part-preparations-independence-day-kyiv</ref> ಪರೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಕೀವ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಇವಾನ್ ಬಿಜಾನ್ ಮತ್ತು ಪೆರೇಡ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ವಿಟಾಲಿ ರಾಡೆಟ್ಸ್ಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.<ref>https://espreso.tv/article/2014/08/23/chy_vazhlyve_provedennya_paradu_na_den_nezalezhnosti</ref> ನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಯುಯಾನ ಪ್ರದರ್ಶನವು 1997 ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್ ಚೈಕಾ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ZSU ಉಪಕರಣಗಳ ವಾಯು ಘಟಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ನಡೆದವು. 1998 ರಲ್ಲಿ, ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 1990 ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇನಾ ವಾಹನಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆ 1999 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. =21 ನೇ ಶತಮಾನ= '''2001''' 2001 ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 10 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ಕೈವ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. 173 ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 6,530 ಸೈನಿಕರು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://espreso.tv/article/2014/08/23/chy_vazhlyve_provedennya_paradu_na_den_nezalezhnosti</ref> ಹಳೆಯ ಕೊಸಾಕ್ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಸೈನಿಕರು ಸಹ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಟಿ -84 ಗಳ ಹೊಸ ಕಾಲಮ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು.<ref>https://espreso.tv/article/2014/08/23/chy_vazhlyve_provedennya_paradu_na_den_nezalezhnosti</ref> ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಎಲ್ವಿವ್ ಮತ್ತು ವಿನ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ, ಒಡೆಸ್ಸಾ, ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ ಮತ್ತು ಸೆವಾಸ್ಟೊಪೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ನಡೆದವು.<ref>https://espreso.tv/article/2014/08/23/chy_vazhlyve_provedennya_paradu_na_den_nezalezhnosti</ref> ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್, ಪೋಲಿಷ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕ್ವಾಸ್ನಿವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬೋರಿಸ್ ಟ್ರಾಜ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕುಜ್ಮುಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.<ref>http://en.kremlin.ru/events/president/news/41862</ref> '''2003''' ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 12 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ 2003 ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 16 ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳಿಂದ 5,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಸೇರಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದ ಐವೊ ಬೊಬುಲ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ «ಕೊಜಾಟ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಲಾವಾ» (ವಿಕ್ಟರ್ ಲಿಸೊವೊಲ್ [ಯುಕೆ]) ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. 2003 ರ ಕಮಾಂಡರ್ ಕೈವ್ ಗ್ಯಾರಿಸನ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕರ್ನಲ್-ಜನರಲ್ ಪೆಟ್ರೋ ಶುಲ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಯೆವ್ಹೆನ್ ಮಾರ್ಚುಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. '''2004''' 2004 ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. 19 ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಸೈನಿಕರು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 23 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ಪಡೆದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಯೆವ್ಹೆನ್ ಮಾರ್ಚುಕ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಮುಕೋಲಾ ಪೆಟ್ರುಕ್. '''2008''' 2008 ರಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ BMP-2 ಪದಾತಿ ದಳದ ಹೋರಾಟದ ವಾಹನಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಹಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ 2004 ರಿಂದ ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯದು. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 17 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 144 ನೆಲದ ಘಟಕಗಳು, 22 ವಿಮಾನಗಳು, 8 ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 3.5 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://espreso.tv/article/2014/08/23/chy_vazhlyve_provedennya_paradu_na_den_nezalezhnosti</ref> '''2009''' 2009 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 18 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ 3,400 ಸೈನಿಕರು ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ದಾಳಿ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂವತ್ತೈದು ವಿಮಾನಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾರಿದವು. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಆಂಟೊನೊವ್ ವಿಮಾನಗಳು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದವು. 19 ಸ್ವತಂತ್ರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಾಸ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಸಂಗೀತದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ನೆಲದ ಪಡೆಗಳು ಕರ್ನಲ್-ಜನರಲ್ ಇವಾನ್ ಸ್ವಿಡಾ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಸ್ಟಾಫ್ ಜನರಲ್ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಕಿರಿಚೆಂಕೊ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. '''2014''' 2014 ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಜನರಲ್ ಅನಾಟೊಲಿ ಪುಷ್ನ್ಯಾಕೋವ್ [ಯುಕೆ] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ವ್ಯಾಲೆರಿ ಹೆಲೆಟೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ರಾಜಧಾನಿಯು 50 ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ BTR-3E ನ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು "ಕಣಜ" ವಿಮಾನ ವಿರೋಧಿ ಬಂದೂಕು ಸೇರಿವೆ. ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಗಡಿ ಸೇವೆಯ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>http://www.president.gov.ua/en/news/do-23-yi-richnici-nezalezhnosti-ukrayini-v-kiyevi-vidbuvsya-33538</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160304125244/http://viysko.com.ua/news/u-kiyevi-projshov-vijskovij-parad/</ref> 1,500 ಭಾಗವಹಿಸುವವರಲ್ಲಿ 120 ಜನರು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://www.interfax.ru/world/392935</ref> ಅನೇಕರು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹಣ ವ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ಡಾನ್‌ಬಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಚಿತ ಘಟನೆ ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದರು.<ref>https://www.theguardian.com/world/2014/aug/23/ukraine-independence-day-military-parades</ref> 2013 ಮತ್ತು 2014 ರ ಮೈದಾನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಡಿದ "ಸ್ವರ್ಗೀಯ ನೂರು" ಜನರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೌನ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.theguardian.com/world/2014/aug/24/ukraine-independence-day-parade-kiev</ref> '''2015''' ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಹನಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೊರೊಶೆಂಕೊ ಅವರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಲೋವೈಸ್ಕ್ ಕದನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮಿನ್ಸ್ಕ್ II ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಅನ್ನು "ಅವಿರೋಧ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 2,300 ಸೈನಿಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಘಟಕಗಳು "ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ" ಎಂಬ ಯುದ್ಧ ಬ್ಯಾನರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೌರವದ ಯುದ್ಧ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದವು. '''2016''' 2016 ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. 2016 ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 25 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. <ref>https://www.rferl.org/a/ukraine-independence-day-celebrations-25/27943128.html</ref>ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ 4,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ಪೆರೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಸೆರ್ಹಿ ಪಾಪ್ಕೊ. ಸೈನಿಕರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಧರಿಸಿರುವ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>https://uacrisis.org/46117-rechnik-minoboroni-12</ref><ref>http://m.washingtontimes.com/news/2016/aug/25/fashion-statement-ukrainian-troops-debut-post-sovi/</ref> ಪೆರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಸತ್ತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವೀರರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. "ಎ ಡಕ್ ಈಸ್ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ [ಯುಕೆ]" ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಮೌನ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಂಡ್ರೆಜ್ ಡುಡಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಲಿಥುವೇನಿಯನ್-ಪೋಲಿಷ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಕೂಡ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು.<ref>http://www.pravda.com.ua/news/2016/08/24/7118564/</ref> ಸಂಗೀತದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಫ್ರಾಂಜ್ ವಾನ್ ಬ್ಲಾನ್ ಅವರ ಅನ್ಟರ್ ಡೆಮ್ ಸೀಗೆಸ್‌ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ವಿದೇಶಿ ನಿಯೋಗದ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೆಡ್ ಕ್ರ್ಯಾನ್‌ಬೆರಿ & ಫಾರ್ ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಥೀಮ್‌ನಿಂದ (ತಾರಸ್ ಪೆಟ್ರಿನೆಂಕೊ ಅವರಿಂದ) ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ. ಪಡೆಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಮೈಕೋಲಾ ಲೈಸೆಂಕೊ ಅವರ ಝ್ಪೋರಿಜ್‌ಕಿ ಮಾರ್ಚ್ ಎಂಬ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಸಂಗೀತದ ತುಣುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಹ ನಡೆಯಿತು.<ref>https://dyvys.info/2018/08/22/den-nezalezhnosti-2018-osoblyvosti-vijskovogo-paradu/</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=1EBp3EyuaBE</ref> ''' 2017''' 2017 ರಲ್ಲಿ, ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 26 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.<ref>http://en.interfax.com.ua/news/general/421699.html</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20180722095653/http://www.xinhuanet.com/english/2017-08/23/c_136549971.htm</ref>ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ 4,500 ಸೈನಿಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ NATO ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 9 ರಚನೆಗಳು <ref>https://www.ukrinform.net/rubric-society/2281938-rehearsal-of-military-parade-on-independence-day-of-ukraine.html</ref><ref>https://www.ukrinform.net/rubric-society/2287860-kyiv-preparing-for-independence-day-parade.html</ref><ref>https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/georgian-military-take-part-kyiv-parade-august-24.html</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಲಿಥುವೇನಿಯಾ, ಲಾಟ್ವಿಯಾ, ಮೊಲ್ಡೊವಾ, ಪೋಲೆಂಡ್, ಮಾಂಟೆನೆಗ್ರೊ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಿಖೈಲಿವ್ಸ್ಕಾ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಇತ್ತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿಯ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ) 3 ನೇ ಐರನ್ ರೈಫಲ್ ವಿಭಾಗದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು - ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ (1917–21) ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೇ 1917 ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ 1 ನೇ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸಹ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು: 72 ನೇ ಯಾಂತ್ರಿಕೃತ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆರ್ಮಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು - ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಜಪೊರೊಜಿಯನ್ಸ್ [ಯುಕೆ], 24 ನೇ ಯಾಂತ್ರಿಕೃತ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ರಾಜ ಡ್ಯಾನಿಲೋ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಎರಡು ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು: ಹೆಟ್ಮನ್ ಇವಾನ್ ವೈಹೋವ್ಸ್ಕಿ, ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೊಸಾಕ್ಸ್ 1659 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೊಟಾಪ್ ಬಳಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾರ್ಡಮ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. '''2018''' 2018 ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಸೇರಿತ್ತು.<ref>https://www.bbc.com/ukrainian/media-45265237</ref> 2018 ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 27 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಮೊಬೈಲ್ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=https://bykvu.com/bukvy/95865-den-nezavisimosti-2018-na-parade-pokazhut-bolee-200-edinits-voennoj-tekhniki/amp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2018-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180722011459/https://bykvu.com/bukvy/95865-den-nezavisimosti-2018-na-parade-pokazhut-bolee-200-edinits-voennoj-tekhniki/amp |url-status=dead }}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180721114614/https://www.ukrinform.ru/amp/rubric-ato/2502948-armia-pokazala-tehniku-cto-budet-na-parade-v-den-nezavisimosti.html</ref><ref>https://lb.ua/news/2018/07/21/403370_voennom_parade_dnyu.html</ref><ref>https://glavred.info/ukraine/skolko-vyhodnyh-na-den-nezavisimosti-2018-kak-otdyhaem-v-avguste-516802.html</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 120 ಮಹಿಳಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>https://web.archive.org/web/20180806054819/https://amp.strana.ua/video/154423-video-pervaja-repetitsija-parada-k-dnju-nezavisimosti-ukrainy-hde-vpervye-primut-uchastie-devushki.html</ref><ref>https://tsn.ua/ukrayina/u-paradi-do-dnya-nezalezhnosti-ukrayini-vpershe-vizmut-uchast-zhinki-viyskovi-1196364.html</ref> ಈ ಘಟಕವು ತಾರಸ್ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>https://en.hromadske.ua/posts/meet-one-of-the-first-120-women-to-have-marched-in-military-parade-in-kyiv</ref> ಅವರು ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಜೋರಾಗಿ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದರು.<ref>https://aspi.com.ua/news/syuzheti/armiya-ce-ne-tilki-choloviki-z-avtomatami-u-paradi-nezalezhnosti-vpershe-marshuvav#gsc.tab=0</ref> ಮೆರವಣಿಗೆ ರಚನೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಶುಭಾಶಯವಾಗಿ "ಗ್ಲೋರಿ ಟು ಉಕ್ರೇನ್" ಮತ್ತು "ಗ್ಲೋರಿ ಟು ದಿ ಹೀರೋಸ್" ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲನೆಯದು.<ref>https://www.president.gov.ua/en</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ವೀರರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಘಟಕ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. '''2019''' 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಅವರು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, <ref>https://web.archive.org/web/20190831192305/https://prm.ua/zelenskiy-vidmovivsya-vid-viyskovogo-paradu-na-den-nezalezhnosti/</ref> ಇದು ಅನುಭವಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಜುಲೈ 10 ರಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20190711175923/https://www.rbc.ua/ukr/styler/parad-parad-veterany-ato-provedut-voennyy-1562784976.html</ref> ಪರ್ಯಾಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಸಿದ್ಧತೆಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು "ಮಾರ್ಚ್ ಆಫ್ ಡಿಗ್ನಿಟಿ" ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. '''2021''' ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 30 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಾಯುದಾಳಿ ಪಡೆಗಳು ಖ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ, ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2021 2021 ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಅವರ 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 30 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.<ref>https://www.pravda.com.ua/news/2020/10/21/7270707/</ref><ref>https://www.slovoidilo.ua/2020/10/21/novyna/suspilstvo/kyyevi-den-nezalezhnosti-2021-vlashtuyut-vijskovyj-parad</ref><ref>https://hromadske.ua/posts/vijskovij-parad-koncert-i-sekretni-proekti-u-zelenskogo-rozkazali-yak-svyatkuvatimut-richnicyu-nezalezhnosti</ref> ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಆಂಡ್ರಿ ತರನ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳ "ಸೋವಿಯತ್‌ನೆಸ್" ನಿಂದ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ದೇಶದ "ನ್ಯಾಟೋ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧತೆ"ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://www.mil.gov.ua/en/news/2021/08/12/independence-day-2021-we-get-rid-of-the-soviet-style-of-military-parades-andrii-taran/</ref> ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ, ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರು ಈಗಾಗಲೇ ಐದು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಾಲು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20210809000522/https://amp.strana.ua/news/347105-v-kieve-proshla-pervaja-repetitsija-parada-hde-voennye-otrabotali-novyj-stroevoj-shah.html</ref> ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿದೇಶಿ ಗಣ್ಯರು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು: ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ https://web.archive.org/web/20210821191307/https://www.president.gov.ua/en/news/volodimir-zelenskij-zustrivsya-zi-vselenskim-patriarhom-varf-70201 ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗೀತಾನಾಸ್ ನೌಸೆಡಾ<ref>http://pressorg24.com/news?id=563295</ref> ಮೊಲ್ಡೊವನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾಯಾ ಸ್ಯಾಂಡು<ref>https://web.archive.org/web/20210304130752/https://www.ukrinform.ru/amp/rubric-polytics/3169480-zelenskij-priglasil-sandu-na-prazdnovanie-30letia-nezavisimosti-ukrainy.html</ref><ref>https://interfax.com.ua/news/political/715498.html</ref> ಪೋಲಿಷ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಂಡ್ರೆಜ್ ಡುಡಾ ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಟೀವೊ ಪೆಂಡರೋವ್ಸ್ಕಿ ಎಸ್ಟೋನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆರ್ಸ್ಟಿ ಕಲ್ಜುಲೈಡ್ ಲಟ್ವಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಗಿಲ್ಸ್ ಲೆವಿಟ್ಸ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೀನ್-ಯ್ವೆಸ್ ಲೆ ಡ್ರಿಯಾನ್ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ನಡೆದ ಕ್ರೈಮಿಯಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 46 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, "DNA" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನ್‌ವರೆಗೆ, ಕೊಸಾಕ್ ಯುಗದವರೆಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಕ್ರೇನ್‌ವರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೈನಿಕರು ಹಿಡಿದಿದ್ದ 30 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಧ್ವಜವು ಮೊದಲು ಅನುಭವಿ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಂದೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿತು. <ref>https://web.archive.org/web/20210828202132/https://www.president.gov.ua/en/news/glava-derzhavi-vzyav-uchast-u-svyatkovomu-paradi-vijsk-z-nag-70337</ref> ಒಡೆಸಾ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ-ಪಾಸ್ಟ್, ಫ್ಲೈ-ಪಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋಟಿಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. <ref>http://euromaidanpress.com/2021/08/24/ukraine-holds-military-parade-on-independence-day-after-two-year-pause-photos-live-updates/</ref> ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಕಾವಲುಗಾರರ ತುಕಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಯಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಲ್ಖಾ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ರಾಕೆಟ್ ಲಾಂಚರ್, ನೆಪ್ಚೂನ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ, ಹ್ರಿಮ್-2 ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಟರ್ಕಿಶ್ UAV ಬೇರಕ್ತಾರ್ TB2 ಸೇರಿದಂತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. <ref>https://nv.ua/ukraine/events/voennyy-parad-na-den-nezavisimosti-2021-kakuyu-tehniku-pokazhut-na-parade-novosti-ukrainy-50141602.html</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೇನೆಯು ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊರಗೆ ಡ್ನೀಪರ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸಿತು. <ref>https://hromadske.ua/ru/posts/parad-na-dnepre-tysyacha-muzykantov-i-aviaciya-nad-kievom-v-minoborony-rasskazali-chto-gotovyat-na-godovshinu-nezavisimosti</ref> =ರದ್ದಾದ ಮೆರವಣಿಗೆ ಅವಧಿಗಳು= '''2005–2007''' 2005 ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಕ್ಟರ್ ಯುಶ್ಚೆಂಕೊ ಅವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ, ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ 2008 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ 17 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಲಾಯಿತು.<ref>https://www.minprom.ua/digest/23972.html</ref> '''2010–2014''' ವಿಕ್ಟರ್ ಯಾನುಕೋವಿಚ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. '''2019–2020''' ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ § 2019, ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ § 2020 ಜುಲೈ 10, 2019 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ 2019 ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/2740687-ukrainian-president-signs-decree-on-independence-day-celebrations.html</ref> "ನಮ್ಮ ಸೈನಿಕರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಸ್ಥಿರ-ಅವಧಿಯ ಸೈನಿಕರು, ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳು, ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬೋನಸ್ ಪಾವತಿಗಳಾಗಿ ₴300 ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು $12 ಮಿಲಿಯನ್) ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಹೇಳಿದರು. <ref>https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/2740687-ukrainian-president-signs-decree-on-independence-day-celebrations.html</ref>https://books.google.com/books?id=sVoxBgAAQBAJ&pg=PA352 2020 ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಇರಬಾರದು, ಆದರೆ "ಈಗ ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ" ಡಾನ್‌ಬಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>https://www.pravda.com.ua/news/2020/08/24/7263977/</ref> ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ "ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾವು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಾಗ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಿಜಯದ ಮೆರವಣಿಗೆ" ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>https://www.pravda.com.ua/news/2020/08/24/7263977/</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ ಡಾನ್‌ಬಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಕ್ರೈಮಿಯಾ (2014 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಮಿಯಾವನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಡೊನೆಟ್ಸ್ಕ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಲುಹಾನ್ಸ್ಕ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>https://www.pravda.com.ua/news/2020/08/24/7263977/</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-europe-51543463</ref> 2022 ರಿಂದ ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ § 2022 ರಷ್ಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಜಾದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಚರಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು,<ref>https://mkip.gov.ua/news/7552.html</ref><ref>https://www.npr.org/2022/08/21/1118700800/ukraine-independence-day-russia-war</ref> ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಶೆಲ್ ದಾಳಿಗಾಗಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಸೇರದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ "ರಷ್ಯಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಹ್ಯಕರವಾದದ್ದನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ರೂರವಾದದ್ದನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>https://www.npr.org/2022/08/21/1118700800/ukraine-independence-day-russia-war</ref>ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಾಶವಾದ ಹಲವಾರು ರಷ್ಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಖ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.cnn.com/videos/world/2022/08/24/ukraine-independence-day-khreshchatyk-live-mckenzie-nr-intl-ldn-vpx.cnn</ref> =ವಿಸ್ತೃತ ಸಾರಾಂಶ= ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಜಾದಿನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳು ರಜಾದಿನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪರೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ (ಪಿಸಿ, ಕಮಾಂಡರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ನಲ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನೆಲದ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್) ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್‌ನ ವಂದನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಹಾಜರಿದ್ದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಕೈವ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಗೌರವ ಗಾರ್ಡ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಉಕ್ರೇನ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನಿಂತು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸುತ್ತವೆ. ಧ್ವಜವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಶ್ಚೆ ನೆ ವ್ಮೆರ್ಲಾ ಉಕ್ರೇನಿ (ಸಾಮೂಹಿಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಐಚ್ಛಿಕ ಕೋರಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಪೆಲ್ಲಾದೊಂದಿಗೆ) ಗೆ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ 21-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಿಂದ ಅದರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಚಿವರನ್ನು ಹೊತ್ತ ವಾಹನವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಡ್ರಮ್ ಮೇಜರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ, ಪೆರೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ತಪಾಸಣೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಮೆರವಣಿಗೆ ಕಮಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ಸಚಿವರ ವಾಹನಗಳು ನಂತರ ನೆಲದ ಕಾಲಮ್‌ನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೋಳುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ವಾಹನಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ವಿರಾಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಸಚಿವರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ: ಸಚಿವ: ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ವೈಭವ! ಪಡೆಗಳು: ವೀರರಿಗೆ ವೈಭವ, ಸರ್! ಮಂತ್ರಿ: (ರಾಜ್ಯಗಳ ಘಟಕ/ರಚನೆ) ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತೇನೆ! ಸಂಗೀತ ಪುನರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಶುಭಾಶಯದ ನಂತರ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ವೈಭವ! (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: ಸ್ಲಾವಾ!) ಆಗಿದೆ. ನೆಲದ ಕಾಲಮ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಕಮಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ಸಚಿವರು ನಂತರ ವಾಹನದ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಲಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಬೇಸ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಶೀಲನೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಿಂದ (ಅವರು ನಾಗರಿಕ ಅಥವಾ ಸೇನಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದರೆ) ಮುಕ್ತಾಯದ ವರದಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರಾಳವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಉಕ್ರೇನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಂತರ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ, ಪೊಲೀಸ್, ನಾಗರಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಕಾವಲು ಘಟಕಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೈನ್‌ಮೆನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನದಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹೊಸ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬಣ್ಣದ ಗಾರ್ಡ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಪಾಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಬಣ್ಣದ ಗಾರ್ಡ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣದ ಗಾರ್ಡ್ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಪೆರೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ನಂತರ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ: ಮೆರವಣಿಗೆ... ಗಮನ! ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಮೆರವಣಿಗೆ! ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ! ಒಂದೇ ಲೈನ್‌ಮೆನ್‌ನಿಂದ ದೂರ! ಇಳಿಜಾರು... ತೋಳುಗಳು! ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಲಕ್ಕೆ, ಎಡಕ್ಕೆ, ಮುಂದಕ್ಕೆ, ತ್ವರಿತ ಮೆರವಣಿಗೆ! ಮೆರವಣಿಗೆಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಿಸಿ ಸೆರಿಮೋನಿಯಲ್ ಮಾರ್ಚ್ ಪಾಸ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಘಟಕಗಳು ಹೈ ಪೋರ್ಟ್ ಆರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಯುನಿಟ್ ಕಲರ್ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸ್ಲೋಪ್ ಆರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ತುಕಡಿಗಳು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೀದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞೆಯ ಮಾತು ಇಲ್ಲದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮ ಆಜ್ಞೆಯ ನಂತರ, ಇವಾನ್ ಬೊಹುನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ಪಾಸ್ಟ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಒಂದು ಕ್ಯಾಡೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಮೊದಲು ಪೆರೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ವಾಹನ ಮತ್ತು ನಂತರ ಟ್ರೈ-ಸರ್ವಿಸ್ ಕಲರ್ ಗಾರ್ಡ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಡ್ ಕಲರ್ ಗಾರ್ಡ್ ಘಟಕ. ಸಾಮೂಹಿಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ನುಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಡ್ರಮ್ ಮೇಜರ್‌ನ ಸಿಗ್ನಲ್‌ನಿಂದ ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಡ್ರಮ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತದೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 3xh47nah6h0qvyuchj7a4xy966htdwi 0 180518 1384485 1383623 2026-08-27T10:25:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384485 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಕೈವ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠ}} {{refimprove|date=January 2023}} {{Use British English|date=June 2021}} {{Use dmy dates|date=May 2014}} {{Infobox church | name = ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ | full_name = | other_name = | native_name = {{nobold|{{lang|uk|Києво-Печерська лавра|italic=no}}}} | native_name_lang = uk | image = Лавра.jpg | caption = ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ನೋಟ <!-- Map & Location --> | pushpin_map = Ukraine | pushpin_map_size = | pushpin_relief = 1 | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|50|26|3|N|30|33|33|E|display=inline,title}} | location = ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ರೈಯಾನ್, ಕೈವ್ | country = ಉಕ್ರೇನ್ <!-- Stats --> | architect = ಕೈವ್‌ನ ಥಿಯೊಡೋಸಿಯಸ್, ಕೈವ್‌ನ ಆಂಥನಿ | length = | width = | dedication = ಗುಹೆಗಳ ಮಠ | diocese = ''ವಿವಾದಿತ'' | denomination = ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ | previous_denomination = | years_built = 1051 | style = ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬರೋಕ್ | website = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 14 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-marker = religious-christian | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | official_name = ಕೈವ್-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ | part_of = ಕೈವ್: ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಠದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಕೈವ್-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ | location = ಯುರೋಪ್ | criteria = i, ii, iii, iv | ID = 527 | year = 1990 | danger = 2023 | child = yes }} {{Infobox historic site | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = {{Lang|uk|Ансамбль Києво-Печерської Лаври}} (''ಕೈವ್-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಮೂಹ'') | designation1_number = 260088 | designation1_type = ನಗರ ಯೋಜನೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ | embed = yes }} }} ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ<ref>https://whc.unesco.org/en/list/527/</ref><ref>https://gordonua.com/ukr/news/worldnews/-pravilne-napisannja-stolitsi-ukrajini-anglijskoju-movoju-zakripleno-v-dokumenti-junesko-mzs-ukrajini-1102775.html</ref> ಅಥವಾ ಕೈಯೆವೊ-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕಾ ಲಾವ್ರಾ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Києво-Печерська лавра), ಇದನ್ನು ಕೈವ್ ಆಫ್ ದಿ ಗುಹೆಗಳ ಮಠ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲಾವ್ರಾ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ದೊಡ್ಡ ಮಠವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು. 1051 ರಲ್ಲಿ ಗುಹೆ ಮಠವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಲಾವ್ರಾ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುದ್ರಣಾಲಯವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. =ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು= ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: печера, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ: ಪೆಚೆರಾ ಎಂದರೆ ಲಿಟ್. ಗುಹೆ, ಇದು ಅದೇ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೊಟೊ-ಸ್ಲಾವಿಕ್ *реktera ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: лавра, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ: ಲಾವ್ರಾವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪುರುಷ ಮಠಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಠದ ಹೆಸರನ್ನು ಕೈವ್ ಗುಹೆ ಮಠ, ಕೈವ್ ಗುಹೆಗಳ ಮಠ ಅಥವಾ ಗುಹೆಗಳ ಕೈವ್ ಮಠ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: на печерах ನಿಂದ) ಎಂದೂ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. =ಇತಿಹಾಸ= '''ಅಡಿಪಾಯ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ''' ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವೃತ್ತಾಂತವು ಮಠವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: 1051 ರಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ 1074 ರಲ್ಲಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kyiv_Pechersk_Lavra#CITEREFCrossSherbowitz-Wetzor1953</ref> ಚೆರ್ನಿಗೋವ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಲಿಯುಬೆಕ್‌ನಿಂದ ಮೂಲತಃ ಅಥೋಸ್ ಪರ್ವತದ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಂಥೋನಿ, ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು ಕೈವನ್ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಸನ್ಯಾಸಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಿಷನರಿಯಾಗಿ ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರು ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಬೆರೆಸ್ಟೋವ್ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಹೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರ ಸಮುದಾಯವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕೈವ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಇಜಿಯಾಸ್ಲಾವ್ I (1024–1078) ಇಡೀ ಪರ್ವತವನ್ನು ಆಂಥೋನೈಟ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು, ಅವರು ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1096 ರಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಕುಮನ್‌ಗಳು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅದು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರಿಗೆ ಬಲಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 1416 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಹಾರ್ಡ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಎಡಿಗೇಯ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು, 1470 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://tyzhden.ua/metamorfozy-kyievo-pecherskoi-lavry/</ref> ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು: ಕೈವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಓಲ್ಗೆರ್ಡೋವಿಚ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾಸ್ ಒಲೆಲ್ಕಾ, ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರುಥೇನಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಸ್ವಿಟ್ರಿಗೈಲಾ, ಫಿಯೋಡರ್ ಒಸ್ಟ್ರೋಗ್ಸ್ಕಿ, ಉಲಿಯಾನಾ ಓಲ್ಶಾನ್ಸ್ಕಾ (ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ವೈಟೌಟಾಸ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ), ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋ ಸೈನ್ಯದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ ವಿರುದ್ಧ ಓರ್ಶಾ (1514) ವಿಜಯಶಾಲಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕಲ್ ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಮಾಂಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಟ್ಮನ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿ ಒಸ್ಟ್ರೋಗ್ಸ್ಕಿ.<ref>https://vkpk.lt/u-zemelapis/kijevo-pecoru-lauros-vienuolyno-kompleksas/</ref> ಕೈವ್‌ನ ಮೇಯರ್‌ಗಳು, ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ಟಾ ಮತ್ತು ಕೊಸಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್‌ಶಿನಾ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಚರ್ಚ್ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಠದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>https://tyzhden.ua/metamorfozy-kyievo-pecherskoi-lavry/</ref> '''ಬರೊಕ್ ಯುಗ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆ''' 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕಿಮಂಡ್ರೈಟ್‌ಗಳಾದ ಎಲಿಸಿಯಸ್ ಪ್ಲೆಟೆನೆಟ್ಸ್ಕಿ, ಜಕಾರಿಯಾಸ್ ಕೊಪಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ ಮೊಹಿಲಾ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಈ ಮಠವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಲಾವ್ರಾದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಓದುವಿಕೆಯಾದ ಕೈವ್ ಗುಹೆಗಳು ಪ್ಯಾಟೆರಿಕಾನ್, ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕೈವ್‌ನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿತ್ರಣದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. 1620 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೆಟೆನೆಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಲಾವ್ರಾದ ಮುದ್ರಣಾಲಯವು ಕೈವ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೊಹಿಲಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಠದ ಶಾಲೆಯು ಆ ಕಾಲದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬರೊಕ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೆಲವರು ಜೆರುಸಲೆಮ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref>https://tyzhden.ua/metamorfozy-kyievo-pecherskoi-lavry/</ref> ವಾದವಿವಾದವಾದಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕ ಜೋನಿಸಿಯಸ್ ಗ್ಯಾಲಿಯಾಟೊವ್ಸ್ಕಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 1630 ರಲ್ಲಿ ಮಠವನ್ನು ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ದೇವರ ಪವಿತ್ರ ತಾಯಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ "ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಳೆ" ಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಳು.<ref>https://tyzhden.ua/cofijska-koliadka-u-poshukakh-melodii-rizdva-xvii-stolittia/</ref> ಇವಾನ್ ಮಜೆಪಾ ಮತ್ತು ರಾಫೆಲ್ ಜಬೊರೊವ್ಸ್ಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 1685 ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರು ಕೈವ್ ಮಹಾನಗರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಠವನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧೀನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1722 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಪೀಟರ್ I ರ ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ, ಕೈವ್ ಮಹಾನಗರವನ್ನು ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ರಿಕ್ ಆಗಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಸಿನೊಡಲ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಇತರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿಸಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಕ್ಸಿಯಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Ukrainian_Week</ref> ರಷ್ಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಾಮೂಹಿಕ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಠಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ತ್ಸಾರಿಸ್ಟ್ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ರಷ್ಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಾವ್ರಾದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಟಾಲಿಯಾ ಡೊಲ್ಗೊರುಕೋವಾ, ಪಯೋಟರ್ ರುಮಿಯಾಂಟ್ಸೆವ್ ಮತ್ತು ಪಯೋಟರ್ ಸ್ಟೋಲಿಪಿನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Ukrainian_Week</ref><ref>https://tyzhden.ua/metamorfozy-kyievo-pecherskoi-lavry/</ref> '''ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ''' 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಾವ್ರಾವನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್ ಮಾಡಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಫಲವಾದವು.<ref>https://tyzhden.ua/ukrainska-molytva-v-lavrskykh-pecherakh/</ref> ಜನವರಿ 25, 1918 ರಂದು ಕೀವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅವರನ್ನು ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಡೆಗಳು ಮಠದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಠವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1926 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>https://tyzhden.ua/metamorfozy-kyievo-pecherskoi-lavry/</ref> ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಠದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://tyzhden.ua/ukrainska-molytva-v-lavrskykh-pecherakh/</ref> ನವೆಂಬರ್ 3, 1941 ರಂದು ಸೋವಿಯತ್ NKVD ಯಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು;<ref>https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/</ref> ಸೋವಿಯತ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಜರ್ಮನ್ನರು ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಮಾಡಿತು. ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳ ಧ್ವಂಸವು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2000 ರಂದು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪುನಃ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>https://tyzhden.ua/metamorfozy-kyievo-pecherskoi-lavry/</ref> ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ, ಮಠವು ರಷ್ಯಾದ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿತು. 1961 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಲಾವ್ರಾದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CK%5CY%5CKyivanCaveMonastery.htm</ref> 1988 ರಲ್ಲಿ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಕ್ರೈಸ್ತೀಕರಣದ 1000 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮಠವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಫಿಲರೆಟ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಅವರ ನಿವಾಸವು ಅದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1992 ರಲ್ಲಿ ಲಾವ್ರಾದ ಮೇಲಿನ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ (ಮಾಸ್ಕೋ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕೇಟ್) ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಸ್ಕೋ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕೇಟ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಾವ್ರಾ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ದುಬಾರಿ ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಇತರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ರಷ್ಯಾದ FSB ಯೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ತ್ಸಾರ್ ನಿಕೋಲಸ್ II ರ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರದ ಹಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಹಗರಣಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು. ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಜೊತೆಗೆ, ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾವನ್ನು 1990 ರಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. <ref>https://en.interfax.com.ua/news/general/157947.html/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಮಠದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೀಸಲು (ಅಭಯಾರಣ್ಯ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು 13 ಮಾರ್ಚ್ 1996 ರಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=181/96&p=1260343170231885</ref> ಲಾವ್ರಾ ನಗರದ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸೇಂಟ್ ಸೋಫಿಯಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಮಠವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಇದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2007 ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 2022 ರ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ಈ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈವ್-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, <ref>http://www.kplavra.kyiv.ua/#</ref> ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ (ಮಾಸ್ಕೋ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕೇಟ್) (UOC-MP) ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಆ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಮಠ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ, ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಒನುಫ್ರಿಯಸ್ ಅವರ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು. <ref>https://lavra.ua/en/general-information/</ref><ref>https://lavra.ua/en/head-of-uoc-led-solemnities-on-synaxis-of-near-caves-venerable-fathers/</ref> ಜನವರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಚರ್ಚ್ (ಟ್ರೆಪೆಜ್ನಾ ಚರ್ಚ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಗಾಗಿ UOC-MP ಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಆ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇರ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು. <ref>https://euromaidanpress.com/2023/01/05/historical-churches-of-the-kyiv-pechersk-lavra-returned-to-the-ukrainian-state-from-russia-affiliated-church/</ref><ref>https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-reclaims-kyiv-cathedral-amid-church-dispute-96263044</ref> ಜನವರಿ 7, 2023 ರಂದು ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ (OCU) ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್, <ref>https://abcnews.go.com/International/wireStory/ukraine-reclaims-kyiv-cathedral-amid-church-dispute-96263044</ref>ಆ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9 ಗಂಟೆಗೆ ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಎಪಿಫೇನಿಯಸ್ ಆಚರಿಸಿದ ಸೇವೆ.<ref>https://www.ukrinform.net/rubric-society/3648115-epiphanius-for-the-first-time-conducts-christmas-service-in-holy-dormition-cathedral.html</ref> ಮಾರ್ಚ್ 10, 2023 ರಂದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈವ್-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚರ್ಚ್ ತಮ್ಮ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ UOC-MP ಯಿಂದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ 2013 ರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>https://www.pbs.org/newshour/world/orthodox-leader-in-kyiv-ordered-under-house-arrest-by-ukrainian-court</ref><ref>https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/03/17/7393889/</ref> ಮಾರ್ಚ್ 29 ರೊಳಗೆ UOC-MP ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.[21] ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ UOC-MP, ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹುಚ್ಚಾಟ" ಎಂದು ಕರೆದರು. <ref>https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/03/17/7393889/</ref>ಮಾರ್ಚ್ 17, 2023 ರಂದು ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್ ಅವರ ಪತ್ರಿಕಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಿಮಿಟ್ರಿ ಪೆಸ್ಕೋವ್, UOC-MP ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಈ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸದಿರುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರವು (ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2022) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ "ಸರಿಯಾದತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/03/17/7393889/</ref> ಮಾರ್ಚ್ 29, 2023 ರ ನಂತರ UOC-MP ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.<ref>https://www.churchtimes.co.uk/articles/2023/6-april/news/world/metropolitan-epiphany-urges-calm-after-arrest-of-abbot</ref><ref>https://lb.ua/blog/sonya_koshkina/550462_lavra_shcho_dali_.html</ref> ಜುಲೈ 23, 2025 ರಂದು, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲನೆಯದಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ದೂರದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಎಪಿಫಾನಿಯಸ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Ukrainian_Week</ref> '''2026 ರ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಗಳು''' ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗೆ ಬೆಂಕಿ, 15 ಜೂನ್ 2026 ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಛಾವಣಿ [[File:Dormition Cathedral, Kyiv Pechersk Lavra on fire 3.jpg|thumb|2026ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಬೆಂಕಿಗಾಹುತಿಯಾದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್]] [[File:Dormition Cathedral, Kyiv Pechersk Lavra following attack 10.jpg|thumb|ದಾಳಿಯ ನಂತರದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ]] ಜನವರಿ 24, 2026 ರಂದು, ರಷ್ಯಾದ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಯು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಸಂಕೀರ್ಣದ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿತು, ಇದು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಯುದ್ಧ-ಸಂಬಂಧಿತ ಹಾನಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://kyivindependent.com/ukraine-war-latest-update-2026-01-26/</ref> ಜೂನ್ 14, 2026 ರಂದು, ರಷ್ಯಾದ ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ಇದು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ದಾಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>https://www.theguardian.com/world/video/2026/jun/15/dormiton-cathedral-burns-unesco-kyiv-pechersk-lavra-russian-attack</ref><ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> ಗೆರಾನ್-2 ಡ್ರೋನ್‌ಗಳಿಂದ ("ಇರಾನಿನ ಶಾಹೆದ್-ಮಾದರಿಯ ಕಾಮಿಕೇಜ್ ಡ್ರೋನ್‌ನ ರಷ್ಯಾದ ಆವೃತ್ತಿ"<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2026/06/15/russian-attack-kyiv-damages-historic-monastery-kills-least-5/</ref>) ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಾನಿಯಲ್ಲಿ ಛಾವಣಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗದ ನಾಶ, ಮುಖ್ಯ ಗುಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ಕುಪೋಲಾಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ರಚನೆಯೊಳಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಂಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.<ref>https://kyivindependent.com/russian-attack-june-14-2026/</ref> ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಯು ಗೆರಾನ್-2 ಡ್ರೋನ್‌ನಿಂದ ಅವಶೇಷಗಳ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>https://www.washingtonpost.com/world/2026/06/15/russian-attack-kyiv-damages-historic-monastery-kills-least-5/</ref> ಜೂನ್ 15 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಹೆದ್ ಮಾದರಿಯ ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು, ಕೈವ್ ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 04:55 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. <ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> ರಷ್ಯಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನಿರ್ಮಿತ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷಿಪಣಿಯನ್ನು ದೂಷಿಸಿತು, <ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> ಆದರೆ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್ ವಕ್ತಾರರು ಈ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ, <ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ನಿರ್ಮಿತ ಶಹೆದ್ ಮಾದರಿಯ ಗೆರಾನ್-2 ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಕಂಡುಬಂದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಯೂಲಿಯಾ ಸ್ವೈರಿಡೆಂಕೊ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಠದ ಫೋಟೋವನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ನಮ್ಮ ಜನರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೂರ ದಾಳಿ. ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಿಜವಾದ ಮುಖ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿನಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಇತಿಹಾಸದ ವಿರುದ್ಧ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ರಷ್ಯಾದ ಅಪರಾಧ."[27] ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಇದನ್ನು "ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ರಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು,<ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> "ರಷ್ಯಾದ ಅನಾಗರಿಕತೆಯ ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೃತ್ಯದ ಮುಂದೆ ಜಗತ್ತು ಮೌನವಾಗಿರದಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ."[29] ಲಾವ್ರಾ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಾಯಕರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಉರ್ಸುಲಾ ವಾನ್ ಡೆರ್ ಲೇಯೆನ್ ಇದನ್ನು "ಅರ್ಥಹೀನ ಹಿಂಸೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು: 'ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.'[29] ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ರನ್ "ನಮ್ಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲಿನ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಯಾವುದೂ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ,[29] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೀನ್-ನೋಯೆಲ್ ಬ್ಯಾರಟ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಇದು ಹಾಗೆ ಇದೆ "ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೊಟ್ರೆ-ಡೇಮ್ ಅಥವಾ ಸೇಂಟ್-ಡೆನಿಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು."<ref>https://www.theguardian.com/world/2026/jun/15/kyiv-pechersk-lavra-monastery-on-fire-russian-attacks-ukraine</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಂತೆಯೇ ಮಠದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳೆಂದು EU ವಿದೇಶಾಂಗ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕಾಜಾ ಕಲ್ಲಾಸ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ರಷ್ಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಸುತ್ತಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>https://nos.nl/artikel/2618687-europa-spreekt-schande-van-russische-aanval-op-historisch-klooster-in-kyiv</ref> "ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ" ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ರೊಮೇನಿಯನ್ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರು "ಆಳವಾದ ಕಳವಳ ಮತ್ತು ದುಃಖ" ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. <ref>https://agerpres.ro/2026/06/15/patriarhia-romana-deplange-atacul-asupra-lavrei-pecerska-din-kiev--1566331</ref> ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಎಕ್ಯುಮೆನಿಕಲ್ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರು ದಾಳಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ "ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಪವಿತ್ರ" ದಾಳಿ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದರು, "ಯಾವುದೇ ತರ್ಕಬದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಾದವು ಈ ಅನಾಗರಿಕ ವಿನಾಶಕಾರಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. <ref>https://ec-patr.org/15/06/17/13/to-oikoymeniko-patriarcheio-katadika/</ref><ref>https://www.ekathimerini.com/politics/foreign-policy/1306751/patriarch-bartholomew-condemns-attack-on-kyiv-religious-landmark/</ref> ಜೂನ್ 15, 2026 ರಂದು, ಎಕ್ಯುಮೆನಿಕಲ್ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ Ι ಅವರು ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಎಪಿಫಾನಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಝೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಕರೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಯುಮೆನಿಕಲ್ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನರು "ಅನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಗೌರವದ ಕೃತ್ಯ"ದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಹ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನ ಮಾತೃ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯಗೊಂಡವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂತಾಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>https://ec-patr.org/15/06/20/14/tilefoniki-epikoinonia-toy-oikoymen/</ref><ref>https://www.president.gov.ua/en/news/prezident-ukrayini-ta-vselenskij-patriarh-obgovorili-rosijsk-104917</ref> =ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು= ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಹಲವಾರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಗುಹೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳವರೆಗೆ. ಲಾವ್ರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಲಾವ್ರಾ ಬೆಲ್‌ಟವರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಸೇರಿವೆ, ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ನರು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಾಗ ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪತನದ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾವ್ರಾದ ಇತರ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಚರ್ಚ್, ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಬೆರೆಸ್ಟೋವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇವಿಯರ್ ಚರ್ಚ್, ಎಕ್ಸಲ್ಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಕ್ರಾಸ್ ಚರ್ಚ್, ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್, ನೇಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಜಿನ್ ಚರ್ಚ್, ಸೇಂಟ್ ಅನ್ನಿಯ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಷನ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಲೈಫ್-ಗಿವಿಂಗ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಚರ್ಚ್. ಲಾವ್ರಾದ ಇತರ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ: ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಸ್ ಮಠ, ಕೈವ್ ಥಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ, ಮತ್ತು ಡೆಬೊಸ್ಕ್ವೆಟ್ ವಾಲ್. ಗ್ರೇಟ್ ಲಾವ್ರಾ ಬೆಲ್‌ಟವರ್ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಗ್ರೇಟ್ ಲಾವ್ರಾ ಬೆಲ್‌ಟವರ್ ಗ್ರೇಟ್ ಲಾವ್ರಾ ಬೆಲ್‌ಟವರ್ ಕೈವ್ ಸ್ಕೈಲೈನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲಾವ್ರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 96.5 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಇದು 1731–1745ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಜೋಹಾನ್ ಗಾಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ಶಾಡೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪಿತ ಗುಮ್ಮಟವಿದೆ. ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮಠದ ಮುಖ್ಯ ಚರ್ಚ್ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಪಡೆಗಳು ಕೈವ್ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ 1941 ರ ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಸುಟ್ಟ ಭೂಮಿಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡ್ನೀಪರ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೈವ್ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://www.svoboda.org/a/kak-krasnaya-armiya-vzryvala-kiev/31467844.html</ref> ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನ ನಾಶವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್-ಡೋಮ್ಡ್ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಿಸಿದರು. <ref>https://www.svoboda.org/a/kak-krasnaya-armiya-vzryvala-kiev/31467844.html</ref> 1928 ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಠವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿರೋಧಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ 1995 ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಡಾರ್ಮಿಷನ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.https://www.bbc.com/ukrainian/ukraine_in_russian/2016/11/161103_ru_s_tsalyk_uspensky_cathedral ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ, ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಗೇಟ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಹೋಲಿ ಗೇಟ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಇದೆ, ಇದು ಮಠದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಸ್ವಿಯಾಟೋಸ್ಲಾವ್ II ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಅದರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1718 ರ ಬೆಂಕಿಯ ನಂತರ, ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರ ಪೂಜ್ಯ ಮುಂಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ವಿ. ಸ್ಟೆಫಾವೊವಿಚ್ ಮಾಡಿದ ಅಲಂಕೃತ ಗಾರೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪಿತ ಪಿಯರ್ ಆಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗಾರೆ-ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದ ಸಸ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ತುದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ವೆಸ್ಟಿಬುಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮುಂಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವಿ. ಸೋನಿನ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಐಕಾನ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಗೇಟ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಒಳಭಾಗವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಅಲಿಂಪಿ ಗ್ಯಾಲಿಕ್ ಅವರ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸೇಂಟ್ಸ್ ಆಂಥೋನಿ ಮತ್ತು ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಕೋಣೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದಲ್ಲಿನ ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಚರ್ಚ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಆಂಥೋನಿ ಮತ್ತು ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಕೋಣೆಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದು. ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಯಾವುದೇ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಎರಡನೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್‌ಮನೇಟ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದರು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ರೆಫೆಕ್ಟರಿ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ 1696–1698ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬರೊಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್ ಮುಂಭಾಗಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅಲಂಕಾರಗಳು. 1905 ರಲ್ಲಿ, ಲಾವ್ರಾ ಕಲಾ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಚರ್ಚ್‌ನ ಒಳಗಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಕೆತ್ತಿದ ಮರದ ಐಕಾನೊಸ್ಟಾಸಿಸ್ ಬಹು-ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಬೆರೆಸ್ಟೊವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೇವಿಯರ್ ವರ್ಗಾಯಕಿ ಆಂಡ್ರೇ ಮೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಯಾಂಪನೈಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆರೆಸ್ಟೊವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೇವಿಯರ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವ ನೋಟ. ಬೆರೆಸ್ಟೊವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೇವಿಯರ್ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಮೊನೊಮಖ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸ್ಟೊವ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಮಾಸ್ಕೋದ ಸ್ಥಾಪಕ ಯೂರಿ ಡೊಲ್ಗೊರುಕಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೊನೊಮಖ್ ರಾಜವಂಶದ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಲಾವ್ರಾ ಕೋಟೆಗಳ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ, ಬೆರೆಸ್ಟೊವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂರಕ್ಷಕನ ಚರ್ಚ್ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: ಗುಹೆಗಳ ಬಳಿ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಗುಹೆಗಳು ಕಿರಿದಾದ ಭೂಗತ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು 1-1½ ಮೀಟರ್ ಅಗಲ ಮತ್ತು 2-2½ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ), ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳು. 1051 ರಲ್ಲಿ, ಸನ್ಯಾಸಿ ಆಂಥೋನಿ ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಬಳಿಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಈಗ ಅದು ದೂರದ ಗುಹೆಗಳು. 1057 ರಲ್ಲಿ, ಆಂಥೋನಿ ಮೇಲಿನ ಲಾವ್ರಾ ಬಳಿಯ ಗುಹೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು, ಇದನ್ನು ಈಗ ಹತ್ತಿರದ ಗುಹೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 16-17 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಲಾವ್ರಾದ ಕ್ಯಾಟಕಾಂಬ್‌ಗಳು ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಮಾಸ್ಕೋ ಮತ್ತು ನವ್ಗೊರೊಡ್‌ವರೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, [50] ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/966-96041-3-3</ref> ಲಿಬ್ರ್ ಲಾವ್ರಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 21-22, 1718 ರ ರಾತ್ರಿ, ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು - ತ್ಸಾರಿಸ್ಟ್ ಏಜೆಂಟರು - ಲಾವ್ರಾದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂತಕಾಲದ ವಿಶಿಷ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರ್ಕೈವ್ ಇತ್ತು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಮಠದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾವ್ರಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಷಿಯನ್ನರು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪೂರಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1995 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಲಾವ್ರಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಠದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ನಂತರ 20 ವರ್ಷಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ, 10 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ನಿಧಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾವ್ರಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ನಿಧಿಗಳ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. =ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ= ಕೈವ್ ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್ ಲಾವ್ರಾ ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮೇಲಿನ (ಗುಹೆಗಳ ಬಳಿ) ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ (ದೂರದ ಗುಹೆಗಳು) ಲಾವ್ರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿಜವಾದ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳೊಳಗಿನ ಸಂಗ್ರಹವು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳು, ಮುದ್ರಣಗಳು, ಉನ್ನತ ಪಾದ್ರಿಗಳ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಚರ್ಚ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/966-7022-29-3</ref> ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು 16 ರಿಂದ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 16 ರಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಾಲಿಸ್‌ಗಳು, ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಸೇರಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಸೂಜಿ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಕಸೂತಿ ಇದೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಲಾವ್ರಾದ ಮುದ್ರಣ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಲಾವ್ರಾದ ಐಕಾನ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/966-7022-29-3</ref> ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕ್ಯಾಟಕಾಂಬ್‌ಗಳ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಸಡಿಲವಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅಗೆದು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು ವಿಶ್ವದ ಸಡಿಲವಾದ ಗುಹೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. a6si51alsgl8c3eoey09z3yilq2dnz7 0 180541 1384486 1383684 2026-08-27T10:26:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384486 wikitext text/x-wiki {{Infobox film festival | name = ಕೀವ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | image = | caption = | location = ಕೀವ್, ಉಕ್ರೇನ್ | founded = 2012 | date = ಏಪ್ರಿಲ್ | language = | website = {{url|www.kisff.org}} }} [[File:Жопа Хэнка.webm|300px|thumb|ಇಂಡಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಕಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಸ್'' ಅನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು]] ಕೈವ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರ ಉತ್ಸವ (ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ KISFF, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Київський міжнародний фестиваль короткоmetражних фільмів) ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವಗಳ ವಿಜೇತರು, ಅಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅವಲೋಕನಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. KISFF ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://www.kyivpost.com/lifestyle/kyiv-to-host-first-offline-film-festival-since-pandemic-started.html</ref><ref>https://filmfreeway.com/KISFF</ref> =ಇತಿಹಾಸ= ಕೈವ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಕೆಲಸವು 2011 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2012 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉತ್ಸವವು ಸ್ವತಂತ್ರ, ಲಾಭರಹಿತ, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. <ref>https://web.archive.org/web/20140521210237/https://www.kisff.org/history-en</ref> =ಮಿಷನ್= ಈ ಉತ್ಸವದ ಧ್ಯೇಯವೆಂದರೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹೊಸ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ, ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ತರಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20200711050755/http://www.kisff.org/mission-en</ref> =ಹಿಂದಿನ ವಿಜೇತರು= ೨೦೨೦ ರ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ 'ಹಂಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಸ್ಟೇಷನ್'. ಚಿತ್ರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲುವಾಸದ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಹೇಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದೂರದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು, ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಬಸ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕೈದಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಕ್ತರಾಗಲು ಅವರು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20210304131326/https://www.kisff.org/winners2020-en</ref> 'ಸ್ಟೇ ಅವೇಕ್, ಬಿ ರೆಡಿ' ಚಿತ್ರವು ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಆದರೆ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ರಾತ್ರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20210304131326/https://www.kisff.org/winners2020-en</ref> 'ಹೌ ಟು ಡಿಸ್ಅಪಿಯರ್' ಚಿತ್ರವು ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶೂಟರ್ ಆಟದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತೊರೆದು ಹೋಗುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಾರರಿಂದ "ತೊರೆದುಹೋಗುವವರಿಗೆ ಹಾಸ್ಯಮಯ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತ ಓಡ್" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20210304131326/https://www.kisff.org/winners2020-en</ref> 2020 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜೇತ ನತಾಶಾ ಕೈಸೆಲೋವಾ ಅವರ "ದಿ ಕಾರ್ಪೆಟ್" ಚಿತ್ರವು ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಸುಂದರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20210304131326/https://www.kisff.org/winners2020-en</ref> "ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಭರವಸೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ" ವಾಸಿಲ್ ಲಿಯಾ ರಚಿಸಿದ ಮೆಟಾವರ್ಕ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ತನ್ನ ತೋಟವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು, ಅವನ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯು ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧದ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20210304131326/https://www.kisff.org/winners2020-en</ref> =ತೀರ್ಪುಗಾರರು= ಉತ್ಸವದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಉತ್ಸವದ ತೀರ್ಪುಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ಅತಿಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯರು.<ref>https://web.archive.org/web/20180422051241/https://www.kisff.org/jury-en</ref> =ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜೇತ 2020= {| class="wikitable" |+ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜೇತರು !ವರ್ಗ !ಚಲನಚಿತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕರು !ದೇಶ !IMDb |- |ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ |ಹಂಟ್ಸ್‌ವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ |ಕ್ರಿಸ್ ಫಿಲಿಪೋನ್<br>ಜೇಮಿ ಮೆಲ್ಟ್ಜರ್ |ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ |7.6/10 |- |ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ |ಸ್ಟೇ ಅವೇಕ್, ಬಿ ರೆಡಿ |ಥಿಯೆನ್ ಆನ್ ಫಾಮ್ |ವಿಯೆಟ್ನಾಂ |6.9/10 |- |ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ |ಹೌ ಟು ಡಿಸಅಪಿಯರ್ |ರಾಬಿನ್ ಕ್ಲೆಂಗಲ್<br>ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ಮ್ಯುಲ್ನರ್<br>ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಟಂಪ್ಫ್ |ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ |6.3/10 |} =2020 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಜೇತರು= {| class="wikitable" |+ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜೇತರು !ವರ್ಗ !ಚಲನಚಿತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕರು !IMDb |- |ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ |ದಿ ಕಾರ್ಪೆಟ್ |ನಟಾಲಿಯಾ ಕಿಸೆಲೋವಾ |ರೇಟಿಂಗ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ |- |ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ |ಮೆಟಾವರ್ಕ್ |ವಾಸಿಲ್ ಲ್ಯಾಹ್ |ರೇಟಿಂಗ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ |- |ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |ಸೆರೊಗೇಟ್ |ಸ್ಟಾಸ್ ಸಾಂಟಿಮೊವ್ |ರೇಟಿಂಗ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ |} =ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧ= 2022 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆದ ನಂತರ, ಇದು ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿತು, ಕೈವ್ ಕಿರುಚಿತ್ರೋತ್ಸವವು ವಿದೇಶಿ ನಗರಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ) ಪರಿಚಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿತು. ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೂ ಇದು ಕರೆ ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite web |url=https://www.kisff.org/en/spirit-of-freedom |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2023-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416211320/https://www.kisff.org/en/spirit-of-freedom |url-status=dead }}</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 58ynyf24nqm3jvzq78em3jy3x6ihsjd 0 180587 1384447 1383811 2026-08-27T02:00:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384447 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%;" | ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Cabinet of Ministers of Ukraine (en).svg|250px]] |- ! ರಾಜ್ಯ | ಉಕ್ರೇನ್ |- ! ವಿಳಾಸ | ಸರ್ಕಾರಿ ಭವನ<br> ಹ್ರುಶೆವ್ಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ, ಕೀವ್ |- ! ರಚನೆ | 28 ಜೂನ್ 1917 (ಮೂಲತಃ)<br> 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 1991 (ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪ) |- ! ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ | ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ |- ! ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ | ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ |- ! ಮುಖ್ಯ ಅಂಗ | ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ |- ! ಸಚಿವಾಲಯಗಳು | 17 |- ! ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ | ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ |- ! ಜಾಲತಾಣ | https://www.kmu.gov.ua/en |} ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Кабінет Міністрів України, abbr. КабМін, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ: ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿವ್ ಉಕ್ರೇನಿ, abbr. ಕ್ಯಾಬ್‌ಮಿನ್), ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸರ್ಕಾರ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Уряд України, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ: ಉರಿಯಾದ್ ಉಕ್ರೇನಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20070325112013/http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_Ukraine#Article_116</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 1991 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಸಂಖ್ಯೆ 980-XII ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಟೋಲ್ಡ್ ಫೋಕಿನ್ ಅವರನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಪುಟವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಪುಟದ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ "ಪ್ರೆಸಿಡಿಯಂ" ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕಾಲೇಜು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಂಪುಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಹುದು. ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸಿಡಿಯಂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೆಸಿಡಿಯಂ ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಕಚೇರಿಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಂಪುಟದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ಘಟಕವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ (ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಚೇರಿ) ಇದನ್ನು ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬಹುದು. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಅಂತಹ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ (ಹೊಲೊವಾ). ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇತರವುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಥವಾ ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ (ಸಂಸತ್ತು) ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸೇವೆಗಳು, ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಅಥವಾ ತಪಾಸಣೆಗಳಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಆಯ್ದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ "ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ" ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿಧಿಗಳು, ಸಮಿತಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ಜುಲೈ 16, 2026 ರಂದು ಸೆರ್ಹಿ ಕೊರೆಟ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ಕೊರೆಟ್ಸ್ಕಿ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. =ವ್ಯಾಪ್ತಿ= ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿನ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇತರವುಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿಗಳು ಅಥವಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಾಗಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಗಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಚಿವಾಲಯವು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. "ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು (ಅಂಗಗಳು)" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ಮೂಲಭೂತ ರೀತಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳಿವೆ: ಸೇವೆಗಳು, ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ತಪಾಸಣೆಗಳು. ಮೂಲಭೂತ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅಂತಹ ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯೋಗಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮರುಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗಳಾಗಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಗಿಳಿಸಬಹುದು (ಉದಾ. ತುರ್ತು ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉಪ-ಇಲಾಖೆಗೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಗಿಳಿಸಲಾಯಿತು). ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಉಕ್ರೇನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ಮೊದಲ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, ಮೂವರು <ref>http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/86199/</ref> ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಯೋಜಿತ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ (ಇಲಾಖೆಗಳು) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, "ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ" ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಇತ್ತು, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 1992 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ (#98) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಚಿವಾಲಯ (ಅಥವಾ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಚಿವರು) ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/yanukovych-is-appointing-new-cabinet-of-ministers-318086.html</ref> ಸಚಿವಾಲಯದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಭಾಗವು ಉಕ್ರೇನ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ''' ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/67177/</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2016 ರಿಂದ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು "ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಆದ್ಯತೆಗಳ ರಚನೆಗೆ (ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು)" ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.<ref>https://www.unian.info/politics/1491296-ukrainians-can-submit-e-petitions-to-sabinet-from-aug-29.html</ref> ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅರ್ಜಿಯು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 25,000 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.<ref>https://www.unian.info/politics/1491296-ukrainians-can-submit-e-petitions-to-sabinet-from-aug-29.html</ref> ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು "ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್‌ಗಳು" ಒಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಜಪಾಡಿನ್‌ಚುಕ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1991 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವನ್ನು (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಬದಲಿಗೆ) ರಚಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20200924142511/http://academy.gov.ua/ej/ej13/txts/Zapadynchuk.pdf</ref> 1996 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನದ ರೂಪಾಂತರದವರೆಗೆ, ಉಕ್ರೇನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1978 ರ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR) ಆಳಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20200924142511/http://academy.gov.ua/ej/ej13/txts/Zapadynchuk.pdf</ref> ಅಲ್ಲದೆ, 1978 ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (1991 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕಚೇರಿ) ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರ) (ಲೇಖನ 114-1) ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20200924142511/http://academy.gov.ua/ej/ej13/txts/Zapadynchuk.pdf</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Verkhovna_Rada</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20200924142511/http://academy.gov.ua/ej/ej13/txts/Zapadynchuk.pdf</ref> =ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ= ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನದ 116 ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ (ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ) ಸದಸ್ಯರು ಉಕ್ರೇನ್ ನಾಗರಿಕರು, ಅವರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್) ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕದ ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕದ ತೀರ್ಪು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕೆಲಸದ ಸಮಯದ ಹೊರಗೆ ಬೋಧನೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ಯಮದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಕೆಲಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬಾರದು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡೆಪ್ಯೂಟಿಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದರೆ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರವನ್ನು ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾದ ಮುಂದಿನ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪುಟದ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಥವಾ ಅವರ ನೇಮಕಗೊಂಡವರು ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ವರ್ಕೋವ್ನಾ ರಾಡಾದ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡೆಪ್ಯೂಟೀಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಕೋವ್ನಾ ರಾಡಾದ ಸದಸ್ಯರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್, ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾನೂನು ಕಾಯಿದೆಗಳು ನೋಂದಣಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ನೋಂದಾಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. (ಲೇಖನ 117 ನೋಡಿ) ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಶಾಸಕಾಂಗ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಕೋವ್ನಾ ರಾಡಾಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬಹುದು. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಉಪ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರ ನಂತರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ವರ್ಕೋವ್ನಾ ರಾಡಾಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರೆ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನ ಅಧಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅವರನ್ನು ಸಲಹಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಡೆಪ್ಯೂಟಿಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಸಂಪುಟದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಮೇರೆಗೆ, ಸಂಪುಟದ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಇತರ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ - ಮೊದಲ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ. ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪುಟದ ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾನ ಮತಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಮತವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು (ಕ್ರೈಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಉಕ್ರೇನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಅವಧಿಗೆ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20190410203143/https://112.international/ukraine-top-news/ukraines-government-approves-dismissal-of-odesa-region-state-administration-stepanov-38706.html</ref> =ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ವಜಾ= ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ವೆರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿದೆ.<ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/azarov-out-for-now-or-out-for-good-as-prime-minister-317085.html</ref> ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಅಥವಾ ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>https://voxukraine.org/cards/pravlinnya/index-en.html#three</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಥವಾ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರು ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ.<ref>https://zakon.rada.gov.ua/go/794-18</ref> ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ರಾಜೀನಾಮೆಯ ನಂತರ ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kyivpost.com/content/politics/nsdc-secretary-sees-azarov-as-likely-candidate-for-premiership-317089.html</ref> ಆದರೆ ಸಂಪುಟದ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಸಂಪುಟವು ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ಸಂಪುಟದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>https://www.pravda.com.ua/news/2020/01/16/7237561/</ref> ಹೊಸ ಸಂಪುಟವು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೆ 60 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಬಹುದು.<ref>http://www.kyivpost.com/content/politics/nsdc-secretary-sees-azarov-as-likely-candidate-for-premiership-317089.html</ref><ref>http://en.interfax.com.ua/news/general/188961.html</ref> ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಅರ್ಜಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಸತ್ತು ಸಂಪುಟದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ (ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸೇವೆಯ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನವು ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸ್ಥಾನಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮೇಲಿನ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲಕ್ಕೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/rada-terminates-mandates-of-yatsenyuk-eight-members-of-parliament-appointed-ministers-373866.html</ref> 2004 ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು 2004 ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ 2004 ರ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತದ ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಾಗಿ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಂವಿಧಾನದ 83 ನೇ ವಿಧಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಬಣಗಳಿಂದ (ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದಲ್ಲ), "ಸಂಸದೀಯ ಬಣಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ" (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Коаліція парламентських партій) ಆಡಳಿತ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.<ref>http://www.president.gov.ua/en/news/5913.html</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಾನೂನು, ಬಣಗಳ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರ 226 ಸಹಿ ಎರಡನ್ನೂ ಬಯಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/59381/</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2010 ರಂದು, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2004 ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚನೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ccu.gov.ua/doccatalog/document?id=122826 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-22 |archive-date=2012-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326012947/http://www.ccu.gov.ua/doccatalog/document?id=122826 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.kyivpost.com/news/politics/detail/84619/</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2014 ರಂದು ಸಂಸತ್ತು 2004 ರ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>http://en.interfax.com.ua/news/general/191727.html</ref> ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೋಟಾದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಐದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>http://en.interfax.com.ua/news/general/192520.html</ref> =ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು (ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು)= ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಉಕ್ರೇನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಸಮಿತಿ ರಾಜ್ಯ ಆಸ್ತಿ ನಿಧಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಶೇಷ ಸಂವಹನ ಸೇವೆಯ ಆಡಳಿತ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ರಾಜ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ ಪರಮಾಣು ನಿಯಂತ್ರಣದ ರಾಜ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸೇವೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗಳು (ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು) ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಜನರಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ =ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗಗಳು (ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು)= ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿೀಕರಣದ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸುಧಾರಣಾ ವಿತರಣಾ ಕಚೇರಿ =ಸರ್ಕಾರಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮ= ಉರಿಯಾಡೋವಿ ಕುರ್ಯರ್ (ಸರ್ಕಾರಿ ಕೊರಿಯರ್) ಉಕ್ರಿನ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಹಿಂದಿನ (ಐತಿಹಾಸಿಕ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಭೆಗಳು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಮಿಷರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ (1919–46), ಮರುಸ್ಥಾಪಿತ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು (1946–91) (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಕಾನೂನು "ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ", 1978) ರಾಜ್ಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಘೋಷಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ (1917–18), ಉಕ್ರೇನ್ ಕೇಂದ್ರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿ ರಷ್ಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ (1917–18), ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ಕಾರ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಂಡಳಿ (1918–21), ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸರ್ಕಾರ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್) ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (ನಂತರ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು) ಯಹೂದಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಉಪ-ಸಚಿವಾಲಯ ಪೋಲಿಷ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಉಪ-ಸಚಿವಾಲಯ ಗ್ರೇಟ್ ರಷ್ಯನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಉಪ-ಸಚಿವಾಲಯ ಕೃಷಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಸಚಿವಾಲಯ ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಸಚಿವಾಲಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವಾಲಯ ನ್ಯಾಯ ಸಚಿವಾಲಯ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= q06z5garispn42d1iztmvb01ld9hl3u 0 180598 1384444 1384201 2026-08-27T01:58:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384444 wikitext text/x-wiki == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (українська мова, ukrainska mova, IPA: [ʊkrɐˈjinʲsʲkɐ ˈmɔwɐ]) ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಹುಪಾಲು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರ ಮೊದಲ (ಸ್ಥಳೀಯ) ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಲಿಖಿತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಿರಿಲಿಕ್ ಲಿಪಿಯ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಪೊಟೆಬ್ನಿಯಾ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್, ಮತ್ತೊಂದು ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಬೆಲರೂಸಿಯನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಸ್ಪರ ಗ್ರಹಿಕೆ ಇದೆ, <ref>https://elms.wordpress.com/2008/03/04/lexical-distance-among-languages-of-europe/</ref> ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಪೋಲಿಷ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್‌ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಅಂತರವಿದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಇದು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾಷೆ ರುಥೇನಿಯನ್ ಆಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು, <ref>https://www.jstor.org/stable/41036132</ref> ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಲೊನೈಸೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ರುಥೇನಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಇಂದಿನ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref>https://books.google.com/books?id=AIVgAAAAMAAJ</ref><ref>https://books.google.com/books?id=AP2Hh3LVGaUC&pg=PA309</ref> ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. <ref>https://archive.org/details/contestedtongues00bila/page/76</ref> ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಭಾಷೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>https://archive.org/details/eternalrussiayel00stee/page/216</ref><ref>https://archive.org/details/contestedtongues00bila/page/76</ref> == ಭಾಷಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ===== ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ===== ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸ್ವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು 12 ನೇ/13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಮಧ್ಯ ಸ್ವರಗಳಾದ e ಮತ್ತು o ಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿಸಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಂತರ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲವಾದ ಯರ್ ಸ್ವರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ котъ /kɔtə/ > ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ кіт /kit/ 'cat' (/koˑtə̆/, /kuˑt(ə̆)/, /kyˑt/ ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಪರಿವರ್ತನಾ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ) ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ печь /pʲɛtʃʲə/ > ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ піч /pitʃ/ 'ಓವನ್' (/pʲeˑtʃʲə̆/, /pʲiˑtʃʲ/ ನಂತಹ ಪರಿವರ್ತನಾ ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಇದೇ ರೀತಿಯ).[16] ಈ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸ್ವರ ಫೋನೆಮ್‌ಗಳು и /i/ ಮತ್ತು ы /ɨ/ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಫೋನೆಮ್ /ɪ ~ e/ ಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದು, и (13 ನೇ/14 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ) ನೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ವ್ಯಂಜನ г /g/ ನ ಫ್ರಿಕ್ಯಾಟಿವೈಸೇಶನ್, ಬಹುಶಃ ಮೊದಲು /ɣ/ ಗೆ (13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ), ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ /ɦ/ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಫ್ರಿಕ್ಯಾಟಿವೈಸೇಶನ್ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಓಲ್ಡ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಲಾವಿಕ್ г /g/ ನ ಫ್ರಿಕ್ಯಾಟಿವೈಸೇಶನ್ ಮಾತ್ರ ಬೆಲರೂಸಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಪ್ರತಿಫಲಿತವು /ɣ/ ಆಗಿದೆ. ಅಹತನ್ಹೆಲ್ ಕ್ರಿಮ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಿ ಶಖ್ಮಾಟೋವ್ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವ್‌ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಊಹಿಸಿದರು.<ref>https://eeo.uni-klu.ac.at/wwwg.uni-klu.ac.at/eeo/Ukrainisch.pdf</ref> ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು 8 ನೇ ಅಥವಾ 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಂಡ್ರೆ ಜಲಿಜ್ನ್ಯಾಕ್ 11 ನೇ-12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ನವ್ಗೊರೊಡ್ ಉಪಭಾಷೆಯು ಕೀವನ್ ರುಸ್‌ನ ಇತರ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 13 ನೇ-15 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ ಈ ನವ್ಗೊರೊಡ್ ಉಪಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀವನ್ ರುಸ್ ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಭಾಷೆಯ ಸಮ್ಮಿಳನದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬೆಲರೂಸಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರದ ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು.<ref>http://litopys.org.ua/pivtorak/pivt.htm</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸ್ಟೆಪನ್ ಸ್ಮಾಲ್-ಸ್ಟೊಟ್ಸ್ಕಿ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>http://litopys.org.ua/istkult/ikult01.htm</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಯೆವ್ಹೆನ್ ಟಿಮ್ಚೆಂಕೊ, ವ್ಸೆವೊಲೊಡ್ ಹ್ಯಾಂಟ್ಸೊವ್, ಒಲೆನಾ ಕುರಿಲೊ, ಇವಾನ್ ಓಹಿಯೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಉಪಭಾಷೆಗಳು 6 ರಿಂದ 9 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯಂತರ ಹಂತಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೊಟೊ-ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಉಪಭಾಷೆಗಳ ಒಮ್ಮುಖದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಂತರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತೀವ್ರ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ಶೆವೆಲೋವ್ ಅವರ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು, <ref>http://www.litopys.org.ua/shevelov/shev.htm</ref> ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು [ಯಾವುದು?] ಹಳೆಯ ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನ ಪೂರ್ವಜರು ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ) ಈಗಾಗಲೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. <ref>https://books.google.com/books?id=AIVgAAAAMAAJ</ref> == ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು == ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಥಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಮಾಟಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯನ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಯ ಫ್ರಿಕೇಟಿವ್ γ/г (ರೋಮಾನೀಕರಿಸಿದ "h") ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಿಥಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವ ಇರಾನಿನ ಉಪಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರೊಟೊ-ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ *g ಮತ್ತು *gʰ ನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರುಥೇನಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಜರ್ಮನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪದಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವವು ಜರ್ಮನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವ ಯಹೂದಿಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಹ ಪದಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜರ್ಮನ್ ಅಥವಾ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಮೂಲದ ಪದಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದಖ್ ("ಛಾವಣಿ"), ರುರಾ ("ಪೈಪ್"), ರೈನೋಕ್ ("ಮಾರುಕಟ್ಟೆ"), ಕುಶ್ನಿರ್ ("ಫ್ಯೂರಿಯರ್"), ಮತ್ತು ಮಾಜ್‌ಸ್ಟರ್ ("ಮಾಸ್ಟರ್" ಅಥವಾ "ಕುಶಲಕರ್ಮಿ") ಸೇರಿವೆ. == ಪೋಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು == 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳು (ಮಾಸ್ಕೋ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಸ್ಕೊವಿಯ ಸಾರ್ಡಮ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಟಾಟರ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಕೈವ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ, ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನೇರ ಲಿಖಿತ ಪುರಾವೆಗಳು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಇವೆ.<ref>http://litopys.org.ua/zyzlex/zyz.htm</ref> 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು: ಹಳೆಯ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೊನಿಕ್, ರುಥೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್‌ನ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಮಿಶ್ರಣ. ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ಟಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ದೊಡ್ಡ-ಲ್ಯಾಂಡೌನಿಂಗ್ ವರ್ಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೋಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಎರಡನೆಯವರ ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ದಾಖಲೆಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರುಥೇನಿಯನ್ ಫೋನೆಟಿಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಅನೇಕ ಪೋಲಿಷ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref>http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kostom/kostom22.htm</ref> ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವು ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವು ಈ ಅವಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ದೈನಂದಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಬಹು ಪದಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪೋಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ zavzhdy (ಯಾವಾಗಲೂ; ಹಳೆಯ ಪೋಲಿಷ್ ಪದ zawżdy ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು obitsiaty (ಭರವಸೆ ನೀಡಲು; ಪೋಲಿಷ್ obiecać ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ (ಪೋಲಿಷ್ ಮೂಲಕ) raptom (ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ) ಮತ್ತು meta (ಗುರಿ ಅಥವಾ ಗುರಿ) ಸೇರಿವೆ.<ref>http://www.kulichki.com/inkwell/text/special/history/kostom/kostom22.htm</ref> ಟಾಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತುರ್ಕಿಯರೊಂದಿಗಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಪರ್ಕವು ಅನೇಕ ಟರ್ಕಿಶ್ ಪದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಟೋರ್ಬಾ (ಚೀಲ) ಮತ್ತು ತ್ಯುಟಿಯುನ್ (ತಂಬಾಕು) ಸೇರಿವೆ. ಪೋಲಿಷ್, ಜರ್ಮನ್, ಜೆಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎರವಲು ಪದಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ (ಪ್ರೊಸ್ಟಾ ಮೊವಾ, "ಸರಳ ಭಾಷಣ") ರಷ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಲಾವೊನಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>https://www.academia.edu/4678996</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಷಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಜಪೊರೊಜ್ಯನ್ ಹೋಸ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಬೊಹ್ಡಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಕರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರುಥೇನಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು, ಆಧುನಿಕ ಬೆಲರೂಸಿಯನ್, ರುಸಿನ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು.<ref>https://www.jstor.org/stable/41036132</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆ == ಓಲ್ಡ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಲಾವಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಮೊದಲು ಬಂದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: 12 ರಿಂದ 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಹಳೆಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದನ್ನು, ಆದರೆ ಬೇರೆಡೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ರುಥೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದನ್ನು, ಆದರೆ ಬೇರೆಡೆ ಕೇವಲ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹ್ರಿಹೋರಿ ಸ್ಕೋವೊರೊಡಾ, ಇವಾನ್ ಕೋಟ್ಲ್ಯಾರೆವ್ಸ್ಕಿ, ಮೈಕೋಲಾ ಕೊಸ್ಟೊಮರೊವ್, ಮೈಖೈಲೊ ಕೊಟ್ಸಿಯುಬಿನ್ಸ್ಕಿ, ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ, ಇವಾನ್ ಫ್ರಾಂಕೊ ಮತ್ತು ಲೆಸಿಯಾ ಉಕ್ರೈಂಕಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು 1798 ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೋಲ್ಟವಾದಿಂದ ಬಂದ ನಾಟಕಕಾರ ಕೋಟ್ಲ್ಯಾರೆವ್ಸ್ಕಿ ವರ್ಜಿಲ್‌ನ ಐನೈಡ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಎನೆಯಿಡವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮತ್ತು ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸೋವಿಯತ್ ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರಕಟಿತ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಕೋಟ್ಲ್ಯಾರೆವ್ಸ್ಕಿಯವರ ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಾರ ಪೆಟ್ರೋ ಆರ್ಟೆಮೊವ್ಸ್ಕಿ [ಯುಕೆ], ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪೋಲ್ಟವಾ, ಖಾರ್ಕಿವ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೈವ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಆಗ್ನೇಯ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶೆವ್ಚೆಂಕೊ ಮತ್ತು ಕುಲಿಷ್ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾಗ ಈ ಉಪಭಾಷೆಯು ಅದರ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆಯಿಂದ ಒಂದು ಭಾಷೆಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ರಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದಾಗ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅದರ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಲಿಷಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು; 1860 ರ ದಶಕದ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಗಲಿಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾನೂನು, ಸರ್ಕಾರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಶಬ್ದಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ಯಾಲಿಶಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆ == ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 37.5 ಮಿಲಿಯನ್ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 77.8%) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು ಇದ್ದರೂ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಎರಡೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಗರವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಷ್ಯನ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20090302201528/http://www.d-m.com.ua/05_03.htm</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕೀವ್‌ನ ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. 2001 ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ 87.8% ಜನರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826043944/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, ರೇಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಡೆಸಿದ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 85% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, 51% ಜನರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಾತ್ರ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಲ್ಲಿ 61% ಮತ್ತು 44% ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಳ.<ref>https://web.archive.org/web/20090302201528/http://www.d-m.com.ua/05_03.htm</ref><ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826043944/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, 76% ಜನರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ (ರಿಡ್ನಾ ಮೋವಾ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಜುಲೈ 2012 ರಲ್ಲಿ 57% ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 30% ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/en/research/ukraine/s_mnadcyate_zagalnonac_onalne_opituvannya_dentichn_st_patr_otizm_c_nnost_17-18_serpnya_2022.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022194351/https://ratinggroup.ua/en/research/ukraine/s_mnadcyate_zagalnonac_onalne_opituvannya_dentichn_st_patr_otizm_c_nnost_17-18_serpnya_2022.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826043944/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/rg_ua_1000_independence_082022_xvii_press.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 570m33hsf9kl9cc0q25r0dye0pddy43 0 180679 1384448 1384273 2026-08-27T02:02:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384448 wikitext text/x-wiki == ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು == ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: населений пункт, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: naselenyi punkt) ಎಂಬ ಪದವು ಮಾನವ ವಸಾಹತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಘಟಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಸ್ಥಿರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://vue.gov.ua/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82</ref> ಇದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮಾನವ ನಿವಾಸಿಗಳ ನಿರಂತರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ.<ref>{{Cite web |url=https://minjust.gov.ua/m/list-rozyasnennya-ministerstva-yustitsii-ukraini-vid-27012016-271332-16-schodo-prava-na-vchinennya-notarialnih-diy-posadovimi-osobami-organu-mistsevogo-samovryaduvannya-v-naselenih-punktah-yaki-mayut-status-selisch-miskogo-tipu-u-zvyazku-iz-vnesennyam-zmin |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2023-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230929150603/https://minjust.gov.ua/m/list-rozyasnennya-ministerstva-yustitsii-ukraini-vid-27012016-271332-16-schodo-prava-na-vchinennya-notarialnih-diy-posadovimi-osobami-organu-mistsevogo-samovryaduvannya-v-naselenih-punktah-yaki-mayut-status-selisch-miskogo-tipu-u-zvyazku-iz-vnesennyam-zmin/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು ನಗರಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲಿಶ್ಚೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು ಅವುಗಳ ಹ್ರೋಮಾಡಾ (ಪುರಸಭೆ) ಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಗ್ರಾಮ, ವಸಾಹತು ಅಥವಾ ನಗರವಾಗಿರಬಹುದು. ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಮತ್ತು (ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಸೆವಾಸ್ಟೊಪೋಲ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ (ಜಿಲ್ಲೆ) ಯ ಒಂದು ಘಟಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ (ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ದ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಜನಗಣತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ಅಂತಹ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಮಯ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವು ಸೇರಿವೆ. 2015 ರ ಸಂವಹನ ವಿಘಟನೆಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳನಾಮಗಳನ್ನು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>http://www.pravda.com.ua/news/2015/05/15/7068057/</ref> ಹೊಸ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳ ಸರಮಾಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2022 ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ 21, 2023 ರಂದು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು "ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ನೀತಿಯ ಪ್ರಚಾರದ ಖಂಡನೆ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳನಾಮದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ" ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>https://lb.ua/news/2023/03/21/549538_ukraini_zaboronili_geografichni.html</ref> ಕಾನೂನಿನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು "ಆಕ್ರಮಿತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸುವ, ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುವ, ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಂಕೇತಿಸುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದರ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧ" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. <ref>https://lb.ua/news/2023/03/21/549538_ukraini_zaboronili_geografichni.html</ref> == 2024 ರ ಉಕ್ರೇನ್ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ == 28.07.2023 ಸಂಖ್ಯೆ 3285-IX ರ ಉಕ್ರೇನ್ ಕಾನೂನು "ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಕುರಿತು" ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>https://ips.ligazakon.net/document/T233285?an=1</ref> {{Quote box |quote = 1. ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳ ಎಂಬುದು ಜನರು ವಾಸಿಸುವ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಂಯೋಜನೆ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2. ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರಗಳು (ಮಿಸ್ತಾ), ವಸಾಹತುಗಳು (ಸೆಲಿಶ್ಚಾ), ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು (ಸೆಲಾ) ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು (ನಸೆಲೆನಿ ಪಂಕ್ತಿ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. 3. ನಗರ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದರ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕನಿಷ್ಠ 10,000. 4. ವಸಾಹತು ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮಾದರಿಯ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ಇದರ ಒಟ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕನಿಷ್ಠ 5,000. 5. ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಎಂದರೆ ಫಾರ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮಾದರಿಯ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಒಟ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 5,000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ. 6. ನಗರಗಳು (mista) ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳು (selyshcha) ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು (sela) ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. 7. ಇತರ ವಸಾಹತುಗಳು ಇವು ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳದ ಹೊರಗಿನ ಜನರ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಸ್ಥಿರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು "ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಳ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ''[ಡಚಾ]'' (ಕಾಟೇಜ್ ಅಥವಾ [ಹೊರಭಾಗ]) ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸಾಹತುಗಳು. 8. ಈ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಇತರ ವಸಾಹತುಗಳ (ಪೋಸೆಲೆನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಬಹುದು.. ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಮರುವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು ಪೋಸೆಲೆನಿಯಾದಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಶಬ್ದಾರ್ಥವಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಬಲ್ಲದು. == ನಗರಗಳು == ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಗಳು: ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವನ್ನು ನಗರ-ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಅನುಗುಣವಾದ ಹ್ರೋಮಾಡಾದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡು ನಗರಗಳನ್ನು (ಚೆರ್ನೋಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಪ್ಯಾಟ್) ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿಡುವ ವಲಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾದ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳವು ನಗರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. 50,000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/1580-15</ref> 2001 ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 454 ನಗರಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಸೆವಾಸ್ಟೊಪೋಲ್). == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == t01l2p3xd3u1e3vm9o77yn8nnjvnxxu 0 180680 1384446 1384249 2026-08-27T02:00:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384446 wikitext text/x-wiki == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್ == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Верховна Рада Української РСР, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ವರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ ಉಕ್ರೇನ್ಸ್ಕೊಯ್ RSR; ರಷ್ಯನ್: Верховный Совет Украинской ССР, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ವರ್ಖೋವ್ನಿ ಸೋವೆಟ್ ಉಕ್ರೇನ್ಸ್ಕೊಯ್ SSR) ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಯೂನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಏಕೈಕ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಖೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರದ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು 1937 ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://dn.archives.gov.ua/articles/stat33.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2020-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811093615/https://dn.archives.gov.ua/articles/stat33.htm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣದ ಮೊದಲು, ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್ ಅನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ರಬ್ಬರ್ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಎಂದು ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಯೂನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. 1990 ರ ಉಕ್ರೇನ್ ಚುನಾವಣೆಯು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾದ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>https://books.google.com/books?id=LEJ-AgAAQBAJ&pg=PA27</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಜುಲೈ 25–28, 1938 ರಂದು ನಡೆದವು. ಒಟ್ಟು 304 ಡೆಪ್ಯೂಟಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೈಖೈಲೊ ಬರ್ಮಿಸ್ಟೆಂಕೊ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>https://books.google.com/books?id=QLY3AQAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D1%8B%D0%B9+%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82+%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%A1%D0%A1%D0%A0+%D0%B2%D1%8B%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%8B+1938&pg=RA3-PA7</ref> == ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ == 1941 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಿಸ್ಟೆಂಕೊ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನವು 1947 ರವರೆಗೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೊರ್ನಿಚುಕ್. {| class="wikitable" !Portrait !Chairman !From !To |- |[[File:Burmistrenko.jpg|105x105px]] |ಮೈಖೈಲೊ ಬರ್ಮಿಸ್ಟೆಂಕೊ |25 July 1938 |9 September 1941 |- |[[File:Александр Евдокимович Корнейчук.jpg|105x105px]] |ಒಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೊರ್ನಿಯಾಚುಕ್ |1947 |1953 |- |[[File:Pavlo Tychyna (cropped).png|105x105px]] |ಪಾವ್ಲೊ ಟೈಚಿನಾ |1953 |1959 |- |[[File:Александр Евдокимович Корнейчук.jpg|105x105px]] |ಒಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕೊರ್ನಿಯಾಚುಕ್ |1959 |1972 |- |[[File:Emblem of the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1949–1991), Emblem of Ukraine (1991–1992).svg|105x105px]] |ಮೈಖೈಲೊ ಬಿಲಿ |1972 |1980 |- |[[File:Ситник Костянтин Меркурійович.jpg|105x105px]] |ಕೋಸ್ಟಿಯಾಂಟಿನ್ ಸಿಟ್ನಿಕ್ |1980 |1985 |- |[[File:Kostyuk.jpg|105x105px]] |ಪ್ಲೇಟನ್ ಕೋಸ್ಟಿಯುಕ್ |1985 |4 June 1990 |- |[[File:НДУ 1 Івашко Володимир Антонович.jpg|105x105px]] |ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಇವಾಶ್ಕೊ |4 June 1990 |9 July 1990 |- |[[File:Leonid Kravchuk.jpg|105x105px]] |ಲಿಯೊನಿಡ್ ಕ್ರಾವ್ಚುಕ್ |23 July 1990 |5 December 1991 |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 4pn6r7matvw7wwpnee37od8e21k0joy 0 180687 1384440 1384272 2026-08-26T23:57:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384440 wikitext text/x-wiki == ಆಪರೇಶನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ನಾರ್ತ್ == ಆಪರೇಶನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ನಾರ್ತ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Оперативне командування "Північ") ಉತ್ತರ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನೆಲದ ಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಶನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ನಾರ್ತ್‌ನಿಂದ 13 ನೇ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಾಂಡ್ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ "ನಾರ್ತ್" ಗೆ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು 20 ಮೇ 2005 ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರ ನಿರ್ದೇಶನ ಸಂಖ್ಯೆ 322/1/010 ರ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://defpol.org.ua/site/index.php/arhiv/obonoglyad/98-2009-09-09-16-26-35?start=1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2014-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419044431/http://defpol.org.ua/site/index.php/arhiv/obonoglyad/98-2009-09-09-16-26-35?start=1 |url-status=dead }}</ref> ಹಿಂದಿನ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ಅನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{Cite web |url=http://defpol.org.ua/site/index.php/arhiv/obonoglyad/98-2009-09-09-16-26-35?start=1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2014-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419044431/http://defpol.org.ua/site/index.php/arhiv/obonoglyad/98-2009-09-09-16-26-35?start=1 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು 1 ನೇ ಗಾರ್ಡ್ ರೆಡ್-ಬ್ಯಾನರ್ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ 1 ನೇ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಆರು ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಪೋಲ್ಟವಾ, ಸುಮಿ, ಕೈವ್, ಝೈಟೊಮಿರ್, ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ ಮತ್ತು ಚೆರ್ಕಾಸಿ. ಈ ಆಜ್ಞೆಯು 8 ನೇ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2005 ರಂದು, ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕರ್ನಲ್ ಯೂರಿ ಹೊರೊಲಿಯುಕ್ ನಿರ್ದೇಶನದೊಳಗಿನ ಮೊದಲ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ದಿನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ರಚನೆಯ ದಿನಾಂಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಉತ್ತರ" ಎಂಬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದಲಾದ ಮೊದಲನೆಯದು.<ref>https://web.archive.org/web/20120218231838/http://www.mil.gov.ua/index.php?lang=ua&part=news&sub=read&id=12578</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ, 1 ನೇ ಗಾರ್ಡ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಚೆರ್ನಿಹಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೈನ್ಯವನ್ನು 1 ನೇ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. 1996 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಮಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1998 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಮಾಂಡ್ ಆಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಮಾಂಡ್ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಮಾಂಡ್‌ನಿಂದ "ಉತ್ತರ" ಎಂಬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.[[File:OC North UGF.svg|thumb|right|ಕಡು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಉತ್ತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ನಕ್ಷೆ.]] 2008 ರಲ್ಲಿ 15,000,000 ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ 196,000 ಕಿಮೀ 2 (75,676 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಖಾರ್ಕಿವ್, ಪೋಲ್ಟವಾ, ಸುಮಿ, ಕೈವ್, ಜೈಟೊಮಿರ್, ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ ಮತ್ತು ಚೆರ್ಕಾಸಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು (ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು) ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ. ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು 7 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವ್ ನಗರ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಿಷರಿಯಟ್, 135 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಿಷರಿಯಟ್‌ಗಳು, 530 ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿತ್ತು.<ref>https://web.archive.org/web/20120218231838/http://www.mil.gov.ua/index.php?lang=ua&part=news&sub=read&id=12578</ref> 2008 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಧ್ಯೇಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದು, ಬಲವಂತದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.<ref>https://web.archive.org/web/20120218231838/http://www.mil.gov.ua/index.php?lang=ua&part=news&sub=read&id=12578</ref> ನವೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವನ್ನು ಆಪರೇಶನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಆಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾದ 13 ನೇ ಸೇನಾ ದಳದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಆಜ್ಞೆಯು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಿತು. == ಸಂಸ್ಥೆ == [[File:Ukrainian Ground Forces - Operational Command North 2017.png|thumb|right|500px|ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2017 ರಲ್ಲಿ ಆಪರೇಷನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ನಾರ್ತ್‌ನ ರಚನೆ.]] ಆಪರೇಶನಲ್ ಕಮಾಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಪೋಲ್ಟವಾ, ಸುಮಿ, ಕೈವ್, ಜೈಟೊಮಿರ್, ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ ಮತ್ತು ಚೆರ್ಕಾಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೈವ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ನೆಲದ ಪಡೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == sj5uilg8sky47l36qsmhnqzv9h14h11 0 180689 1384445 1384279 2026-08-27T01:59:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384445 wikitext text/x-wiki == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಮಾರ್ಚ್ ಒಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ದಂಗೆಕೋರ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಗೀತೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>http://www.day.kiev.ua/en/article/history-and-i/eight-decades-struggle</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅದರ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ "ನಾವು ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆವು" (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: «Зродились ми з великої години», ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಝ್ರೋಡಿಲಿಸ್ ಮೈ ಝ್ ವೆಲಿಕೊಯಿ ಹೊಡಿನಿ). 1929 ರಲ್ಲಿ ಓಲೆಸ್ ಬಾಬಿ [ಯುಕೆ] ಬರೆದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಒಮೆಲಿಯನ್ ನೈಝಾಂಕಿವ್ಸ್ಕಿ [ಯುಕೆ] ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ, 1932 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>http://www.day.kiev.ua/en/article/history-and-i/eight-decades-struggle</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಂಗೆಯ ಕಾಲದ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>https://web.archive.org/web/20131208025621/http://ua-orden.org/simvolika-ukra%D1%97nskix-nacionalistiv.html</ref> ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜಾನಪದ ಗೀತೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20131208025621/http://ua-orden.org/simvolika-ukra%D1%97nskix-nacionalistiv.html</ref> ಇದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ದಂಗೆಕೋರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ<ref>http://zaxid.net/news/showNews.do?svyatkove_spivoche_diystvo_zrodilis_mi_velikoyi_godini_z_nagodi_70yi_richnitsi_stvorennya_upa&objectId=1267697</ref> ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು VO ಸ್ವೋಬೋಡಾದಂತಹ ಪಕ್ಷದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ukrnationalism.com/news/culture/294-zrodylys-my-velykoi-hodyny/294-zrodylys-my-velykoi-hodyny.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2022-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221083817/https://ukrnationalism.com/news/culture/294-zrodylys-my-velykoi-hodyny/294-zrodylys-my-velykoi-hodyny.html |url-status=dead }}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == 1919 ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲಿಷ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ನಾಯಕರನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>http://www.kices.org/downloads/KICES_WP_04.pdf</ref>ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರ ಮೇಲೆ ಪೋಲಿಷ್ ಕಿರುಕುಳ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಅನೇಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಕರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಭವಿಷ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ಗೆ ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಭ್ರಮನಿರಸನದ ಅವಧಿಯು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಗೆ (OUN) ಬೆಂಬಲದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, OUN 20,000 ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಾನುಭೂತಿಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಾಡನ್ನು 1929 ರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬರೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 3 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20131208025621/http://ua-orden.org/simvolika-ukra%D1%97nskix-nacionalistiv.html</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕರೆಯಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡಿನ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವು "ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನೋವನ್ನು" ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, <ref>http://nashe.com.ua/song.htm?id=16843</ref> 1917-1921 ರವರೆಗಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=yZLtAAAAMAAJ&q=Ukraine:+Birth+of+a+Modern+Nation</ref> ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಾದ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ... ಸ್ಯಾನ್ ನಿಂದ ಕಾಕಸಸ್ ವರೆಗೆ" ಎಂದು ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=fko0CwAAQBAJ&dq=%D0%A1%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B0+%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0+%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%B2%D0%B0+%D0%B2%D1%96%D0%B4+%D0%A1%D1%8F%D0%BD%D1%83+%D0%BF%D0%BE+%D0%9A%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D0%B7&pg=PT135</ref> ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯು ಆಧುನಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ನದಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾಕಸಸ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಪ್ರಕಟಿತವಾದಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ. == ಆಧುನಿಕ ಹಾಡು == ಹೊಸ ಸೇನೆಯ ಮಾರ್ಚ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Марш нової армії) ಎಂಬುದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮೇಲ್ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಹಾಡಿನ ಆಧುನೀಕೃತ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವೊಪ್ಲಿ ವಿಡೋಪ್ಲಿಯಾಸೊವಾ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕ ಓಲೆಹ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಕಾ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಪಠ್ಯವು ಡಾನ್ಬಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ಮಡಿದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಕಾ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಘಟಕವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವಾಗ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://navsi100.com/ru/news/26616-Oleg-Skripka-prezentoval-Marsh-Novoi-Armii</ref>{{external media |topic=March of the New Army |video1=[https://www.youtube.com/watch?v=RgdANpB9PnY&list=RDRgdANpB9PnY&start_radio=1 YouTube] }} ಹೊಸ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು 2017 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ದಿನದ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಮೂಹದ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಕಾ ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2018 ರಂದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ 27 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಯುಪಿಆರ್‌ನ 100 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕೈವ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿನ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20220305182659/https://ukraine.segodnya.ua/ukraine/na-parade-v-kieve-vpervye-prozvuchalo-novoe-voinskoe-privetstvie-i-marsh-novoy-armii-1165304.html</ref> ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪೆಟ್ರೋ ಪೊರೊಶೆಂಕೊ ಹಾಡಿನ ಆಯ್ದ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಡಿದರು, ಇದು "ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>https://www.ukrweekly.com/uwwp/president-petro-poroshenkos-speech-at-the-military-parade-in-kyiv/</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 5kh9kf4hvmv2a4p9oxree6v1tiba6gb 0 180731 1384423 2026-08-26T12:20:04Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಶಿವಸಾಗರ (ನಗರ)== [[File:Sivasagar Night View.jpg|thumb|Assamese]] ಶಿವಸಾಗರ್ (ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್: [xi.βɔ.xaɡɔ(ɹ)]) ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯದ ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿವಸಾಗರ್ [[ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ|ಅಹೋಮ್]] ರಾಜವಂಶದ ಅರಮನೆ... 1384423 wikitext text/x-wiki ==ಶಿವಸಾಗರ (ನಗರ)== [[File:Sivasagar Night View.jpg|thumb|Assamese]] ಶಿವಸಾಗರ್ (ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್: [xi.βɔ.xaɡɔ(ɹ)]) ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯದ ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಶಿವಸಾಗರ್ [[ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ|ಅಹೋಮ್]] ರಾಜವಂಶದ ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇಂದು, ಶಿವಸಾಗರ್ ಚಹಾ ಮತ್ತು ತೈಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[File:Sivasagar.jpg|thumb|Sivasagar]] ==ಉತ್ಪತ್ತಿ== [[File:Gamusa,Lakhimpur.jpg|thumb|Gamusa,Lakhimpur]] ಶಿವಸಾಗರದ ಮೂಲ ಹೆಸರು 'ಕಲಾನ್ಸುಪರ್' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು 'ಕಲಾನ್ಸು ಗೋಹೈನ್' ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಿವಸಾಗರ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಇರುವ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿವಸಾಗರ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ 'ಶಿವನ ಸಮುದ್ರ' ಅಥವಾ 'ಶಿವನ ಸರೋವರ'. ಈ ಹೆಸರು ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಶಿವಸಾಗರ ಸರೋವರದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. 1733 ರಲ್ಲಿ, ಅಹೋಮ್ ರಾಣಿ ಅಂಬಿಕಾ ದೇವಿ ಅಹೋಮ್ ರಾಜಧಾನಿ ರಂಗಪುರದಲ್ಲಿ 257 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಳವನ್ನು ಅಗೆದರು. ಈ ಕೊಳದ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ (ಶಿವ ಧೋಲ್) ನೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳವು ಶಿವಪೋರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಹೆಸರು ಸಿಬ್ಸಾಗರ್ ಆಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಶಿವಸಾಗರ್ ಅನ್ನು ಹಿಂದೆ ರಂಗಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 1699 ರಿಂದ 1788 ರವರೆಗೆ ಅಹೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಹೋಮರು ಆರು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ಸಾಂ ಅನ್ನು ಆಳಿದರು. 1819 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ರಾಜ್ಯವು ಬರ್ಮೀಸ್ ಕೊನ್ಬಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಅಹೋಮ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.ನಂತರ ಅವರ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಗೌರಿನಾಥ ಸಿಂಹ (1780–1795) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿವಸಾಗರ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊವಾಮೋರಿಯಾ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.<ref>https://argucom.assam.gov.in/frontimpotentdata/about-sivasagar</ref> 1825 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 1826 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೂರು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಭೂಗೋಳ== [[File:India Assam location map.svg|thumb|India Assam location map]] ಶಿವಸಾಗರ್ 26.9889° ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 94.639° ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಸಾಗರ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 86.6 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಶಿವಸಾಗರ್ ಭಾರತದ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ನಗರ" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, 3 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 27 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆವರ್ಷದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ. ±%<ref>https://www.citypopulation.de/en/india/assam/</ref> 1951 73,622 — 1961 1,06,967 +45.3% 1971 1,21,500 +13.6% 1981 1,97,980 +62.9% ಮೂಲ: ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ1,991 −99.0% 239,237 2,001 +0.5% 270,579 2,011 +0.5% 283,190 2,021 +0.5% 293,871 — 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು 11,51,050 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರಿಗೆ 720 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು.೨೦೦೧ ರಿಂದ ೨೦೧೧ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರವು ೭೭.೭% ಆಗಿತ್ತು.ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೯೫೪ ಮಹಿಳೆಯರು. ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೮೧.೩೬%. ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು (೨೦೧೧) ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು (2011) ಅಸ್ಸಾಮಿ (90.24%) ಮಿಶಿಂಗ್ (2.78%) ಹಿಂದಿ (1.96%) ಬಂಗಾಳಿ (1.58%) ಸದ್ರಿ (1.38%) ಇತರರು (2.06%) ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಖಮ್ಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ತುರುಂಗ್‌ನಂತಹ ಬೌದ್ಧ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಿವೆ. ತಿವಾ, ಕೊನ್ಯಾಕ್, ಮೈಟೈ ಮತ್ತು ನೋಕ್ಟೆ ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಸಹ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಶಿವಸಾಗರ್ ನಗರವು ಹಲವಾರು ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಭಾಷಿಕರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 90.24% ಜನರು ಅಸ್ಸಾಮಿ, 2.78% ಮಿಶಿಂಗ್, 1.96% ಹಿಂದಿ, 1.58% ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು 1.38% ಸದ್ರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ== ಶಿವಸಾಗರ್ ಅನ್ನು 1984 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಿವಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ, 1985 ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.1983 ರಲ್ಲಿ, ಶಿವಸಾಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ (ಸಿ.ಜೆ.ಎಂ.) ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ, 1984 ರಲ್ಲಿ, ಚರೈಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಸೋನಾರಿಯಲ್ಲಿ ಉಪ-ವಿಭಾಗೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಅಥವಾ ಕಚೇರಿ) ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2001 ರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು (ಫಾಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೋರ್ಟ್) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ನಾಸಿರಾದಲ್ಲಿರುವ ಉಪ-ವಿಭಾಗೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (M) ಜುಲೈ 24, 2014 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಗುವಾಹಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಆದೇಶದಂತೆ, ಚರಿಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಸೋನಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2018 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2021 ರಂದು, ಚರಿಡಿಯೊದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಶಿವಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ==ಸಾರಿಗೆ== =ವಾಯು= [[ಜೋರ್ಹತ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಜೋರ್ಹತ್]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಿವಸಾಗರ್‌ನಿಂದ 75 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಜೋರ್ಹತ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಸಾಗರ್ ತಲುಪಲು ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ನಗರದಿಂದ 95 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದಿಬ್ರುಗಢ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ =ರೈಲು= ಸಿಬ್ಸಾಗರ್ ಟೌನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರಕ್ಕೆ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿನಾಡು ರೈಲ್ವೆಯ ಲುಮ್ಡಿಂಗ್-ದಿಬ್ರುಗಢ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್ ಸಿಮಲುಗುರಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಶಿವಸಾಗರ್‌ನಿಂದ 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (9.9 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಮಲುಗುರಿಯಿಂದ ಶಿವಸಾಗರಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತ ಬಸ್ಸುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿಮಲುಗುರಿ ನಗರದಿಂದ ಬಸ್ ಮೂಲಕ ಶಿವಸಾಗರ ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. =ರಸ್ತೆ= ಶಿವಸಾಗರವು ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ NH-37, ಅಥವಾ ಅಸ್ಸಾಂ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಶಿವಸಾಗರದಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ASTC) ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಗುವಾಹಟಿ, ದಿಬ್ರುಗಢ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಹತ್‌ಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಸ್ಸುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‌ಗಳು ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಆಟೋರಿಕ್ಷಾಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಟಾಟಾ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಮತ್ತು ಟೆಂಪೊದಂತಹ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗದ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳು ನಾಸಿರಾ, ಮೇಚಗಢ ಮತ್ತು ಜಯಸಾಗರ ಮೂಲಕ ಶಿವಸಾಗರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಶಿವಸಾಗರವು ಮೇಲಿನ [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ==ಕಾಲೇಜುಗಳು== ಶಿವಸಾಗರ್ ಕಾಲೇಜು ಶಿವಸಾಗರ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಕಾಲೇಜು ಡೆಮೊ ಕಾಲೇಜು ನಜೀರಾ ಕಾಲೇಜು ==ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು== ಶಿವಸಾಗರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ==ಉಪಕ್ರಮಗಳು== ಶಿವಸಾಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಶಿಕ್ಷಾ ಅಭಿಯಾನ (SSA) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಾ ಅಭಿಯಾನ (RMSA) ಸೇರಿವೆ. ಶಿವಸಾಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ==ರಾಜಕೀಯ== ಶಿವಸಾಗರ್ ಜೋರ್ಹತ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಗೌರವ್ ಗೊಗೊಯ್ ಜೋರ್ಹತ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೋಕಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರೈಜೋರ್ ದಳ ಪಕ್ಷದ ಅಖಿಲ್ ಗೊಗೊಯ್ ಶಿವಸಾಗರ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಶಾಸಕರು). ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== ದಿಪಾಲಿ ಬಾರ್ಥಕುರ್, ಅಸ್ಸಾಮಿ ಗಾಯಕಿ ಜಾನು ಬರುವಾ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಭೋಗೇಶ್ವರ ಬರುವಾ, ಮಾಜಿ ಅಥ್ಲೀಟ್ ಮತ್ತು ಕೋಚ್ ಪಾರ್ವತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಬರುವಾ, ಕವಿಗಳು ದೇವಾನಂದ ಭಾರಾಳಿ, ಲೇಖಕರು ದೇವೋಲೀನಾ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಭಾರತೀಯ ಟಿವಿ ನಟಿ ನಕುಲ್ ಚಂದ್ರ ಭೂಯಾನ್, ಬರಹಗಾರರು ಬಿಮಲಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಚಾಲಿಹಾ, ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮಣಿರಾಮ್ ದಿವಾನ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಜತೀಂದ್ರ ನಾಥ್ ದುವಾರಾ, ಅಸ್ಸಾಮಿ ಕವಿಗಳು ಅಖಿಲ್ ಗೊಗೊಯ್, ಶಾಸಕ ಶಿವಸಾಗರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಮೃತಾ ಗೊಗೊಯ್, ಅಸ್ಸಾಮಿ ನಟಿ ಲೀಲಾ ಗೊಗೊಯ್, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪ್ರಣಬ್ ಕುಮಾರ್ ಗೊಗೋಯ್, ರಾಜಕಾರಣಿ ಭಾಸ್ಕರ್ ಜ್ಯೋತಿ ಮಹಾಂತ, ಅಸ್ಸಾಂ ಪೊಲೀಸ್ ಡಿಜಿಪಿ ದಿಂಬೇಶ್ವರ ನಿಯೋಗ್, ಬರಹಗಾರರು ಮಹೇಶ್ವರ್ ನಿಯೋಗ್, ಬರಹಗಾರರು ಮನಸ್ ರಾಬಿನ್, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಿತೇಶ್ವರ ಸೈಕಿಯಾ, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಇಮ್ರಾನ್ ಶಾ, ಬರಹಗಾರರು ಬೆನ್ನುಧರ್ ಶರ್ಮಾ, ಲೇಖಕರು 413ygkmb4y0j5oqedzo7jjwzg7ijcpt 3 180732 1384426 2026-08-26T13:05:04Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384426 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Ashwini2007}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೫, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 1dwdn8h08jd3bitr54tm13tfrt6nh1b 3 180733 1384428 2026-08-26T15:00:16Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384428 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=KASHIDADA}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೩೦, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 8adiofpbh9h9p6uslbfo2eps48avutz 3 180734 1384430 2026-08-26T17:52:21Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384430 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Srilaxmiraichur}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೨೨, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) hodr19um2xbgzwzjenaf4p5wjdggrq0 0 180735 1384452 2026-08-27T04:22:56Z Vishwanatha Badikana 16878 "[[:en:Special:Redirect/revision/1365186217|Knowledge commons]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1384452 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಾಮನ್ಸ್ * ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ * ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ * ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ * ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *   * {{Cite journal|last=Ioannidis|first=Yannis|date=July 2006|title=From Digital Libraries to Knowledge Commons|url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html|journal=ERCIM News|publisher=ERCIM|issue=66}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |title=Open Knowledge Commons |url=http://www.knowledgecommons.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31 |website=KnowledgeCommons.org}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|date=2012-09-14}} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 * [http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. ekblcqa7thki5g4t681kxvs2s3sq5g2 1384453 1384452 2026-08-27T04:24:31Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1384453 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಾಮನ್ಸ್ * ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ * ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ * ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ * ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *   * {{Cite journal|last=Ioannidis|first=Yannis|date=July 2006|title=From Digital Libraries to Knowledge Commons|url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html|journal=ERCIM News|publisher=ERCIM|issue=66}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |title=Open Knowledge Commons |url=http://www.knowledgecommons.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31 |website=KnowledgeCommons.org}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|date=2012-09-14}} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 * [http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. 7w0tymjbjmbt09uuqcp2ji8crqzarq9 1384454 1384453 2026-08-27T04:24:47Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು */ 1384454 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಾಮನ್ಸ್ * ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ * ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ * ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ * ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite journal|last=Ioannidis|first=Yannis|date=July 2006|title=From Digital Libraries to Knowledge Commons|url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html|journal=ERCIM News|publisher=ERCIM|issue=66}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |title=Open Knowledge Commons |url=http://www.knowledgecommons.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31 |website=KnowledgeCommons.org}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|date=2012-09-14}} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 * [http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. ru0nbo0uif7lsnt3a6q74mpydyq07d7 1384455 1384454 2026-08-27T04:27:40Z Vishwanatha Badikana 16878 1384455 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಾಮನ್ಸ್ * ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ * ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ * ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ * ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite journal|last=Ioannidis|first=Yannis|date=July 2006|title=From Digital Libraries to Knowledge Commons|url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html|journal=ERCIM News|publisher=ERCIM|issue=66}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |title=Open Knowledge Commons |url=http://www.knowledgecommons.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31 |website=KnowledgeCommons.org}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|date=2012-09-14}} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 * [http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. [[ವರ್ಗ:ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]] je7bs3rq7ix1tnhahmlma992i2zsnrl 1384462 1384455 2026-08-27T04:32:10Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು */ 1384462 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಾಮನ್ಸ್ * ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ * ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ * ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ * ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite journal|last=Ioannidis|first=Yannis|date=July 2006|title=From Digital Libraries to Knowledge Commons|url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html|journal=ERCIM News|publisher=ERCIM|issue=66}} * {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|date=2012-09-14}} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 * [http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. [[ವರ್ಗ:ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]] 2vy995tifl4x0o1q59hk3u0vipmgiwb 1384463 1384462 2026-08-27T04:32:57Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು */ 1384463 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಾಮನ್ಸ್ * ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ) * ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ * ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ * ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ * ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ * ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=H3N9Gb3bKzQ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/H3N9Gb3bKzQ |archive-date=2021-12-15 |url-status=live|title=Commons in Action: Knowledge Commons |publisher=[[International Association for the Study of the Commons]] |date=3 September 2014 |via=YouTube}}{{cbignore}} * {{Cite journal |last=Ioannidis |first=Yannis |date=July 2006 |title=From Digital Libraries to Knowledge Commons |url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html |journal=ERCIM News |publisher=ERCIM |issue=66}} * {{Cite book |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |url=http://www.knowledgecommons.org/ |title=Open Knowledge Commons |website=KnowledgeCommons.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120914045009/http://biogov.uclouvain.be/iasc/ |date=2012-09-14 }} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 *[http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. [[ವರ್ಗ:ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]] meh40n1wj5tw6dr7h80fh6kh3g9ribh 1384464 1384463 2026-08-27T04:36:50Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ */ 1384464 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * [[:en:Commons|ಕಾಮನ್ಸ್]] * [[:en:Commons-based peer production|ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ]] * [[:en:Digital commons (economics)|ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ)]] * [[:en:Information commons|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ]] * [[:en:Open content|ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ]] * [[:en:Open Knowledge Foundation|ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * [[:en:Open source appropriate technology|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] * [[:en:Open-design movement|ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ]] * [[:en:OpenCourseWare|ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್]] * [[:en:Public ownership|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ]] * [[:en:Robert K. Merton|ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=H3N9Gb3bKzQ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/H3N9Gb3bKzQ |archive-date=2021-12-15 |url-status=live|title=Commons in Action: Knowledge Commons |publisher=[[International Association for the Study of the Commons]] |date=3 September 2014 |via=YouTube}}{{cbignore}} * {{Cite journal |last=Ioannidis |first=Yannis |date=July 2006 |title=From Digital Libraries to Knowledge Commons |url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html |journal=ERCIM News |publisher=ERCIM |issue=66}} * {{Cite book |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |url=http://www.knowledgecommons.org/ |title=Open Knowledge Commons |website=KnowledgeCommons.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120914045009/http://biogov.uclouvain.be/iasc/ |date=2012-09-14 }} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 *[http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. [[ವರ್ಗ:ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]] g1f6u1oz4l1dkxc4zgz0s33qlq3id9v 14 180736 1384456 2026-08-27T04:28:13Z Vishwanatha Badikana 16878 ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 1384456 wikitext text/x-wiki ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 4io7geewt6oxhvoq4qzs2gmvnbvmjnt 14 180737 1384457 2026-08-27T04:28:30Z Vishwanatha Badikana 16878 ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 1384457 wikitext text/x-wiki ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 4io7geewt6oxhvoq4qzs2gmvnbvmjnt 14 180738 1384458 2026-08-27T04:28:46Z Vishwanatha Badikana 16878 ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 1384458 wikitext text/x-wiki ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 4io7geewt6oxhvoq4qzs2gmvnbvmjnt 14 180739 1384459 2026-08-27T04:29:01Z Vishwanatha Badikana 16878 ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 1384459 wikitext text/x-wiki ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 4io7geewt6oxhvoq4qzs2gmvnbvmjnt 14 180740 1384460 2026-08-27T04:29:17Z Vishwanatha Badikana 16878 ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 1384460 wikitext text/x-wiki ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 4io7geewt6oxhvoq4qzs2gmvnbvmjnt 14 180741 1384461 2026-08-27T04:29:42Z Vishwanatha Badikana 16878 ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 1384461 wikitext text/x-wiki ಇದೊಂದು ಹೊಸ ವರ್ಗ 4io7geewt6oxhvoq4qzs2gmvnbvmjnt 3 180742 1384483 2026-08-27T09:53:57Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384483 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Aruna m t}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೩, ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) cifcndz8v3zhg9xig88728kky46iljh 3 180743 1384488 2026-08-27T10:48:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384488 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=PMDrive26}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) gv90h7coy2824xnyea9fg6x47bytdat